Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 919/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 127; art. 138 § 1 pkt 1 i 2; art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 41a ust. 1 pkt 1; art. 52
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Referent stażysta Michał Białowski po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Inne z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) po rozpoznaniu wniosku H. (skarżąca) z dnia 28 kwietnia 2015 r. o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], którą odmówiono wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od marca 2002 r. do 1 stycznia 2014 r. :

– umorzył postępowanie w sprawie (umorzenia) zaległości za okres marzec 2002 – 6 lutego 2011 r. w kwocie 6.894,30 zł (na wniosek z 17 czerwca 2011 r.) zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...], w związku z tym, że zakres objęty sprawą pokrywa się z zakresem postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...];

– utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...], dotyczącą odmowy umorzenia zaległości za okres od marca 2002 do 1 stycznia 2014 r. w kwocie 13.490,30 zł.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277, dalej: "ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników") oraz rozporządzenie Komisji WE nr 1408/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. U. UE L 352 z 24.12.2013 r.).

Z decyzji organu wynika, że skarżąca najpierw wnioskiem 11 czerwca 2011 r. zwróciła się o umorzenie zaległości za okres od marca 2002 do 6 lutego 2011 r. Postępowanie w tym przedmiocie zakończyło się decyzją odmowną z dnia [...] września 2011 r., która to decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją pierwszej instancji zostały uchylone wyrokiem WSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 670/11.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu również odmówiono skarżącej umorzenia zaległości – decyzją z [...] sierpnia 2012 r. oraz po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek skarżącej – decyzją Prezesa KRUS z [...] września 2012 utrzymującą w mocy poprzednią decyzję. Ta ostatnia decyzja w wyniku zaskarżenia jej do WSA, została uchylona wyrokiem tutejszego sądu z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 739/12.

Kolejna w tej sprawie decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2014 r. dotycząca odmowy umorzenia zaległości za okres od marca 2002 do 6 lutego 2011 – również została uchylona wyrokiem tutejszego sądu z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 490/14.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezes KRUS wydał w dniu [...] kwietnia 2015 r. [...] decyzję o odmowie umorzenia zaległości za okres od marca 2002 do 6 lutego 2011. W wyniku wniesionej skargi, wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. sąd stwierdził nieważność tej decyzji (III SA/Lu 725/15) z uwagi na brak podstawy prawnej do jej wydania.

Z akt sprawy wynika, że wobec złożenia przez skarżącą w dniu 17 października 2014 r. kolejnego wniosku o całkowite umorzenie zadłużenia w łącznej kwocie 13.536,30 zł, sprawa została rozpoznana decyzją odmowną z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], której przedmiotem objęto zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od marca 2002 do 1 stycznia 2014 r., która to decyzja została w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek skarżącej (z 28 kwietnia 2015 r.) utrzymana w mocy decyzją Prezesa KRUS z dnia z [...] maja 2015 r. Obie decyzje zostały następnie uchylone wyrokiem WSA w Lublinie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 803/15.

Następnie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowym decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...][...] Prezes KRUS umorzył postępowanie dotyczące zaległości za okres: marzec 2002 – 6 lutego 2011, zakończone decyzją z [...] kwietnia 2015 nr [...] (z uwagi na pokrywanie się z zakresem przedmiotowym postępowania zakończonego decyzją [...] i utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 nr [...] obejmującą zaległości za okres od marca 2002 do 1 stycznia 2014 w kwocie 13.490 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 2,50 ha fizycznych, co stanowi 1,31 ha przeliczeniowych. Ubezpieczeniu społecznemu rolników podlegała od dnia 1 sierpnia 1999 r. do dnia 8 stycznia 2014 r. W okresie od 1 października 2000 r. do 10 sierpnia 2001 r. prowadziła działalność gospodarczą przy ubezpieczeniu w KRUS. Aktualnie pobiera emeryturę z ZUS, gdzie jej mąż pobiera rentę. Organ wskazał, że skarżąca nie wywiązała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników co doprowadziło to do powstania z tego tytułu znacznego zadłużenia powiększonego o odsetki za zwłokę.

