Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 590/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SNSA Joanna Tuszyńska SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy Działoszyce na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 15 marca 2022 r., znak: KR.RUZ.4217.2.2022 w przedmiocie odmowy legalizacji urządzenia wodnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 grudnia 2021r., znak: KR.ZUZ.1.4217.1.11.2021.AM, Dyrektor Zarządu Zlewni w Kielcach PGW Wody Polskie odmówił legalizacji wykonanego przez Gminę Działoszyce, ul. Skalbmierska 5, 28-440 Działoszyce, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, urządzenia wodnego - przepustu rurowego 0 600 mm w ciągu drogi gminnej nr 321004T w km 0+356, zlokalizowanego na dz. ewid. nr [...] i nr [...], obręb 0008 Dzierążnia, gm. Działoszyce, powiat pińczowski, woj. świętokrzyskie.

Od powyższej decyzji odwołała się Gmina Działoszyce, zarzucając decyzji naruszenie przepisów prawa, w tym art. 190 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 187 ustawy Prawo wodne, poprzez odmowę legalizacji przepustu bez podstawy prawnej, tj. "bez wystąpienia przesłanek odmowy istniejących w przepisach", naruszenia przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne, "poprzez odmowę legalizacji przepustu na skutek występowania w związku z nim rzekomych (nieudowodnionych) szkód na działkach sąsiednich", naruszenie art. 6, 7, 8, 11, 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 15 marca 2022 r., znak KR.RUZ.4217.2.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.).

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Gmina Działoszyce wystąpiła w dniu 18.10.2021r. do Dyrektora Zarządu Zlewni w Kielcach z wnioskiem o legalizację przepustu rurowego w ciągu drogi gminnej nr 321004T, o średnicy 600 mm i długości 9,20 m, umożliwiającego tranzyt wód opadowych ujmowanych rowem przydrożnym, a pochodzących ze zlewni znajdującej się po jego zachodniej stronie, do rowu położonego na działce 556 i dalej poprzez istniejący system rowów do odbiornika, którym jest rzeka Wielkanocna. Zawiadomieniem z dnia 5 listopada 2021r., znak: KR.ZUZ.2.4217.1.11.2021.AM, Dyrektor Zarządu Zlewni w Kielcach poinformował strony o wszczęciu, w trybie art. 190 ustawy Prawo wodne, postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji przepustu rurowego 0 600 mm w ciągu drogi gminnej nr 321004T w km 0+356, wykonanego bez wymaganej zgody wodnoprawnej, na terenie dz. ewid. nr [...] i nr [...], obręb 0008 Dzierążnia, gm. Działoszyce, powiat pińczowski, woj. świętokrzyskie oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków, informacji wyjaśnień i zastrzeżeń dotyczących sprawy. Działając na podstawie art. 50 § 1 Kpa, Dyrektor Zarządu Zlewni w Kielcach, pismem z dnia 15 listopada 2021r., wezwał Pełnomocnika Gminy Działoszyce do uzupełnienia wniosku o wyjaśnienie ustalonego zasięgu oddziaływania urządzenia wodnego oraz o wskazanie odbiornika do którego odprowadzane będą wody opadowe lub roztopowe z przepustu, którego dotyczy legalizacja. Wnioskodawca udzielił odpowiedzi pismem z dnia 24.11.2021r. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2022r., Organ I Instancji orzekł o dopuszczeniu, jako dowodu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, materiałów zgromadzonych do odrębnych spraw. Zawiadomieniem z dnia 8 grudnia 2021r., znak: KR.ZUZ.2.4217.1.11.2021.AM, Dyrektor Zarządu Zlewni w Kielcach na podstawie art. 10 i 79a § 1 Kpa poinformował strony postępowania o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z aktami sprawy, składania wniosków, informacji wyjaśnień i zastrzeżeń dotyczących sprawy w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia oraz o tym, że "w obecnym stanie, zagłębienie terenu, istniejące na dz. ewid. nr [...] ,[..] ,[...] ,[..], obręb [...] , gm. Działoszyce, powstałe prawdopodobnie na skutek odprowadzania wód opadowych lub roztopowych przepustem, (...) nie posiada odpowiednich możliwości przepustowych, przez co powoduje podtapianie ww. nieruchomości" oraz, że może to skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Po przeanalizowaniu akt sprawy Organ II Instancji stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa Prawo wodne w art. 190 stanowi: "1. Jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 ust 2. Organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może wydać decyzję o legalizacji urządzenia wodnego, jeżeli lokalizacja tego urządzenia nie narusza: 1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, 2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym, 3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy, 4) ustaleń programu ochrony wód morskich, 5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych, 6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, 7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych - oraz jest zgodna z art. 187, ustalając jednocześnie obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Art. 187. stanowi: 1. Przy projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych należy kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju, koniecznością osiągnięcia dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, koniecznością osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz w art. 61, oraz potrzebą zachowania istniejącej rzeźby terenu oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i ekosystemach lądowych zależnych od wód. 2. (...).

