Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 877/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1, 2 , 3 i 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1- 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.) Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Protokolant Tomasz Jary po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 grudnia 2008 r. P.B. wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu podniósł, że jego sytuacja rodzinno – majątkowa jest trudna i nie pozwala na spłatę zadłużenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne za okres październik 2004 r. – luty 2006 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres sierpień 2004 r., październik 2004 r. – luty 2006 r. i Fundusz Pracy za okres październik 2004 r. – luty 2006 r. w łącznej kwocie 9.022,03 zł wraz z odsetkami za zwlokę w kwocie 4.029 zł.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. P.B. prowadził działalność gospodarczą w zakresie w zakresie handlu, pośrednictwa finansowego oraz działalność związaną z ubezpieczeniami i funduszami emerytalno – rentowymi. Ze względu na to, że strona nie wywiązywała się z ustawowego obowiązku terminowego regulowania należnych składek, powstało zadłużenie, które zostało skierowane do przymusowego wykonania w trybie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Z przedstawionych przez wnioskodawcę w toku postępowania danych wynikało, że jest on zatrudniony jako aplikant adwokacki w Kancelarii Adwokackiej w wymiarze czasu pracy – ¼ etatu. Podstawa wymiaru składki z tego tytułu za kwiecień 2009 r. wynosiła 319 zł. Ponadto zobowiązany jest zatrudniony na podstawie umowy o dzieło, z której łączny dochód wynosił 700 zł netto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną M.S., która podjęła pracę z dniem 1 marca 2009 r. Z danych posiadanych przez Zakład z urzędu wynikało, że podstawa wymiaru jej składki za kwiecień 2009 r. wynosiła 2.355,46 zł, a za maj 2009 r. – 2.290,69 zł. Ponadto M.S. pobiera zasiłek rodzinny w wysokości 48 zł. Strona wraz z konkubiną posiadają na utrzymaniu syna – P.B., który pozostaje pod opieką lekarską z powodu niedokrwistości. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel Corsa z 1993 r. Nie posiada nieruchomości. Z przeprowadzonych przez Zakład wyliczeń wynikało, że strona wraz z konkubiną dysponują kwotą ok. 3.450 zł miesięcznie, co po odliczeniu stałych wydatków w wysokości 1.560,63 zł, dawało kwotę ok. 629,79 zł na jedną osobę. Na ponoszone wydatki składały się: czynsz – 300,63 zł, najem mieszkania – 660 zł, rata z tytułu spłaty kredytu studenckiego – 600 zł. Zakład nie uwzględnił natomiast wydatków na leczenie syna w wysokości 50 zł oraz na dojazd do pracy w wysokości 150 zł, ponieważ nie zostały one udokumentowane.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". W uzasadnieniu powołał treść art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Odnosząc się do tej przesłanki umorzenia należności, organ stwierdził, iż z okoliczności sprawy nie wynikało, że Zakład jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości, np. z powodu orzeczonej trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jest niezdolna do pracy lub niepełnosprawna w stopniu uniemożliwiającym podejmowanie pracy zarobkowej. Ponadto organ powołał się na fakt, iż prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucja jest skuteczna.

Prezes ZUS wskazał również na § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 ze zm.). Mając na uwadze treść powyższej regulacji prawnej, Prezes ZUS podkreślił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany podniósł, że sytuacja finansowa jego rodziny nie uległa zmianie. Według oświadczenia strony, dochód w rodzinie wynosi 2.604 zł., a miesięczne zobowiązania wynoszą 1.800 zł. Na utrzymanie rodziny pozostaje kwota 804 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę daje kwotę 268 zł. Zobowiązany wyjaśnił, że od kwietnia 2009 r. nie otrzymuje pomocy społecznej, z wyjątkiem zasiłku rodzinnego w wysokości 48 zł. W ocenie Prezesa Zakładu, strona nie udowodniła jednak wystarczająco trudnej sytuacji majątkowej, mającej charakter stały i pogłębiający się, który przemawiałby za umorzeniem z uwagi na ubóstwo i zagrożenie egzystencji rodziny. Organ wskazał ponadto, że według informacji zobowiązanego, jego sytuacja majątkowa ulegnie poprawie, ponieważ planuje on zawrzeć umowę o dzieło ze Spółką A w O., a przewidywany dochód z tego tytułu będzie wynosić ok. 800 zł miesięcznie. Jednocześnie strona pokreśliła, że wzrosną koszty utrzymania, ponieważ syn od września 20099 r. zacznie uczęszczać do żłobka (opłata w wysokości 254 zł).

