Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1049/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1 ust. 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: Art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek SO del. Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. O. – K. sprawy ze skargi D. J. reprezentowanej przez przedstawiciela dla nieobcej kuratora W. Z. na decyzję Wojewody z dnia 24 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z 24 maja 2012 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez W. Z. przedstawiciela dla osoby nieobecnej D. J. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2012 r., znak: [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy os. T w K, utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

Organy ustaliły następujący stan faktyczny i prawny.

Organ I instancji wszczął z urzędu przedmiotowe postępowanie z zawiadomienia Prokuratury. Z akt sprawy wynika, że kierowana do D. J. korespondencja na adres pobytu stałego: K, os. T nie była odbierana, w związku z tym wystąpiono w dniu 13 kwietnia 2011 r. do Sądu Rejonowego, Wydział III Rodzinny i Nieletnich z wnioskiem o wyznaczenie dla D. J. zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. przedstawiciela ustawowego dla osoby nieobecnej.

Sąd postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt. [...] wyznaczył W. Z. kuratorem dla nieznanej z miejsca pobytu D. J., celem reprezentowania interesów wymienionej w toczącym się postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie.

Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu D. J. z pobytu stałego z lokalu przy os. T w K ustalając, że D. J. opuściła dobrowolnie przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewody kurator D. J. Kurator podał, iż organ I instancji nie miał możliwości wejścia do lokalu przy os. T w K, więc nie możne jednoznacznie stwierdzić, czy D. J. nie przechowuje tam swoich rzeczy. Zgodnie z informacją, jaką przekazał organowi I instancji korespondencja z przedmiotowego lokalu jest regularnie odbierana (skrzynka na listy jest praktycznie pusta), ale nie można wskazać czy D. J. spożywa w tym lokalu posiłki, a brak zdaniem kuratora kontaktu D. J. z sąsiadami wcale nie musi przesądzać, że tam nie nocuje. Przypuszcza, że nie jest osobą towarzyską przez co nie zaprasza przyjaciół, sąsiadów czy też członków rodziny na przyjęcia u siebie w mieszkaniu, a w związku z faktem, iż wobec D. J. toczy się postępowanie karne prowadzone przez Prokuraturę Rejonową pod sygn. akt. [...] unika ona kontaktu z organami władzy publicznej oraz nie chce zostać zauważona przez sąsiadów i osoby trzecie.

Zdaniem kuratora nie można, więc stwierdzić, że ewentualne przerwy w pobycie w lokalu przy os. T w K bądź brak odbierania korespondencji przesądza o swobodnym podjęciu decyzji o zaniechaniu prowadzenia centrum życiowego w przedmiotowym lokalu. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Organ drugiej instancji utrzymując zaskarżoną decyzję stwierdził, że w sprawie spełniona została przesłanka art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazują na to zgromadzone dowody. Z informacji uzyskanych od Wspólnoty Mieszkaniowej Budynku nr [...] przy oś. T w K wynikało, iż lokal przy os. T w K jest obecnie wynajmowany członkowi rodziny D. J., a ona prawdopodobnie przebywa w innym lokalu przy os. G w K. Ponadto Wspólnota poinformowała, że od śmierci matki (około 2 lat) i ojca brak jest kontaktu z D. J. oraz że zalega z czynszem. Fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu przez D. J. potwierdzili powołani w sprawie świadkowie sąsiedzi, M. B. oraz E. Ś. Organ odwoławczy dał wiarę tym świadkom i na ich podstawie uznał, iż D. J. nie mieszka w lokalu przy os. T w K w sposób trwały.

Organ podniósł, że okoliczność, iż nawet jeżeli w lokalu tym znajdują się rzeczy należące do D. J. nie wskazuje, że wymieniona stale tam zamieszkuje. Fakt pozostawienia w lokalu rzeczy będących własnością wymienionej nie świadczy o tym, że nie opuściła tego lokalu. Opuszczenie nieruchomości nie musi być połączone z opróżnieniem lokalu z rzeczy. Pozostawienie rzeczy w lokalu nie świadczy też o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych.

Zdaniem organu zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W świetle powyższego uznać należy, że lokal os: T w K na pewno nie jest miejscem pobytu stałego D. J. Jej centrum życiowe skoncentrowane jest poza tym lokalem. Strona w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej świadomie ukrywała się przed organami ścigania, a jej miejsce pobytu nie jest znane. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia przez organy meldunkowe, że przebywa ona pod adresem, gdzie była zameldowana na pobyt stały. Opuszczenie lokalu przy os. T w K przez D. J. było dobrowolne i miało charakter trwały.

Kurator D. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia 24 maja 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta o wymeldowaniu D. J.