Jak wynika z akt sprawy przepust pod drogą gminną nr 321004T, w km 0+356, został wykonany lub odtworzony przed rokiem 1997r., najprawdopodobniej w roku 1996 podczas prowadzonych przez Gminę Działoszyce prac remontowych drogi, i wtedy wody spływające z terenu po lewej stronie drogi zostały sprowadzone do tego przepustu. W piśmie z dnia 01.06.2021r., znak: BID.III.7232.10.2021, Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyce stwierdza, że Gmina nie posiada dokumentacji na budowę przepustu na terenie działki nr ewid. [...], obręb 0008 Dzierążnia, "przepust został wybudowany dla dobra mieszkańców wsi Dzierążnia w drodze gminnej po wystąpieniu ulewnych deszczy i przerwaniu drogi".

Przepust jest obiektem budowlanym służącym do przeprowadzenia między innymi wody przez korpus drogi, zarazem stanowi element przebudowy rowu (czy też zabudowy cieku naturalnego). W przypadku przepustu będącego przedmiotem postępowania organ stwierdził, że przepust ten zbiera wody opadowe lub roztopowe, które przedtem przelewały się przez drogę i w sposób skoncentrowany przeprowadza je z jednej strony drogi na drugą. W związku z tym, jako mający wpływ na kształtowanie zasobów wodnych, stanowi urządzenie wodne. W dacie wykonania przepustu obowiązywała ustawa z 24.10.1974 r. Prawo wodne (Dz.U. z 1974r.nr 38 poz.230), zgodnie z którą wykonanie przepustu wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Przepisy obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t. j. Dz.U. z 2021r. poz.2233 z późn.zm.) wymagają dla wykonania przepustu, o długości nie większej niż 10 m, zgłoszenia. Jak wykazało postępowanie Organu I Instancji, w/w przepustu nie można uznać za legalny ani w świetle przepisów ustawy Prawo wodne z 1974r. (nie był wykonany przed 1 styczniem 1975r.), ani ustawy Prawo wodne z 2001r. (w oparciu o art. 206 - nie uzyskano dla jego budowy żadnej decyzji lub dokumentów odpowiednich organów, innych niż pozwolenie wodnoprawne). Warunkiem możliwości zalegalizowania przepustu, przewidzianej w art. 190 ust.1 ustawy Prawo wodne jest spełnienie przesłanek określonych w przytoczonym powyżej art. 190 ust. 2 ustawy.

