Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 947/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania W. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], orzekającej o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku - osady [...] położonego w pobliżu miejscowości P. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że w dniu [...] marca 1992 r. W. B. złożył w Urzędzie Rejonowym w S wniosek o wydanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, i sprawa została przekazana zgodnie z właściwością Wojewodzie [...], który decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił W. B. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r., postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2.

Art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku.

Wnioskiem z dnia [...] marca 1992 r. W. B. zwrócił się o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia przez jego ojca W. R. poza obecnymi granicami RP mienia - osady R., położonej obok wsi P., dołączając do wniosku własnoręcznie spisany, nieczytelny i oznaczony bez daty testament, sporządzony przez W. R. dotyczący zapisania jego nieruchomości, osada R., oznaczonej w testamencie jako folwark R., składającej się z ziemi ornej, ogrodu, łąk i lasu, w ilości stu dziesięcin na rzecz T. R. oraz ich dzieci: W. R., Z., J. oraz ewakuacyjny arkusz z dnia [...] listopada 1946 r. A. B. wystawiony przez Okręgowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji.

Minister Skarbu Państwa ustalił, że A. B. repatriowała się ze wsi P. na obecne terytorium RP wraz z synem W. B..

Minister Skarbu Państwa podał, że wnioskodawca, jako uzasadnienie prawa do rekompensaty, wskazał następujący stan faktyczny, nie poparty żadnymi dokumentami: ojciec wnioskodawcy W. R., syn T. R., do daty zgonu - 1938 r. był właścicielem nieruchomości części folwarku R., którą odziedziczył na mocy testamentu sporządzonego przez W. R. W. R. zamieszkiwał wspólnie z matką wnioskodawcy A. B. w majątku osada R., do momentu kiedy w dniu [...] stycznia 1938 r. został zamordowany. Następnie A. B. przeprowadziła się do miejscowości P., do gospodarstwa swoich rodziców A. B. oraz T. B.. Ponadto wskazał, że A. B. odziedziczyła po śmierci swoich rodziców A. i A. małżonków B. gospodarstwo rolne położone w miejscowości P. Na podstawie orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] czerwca 1947 r. organ odwoławczy ustalił, że A. B. pozostawiła we wsi P. gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha wraz zabudowaniami. Z protokołu z dnia [...] marca 1947 r. sporządzonego w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w S. wykazano, że gospodarstwo to zostało odziedziczone przez A. B. w 1940 r. po ojcu A. B. W zamian za to mienie A. B. nabyła w 1974 r. nieruchomość położoną w S.

Zdaniem organu, z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy okoliczność ta jest jednak bezprzedmiotowa, bowiem wnioskodawca wyraźnie objął wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty mienie pozostawione przez swojego ojca W. R. w miejscowości osada R., a nie mienie pozostawione przez jego matkę A. B. w miejscowości P.

Organ odwoławczy stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po W. R., T. R. oraz W. R.. Wnioskodawca nie przedstawił żadnego dokumentu udowadniającego jego legitymację do wystąpienia w przedmiotowej sprawie z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, ani wykazującego, że W. R. był właścicielem części nieruchomości osady R.

Wojewoda [...] pismami z dnia 20 grudnia 2004 r., 22 grudnia 2005 r., 17 marca 2008 r., 23 października 2008 r. oraz 29 kwietnia 2009 r. szczegółowo wyjaśniał wnioskodawcy obowiązujące przepisy odnośnie potwierdzania prawa do rekompensaty i wzywał, m.in., do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie przez W. R. prawa własności nieruchomości, konieczność udokumentowania, że jest następcą prawnym po W. R. i dołączenia oryginału prawomocnego postanowienia właściwego sądu o nabyciu spadku. Wojewoda [...] podkreślił również, że testament sam w sobie nie jest dowodem świadczącym o pozostawieniu nieruchomości, bowiem nie jest to dokument potwierdzający prawo własności.

