Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 635/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej~Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art.5, art.9
journal: Dz.U. 2004 nr 269 poz 2681
law: Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Paweł Dąbek, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 742/16 w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 23 czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na rzecz M. N. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 28 października 2016 r., I SA/Lu 742/16, w sprawie ze skargi M. N. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., obecnie 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę.

Stan faktyczny sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji przedstawia się następująco.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego) z dnia 6 kwietnia 2016 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w tym zakresie oraz utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...] i [...].

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił na stronę tytuły wykonawcze o wskazanych w postanowieniu numerach. Organ nadmienił, że w celu wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny podejmował szereg prób zajęcia rachunków bankowych, innych wierzytelności pieniężnych i wynagrodzenia za pracę, które okazały się nieskuteczne. W dniu 12 września 2015 r. strona wystąpiła do organu egzekucyjnego o zwolnienie spod egzekucji do 31 grudnia 2015 r. wierzytelności z rachunku bankowego w [...]Banku.

Postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwolnił spod egzekucji wierzytelności z ww. rachunku bankowego do 31 grudnia 2015 r.

W dniu 26 października 2015 r. podatniczka zapłaciła zaległości objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] oraz częściowo należność dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Następnie, pismem z dnia 2 marca 2016 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...] oraz od [...] do [...].

Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpoznania zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej na wstępie przytoczył brzmienie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie tj.: art. 59 § 1 - § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej : "u.p.e.a."). Podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wniosek podatniczki z dnia 2 marca 2016 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...] oraz od [...] do [...], z uwagi na przedawnienie. Dyrektor zaznaczył, że w ocenie podatniczki nie doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej, gdyż nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych. Podniosła, że nie otrzymała również upomnień przedegzekucyjnych. Strona oświadczyła, że od ponad dziesięciu lat mieszka w W., a nie pod adresem P. [...], [...] R., na który organ wysyłał korespondencję. Organ podkreślił, że dla oceny poprawności postanowienia z dnia 6 kwietnia 2016 r. decydujące znaczenie ma ustalenie prawidłowości doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, odpisów tytułów wykonawczych i zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych. W tym względzie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że wierzyciel przed skierowaniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wyegzekwowania zobowiązań z tytułu: - podatku od towarów i usług za: XII/2007, I/2008, IV/2008, IX/2008, X/2008, od VI-VIII/2009, X/2009 i XII/2009, w dniu 19 października 2010 r. doręczył podatniczce upomnienia z dnia 29 września 2010 r. o numerach od [...] do [...], - podatku od towarów i usług za: V/2009 i IX/2010, w dniu 19 stycznia 2011 r. doręczył upomnienie z dnia 31 grudnia 2010 r. nr [...], - podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2007 - 2009, w dniu 2 stycznia 2012 r. doręczył upomnienie z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...]. Zatem wierzyciel przesłał stronie wezwania do wykonania ww. obowiązków z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Organ nadmienił, że odpisy tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...], [...] oraz od [...] do [...] wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu również zostały przesłane przesyłką pocztową poleconą na adres: P. [...], [...] R. Podkreślono, że ten adres wskazał wierzyciel w tytułach wykonawczych i był on zgodny z danymi adresowymi podatniczki, istniejącymi w bazie ewidencyjnej organu egzekucyjnego. Powyższy adres, jako miejsce swojego zamieszkania oraz adres korespondencyjny został przez stronę zgłoszony do Urzędu Skarbowego w dniu 16 lutego 2007 r. w złożonym zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby fizycznej, prowadzącej działalność gospodarczą NIP-1. Z akt sprawy wynika, że strona nie dokonała zgłoszenia zmiany adresu zamieszkania, ani adresu do korespondencji. Ww. adres strona wskazała we wszystkich składanych do Urzędu Skarbowego dokumentach - deklaracjach podatku od towarów i usług VAT-7, zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu w latach 2007 - 2012. Taki adres strona podała również w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 r., w którym udzieliła pełnomocnictwa do działania w sprawie. Organ zaznaczył, że adres, na który powołuje się strona w swoich wystąpieniach z dnia 2 marca i 19 kwietnia 2016 r. jako prawidłowy i aktualny od około 10 lat, tj. W., ul. [...] [...] - został ujawniony Naczelnikowi Urzędu Skarbowego dopiero w związku z wystąpieniem do organu z dnia 12 września 2015 r. dotyczącym zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego w [...]Banku. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej Naczelnik Urzędu Skarbowego działający jako wierzyciel, a także jako organ egzekucyjny nie miał obowiązku w takich okolicznościach ustalać miejsca zamieszkania podatniczki, mimo że korespondencja nie była przez nią kwitowana osobiście. Wobec powyższego według organu, skierowanie przez organ egzekucyjny na adres: P. [...], [...] R. przesyłek zawierających: upomnienia przedegzekucyjne o wskazanych w postanowieniu numerach, odpisy tytułów wykonawczych o wskazanych w postanowieniu numerach, odpisy zawiadomień z dni: 28 października 2010 r., 10 maja 2011 r., 27 czerwca 2011 r., 11 stycznia 2012 r. i 29 marca 2012 r. o zajęciu rachunku bankowego, odpis zawiadomienia z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zajęciu rachunku w [...]Banku S.A. w Ł. - było prawidłowe.