Z Mapy Podziału Hydrograficznego Polski (aktualizacja w 2007r.), wykonanej przez Ośrodek Zasobów Wodnych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej na zamówienie Ministra Środowiska udostępnionej jako zasób katastru wodnego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie oraz danych dotyczących melioracji, wynika, że na działkach o nr ewid. [...] ,[...] ,[...] , obręb 0008 Dzierążnia, gm. Działoszyce, powiat pińczowski, woj. świętokrzyskie, nie występują śródlądowe wody powierzchniowe, ani urządzenia melioracyjne. Powyższe potwierdza również pismo skierowane do Pani M.S. , działającego z upoważnienia Starosty Pińczowskiego Kierownika Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami w Pińczowie z dnia 21.08.2017r., znak: GN.VIII.6620.191.2016. Wobec tego należy stwierdzić, że istniejące poniżej przepustu, między wymienionymi wyżej działkami, zagłębienie nie stanowi koryta cieku naturalnego, lecz zostało wykonane w celu odprowadzenia wód z przepustu lub powstało w wyniku przepływu tych wód.

W odwołaniu Gmina Działoszyce podniosła, że problem przepływu wód wzdłuż granicy działki Pani Skóry wynika z jej naturalnego położenia. Lokalizacja przepustu w drodze gminnej Dzierążnia-Marianów stanowi jedynie formę uporządkowania gospodarki wodnej. Przepust zlokalizowany jest w najniżej położonym terenie i odprowadza wody z terenów położonych powyżej. Zdaniem Gminy istnienie przepustu nie wpływa na kierunek oraz natężenie przepływu wód, a jedynie powoduje, że woda przepływa w sposób uregulowany, a nie powierzchniowo po jezdni drogi. Nie kwestionując faktu, że ukształtowanie terenu przyległego do drogi gminnej wskazuje (układ warstwie), że powierzchniowy spływ wód na przedmiotowym terenie odbywa się od strony zachodniej w kierunku wschodnim, stwierdzono że wykonany przepust ukierunkowuje skumulowany spływ powierzchniowy wód dopływających z zachodniej części zlewni lokalnej oraz odwodnienia zachodniej strony drogi na niżej położone działki zlokalizowane po jej stronie wschodniej. Już samo wybudowanie drogi gminnej zmieniło naturalny spływ wód ze zlewni. Pierwotnie bowiem spływ wody opadowej wyznaczało naturalne ukształtowanie terenu, przy czym woda rozpływała się równomiernie w sposób rozproszony na tereny położone poniżej, wsiąkała i parowała na większej powierzchni. Przy budowie drogi nie rozwiązano problemu jej odwodnienia, czego wynikiem było przerwanie drogi podczas ulewnych opadów, o czym pisze Burmistrz Miasta i Gminy Działoszyce w piśmie z dnia 01.06.2021r., uzasadniając wykonanie przepustu pod drogą gminną nr 321004T, w km 0+356. Podejmując decyzję o wybudowaniu przepustu, w dalszym ciągu nie rozwiązano problemu odpływu wód pochodzących ze zlewni po stronie zachodniej i z odwodnienia drogi. Wykonanie spornego przepustu być może uporządkowało sprawy niszczenia drogi nr 321004T i podtapiania terenów po jej zachodniej stronie, ale z powodu nieuporządkowania kwestii warunków dalszego przepływu wody, pogorszyło sytuację działek położonych po stronie wschodniej oraz drogi nr [...], powodując jej niszczenie. Jak wynika z całości akt sprawy, woda z przepustu płynie wzdłuż działek o nr ewid. [...] ,[...] ,[...] itd.. , a następnie wpływa do rowu przydrożnego drogi nr [...] i przepustem pod tą drogą, skierowana jest na drugą stronę drogi, ostatecznie dopływając do rzeki Wielkanocnej. Prowadzone przez Dyrektora Zarządu Zlewni postępowania wykazały, że nie tylko rów wzdłuż działek [...] ,[...] ,[...] itd.. nie ma odpowiedniej przepustowości, ale również dotyczy to rowu przydrożnego drogi nr [...] oraz przepustu pod tą drogą, którego średnica wynosząca 40 cm jest znacznie niższa od średnicy spornego przepustu i który jest w złym stanie technicznym.