Odnosząc się do argumentów strony, organ wskazał, że przedłożone przez nią dokumenty potwierdzają, że aktualnie jej zobowiązania są wysokie. Jednakże organ wskazał, że przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 – 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., podobnie jak przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie można interpretować w kontekście tylko aktualnej sytuacji, ale należy również brać potencjalne przyszłe możliwości płatnicze strony, wynikające z ustalonych podczas postępowania okoliczności dotyczących jej sytuacji osobistej, rodzinnej i zdolności do pracy zarobkowej. Organ wyjaśnił, że wydając decyzję z dnia "[...]" opierał się na dowodach przedstawionych przez stronę. Z tego też względu Zakład nie miał wiedzy o przyznanie stronie dodatku mieszkaniowego w kwocie 172 zł., a także o niektórych wydatkach, m.in. o rachunku za energię elektryczną w wysokości 40 zł, internet w wysokości 60 zł, opłacie za szkolenie w wysokości 340 zł, składce aplikanta w wysokości 50 zł oraz koszcie doładowania telefonu w wysokości 50 zł. Zakład przyjął kwotę spłaty kredytu w wysokości 600 zł, tymczasem, jak wyjaśniła strona, faktyczna wysokość raty wynosi 228 zł. W ocenie organu, odmowę umorzenia należności z tytułu składek uzasadniał fakt, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających, że ma miejsce sytuacja taka jak: sprawowanie opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, przewlekła choroba, uniemożliwiająca pozyskiwanie dochodu, czy poniesienie strat materialnych w wyniku okoliczności o charakterze nadzwyczajnym.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze na powyższą decyzję, strona wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

W uzasadnieniu podniesiono, że z treści zaskarżonej decyzji należy domyślać się, iż Prezes Zakładu poczynił ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego w oparciu o pismo z dnia 7 października 2009 r., z którego wynika, iż dochód jego rodziny wynosi 2.730 zł miesięcznie, zaś koszty utrzymania wynoszą miesięcznie ok. 2.180 zł. W tych warunkach na wyżywienie, odzież, leki i inne nie wyszczególnione wydatki związane z normalnym utrzymaniem pozostaje rodzinie zobowiązanego kwota 550 zł. Zakładając nawet, że zobowiązany uzyska ulgę w postaci możliwości rozłożenia tej kwoty na raty, to miesięcznie szacunkowo płaciłby z tego tytułu ok. 250 zł, w związku z czym jego rodzina dysponowałaby na życie kwotą ok. 300 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącego, w przedstawionych warunkach uznanie, że sytuacja materialna skarżącego nie wiąże się z pozbawieniem podstawowych potrzeb życiowych, jawi się jako dowolne oraz niemające oparcia w przeprowadzonych dowodach i ustalonym stanie faktycznym.

Ponadto zastrzeżenia strony budziła przewlekłość w załatwieniu sprawy, która została podniesiona w zażaleniu na niezałatwienie sprawy w terminie z dnia 8 października 2009 r. Przewlekłość ta, powodująca generowanie odsetek i dalszy wzrost zadłużenia, skłoniła skarżącego do uzyskania pożyczek (przede wszystkim u matki, która z kolei zaciągnęła na ten cel kredyt bankowy) na spłatę całości zadłużenia względem ZUS. Jak podniosła strona, konieczność zwrotu zaciągniętej pożyczki matce w przyszłości niesie za sobą realne zagrożenie całkowitej niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencjalnych, również w dalszej perspektywie czasu.

