Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2596/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 - art. 36-9
journal: Dz.U. 2016 poz 233
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity
article: art. 6, art,. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skargi G. O. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2016 r. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

G. O. (dalej też jako skarżący lub zdający) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2016 r. (dalej też jako Komisja II stopnia lub komisja odwoławcza) z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. Zaskarżoną uchwałą utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2016 r. z siedzibą w K. (dalej też jako Komisja I stopnia) z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowi art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 233 ze zm., dalej cyt. jako "u.r.p") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej też jako k.p.a.).

Do wydania przedmiotowej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniach od [...] do [...] marca 2016 roku skarżący przystąpił do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2016 r. z siedzibą w K..

Następnie uchwałą z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżący uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu Komisja podkreśliła, że skarżący z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dobrą, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dobrą, zaś z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki – ocenę bardzo dobrą. Komisja wskazała bowiem, że zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Zadanie z prawa gospodarczego, z którego to skarżący uzyskał ocenę negatywną, sprowadzało się do obowiązku sporządzenia, jako radca prawny [...], świadczący pomoc prawną na rzecz "[...]" S.A. z siedzibą w B. i J. B., umowy sprzedaży przez "B." spółkę z o.o. z siedzibą w B. na rzecz spółki "B." S.A. z siedzibą w B. oraz na rzecz J. B., samochodu ciężarowego marki M., o numerze identyfikacyjnym pojazdu [...], rok produkcji 2015, w udziałach odpowiednio w w wysokości ¾ i ¼.

Autorzy określając wymogi zadania egzaminacyjnego wskazali, że:

1. Wszystkie elementy podmiotowe i przedmiotowe umowy winny zostać uregulowane bezpośrednio w treści umowy z uwzględnieniem wszelkich wymaganych do jej ważności i skuteczności instytucji prawnych, w sposób eliminujący (a co najmniej minimalizujący) w przyszłości spory między stronami.

2. Powołane w umowie dokumenty lub załączniki winny zostać opisane w jej treści w taki sposób, aby na jej podstawie można było ustalić ich formę oraz treść, a przez to ważność i skuteczność objętych umową czynności prawnych.

3. W umowie należy powołać dokumenty identyfikujące strony i wykazujące należyte umocowanie ich reprezentantów przy jej zawieraniu.

4. Umowa powinna uwzględniać przyjęte samodzielnie przez zdającego brakujące elementy stanu faktycznego, przy czym nie mogą one pozostawać w sprzeczności z elementami stanu faktycznego wskazanymi wyraźnie w zadaniu.

5. Umowa może zawierać dodatkowe postanowienia regulujące kwestie nieobjęte założeniami wynikającymi z zadania, przy czym ich wprowadzenie do treści umowy nie może w jakikolwiek sposób uchybiać tym założeniom.

6. W miejscu przeznaczonym na złożenie podpisów niezbędnych do zawarcia umowy należy wpisać słowo "podpis" ze wskazaniem osoby go składającej zgodnie z założeniami zadania.

Założenia umowy przedstawiały się następująco:

1. "B." spółka z o.o. z siedzibą w B., J. B. oraz "B." S.A. z siedzibą w B. zamierzają zawrzeć umowę, na mocy której "B." spółka z o.o. sprzeda na rzecz "B." S.A. i J. B. samochód ciężarowy marki M. o nr identyfikacyjnym pojazdu [...] w udziałach odpowiednio ¾ i ¼.

2. Strony przyjęły w umowie wartość rynkową samochodu ustaloną w opinii rzeczoznawcy [...].

3. "B." S.A., J. B. oraz "B." spółka z o.o. uzgodnili, że w dniu zawarcia umowy uiszczone zostanie 40 % ceny, zaś pozostała należność zostanie rozłożona na raty na okres dwóch lat.

4. "B." spółka z o.o. zażądała zabezpieczenia zapłaty w ten sposób, aby własność samochodu ciężarowego przeszła na nabywców dopiero z chwilą całkowitego uiszczenia ceny sprzedaży, na co "B." S.A. i J. B. wyrazili zgodę.

5. "B." spółka z o.o. wyraziła zgodę na przeniesienie posiadania przedmiotu umowy na rzecz "B." S.A. i J.B. do dnia [...] czerwca 2016 r.

6. "B." spółka z o.o. i "B." S.A. są podatnikami podatku od towarów i usług.

7. Ujawniony w KRS przedmiot działalności "B." spółki z o.o. i "B." S.A. obejmuje m.in. usługi transportowe i budowlane.

Skarżący sporządził przedmiotową umowę sprzedaży udziałów w samochodzie ciężarowym marki M. zawartą przy udziale podmiotu trzeciego (Dzierżawcy).

Obydwaj z egzaminatorów którzy sprawdzali pracę skarżącej, ocenili ją na ocenę niedostateczną.

