Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2097/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska –Przewłoka Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Aleksandra Borowiec-Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy R-131456 oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy RP, działając w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2005 r. sprawy z wniosku T. Spółki z o.o. z siedzibą w T. przeciwko S. W. Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] w O. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy UNIMET WUJ MAX 18 R-131456 na podstawie art. 164 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. - dalej jako p.w.p.) oraz art. 8 pkt 2 i art. 9 ust. 1 pkt l ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5 poz. 17 ze zm.- dalej jako u.z.t.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy prawo własności przemysłowej, oddalił wniosek.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

W dniu 26 lipca 2004 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek T. Spółki z o.o. z siedzibą w T. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy UNIMET WUJ MAX 18 R-131456 udzielonego z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1998 r. na rzecz S. W. - Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] w O.. Znak ten jest przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 33, tj. napojów alkoholowych. Zdaniem wnioskodawcy prawo ochronne na kwestionowany znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem przepisów art. 8 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt. l ustawy z dnia 31stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

W uzasadnieniu swego żądania wnioskodawca podniósł, że sporny znak towarowy jest podobny w stopniu stwarzającym niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów do zarejestrowanych na jego rzecz z wcześniejszym pierwszeństwem pod numerami [...] siedmiu znaków towarowych słowno - graficznych zawierających liczbę 18, a w szczególności do znaku towarowego słownego 18 [...]. Zdaniem wnioskodawcy użycie w spornym znaku liczby 18 sprawia wrażenie, że znak ten należy do rodziny produktów oznaczonych ww. znakami towarowymi wnioskodawcy. Wnioskodawca podniósł także, że prawo ochronne na sporny znak towarowy zostało udzielone z naruszeniem jego praw majątkowych albowiem jeden z elementów spornego znaku - liczba 18 - stanowi cały znak towarowy słowny 18 zarejestrowany na jego rzecz za numerem [...].

Uprawniony z prawa ochronnego wniósł o oddalenie przedmiotowego wniosku podnosząc, że liczba 18 jest jednym z elementów i to w dodatku nie eksponowanym znaku kombinowanego słowno - graficznego UNIMET WUJ MAX 18 a cały znak istotnie różni się od znaków towarowych wnioskodawcy w takim stopniu, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów. Ponadto powołując się na orzecznictwo uprawniony podniósł, że podobieństwo znaków powinno być oceniane odnośnie wszystkich elementów znaku podczas gdy przy ocenie podobieństwa przeciwstawionych znaków wnioskodawca skoncentrował się wyłącznie na jednym i mało widocznym elemencie zawartym w spornym znaku.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2005 r. wnioskodawca wskazał, że uzyskał ochronę na kolejne znaki towarowe zawierające liczbę 18.

W uzasadnieniu decyzji Urząd Patentowy zgodnie z art. 315 ust. 1 i 3 p.w.p. przyjął, że w związku z tym, iż ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia tego znaku do zarejestrowania, zaś w przedmiotowej sprawie znak towarowy UNIMET WUJ MAX 18 zgłoszony został do ochrony w dniu [...] lutego 1998 r., zatem ustawa - Prawo własności przemysłowej będzie więc stanowić podstawę prawną oceny spornego znaku towarowego.

Zdaniem Urzędu Patentowego wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy UNIMET WUJ MAX R-131456 bowiem powołuje się na uzyskane z wcześniejszym pierwszeństwem prawa z rejestracji znaków towarowych zawierających liczbę 18. Prawa te nabyte pod rządami ustawy o znakach towarowych uprawniają wnioskodawcę do wyłącznego używania tych znaków w obrocie gospodarczym w świetle 13 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 1 p.w.p - obecnie art. 153 p.w.p. Ponadto ustawodawca wyłączył w przepisie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych możliwość udzielenia ochrony na znak towarowy zgłoszony z późniejszym pierwszeństwem, którego zakres pokrywałby się z wcześniej udzielonym prawem.

