Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 595/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, 3, 39
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 7, 77, 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: M.P. 2018 poz 1007
law: Uchwała Nr 140 Rady Ministrów  z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i  w domu" na lata 2019-2023
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na żywność w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu" oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1 i 3 i art. 108 § 1, 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako k.p.a.); art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1-4 i 9, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 24 ust. 1, art. 36 pkt. 1 lit. c i pkt 2 lit. j, art. 39 ust. 1 i 2, art. 48, art. 48b ust. 2-5, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 106 ust. 1,3 i 4, art. 110 ust. 1,3,7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876, dalej jako u.p.s.), uchwały Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. z 2018 r. poz. 1007, dalej jako uchwała nr 140) w związku z uchwałą Nr 11/10/2018 Rady Miejskiej z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, orzekł o przyznaniu M.B. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł miesięcznie, od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] maja 2021 r. Wydanej decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 15 stycznia 2021 r. M.B. złożył wniosek w sprawie przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności lub jednego gorącego posiłku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. stronie przyznano świadczenie w kwocie 250 zł miesięcznie w okresie od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] maja 2021 r. W wyniku wniesionego odwołania decyzja powyższa została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. związane z brakiem uzasadnienia przez organ powodów, dla których przyznano skarżącemu pomoc w określonej wysokości.

Po ponownym rozpatrzeniu dowodów w sprawie, uzasadniając rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2021 r. organ wskazał na poczynione ustalenia na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2021 r. i posiadanej dokumentacji. Według tych ustaleń strona jest osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną, schorowaną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności (bezterminowo), z tytułu którego pobiera zasiłek stały w kwocie 548 zł miesięcznie. Ponadto dochodem strony jest również zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 79,41 zł miesięcznie przyznany do [...] czerwca 2021 r., który zgodnie z art. 7a k.p.a. na korzyść strony nie jest wliczany do dochodu.

Organ wyjaśnił, że warunkiem przyznania w ramach programu wieloletniego "posiłek w szkole i w domu" świadczenia pieniężnego na dożywianie, niepodlegającego zwrotowi, jest nieprzekroczenie 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 701 zł, zatem równowartość 150% tego kryterium stanowi kwotę 1051,50 zł. Dochód M.B. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 763,84 zł i był niższy od 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

M.B. zajmuje mieszkanie socjalne w starym budownictwie - 1 pokój, kuchnia, łazienka - urządzone komfortowo, wyposażone w sprzęty o wysokim standardzie; wg strony zakupione po okazyjnych cenach lub otrzymane z darowizn. Ponadto ustalono, iż strona cierpi na przewlekłą niewydolność żylną kończyny dolnej lewej, bóle pleców i zakrzepicę żylną. Pomimo chorób jest on osobą sprawną manualnie i zdolną do samoobsługi oraz samodzielnego robienia zakupów spożywczych i przygotowywania posiłków. Może również planować swoje wydatki oraz przy wsparciu jakie otrzymuje z OPS tak gospodarować posiadanym budżetem, aby zabezpieczyć żądane potrzeby we własnym zakresie, co nie przekracza jego możliwości. Po odliczeniu od dochodu, który nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., comiesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz: 93,80 zł, prąd: 158,23 zł, gaz: 92,66 zł) oraz kosztów leków i leczenia, stronie nie wystarcza środków na zaspokojenie wszystkich potrzeb bytowych, w szczególności w zakresie żywności. Organ wskazał, iż pracownik socjalny wiele razy oferował świadczeniobiorcy pomoc w formie paczki żywnościowej z programu operacyjnego pomoc żywnościowa 2014-2020 FEAD realizowanego na terenie Gminy przez Stowarzyszenie [...], której kategorycznie odmówił uznając, że nie jest zainteresowany taką formą pomocy. Zdaniem organu oferowana w tej formie pomoc zapewne wpłynęłaby na poprawę sytuacji bytowej strony.

Organ wskazał, iż strona jako wieloletni klient MOPS nie pozostał nigdy bez wsparcia, które udzielane jest od wielu lat, nie otrzymał dotąd decyzji odmownej, objęty jest wszechstronną pomocą zarówno w formie zasiłków celowych, celowych specjalnych i zasiłku stałego.