Organ I instancji, na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, wzywał Wnioskodawcę o informację dotyczącą odbiornika wód opadowych lub roztopowych z przepustu, wskazując, że zagłębienie powstałe na skutek odprowadzania tych wód przepustem nie posiada odpowiednich możliwości przepustowych, przez co powoduje podtapianie nieruchomości zlokalizowanych poniżej przepustu. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że zdaniem Wnioskodawcy przepust nie oddziałuje negatywnie na niżej położone działki, ponieważ w przypadku braku przepustu wody ze zlewni "w początkowym okresie gromadzić się będą w rowie przydrożnym, następnie po jego wypełnieniu, w sposób nieuporządkowany, przelewać się będą przez korpus drogi w okolicach przepustu m.in. na działki nr ewid. [...] ,[...] . (...) ewentualna likwidacja przepustu nie zmieni kierunku odpływu wód opadowych/roztopowych - nadal przepływać one będą w kierunku wskazanych w piśmie działek. Ponadto może doprowadzić do rozmycia korpusu drogi jak również niebezpiecznych sytuacji w okresie zimowym."

Dyrektor Zarządu Zlewni w Kielcach wydał decyzję o odmowie legalizacji przepustu nie z powodu jego niewłaściwych parametrów. Z dokumentów wynika, że przepust ma odpowiednią średnicę do przeprowadzenia wód dopływających do niego. Nie można jednak rozpatrywać sprawy obiektu w oderwaniu od całości uwarunkowań. Wybudowanie przepustu bez wcześniejszego rozwiązania sposobu odprowadzenia z niego wody, niewątpliwie zwiększyło ryzyko zalania podczas zwiększonych opadów działek położonych poniżej. Kwestią nierozwiązaną jest nie tylko sprawa rowu bezpośrednio poniżej przepustu w ciągu drogi gminnej nr 321004T w km 0+356, ale także zbyt mała przepustowość rowu przydrożnego drogi nr [...] oraz stan techniczny i parametry przepustu przeprowadzającego wody przez drogę nr [...]. To także przy dużych opadach powoduje zagrożenie dla przedmiotowej drogi oraz działek nr ewid.[...] ,[...] ,[...] ,[...] , po jej zachodniej stronie. Gmina Działoszyce wprawdzie podjęła starania o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie rowu, odbiornika wód opadowych i roztopowych, na działkach ewid. nr [...] ,[...] ,[...] obręb Dzierążnia oraz odprowadzanie wód opadowych przepustem w km 0+356 pod drogą gminną nr 3210004T Dzierążnia- Marianów, do rowu przydrożnego drogi gminnej na działce ewid. nr [...] ale po uzyskaniu decyzji odmownej (decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Kielcach z dnia 29 maja 2020r., znak ZUZ.1.421.196.2019.AM) uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i w/w decyzja stała się ostateczna. Następnie Gmina pismem z dnia 03.02.2021r. ponownie złożyła wniosek o uzyskanie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, który zmieniła pismem z dnia 31.03.2021r., ale z uwagi na nieuzupełnienie braków dokumentacji, Organ I Instancji pozostawił wniosek bez rozpoznania, o czym poinformował Gminę pismem z dnia 16 lipca 2021r., znak: KR.ZUZ.1.4210.22.2021.AM.