Pierwszy z egzaminatorów, oceniając zachowanie wymogów formalnych stwierdził, że częściowo sprzecznie z wytycznymi zdający przewidział powołanie do składu zarządu jako jego członka J. B. - zgodnie z wytycznymi jedynym członkiem zarządu uprawnionym do samodzielnej reprezentacji jest J. B. Powołanie członka zarządu J. B. jako pełnomocnika do reprezentowania spółki z innym członkiem zarządu stanowi obejście art. 210 k.s.h. i czyni umowę nieważną w zakresie czynności z J. B.. Poprawnie oznaczono i umocowano strony, zarówno przy określeniu sprzedającego, jak i kupującego - wskazano firmę spółki, jej siedzibę, adres, oznaczenie sądu rejestrowego wskazano tylko przy sprzedającym, numer KRS, NIP, wysokość kapitału zakładowego. Zidentyfikowano reprezentantów, w przypadku Kupujących wskazano stosownie do art. 373 k.s.h. właściwą reprezentację. Prawidłowo wskazano imiona, nazwiska, numer PESEL, adres zamieszkania osób fizycznych, wskazano dokument tożsamości z którego wynikają dane zawarte w umowie. Prawidłowo oznaczony podmiot trzeci (oznaczenie firmy spółki, jej siedzibę, adres), oznaczono sąd rejestrowy, numer KRS, NIP, prawidłowa reprezentacja. Prawidłowo opisano tytuł własności przedmiotu transakcji, odwołano się do odpowiednich dokumentów, prawidłowo opisano i wymieniono załączniki, prawidłowo wskazano podpisy stron.

Oceniając prawidłowość zastosowania przepisów prawa i umiejętność jego interpretacji, egzaminator wskazał, że zdający nie zastosował art. 230 k.s.h., określono przedmiot umowy w § 1 i w § 3 pkt 1 umowy, określono nabywanie udziałów we współwłasności, określono cenę z uwzględnieniem rozłożenia na raty, przewidziano przeniesienie posiadania i wydanie samochodu. Uwzględniono kwestię pierwokupu, przy czym w ocenie egzaminatora niezrozumiałym jest przewidziane w przyszłości rozwiązanie umowy dzierżawy, w sytuacji, gdy dzierżawca jest obecny przy zawieraniu umowy - oświadczenie takie może zostać złożone od razu. W miejsce zastrzeżenia prawa własności przewidziano instytucję przewłaszczenia na zabezpieczenie, co świadczy o braku umiejętności zastosowania instytucji z art. 589 k.c. W elementach przyjętych samodzielnie przez zdającego § 11 pkt 7 umowy jest sprzeczny z art. 385 pkt 23 k.c. w odniesieniu do J. B..

Oceniając poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminujący wskazał, że zdający częściowo uwzględnił założenia zadania. Na skutek przyjęcia częściowo wadliwej, sprzecznej z art. 210 § 1 k.s.h. reprezentacji sprzedającej spółki, sporządzono częściowo nieważną umowę sprzedaży. Zdający nie przewidział konieczności podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników w trybie art. 230 k.s.h. oraz wykazał, że myli instytucję zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej i przewłaszczenia na zabezpieczenie. Wskazane uchybienia nie pozwalają na przyjęcie, że zdający jest w stanie sposób należyty i profesjonalny zabezpieczyć interes prawny strony, którą reprezentuje.

W innych uwagach podniesiono, że praca staranna, język pracy poprawny, styl czytelny.

Drugi z egzaminatorów podniósł, że opis stron będących spółką z o.o. i akcyjną nie spełnia wymogów odpowiednio art. 206 § 1 pkt 2 i 3 k.s.h. oraz art. 374 § 1 pkt 2 i 3 k.s.h. Przyjęcie powołania J. B. do zarządu "B." sp. z o.o. jest sprzeczne z wytycznymi, z których wynikało, że jedynym członkiem zarządu jest J. B.. Dodatkowo ustanowienie J. B., będącej w tej konstrukcji członkiem zarządu, pełnomocnikiem do zawarcia umowy z innym członkiem zarządu stanowi obejście art. 210 k.s.h. Jest to podstawowy błąd tej pracy. Ponadto autor nie przewidział podjęcia uchwały wspólników "B." w trybie art. 230 k.s.h. Wystawienie faktur VAT przed dostarczeniem pojazdu kupującym przed zapłatą danej części ceny, którą obejmuje faktura, jest przedwczesne.

Założenie uczestniczenia "[...]" sp. z o.o. sp. k. w podpisaniu tej umowy, z jednoczesnym przyjęciem, że spółka ta ze sprzedającym zawrze jakiś aneks, w którym zrzeknie się prawa pierwokupu i rozwiąże umowę dzierżawy, jest nie do przyjęcia. Podobnie jest z uczynieniem z tego aneksu warunku, pod jakim zawarto umowę.

Postanowienie § 6 ust.3 umowy generować będzie spory między stronami. Zapis § 8 umowy - błędny i sprzeczny z wytycznymi - zakłada przewłaszczenie na zabezpieczenie zamiast zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej. Zdaniem egzaminatora zdający nie rozumie konstrukcji zastrzeżenia własności do czasu uiszczenia ceny (art. 589 k.c.) i myli ją z przewłaszczeniem na zabezpieczenie. Zdający słusznie przewidział opodatkowanie transakcji podatkiem VAT, niezrozumiałym jest jednak zapis o ponoszeniu przez kupujących podatku od czynności cywilnoprawnej ( § 11 ust.3 umowy).