Dyrektor Izby Skarbowej odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i poszczególnych tytułów wykonawczych wskazał, że jego zdaniem nie wygasły zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach: od [...] do [...], [...] oraz [...], wskutek przedawnienia ze względu na zabezpieczenie ich wpisem hipoteki przymusowej na należącej do podatniczki nieruchomości.

Odnosząc się do żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] organ wskazał, że można jedynie umorzyć postępowanie egzekucyjne będące w toku, natomiast w dniu 26 listopada 2015 r. strona uregulowała zaległości objęte ww. tytułami wykonawczymi, zatem postępowanie egzekucyjne objęte tymi tytułami wykonawczymi zostało zakończone.

W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżono je w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...] oraz [...].

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 15 § 1 oraz art. 59 § 1 u.p.e.a. w administracji, poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do doręczenia upomnienia wnioskodawczyni, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji,

- art. 26 § 5 u.p.e.a. w administracji, poprzez przyjęcie iż doszło skutecznie do doręczenia tytułów wykonawczych wnioskodawczyni, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji,

- art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do doręczenia wnioskodawczyni upomnienia i tytułów wykonawczych na podstawie doręczenia zastępczego, podczas gdy, aby móc zastosować art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze jest skuteczne jedynie wówczas gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem zamieszkania, który niekonieczne będzie identyczny z adresem zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca,

- art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 ., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.), poprzez przyjęcie, iż egzekwowane zobowiązanie nie jest przedawnione, podczas gdy upłynął już termin przedawnienia zobowiązania podatkowego skarżącej, zaś nie nastąpiła czynność przerywająca bieg terminu przedawnienia wobec braku rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej,

- art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm. dalej jako ustawa o zasadach ewidencji), poprzez przyjęcie fikcji doręczenia na nieaktualny adres wnioskodawczyni,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. - poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,

- art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 4 O.p. poprzez niewskazanie podstawy prawnej decyzji oraz nie zawarcie w postanowieniu prawidłowego uzasadnienia prawnego,

- art. 121 § 1 O.p., polegające na niezastosowaniu zasady nakazującej organowi prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

- art. 191 O.p. przez dokonanie całkowicie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem dopuszczonych prawem granic swobody, poprzez bezzasadne w świetle prawa, logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego nieuwzględnienie dowodów korzystnych dla strony, czyli dowód w postaci dokumentów wskazujących, iż skarżąca od ponad 10 lat mieszka i przebywa w W.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w zaskarżonej części postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...], [...] oraz [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając skargę wyjaśnił, że w niniejszej sprawie sporem objęta jest ocena, czy w sprawie zaistniała podstawa do umorzenia w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej z uwagi na przedawnienie roszczenia, objętego wskazanymi przez skarżącą tytułami wykonawczymi. Skarżąca utrzymywała, że nie doszło do skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej wobec niej, gdyż nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych oraz upomnień przedegzekucyjnych, jak też zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych, z powodu kierowania przez organ korespondencji na nieaktualny adres zamieszkania.