Podnosząc zarzut naruszenia przepisu art. 8 K.p.a, strona wskazała, że przedmiotowa sprawa prowadzona była faktycznie w zasadzie jedynie przez jedną jednostkę organizacyjną, a mianowicie Inspektorat ZUS, przez co w istocie została ona pozbawiona kontroli instancyjnej, co z kolei podważa zaufanie do organu prowadzącego postępowanie.

W odniesieniu do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. skarżący stwierdził, iż Prezes Zakładu nie wyjaśnił ani nie wskazał przyczyn wyciągnięcia wniosków w zakresie jej przyszłych możliwości płatniczych. W szczególności, nie wzięto pod uwagę szeregu uwarunkowań związanych z odbywaniem aplikacji adwokackich, takich jak czas pozostały do jej zakończenia, istotne ograniczenia w podjęciu zatrudnienia poza kancelarią patrona, czy choćby faktu, iż kończy się ona egzaminem państwowym, którego wynik w chwili obecnej jest niepewny. Prezes Zakładu nie wziął również pod uwagę faktu, iż po ewentualnie zdanym egzaminie adwokackim procedura wpisu na listę adwokatów warunkującego możliwość wykonywania zawodu trwa co najmniej kilka miesięcy. Jednocześnie, organ nie dokonał jakiejkolwiek analizy w zakresie możliwości podjęcia zatrudnienia w zawodzie prawnika na lokalnym rynku usług prawniczych.

Strona podkreśliła, iż niezrozumiałym dla niej jest stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji, że fakt zaciągnięcia zobowiązań z tytułu kredytów bankowych czy wobec innych instytucji, nie może stanowić przesłanki umorzenia należności. W szczególności dotyczy to np. kredytu studenckiego umożliwiającego ukończenie studiów lub zobowiązań powstałych w celu uiszczenia opłat za aplikację.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy {art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)}.

Sprawa rozpoznawana przed Sądem dotyczyła negatywnie rozpoznanego przez Prezesa ZUS wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy.

Przypomnienie treści regulacji stanowiącej podstawę tego wniosku jest konieczne, albowiem, zdaniem Sądu orzekającego, Prezes Zakładu wydał zaskarżoną decyzję w sposób zgodny z treścią wskazanej regulacji, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Przepisy art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. statuują podstawową przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jaką jest całkowita ich nieściągalność. Powołany art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Następnie, dodane od dnia 1 stycznia 2003 r. przepisy art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. przewidują dodatkowe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, które mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki te zostały określone w powołanym już wyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Odnosząc się do ukształtowanej wolą ustawodawcy w powyższy sposób instytucji umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w pierwszej kolejności należało przyjrzeć się przewidzianemu w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. kryterium całkowitej ich nieściągalności. Sąd zbadał, czy dokonana w tym zakresie przez organ ocena, oparta na zebranym materiale dowodowym i wyrażona następnie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, odpowiadała prawu. Analiza motywów decyzji z dnia "[...]" pozwoliła zaś na wniosek, iż przeprowadzona przez Prezesa Zakładu ocena okoliczności powoływanych przez stronę, w aspekcie przyznania ulgi w postaci umorzenia, nie wykraczała poza granice przyznanego organowi uznania administracyjnego i nie nosiła cech dowolności. Powołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, które ustawodawca uznaje za spełniające kryterium całkowitej nieściągalności. Jak wskazał organ, żadna z wymienionych w nim okoliczności nie zachodziła w stosunku do strony skarżącej, w szczególności w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję.

