Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3208/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 26
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka -Klimas Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2014 r. Urząd Patentowy RP (dalej organ), działając w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie wniosku Z. SA z siedzibą w L. (dalej wnioskodawca) unieważnił, udzielony na rzecz A. Sp. z o.o. [...] z siedzibą w L. (dalej uprawniony, skarżąca) patent pt.: "Preparat smarowy" numer [...] oraz przyznał wnioskodawcy od uprawnionego kwotę 2 600 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu [...] stycznia 2013 r. do organu wpłynął wniosek o unieważnienie patentu na wynalazek pt.: "Preparat smarowy" numer [...]. W uzasadnieniu interesu prawnego wnioskodawca podniósł, że uprawniony z patentu wystąpił do Komendy Miejskiej Policji w [...] z zawiadomieniem o naruszeniu przez wnioskodawcę przepisów ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. dalej p.w.p.). Jednocześnie pismem z [...] października 2007 r. wystąpił do wnioskodawcy o zaprzestanie naruszania prawa do projektu wynalazczego numer P. [...], na który udzielono przedmiotowy patent.

Jako podstawę wniosku wskazano art. 24 i 26 ustawy p.w.p. Wnioskodawca podnosił, że sporny wynalazek w dacie zgłoszenia nie posiadał poziomu wynalazczego jak również nie nadawał się do przemysłowego stosowania. Uzasadniając zarzut braku poziomu wynalazczego (art. 26 ust. 1 p.w.p.) wnioskodawca stwierdził, że zastosowane środki techniczne jako składniki smaru, znane były i stosowane uprzednio w tym celu. Ponadto wskazał, że cechy znamienne przedmiotowego wynalazku są oczywiste i wynikają z wcześniejszego stanu techniki oraz ogólnie dostępnych informacji, przekazywanych przez producentów dodatków olejów smarowych i preparatów smarowych. Podkreślił, że w opisie wynalazku nie przedstawiono badań, które mogłyby potwierdzić wpływ zastrzeganych cech technicznych.

Do wniosku załączono następujące dowody:

- zał. 1 zapytanie z [...] listopada 2012 r. do Komisariatu [...] Policji w [...],

- zał. 2 pismo uprawnionego z [...] października 2007 r.,

- zał. 3 odpowiedź uprawnionego z [...] stycznia 2008 r.,

- zał. 4 warunki techniczne z [...] stycznia 2007 r. "preparatu smarowego O.",

- zał. 5 wstępna karta techniczna "preparatu smarowego O." z [...] stycznia 2007 r.,

- zał. 6 założenia jakościowe "preparatu smarowego O." z [...] stycznia 2007 r.,

- zał. 7 warunki techniczne z [...] stycznia 2007 r "preparatu smarowego M.",

- zał. 8 wstępna karta techniczna "preparatu smarowego M." z [...] stycznia 2007 r.,

- zał. 9 założenia jakościowe "preparatu smarowego M." z [...] stycznia 2007 r.,

- zał. 10 zapytanie do G.,

- zał. 11 G. o niskiej lepkości kinematycznej.

W kolejnych pismach procesowych wnioskodawca dosłał dodatkowe materiały merytoryczne w tym:

przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r.:

- odpis Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, Dział 20,

- nomogram do wyznaczania lepkości mieszanin,

- polski opis patentowy nr [...],

- oryginały oraz tłumaczenia wybranych opracowań "Polybutenes" Chemical Profile, February 19-25, 2007 (1), "Polybutenes" Properties and Uses In Petroleum Products, March 1940 industrial and Engineering Chemistry (2), "PIB: Versatile actor in volatile times" Lubes'n Greases Magazine, November 2009 (3),

- pismo z Urzędu Celnego z [...] maja 2007 r.,

natomiast przy piśmie z [...] marca 2014 r.:

- zlecenie nr [...] wnioskodawcy na wykonanie analizy lepkości kinematycznej oraz sporządzenie próbki laboratoryjnej skierowane do L. Sp. z o.o.,

- raport z badań [...] wykonany przez L. Sp. z o.o. z [...] lutego 2014 r.,

- karta charakterystyki HITEC 9300,

- karta charakterystyki HiTEC 9310,

- wybrane (3) strony podręcznika TRYBOLOGIA M. Hebda i A. Wachal 1980 r.