Niezależnie od powyższego stwierdzono, że odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z terenów przyległych do drogi nr 321004T i drogi nr [...] wymaga kompleksowego rozwiązania. W odwołaniu Gmina podnosi, że "w tym miejscu nie ma możliwości zagospodarowania wód w inny sposób. Byłoby to ekonomicznie nieracjonalne i niemożliwe do wykonania". Z kolei z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16.01.2018r., znak: PINB.5162.11.2017, wynika że "Gmina Działoszyce ma możliwość wyprofilowania rowu przydrożnego po lewej stronie drogi w taki sposób aby wody opadowe i odciekowe odprowadzić do przepustu w km 0+465, a przepust w km 0+356 zlikwidować (...)". Jak wskazuje organ - postępowanie zakończone skarżoną decyzją nie dotyczy likwidacji przepustu, ale możliwości jego legalizacji w aktualnej sytuacji. Nie dotyczy również legalności rowu poniżej przepustu, lecz mowa jest o jego braku, tzn. braku rowu o przekroju pozwalającym na bezpieczne odprowadzenie wody z przepustu. Organ Odwoławczy podzielił stanowisko Organu I Instancji, że obecnie nie można zalegalizować przepustu, gdyż prowadziłoby to do usankcjonowania istniejącego stanu, gdzie poprawa sytuacji w jednym miejscu powoduje jej pogorszenie w innym: pozytywny wpływ na działki po stronie zachodniej drogi nr 321004T i samej drogi oraz zwiększenie ryzyka zalania działek po stronie wschodniej i podmywania konstrukcji drogi. Wydanie odmiennego rozstrzygnięcia byłoby sprzeczne z warunkiem art. 190 ust.2 pkt 7) ustawy prawo wodne tj. nienaruszenia wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody (...).

W związku z powyższym, Organ II Instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Działoszyce, zarzucając jej:

I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

1) art. 29 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w zw. z art. 39 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, poprzez akceptację odmowy legalizacji przepustu bez wykazania związku przyczynowego między jego działaniem, a występowaniem szkód na działkach sąsiednich, które również nie zostały udowodnione, w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie uwzględnienie negatywnych konsekwencji w szczególności niszczenia drogi przez spływającą wodę jakie powoduje rozbiórka przepustu, która będzie konsekwencją odmowy legalizacji przepustu,

2) art. 190 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 187 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne, poprzez odmowę legalizacji przepustu bez podstawy prawnej, tj. bez wystąpienia przesłanek odmowy istniejących w przepisach, w tym w art. 190 ust. 2 ustawy Prawo wodne, albowiem Organ I instancji nie wykazał, aby lokalizacja urządzenia naruszała jakikolwiek przepis lub dokument wskazany w przepisach, jak również poprzez odmowę legalizacji urządzenia wodnego poprzez powoływanie się na inne urządzenia wodne, nie objęte wnioskiem, czy też na brak rozszerzenia przez Wnioskodawcę złożonego wniosku na inne urządzenia wodne,

3) art. 191 pkt. 3 ustawy Prawo wodne, poprzez brak ustalenia czy zagłębienie terenu (bezpośredni odbiornik wód opadowych lub roztopowych z przepustu) stanowi rów czy jest to ciek naturalny, a przedmiotowe zagłębienie nie jest jego korytem, a jeżeli Organ ustaliłby, że jest to urządzenie wodne to nie ustalił, kto jest jego właścicielem.

II. Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy:

1) Art. 6,7, 7b oraz 8 kpa, poprzez działanie organów I i II instancji bez podstawy prawnej, co przejawiało się między innymi w uzależnianiu wydania korzystnej dla skarżącego decyzji, od spełnienia wymogów, jakie nie mają oparcia w przepisach prawa, jak na przykład rzekomej konieczności posiadania przez przepust odbiornika o określonych cechach, branie pod uwagę stanu instalacji odprowadzającej wodę położonych na innych nieruchomościach, stanowiących własność innych podmiotów i osób, bez związku z samą kwestią legalizacji przepustu, oraz braku współpracy organu I i II instancji z innymi organami administracji, nieuwzględnienie faktu toczących się równolegle postępowań administracyjnych przed właściwymi organami nadzoru budowlanego i konsekwencji jakie dla decyzji wydanych w tamtych postępowaniach niesie nakaz rozbiórki przepustu co skutkuje ostatecznie naruszeniem zaufania do aparatu państwowego,