W konsekwencji wspomnianą uchwałą z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżący uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

We wniesionym od powyższej uchwały odwołaniu skarżący postawił zarzuty:

1. naruszenia art. 364 ust. 1 i ust.10 pkt 1 lit. d u.r.p. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art.368 ust. 12 u.r.p. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i ustalenie oceny niedostatecznej z części trzeciej egzaminu radcowskiego, a przez to ustalenie oceny negatywnej z egzaminu radcowskiego, pomimo ze stanowiące podstawę ocen cząstkowych pracy egzaminacyjnej z zadania z zakresu prawa gospodarczego zarzuty członków Komisji Egzaminacyjnej I stopnia co do pracy skarżącego - przy uwzględnieniu pozytywnych elementów pracy wskazanych w punkcie 2 poniżej - tak każdy odrębnie, jak i wszystkie łącznie - nie uzasadniały oceny negatywnej z tego zadania, a mianowicie:

a) wskazanie przez skarżącego na powołanie J. B. do zarządu spółki "B." sp. z o.o. nie było sprzeczne z wytycznymi, albowiem mieściło się w możliwości uwzględnienia przez zdającego przyjętych przez niego samodzielnie elementów stanu faktycznego;

b) wskazanie na umocowanie J. B. (jednocześnie powołanej na członka zarządu spółki "B." sp. z o.o.), jako pełnomocnika tej spółki do zawarcia czynności z drugim członkiem jej zarządu nie stanowiło naruszenia art. 210 § 1 k.s.h., a przez to sporządzona przez skarżącego umowa nie była obarczona sankcją nieważności;

c) brak odrębnej uchwały wspólników spółki "B." sp. z o.o. w trybie art. 230 k.s.h. nie uzasadniały ocen negatywnej, albowiem, po pierwsze - ze względu na wyraźne wyłączenie zastosowania art. 17 § 1 k.s.h., sporządzona umowa nie była obarczona sankcją nieważności, po drugie - uchwała wspólników spółki "B." sp. z o.o. w przedmiocie powołania pełnomocnika tej spółki do zawarcia umowy z członkiem jej zarządu o treści jak zaoferowana umowa, wyczerpywała obowiązek z art. 230 k.s.h.;

d) zastosowanie przez zdającego rozwiązania zadnia egzaminacyjnego w zakresie zapewnienia sprzedającemu własności przedmiotu sprzedaży do czasu płatności całości ceny, instytucji przewłaszczenia na zabezpieczenie pozostawało w zgodzie z wytycznymi (co do skutków prawnych i ekonomicznych tej instytucji), zaś brak zastosowania instytucji zastrzeżenia własności nie stanowił o błędzie pracy dyskredytującym tą pracę do oceny niedostatecznej;

e) uwzględnienie przez zdającego właściwości miejscowej sądu siedziby sprzedającego nie stanowiło klauzuli abuzywnej względem J. B., albowiem - umowa była indywidualnie negocjowana i w okolicznościach jej zawarcia z J. B., jako będącym prezesem spółki "B." sp. z o.o. nie można przyjąć, że J. B. nie miał rzeczywistego wpływu na treść postanowienia § 11 ust.7 umowy ( art. 3851 § 3 k.c.);

f) wprowadzenie przez zdającego do zaoferowanej w ramach rozwiązania zadania egzaminacyjnego umowy warunku w postaci rozwiązania umowy dzierżawy (§ 7 w zw. z § 5 ust. 4 umowy) w miejsce objęcia zaoferowaną umową rozwiązania umowy dzierżawy, było uzasadnione wymaganiami art. 77 § 3 k.c. Forma czynności prawnej, pozostaje w zgodzie z praktyką obrotu, w ramach której czynności rozwiązujące mogą istnieć pomiędzy stronami umów, zaś obowiązek rozwiązania umowy dzierżawy został obarczony sankcją w postaci kary umownej (§ 10 ust. 2 umowy); co za tym idzie - umowa sporządzona przez skarżącego zabezpieczała interesy wszystkich jej stron;

g) pozostałe uchybienia pracy zdającego (brak ujęcia przy oznaczeniu stron wszystkich informacji wymaganych dla pism spółek kapitałowych, wystawienie faktur VAT w oparciu o treść umowy przed wydaniem pojazdu/otrzymaniem części ceny, postanowienie w przedmiocie stron pokrywających koszty podatku od czynności cywilnoprawnych) - tak każda odrębnie, jak i łącznie z pozostałymi zarzutami względem pracy skarżącego - nie dyskredytowały pracy egzaminacyjnej do oceny negatywnej, gdyż :

- brak zawarcia w oznaczeniu stron wszystkich informacji wymaganych art. 206 i 374 k.s.h. nie skutkuje nieważnością umowy, tym bardziej, że załącznikami do umowy miały być odpisy z KRS spółek będących stronami umowy, przy czym odpis z KRS zawiera wszystkie informacje określone w ww. przepisach;

- stosownie do art. 106i ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2014 r., dopuszczalne jest wystawienie faktury VAT na 30 dni przed dniem dokonania dostawy towarów lub otrzymania płatności, zaś przyjęte przez skarżącego terminy realizacji poszczególnych obowiązków umownych, umożliwiały zachowanie zgodności daty wystawienia faktury VAT z terminami określonymi w art. 106i ww. ustawy,

- rozstrzygnięcie w przedmiocie podmiotu obciążonego kosztami podatku od czynności cywilnoprawnych miało charakter li tylko porządkowy.