Organ stwierdził, że wyliczona wysokość świadczenia przyznanego niniejszą decyzją uwzględnia indywidualne potrzeby osoby w oparciu o posiadane w planach finansowych środki. Jednocześnie organ wyjaśnił, że środki finansowe na zadanie własne, jakimi dysponuje wystarczają na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych osób nieposiadających własnego źródła dochodu lub posiadających niewielki dochód.

Uzasadniając swoją decyzję, organ I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie z jednej strony dokonano oceny sytuacji materialnej środowiska, zaś z drugiej strony wielkość udzielonej pomocy dostosowano do posiadanych środków finansowych oraz liczby osób i rodzin objętych aktualnie pomocą, jak również potencjalnych świadczeniobiorców, których liczbę ustala się w oparciu o posiadane dane statystyczne okresu poprzedzającego wydanie niniejszej decyzji. W kwartale poprzedzającym złożenie wniosku przez M.B. tj. od [...] października 2020 r. do [...] grudnia 2020 r. udzielono pomocy 169 osobom, 267 osobom w rodzinach, przydzielając 2 339 świadczeń, których średnia wysokość wyniosła 200,87 zł.

Kierownik OPS podniósł, iż ma na względzie dobro wszystkich osób/rodzin objętych pomocą a także osób, które się o tę pomoc ubiegają, dlatego z uwagi na ograniczone środki finansowe upoważniony jest do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń, a posiadane fundusze musi rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia, a nie liczbę osób ubiegających się o wsparcie w określonej przez wnioskodawców wysokości.

M.B. złożył od powyższej decyzji odwołanie wnioskując o dołączenie go do akt dwóch innych spraw. Skarżący poinformował, iż zmuszony jest korzystać z pomocy przyjaciół, nie ma za co żyć i podniósł, że osobista niechęć pracowników organu nie może negatywnie odbijać się na jego życiu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz.U. z 2018 r. poz. 570), art. 138 § 1 pkt1k.p.a., art. 39 u.p.s. oraz modułu III załącznika do uchwały nr 140 orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Na wstępie uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania uregulowane zostały przepisami u.p.s., natomiast zasady udzielania wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych w roku 2021 określają przepisy uchwały nr 140 .

Zgodnie z modułem III załącznika do uchwały nr 140 ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w u.p.s. oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium,o którym mowa w art. 8 u.p.s.

Ze środków przekazywanych gminom udziela się wsparcia:

- dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej,

- uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadpodstawowej lub szkoły ponadgimnazjalnej,

- osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup

posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w przypadku osoby samotnie gospodarującej, to kwota 701 zł na osobę. Kryterium dochodowe do udzielenia pomocy z programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" wynosi 1.051,50 zł (150% kwoty 701 zł).

Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji w zakresie wysokości dochodu skarżącego, stwierdzając, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia wnioskowanej pomocy i zasadne było orzeczenie organu I instancji o przyznaniu stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł miesięcznie, od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] maja 2021 r.

W ocenie SKO ze złożonego przez skarżącego odwołania oraz załączonych do niego załączników wynika, że skarżący nie zgadza się z wysokością przyznanego świadczenia, które w jego ocenie jest zbyt niskie, gdyż jak stwierdza Rząd przyznał kwotę 400 zł z programu "posiłek w domu i w szkole" i taka kwota powinna być przez organ wypłacana.

SKO wyjaśniło, iż ze wskazanych wyżej przepisów uchwały nr 140 wynika, że przy udzieleniu wskazanej w programie pomocy stosuje się przepisy u.p.s. Następnie organ odwoławczy wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. III SA/Kr 348/19, w którym orzeczono, że decyzja administracyjna dotycząca tego zasiłku ma charakter uznaniowy, a rozważając przyznanie zasiłku celowego a także określenie jego wysokości należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Uznanie zaś obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb z uwzględnieniem zakresu żądań innych osób ubiegających się o pomoc społeczną.

