Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1474/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 24 ust. 2, ust. 2a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 1474/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek, Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.), WSA Maria Zawadzka, , Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012r., sprawy ze skargi M. G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 24 marca 2011r. Nr [...], w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego skargę oddala


UZASADNIENIE

I.

Decyzją [...] z dnia [...] 2005 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy, przyznał zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawne dziecko – M. G. w kwocie 144 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., zgodnie z wnioskiem matki dziecka B. G., złożonym w dniu 22 listopada 2005 r. wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności dziecka.

Kolejną decyzją [...] z dnia [...] 2006 roku Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Wójta Gminy, przyznał zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawne dziecko – M. G. w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r., na wniosek matki dziecka B. G., złożony w dniu 26 lipca 2006 r.

II.

Pismem z dnia 5 marca 2008 r. M. G. – ojciec M. G. zwrócił się do Wójta Gminy "o wypłacenie" mu:

– zaległego zasiłku pielęgnacyjnego na syna M. za październik 2005 r. w wysokości 144 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia zapłaty;

– zaległego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego za okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości 770 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia zapłaty;

– kwoty 400 zł tytułem poniesionych kosztów w związku z udowodnieniem naruszenia prawa przez organ pomocy społecznej.

Na uzasadnienie powyższego M. G. podał, że jego żądania są uzasadnione w świetle treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 991/07.

Decyzją z dnia [...] 2010 r. Nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania M. G. zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc październik 2005 r. w wysokości 144 zł oraz dodatkowej kwoty 400 zł tytułem poniesionych kosztów w związku z udowodnieniem naruszenia prawa przez podmiot wypłacający świadczenia. Organ I instancji podał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że żona M. G. w dniu 22 listopada 2005r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na syna M. i decyzją z dnia [...] 2005 r. zostało przyznane świadczenie w wysokości 144 zł miesięcznie od 1 listopada 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z obowiązującym w tym czasie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego i tak też został przyznany M. G. zasiłek pielęgnacyjny. Zdaniem organu I instancji, data ustalenia niepełnosprawności, choćby wyprzedzała miesiąc złożenia wniosku, nie może przesądzić o wcześniejszym nabyciu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Organ I Instancji podniósł, że w wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją uznał tylko niektóre zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Trybunał ustosunkował się wyłącznie do sytuacji osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały odpowiednie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a syn M. G. do takich nie został zaliczony. Organ I instancji stwierdził, że w przypadku rozpatrywania po dniu publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego wniosków o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nowozgłaszających się osób, rozstrzygnięcie Trybunału należy stosować, zgodnie z sentencją wyroku, wyłącznie do osób powyżej 16 roku życia, które uzyskały orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności w wyniku rozpatrzenia sprawy przed wojewódzkim zespołem ds. orzekania o niepełnosprawności. Zdaniem organu, osobom tym należy przyznać świadczenie od dnia złożenia wniosku w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, a nie od miesiąca złożenia wniosku o zasiłek pielęgnacyjny w Urzędzie Gminy. Odnośnie kwestii przyznania rekompensaty za poniesione koszty w związku z udowodnieniem naruszenia prawa organ I instancji wyjaśnił, że odmowa przyznania żądanej kwoty jest podyktowana tym, że Ośrodek podejmował decyzje zgodnie z obowiązującym w tym okresie prawem i przepisami ustaw i nie doszło do naruszenia prawa jak sugeruje to strona.