2. naruszenia art. 364 ust. 1 i ust.10 pkt 1 lit. d u.r.p. w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 7, 77§ 1 i art. 107§ 3 k.p.a. w zw. z art. 368 ust. 12 u.r.pr. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i ustalenie oceny niedostatecznej z części trzeciej egzaminu radcowskiego, a przez to ustalenie oceny negatywnej z egzaminu radcowskiego, pomimo że zdający w ramach zaoferowanego zadania z zakresu prawa gospodarczego:

- sporządził umowę ważną,

- powierzenie pełnomocnictwa drugiemu członkowi zarządu spółki "B." sp. z o.o. mieściło się w granicach dopuszczalnej wykładni art. 210 k.s.h.,

- reprezentacja mieszana względem pozostałych podmiotów mieściła się w granicach prawidłowej pod względem zasad wykładni art. 210 i 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 k.s.h.,

- zastosowanie przez zdającego instytucji przewłaszczenia na zabezpieczenie w miejsce zastrzeżenia własności co do swych skutków prawnych w postaci utrzymania własności pojazdu do czasu płatności ceny, zabezpieczało interesy sprzedającego oraz realizowało wolę stron,

- stosując instytucję przewłaszczenia na zabezpieczenie, zdający prawidłowo rozwiązał kwestię oddania pojazdu do korzystania w ramach umowy użyczenia,

- zdający treścią zaoferowanego rozwiązania egzaminacyjnego zademonstrował znajomość prawa spółek handlowych i praktyki handlowej, w tym umiejętność stosowania instytucji warunków umownych, rozłożenia ceny na raty, podstawową wiedzę z zakresu opodatkowania czynności handlowych, przewłaszczenia na zabezpieczenie, kar umownych, rękojmi i gwarancji,

- zdający prawidłowo dostrzegł konieczność odrębnego przelewu wierzytelności tytułem gwarancji producenta pojazdu,

- zdający prawidłowo rozróżnia instytucję wydania i przeniesienia posiadania pojazdu, praca została sporządzona starannie, poprawnie językowo i stylistycznie,

- zaoferowana umowa co do treści i formy mogłaby zostać zawarta w praktyce obrotu, a przez to - przedstawione przez skarżącego rozwiązanie zadnia egzaminacyjnego wskazywało na jego przygotowanie do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego i jako takie winno zostać ocenione na co najmniej ocenę dostateczną w pięciostopniowej skali ocen.

Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie skarżonej uchwały w całości,

2. ustalenie ostatecznej uchwały z pracy pisemnej sporządzonej przez skarżącego z części trzeciej egzaminu – zadania z prawa gospodarczego - na ocenę dostateczną,

3. ustalenie, że skarżący uzyskał wynik pozytywny z z egzaminu radcowskiego.

Uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2016 r. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] utrzymano w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2016 r. z siedzibą w K.

Organ odwoławczy podniósł, że prawidłowym rozwiązaniem zadania z części III egzaminu radcowskiego było sporządzenie przez zdających umowy sprzedaży rzeczy ruchomej.

Organ wskazał, że istotnymi elementami pracy wpływającymi na jej ocenę w ramach ustawowych kryteriów oceny rozwiązania zadania, były:

I. Reprezentacja stron umowy.

1. Zgodnie z zadaniem "B." spółka z o.o. z siedzibą w B. zamierzała sprzedać na rzecz J. B. i "B." S.A. z siedzibą w B. samochód ciężarowy marki M. w udziałach w wysokości odpowiednio ¼ i ¾

części. Z uwagi na to, że J. B. jest członkiem jednoosobowego zarządu "B." spółki z o.o., to stosownie do art. 210 § 1 k.s.h., spółkę tę powinna reprezentować rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

2. Odnośnie do reprezentacji "B." S.A. z siedzibą w B. to spółkę tę reprezentuje zarząd na zasadach ogólnych. Statut spółki nie reguluje sposobu reprezentacji, a zatem znajdą zastosowanie reguły określone w art. 373 § 1 zd. 2 k.s.h.

3. W zależności od przyjętej przez zdających koncepcji, która może uwzględniać złożenie przez "S." spółkę z o.o. spółkę komandytową z siedzibą w S. oświadczenia woli w przedmiocie niewykonania prawa pierwokupu, spółkę tę powinien reprezentować komplementariusz - "S." spółka z o.o. z siedzibą w S., w imieniu której działa zarząd tej spółki. Ponieważ umowa spółki nie reguluje sposobu reprezentacji przez zarząd, zastosowanie znajdą reguły określone w art. 205 § 1 zd. 2 k.s.h.

4. W umowie należy zidentyfikować reprezentantów stron, poprzez odwołanie się do danych zawartych w ich dowodach osobistych. Konieczne jest również opisanie stosownych danych z KRS, a także ze statutu i umowy spółek. Dotyczy to także pełnomocnictwa (jego zakresu), czy uchwał organów spółek oraz konkretnej ich treści i formy.

5. W umowie należy też opisać podmioty (w odniesieniu do spółek z podaniem numerów NIP) oraz tytuł własności przedmiotu transakcji objętego umową, z odwołaniem się do odpowiednich dokumentów.

II. Zgoda organu uchwałodawczego spółki "B." spółki z o.o. z siedzibą w B..

"B." spółka z o.o. z siedzibą w B. zamierza rozporządzić prawem o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego (wartość samochodu wynosi 800 000 zł, zaś wysokość kapitału zakładowego 200 000 zł). W związku z tym zastosowanie ma art. 230 k.s.h. Wobec powyższego zdający powinni uwzględnić w treści umowy uchwałę zgromadzenia wspólników, zgodnie z powołanym przepisem albo przywołać odpowiednie w tej materii postanowienia umowy spółki. Opis w umowie powinien zawierać treść takiej uchwały, czy postanowienia z umowy spółki.