Natomiast w ocenie organu podniesiony przez wnioskodawcę zarzut naruszenia art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych nie jest trafny. Co prawda przeciwstawione znaki przeznaczone są do oznaczania jednorodzajowych towarów w klasie 33, tj. napojów alkoholowych. Jednakże oznaczenia te są na tyle zróżnicowane, iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Znak towarowy UNIMET WUJ MAX 18 jest całkowicie odmienny w swojej koncepcji graficznej od znaków towarowych 18 zarejestrowanych na rzecz wnioskodawcy pod numeramI [...] oraz [...]. Znaki te będące etykietami stanowią kombinację liczby 18 z różnymi owocami zaś sporny znak towarowy składa się z umieszczonego w centralnej części etykiety kwadratu obróconego o 90°, w którym znajduje się napis składający się z umieszczonych jedno pod drugim słów "WUJ" i "MAX" oraz liczby 18. Nad górnym narożnikiem kwadratu zamieszczony jest rysunek dwóch lwów trzymających w łapach tarczę z umieszczonymi wewnątrz litrami U i M, nad którą umieszczona jest korona. Powyżej nad poziomą linią umieszczony jest napis UNIMET. Porównywane znaki towarowe różnią się także w warstwie fonetycznej (brzmieniowej) albowiem w spornym znaku oprócz liczby 18 występują dodatkowe elementy słowne takie jak: UNIMET WUJ i MAX przy czym słowa UNIMET i MAX zostały wyeksponowane w tym znaku, a tym samym stanowią dominujące a zarazem wyróżniające elementy w tym znaku ze względu na swój oryginalny i fantazyjny element. W konsekwencji samo użycie w spornym znaku liczby 18 nie zmienia tej oceny. Porównywane znaki w swym całokształcie czyli w koncepcji elementów graficznych, kompozycji kolorystycznej, formie zastosowanej czcionki elementów słownych - są tak różne, że nie istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia tak oznaczonych towarów.

W ocenie Urzędu Patentowego występowanie w porównywanych znakach jednego wspólnego elementu - liczby 18 nie może przesądzać o mylącym podobieństwie tych znaków w sytuacji gdy sporny znak towarowy stanowi kompozycję słowno - graficzną o oryginalnej koncepcji graficznej z zastrzeżonymi kolorami (czerwony, czarny, biały) w której wyeksponowane zostały elementy słowne UNIMET i WUJ zaś liczba 18 pełni drugoplanową rolę. Organ uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 8 pkt 2 u.z.t gdyż składnik przedsiębiorstwa jakim jest znak towarowy słowny 18, na naruszenie którego powołuje się wnioskodawca, nie pozostaje w związku z prawami majątkowymi, o których mowa w art. 8 pkt. 2 uzt.. Przepis ten nie chroni dodatkowo prawa z rejestracji znaku towarowego lecz zapobiega niezgodnemu z prawem wykorzystaniu cudzych dóbr osobistych (m.in. nazwiska, pseudonimu, wizerunku).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] sierpnia 2005r. T. Spółka z o.o., wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuca naruszenie następujących przepisów:

- art. 29 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5 poz. 17 ze zmianami) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r nr 119, poz. 1117 ze zmianami),