Uzasadniając zarzut braku stosowalności przedmiotowego patentu i niemożność urzeczywistnienia wynalazku przez znawcę, wnioskodawca, w piśmie z [...] lutego 2014 r., stanowiącym załącznik do protokołu, wskazał jako podstawę prawną art. 27 i 33 ust. 1 ustawy p.w.p. Jego zdaniem przedmiotowe rozwiązanie nie zostało prawidłowo ujawnione w opisie, a szczególnie w przykładach wykonania. Jedyny zamieszczony przykład wykonania nie ujawnia wszystkich stosowanych w wynalazku składników, ponieważ wyszczególnione składniki stanowią w sumie 96 cz. masowych. Nie jest przy tym wiadomo co stanowi pozostałe 4 cz. masowe. Natomiast w przykładzie wykonania, w recepturze preparatu brak jest jednego ze składników, który winien się znajdować w składzie preparatu co najmniej w ilości 5 cz. masowych.

Uprawniony z patentu w piśmie złożonym na rozprawie w dniu [...] lutego 2014 r., przedłożył dwie prywatne opinie rzeczoznawców autorstwa dr. A. L. i dr. K. B., których zdaniem, zarówno zarzut braku poziomu wynalazczego przedmiotowego wynalazku jak i braku stosowalności są nietrafne.

Na rozprawie w dniu [...] maja 2014 r. wnioskodawca podtrzymał wniosek

o unieważnienie patentu na sporny wynalazek oraz dotychczas podniesione zarzuty, w tym zarzut braku poziomu wynalazczego oraz zarzut braku stosowalności spornego wynalazku. Uprawniony z patentu wystąpił o oddalenie wniosku o jego unieważnienie wskazując, że wnioskodawca powołuje się na sprzeczne tezy. Zdaniem uprawnionego z patentu, wnioskodawca przedstawia tezę, że nie jest możliwe odtworzenie preparatu objętego wynalazkiem a jednocześnie wnioskodawca wykonuje taki preparat i przeprowadza jego badania w laboratorium własnym i obcym.

Decyzją z [...] maja 2014 r., Nr [...], działając w oparciu o art. 89 ust. 1 oraz art. 27 w zw. z art. 24 p.w.p. a także art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. organ orzekł o unieważnieniu patentu pt.: "Preparat smarowy" numer [...]. W uzasadnieniu decyzji, wskazując na treść art. 89 ust. 1 p.w.p. podkreślił, iż na gruncie rozpatrywanej sprawy, wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia patentu na sporny wynalazek, bowiem sporne prawo ogranicza swobodę działalności gospodarczej wnioskodawcy. Uprawniony wystąpił do Komendy Miejskiej Policji w [...] z zawiadomieniem o naruszeniu przez wnioskodawcę spornego patentu. Jednocześnie wezwał wnioskodawcę pismem z [...] października 2007 r. do zaprzestania naruszania prawa do projektu wynalazczego nr P.382298, na który udzielono przedmiotowy patent. Zasadność tego roszczenia warunkowana jest istnieniem patentu na sporny wynalazek. W ocenie organu, wnioskodawca ma prawo żądać ustalenia, czy sporny patent został udzielony z zachowaniem ustawowych warunków wymaganych do jego udzielenia.

Wskazując na treść art. 27 p.w.p., organ podniósł, iż wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności, nie wykluczając rolnictwa.

Wskazał, iż przedmiotowy wynalazek udzielony został na wytwór określony składem ilościowo - jakościowym stosowanych komponentów. Z analizy zastrzeżenia patentowego wynika, że jeden ze składników tj. "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu", określony został niejasno i niejednoznacznie. Ww. sformułowanie zawarte w zastrzeżeniu patentowym dotyczące dodatkowych dodatków jest niejasne i niejednoznaczne z technicznego punktu widzenia, ponieważ wymaga dodatkowej interpretacji. W tak ujętym zastrzeżeniu patentowym nie może być mowy o możliwości realizacji wynalazku w sposób powtarzalny z jednakowym rezultatem. W opisie patentowym brak jest definicji co oznacza określenie "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu" pod względem chemicznym. Bezdyskusyjny jest zapis dotyczący zakresu ilościowego "5-20 cz. masowych", natomiast nie jest znane z jakich (konkretnie) grup związków ma się składać zastrzeżony dodatek. Ponieważ stosowany dodatek jest mieszaniną, to niezbędne było również podanie wzajemnych proporcji wagowych poszczególnych składników, tworzących tę mieszaninę. Zamieszczony w opisie wynalazku przykład wykonania, który (zgodnie z art. 33 ust. 1 p.w.p.) winien przedstawiać przykład realizacji wynalazku nie podaje jakie związki stosowano jako obligatoryjny składnik; "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu". Z analizy treści przykładu wykonania wynika, że ujawniono w nim jedynie częściowy skład chemiczny zastosowanych grup związków z podaniem ich ilości. Natomiast nie podano dwóch obligatoryjnych składników tj.: depresatora, który winien znajdować się w składzie preparatu w ilości 1-40 cz. masowych oraz wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu w ilości 5,0 - 20 cz. masowych. Informacja zawarta w przykładzie tj. "pozostałe dodatki stanowią dopełnienie do 100 cz. masowych", nie precyzuje ilości użytych składników oraz ich składu chemicznego. Z powyższego, zdaniem organu, wynika, że sporny wynalazek nie ujawnia składu chemicznego jednego z obligatoryjnie stosowanych komponentów, określonego jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu wchodzących w skład zastrzeżonego preparatu". Jako słuszny, zdaniem organu, należy także wskazać podnoszony przez wnioskodawcę argument o błędach w przykładzie wykonania. Wskazane w przykładzie wykonania komponenty stanowią w sumie 96 cz. masowych. Niemożliwe jest więc zastosowanie dwóch pozostałych składników tj. "1 - 40 cz. masowych depresatora i 5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu" w pozostałych 4 cz. masowych.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 2004 r., sygn. akt II SA 2896/03, organ zaznaczył, że wynalazek można uznać za mogący nadawać się do stosowania (zgodnie z art. 27 p.w.p.) gdy konkretne rozwiązanie techniczne jest a) zupełne, b) należycie ujawnione, c) użyteczne społecznie i gwarantuje ono d) powtarzalność rezultatu. Jednocześnie podano, że nie ma przeszkód aby kwestia należytego ujawnienia stanowiła jedną z przesłanek patentowalności wynalazku. Zdaniem organu, w przedmiotowym rozwiązaniu wynalazek nie został należycie ujawniony, co wpływa na niemożliwość uzyskania powtarzalnych rezultatów.

W ocenie organu, aby odtworzyć przedmiotowy wynalazek i uzyskać przedstawione efekty należy wykonać szereg prac badawczych, aby dobrać skład chemiczny mieszaniny określonej w zastrzeżeniu patentowym jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu".

Jak podkreślił, ustaleń organu co do braku stosowalności nie zmieniają dołączone przez uprawnionego z patentu przy piśmie złożonym na rozprawie w dniu [...] lutego 2014 r., dwie prywatne ekspertyzy rzeczoznawców autorstwa dr. A. L. i dr. K. B. Informacje zamieszczone w ww. opiniach, nie wskazują i nie precyzują niejasno określonego składnika w treści zastrzeżenia patentowego, jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu". Informacje zamieszczone w ww. ekspertyzach odnoszą się głownie do zarzutu braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Jednocześnie obaj rzeczoznawcy wskazują na skrótowość zapisów stosowanych w opisie patentowym. Przedłożone ekspertyzy nie usuwają zarzutu braku stosowalności, ponieważ nie wskazują, że na podstawie informacji zamieszczonych w opisie patentowym możliwe jest odtworzenie zastrzeganego składu z uzyskaniem wskazanych efektów.

Mając powyższe na względzie organ uznał zarzut braku stosowalności za zasadny.

Nadmienił również, iż uwzględniając zarzut braku ujawnienia spornego patentu nie badał, czy wynalazek posiada wymagany poziom wynalazczy (w myśl art. 26 ust. 1 p.w.p.). Jego zdaniem, uznanie w niniejszej sprawie zasadności powyższego zarzutu pozwalało na załatwienie sprawy w całości (unieważnienie patentu).

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji w całości oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Decyzji zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 p.w.p. polegające na nierozpoznaniu całego materiału dowodowego, pominięciu okoliczności istotnych w sprawie oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że wynalazek objęty patentem nie cechuje przymiot stosowalności, co w konsekwencji narusza zasadę obowiązku organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zasadę obowiązku działania organów administracji na podstawie przepisów prawa, zasadę obowiązku organu stania na straży praworządności oraz zasadę obowiązku organu prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej;

2. naruszenie art. 107 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. w zw. z art 256 f p.w.p. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz oparcie decyzji na nieprawidłowych założeniach dotyczących oceny materiału dowodowego przedłożonego w sprawie, nie podjęcie wyjaśnienia przedłożonych dowodów oraz brak ustosunkowania i się organu do części faktów i dowodów przedłożonych w sprawie.

- naruszenia prawa materialnego tj.:

1. art. 27 w zw. z art. 24 i art. 89 p.w.p. poprzez błędne jego zastosowanie,

2. art. 26 ust. 1 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie,

3. art. 24 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i niezbadanie czy wynalazek będący przedmiotem patentu jest nowy,

4. art. 33 ust 1 p.w.p. poprzez uznanie, że opis wynalazku objętego patentem nie przedstawia wynalazku na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł wynalazek urzeczywistnić,

5. art. 89 ust. 1 p.w.p. i uznanie, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu oraz brak postępowania dowodowego w całości w odniesieniu do przesłanek innych od tej wynikającej z art. 27 p.w.p.

W obszernym uzasadnieniu skargi, odnosząc się do poszczególnych zarzutów wskazała, iż w jej ocenie, organ dokonał jedynie pobieżnej i wybiórczej oceny okoliczności sprawy. Poza powierzchowną analizą zastrzeżenia patentowego nie dokonano analizy twierdzeń i dowodów składanych zarówno przez wnioskodawcę jak i uprawnionego z patentu, w szczególności - na okoliczność możliwości wytworzenia wynalazku w oparciu o zastrzeżenie patentowe, co w konsekwencji prowadzić winno do wniosku, że zastrzeżenie w sposób wystarczający definiuje zakres ochrony patentu.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 27 p.w.p. wskazała, iż organ wydając zaskarżoną decyzję uznał, że wynalazek będący przedmiotem patentu nie cechuje się przymiotem przemysłowej stosowalności, a zatem nie nadaje się on do przemysłowego stosowania. Kolegium Orzekające nie poddało przy tym w wątpliwość samego zastosowania preparatu smarowego - a wiec wynalazku będącego przedmiotem patentu. Zdaniem skarżącej, organ dokonując analizy przesłanki przemysłowej stosowalności i należytego ujawnienia wynalazku objętego patentem działał niezgodnie z regułami postępowania dowodowego, co doprowadziło do wyciągnięcia z materiału dowodowego wniosku zeń niewynikających lub z nim sprzecznych.

Odnosząc się do twierdzenia organu, zgodnie z którym odtworzenie wynalazku objętego patentem i uzyskanie przedstawionego efektu związane miałoby być z wykonaniem szeregu prac badawczych, aby dobrać skład chemiczny mieszaniny określonej w zastrzeżeniu patentowym jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu", skarżąca wskazała, że zawarty w zastrzeżeniu patentowym przykład oraz określenie zastosowania wynalazku będącego przedmiotem patentu w sposób jednoznaczny wskazują na możliwość uzyskania powtarzalności rozwiązania, w szczególności także na możliwość jego urzeczywistnienia, a w konsekwencji - potwierdzona została przesłanka przemysłowej stosowalności wynalazku objętego patentem. Podnosi ponadto, że twierdzenie organu o braku stosowalności wynalazku będącego przedmiotem patentu zostało poparte wyłącznie jego zapatrywaniem własnym. Organ nie przytoczył, ani nie przeprowadził żadnego dowodu potwierdzającego okoliczność, stosownie do której wynalazek objęty patentem miałby być niemożliwy do urzeczywistnienia. W aktach sprawy brak także dowodu, który mógłby potwierdzić ten zarzut. W praktyce zatem, w oparciu wyłącznie o powierzchowną wykładnię zastrzeżenia patentowego Kolegium zaprzeczyło przemysłowej stosowalności wynalazku objętego patentem, podczas gdy z akt sprawy, a w szczególności z dokumentacji i twierdzeń samego wnioskodawcy wynika wprost, że istnieje możliwość wykonania wynalazku w oparciu o treść zastrzeżenia, a w konsekwencji niezaprzeczona została przemysłowa stosowalność wynalazku objętego patentem.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 24 i 26 ust. 1 p.w.p. skarżąca wskazała, iż w jej ocenie, odstąpienie od badania przez organ przesłanek innych niż przemysłowa stosowalność wynalazku doprowadziło do wydania błędnej decyzji, niweczącej uprzednio nadane przez organ uprawnienia. W ocenie skarżącej, zarówno samo zastrzeżenie patentowe, istota patentu, jak i akta sprawy prowadzą do wniosku, że wynalazek będący przedmiotem patentu cechuje się przymiotem nowości i poziomem wynalazczym, a nadto – nadaje się do przemysłowego stosowania. Podkreśla przy tym, że badanie dokonane przez organ na etapie zgłoszenia nie wskazywało na jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie.

