Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 433/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 lit. a)
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji: II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – Z. K. - od, wydanej z upoważnienia Burmistrza T., decyzji Zastępcy Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] (...) o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu 1 marca 2022 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, który został zaliczony - na mocy orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 24 sierpnia 2021 r. do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji od 57 roku życia. Nadto ustalono, że skarżąca ma przyznane prawo do emerytury, którego wypłata na wniosek skarżącej została zawieszona od dnia 1 marca 2022 r.

Organ przywołał między innymi treść przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: ustawa lub u.ś.r.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Kolegium wywodziło, że ratio legis zacytowanego przepisu sprowadza się do uznania, że specjalne wsparcie ze strony państwa nie należy się osobom, które są uprawnione do świadczeń z publicznych funduszy (Fundusz Ubezpieczeń Społecznych lub budżet państwa) zastępujących utracony dochód w związku ze ziszczeniem się ryzyka emerytalnego lub podobnego. Wedle najpowszechniejszej w doktrynie koncepcji, ryzyko w ubezpieczeniu emerytalnym wiąże się z konwencjonalną (domniemaną) niezdolnością do pracy. Koncepcja ta zarazem postrzega wiek warunkujący nabycie prawa do emerytury jako pewną składową samej konstrukcji ryzyka. Uznaje się bowiem, że "ryzyko osiągnięcia wieku emerytalnego jest ryzykiem człowieka zatrudnionego i polega na niebezpieczeństwie utraty zatrudnienia w związku z dożyciem wieku emerytalnego jako domniemanego wieku niezdolności do pracy (służby)" (J. Jończyk, ZUS jako instytucja ubezpieczeń społecznych (w:) Problemy ubezpieczeń społecznych. W70-lecie istnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Wrocław 2004, s. 9; podobnie też: W. Muszalski, Ubezpieczenie społeczne, Warszawa 2004, s. 173-174; B. Wagner, Wiek emerytalny jako zdarzenie prawa pracy, PiZS 2001/3, s. 20-21). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunom osób niepełnosprawnych (dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami oraz osób po 16. roku życia z orzeczeniem znacznego stopnia niepełnosprawności), na jednakowych zasadach, w jednakowej wysokości, bez względu na zakres świadczonej opieki oraz potrzeby osoby niepełnosprawnej (stopień jej faktycznej niesamodzielności). Dlatego też nie może być postrzegane jako swoista zapłata (wynagrodzenie) za sprawowaną opiekę i pielęgnację. Nie jest to też świadczenie z tytułu niepełnosprawności dla osoby niepełnosprawnej, gdyż ani jego wysokość, ani też warunki przyznania nie są powiązane z faktycznym zakresem potrzeb osoby niepełnosprawnej. Poza tym, adresatem prawa do tego świadczenia jest opiekun, a nie osoba niepełnosprawna. Zatem zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest złagodzenie po stronie opiekuna (osoby zobowiązanej wedle k.r.i.o. do alimentacji względem danego niepełnosprawnego) skutków ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zarobkowej i zawodowej, pomimo pozostawania w wieku produkcyjnym. Ostatnie zmiany przepisów dotyczące zasad ustalenia wysokości świadczenia pielęgnacyjnego, obowiązujące od 1 maja 2014 r., jednoznacznie wskazują na to, że świadczenie pielęgnacyjne stanowi odpowiednik wynagrodzenia za pracę. O ile od 1 maja 2004 r. do 1 maja 2014 r. jego wysokość była ustalana kwotowo w formie ryczałtu i podlegała waloryzacji wedle zasad przyjętych dla wszystkich świadczeń rodzinnych, tj. zwłaszcza zasiłków rodzinnych w oparciu o analizę progu wsparcia dochodowego rodzin, o tyle od 1 maja 2014 r. wyraźnie świadczenie to - nie tylko już zatem w zakresie warunków nabycia (wiek produkcyjny oraz rezygnacja lub niepodejmowanie aktywności zarobkowej), ale także w części dotyczącej wysokości- powiązano z potrzebami osób w wieku produkcyjnym. Dlatego też od 1 maja 2014 r. wyraźnie wzrosła wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, ustalanego wedle kryterium jakim jest procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847 oraz z 2018 r, poz. 650). Inaczej rzecz ujmując, osoba, która rezygnuje z pracy zarobkowej lub jej nie podejmuje z powodu ziszczenia się ryzyka socjalnego w postaci konieczności zapewnienia opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, otrzymuje świadczenie, które w minimalnym stopniu kompensuje jej powstałą stratę.