III. Konstrukcja prawna umowy.

1. Prawidłowe rozwiązanie problemu przedstawionego w zadaniu egzaminacyjnym powinno uwzględniać kwestię prawa pierwokupu samochodu ciężarowego marki M., przysługującego "S." spółce z o.o. spółce komandytowej. W tym zakresie możliwe jest przyjęcie różnych konstrukcji prawnych. Zdający mogli sporządzić warunkową umowę sprzedaży rzeczy ruchomej z obowiązkiem zawiadomienia dzierżawcy o jej treści, celem umożliwienia podjęcia decyzji przez "S." spółkę z o.o. spółkę komandytową co do wykonania prawa pierwokupu. Dopuszczalne są też inne konstrukcje prawne prowadzące do skutku opisanego w zadaniu, np. zawarcie umowy z udziałem "S." spółki z o.o. spółki komandytowej, która złoży oświadczenie, że nie wykonuje prawa pierwokupu, albo też załączenie do umowy sprzedaży dokumentu zawierającego oświadczenie tej spółki, że po zapoznaniu się z treścią wcześniejszej umowy warunkowej, nie skorzystała z prawa pierwokupu. Zdający we wszystkich tych wypadkach powinni mieć na uwadze treść art. 598 § 1 i 2 k.c.

2. W umowie powinny zostać odzwierciedlone elementy podmiotowo i przedmiotowo istotne dla umowy sprzedaży. Nie powinna być pominięta regulacja dotycząca przeniesienia posiadania rzeczy pozostającej w posiadaniu zależnym "S." sp. z o.o. spółki komandytowej z siedzibą w S.. W umowie należy także uwzględnić uzgodnienie stron co do rozłożenia części ceny na raty.

3. Umowa powinna zawierać zastrzeżenie własności rzeczy sprzedanej do czasu zapłaty całej ceny (art. 589 k.c.).

Oceniając zasadność złożonego odwołania co do sposobu rozwiązania zadania z prawa gospodarczego, organ odwoławczy wskazał, że:

- zastosowano nieprawidłową reprezentację sprzedającego w zakresie umowy sprzedaży pomiędzy sprzedającym, a jednym z kupujących - spółką "B." S.A. z siedzibą w B., co stanowi obejście art. 210 k.s.h. i jest niezgodne z założeniami do zadania egzaminacyjnego,

- brak powołania uchwały zgromadzenia wspólników spółki "B." w zakresie dokonania czynności rozporządzającej majątkiem spółki przekraczającej ponad dwukrotnie wartość kapitału zakładowego spółki w oparciu o art. 230 k.s.h.,

- brak oznaczenia sądu rejestrowego kupujących i sprzedającego,

- udział spółki S. spółki z o.o. sp. komandytowej przy zawieraniu umowy sprzedaży z jednoczesnym założeniem, że spółka ta zawrze ze sprzedającym aneks, w którym zrzeknie się prawa pierwokupu i rozwiąże umowę dzierżawy, co jest niezgodne również z założeniami do zadania, odpada również w tym momencie przeniesienie posiadania w trybie art. 350 k.c., i niweczy rozwiązanie kwestii pierwokupu,

- błędne i sprzeczne z wytycznymi przyjęcie konstrukcji zakładającej przewłaszczenie na zabezpieczenie zamiast zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej ( art. 589 k.c.),

Komisja Odwoławcza podzieliła uwagi egzaminatorów Komisji I stopnia oraz w sposób obszerny ustosunkowała się do zarzutów zawartych w odwołaniu.

Reasumując, organ odwoławczy uznał, że sposób rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego nie wskazuje, aby odwołujący był należycie przygotowany do wykonywania zawodu radcy prawnego. Tym samym nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania w tym zakresie i podwyższenia oceny z trzeciej części egzaminu radcowskiego do oceny pozytywnej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił:

1. naruszenie następujących przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a. art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. polegające na niepełnym, niewystarczającym i niespójnym uzasadnieniu uchwały w zakresie w jakim organ II instancji

- a priori odrzuca możliwość powołania się przez skarżącego, dla uzasadnienia swojego stanowiska, na stanowisko doktryny i orzecznictwo sądów stanowiące odmiennie niż przyjęte stanowisko przez organ I i II stopnia, bezpodstawnie twierdząc, że działanie takie nie ma uzasadnienia prawnego podczas gdy istotą uzasadnienia każdego odwołania jest przytoczenie merytorycznych argumentów na potwierdzenie zasadności i racji osoby odwołującej się;

- błędnie stwierdza, że z art. 210 k.s.h. wynika zakaz dotyczący poszczególnych członków zarządu, w stosunku do których spółka nie powinna być reprezentowana przez innych członków zarządu, podczas gdy przepis ten w żaden sposób nie zakazuje zastosowania takiej konstrukcji;

- nie wyjaśnia dlaczego zastosowanie przez skarżącego konstrukcji prawnej przewłaszczenia na zabezpieczenie było niedopuszczalna w stanie faktycznym przedstawionym w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa gospodarczego, podczas gdy konstrukcja ta może stanowić alternatywę dla przepisu art. 589 k.c. i znajduje zastosowanie w powszechny obrocie gospodarczym;

- stwierdza, że zastosowanie przez skarżącego konstrukcji prawnej przewłaszczenia na zabezpieczenie świadczy o "braku umiejętności zastosowania art. 589 k.c." oraz braku znajomości "przepisów kodeksy cywilnego w tym zakresie", a także uznaje je za błędne nie analizując jednocześnie w tym względzie w żaden sposób merytorycznie argumentacji wskazanej przez Skarżącego, podczas gdy jest ona spójna, logiczna i prawnie uzasadniona;

- stwierdza w jednym fragmencie uzasadnienia, że skarżący zrezygnował z zawarcia umowy warunkowej oraz w innym, że "warunkiem wywołania skutku prawnego jest skuteczne zawarcie osobnej umowy łączącej sprzedawcę i dzierżawcę w której zostanie rozwiązana umowa przed zawarciem umowy sprzedaży", co czyni uzasadnienie wewnętrznie sprzecznym w tym zakresie;