Pismem z dnia 21 października 2008 r. Wojewoda [...] zwrócił się za pośrednictwem Ambasady RP, do właściwego archiwum państwowego w Republice Białoruś, celem ustalenia, czy: (1) W. R. był właścicielem nieruchomości ziemskiej pozostawionej w osadzie R., w testamencie figurującej jako osada R., (2) W. R. był właścicielem ww. nieruchomości oraz jaki był rodzaj i powierzchnia tej nieruchomości, (3) jaki był stan prawny przedmiotowej nieruchomości w chwili rozpoczęcia wojny w dniu 1 września 1939 r. oraz jej opuszczenia.

Pismem z dnia 15 stycznia 2009 r. Archiwum Państwowe obwodu [...] zaświadczyło, że w zachowanych dokumentach z lat 1921-1939 nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, że W. R. i T. R. byli właścicielami majątku położonego w osadzie R.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji oraz uznał, że znajdują oparcie w materiale dowodowym. Poza oświadczeniem wnioskodawcy, nie ma dowodów uprawdopodabniających, że W. B. jest synem W. R., ponieważ w dokumencie tożsamości w rubryce ojciec wpisano - nieznany (NN).

Odnośnie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, strona nie przedstawiła żadnego dowodu w postaci dokumentu urzędowego.

Wojewoda [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. wydał decyzję odmawiającą potwierdzenia W. B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, wskazując, że strona nie udowodniła, że W. R. był właścicielem nieruchomości do 1938 r. tj. do dnia zgonu., a testament W. R. nie może być uwzględniony jako dowód świadczący o pozostawieniu nieruchomości, o jej rodzaju i powierzchni; wnioskodawca nie udowodnił, że jest prawnym następcą W. R.

Od decyzji tej odwołanie złożył W. B., podtrzymując swoje stanowisko wyrażane w czasie całego postępowania, iż znajdujące się w aktach sprawy dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do przyznania mu prawa do rekompensaty.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w myśl art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim jego spadkobiercom, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie wskazane wyżej przesłanki, a niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 Wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez W. B. był brak udowodnienia pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz następstwa prawnego po W. R. Wnioskodawca, celem udowodnienia prawa własności nieruchomości przedstawił jedynie własnoręcznie sporządzony przez W. R. testament.

Zdaniem organu odwoławczego, testament nie jest dokumentem, z którego wynika tytuł prawny do władania nieruchomością, lecz jest jednostronną czynnością prawną, nie skierowaną do określonego adresata, o charakterze osobistym, dokonaną w formie szczególnej, odwołalną zawierającą rozrządzenia spadkodawcy dokonane mortis causa. Na mocy testamentu, ogół praw i obowiązków przysługujących spadkodawcy w chwili śmierci przechodzi na spadkobiercę. Natomiast sam testament nie jest dokumentem udowadniającym, że spadkodawcy w chwili śmierci rzeczywiście przysługiwał tytuł prawny do rozporządzania danym prawem lub rzeczą.

Wnioskodawca nie udowodnił również, że jest osobą legitymowaną do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Z przepisu tego wynika więc, że tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, por. również wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r., I SA/Wa 1639/06).

Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do ustalenia kręgu spadkobierców, należy to do właściwości sądów powszechnych. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego - art. 28 kpa w zw. z art. 1025 § 2 kc. W polskim systemie prawnym uwzględnić trzeba przede wszystkim treść art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą. Jest to domniemanie ustawowe skuteczne wobec wszystkich, w tym organów administracji publicznej ( por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2002 r., sygn. akt I S.A. 1421/00).

Ustalenie następców prawnych osoby będącej właścicielem mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP, może nastąpić więc jedynie w drodze prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a nie może ich ustalać we własnym zakresie organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne. Przesądzając o statusie danej osoby jako spadkobiercy, organ administracji naruszyłby bowiem zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. W. B., pomimo wezwania organu wojewódzkiego z dnia 20 grudnia 2004 r., 22 grudnia 2005 r., 17 marca 2008 r., 23 października 2008 r. oraz 29 kwietnia 2009 r. nie przedłożył prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po W. R., T. R. oraz W. R., celem udowodnienia legitymacji do wystąpienia z wnioskiem.