2) Art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz 84 § 1 kpa poprzez nie podjęcie czynności mających na celu dokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego oraz przyjęcie za wykazane faktów, nie mających oparcia w zebranym materiale dowodowym , arbitralnie, uznaniowo, bez powołania dowodu z opinii biegłego jak ustalenia: że działanie przepustu powoduje szkody na działkach sąsiednich, bez potwierdzenia związku przyczynowego z działaniem przepustu, do stwierdzenia czego konieczne byłoby powołanie dowodu z opinii biegłego, czego organ I i II instancji zaniechał, a także rzekomego braku działań ze strony skarżącej w celu utrzymania we właściwym stanie infrastruktury wodnej przylegającej do przepustu, mimo trwających przed innymi organami równolegle postępowań administracyjnych w celu pozyskania stosownych zezwoleń, możliwości wytyczenia przez skarżącą alternatywnego przebiegu instalacji odwadniającej drogę po rozbiórce przepustu, bez -zweryfikowania takiej możliwości i kosztów realizacji takiego przedsięwzięcia,

3) Art. 107 § 3 kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów na poszczególne przyjęte elementy stanu faktycznego (jak występowanie szkód na skutek likwidacji przepustu, charakter rowu, do którego odprowadzana są wody z przepustu, brak aktywności i zaniechania skarżącej).

Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zobowiązanie organów do wydania decyzji legalizującej przepust, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 4 sierpnia 2022 r. (k – 115) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego, jak również inne niż określone w pkt 5 akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 6). Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w postępowaniu w sprawie legalizacji przepustu rurowego 0 600 mm w ciągu drogi gminnej nr 321004T w km 0+356, (wykonanego około 1996 podczas prowadzonych przez Gminę Działoszyce prac remontowych drogi) bez wymaganej zgody wodnoprawnej, na terenie dz. ewid. nr [...] i nr [...], obręb 0008 Dzierążnia, gm. Działoszyce, powiat pińczowski, woj. świętokrzyskie

Zgodnie z art. 190 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r prawo wodne (Dz.U.2021.2233 t.j. z dnia 2021.12.03), jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz 422 - tj. operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania, wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych, mapę sytuacyjno-wysokościową pobraną z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z naniesionym schematem urządzeń wodnych i zasięgiem ich oddziaływania lub inną mapę opatrzoną przez organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej odpowiednią klauzulą urzędową, a nadto jeżeli jest to wymagane: decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku - decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzję o warunkach zabudowy oraz ocenę wodnoprawną.

Z treści powołanych przepisów wynikają zasadnicze wymagania kształtujące rygory procesowe w postępowaniu legalizacyjnym. Podstawowym dokumentem pozwalającym na weryfikację zgodności legalizowanego przedsięwzięcia, dla którego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne (lub dokonanie zgłoszenia) jest operat wodnoprawny. Operat wodnoprawny jest szczególnego rodzaju dokumentem; z jednej strony ma on charakter wysoce techniczny i specjalistyczny, co zbliża go funkcją do opinii biegłego, z drugiej natomiast jest on przedkładany przez stronę postępowania, a więc podmiot z istoty zainteresowany korzystnym zakończeniem postępowania, czyli zalegalizowaniem istniejącego urządzenia. Wszystkie istotne dane i parametry urządzenia zobowiązany jest podać inwestor, natomiast rzeczą organu jest je zweryfikować pod kątem kompletności, rzetelności oraz prawdziwości, albowiem to na podstawie właśnie tych informacji organ będzie kształtował treść decyzji legalizacyjnej, a przez to sytuację prawną jego adresata oraz podmiotów trzecich, na które przedsięwzięcie oddziałuje.

Oprócz tego, warunkiem legalizacji urządzenia wodnego jest, zgodnie z art. 190 ust. 2 prawa wodnego jednoznaczne ustalenie przez organ, że jego lokalizacja nie narusza:

1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,

2) ustaleń planu zarządzania ryzykiem powodziowym,

3) ustaleń planu przeciwdziałania skutkom suszy,

4) ustaleń programu ochrony wód morskich,

5) ustaleń krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych,

6) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,

7) wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków wynikających z przepisów odrębnych oraz jest zgodna z art. 187 (tzn. uwzględnia zasadą zrównoważonego rozwoju, konieczność osiągnięcia dobrego stanu wód i charakterystycznych dla nich biocenoz, nie narusza celów środowiskowych oraz potrzeb zachowania istniejącej rzeźby terenu a także biologicznych stosunków w środowisku wodnym i ekosystemach lądowych zależnych od wód).