W odwołaniu od powyższej decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej M. G. podniósł, że zaskarża ją, ponieważ jest ona niezgodna z prawem i z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r. W odwołaniu M. G. opisał dotychczasowy przebieg postępowania w niniejszej sprawie i wniósł o wypłacenie mu zasiłku pielęgnacyjnego na syna M. za październik 2005 r. w wysokości 144 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia ostatecznej zapłaty, a także kwoty 1000 zł tytułem poniesionych przez niego kosztów związanych z udowodnieniem naruszenia prawa przez organ pomocy społecznej. M. G. podniósł, że zgodnie z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r. powinien otrzymać zaległy zasiłek pielęgnacyjny za październik 2005 r., albowiem wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności złożył w dniu 5 października 2005r. i to właśnie był początek przysługujących mu świadczeń. Ponadto M. G. uważa, że za tak długi okres, kiedy musiał intensywnie bronić się przed kolejnymi błędnymi decyzjami OPS i odwoływać się od nich do SKO, a następnie do WSA w Krakowie, należy mu się zwrot części poniesionych przez niego kosztów.

Decyzją z dnia 24 marca 2011 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071), art. 16, art. 24a ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze zmieniło decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2010 r. Nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w ten sposób, że przyznało zasiłek pielęgnacyjny za miesiąc październik 2005 r. w kwocie 144 zł dla M. G. W pozostałym zakresie decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy. W pierwszej kolejności Kolegium podało, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpatrywania odwołania, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że M. G. złożył wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności swojego syna M. G. w dniu 5 października 2005 r. zaś wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony w dniu 22 listopada 2005 r. Tym samym, zdaniem Kolegium, został zachowany 3 miesięczny termin, którego dochowanie jest warunkiem koniecznym aczkolwiek niewystarczającym do otrzymania świadczenia począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. W konsekwencji zatem organ odwoławczy, będący zobowiązanym do wzięcia pod uwagę stanu prawnego obowiązującego w dniu rozstrzygania odwołania, orzekł zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznał M. G. świadczenie także za październik 2005 r. Organ II instancji wskazał przy tym, że na dzień wydania pierwszej decyzji w przedmiotowej sprawie, tj. [...] 2005 r., obowiązujące przepisy nie dawały organowi innej możliwości. Organ II instancji podniósł, że na dzień wydania wyroku WSA, tj. 6 lutego 2008 r. nie obowiązywała regulacja przepisu art. 24 ust. 2a, która weszła w życie od dnia 2 stycznia 2009 r. Natomiast na dzień wydania decyzji organu I instancji istniała już w obrocie prawnym regulacja pozwalająca przyznać M. G. wnioskowane świadczenie za październik 2005 r., a skoro organ I instancji tego nie zrobił zaskarżona decyzja została zmieniona przez organ odwoławczy we wskazanym zakresie. Odnosząc się natomiast do żądanie M. G. o przyznanie kwoty 1000 zł tytułem rekompensaty za poniesione koszty oraz tytułem zadośćuczynienia Kolegium stwierdziło, iż obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują takiej możliwości. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu jednakże, zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się M. G. i pismem z dnia 30 czerwca 2011 r. wniósł na nią skargę. Skarżący oświadczył, że zaskarża przedmiotową decyzję w części w jakiej nie przyznano mu 1000 zł tytułem zwrotu kosztów a zarazem jako zadośćuczynienia. Skarżący domagał się wypłaty po 3000 zł od Ośrodka Pomocy Społecznej i od Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako całkowitego zadośćuczynienia pieniężnego za "sprawę" ciągnącą się od 2005 r. Skarżący zarzucił organom obu instancji, że postępowanie administracyjne prowadzą w sposób przewlekły i zlekceważyły, w ocenie skarżącego, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 991/07. Zdaniem skarżącego, zgodnie z treścią uzasadnienia tego wyroku powinien również otrzymać zaległy zasiłek pielęgnacyjny za miesiąc październik 2005 r. Zdaniem skarżącego, powinien ponadto otrzymać zadośćuczynienie za tak długi okres załatwiania jego sprawy kiedy to musiał bronić się przed kolejnymi błędnymi decyzjami organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Odnosząc się natomiast do wywodów M. G., w których wskazuje on na długi okres załatwiania sprawy przez organy administracji Kolegium wskazało, że decyzją z dnia 24 marca 2011 r. przyznało skarżącemu żądane przez niego świadczenie reformując decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie skarżący istotnie oczekiwał blisko 6 miesięcy na decyzję organu odwoławczego, jednakże decyzja ta była dla niego korzystna, zaś tak długi okres oczekiwania wiązał się z tym, że systematycznie co roku rośnie liczba wpływających odwołań co powoduje powstawanie zaległości w ich rozpoznawaniu.

