Wyrok NSA, sygn. akt I SA 516/83
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1983-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Powołane przepisy: article: art. 8
journal: Dz.U. 1946 nr 53 poz. 298
law: Dekret z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości.
Teza: Udział w rozgraniczeniu nieruchomości, jako czynności zmierzającej do ustalenia, jak daleko sięga prawo własności służące właścicielom rozgraniczanych nieruchomości, nie mieści się w zakresie zwykłego zarządu.

TEZY

Udział w rozgraniczeniu nieruchomości, jako czynności zmierzającej do ustalenia, jak daleko sięga prawo własności służące właścicielom rozgraniczanych nieruchomości, nie mieści się w zakresie zwykłego zarządu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Izydora i Remigiusza małżonków S. na decyzję Wojewody Białostockiego z dnia 28 stycznia 1983 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w K., a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Wojewody Białostockiego kwotę złotych sześćset tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżących.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 28 stycznia 1983 r. nr WBG-FW-414-2/83, wydaną z upoważnienia Wojewody Białostockiego, utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia 17 grudnia 1982 r. nr 7427-8/82, zatwierdzającą wznowienie w toku postępowania rozgraniczeniowego granice działki oznaczonej nr 53/9 z działkami oznaczonymi numerami 53/8 i 959/4, położonymi we wsi Z. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego podano, że w rozgraniczeniu udział wzięły zainteresowane strony, to jest wnioskodawca postępowania rozgraniczeniowego - Henryk P. i jego żona Helena /właściciele działki nr 53/9/, Franciszek P. /właściciel działki nr 53/8/ oraz Izydora i Remigiusz-Antoni małżonkowie S. /właściciele działki nr 959/4/. Powołując się na treść protokołu granicznego, podano, że strony przyjęły bez zastrzeżeń i uznały za obowiązujące granice działki "wskazane według danych geodezyjnych o przebiegu zgodnym z wykazanym na mapie ewidencji gruntów obrębu Z.". A zatem wobec braku sporu co do przebiegu granic Naczelnik Miasta i Gminy w K. zasadnie - jak stwierdzono - na podstawie art. 8 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 53 poz. 298/ zatwierdził "ustalone protokolarnie w dniu 30 października 1982 r. granice działki oznaczonej nr 53/9 i 959/4". Ponadto uznano, że zarzuty podniesione w odwołaniu wniesionym przez małżonków S. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż brak podpisu Izydory S. na protokole granicznym nie ma istotnego znaczenia, skoro uczestniczyła ona w rozgraniczaniu i nie wniosła zastrzeżeń do treści protokołu.

Decyzje obu instancji zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego małżonkowie S., domagając się ich uchylenia. W skardze zarzucili, że podpisanie protokołu granicznego przez Remigiusza-Antoniego S. nastąpiło pod wpływem błędu co do znaczenia i treści protokołu, co czyni zaskarżone decyzje sprzecznymi z prawem. Sprzeczność taka jest również następstwem zastrzeżenia Izydory S., zgłoszonego bezpośrednio po sporządzeniu protokołu i odmowy pospadania przez nią tego protokołu, mimo że jest ona współwłaścicielką działki oznaczonej nr 959/4.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Białostocki przedstawił przebieg postępowania administracyjnego i uznał, że zastrzeżenia zawarte w skardze nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, ponieważ przepisy dotyczące współwłasności nie odnoszą się do nieruchomości stanowiącej własność małżonków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawę prawną prawa materialnego zaskarżonych decyzji stanowił - jak wynika z ich treści - przepis art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości /Dz.U. nr 53 poz. 298 ze zm./. Stosowanie tego przepisu i wydanie decyzji administracyjnej zatwierdzającej wznowione granice jest możliwe, jeżeli znaki, ślady graniczne i punkty dowiązania oraz plany i dokumenty nie budzą wątpliwości i wystarczają do określenia przebiegu granicy, albo gdy strony złożyły zgodne oświadczenia co do przebiegu granicy lub takie oświadczenie złożyła jedna strona, druga zaś miała możność wypowiedzenia się, lecz tego nie uczyniła, a nie wyłania się żadna kwestia o charakterze cywilnoprawnym. Akta administracyjne, nadesłane sądowi wraz ze skargą małżonków S., nie potwierdzają, aby stan wyżej opisany zachodził w odniesieniu do granic działki nr 53/9 w stosunku do działki nr 959/4. W szczególności, zachodzi istotna rozbieżność pomiędzy treścią protokołu granicznego z dnia 30 października 1982 r. a treścią znajdującego się w aktach protokołu z przeprowadzonego w dniu 22 marca 1983 r. postępowania wyjaśniającego. Z treści tego ostatniego, podpisanego m.in. przez Izydorę S., Henryka P. i Franciszka P., wynika, że Izydora S. nie brała udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, a zastrzeżenia do protokołu rozgraniczeniowego zgłosiła mierniczemu przeprowadzającemu rozgraniczenie "wokoło kwadrans po rozgraniczeniu". Dodatkowo należy zaważyć, że wymieniając osoby obecne przy ustalaniu granic na gruncie w dniu 30 października 1982 r. nie wymieniono w protokole nazwiska Franciszka P., co dodatkowo może wskazywać na brak należytej staranności w sporządzaniu tego protokołu granicznego.

W toku rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym Izydora S. podtrzymała wyjaśnienia dotyczące jej nieobecności w czynnościach rozgraniczenia oraz okoliczności związane ze zgłoszeniem przez nią zastrzeżeń do protokołu granicznego. Z powyższego wynika, że okoliczność przyjęta w decyzji organu II instancji, iż Izydora S. uczestniczyła w rozgraniczeniu, nie odpowiada stanowi faktycznemu. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem tego organu, jakoby brak podpisu Izydory S. na protokole granicznym nie miał wpływu na prawidłowość czynności rozgraniczeniowych, a zwłaszcza na zgodność z prawem zaskarżonych decyzji. Według art. 36 par. 1 i 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków może wykonywać samodzielnie zarząd tym majątkiem. jednakże do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka, wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej. Rozgraniczenie, jako czynność zmierzająca do ustalenia, jak daleko sięga prawo własności służące współwłaścicielom nieruchomości rozgraniczanych, nie mieści się w zakresie zwykłego zarządu. Kierując się bowiem dotychczasowym orzecznictwem sądów powszechnych oraz uwzględniając wypowiedzi piśmiennictwa, przyjmuje się, że przez czynności zwykłego zarządu rozumie się załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją i utrzymaniem rzeczy w stanie niepogorszonym. Wszystko zaś, co w tych granicach się nie mieści, należy do spraw przekraczających zakres zwykłego zarządu /Kodeks cywilny, Komentarz, Warszawa 1972, t. I, str. 511-512/. Na tej podstawie należało dojść do wniosku, że wobec braku podpisu Izydory S. na protokole granicznym, a także zgłoszenia przez nią zastrzeżeń do tego protokołu bezpośrednio po jego podpisaniu przez inne osoby, nie zachodziły warunki do wydania decyzji zatwierdzających wznowioną granicę z powołaniem się na art. 8 cytowanego dekretu. Skoro więc zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem wymienionego przepisu prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, a nadto z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa, który nakłada na organ administracji państwowej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, to zgodnie z art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa należało orzec, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.