Skarżący powyższej decyzji zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niezasadne uznanie, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu D. J. z lokalu przy os. T w K oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku oceny zebranych dowodów i oparcie decyzji jedynie na wybiórczo i dowolnie ustalonym stanie faktycznym. Naruszenie tych przepisów zdaniem skarżącego miało wpływ na wynik postępowania skutkujący utrzymaniem w mocy decyzji o wymeldowaniu D. J. Skarżący zwrócił uwagę na "rozmach" postępowania, jakie zostało przeprowadzone przez organ meldunkowy (przesłuchania sąsiadów, występowanie do Krajowego Rejestru Karnego, ustanowienie przedstawiciela i zobowiązanie go do ustalenia szeregu prywatnych kwestii w zakresie zamieszkiwania itp.) odnieść można wrażenie, że pomimo owego jedynie ewidencyjnego charakteru, postępowanie w przedmiocie wymeldowania przyjmuje stosunkowo inwazyjny charakter. Warto podkreślić, że zagwarantowane w Konstytucji RP prawo do ochrony i poszanowania prywatności (art. 47 Konstytucji RP) zabezpieczać ma obywateli przed koniecznością permanentnego i nieuzasadnionego tłumaczenia się organom władzy państwowej z podejmowanych w swoim życiu prywatnym zachowań. Niedopuszczalna jest na gruncie ochrony konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich sytuacja (praktyka), by obywatel żył w obawie, że w każdej chwili, gdy nie odbierze wezwania wysłanego przez organy wymiaru sprawiedliwości, bądź administracji publicznej, liczyć się musi z wszczęciem postępowania ws. wymeldowania, co skutkować będzie następnie koniecznością zdawania organowi relacji z tego, co robi on w wolnym czasie, gdzie i jak długo przebywa (np. u swoich znajomych, rodziny itp). Ciągłe wyjazdy poza miejsce zamieszkania są dziś normą, a poczucie poszanowania własnej prywatności uznawane jest za podstawowy obowiązek całego społeczeństwa. Widać chociażby na tym przykładzie, jak regulacje i "duch" ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych kompletnie nie przystaje do współczesnego świata do np. procedury karnej nie zawiera normy wskazującej na postępowanie w przypadku powzięcia niedających się przesądzić wątpliwości (art. 5 k.p.k.).

W konkluzji skargi wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", ewidencja ludności polega na rejestracji m.in. danych o miejscu pobytu osób. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34), ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W szczególności nie przesądza ona o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu.

Obecne brzmienie przepisów ustawy nie budzi wątpliwości, co do ewidencyjnego charakteru zameldowania, czego nie rozumie skarżący nadając tym przepisom charakter represyjny, a nie porządkowy, tak jak to jest w niniejszej sprawie, a więc umożliwienie kontaktu organów szeroko pojętych, podmiotów gospodarczych z obywatelem, a także obywateli między sobą.

Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na tle tej regulacji ukształtował się w orzecznictwie pogląd, że wymeldowania z miejsca pobytu stałego można dokonać, jeżeli opuszczenie miejsca pobytu ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, że skarżąca dobrowolnie opuściła miejsce stałego pobytu. W sprawie niniejszej mamy do czynienia z faktem ukrywania się strony przed organami ścigania. Prokurator przedstawił dowód w postaci Postanowienia o zawieszeniu śledztwa z dnia 30 czerwca 2010r.Sygn. akt [...] w stosunku między innymi do D. J. albowiem nie przebywa ona pod wskazanym adresem oraz nie można ustalić jej miejsca pobytu. Brak jest przesłanek do przyjęcia, że D. J. została zmuszona do zmiany miejsca pobytu stałego przez działania innych osób. Dowody wskazują, że zmiana miejsca pobytu była spowodowana jej wyborem, którego nie można postrzegać w kategoriach przymusu.

Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, że przesłankę opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, będzie można uznać za wypełnioną, także w przypadku, gdy osoba ta opuściła lokal w sposób trwały ze względu na ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości.

Nie można zatem wywodzić dla D. J. pozytywnych skutków z faktu ukrywania się przed organami ścigania. Skoro ukrywa się przed organami ścigania opuściła przedmiotowy lokal to opuszczenie to należy traktować jako dobrowolne. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 916/06 opubl. w Lex nr 340055; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 27/07 opubl. w Lex nr 506404, wyrok NSA z 11 grudnia 2008r., sygn. akt II OSK 1607/07, opubl. w Lex nr 540050).

Zebrany w toku postępowania materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, informacji pochodzących z Prokuratury w pełni uzasadnił ustalenie, że D. J. nie mieszka w lokalu podanym w kwestionowanej decyzji.

Twierdzenia skarżącego kuratora D. J., że wątpliwe są dowody, że D. J. opuściła miejsca stałego zamieszkania są wyłącznie jego subiektywną oceną i nie podważają prawidłowych ustaleń organów opartych na logicznej analizie dowodów z uwzględnieniem doświadczenia.

Zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy, spełniał wymogi stawiane w art. 7 K.p.a., tzn. uwzględniał obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków służących wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności i służących załatwieniu sprawy. Prawidłowe były także ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 107 § 3 K.p.a.), że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Strona miała także zgodnie z prawem zagwarantowane prawo udziału w postępowaniu administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe zarzuty podnoszone w skardze są chybione i nie zasługują na uwzględnienie. Reasumując w świetle reguł procesowych oraz przesłanek materialnoprawnych, przedstawionych w decyzji o wymeldowaniu D. J., organy obu instancji prawidłowo uznały, że opuściła lokal przy os. T w K prawdopodobnie w związku z ukrywaniem się przed organami ścigania, ale nie ulega wątpliwości że ten lokal dobrowolnie i trwale opuściła.

Z tych względów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) należało orzec jak w sentencji wyroku.