- art. 255 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej,

- art. 7, 9, 75 § 1, 80 i 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 256 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Zdaniem strony skarżącej przedstawiony w uzasadnieniu decyzji opis spornego znaku jest mało precyzyjny bowiem na etykiecie element umieszczony nad górnym narożnikiem kwadratu w postaci rysunku dwóch lwów trzymających w łapach tarczę z umieszczonymi wewnątrz literami U i M jest bardzo słabo widoczny a najbardziej wyeksponowane i zwracające uwagę są oznaczenia UNIMET MAX i 18. Wbrew twierdzeniom organu liczba 18 w znaku towarowym R-131456 nie pełni drugoplanowej roli, jak przedstawiono w uzasadnieniu decyzji: proporcja wysokości liter w słowie MAX, UNIMET i wysokości cyfr w liczbie 18 ma się jak 6:4:5 i liczba 18 jest większa od wysokości liter słowa UNIMET. Ponadto sporne oznaczenie 18 występujące w znaku towarowym nie posiada żadnego uzasadnienia dla jego wykorzystania i jest oznaczeniem fantazyjnym, jak w znakach [...]. W ocenie skarżącej jedynym motywem umieszczenia liczby 18 jest uzyskanie podobieństwa za znakami towarowymi skarżącej. Skarżąca zgłaszając i uzyskując rejestracje kilku znaków towarowych, w których umieszczono znak towarowy słowny 18 stworzyła rodzinę produktów o ugruntowanej pozycji na rynku konsumenckim. Produkty te cieszą się dużym popytem, o czym świadczy wartość sprzedaży. W tej sytuacji organ rozpatrując unieważnienie znaku towarowego R-131456 nie uwzględnił wszystkich aspektów wykorzystania oznaczenia słownego" 18", a przede wszystkim tego, że wskazany znak towarowy może oznaczać produkt, który wytwarzany jest przez producenta powiązanego kapitałowo ze skarżącym. Ponadto nie uwzględniono podobieństwa kolorystycznego etykiet stanowiących znaki towarowe R-108956 (skarżącego) i znak towarowy R-131456. Znaki te posiadają elementy kolorystyczne identyczne: czarny, czerwony i biały (w obydwu znakach liczba 18 występuje w kolorze białym). Urząd Patentowy, zdaniem skarżącej, naruszył przepisy procedury administracyjnej nakładające na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Dodatkowo wskazał, że aczkolwiek sporny znak towarowy zawiera tożsamy element, jaki występuje w znakach skarżącej - liczbę 18 - to jednak ten fakt sam w sobie nie uzasadnia takiego stopnia podobieństwa porównywanych znaków, które prowadziłoby do następstw wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. Zarówno bowiem w płaszczyźnie fonetycznej jak i wizualnej znaki te nie wykazują takiego podobieństwa, które stanowiłoby ryzyko zaistnienia pomyłki. W spornym znaku zasadniczymi elementami są oznaczenia UNIMET MAX i WUJ, które w zestawieniu z liczbą 18 tworzą zupełnie inny znak towarowy.

Urząd Patentowy nie podzielił stanowiska skarżącej, że wykorzystanie w spornym znaku liczby 18 może sugerować, że produkt oznaczony tym znakiem wytwarzany jest przez producenta powiązanego kapitałowo z przedsiębiorstwem skarżącej.

Zdaniem Urzędu Patentowego skarżąca wysuwając takie twierdzenie nie wyjaśniła na czym je opiera. Ponadto zamieszczenie w spornym znaku liczby 18 stanowiącej element innych znaków nie stanowi sam w sobie o podobieństwie porównywanych znaków gdyż sporny znak zawiera szereg innych elementów wśród których liczba 18 nie jest elementem dominującym co mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia, że odbiorcy z uwagi na ten jeden element powiążą obie firmy.

W ocenie organu także podobna kolorystyka zastosowana w spornym znaku towarowym UNIMET WUJ MAX 18 R-131456 oraz w znaku skarżącej 18 [...] nie uzasadnia stopnia podobieństwa w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 2 u.z.t.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie narusza prawa.

Zdaniem Sądu, oddalając wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy UNIMET WUJ MAX 18 R- 131456 Urząd Patentowy RP nie dopuścił się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego w tym art. 9 ust.1 pkt 1 u.z.t. jak również nie uchybił przepisom postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., oraz art. 86 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Nie można podzielić zarzutów strony skarżącej, iż zastosowanie w spornej kompozycji graficznej znaku R- 131456 liczby 18, prowadzi do kolizji polegającej na tym, iż przeciętny odbiorca mógłby przypuszczać, że towar pochodzi z tego samego przedsiębiorstwa lub przedsiębiorstw powiązanych ze sobą organizacyjnie, gospodarczo lub prawnie.

Podkreślić należy, iż ocenie Urzędu Patentowego podlega znak towarowy jako całość.