Sąd stwierdza z urzędu, że sprawa ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – M. G. została rozpoznana do sygn. akt III SA/Kr 1473/11 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Sąd stwierdza z urzędu, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 991/07, na uzasadnienie którego powołuje się strona skarżąca dotyczył sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – M. G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Podstawę prawną przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Na dzień złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. na dzień 22 listopada 2005 r. - art. 24 ust. 2 tej ustawy stanowił:

"Art. 24.

2. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego."

Wówczas nie istniał przepis art. 24 ust. 2a, który został dodany przez art. 1 pkt 13 lit. a) ustawy z dnia 17 października 2008 r. (Dz. U. Nr 223, poz.1456) zmieniającej ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z dniem 2 stycznia 2009 r., a następnie zmieniony przez art. 13 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych (Dz. U. Nr 219, poz. 1706) z dniem 1 stycznia 2010 r. otrzymując brzmienie:

"Art. 24. (...)

2. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

2a. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności."

Jednocześnie Sąd zauważa, że organy administracyjne nie maja uprawnień do badania zgodności przepisów ustaw z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej i są obowiązane do bezwzględnego stosowania obowiązujących w chwili wydawania decyzji przepisów. W związku z tym ma racje organ odwoławczy wskazując na korzystną dla strony skarżącej sytuację trwającego dłuższy czas postępowania, które w efekcie doprowadziło z racji zmiany przepisów do uwzględnienia wniosków strony skarżącej w przedmiocie zakresu czasowego – początku uprawnienia - ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Sąd stwierdza, że zarejestrowana do sygn. akt III SA/Kr 1474/11 sprawa ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie dotyczy tego zasiłku, albowiem zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144 zł za miesiąc październik 2005 r., o który wnioskował skarżący został mu przyznany właśnie tą zaskarżoną decyzją i w ten sposób zostały wyczerpane wszelkie żądania skarżącego M. G. w tym zakresie.

Należy zauważyć, że powyższe żądania skarżącego zostało złożone pismem z dnia 5 marca 2008 r. i oparte o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 991/07, który nie dotyczył zasiłku pielęgnacyjnego, a dodatku do zasiłku rodzinnego.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że skarga M. G. dotyczy żądania zasądzenia na jego rzecz odsetek od przyznanego mu zasiłku za miesiąc październik 2005 r. oraz dotyczy zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty łącznie 7.000 zł, w ten sposób, że z tytułu zadośćuczynienia za doznane krzywdy od organu I instancji 3.000 zł i od organu II instancji 3.000 zł oraz z tytułu zwrotu kosztów poniesionych w tej sprawie kwoty 1000 zł.

Mając tak ustalony przedmiot skargi, Sąd zauważa, że ma rację organ odwoławczy wskazując, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie przewiduje przyznania odsetek za przyznane zaległe świadczenie, a przewiduje naliczanie odsetek od świadczeń nienależnie pobranych. Brak więc podstawy prawnej do przyznania stronie skarżącej odsetek od świadczenia - zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc październik - przyznanego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2011 r. Nr [...] i na żadną podstawę prawną nie wskazał też skarżący.

Sąd zwraca uwagę na wskazany na wstępie zakres kontroli sądu administracyjnego, co powoduje oczywisty brak podstawy prawnej do zasądzania przez sąd administracyjny kwot od organów administracyjnych z tytułu – jak wskazał to skarżący – zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby poniósł jakiekolwiek koszty w niniejszej sprawie, a zatem i ten jego wniosek należy uznać za całkowicie bezpodstawny.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że skarga M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw, albowiem nie można zarzucić organom naruszenia prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł – jak w sentencji.