Wobec tego uznać można zdaniem organu, że w innej sytuacji - z punktu widzenia założeń systemu zabezpieczenia społecznego oraz ogólnych celów i zadań polityki społecznej państwa - znajdują się natomiast osoby, które - będąc albo w wieku poprodukcyjnym albo całkowicie niezdolnymi do pracy - de facto opiekując się osobą niepełnosprawną, nie rezygnują już jednak z aktywności zarobkowej i zawodowej. Wedle ogólnych założeń polityki społecznej, inny jest zakres przedmiotowy polityki społecznej wobec osób w wieku przedprodukcyjnym, produkcyjnym i poprodukcyjnym. Pierwszej grupie osób państwo ma zapewnić dostęp do opieki i edukacji, drugiej- dostęp do pracy, a trzeciej- dostęp do świadczeń z zabezpieczenia społecznego w związku z konwencjonalną utratą zdolności do pracy. Skoro jednak ustawodawca tworzy system opieki długoterminowej wedle koncepcji tzw. opieki krewniaczej (nieformalnych, niezawodowych opiekunów), to - zakładając w tej grupie duży odsetek osób w wieku produkcyjnym, oferuje im- w związku z rezygnacją z aktywności zarobkowej- świadczenie w swej wysokości kompensujące utracony dochód, tj. w wysokości dochodu, którego może się spodziewać osoba aktywna zarobkowo, będąca w wieku produkcyjnym i zdolna do pracy.

W przeświadczeniu organu, dlatego też zasadnie przyjął ustawodawca, że osoby w wieku poprodukcyjnym, w stosunku do których ziściło się ryzyko emerytalne lub ryzyko z nim zrównane łub osoby, w stosunku do których ziściło się ryzyko całkowitej niezdolności do pracy, czyli osoby mające ustalone prawo do emerytury, renty (z wyłączeniem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy - skutek wyroku TK SK 2/17), renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, pomimo że sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Otóż zasadniczym kryterium wyróżnienia i funkcjonowania w systemie zabezpieczenia społecznego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzinnym, lecz konieczność rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu sprawowania takiej opieki, w sytuacji zdolności i gotowości podjęcia pracy (wiek produkcyjny).

Tymczasem, jak wynika z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, niezdolność do pracy z tytułu wieku jest równoznaczna z osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 oraz w art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z kolei, usługi i instytucje rynku pracy są nakierowane na działania aktywizacyjne wobec osób w wieku produkcyjnym, które nie osiągnęły wieku emerytalnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub mają ustalone prawo m.in. do emerytury (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c). W przypadku osób posiadających prawo do emerytury osoby te są już po okresie aktywności zawodowej, a wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego zależna jest od liczby lat pracy oraz wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia. Tym samym w przypadku tych osób nie można mówić już o rekompensacie za utracone wynagrodzenie, ponieważ osoby te dysponują prawem do określonego świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego (tak też: S. Nitecki, Glosa do wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., IOSK 2392/19).

Jak zauważył WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 4 listopada 2021 r. (II SA/Sz 844/21), także kierunek interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy wskazujący na konieczność uwzględnienia uprzedniej oraz aktualnej wysokości świadczenia pielęgnacyjnego Jest wątpliwy, ze względu na to, że nakazuje stosować powołane wyżej przepisy o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od wysokości pobieranej emerytury, nie zaś od okoliczności prawnej posiadanego ustalonego prawa do emerytury (...). Nie znajduje przy tym odzwierciedlenia w przepisach ustawy teza, że intencją ustawodawcy wprowadzającego świadczenie pielęgnacyjne było wyłącznie to, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Takiego rozwiązania odwołującego się do wysokości któregokolwiek ze świadczeń wyszczegółowionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) ustawy brak w przepisach ustawy.

Kolegium dodało, że uzasadnieniem dla wyłączenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji posiadania m.in. uprawnienia do emerytury oraz innych świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego są względy systemowe, związane z rolą poszczególnych działów prawa zabezpieczenia społecznego, a nie relacja wysokości świadczeń np. rodzinnych, w tym opiekuńczych do świadczeń z ubezpieczenia społecznego czy z zaopatrzenia emerytalnego. W doktrynie przyjmuje się od lat zasadę, że poszczególne obszary zabezpieczenia społecznego: ubezpieczenia społeczne, w tym społeczne ubezpieczenie rolników, zaopatrzenie społeczne i pomoc społeczna występują względem siebie w określonej relacji, determinującej pierwszeństwo korzystania z ochrony w określonych sytuacjach. W pierwszej zatem kolejności należy dążyć do skorzystania z ochrony gwarantowanej przez ubezpieczenia społeczne w postaci właśnie takich świadczeń, jak renta itd. Dopiero później, w razie braku uprawnienia z systemu ubezpieczenia społecznego, można ubiegać się o świadczenia z zaopatrzenia społecznego, np. o świadczenie pielęgnacyjne. W razie braku możliwości uzyskania ochrony z ubezpieczenia i zaopatrzenia społecznego, pozostają świadczenia z pomocy społecznej. Koncepcja ta znajduje odzwierciedlenie w ustawach z zakresu prawa zabezpieczenia społecznego. Jednym z przykładów jej respektowania jest właśnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy.

Poza tym, w cytowanym wyroku WSA w Szczecinie wyraźnie podkreślono, że "żaden z przepisów ustawy nie przewiduje również możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą". Taka możliwość wyboru dotyczy świadczeń wskazanych w art. 27 ust. 5 ustawy, do których nie należy emerytura.