Sąd przywołał treść art. 59 § 1 u.p.e.a., i art. 15 § 1 tej ustawy i wyjaśnił, że wierzyciel przed skierowaniem wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego doręczył zobowiązanej upomnienia w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 k.p.a. W takim samym trybie doręczono następnie odpisy tytułów wykonawczych z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Jak wynika z ustaleń organu, skarżąca wskazała adres: P. [...], [...] R. jako swój adres zamieszkania i adres do korespondencji w zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą NIP-1 w Urzędzie Skarbowym w dniu 16 lutego 2007 r. W kolejnych latach nie dokonywała zgłoszenia zmiany danych adresowych. Adres ten wskazywała we wszystkich składanych w Urzędzie Skarbowym deklaracjach podatkowych i zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu w latach 2007 – 2012, jak też w zgłoszeniu do ZUS. Wskazała go też w piśmie z dnia 18 kwietnia 201 r., skierowanym do organu, gdzie ustanowiła pełnomocnika. Taki też adres wskazał wierzyciel w tytułach wykonawczych. Nowy adres, pod którym jak twierdzi podatniczka – zamieszkuje od ponad 10 lat, został przez nią ujawniony dopiero 12 września 2015 r. , a zatem daleko po datach doręczeń dokonanych przez organ, działający jako wierzyciel, a następnie jako organ egzekucyjny.

Sąd podkreślił, że obowiązek aktualizacji danych, obejmujących m.in. stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o zasadach ewidencji, adres miejsca zamieszkania, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, wynikał w sposób jednoznaczny z art. 9 ust. 1 tej ustawy. W związku z powyższym wbrew twierdzeniom skarżącej, organ egzekucyjny, wcześniej działający jako wierzyciel, miał prawo dokonać doręczeń na adres wskazywany przez samą stronę. Organ nie miał wiedzy o innym miejscu zamieszkania, niż wskazywane przez stronę, na który winna być kierowana korespondencja. W wypadku braku wypełnienia obowiązków aktualizacyjnych z art. 9 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji, nie był zobowiązany do poszukiwania tego adresu, tym bardziej, że z adnotacji doręczyciela nie wynikało, że pod wskazanym adresem strona nie zamieszkuje (korespondencję zwracano z adnotacją: adresat nieobecny, nie podjęto w terminie). Tym samym dokonywane na ten adres doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. są w pełni skuteczne, zaś organ nie naruszał zasad prawidłowego prowadzenia postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. (wskazywane przez skarżącą przepisy O.p., w tym art. 187, art. 191, art. 210, 121, nie mają zastosowania w sprawie). Eliminuje to tym samym podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Skarżąca powołała się w sprawie na wygaśnięcie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi z uwagi na przedawnienie, a tym samym na zaistnienie podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ zarzut ten ocenił, odwołując się do treści art. 70 § 1 i § 4 O.p. (tytułami wykonawczymi objęto zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, podatku dochodowym od osób fizycznych i odsetki za zwłokę od niezapłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych) i stwierdził, że w przypadku tytułów wykonawczych objętych odmową umorzenia postępowania (od [...] do [...], [...] oraz [...]), nie doszło do przedawnienia objętych nimi zobowiązań.

W zakresie tytułu wykonawczego [...] bieg terminu przedawnienia objętego nim zobowiązania podatkowego rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2009 r., a zatem zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zakończyłby się w dniu 1 stycznia 2014 r. Jednak w dniu 8 listopada 2010 r. organ dokonał zajęcia rachunku bankowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia doręczono skarżącej w dniu 16 listopada 2010 r. Bieg terminu przedawnienia został przerwany i rozpoczął bieg na nowo, zgodnie z art. 70 § 4 O.p., od dnia 9 listopada 2010 r. W dniu 10 sierpnia 2015 r. organ ponownie zastosował środek egzekucyjny i zajął rachunek bankowy. W dniu 10 sierpnia 2015 r. zawiadomiono o powyższym podatniczkę. W tych okolicznościach termin przedawnienia zakończy bieg w dniu 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...], bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 1 stycznia 2010 r., zaś w zakresie tytułu wykonawczego [...] w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 8 listopada 2010 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zobowiązanej doręczono odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z tytułami w dniu 16 listopada 2010 r. Do kolejnego zajęcia rachunku bankowego doszło w dniu 10 sierpnia 2015 r., o czym również zawiadomiono M. N. Termin przedawnienia zaczął biec na nowo z dniem 11 sierpnia 2015 r. i zakończy się w dniu 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...] termin przedawnienia rozpoczął swój bieg w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 14 lutego 2011 r. doręczono skarżącej odpis tytułu wykonawczego. W dniu 31 maja 2011 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a 13 czerwca 2011 r. zawiadomiono o tym zobowiązaną. W dniu 10 sierpnia 2015 r. ponownie zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego i zawiadomiono o tym M. N. Termin przedawnienia rozpoczął na nowo bieg z dniem 11 sierpnia 2015 r., a zatem zakończy się z dniem 11 sierpnia 2020 r.