- błędne uznaje, że skarżący w zadaniu egzaminacyjnym udzielił pełnomocnictwa J. B. do reprezentowania zarządu do zawarcia w jego imieniu umowy sprzedaży samochodu w udziale ¾, podczas gdy występowała ona jako członek zarządu działający wraz z J. B.;

- błędne uznanie, że skarżący wyszedł poza ramy zadania sporządzając uchwałę o powołaniu drugiego członka zarządu, podczas gdy dopuszczalne przez Komisję było powołanie nowego organu jakim jest rada nadzorcza, co organ sam wskazuje w uzasadnieniu i co było akceptowane

b. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej uchwały podczas gdy organ odwoławczy winien zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i na jego mocy uchylić zaskarżoną uchwałę w całości i orzec zgodnie z wnioskiem Skarżącego, bowiem jego odwołanie było zasadne.

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 36 ust. 1, 7, 10 pkt 1 lit. d URP poprzez wystawienie oceny negatywnej z trzeciej części egzaminu radcowskiego (zadania z zakresu prawa gospodarczego) podczas gdy sporządzona przez Skarżącego - w oparciu o przedstawiony stan faktyczny opracowana na potrzeby egzaminu - umowa jest poprawna, zachowuje wymagania formalne, zawiera właściwe zastosowanie przepisów prawa, wskazuje na umiejętności ich interpretacji przez Skarżącego oraz uwzględnia interes reprezentowanej strony, co świadczy o przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego.

Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz wskazanie \organowi przez Sąd, iż rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa gospodarczego przez skarżącego zachowuje wymogi formalne, stanowi właściwe zastosowanie przepisów prawa, świadczy o poprawnej ich interpretacji, jest poprawne i uwzględnia interes reprezentowanej przez skarżącego strony, co świadczy o przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od uchwały I instancji.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wnosząc o jej oddalenie podtrzymała dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2017 roku, poz. 1369.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w B. z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych u.r.p. oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie zespołu do przygotowania zadań na egzamin radcowski (Dz. U. z 2016 poz. 95 ze zm.), wydanym na podstawie art. 36 ust. 12 ww. ustawy.

Przede wszystkim podkreślić należy, że postępowanie w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego ma szczególny, swoisty charakter i nie jest typowym postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. celem tego postępowania jest przede wszystkim sprawdzenie przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu pod względem zdolności do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Egzamin taki w roku 2016 składał się z pięciu części pisemnych, polegających na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego, cywilnego, gospodarczego, administracyjnego oraz zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. Każda ze wspomnianych pięciu części egzaminu radcowskiego była - stosownie do treści art. 364 ust. 10 ustawy o radcach prawnych - oceniana przez dwóch egzaminatorów przy zastosowaniu następującej skali ocen: 1) oceny pozytywne (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna); 2) ocena negatywna (niedostateczna). Podstawowe kryteria oceny dokonywanej przez egzaminatorów zostały wskazane w art. 365 ust. 2 u.r.p., z którego wynika, że pod uwagę bierze się w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. W zależności od stopnia przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego przez osobę przystępującą do egzaminu, wynik ten powinien być jeden: pozytywny albo negatywny, przy czym tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (od celującej do dostatecznej). Z kolei art. 366 ust. 1 u.r.p. prawnych stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (a więc - a contrario - negatywna ocena z którejkolwiek części skutkuje negatywnym wynikiem całego egzaminu radcowskiego). Podkreślić należy, że nie wszystkie błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części egzaminu radcowskiego popełnione przez osobę zdającą mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach skali określonej w art. 364 ust. 10 pkt 1) lit. a) – d) ustawy o radcach prawnych, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną.

Taki przypadek miał miejsce w przypadku pracy egzaminacyjnej skarżącego z zakresu prawa gospodarczego. Zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie zadania z prawa gospodarczego eliminowało możliwość wystawienia oceny pozytywnej.

W ocenie Sądu zasadnym jest stanowisko Komisji, że do najistotniejszych braków sporządzonej przez skarżącej umowy należy zaliczyć:

1. zastosowanie nieprawidłowej reprezentacji sprzedającego w zakresie umowy sprzedaży pomiędzy sprzedającym, a jednym z kupujących - spółką "B." S.A. z siedzibą w B., co stanowi obejście art. 210 k.s.h. i jest niezgodne z założeniami do zadania egzaminacyjnego,

2. brak powołania uchwały zgromadzenia wspólników spółki "B." w zakresie dokonania czynności rozporządzającej majątkiem spółki przekraczającej ponad dwukrotnie wartość kapitału zakładowego spółki w oparciu o art. 230 k.s.h.,

3. udział spółki S. spółki z o.o. sp. komandytowej przy zawieraniu umowy sprzedaży z jednoczesnym założeniem, że spółka ta zawrze ze sprzedającym aneks, w którym zrzeknie się prawa pierwokupu i rozwiąże umowę dzierżawy, co jest niezgodne również z założeniami do zadania, odpada również w tym momencie przeniesienie posiadania w trybie art. 350 k.c., i niweczy rozwiązanie kwestii pierwokupu,

4. błędne i sprzeczne z wytycznymi przyjęcie konstrukcji zakładającej przewłaszczenie na zabezpieczenie zamiast zastrzeżenia własności rzeczy sprzedanej ( art. 589 k.c.).