Organ II instancji stwierdził, że stan faktyczny ustalony przez organ I instancji nie budzi wątpliwości, a skarżący nie kwestionował dokonanych ustaleń zarówno co ustalonego przez organ dochodu, jak i jego stanu zdrowia. SKO wskazało, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Kolegium zauważyło, iż organ I instancji wskazał, jakimi kryteriami kierował się przyznając wnioskowane świadczenia, podał ile osób korzystało z pomocy, o którą wnioskował skarżący i jaka była średnia wysokość świadczenia przyznanego na zakup posiłku lub żywności (200,87 zł). Zwrócono przy tym uwagę, że skarżącemu udzielono wsparcia w kwocie wyższej od przeciętnego świadczenia.

Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że pracownik socjalny wiele razy oferował świadczeniobiorcy pomoc w formie paczki żywnościowej z programu operacyjnego pomoc żywnościowa 2014-2020 FEAD, której kategorycznie odmówił (fakt odmowy skarżący potwierdza także w złożonym odwołaniu) i zgadza się ze wskazaniem organu I instancji, że oferowana w tej formie pomoc zapewne wpłynęłaby na poprawę sytuacji bytowej skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż winien on otrzymywać wnioskowane świadczenie w kwocie 400 zł miesięcznie organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zarówno przepisy uchwały nr 140, jak i przepisy u.p.s. nie wskazują, iż minimalna wysokość wnioskowanego świadczenia to kwota 400 zł.

Od powyższej decyzji M.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wskazując na swoją trudną sytuację finansową. Jednocześnie wyjaśnił powody odmowy korzystania z pomocy wydawanej przez Stowarzyszenie [...], które mają charakter ideologiczny. Ponadto skarżący powołał się na przypadek, którego był świadkiem, oferowania przez OPS pomocy jego sąsiadowi w kwocie 300 zł. W jego ocenie to dyskryminacja. Dodał, iż 2-3 razy otrzymał pomoc w kwocie 400 zł od OPS.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie jej w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W dniu 23 września 2021 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo reprezentującego skarżącego pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, w którym podzielił on stanowisko wyrażone w skardze. Precyzując to stanowisko pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego nieopłaconej pomocy prawnej, które nie został poniesione choćby w części.

Pełnomocnik skarżącego podniósł w skardze zarzut naruszenia:

- art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej i wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie przyznanie skarżącemu świadczenia w kwocie 250 zł w sytuacji, gdy jak wskazał w przeszłości otrzymywał świadczenie z tego samego tytułu w wysokości 400 zł,

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego co do interesu prawnego skarżącego jako strony przy rozpatrzeniu sprawy w sposób wybiórczy pomijając jego sytuację życiową i majątkową, która powinna mieć wpływ na wysokość przyznanego świadczenia,

- art. 9, art. 11 oraz art. 12 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, która to decyzja oraz podstawy jej wydania i przesłanki nie zostały przedstawione w sposób jasny i klarowny,

- art. 3 ust. 4 u.p.s. poprzez przekroczenie ram uznania administracyjnego i ustalenie, że świadczenie przyznane skarżącemu jest odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, skarżący zaś nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] marca 2021 r., którą organ przyznał skarżącemu świadczenie pieniężne za zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 250 zł. Przy czym istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy wysokości przyznanego świadczenia, które zdaniem skarżącego – przy uwzględnieniu jego sytuacji zdrowotnej i majątkowej - powinno wynosić 400 zł.

Program wieloletni ,,Posiłek w szkole i w domu" w ramach, którego przyznana została skarżącemu pomoc, uregulowany został w formie załącznika do uchwały nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. W części III.2.1 Moduł dla dorosłych zakłada on, że ze środków przekazanych w ramach programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym. Powyższe oznacza, iż do udzielenia opisanego powyżej świadczenia, w formach przewidzianych w cyt. uchwale i z zastosowaniem określonych tam kryteriów, stosować należy przepisy ustawy z pomocy społecznej.

Zatem podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy cytowanej uchwały Nr 140 i ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego 701 zł.