Zdaniem Sądu kwestia podobieństwa obu znaków została poddana właściwej i wszechstronnej analizie z punktu widzenia przepisów ustawy o znakach towarowych a zatem nie sposób dopatrzyć się uchybień Urzędu w tym zakresie. Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów jest rezultatem podobieństwa towarów i podobieństwa oznaczeń (R. Skubisz, Prawo znaków towarowych, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Sp. z o.o., Warszawa 1997 r., str. 84).Oznacza to, że Urząd Patentowy przy ustalaniu czy takie niebezpieczeństwo występuje obowiązany jest przeprowadzić badanie towarów i badanie oznaczeń dwóch porównywanych znaków. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2002 r. II SA 2778/01 (M.Prawn. 2002/13/581) wskazano, że; "Stosownie do art. 9 ust. 1 pkt 1 ZnTowU przeszkodę do rejestracji znaku stanowi prawo z rejestracji znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem. W przypadku podobieństwa znaków rozstrzyga kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Na niedopuszczalne wprowadzenie w błąd odbiorców (co do pochodzenia towarów) składa się podobieństwo towarów i podobieństwo oznaczeń. [...]Badając podobieństwo oznaczeń należy uwzględnić ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę, dla którego decydujące znaczenie mają zbiorcze elementy porównywanych oznaczeń. Odbiorca kieruje się przy wyborze towaru jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznaczeń, z pominięciem drobnych rozbieżności".

Niewątpliwie sporny znak R- 131456 stanowi kompozycję graficzną różniącą znacznie od kompozycji graficznej przeciwstawionych znaków. Różnica ta dotyczy przede wszystkim formy plastycznej. Kompozycja graficzna etykiety kwestionowanego znaku opiera się na przedstawieniu figury geometrycznej stanowiącej odwrócony kwadrat w kolorach czerwonym i czarnym, który znajduje się w centralnej części etykiety, zaś umieszczony tam napis MAX przykuwa uwagę, przez co liczba 18 nie może być uznana za element dominujący. Natomiast w znakach towarowych skarżącej to właśnie liczba 18 pełni rolę przewodnią i dominującą. W kompozycji znaków skarżącej przeważają elementy zaokrąglone (liczba 18 znajduje się w okręgu) przez znaki te zyskują inny wyraz plastyczny. W przeciwieństwie do kwestionowanego znaku to właśnie znaki strony skarżącej posiadają wyeksponowaną liczbę 18 umieszczoną w centralnej części etykiet, która może być widoczna nawet z dalszej odległości. Po drugie, na etykiecie należącej do uprawnionego umieszczono nazwę firmy UNIMET, napisaną drukowaną czcionką zaś zarejestrowane znaki skarżącej eksponują liczbę 18 i kolorystyką nawiązują do rodzaju owoców znajdujących się na etykiecie. Natomiast najbardziej dominującym elementem spornego znaku jest napis MAX. Prowadzi to do wniosku, że w płaszczyźnie wizualnej znaki nie mogą być uznane jako znaki podobne. W konsekwencji nie można podzielić twierdzeń podnoszonych w skardze, iż użycie liczby 18 w znaku UNIMET WUJ MAX miało na celu podszycie się pod markę i renomę skarżącej. Nawiązując do cytowanego wyżej orzecznictwa należy stwierdzić, że porównywane znaki wywołują odmienne ogólne wrażenie estetyczne u odbiorcy. W konsekwencji powoduje to, iż, jak słusznie wskazał Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę, są to zupełnie inne znaki towarowe. Skoro równocześnie nie zachodzi podobieństwo przeciwstawionych znaków w płaszczyźnie fonetycznej oraz w płaszczyźnie znaczeniowej, zatem brak jest uzasadnionych podstaw do przyjęcia istnienia ryzyka kolizji porównywanych znaków.

Jednocześnie należy - zdaniem Sądu - podkreślić, iż Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję administracyjną co do zasady uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy RP jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art.8 k.p.a.). Zdaniem Sądu organ uwzględniając powyższą zasadę zobowiązany jest dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy, konkretnie ustosunkować się do żądań i twierdzeń strony oraz uwzględnić w decyzji zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w obu zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które Urząd poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonania prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialno-prawnym.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.