Wojewoda [...] wielokrotnie informował wnioskodawcę o treści obowiązujących przepisów, w tym o wymogach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie udowodnienia przesłanek, od których ustawodawca uzależnia potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Minister Skarbu Państwa podkreślił, że w postępowaniu o przyznanie prawa do rekompensaty dowodami, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3, ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. mogą być tylko dokumenty urzędowe, czyli sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organu w zakresie ich działania. Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w art. 6 ust. 1 -3 ustawy, wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem zastosowania art. 7 ust. 2 ustawy. Zakreślenie tak długiego terminu na wykonanie wezwania zapewnia stronie realną możliwość zgromadzenia uwierzytelnionych odpisów wymaganych dokumentów, wystawianych przez właściwe organy administracji (archiwa państwowe) lub sądy.

W ocenie organu odwoławczego nie można również Wojewodzie [...] w niniejszej sprawie postawić zarzutu naruszenia art. 77 § 1 kpa, poprzez zaniechanie podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego, organ I instancji zwracał się bowiem do polskich i zagranicznych archiwów państwowych celem uzyskania dokumentów potwierdzających przysługiwanie W. R. prawa własności nieruchomości położonej w osadzie R.

Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa wynikają dla organu administracji, między innymi, obowiązki określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 1999 r. I SA 155 1/98). Art. 77 § 1 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do ustalenia prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA w Warszawie I SA 1110/01). Podkreślił, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne (wyroki NSA w Warszawie III SA 2431/99, IIl SA 2322/98, wyrok WSA w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 46/08). Oznacza to, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza on także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale przede wszystkim przez stronę postępowania. W sytuacji zatem, gdy strona poinformowała, że nie posiada żadnych dodatkowych dokumentów w sprawie oprócz wcześniej przedstawionych, orzekający organ uprawniony był do rozpoznania sprawy na podstawie materiału dotychczas zgromadzonego.

Ciężar dowodu w niektórych sytuacjach będzie rozłożony na oba podmioty uczestniczące w postępowaniu, a przede wszystkim na stronę. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach. Pogląd ten należy podzielić także wtedy, gdy strona pomimo wezwania przedstawia ogólnikowe bądź lakoniczne środki dowodowe (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 858/07).

Zasada określona w art. 77 § 1 kpa, nie może być tak rozumiana, iż nawet, jeśli strona mająca w sprawie interes prawny, niezależnie od tego, czy działa osobiście, czy też przez pełnomocnika, to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwać dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony. Stosownie, bowiem do art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie niniejszej został zgromadzony materiał dowodowy na okoliczność spełnienia przesłanki określonej w art. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Strona nie może zasadnie oczekiwać, że organ administracji publicznej, niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym, będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów (wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r. II OSK 2020/06).