Dodać należy, iż świadczenie pieniężne za zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu" realizowane jest przez organy w trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. dotyczących przyznania zasiłku celowego. W świetle art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Treść tego przepisu pozostaje w związku z treścią przepisów powołanej uchwały nr 140 (IV.1.1.), według którego m.in. program na szczeblu gminy realizują samorządowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej przy udziale właściwych jednostek organizacyjnych gminy, zaś do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy przyznawanie wynikającej z Programu pomocy za pośrednictwem kierowników ośrodków pomocy społecznej.

Dodatkowo zastosowanie w przedmiotowej sprawie znalazły przepisy uchwały Rady Miejskiej z dnia 13 grudnia 2018 r., w której podwyższono kryterium dochodowe uprawniające do korzystania z pomocy społecznej przez osoby objęte rządowym programem "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 odpowiednio do wysokości 150% kwot kryteriów dochodowych, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., czyli kwoty 1051,50 zł.

Zatem przesłankami, od których uzależnione było przyznanie objętego skargą świadczenia w ramach programu wieloletniego ,,Posiłek w szkole i w domu", było po pierwsze spełnienie kryterium dochodowego, które jest podwyższone w stosunku do kryterium określonego w u.p.s. do kwoty 1051,50 zł i po drugie wystąpienie co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności choroba, niepełnosprawność, zawansowany wiek.

Podkreślić trzeba, że wydanie decyzji w przedmiocie omawianego świadczenia pieniężnego, z zastosowaniem art. 39 ust. 1 u.p.s. oparte jest na uznaniu administracyjnym. Rozstrzyganie spraw na zasadzie uznania administracyjnego polega na przyznaniu organowi administracji publicznej w przepisie prawa materialnego (w tym przypadku art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.) pewnego luzu decyzyjnego, który realizuje się przez dokonanie wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Działanie organu korzystającego z uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych, wynikającym z art. 7 k.p.a., dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. Nie wynika to z prostego odczytania treści art. 7 K.p.a. Wskazać należy, że zarówno pojęcia interesu społecznego jaki słusznego interesu strony nie zostały ustawowo zdefiniowane, co powoduje, że treść nadaje im organ orzekający. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26 września 2000 r., I SA 945/00, LEX 79608).

W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie akcentuje się, że kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do decyzji uznaniowych ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem - czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 10 sierpnia 2021 r. , I OSK 432/21, według którego w sprawach z zakresu pomocy społecznej rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę.

W rozpoznawanej sprawie organ przeprowadził wywiad środowiskowy i zgromadził materiał dowody (dokumentacja własna), w oparciu o które ustalił, iż dochód skarżącego, jako osoby samotnie gospodarującej, wynosi 763,84zł, na który składa się: zasiłek stały i zasiłek pielęgnacyjny (nie wliczono do dochodu dodatku mieszkaniowego). Dochód w tej wysokości nie przekraczał określonego przepisami uchwały nr 140 i uchwały Rady Miejskiej kryterium dochodowego na osobę, które w przedmiotowej sprawie nie może być wyższe od 1051,50 zł tj. 150% kryterium dochodowego. Ponadto organ ustalił, iż skarżący jest bezrobotny, ma znaczny stopień niepełnosprawności, cierpi na liczne choroby, jednak mimo tego jest samodzielny, nie wymaga opieki. Organy wskazały także na fakt udzielania skarżącemu przez organ wszechstronnej pomocy w różnej formie tj. zasiłku stałego, zasiłków celowych i specjalnych zasiłków ceowych, podając nawet, iż nie otrzymał on dotąd decyzji odmownej. W tych okolicznościach organy uznały, iż wyliczona kwota świadczenia - 250 zł jest na odpowiednim poziomie biorąc pod uwagę indywidulane potrzeby skarżącego i możliwości finansowe organu. Na potwierdzenie tego stanowiska organy wskazały, iż w kwartale poprzedzającym złożenie wniosku przez skarżącego OPS udzielił 2339 świadczeń 169 osobom i 267 osobom w rodzinach, których średnia wysokość wynosiła 200,87 zł, zatem mniej niż wysokość świadczenia przyznanego skarżącemu. Dodatkowo organy wskazały na fakt oferowania skarżącemu pomocy w formie paczki żywnościowej realizowanej przez Stowarzyszenie [...], która mogłaby poprawić sytuację bytową strony, ale której to pomocy skarżący kategorycznie odmówił z powodów ideologicznych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom zawartym w aktach sprawy. Organy przeprowadziły wszechstronne i kompletne postępowanie dowodowe i wyjaśniające, wypełniając obowiązek wynikający z art. 7 i art. 77 k.p.a., a decyzja zawiera uzasadnienie spełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć na uwadze w szczególności podstawowe cele, jakie spełniać powinna instytucja pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 u.p.s.) oraz cel rządowego programu. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 3 ust. 1 u.p.s., w którym wskazano, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Podkreślić również trzeba, że z art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Organy wyjaśniły w uzasadnieniu decyzji, że kwota przyznanego skarżącemu świadczenia jest adekwatna zarówno do potrzeb skarżącego, jak i możliwości organu, a przy tym nawet wyższa od przeciętnego świadczenia przyznawanego przez organ w kwartale poprzedzającym złożenia wniosku przez skarżącego. Skarżący argumentował, że przyznane kwoty są zbyt niskie i nie wystarczą na zaspokojenie zgłaszanych potrzeb, uważając za zasadne przyznanie świadczenia w kwocie 400 zł.