W toku postępowania organ ustalił, że dochody w gospodarstwie domowym skarżącej wynoszą 2.038 zł miesięcznie plus 2.000 zł rocznie z tytułu płatności rolnych wypłacanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Po stronie wydatków w ujęciu rocznym organ ustalił kwotę 1020,54 zł. W ocenie organu stosunek dochodów do wydatków pozwala skarżącej na spłacenie zadłużenia w układzie ratalnym.

Końcowo organ wskazał, że z analizy przedstawionej przez skarżącą dokumentacji jak też dokumentów nadesłanych przez MOPS w Białej Podlaskiej wynika, że córka skarżącej prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a mimo potrąceń komorniczych z uzyskiwanych z ZUS świadczeń emerytalnego i rentowego, łączne dochody skarżącej i jej męża przekraczają kwotę określaną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w [...] jako minimum egzystencji w gospodarstwach emeryckich. Wskazując na przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r., poz. 277) i zawarte w nim upoważnienie dla Prezesa KRUS do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne tylko w przypadkach uzasadnionych interesem zainteresowanego przy jednoczesnym uwzględnieniu jego możliwości płatniczych, organ uznał, że w przypadku skarżącej nie występują okoliczności dające podstawę do uwzględnienia takiego wniosku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca nie zgadzając się z zaskarżoną decyzja przedstawiła sytuację materialną i życiową swojej rodziny. Wskazała, że w sprawie dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w sądzie zapadały już cztery wyroki sądu, jednak organ administracji nadal podtrzymuje swoje stanowisko i z tego powodu wniosła, aby sąd ostatecznie rozstrzygnął sprawę umorzenia należności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Powołany przepis pozwala na uwzględnienie skargi niezależnie od tego, że strona nie podnosi zarzutów dających podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego, w sytuacji gdy akt ten posiada wady brane przez sąd pod rozwagę z urzędu. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie.

Przedmiotem kontroli jest decyzja administracyjna z dnia [...] czerwca 206 r. nr [...], która zakresem przedmiotowym obejmuje zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od marca 2002 r. do 1 stycznia 2014 r. w kwocie 13.490,30 zł.

Należy jednak wskazać, iż jak wynika z punktu pierwszego osnowy decyzji, na wcześniejszym etapie postępowania administracyjnego przedmiotem rozpoznania przez organy była zaległość w opłacaniu składek za okres od marca 2002 r. do 6 lutego 2011 r. w kwocie 6.894,30 zł. Postępowanie w tym zakresie zakończyło się ostateczną decyzją Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], co do której stwierdzono nieważność wyrokiem tutejszego sądu z dnia 5 listopada 2015 w sprawie III SA/Lu 725/15. Orzeczenie to jest prawomocne.

Z uwagi na kumulację zaległości za następne okresy składkowe, na wniosek skarżącej z dnia 17 października 2014 r., w dniu 15 kwietnia 2015 r. wydana została przez organ pierwszej instancji kolejna decyzja nr [...] również odmawiająca umorzenia należności, lecz tym razem obejmująca okres od marca 2002 do 1 stycznia 2014 r., która w wyniku ponownego rozpoznania sprawy na wniosek skarżącej, utrzymana została w mocy decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]. W wyniku jej zaskarżenia decyzja ta, jak też poprzedzająca ją decyzja z 15 kwietnia 2015 r. [...] zostały uchylone wyrokiem tutejszego sądu z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie III SA/Lu 803/15. Wyrok ten jest prawomocny.

Dla wyjaśnienia i jednocześnie uporządkowania kolejności zdarzeń należy dodać, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Prezesa KRUS z [...] czerwca 2016 r. nr [...] została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie poprzednich decyzji wydanych w stosunku do skarżącej przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po raz pierwszy wyrokiem z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 670/11, po raz drugi wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 793/12, po raz trzeci wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 490/14, po raz czwarty wspomnianym już wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 725/15 stwierdzającym nieważność decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] (dotyczącej zaległości za okres: marzec 2002 – 6 lutego 2011) i po raz piąty wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 803/15 uchylającym tak decyzję Prezesa KRUS z [...] maja 2015 r. jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], a obejmującą zakresem przedmiotowym okres rozszerzony, tj. od marca 2002 do 1 stycznia 2014 r. Jak wspomniano wyżej orzeczenie to uprawomocniło się.