Zauważyć należy, że strona w treści skargi nie kwestionuje ustaleń organu w odniesieniu do przesłanek umorzenia należności przewidzianych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i wyprowadzonych w tym zakresie wniosków. Jej uwaga koncentruje się raczej wokół dokonanej przez organ oceny braku występowania w sprawie przesłanki umorzenia należności wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym zaś zakresie skarżący zarzucił organowi dokonanie nieprawidłowej oceny materiału dowodowego oraz braki w uzasadnieniu decyzji poprzez formalne i niewystarczające umotywowanie przesłanek, jakimi kierował się organ przy odmowie uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Sąd nie podzielił prezentowanej przez stronę skarżącą argumentacji. Okolicznością przesądzającą o braku istnienia w przedmiotowej sprawie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek była bowiem dokonana w dniu 7 października 2009 r. wpłata w wysokości 10.800 zł na poczet zaległości z tytułu składek (k. 135 akt administracyjnych). Kwotę tę uiszczono jeszcze w toku postępowania z wniosku o umorzenie należności. Zatem należało uznać, iż nie wystąpiła w sprawie przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia tj. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Na pozostałe zaś przesłanki z tego przepisu (poniesienie strat materialnych w wyniku nadzwyczajnego zdarzenia czy przewlekłą chorobę zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny) strona skarżąca w toku postępowania nie powoływała się. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że według wyjaśnień strony zaległości zostały w znacznej części uregulowane dzięki pożyczce od matki, która na ten cel zaciągnęła kredyt bankowy. Po pierwsze podnieść należy, że z punktu widzenia wierzyciela nieistotne jest kto dokonuje spłaty obciążających stronę zaległości. Po drugie – jak słusznie wywodzi organ w odpowiedzi na skargę – strona nie udokumentowała twierdzenia o zaciągnięciu przez matkę kredytu bankowego. Ponadto, zaznaczyć należy, że alternatywą dla jednorazowej spłaty całej kwoty zadłużenia jest zawarcie z Zakładem układu ratalnego, który niewątpliwie powinien być preferowany przez racjonalnie działającego przedsiębiorcę w porównaniu do możliwości skorzystania z opcji, jaką proponują instytucje finansowe o komercyjnym charakterze.

W odniesieniu do zarzutów skargi w zakresie przeprowadzenia nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, Sąd uznał, że organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji finansowej strony, posługując się przy tym przedłożonymi w toku postępowania dowodami o osiąganych dochodach oraz ponoszonych wydatkach, a także danymi, którymi Zakład dysponował z urzędu. Wszystkie elementy przeprowadzonej w tym zakresie oceny znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podjętej decyzji, a zatem nie można jej postawić zarzutu dowolności. W tym miejscu Sąd zauważył potrzebę podkreślenia, iż treść uzasadnienia kontrolowanej z punktu legalności decyzji ma ważkie znaczenie, szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, gdzie, jak zgodnie podkreśla się w orzecznictwie, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Przypomnieć należy, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wszczyna się na wniosek strony. Z samego faktu, iż inicjatywa rozpoczęcia tego postępowania leży po stronie wnioskodawcy płyną dalsze konsekwencje o bardziej doniosłej treści. Z powyższego wynika bowiem, że to strona powinna wskazać na okoliczności uzasadniające jej żądanie, a obowiązki organu sprowadzają się do wyjaśnienia w toku postępowania tych kwestii w sposób niebudzący wątpliwości. Nałożony przez przepisy art. 7 i 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie ma charakteru absolutnego w tym sensie, że nie oznacza on, że w niektórych sytuacjach strona zwolniona jest od dowodzenia i wykazywania okoliczności, na które się powołuje lub które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli więc istniały jakiekolwiek dowody mające wpływ na inne niż w decyzji rozstrzygnięcie w sprawie, skarżący powinien je przedłożyć, gdyż w swym dobrze rozumianym interesie powinien wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych.