W zakresie tytułu wykonawczego [...], bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w części 1 stycznia 2009 r., w części 1 stycznia 2010 r., w części 1 stycznia 2011 r. W dniu 20 stycznia 2012 r. zastosowano środek egzekucyjny przez zajęcie rachunku bankowego. W dniu 31 stycznia 2012 r. zobowiązanej doręczono odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu. W dniu 10 sierpnia 2015 r. ponownie zajęto rachunek bankowy zobowiązanej, o czym ją skutecznie powiadomiono. Termin przedawnienia rozpoczął na nowo bieg z dniem 11 sierpnia 2015 r. i zakończy się z dniem 11 sierpnia 2020 r.

Organ podkreślił nadto, że należności wynikające ze wskazanych tytułów wykonawczych zostały w dniu 17 grudnia 2010 r., 4 sierpnia 2011 r. i 16 kwietnia 2012 r. zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości zobowiązanej. Zatem zobowiązania wynikające z tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], [...] i [...] nie uległy przedawnieniu i nie istniała podstawa do umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Sąd oddalił wnioski dowodowe z dokumentów dołączonych do pisma skarżącej z dnia 20 października 2016 r. stwierdzając, że nie istniały żadne przeszkody, by materiał ten został zaoferowany organowi w ramach prowadzonego postępowania. W związku z powyższym, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a. stwierdzono brak podstaw do podjęcia tej inicjatywy dowodowej.

Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucajac w trybie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności naruszenie przepisów:

1. tj. art. 15 § 1 oraz art. 59 § 1 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do doręczenia upomnienia Wnioskodawczyni, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji podczas gdy nic takiego nie miało miejsca

2. art. 26 § 5 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, i doszło skutecznie doręczenia tytułów wykonawczych Wnioskodawczym, a tym samym doszło do wszczęcia egzekucji, podczas gdy nic takiego nie miało miejsca

3. art. 44 § 4 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż doszło skutecznie do doręczenia Wnioskodawczyni upomnienia i tytułów wykonawczych na podstawie doręczenia zastępczego, podczas gdy, aby móc zastosować art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze jest skuteczne jedynie wówczas gdy zostanie dokonane pod prawidłowym adresem zamieszkania, który niekonieczne będzie identyczny z adresem zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

4. art. 70 § 1 O.p. poprzez przyjęcie, iż egzekwowane zobowiązanie nie jest przedawnione, podczas gdy upłynął już termin przedawnienia zobowiązania podatkowego Skarżącej, zaś nie nastąpiła czynność przerywająca bieg terminu przedawnienia wobec braku rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Skarżącej,.

5. błąd w ustaleniach faktycznych, tj. art. 9 ustawy o zasadach ewidencji poprzez przyjęcie fikcji doręczenia na nieaktualny adres Skarżącej w sytuacji, gdy Skarżąca obowiązku aktualizacyjnego nie dokonała.

6. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. - poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

7. art. 210 § 1 pkt 4 i 6 oraz § 4 O.p. poprzez niewskazanie podstawy prawnej decyzji oraz nie zawarcie w postanowieniu prawidłowego uzasadnienia prawnego

8. art. 121 § 1 O.p., polegające niezastosowaniu zasady nakazującej organowi prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych,

9. art. 191 O.p. przez dokonanie całkowicie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem dopuszczonych prawem granic swobody, poprzez bezzasadne w świetle prawa, logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego nieuwzględnienie dowodów korzystnych dla strony, czyli dowód w postaci dokumentów wskazujących ponad wszelką wątpliwość iż skarżącą od ponad 10 lat mieszka i przebywa w W., a także braku uzasadnienia przyczyn odmowy wiarygodności tym dowodom, jak również kompletnego braku odniesienia się przez organ do nich.