Wracając zatem do będącej przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], należy zauważyć, iż w pierwszym punkcie jej osnowy organ drugiej instancji umorzył postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] (tj. w zakresie obejmującym zaległość za okres marzec 2002 – 6 lutego 2011), co do której WSA w Lublinie stwierdził nieważność wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 725/15, jednakże uczynił to w sytuacji gdy w wyniku wymienionych orzeczeń WSA w Lublinie w obrocie prawnym pozostała decyzja wydana w pierwszej instancji przez Prezesa KRUS z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...], której zakres przedmiotowy obejmował zaległości za ten właśnie okres, czyli od marca 2002 do 6 lutego 2011 r. Wynika to z faktu, że wyrokiem z 26 września 2013 r., III SA/Lu 793 uchylona została tylko decyzja zaskarżona z [...] września 2012 oznaczona numerem [...], czyli decyzja drugiej instancji. W obrocie prawnym pozostała natomiast decyzja tego organu wydana w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w dniu 6 sierpnia 2012 r., mająca przymiot decyzji nieostatecznej, o której bycie prawnym dotychczas nie rozstrzygnięto.

Tymczasem przepis art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego, co oznacza, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o innej treści osnowy niż wymienione w powołanym przepisie. Stosownie do jego treści organ odwoławczy może orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.), o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczeniu w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.), albo orzec kasacyjnie uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie pierwszej instancji w całości lub w części (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine), lub orzec o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.), z tym jednak zastrzeżeniem, że ta forma rozstrzygnięcia jest wyłączona w formule tzw. ograniczonej dewolutywności środka zaskarżenia (vide: B. Adamiak, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego C.H.BECK, W-wa 2014, wyd. 13 s. 519) .

Każde inne rozstrzygnięcie niż wskazane w dyspozycji art. 138 k.p.a., wydane w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albo po uchyleniu przez sąd zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jest niedopuszczalne, skoro nie zostało wymienione w katalogu rozstrzygnięć organu odwoławczego.

Tytułem wyjaśnienia należy wskazać, że kompetencje Prezesa KRUS do wydawania decyzji w sprawach między innymi umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników wynikają z przepisu art. 36 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z kolei przepis art. 52 ust. 1 tej ustawy nakazuje w zakresie nieuregulowanym stosować odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.). Tryb odwoławczy od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w sprawach umorzenia należności z tytułu składek uregulowany jest w art. 83 ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Przy czym do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tryb odwoławczy regulują przepisy art. 127 i nast. k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ odwoławczy może wydać tylko i wyłącznie takiego rodzaju rozstrzygnięcia, które zostały przewidziane w art. 138 k.p.a., przy czym stosownie do przepisu art. 107 § 1 k.p.a. "rozstrzygnięcie" sprawy stanowi obligatoryjny element decyzji administracyjnej.

Mają te argumenty na uwadze należy skonstatować, iż stosownie do treści przepisu art. 138 § 1 pkt 2 in fine, umorzenie postępowania w danej sprawie, czy też w określonym zakresie przedmiotowym może nastąpić wyłącznie w sytuacji uchylenia decyzji organu pierwszej instancji odpowiednio - w całości lub w części. Innymi słowy, bez uchylenia decyzji orzekającej merytorycznie w zakresie pokrywającym się z zakresem postępowania odwoławczego, organ odwoławczy nie ma możliwości umorzenia postępowania, gdyż byłoby to sprzeczne z trybem określonym powołanym przepisem. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka ma miejsce gdyż jak wynika z osnowy zaskarżonej decyzji, umorzone zostało postępowanie, którego przedmiot obejmował zaległość za okres marzec 2002 – 6 lutego 2011 w kwocie 6.894,30 zł, pokrywający się z zakresem przedmiotowym decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], która nie została z obrotu prawnego wyeliminowana. Zatem umorzenie postępowania w tym zakresie winno być poprzedzone uchyleniem decyzji z 6 sierpnia 2012 r., czego organ nie uczynił, naruszając w ten sposób jednoznaczną i nie budzącą wątpliwości treść przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