Odnosząc się do stwierdzenia organu, iż "jeden ze składników zastrzeżenia patentowego został sformułowany w sposób niejasny, niejednoznaczny i wymaga dodatkowej interpretacji" skarżąca podkreśliła, że ocena przesłanek udzielenia ochrony patentowej na rozwiązanie dokonywana jest w oparciu o stan techniki oraz z punktu widzenia znawcy określonej dziedziny techniki. Nie ulega wątpliwości, że dana treść dla eksperta z dziedziny jest dostatecznie precyzyjna, ale dla osoby, która nie posiada wiedzy w tym zakresie może wydać się "niejasna". Niezależnie od powyższego, wskazała, że na takie okoliczności nie powoływał się organ na etapie postępowania zgłoszeniowego, co prowadzić powinno do konkluzji, że dla znawcy - eksperta - zastrzeżenie zostało skonstruowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, a w szczególności jest zupełne. Podnosi również, iż na etapie postępowania zgłoszeniowego organ nie powziął wątpliwości co do zdolności patentowej zgłaszanego wynalazku, a w szczególności, nie wezwał zgłaszającego do udzielenia wyjaśnień. Nie ma zatem także żadnych powodów do interpretowania zastrzeżenia w sposób zawężający i wybiórczy, jak dokonał tego organ.

Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana w sposób błędny, a w szczególności naruszający dyspozycje art. 89 ust. 1 p.w.p., stosownie do którego organ winien był dokonać weryfikacji ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie natomiast organ wywiódł pozytywne wnioski dla wnioskodawcy, unieważniając uprawnionemu prawo do wynalazku, ale powołał się nie tyle na pewność dowodów wnioskodawcy, bo tej pewności, zdaniem skarżącej, z uzasadnienia decyzji wywieść nie można, ale na własne domniemanie co do nieprawidłowości udzielonego prawa. Urząd Patentowy wyeliminował z obrotu prawnego udzielone uprzednio przez siebie prawo do patentu na podstawie wyłącznie własnego przekonania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Na wstępie wyjaśnić należy, iż w dniu 30 września 2014 r. do tutejszego Sądu wpłynęły, przekazane wraz z odpowiedzią na skargę, cztery pisma skarżącej zatytułowane "skarga", dotyczące decyzji z [...] maja 2014 r. Nr [...]. W wykonaniu zarządzenia z 14 listopada 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącej, rz. pat. K. M. do wyjaśnienia kwestii wniesienia przez pełnomocników skarżącej oraz samą skarżącą odrębnych skarg na tę samą decyzję. Pismem z 5 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej poinformowała Sąd, iż pisma złożone przez rz. pat. B. R. oraz rz. pat. Z. K. jak i samą skarżącą stanowią uzupełnienie skargi wniesionej przez rz. pat. K. M., działającą w imieniu skarżącej. Zarządzeniem z 14 stycznia 2014 r., w związku z wyjaśnieniami spółki, Sąd pismo z 2 sierpnia 2014 r. wniesione przez rz. pat. B. R. (k. 3), pismo z 3 września 2014 r. wniesionego przez rz. pat. Z. K. (k. 49) oraz pismo skarżącej z 8 września 2014 r (data wpływu do organu) (k. 75) potraktować jako uzupełnienia skargi wniesionej przez rz. pat. K. M. (pismo z 3 września 2014 r.) (k. 16).

Kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Jak wynika z treści art. 255 ust. 1 p.w.p. postępowanie o unieważnienie patentu toczy się w trybie postępowania spornego. Postępowanie to może być wszczęte tylko na wniosek i cechuje się kontradyktoryjnością stron. Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie patentu związany jest granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, na którym spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu.

Jak stanowi art. 89 ust.1 p.w.p patent może być unieważniony w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Sąd podzielił ocenę Urzędu Patentowego dotyczącą istnienia interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu unieważnienia patentu na sporny wynalazek. Tym samym zarzut naruszenia przez organ art. 89 ust. 1 p.w.p. Sąd uznał za niezasadny.