Kolegium zauważyło następnie, że możliwości zachowania świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego od np. emerytury przewidział ostatnio ustawodawca w art. 12 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o świadczeniu wyrównawczym dla osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. z 2021, poz. 2314). Dotyczy ona jednak jedynie osób, które najpierw uzyskały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero następnie złożyły wniosek po 1 stycznia 2022 r. o rentę, emerytur itd. Nie dotyczy ona natomiast osób, które mając status emeryta czy rencisty (ustalone prawo do emerytury lub renty), składają wniosek o świadczenie pielęgnacyjne.

Poza tym w ocenie organu, nawet fakt zawieszenia wypłaty emerytury na rzecz skarżącej nie eliminuje negatywnej przesłanki z art 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy, gdyż - pomimo zawieszenia - nadal mamy do czynienia z "ustalonym prawem do emerytury..." w rozumieniu tego przepisu. Dlatego też uznać należy, że skarżąca - mając ustalone prawo do emerytury - nie może w obecnym stanie prawnym uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze wydanej decyzji ostatecznej zarzucono naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że fakt wstrzymania wypłaty emerytury jest jednoznaczny z pobieraniem przez skarżącą emerytury i tym samym pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na kanwie tak sformułowanego zarzutu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Na poparcie skargi argumentowano, że organy nie zakwestionowały faktu sprawowania osobistej opieki, w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy, przez skarżącą nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu mężem. Zarzucając organowi oparcie się na błędnej wykładni normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust 5 pkt 1 lit.a) poprzez błędne uznanie, iż wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego nie eliminuje negatywnej przesłanki z art 17 ust 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury stwierdzono, że stanowisko to stoi w sprzeczności z ugruntowanym orzecznictwem, w świetle którego emerytura jest prawem niezbywalnym ale zawieszenie tego prawa i wstrzymanie jej wypłaty skutkuje odpadnięciem negatywnej przesłanki z art. 17 ust 5 pkt 1 lit, a u.ś.r., tj. posiadania prawa do emerytury, które w tym wypadku wiązane być musi nie tylko z samym prawem ale i z realizacją tego prawa w postaci wypłaty emerytury. W tej materii zacytowano w skardze tezy z motywów wyroku o sygnaturze akt IV SA/Po 824/19 z dnia 23.01.2020 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020 r. , sygn. I OSK 254/20.

W odpowiedzi organ podtrzymał swoją argumentację wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm.). Uchylenie natomiast decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz.329 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad małżonkiem zaliczonym do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Kontrolując tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ona obarczoną wadą wynikającą z błędnej wykładni normy prawa materialnego.

Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz. 615; przywoływana poniżej jako u.ś.r.), która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń, w tym świadczenia pielęgnacyjnego (art. 2 pkt 2).

Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełniania w tej dacie wszystkich przesłanek warunkujących jego uzyskanie, a więc zaistnienia zarówno tych pozytywnych (art. 17 ust.1 u.ś.r.) jak i braku negatywnych, wymienionych w art.17 ust. 5 u.ś.r. Jak wynika bowiem z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a), w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Zdaniem Sądu, w świetle ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administracyjnych, jednak całkowite wykluczenie możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna uzyskującego dużo niższą emeryturę, a tym samym pozbawienie pomocy rodziny, która obarczona jest dodatkowymi kosztami związanymi z opieką nad osobą z niepełnosprawnością (lub niezdolną do samodzielnej egzystencji) oraz pozbawienie pomocy wymagającego opieki członka rodziny, stanowi nieproporcjonalne zróżnicowanie w obrębie osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki.

W omawianej materii Skład orzekający w pełni aprobuje takie rozwiązanie omawianej kwestii, które znalazło odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, między innymi z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1944/21, z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1799/2, z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20, w których Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za rozwiązaniem polegającym na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm.), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. czy art. 96 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy, jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 tej ustawy). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur.

W realiach rozpatrywanej sprawy strona skarżąca przestawiła w toku postępowania pierwszej instancji decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 2022 roku o wstrzymaniu wypłaty od 1 marca 2022 r. emerytury na wniosek skarżącej. Tym samym uznać trzeba – odmiennie niż przyjęły organy - że odpadła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. w postaci posiadania prawa do emerytury.

Z tego względu odmowa przyznania stronie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na nieprawidłowo zinterpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. narusza prawo, co w konsekwencji spowodowało konieczność wyeliminowania przez Sąd z obrotu prawnego obu decyzji administracyjnych na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania, w aspekcie zbadania spełnienia przesłanek prawnych do przyznania spornego świadczenia, organ administracji publicznej orzekający w sprawie uwzględni powyższą ocenę prawną Sądu dotyczącą wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a) u.ś.r. i przeprowadzi niezbędne czynności w celu rozpatrzenia wniosku strony skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje wsparcie w art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.