Realizując te wskazania ustawy organ pismem z dnia 15 listopada 2021 r (k – 20) zwrócił się do Gminy Działoszyce o wyjaśnienie ustalonego zasięgu oddziaływania urządzenia wodnego oraz o wskazanie odbiornika (o uregulowanym stanie formalno - prawnym) do którego odprowadzane będą wody opadowe lub roztopowe z przepustu, którego dotyczy legalizacja. Wbrew twierdzeniom skargi takie zobowiązanie nałożone przez organ jest zgodne z wymogami ustawy i racjonalne, bowiem podjęte celem ochrony środowiska wodnego i zdrowia ludzkiego. Odbiornik powinien mieć cechy pozwalające na zagospodarowanie wpływającej do niego wody z przepustu i zachowywać równowagę w środowisku wodnym. Nie bez znaczenia jest stan instalacji odprowadzającej wodę na innych pobliskich nieruchomościach, skoro przepust funkcjonuje w kompleksie wodnym a wody przechodzące przez niego płyną wzdłuż działek o nr ewid. [...] ,[...] ,[...] ,[...] , a następnie wpływają do rowu przydrożnego drogi nr [...] i przepustem pod tą drogą, skierowane są na drugą stronę drogi, ostatecznie dopływając do rzeki Wielkanocnej. Ze znajdującego się w aktach operatu wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych przepustem w km 0+356 pod drogą gminna nr 321004T Dzierzążnia –Marianów wraz z przebudową istniejącego rowu na działkach nr [...] ,[...] ,[...] w miejscowości Dzierążnia z 2020 r (k – 35-36) wynika, że światło przepustu U 1 nie spełnia wymogów dla przepustów drogowych a przepust U2 nie jest w stanie przejąć wód z ciążącej na nim zlewni. Te wszystkie okoliczności organ rozpoznający sprawę należycie rozważył, a nałożony obowiązek nie został wykonany przez stronę skarżącą.

Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Organ prowadzący postępowanie zastosował się do wymogów tej normy prawnej wydając postanowienie z dnia 5 grudnia 2021 r (k – 342 a/a) dopuszczając jako dowód w prowadzonym postępowaniu materiały zgromadzone do odrębnych spraw w szczególności o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego i nałożenia obowiązku likwidacji przepustu, bowiem ustalenia dokonane w tych postępowaniach mają bezpośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy legalizacji urządzenia wodnego.

Pracownicy organu posiadający wiedzę z zakresu gospodarki wodami i infrastruktury wodnej stwierdzili, że zagłębienie terenu, istniejące na dz. ewid. nr [...] ,[...] ,[...] , obręb 0008 Dzierążnia, gm. Działoszyce, powstało prawdopodobnie na skutek odprowadzania wód opadowych lub roztopowych przepustem i nie posiada odpowiednich możliwości przepustowych, przez co powoduje podtapianie nieruchomości.

Te ustalenia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego są w pełni uprawnione a strona skarżąca nie przedstawiła żadnego wiarygodnego dowodu który zaprzeczyłby tej okoliczności. Materiał dowodowy w postaci protokołów z oględzin i zdjęć (zawarty w aktach administracyjnych) jest jednoznaczny i nie budzi wątpliwości. Oględziny nieruchomości przeprowadzili pracownicy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w dniach 18 listopada 2019 r, 24 czerwca 2021. Z protokołów oględzin, zdjęć i notatki służbowej z 19.12.2019 r wynika że wody opadowe płynące poniżej przepustu płyną przez działki osób fizycznych ,ze szkodą dla ich gruntów ( k – 318-323, k –237- 244, k – 178-183, k – 97-103)