W myśl art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych wynalazek można uznać za mogący nadawać się do stosowania (zgodnie z art. 27 p.w.p.) gdy konkretne rozwiązanie techniczne jest. zupełne, należycie ujawnione, użyteczne społecznie i gwarantuje ono powtarzalność rezultatu. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, organ prawidłowo ustalił, iż w przedmiotowym rozwiązaniu wynalazek nie został należycie ujawniony, co wpływa na niemożliwość uzyskania powtarzalnych rezultatów.

Przedmiotowy wynalazek udzielony został na wytwór określony składem ilościowo - jakościowym stosowanych komponentów. Należy zgodzić się z organem, iż z analizy zastrzeżenia patentowego wynika, że jeden ze składników tj. "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu", określony został niejasno i niejednoznacznie. Ww. sformułowanie zawarte w zastrzeżeniu patentowym dotyczące dodatkowych dodatków jest niejasne i niejednoznaczne z technicznego punktu widzenia, ponieważ wymaga dodatkowej interpretacji. W tak ujętym zastrzeżeniu patentowym nie może być mowy o możliwości realizacji wynalazku w sposób powtarzalny z jednakowym rezultatem. W opisie patentowym brak jest definicji co oznacza określenie "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu" pod względem chemicznym. Bezdyskusyjny jest zapis dotyczący zakresu ilościowego "5-20 cz. masowych", natomiast nie jest znane z jakich (konkretnie) grup związków ma się składać zastrzeżony dodatek. Ponieważ stosowany dodatek jest mieszaniną, to niezbędne było również podanie wzajemnych proporcji wagowych poszczególnych składników, tworzących tę mieszaninę. Zamieszczony w opisie wynalazku przykład wykonania, który (zgodnie z art. 33 ust. 1 p.w.p.) winien przedstawiać przykład realizacji wynalazku nie podaje jakie związki stosowano jako obligatoryjny składnik; "5-20 cz. masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu". Z analizy treści przykładu wykonania wynika, że ujawniono w nim jedynie częściowy skład chemiczny zastosowanych grup związków z podaniem ich ilości. Natomiast nie podano dwóch obligatoryjnych składników tj.: depresatora, który winien znajdować się w składzie preparatu w ilości 1-40 cz. masowych oraz wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu w ilości 5,0 - 20 cz. masowych. Informacja zawarta w przykładzie tj. "pozostałe dodatki stanowią dopełnienie do 100, cz. masowych, nie precyzuje ilości użytych składników oraz ich składu chemicznego. Z powyższego wynika, że sporny wynalazek nie ujawnia składu chemicznego jednego z obligatoryjnie stosowanych komponentów, określonego jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu wchodzących w skład zastrzeżonego preparatu". Jako słuszny, należy także wskazać podnoszony w toku postępowania przez wnioskodawcę argument o błędach w przykładzie wykonania. Wskazane w przykładzie wykonania komponenty stanowią w sumie 96 części masowych. Niemożliwe jest więc zastosowanie dwóch pozostałych składników tj. "1 - 40 części masowych depresatora i 5-20 części masowych wielofunkcyjnej kompozycji dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu" w pozostałych 4 częściach masowych.

Słusznie zatem wskazuje organ, że aby odtworzyć przedmiotowy wynalazek i uzyskać przedstawione efekty należy wykonać szereg prac badawczych, aby dobrać skład chemiczny mieszaniny określonej w zastrzeżeniu patentowym jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu".

Odwołując się do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1472/10 podkreślić należy, iż stosowanie rozwiązania zawiera się w takim ujawnieniu jego cech technicznych, które pozwoli na zrealizowanie tego wytworu bez konieczności dochodzenia do założonego przez wynalazcę rezultatu metodą prób i błędów oraz podejmowania eksperymentów wymuszonych brakiem niezbędnych danych.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ art. 27 p.w.p., uznając go za niezasadny. Wbrew twierdzeniom skarżącej sformułowania zastosowane w zastrzeżeniu patentowym nie wskazują w sposób jednoznaczny na możliwość uzyskania powtarzalności rozwiązania. Wbrew twierdzeniom strony, jakoby wnioskodawcy udało się odtworzenie składu zastrzeżonego preparatu, co świadczyć miało o możliwości jego stosowalności, wskazać należy, iż w treści pisma z 31 marca 2014 r. wnioskodawca wskazuje m.in., iż "...pozostałe składniki preparatu nie zostały dokładnie określone, więc próbę wykonano wyłącznie w oparciu o wyżej wymienione składniki". Powyższe potwierdza, że odtwarzając zastrzeżony preparat wnioskodawca odtworzył jedynie recepturę określoną w dokumentach patentowych, przy braku jednego składnika. Nie można zatem uznać, że odtworzony przez wnioskodawcę preparat jest zgodny z zastrzeżonym składem oraz uznać wyniki badań preparatu odtworzonego przez wnioskodawcę za tożsame z zastrzeżonym preparatem. Dlatego też wbrew twierdzeniom skarżącej w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających przemysłową stosowalność wynalazku objętego patentem.