W drugim punkcie osnowy zaskarżonej decyzji zawarto rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...], dotyczącej odmowy umorzenia zaległości za okres od marca 2002 do 1 stycznia 2014 r. w kwocie 13.490,30 zł. Umknęło jednak uwadze organu odwoławczego, iż decyzja ta została uchylona prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt III SA/LU 803/15, a więc wyeliminowana z obrotu prawnego.

Uregulowany w art. 127 k.p.a. model dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, zakłada, że odwołanie przysługuje od decyzji wydanej w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, co jednocześnie oznacza, że w postępowaniu drugoinstancyjnym przedmiotem rozpoznania jest sprawa zakończona wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Przy czym jak zostało zaakcentowane wyżej, w przypadku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jako niedewolutywnego środka zaskarżenia, przepisy dotyczące odwołań od decyzji mają odpowiednie zastosowanie (art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Ergo, zasada postępowania dwuinstancyjnego również w tym modelu zakłada, że w postępowaniu odwoławczym może być ponownie rozpatrywana i rozstrzygana przez organ drugiej instancji wyłącznie sprawa zakończona istniejącą w obrocie prawnym decyzją nieostateczną organu pierwszej instancji.

Tymczasem w odniesieniu do zaskarżonej decyzji sytuacja taka nie wystąpiła, albowiem decyzja, co do której organ drugiej instancji orzekł merytorycznie (o otrzymaniu jej w mocy) została wyeliminowana z obrotu prawnego przywołanym wyżej wyrokiem tutejszego sądu w sprawie sygn. akt III SA/Lu 803/15. W wyniku tego zaskarżone rozstrzygnięcie organu także w zakresie objętym drugim punktem osnowy, stanowi rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem organ instancji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie, którego nie ma w obrocie prawnym.

Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność decyzji administracyjnej jeżeli zachodzą przyczyny określone art. 156 k.p.a., tj. między innymi wydanej w wyniku rażącego naruszenia prawa, o czym stanowi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Zgodnie z zawartą tam normą prawną organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696) stwierdził, że "(...) istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych".

W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa ma miejsce wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 76/05). Przy czym przywołując pogląd J. Borkowskiego należy zaznaczyć, że jako rażące kwalifikowane są nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego lecz także naruszenia przepisów procesowych (vide: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego C.H.BECK, W-wa 2014, wyd. 13, s. 665).

Stwierdzone przez sąd i omówione wyżej błędy zaskarżonej decyzji uprawniają do stwierdzenia, iż zaskarżona decyzja stanowi rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i 2 in fine k.p.a. Treść osnowy zaskarżonej decyzji nasuwa bowiem oczywisty wniosek, że w zakresie objętym punktem pierwszym – umorzenie postępowania nastąpiło bez uchylenia nieostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, natomiast w zakresie objętej punktem drugim – utrzymana została w mocy decyzja, której nie było w obrocie prawnym.

Nadto Prezes KRUS rozstrzygając sprawę jako organ drugiej instancji nie powołał w podstawie prawnej wydanej decyzji przepisu art. 138 k.p.a., choć w swoim przeświadczeniu się do niego zastosował.

Oczywiste i rażące naruszenie wskazanych reguł orzekania w postępowaniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji sąd nie badał jednocześnie zasadności pozostałych podniesionych w skardze zarzutów, które wobec powołanych uchybień skutkujących koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę po raz kolejny organ obowiązany będzie jednakże uwzględnić uwagi zawarte w zapadłych w tej sprawie wcześniejszych wyrokach.

Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.