Zarzucany przez stronę skarżącą brak przeprowadzenia w trakcie postępowania administracyjnego dowodu z opinii biegłego na okoliczność "czy działanie przepustu przyczynia się do zwiększenia szkodliwego oddziaływania spływającej w kierunku tych nieruchomości naturalnie wody" uznać należy za zbędny przy tak postawionej przez stronę skarżącą tezie dowodowej, z której wprost wynika że nielegalny przepust (wbrew zamierzonej funkcji) nie jest w stanie rozwiązać problemów wodnych terenu.

Argumentacja skargi, jakoby korzystanie z urządzenia wodnego nie powodowało szkód dla sąsiednich gruntów jest gołosłowna.

Zarzuty skargi dotyczące braku ustalenia czy stwierdzone zagłębienie terenu jest ciekiem naturalnym są bezzasadne, bowiem organ trafnie ustalił na podstawie Mapy Hydrologicznej Polski, wykonanej przez Ośrodek Zasobów Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Krakowie i udostępnionej jako zasób katastru wodnego Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie, a także danych dot. melioracji, że na działkach nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] obręb Dzierążnia gm. Działoszyce nie występują śródlądowe wody powierzchniowe ani urządzenia melioracyjne. To zagłębienie nie stanowi koryta cieku naturalnego, wbrew twierdzeniom skargi. Ustalenie to potwierdza pismo Starosty Pińczowskiego z dnia 21 sierpnia 2017 r., znak GN.VIII.6620.191.2016 (k - 316). Zagłębienie nie jest korytem cieku naturalnego i właściwym odbiornikiem wód opadowych lub roztopowych z przepustu.

Przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe było zgodne z wymogami art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a., a poczynione ustalenia nie były dowolne, lecz oparte na przekonujących podstawach. W trakcie postępowania nie naruszono zasad o których mowa w art. 6, art. 7, art. 7b oraz 8 k.p.a. Zaskarżona decyzja została w prawidłowy sposób uzasadniona, pod względem faktycznym i prawnym, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Powtórzyć należy za organami obu instancji, których stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji Sąd ocenia za prawidłowe, że nie można zalegalizować przepustu, bowiem prowadziłoby to do usankcjonowania istniejącego a nieprawidłowego stanu, gdzie poprawa sytuacji w jednym miejscu powoduje jej pogorszenie w innym. Pozytywny wpływ funkcjonowania przepustu na działki po stronie zachodniej drogi nr 321004T i samej drogi - zwiększa ryzyko zalania działek po stronie wschodniej i podmywania konstrukcji drogi nr [...], co negatywnie wpływa na te działki i konstrukcję drogi nr [...]. Wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony byłoby sprzeczne z warunkiem art. 190 ust. 2 pkt 7) ustawy prawo wodne tj. nienaruszenia wymagań dotyczących ochrony zdrowia ludzi, środowiska i ochrony przyrody.

Dotychczasowe działania Gminy nie były prowadzone w sposób zupełny i kompleksowy, tak by rozwiązać problem zalewania okolicznych gruntów. Zastosowane rozwiązania muszą spełniać nowoczesne standardy, zachowywać równowagę środowiska i kompleksowo chronić teren w którym funkcjonuje urządzenie wodne przed możliwym zalewaniem gruntów. Podjęte działania nie rozwiązały problemu odpływu wód pochodzących ze zlewni po stronie zachodniej i z odwodnienia drogi.

Z tych względów stwierdzić należy, że dokonana przez organy ocena braku podstaw do zalegalizowania urządzenia wodnego określonego we wniosku Gminy Działoszyce została przeprowadzona w sposób pełny, a podjęte rozstrzygnięcie zostało prawidłowo uzasadnione.

Orzekające w sprawie organy obu instancji w wystarczający sposób sprostały wymogom obowiązujących przepisów prawa.

Z tego względu skarga podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.