Zarzutu braku stosowalności nie usuwają również przedłożone przez skarżącą prywatne (wykonane na jej zlecenie) ekspertyzy rzeczoznawców autorstwa dr. A. L. i dr. K. B., ponieważ nie wskazują, że na podstawie informacji zamieszczonych w opisie patentowym możliwe jest odtworzenie zastrzeganego składu z uzyskaniem wskazanych efektów. Słusznie wskazuje organ, iż informacje zamieszczone w ww. prywatnych opiniach, nie wskazują i nie precyzują niejasno określonego składnika w treści zastrzeżenia patentowego, jako "wielofunkcyjna kompozycja dodatków, typowych dla określonego zastosowania preparatu". Informacje zamieszczone w ww. ekspertyzach odnoszą się głownie do zarzutu braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku. Jednocześnie obaj rzeczoznawcy wskazują na skrótowość zapisów stosowanych w opisie patentowym. Stanowisko takie jest sprzeczne z art. 33 p.w.p. w którym obligatoryjnie wskazano na konieczność jednoznacznego ujawnienia zakresu wynalazku w zastrzeżeniach patentowych i poparcia zastrzeganego zakresu w opisie patentowym.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż organ nie podjął rozważań w zakresie przesłanek patentowalności innych niż przemysłowa stosowalność, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni akceptuje stanowisko wyrażone m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1044/08, w którym wskazano m.in., że uznanie rozwiązań objętych spornym patentem za pozbawione poziomu wynalazczego w całym zakresie ochrony czyniło zbędnym rozstrzyganie o słuszności zarzutu wnoszącego sprzeciw co do braku stosowalności tych rozwiązań. Na gruncie niniejszej sprawy, uwzględniając zarzut braku ujawnienia spornego patentu organ dysponował podstawą do załatwienia sprawy w całości tj. unieważnienia patentu, co czyniło zbędnym ustalenie, czy wynalazek posiada wymagany poziom wynalazczy (art. 26 ust. 1 p.w.p.).

Istotą postępowania o unieważnienie patentu (czy to na wniosek, czy w postępowaniu sprzeciwowym) jest zweryfikowanie decyzji w sprawie udzielenia patentu. Przyznanie bowiem tego prawa pomimo braku ustawowych warunków do jego udzielenia obliguje Urząd Patentowy RP do unieważnienia patentu.

Profesjonalne przygotowanie osoby do wykonywania funkcji orzeczniczych w charakterze eksperta ma gwarantować regulowany przepisami ustawy Prawo własności przemysłowej proces kształcenia, na który składa się aplikacja ekspercka oraz asesura ekspercka (art. 266 – 269 p.w.p.). Urząd Patentowy RP jest zatem wyspecjalizowanym organem w zakresie badania między innymi rozwiązań technicznych zgłaszanych jako wynalazki. W niniejszej sprawie, uznając, iż problem w niej występujący nie jest nieprzeciętnie skomplikowany organ nie powołał biegłego. Działanie organu było w pełni uzasadnione i nie miało wpływu na ocenę prawidłowości prowadzonego postępowania.

Badając zarzuty naruszenia przez organ przepisów procesowych, Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, iż wskazane przez nią naruszenia w istotny sposób wpłynęły na ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i doprowadziły organ do nieuprawionych, czy też błędnych wniosków. Podniesione w tym zakresie zarzuty sprowadzają się do nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy. Fakt, że w ramach swobodnej oceny twierdzeń i dowodów stron postępowania organ nie podzielił stanowiska skarżącej, nie może świadczyć o zarzucanej przez stronę dowolności oceny zgromadzonych w sprawie dowodów.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Sądu organ uwzględnił całość okoliczności stanu faktycznego sprawy, jak i oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Urząd Patentowy uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.