Organ podkreślił, że wnioskodawca obowiązany jest do udowodnienia spełnienia przesłanek określonych w art. 1, 2, 3 ustawy w oparciu o dokumenty urzędowe, przykładowo wymienione w art. 6 ustawy. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: (1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; (2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Zdaniem organu odwoławczego, ustawodawca zadecydował, jakie dowody należy przedłożyć, aby ubiegać się o prawo do rekompensaty za pozostawione mienie. Nie można zatem czynić zarzutu organom administracji publicznej, że egzekwują prawo i wymagają aby strona udowodniła stosownymi dokumentami legitymację do wystąpienia z wnioskiem, fakt pozostawienia mienia na kresach wschodnich, repatriację w trybie tzw. umów republikańskich, posiadanie w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwa polskiego i zamieszkiwanie w tym dniu na byłym terytorium RP. Takie wymogi przewidują bowiem przepisy prawa - art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 i 5 ustawy, którymi organy administracji są związane. W zakresie ww. okoliczności organ nie może się wyłącznie oprzeć na subiektywnych twierdzeniach strony. Strona decydując się na złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty musi się liczyć z tym, że organ wojewódzki będzie wymagał udowodnienia spełnienia ustawowych przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za pomocą odpowiednich dokumentów urzędowych.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa wnioskodawca nie udowodnił, że W. R. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości osada R., oraz, że na skutek dziedziczenia prawo to skutecznie przeszło na W. R., a po jego śmierci weszło do masy spadkowej odziedziczonej przez wnioskodawcę W. B., a zatem nie spełnił przesłanek określonych w art. 1, art. 2, art. 3 oraz 6 ust. 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. B., nie zgadzając się z tą decyzją.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej majątku - osady [...] położonego w pobliżu miejscowości P.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem W. B. z dnia [...] marca 1992 r. o wydanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez jego ojca W. R. mienia - osady R. Do wniosku tego W. B. dołączył własnoręcznie spisany, nieczytelny i oznaczony bez daty testament, sporządzony przez W. R. dotyczący zapisania jego nieruchomości, osada R., oznaczonej w testamencie jako folwark R., składającej się z ziemi ornej, ogrodu, łąk i lasu, w ilości stu dziesięcin na rzecz T. R., oraz ich dzieci: W. R., Z., J., oraz ewakuacyjny arkusz z dnia [...] listopada 1946 r. A. B. wystawiony przez Okręgowego Pełnomocnika ds. Ewakuacji.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy.

Art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku.

Prawidłowo organ uznał, że w zgromadzonym materiale dowodowym nie ma prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po W. R., T. R. oraz W. R. – W. B. nie przedstawił żadnego dokumentu wykazującego jego legitymację do wystąpienia w niniejszej sprawie z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, ani wykazującego, że W. R. był właścicielem części nieruchomości osady R. W aktach sprawy, poza oświadczeniem W. B., nie ma również dowodów uprawdopodabniających, że W. B. jest synem W. R., albowiem w dokumencie tożsamości w rubryce ojciec wpisano - nieznany (NN).

Zasadnie również stwierdził Minister Skarbu Państwa, iż odnośnie rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, W. B. nie przedstawił również żadnego dowodu w postaci dokumentu urzędowego.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy uwzględnienia wniosku złożonego przez W. B. było nie udowodnienie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz następstwa prawnego po W. R., bowiem dowodem takim nie jest testament - własnoręcznie sporządzony przez W. R.

Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że testament nie jest dokumentem, z którego wynika tytuł prawny do władania nieruchomością.

Zgodnie z art. 941 Kodeksu cywilnego, rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament. Testament jest oświadczeniem woli testatora, jest czynnością prawną sformalizowaną. O ważności testamentu rozstrzyga sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, jest to bowiem przesłanka rozstrzygająca o treści sentencji orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku.

Prawidłowo Minister Skarbu Państwa uznał, że na mocy testamentu, ogół praw i obowiązków przysługujących spadkodawcy w chwili śmierci przechodzi na spadkobiercę, natomiast sam testament nie jest dokumentem wykazującym, że spadkodawcy w chwili śmierci przysługiwał tytuł prawny do rozporządzania danym prawem lub rzeczą.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Z przepisu tego, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Przyznać należy rację Ministrowi Skarbu Państwa, który stwierdził, że ustalenie następców prawnych osoby będącej właścicielem mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP może nastąpić jedynie w drodze prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, a nie może uczynić tego we własnym zakresie organ administracji publicznej prowadzący dane postępowanie administracyjne.

Podkreślić należy, iż wnioskodawca W. B., pomimo wielokrotnych wezwań organu wojewódzkiego nie przedłożył prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po W. R., T. R. oraz W. R., celem wykazania swojej legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie wykazał, że jest osobą uprawnioną do wystąpienia z takim wnioskiem.

Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.