Sąd wyjaśnia, że w przepisach u.p.s., ani regulacji objętej uchwałą nr 140 brak jest określonej wysokości świadczenia jakie przyznawane jest wnioskodawcy na zakup posiłku lub żywności. Dodać należy także, iż rolą świadczeń z pomocy społecznej nie jest pełne sfinansowanie każdorazowo wszystkich zgłaszanych potrzeb w wysokości odpowiadającej wnioskodawcy. Zdaniem Sądu organy przyznając skarżącemu świadczenie wykazały, iż nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i że przyznane świadczenie pomoże zaspokoić zgłaszane przez skarżącego potrzeby, biorąc także pod uwagę, iż nie jest to jedyna pomoc udzielana skarżącemu.

Dodać należy, iż organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 3104/19, z dnia 20 grudnia 2016 r., I OSK 2837/15; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06). Organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

W świetle powyższego podniesiony przez skarżącego zarzut, dotyczący 2-3 krotnego przyznania mu pomocy przez OPS w kwocie 400 zł, uznać należy za nieuzasadniony. Taka okoliczność bowiem w żaden sposób nie nakłada na organ obowiązku przyznawania pomocy w tej samej wysokości przy każdym kolejnym wniosku o przyznanie pomocy, gdyż jest to uzależnione zawsze od spełnienia ustawowych przesłanek w zakresie danego świadczenia, ustaleń stanu faktycznego oraz następnie dokonania przez organ, o ile jest to świadczenie objęte uznanie administracyjnym, oceny w ramach tego uznania.

W ocenie Sądu, w realiach kontrolowanej sprawy organy obu instancji przekonująco wyjaśniły, że kwota 250 zł miesięcznie przyznanego skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności odpowiada potrzebom skarżącego, jak i możliwościom organu, który jej udziela.

Reasumując, zdaniem Sądu, decyzja przyznająca skarżącemu pomoc - pomimo, że nie spełnia oczekiwań skarżącego – nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia zgodności z prawem. Organy obu instancji wydając kwestionowane rozstrzygnięcia nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Sąd nie znalazł zatem podstaw do ich uchylenia.

Mając zatem na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Na marginesie wskazać należy, iż po wydaniu przez Sąd rozstrzygnięcia w sprawie do Sądu wpłynęło pismo procesowe reprezentującego skarżącego pełnomocnika z urzędu, do którego treści z uwagi na moment załączenia do akt Sąd nie mógł odnieść się w treści uzasadnienia. Jednakże rozważania i stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu w istocie zawierają odpowiedź na argumentację podniesioną przez pełnomocnika skarżącego w w/w piśmie procesowym.