10. art. 106 § 4 p.p.s.a, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na powołaniu się na powyższy artykuł przez Sąd I Instancji jako podstawę na oddalenie wniosków dowodowych strony, jakie wniosła skarżąca w replice na stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie, jak również nie przyjęcie ich w poczet materiału dowodowego mimo, iż przyjęcie ich nie spowodowały by przedłużeniu sprawy oraz były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie - data zamknięcia rachunku bankowego Skarżącej.

Wskazując powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna.

Przepisy art. 5 i art. 9 ustawy o zasadach ewidencji nie regulują wprost problematyki doręczania pism w postępowaniu administracyjnym.

To dane pochodzące z wymienionej ewidencji stanowić mogą dowód miejsca zamieszkania określonej osoby. Na podstawie art. 75 § 1 k.p.a./art. 180 § 1 O.p. natomiast, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 9 wymienionej ustawy podatnik/płatnik ma obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym. Nie jest jednak, zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a./art. 180 § 1 O.p., co do zasady sprzeczne z prawem - posłużenie się dodatkowo innymi jeszcze, posiadanymi przez organ informacjami adresowymi, jeżeli bezpośrednie doręczenie pisma w sprawie okazało się bezskuteczne, natomiast określone okoliczności budzą uzasadnione obiektywnie wątpliwości w zakresie prawidłowości adresu.

Ze sprawy wynika, że w latach 2007 – 2012 skarżąca składała deklaracje podatkowe do organu podatkowego, tożsamego z (późniejszym) organem egzekucyjnym, wskazując adres, którym następnie – w postępowaniu egzekucyjnym – posłużył się organ. Doręczenia upomnień (o ile zgodnie z prawem były niezbędne) oraz tytułów wykonawczych – realizowane przy wykorzystaniu wyżej wskazanego adresu były prawidłowe; dane wynikające z ewidencji oraz dane wynikające z deklaracji podatkowych były niesprzeczne, a więc stanowiły dostateczne uzasadnienie wysyłania korespondencji na wskazany w nich adres. W zakresie doręczeń z wymienionego okresu materiały sprawy w przedstawionym w postępowaniu kasacyjnym kształcie nie wskazują na zarzucane organowi egzekucyjnemu naruszenia prawa.

Wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego wzbudziły natomiast wykonywane na ten sam adres doręczenia zawiadomień o zastosowaniu środków egzekucyjnych, które miały miejsce w 2015 r., a w każdym razie po okresie składania deklaracji podatkowych w latach 2007 – 2012. Sąd pierwszej instancji powinien bowiem rozważyć, czy organ podatkowy, w szczególności jeżeli łączył funkcje wierzyciela (podatkobiorcy) egzekwowanych należności z funkcjami organu egzekucyjnego, mógł powziąć uzasadnione wątpliwości co do aktualności wykorzystywanego adresu, skoro drugie źródło dowodu na tę okoliczność, to jest deklaracje podatkowe, przestały wpływać do tego organu. Brak deklaracji podatkowych może bowiem świadczyć między innymi, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania zmieniła się również właściwość miejscowa organu podatkowego, adekwatnego do przyjmowania deklaracji podatnika, co organ podatkowy, jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny, mógł relatywnie łatwo sprawdzić. Nie przesądzając ad meritum - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w celu doprowadzenia w sprawie do stanu niewątpliwej zgodności z prawem: niezbędna jest powtórna analiza akt rozpatrywanego postępowania dla rozważenia bądź zweryfikowania doręczeń zawiadomień o zastosowaniu środków egzekucyjnych, w szczególności czy była możliwość wysłania tych zawiadomień na nowy adres zobowiązanej, jeżeli rzeczywiście uległ on zmianie a pozyskanie go było dostępne dla wierzyciela – organu egzekucyjnego.

Z tych powodów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania a także orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.