Odnosząc powyższe do stanu sprawy, wskazać należy, że strona mimo aktywnego udziału w postępowaniu, dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała okoliczności, nieznane w chwili wydania decyzji z dnia "[...]", a dotyczące otrzymywania przez nią dodatku mieszkaniowego w wysokości 172 zł miesięcznie oraz ponoszenia wydatków na: energię elektryczną w wysokości 40 zł miesięcznie, internet w wysokości 60 zł miesięcznie, opłatę za szkolenie na aplikacji w wysokości 3.378 zł na rok, składkę aplikanta w wysokości 50 zł miesięcznie czy koszt doładowania telefonu w wysokości 50 zł miesięcznie. Wobec nieprzedstawienia tych okoliczności w toku postępowania, niezasadnie zarzucono organowi, iż ten, dokonując analizy możliwości płatniczych strony, nie uwzględnił opisanych powyżej wydatków. Podnieść należy, ze wykazując te wydatki, skarżący jednocześnie wyjaśnił, że wysokość raty kredytu studenckiego wynosi 228 zł, a nie 600 zł jak przyjął organ. Natomiast w piśmie z dnia 7 października 2009 r. wskazał, że najprawdopodobniej podpisze umowę o dzieło ze Spółką A, z której przewidywany dochód będzie wynosił ok. 800 zł miesięcznie.

Wszystkie wymienione wyżej okoliczności, odnoszące się do wysokości osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków, zostały uwzględnione następnie w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Przeprowadzona w tym zakresie gruntowna analiza źródeł dochodów strony i ponoszonych przez nią wydatków, nie wykazała, by w sprawie zachodziła którakolwiek z wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. przesłanek. W szczególności brak było w okolicznościach sprawy podstaw do twierdzenia, iż strona nie jest w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych. Osiągane przez skarżącego i jego konkubinę dochody wystarczały bowiem na regulowanie ponoszonych wydatków. Ponadto podkreślić należy, że zobowiązany i jego rodzina ponoszą przeciętne wydatki. W sytuacji zaś zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych niewątpliwie dążyłby do ograniczenia ich wysokości.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, o odmowie umorzenia należności z tytułu składek zadecydował natomiast fakt posiadania zobowiązań z tytułu kredytów bankowych i wobec innych instytucji, jak również wzgląd na przyszłe możliwości płatnicze strony. Odnosząc się do pierwszej z wymienionych okoliczności, stanowiących podstawę odmowy umorzenia, wskazać należy, że Prezes Zakładu w wydanej decyzji przyznał, że zobowiązania strony są wysokie. Aprobując wypracowane na gruncie instytucji umorzenia należności z tytułu składek poglądy sądów administracyjnych, warto podkreślić, iż należności z tytułu nieopłaconych składek, których umorzenia domaga się skarżący powstały w okresie, kiedy prowadził on działalność gospodarczą, która z natury rzeczy wiąże się również z ponoszeniem ciężarów publicznoprawnych i powinna przynosić pozytywne rezultaty ekonomiczne. Ryzyko prowadzonej działalności gospodarczej obciąża przedsiębiorcę. W tym zakresie ustawodawca wiąże bowiem z posiadaniem statusu przedsiębiorcy bardziej rygorystyczny katalog wymagań kreowanych w stosunku do tych podmiotów. Powyższe opiera się na założeniu, że przedsiębiorca działa w sposób profesjonalny. Strona, działając w takim charakterze, obowiązana była do zapewnienia odpowiednich wpływów, umożliwiających uregulowanie w pierwszym rzędzie należności o charakterze publicznoprawnym. W tym zakresie wskazać należy, że podejmując zobowiązanie wynikające z umowy kredytu studenckiego w dniu 11 stycznia 2005 r. zobowiązany posiadał już zaległości z tytułu składek. Natomiast pozostałe zobowiązania strony stanowią typowe dla wielkości prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego wydatki. Jak wynika ze skarżonej decyzji, łączny miesięczny dochód rodziny, z uwzględnieniem przewidywanego dochodu z umowy o dzieło zawartej ze Spółką A wynosi 2.730 zł. Kwotę tę, jaką skarżący wraz z rodziną dysponuje w rozliczeniu miesięcznym, należy uznać za wystarczającą dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych 3 – osobowej rodziny.