Odnosząc się do pierwszego z wyżej wymienionych braków, należy zgodzić się z organem, że umocowanie tej samej osoby przez zgromadzenie wspólników i zarząd do dokonania czynności sprzedaży samochodu ciężarowego osobie fizycznej i spółce, stanowi obejście art. 210 k.s.h. i jest sprzeczne z założeniami do zadania egzaminacyjnego, w których wskazano, iż jedynym członkiem zarządu spółki "B." jest J. B.. Dodatkowe ustanowienie J. B. pełnomocnikiem spółki "B." obok J. B. - jedynego członka zarządu uprawnionego do reprezentowania spółki do zawarcia umowy sprzedaży samochodu ciężarowego jest nieuprawnione.

Wskazać należy, że art. 210 k.s.h. reguluje wyjątek od zasady reprezentacji spółki z o.o., określonej w art. 201 §1 k.s.h. Ten ostatni przepis stanowi, że "zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz". Natomiast przepis art. 210 k.s.h. zawiera normę, która reguluje zasady reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy czynnościach prawnych dokonywanych z jej członkami zarządu. Przewiduje on, że "w umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników ".

Zgodnie z powyżej przytoczoną treścią przepisu art. 210 k.s.h., aby skutecznie sprzedać 1/4 udziału członkowi zarządu spółki B. Sp. z o.o., podmiotem uprawnionym do składania oświadczeń woli w imieniu spółki mogła być rada nadzorcza lub zgromadzenie wspólników tej spółki. Skarżący w swojej pracy egzaminacyjnej, stosując powyższy przepis, zaprojektował uchwałę zgromadzenia wspólników o udzieleniu pełnomocnictwa do działania w jej imieniu przy zawarciu umowy sprzedaży z członkiem zarządu spółki i takie działanie było prawidłowe.

Jednakże Sąd zgadza się z organami, że pełnomocnikiem tym nie powinna być J. B.. Zakaz wynikający z art. 210 k.s.h. dotyczy poszczególnych członków zarządu, w stosunku do których spółka nie powinna być reprezentowana przez innych członków zarządu. Celem tego przepisu jest wyeliminowanie możliwych kolizji pomiędzy interesem spółki, a interesem zarządu lub członka zarządu spółki. Artykuł 210 k.s.h. stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 201 § 1 k.s.h. i 204 k.s.h, że jedynie zarząd jest uprawniony do reprezentowania spółki w sądzie i poza nim. Członek zarządu nie może zawierać umowy z samym sobą ani też z innymi członkami zarządu jako reprezentantami spółki. Jako wyjątkowy, komentowany przepis nie może być interpretowany rozszerzająco.

Sąd zgadza się także z organem, że w świetle założeń omawianego zadania zgromadzenie wspólników nie mogło reprezentować spółki sprzedającej przy zawieraniu umowy z "B." S.A. W tym zakresie właściwym reprezentantem spółki był jej zarząd, zgodnie z art. 201 § 1 k.s.h. Zarząd uprawniony był również do udzielenia pełnomocnictwa innej osobie do reprezentowania go przy zawarciu umowy sprzedaży udziału w prawie do własności samochodu na rzecz "B." S.A. Jeżeli więc jednoosobowy zarząd w osobie J. B. udzielił pełnomocnictwa J. B do reprezentowania zarządu do zawarcia w jego imieniu umowy sprzedaży samochodu, niezrozumiałym jest udział J. B., działającego jako zarząd przy zawieraniu niniejszej umowy. W tej sytuacji działanie J. B. wspólnie z J. B. przy sprzedaży ¾ samochodu ciężarowego było nieuzasadnione, poza tym zmieniło założenia do zadania egzaminacyjnego, z którego treści wynikało, iż spółkę "B." reprezentuje jedyny członek zarządu jakim jest J. B.. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy zgodzić się z organem. że powoływanie się przez skarżącego w tej kwestii na orzecznictwo sądów, czy też na stanowisko doktryny jest jedynie próbą polemiki ze stanowiskiem organów, a reprezentacja spółki "B." przy transakcji sprzedaży samochodu ciężarowego spółce "B." zarówno co do ¼ i ¾ udziału, nie jest prawidłowa.

Ustosunkowując się do drugiego ze wskazanych przez organ braków umowy podnieść należy, że w myśl art. 230 k.s.h. rozporządzanie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego wymaga uchwały wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Bezsporne jest, że stosownie do treści art. 230 k.s.h. na zawarcie zaproponowanej w ramach zadania egzaminacyjnego umowy wymagana była uchwała wspólników spółki "B." na rozporządzenie prawem o wartości dwukrotnie przekraczającej wysokość kapitału zakładowego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, należy zgodzić się ze skarżącym, że brak tej uchwały nie czyni umowy nieważną i można uzasadniać jej brak możliwością interpretacji przewidzianej w art. 65 k.c. Jednakże przedmiotowa umowa stanowiła wykonanie zadania egzaminacyjnego i winna zawierać wszystkie niezbędne elementy, tak aby nie generować problemów wewnętrznych w firmie, co doprowadzić może do sporów miedzy wspólnikami.

Odnosząc się do trzeciego ze wskazanych braków, wskazać należy, że zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego (pkt IV 4) "B." spółka z o.o. zażądała zabezpieczenia zapłaty w ten sposób, aby własność samochodu ciężarowego przeszła na nabywców dopiero z chwilą całkowitego uiszczenia ceny sprzedaży. W wykonaniu tych wytycznych zdający skorzystał z instytucji przewłaszczenia na zabezpieczenie. W odwołaniu od uchwały I instancji oraz w skardze skarżący podnosi, iż w porównaniu do zastrzeżenia własności uregulowanego w art. 589 k.c., umowa zaproponowana przez niego miała wywołać skutek rozporządzający z chwilą spełnienia się warunku zawieszającego i jednocześnie nabywcy przenosili na rzecz zbywcy własność pojazdu na czas do dnia zapłaty pełnej ceny sprzedaży. Uważa, że skorzystanie z instytucji zastrzeżenia prawa własności byłoby prostsze, to jednak rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego nie uchybiło interesom stron umowy.

Należy zgodzić się z organem, że takie podejście do realizacji zadania egzaminacyjnego świadczy o braku umiejętności zastosowania art. 589 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli sprzedawca zastrzegł sobie własność rzeczy sprzedanej aż do uiszczenia ceny, w razie wątpliwości poczytuje się, że przeniesienie własności rzeczy nastąpiło pod warunkiem zawieszającym, co oznacza, że przeniesienie własności rzeczy nastąpi dopiero z momentem uiszczenia całej ceny. Umowa sprzedaży zachowuje skutek rozporządzający, a więc przeniesienie posiadania własności jest uwarunkowane zapłatą całej ceny przez kupującego. Jeżeli więc nic innego nie wynika z treści czynności prawnej, umowa sprzedaży pozostaje umową bezwarunkową, a warunek dotyczy jedynie skutku rzeczowego. W konsekwencji po ziszczeniu się warunku zawieszającego nie będzie konieczne zawarcie drugiej umowy o charakterze czysto rzeczowym. Taką umowę zdający miał sporządzić. Przyjęcie rozwiązania przewłaszczenia na zabezpieczenie świadczy o braku zrozumienia treści założeń do zadania, jak również o braku znajomości przepisów kodeksu cywilnego w tym zakresie.

Natomiast odnosząc się do czwartego ze wskazanych mankamentów umowy, wskazać należy, że w przedmiotowej umowie brak jest brak prawidłowego uregulowania kwestii prawa pierwokupu. Skarżący w umowie zaproponował, że dzierżawca wyraża wolę rezygnacji z prawa pierwokupu i wyraża wolę rozwiązania umowy dzierżawy. Warunkiem wywołania skutku prawnego jest skuteczne zawarcie osobnej umowy łączącej sprzedawcę i dzierżawcę, w której zostanie rozwiązana umowa przez zawarciem umowy sprzedaży. Rozwiązanie takie jest oczywiście możliwe i nie niweczy skorzystania z prawa pierwokupu przez dzierżawcę, jednakże należy zgodzić się z organem, że powyższe założenie zasadniczo zmienia założenia wynikające z zadania - nie występuje już bowiem problem warunkowości umowy, problem przeniesienia posiadania w trybie art. 350 k.c. (odpada konieczność zawiadamiania posiadacza zależnego o zawarciu umowy). Jeżeli spółka S. uczestniczyła przy podpisaniu umowy, to można było przewidzieć złożenie przez nią oświadczenia w kwestii skorzystania z prawa pierwokupu. Z zapisów zaproponowanej umowy to nie wynika, a skarżący poszukuje rozwiązań nie mających uzasadnienia prawnego, co świadczy o tym, że nie rozumie instytucji prawa pierwokupu. Z treści art. 597 § 1 i § 2 k.c. wynika, że rzecz której dotyczy prawo pierwokupu może być sprzedana osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona, a prawo pierwokupu realizuje się przez oświadczenie złożone zobowiązanemu. Niezrozumiałym jest udział spółki "S." przy zawarciu umowy sprzedaży, skoro nie składa oświadczenia co do prawa pierwokupu. Umowa przedstawiona przez zdającego zasadniczo zmieniła założenia do umowy w kwestii jej poprawnej konstrukcji. Skarżący przyjęciem swoich założeń w kwestii rozwiązania umowy dzierżawy zrezygnował z zawarcia umowy warunkowej. Ma rację skarżący, że nie uregulowanie kwestii prawa pierwokupu w przedstawionej umowie, nie czyni jej nieważną, ale należy zgodzić się z organem, że powyższe nie realizuje jednego z najistotniejszych założeń do umowy.

Sporządzenie przez skarżącego umowy, która zawiera szereg błędnych zapisów, przeczy stwierdzeniu skarżącego, iż opanował w sposób dostateczny wiedzę z zakresu prawa gospodarczego oraz posiada umiejętność jej praktycznego zastosowania.

W świetle powyższego Sąd podziela powyższe stanowisko Komisji II Stopnia, uznając, że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej umowy są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez skarżącego nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi w postępowaniu gospodarczym i prawidłowo została skarżącemu postawiona ocena niedostateczna z powyższego egzaminu. Tym samym bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 364 ust. 1, 7 i 10 art. 365 ust. 2 u.r.p.

Wobec powyższego Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawierało bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 k.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał wnikliwej analizy zadania egzaminacyjnego, w wyniku czego odniósł się merytorycznie do konkretnych wad pracy oraz omówiono błędy skarżącej bezpośrednio rzutujące na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Komisja II Stopnia w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez skarżącego jest dotknięte istotnymi wadami. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową. Biorąc pod uwagę kryteria oceniania wyszczególnione w ustawie o radcach prawnych Komisja II Stopnia słusznie uznała, iż sporządzona umowa nie mogła zostać oceniona pozytywnie.

W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.