Ustosunkowując się do kwestii ewentualnych przyszłych możliwości płatniczych, należy podkreślić, iż wniosek dotyczył umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Sąd podzielił stanowisko, iż ta najdalej idąca forma pomocy w postaci całkowitej rezygnacji z dochodzenia należności nie była w stanie faktycznym sprawy uzasadniona. Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych w przedstawionym wyżej stanie sprawy, wobec prognozowanej i w dodatku wysoce prawdopodobnej możliwości spłaty zaległości w przyszłości, byłoby bowiem przedwczesne. Trzeba mieć na uwadze, że skarżący jest aplikantem adwokackim, a ponadto podejmuje pracę w charakterze nauczyciela akademickiego. Powyższe daje uzasadnione podstawy, by przypuszczać, iż opisana przez niego we wniosku sytuacja ekonomiczna jest wyłącznie tymczasowa i ulegnie poprawie w przyszłości. Mając zatem na uwadze potencjalne możliwości zarobkowe strony oraz nie znajdując podstaw do stwierdzenia, że opłacenie należności z tytułu składek obecnie pozbawi ją i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, Sąd zaaprobował prawidłowość stanowiska Prezesa Zakładu o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

W kwestii argumentacji odwołującej się do sposobu powstania zaległości z tytułu składek, wskazać należy, że powyższe świadczy o niezrozumieniu istoty uregulowania przesłanek decydujących o możliwości umorzenia należności. Brzmienie wymienionej powyżej przesłanki wskazuje, że o możliwości zastosowania wnioskowanej instytucji decyduje przede wszystkim aktualna sytuacja rodzinna, bytowa, finansowa i majątkowa płatnika, poddana ocenie na dzień wydania przez organ decyzji. Zatem uznać należy, iż przesądzające dla treści podjętego w sprawie rozstrzygnięcia miały okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i ekonomicznej strony. Natomiast, sposób powstania zaległości z tytułu składek, wynikający z błędnej interpretacji przepisów prawa co do podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, nie może automatycznie przemawiać za potraktowaniem przypadku strony jako wyjątkowego. Okoliczności powstania zaległości nie wpływają zatem bezpośrednio na udzielenie bądź odmowę udzielenia umorzenia.

Podkreślić jednocześnie należy, iż nawet zaistnienie jakiejkolwiek z wymienionych w powołanych przepisach przesłanek nie tworzy automatycznie po stronie Zakładu obowiązku umorzenia należności. Instytucja umorzenia jest bowiem oparta na zasadzie uznania administracyjnego, które powoduje, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Organ wydający decyzję, korzystając z uznania administracyjnego, dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanek – odmówić uwzględnienia wniosku strony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a., ustanawiającego zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wskazać należy, że decyzja z dnia "[...]" została podpisana przez Kierownika Inspektoratu ZUS– J.R., natomiast zaskarżona decyzja została podpisana przez działającego z upoważnienia Prezesa ZUS, Dyrektora Oddziału ZUS– M.S. – G. Stosownie bowiem do § 2 ust. 1 pkt 2 statutu ZUS, wprowadzonego rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 28, poz. 164), Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu przewlekłości w załatwieniu sprawy. Czas trwania postępowania w niniejszej sprawie podyktowany był m.in. znaczną aktywnością strony i składaniem przez nią licznych wyjaśnień. Ponadto podkreślenia wymaga, że kwestia ta nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skarżącej, nie można też obciążyć organu odpowiedzialnością za narastanie odsetek za zwłokę od zaległości. Przypomnieć bowiem należy, że powstały one na skutek niewywiązywania się przez skarżącego z obowiązków w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności.