Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1379/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h, art. 26 ust. 1 i 5, art. 3 ust. 1, art. 24 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Protokolant st. ref. Katarzyna Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz skarżącego A. W. kwotę 2217 (słownie dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], którą organ działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 13 § 1 pkt 2 lit a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.), art. 24 ust.l pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h, art. 26 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 859), po rozpatrzenia odwołania od decyzji Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. z dnia [...] sierpnia 2020r. w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł w związku z podaniem w zgłoszeniu [...] danych dotyczących numeru dokumentu przewozowego niezgodnie ze stanem faktycznym - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] lutego 2020 r. w miejscowości W., przy ul. [...], funkcjonariusze M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. przeprowadzili kontrolę pojazdu o nr rej. [...]. Kierujący pojazdem okazał w toku kontroli: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, wypis nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydruk potwierdzenia rejestracji zgłoszenia [...] na przewóz 1500 litrów oleju napędowego grzewczego klasyfikowanego do kodu CN 2710.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji ww. zgłoszenia oraz dokumentów towarzyszących transportowi kontrolujący stwierdzili brak dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...].

Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który został podpisany przez kierującego, bez zgłoszenia uwag.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2020r. Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Pismem z dnia [...] maja 2020 r. organ I instancji wezwał Stronę w terminie 7 dni do wyjaśnienia czy jej zdaniem zachodzą okoliczności (z zastrzeżeniem o którym mowa w art. 26 ust. 3 pkt 1-3 ustawy SENT) wskazujące na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie stwierdzone w trakcie przedmiotowej kontroli oraz przekazanie stosownych dowodów. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2020 r. Strona wyjaśniła m.in., że odstąpienie od nałożenia kary nie stanowi pomocy publicznej w rozumieniu przepisów. Nałożenie przedmiotowej kary bądź też wydanie decyzji umarzającej całe postępowanie w żaden sposób bowiem nie wpłynie na rynek czy też konkurencję na rynku pośrednictwa w obrocie paliwami, stąd też nie powinno być kwalifikowane jako pomoc publiczna. W konsekwencji nie ma, zdaniem Strony, potrzeby dokumentowania jej sytuacji finansowej. W ostatnich trzech latach Strona uzyskała pomoc de minimis zgodnie z zestawieniem, stanowiącym załącznik do pisma. Strona wyjaśniła ponadto, iż prowadzi działalność w miejscowości S. i okolicach; na tym terenie prowadzą również działalność gospodarczą podmiotowy konkurencyjne. Firma nie ma powiązań z zagranicznymi przedsiębiorcami. W przypadku nałożenia kary Strona zmuszona będzie do redukcji zatrudnienia by ograniczyć koszty i odłożyć środki na ewentualną karę, co w jej ocenie oznacza, że odstąpienie od nałożenia kary nie jest tylko podyktowane ważnym interesem strony, ale również leży w ważnym interesie pracowników, a więc i w interesie publicznym. W przedmiotowej sprawie wszystkie należności publicznoprawne (w tym podatek akcyzowy i podatek VAT) zostały odprowadzone w należnej wysokości, a samo naruszenie dotyczy, zdaniem Strony, jedynie błędu w oznaczeniu numeru dokumentu przewozowego, stąd przedmiotowe postępowanie winno zostać umorzone.

W toku postępowania na podstawie informacji zawartej w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. ustalono, że firma [...] nie posiada zaległości podatkowych stanowiących dochód budżetu państwa; nie toczy się wobec ww. podatnika postępowanie egzekucyjne; podatnik składa deklaracje w zakresie rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług.

Po zakończeniu postępowania Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2020r. w przedmiocie nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł w związku z podaniem w zgłoszeniu [...] danych dotyczących numeru dokumentu przewozowego niezgodnie ze stanem faktycznym.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Zaskarżonej decyzji organu I instancji zarzucono naruszenie:

1) art. 24 ust. 1 w zw. z art. 26 ust 1, 2 i 5, w zw. z art. 8 ust 1 oraz w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy SENT przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary, mimo iż nie było ku temu podstaw, gdyż skarżący umieścił wszystkie dane wymagane przepisami prawa w zgłoszeniu SENT, a jedynym zarzutem jest to, że w zgłoszeniu podano numer dokumentu przewozowego (numer rej. pojazdu), gdyż żaden list przewozowy nie został wystawiony;

2) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przez jego niezastosowanie, a który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że skarżący nie dopełnił obowiązków wynikających z w/w ustawy, a zachodził ważny interes publiczny;

3) art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;

4) art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, o czym świadczy fakt, iż skarżąca po stwierdzeniu przedmiotowej sytuacji niezwłocznie zaktualizowała dane;

5) art. 121 Ordynacji podatkowej przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa;

6) art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę;

7) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć ustawa SENT i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;

8) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;

9) pominięcie ratio legis przepisów ustawy SENT, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".

Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania zawartego w odwołaniu i przekazał je wraz aktami sprawy na podstawie art. 227 ustawy Ordynacja podatkowa do rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w W.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po przeprowadzeniu postępowania w trybie odwoławczym, swoją decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów określa ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 859) - zwana "ustawą SENT".

Art. 3 ust. 1 ustawy określa elementy z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W ust. 2 tego artykułu przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należy m.in. przewożony towar objęty kodem CN 2710.

Stosownie do postanowień art. 9 ustawy, przesyłanie, uzupełnianie i aktualizacja zgłoszenia następują za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych Skarbowo - Celnych.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbki towaru oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik M. Urzędu Celno-Skarbowego w W., wydając orzeczenie w niniejszej sprawie oparł się na faktach ustalonych bezpośrednio podczas kontroli, zawartych w protokole z dnia [...] lutego 2020r. Kierujący pojazdem okazał w toku kontroli: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, wypis nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydruk potwierdzenia rejestracji zgłoszenia [...] na przewóz 1500 litrów oleju napędowego grzewczego klasyfikowanego do kodu CN 2710.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji ww. zgłoszenia oraz dokumentów towarzyszących transportowi kontrolujący stwierdzili brak listu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...], co stanowi naruszenie przez przewoźnika przepisu art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru

- odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Organ odwoławczy podał, że co prawda ustawą nowelizacyjną, obowiązującą od dnia 14.06.2018r., przewidziano możliwość zmniejszenia kary z 10 000 zł do 2 000 zł w przypadku, gdy towar był przewożony ze składu podatkowego w rozumieniu ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym i podatek akcyzowy oraz należny podatek od towarów i usług zostały wpłacone przez podmiot wysyłający, a ujawnione nieprawidłowości są wynikiem oczywistego błędu i dotyczą zgłoszonych przez podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika danych innych niż dotyczące towaru, z wyjątkiem środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy SENT (art. 24 ust. la ustawy SENT), ale w przedmiotowej sprawie organ I instancji uznał zasadnie, że przedmiotowy błąd nie ma przymiotu błędu oczywistego.

Zdaniem organu brak okazania kontrolującym dokumentu przewozowego, potwierdzającego legalność i prawidłowość przewozu oleju napędowego podlegającego systemowi monitorowania, z całą pewnością nie należy do kategorii oczywistego błędu. Niezależnie od powyższego ustalono, że przedmiotowy towar nie był przewożony ze składu podatkowego.

W tej sytuacji przepis art. 24 ust. 1a nie ma zastosowania, tym samym brak było podstaw do zmniejszenia wysokości kary do 2000 zł.

W przypadku ujawnienia nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy powstała nieprawidłowość była wynikiem celowego działania podmiotu, czy też była spowodowana pomyłką czy nieznajomością przepisów.

Organ odwoławczy podał, że Strona postępowania nie wyjaśniła w sposób jednoznaczny przyczyn powstałej nieprawidłowości, czyli braku okazania w czasie kontroli dokumentu przewozowego. Z jednej strony przewoźnik podniósł w odwołaniu, iż "Jedynym kwestionowanym wpisem w treści przedmiotowego zgłoszenia SENT był numer dokumentu przewozowego, w miejsce którego został wpisany numer środka transportowego, a nie numer prywatnego listu przewozowego, gdyż taki dokument nie był wystawiony", aby kilka akapitów dalej wskazać, że "przedmiotowa ustawa [SENT] nie zawiera definicji dokumentu towarzyszącego przewożonemu towarowi, stąd też dokument ten może mieć każdą formę i dowolne oznaczenie, a dokument oznaczony numerem [...] kierowca podczas kontroli okazał".

Organ podał, że z przepisu art. 13 ust. 1 ustawy SENT wynika jednoznacznie, że w celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów.

Kontrola taka obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbki towaru oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji - art. 13 ust. 2 ustawy.

Kierujący jest obowiązany w toku kontroli przewozu towarów, na żądanie kontrolujących okazać wymagane prawem dokumenty związane z przewozem - art. 13 ust. 5 pkt 1.

Jedną z danych obowiązkowo wpisywanych przez przewoźników w zgłoszeniu SENT i podlegających weryfikacji w trakcie kontroli drogowej jest numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi (art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h).

Zdaniem organu odwoławczego z konstrukcji przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że przewoźnik przed rozpoczęciem przewozu towarów podlegających systemowi monitorowania, ma obowiązek wpisania do zgłoszenia SENT numeru dokumentu przewozowego, który towarzyszy przewozowi i na żądanie kontrolujących kierowca ma obowiązek ten dokument okazać, w celu weryfikacji prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, np. w zakresie tożsamości towaru.

Podkreślono, że Strona sama przyznała w odwołaniu, iż takiego dokumentu przewozowego nie wystawiono. Powyższe potwierdza protokół z kontroli nr [...] z dnia [...].02.2020r., podpisany przez kierującego bez zgłoszenia uwag, z którego wynika brak listu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...].

Organ zgadza się ze stanowiskiem Strony, że ustawa SENT nie zawiera definicji dokumentu towarzyszącego przewożonemu towarowi, stąd też dokument ten może mieć dowolną formę. Istotnym z punktu widzenia przestrzegania przepisów ustawy SENT jest natomiast to, aby dokument przewozowy towarzyszył przewozowi, zawierał stosowne informacje i aby dokument ten był wpisany do zgłoszenia SENT. Tylko bowiem na tej podstawie może nastąpić identyfikacja towaru z określonym zgłoszeniem i zgodne z celem ustawy monitorowanie przewozu.

Wpisanie jako numeru dokumentu przewozowego numeru środka transportu, z uwagi na fakt, że, jak twierdzi Strona, dokument przewozowy nie został wystawiony, jest niezgodne z przepisami ustawy SENT, z których jasno wynika obowiązek zarówno wystawienia dokumentu przewozowego towarzyszącego przewozowi jak i jego okazania w czasie kontroli w celu sprawdzenia poprawności danych zawartych w zgłoszeniu SENT. Jak wyjaśniono wyżej, dowolność ograniczona jest tu do samej formy dokumentu przewozowego, a nie do faktu jego wystawienia i okazania kontrolującym. W rozpatrywanej sprawie w wyniku kontroli okazało się, że przewoźnik nie przedstawił dokumentu przewozowego o nr [...], który został zadeklarowany w zgłoszeniu SENT jako dokument towarzyszący przewozowi i który kierujący pojazdem był zobligowany okazać na żądanie kontrolujących, w celu weryfikacji zgodności danych zawartych w zgłoszeniu [...]. Strona nie przedstawiła na żadnym etapie postępowania, gdyż jak stwierdziła w odwołaniu takiego w ogóle nie wystawiono.

Kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy SENT, niezależnie od winy podmiotu oraz uszczuplenia w należnościach podatkowych.

Organ jest zobowiązany stosować przepisy prawa, co do których przyjmuje się domniemanie konstytucyjności, w kształcie uchwalonym przez ustawodawcę. Wbrew stanowisku Strony nie jest rolą organu stosującego prawo ocena zgodności tych przepisów z Konstytucją czy przepisami unijnymi.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organ odwoławczy podał, że w postępowaniu administracyjnym dokonano analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie znajdując podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie, ani z uwagi na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny.

Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Naczelnika M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji odnośnie braku podstaw prawnych do odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Użyte w art. 24 ust. 3 ustawy SENT pojęcia "ważny interes przewoźnika" oraz "interes publiczny" nie zostały zdefiniowane, a co więcej z uwagi na ich nieostry charakter trudno byłoby je zdefiniować, obejmują one bowiem szeroki zakres sytuacji i okoliczności, które przesądzają o wystąpieniu tych przesłanek. Ustawodawca określił interes podmiotu przymiotnikiem "ważny", co podkreśla jego doniosłość.

Organ odwoławczy nie dopatrzył się takiej sytuacji w badanej sprawie. Dla uznania zaistnienia "ważnego interesu podatnika" nie wystarczy ustalenie trudnej sytuacji finansowo-osobistej, ale musi mieć ona charakter wyjątkowy, różniący się od sytuacji innych podatników. "Ważny interes podatnika" należy rozpatrywać przy uwzględnieniu nie tylko osiągniętych dochodów, ale także posiadanego majątku, który może stanowić zabezpieczenie spłaty zobowiązań (yide wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 grudnia 2013 r" sygn. akt SA/Ke 615/13).

Organ odwoławczy podkreślił, że kara pieniężna stanowi represję za niewykonanie przez podmiot obowiązku wynikającego z ustawy SENT, co wiąże się z dotkliwością i uciążliwością, aby w przyszłości zapobiec powstaniu tego rodzaju nieprawidłowości.

Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie Strony prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź do spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele np. zakup środków transportowych, zwiększenie zatrudnienia, czy rozwój firmy. Jednakże interes ten nie jest równoznaczny z przesłanką "ważnego interesu podmiotu". Ustawodawca określił ten interes jako ważny, co podkreśla jego nadzwyczajność. Subiektywne przeświadczenie Strony, że taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu pomocy nie jest wystarczające do uznania przesłanki "ważnego interesu podmiotu" za spełnioną.

W przedmiotowej sprawie przyczyną nałożenia kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł, był brak dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...] jako dokument towarzyszący przewożonemu towarowi, co stanowi naruszenie przepisu art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h ustawy SENT i zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 jest zagrożone karą pieniężną. Takiego dokumentu Strona nie przedstawiła na etapie postępowania przed organem I i II instancji. Co więcej w odwołaniu Strona przyznała, że taki dokument nie został wystawiony.

W trakcie prowadzonego postępowania Strona nie wykazała również, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej doprowadziłoby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez nią firmy oraz zagrażałoby bytowi Strony.

Po szczegółowej analizie materiału dowodowego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT. W związku z tym, iż ww. przesłanki określone w art. 24 ust. 3 ustawy SENT nie zostały spełnione, brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

Organ podkreślił, że ustawa SENT nie przewiduje możliwości różnicowania odpowiedzialności przewoźników w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy SENT czy stopnia zawinienia. W przypadku ujawnienia ww. nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy wpisanie nieprawidłowych danych było celowym działaniem podmiotu, czy też było spowodowane pomyłką czy nieznajomością przepisów prawa. Ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od nałożenia kary z powodu braku winy podmiotu przy wpisaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, ani nie uzależnia odstąpienia od braku uszczupleń w podatkach.

W zakończeniu uzasadnienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy oraz obowiązujące przepisy prawa należało utrzymać w mocy decyzję o nałożenie na stronę kary pieniężnej.

Wskazana powyżej decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2021 r. stała się w całości przedmiotem skargi A. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) art. 24 ust. 1 w zw. z art. 26 ust 1 i 5, w zw. z art. 8 ust 1 oraz w zw. z art. 5 ust. 4 Ustawy z dnia 09.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. 2020.859 t.j.) przez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego kary, mimo iż nie było ku temu podstaw, gdyż skarżący umieścił wszystkie dane wymagane przepisami prawa w zgłoszeniu SENT, a jedynym zarzutem jest to, że w zgłoszeniu podano numer dokumentu przewozowego (numer rej. pojazdu), którego forma czy treść nie był zadowalający dla kontrolujących;

2) art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 Ustawy z dnia 09.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. 2020.859 t.j.) przez jego niezastosowanie, a który to przepis mógł i powinien organ zastosować z urzędu, gdyż ziściły się wszystkie przesłanki do jego zastosowania, a organ kompletnie pominął podnoszone fakty i okoliczności, które w jednoznaczny sposób potwierdzały, że zaistniała sytuacja nie miała wpływu na prawidłowość zgłoszenia, jak i nie pozwalała stwierdzić, że skarżący nie dopełnił obowiązków wynikających z w/w ustawy, a zachodził ważny interes publiczny;

3) art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U.2019.900 t.j.) przez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, o czym szczegółowo poniżej w uzasadnieniu niniejszego odwołania;

4) art. 120 i art. 122 Ordynacji Podatkowej przez całkowity brak dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i takie interpretowanie przepisów na niekorzyść skarżącego by móc nałożyć na niego wysoką karę;

5) art. 121 Ordynacji Podatkowej przez przeprowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób niepogłębiający zaufania do organów Państwa.

6) art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 06.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2019.1292 t.j.) przez dokonanie wykładni przepisów i rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść skarżącego jako przedsiębiorcy tak by nałożyć na niego możliwie wysoką karę;

7) art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej - zasady proporcjonalności - przejawiającym się niewspółmiernością zastosowanych środków (kary) względem celu jaki ma osiągnąć Ustawa z dnia 09.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowym (Dz.U.2018.2332 t.j.) i nie uwzględnieniem innych mniej uciążliwych dla strony rozwiązań przewidzianych przez tę ustawę;

8) art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez wydanie decyzji naruszającej zasadę sprawiedliwości społecznej;

9) pominięcie ratio legis przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, którym było przeciwdziałanie nadużyciom w handlu paliwem oraz likwidacja tzw. "szarej strefy".

W obszernym uzasadnieniu skargi strona skarżąca rozwinęła wskazane zarzuty.

W tych okolicznościach skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej ewentualnie, o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Nie ulega wątpliwości, że w dniu [...] lutego 2020 r. w miejscowości W., przy, funkcjonariusze M. Urzędu Celno-Skarbowego w W. przeprowadzili kontrolę pojazdu o nr rej. [...]. Kierujący pojazdem okazał w toku kontroli: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, wypis nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydruk potwierdzenia rejestracji zgłoszenia [...] na przewóz 1500 litrów oleju napędowego grzewczego klasyfikowanego do kodu CN 2710.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji ww. zgłoszenia oraz dokumentów towarzyszących transportowi kontrolujący stwierdzili brak dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...].

Kierujący pojazdem okazał w toku kontroli: prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu, wypis nr [...] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wydruk potwierdzenia rejestracji zgłoszenia [...] na przewóz 1500 litrów oleju napędowego grzewczego klasyfikowanego do kodu CN 2710.

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji ww. zgłoszenia oraz dokumentów towarzyszących transportowi kontrolujący stwierdzili brak dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...], co stanowi naruszenie przez przewoźnika przepisu art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. h.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2, w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Należy jednak zauważyć, że zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organ odwoławczy podał wprawdzie, że w postępowaniu administracyjnym dokonano analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie znajdując podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w przedmiotowej sprawie, ani z uwagi na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny. Organ nie wykazał jednak, że istotnie nie było podstaw do zastosowania powyższych przepisów i odstąpienia od nałożenia kary.

Sąd stwierdza, że dla rozstrzyganej sprawy ma znaczenie, że ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary. Zgodnie bowiem art. 24 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 – 1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Jak bowiem wynika z uzasadnienia projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, ustawa ta ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu projektu argumentowano, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzany projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

Orzekające w sprawie organy nie znalazły podstaw do skorzystania z art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Uznały bowiem, iż nie wystąpiły w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego. Oceny istnienia ważnego interesu przewoźnika dokonały przede wszystkim w oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące umarzania zobowiązań podatkowych. Przeanalizowały przy tym przedstawione przez Stronę fakty i dokumenty i doszły do przekonania, że kara pieniężna nie zagrozi istnieniu firmy.

Z kolei skarżący istnienia tej przesłanki upatruje w tym, że nieuzupełnienie zgłoszenia SENT w zakresie braku dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...] wynikało z omyłki., a nadto podkreślił, że to uchybienie pozostało bez wpływu na prawidłowość przewozu paliwa i wykonanie przez niego wszystkich obowiązków podatkowych. W skardze powtórzył zarzuty podkreślając, że uchybienie było drobne i nie spowodowało żadnego uszczerbku w finansach publicznych.

W tych też okolicznościach orzekające w sprawie organy winny w szczególny sposób odnieść się do przesłanki ważnego interesu publicznego, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy. Tymczasem organy dokonały jedynie pobieżnej oceny istnienia przesłanki ważnego interesu przewoźnika, naruszając tym samym art. 121 § 1 O.p. Organy skarbowe orzekające w sprawie winny w szczególny sposób odnieść się do przesłanki ważnego interesu publicznego, z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy. Należało zatem rozważyć, czy w interesie publicznym leży karanie legalnie działających podmiotów (przedsiębiorców) za ich formalne (techniczne) uchybienia. Organy skarbowe przyjęły, że w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie o SENT nałożonych na nie obowiązków. Uznały, że odstąpienie od ukarania byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Organ odwoławczy nie wyjaśnił jednak, czy mając na uwadze cele wprowadzenia do obrotu prawnego ustawy o SENT, mając przy tym na uwadze zasadę proporcjonalności, rzeczywiście istnieje interes publiczny w tym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, jeżeli uchybienia te nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa w postaci możliwości szczuplenia dochodów budżetowych. W realiach niniejszej sprawy bezsporne zaś jest, że skarżący działał legalnie oraz przewożony był towar, co do którego organy nie zgłosiły zastrzeżeń (legalny).

W ocenie Sądu, w omawianym zakresie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

Badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczane do konfrontacji z zasadami równości i powszechności opodatkowania. Przyjęcie poglądów organu, reprezentującego stanowisko niemal wyłącznie profiskalne, sprawiłoby, że w zasadzie każde odstępstwo w zapłacie należności publicznoprawnych powstałych wskutek naruszenia przepisów byłoby udzielone w sprzeczności z powołanymi przez organ zasadami i to mimo że zostało przewidziane przez ustawodawcę.

W sytuacji naruszenia wskazanych przepisów postępowania nie jest rolą Sądu zastępowanie organów administracji publicznej przez uzupełnianie braków lub dokonywanie ustaleń rzutujących na sposób załatwienia sprawy. Sąd sprawuje bowiem kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje wyłącznie środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.).

W kontekście prewencji przewidzianych przez ustawodawcę kar dostrzec także należy ich pozycję w systemie kar i kontroli nad działalnością transportową. Porównanie bowiem wysokości kar przewidzianych ustawą z wysokością kar nakładanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym prowadzi do wniosku, że ustawodawca przedkładałby kwestie fiskalne i restrykcyjne nad prewencję i bezpieczeństwo w ruchu drogowym, gdyż kary nakładane na podstawie ustawy są wielokrotnie wyższe. Kłóciłoby się to z pojęciem rozsądnego ustawodawcy i założeniami ustawy, której uzasadnienie jako zasadniczy cel przewiduje walkę z podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w sposób nieuczciwy lub przestępczy, skutkujący uniknięciem opodatkowania. Pozostaje także w sprzeczności z konstytucyjną zasadą proporcjonalności kar.

Wprawdzie organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że przy wykładni interesu publicznego należy respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, lecz na tym poprzestał - nie zastosował ich w sprawie. Nie przeprowadził oceny tej konkretnej sytuacji w świetle podstawowych zasad i wartości demokratycznego państwa prawa i zasady sprawiedliwości społecznej.

Po pierwsze wskazać trzeba, że nieuzupełnienie przez Skarżących zgłoszenia przez brak dokumentu przewozowego nr [...] wpisanego w zgłoszeniu [...] było spowodowane brakiem uprawnień do przewozu towarów. Skarżący dysponowali stosownym zgłoszeniem [...]na przewóz 1500 litrów oleju napędowego grzewczego klasyfikowanego do kodu CN 2710, które co istotne, zostało okazana przez kierowcę podczas kontroli drogowej.

Ponadto nie jest dla Sądu jasne stanowisko, że ustalenie przez organ skarbowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach, jedną płaszczyznę tworzy zasada jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą wyjątek od tej zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej.

Po pierwsze sprawa o nałożenie kary pieniężnej w oparciu o ustawę SENT nie jest sprawą podatkową w rozumieniu przepisów O.p., a po drugie przed wydaniem decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej nie powstaje żadna skonkretyzowana powinność zapłaty tej kary.

Skład orzekający w rozpatrywanej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary – stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Nie chodzi tu jednak o prowadzenie postępowania analogicznego, jak postępowanie zmierzające do umorzenia zaległości podatkowej. Mimo zbieżności przesłanek każde z nich ma bowiem odmienną podstawę prawną (art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i art. 67a O.p.). Nie można też tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy O.p. Oznacza to, że kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy o SENT (od nałożenia której nie odstąpiono) może być umorzona na podstawie art. 67a O.p. w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT. Stąd wniosek, że w ramach postępowania w sprawie nałożenia kary, podczas analizy kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary, organ nie musi gromadzić dowodów na okoliczność sytuacji finansowej, majątkowej, itp. ukaranego w takim zakresie, w jakim czyni to prowadząc postępowanie na podstawie art. 67a O.p. Konieczne i wystarczające będzie tu odwołanie się do okoliczności znanych organowi w dacie orzekania (np. informacji powziętych od strony lub znanych organowi z urzędu). Nie ma wobec tego podstaw do powoływania wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych na kanwie powołanego przepisu art. 67a O.p. poglądów, zwłaszcza odnoszących się do rozumienia pojęcia "interes publiczny". ( por. wyrok NSA z 26.02.2020r. II GSK 1075/19 publ. CBOSA) . Podkreślić trzeba, że z uwagi na charakter i cel ustanowienia podatków i kar pieniężnych interpretacja analizowanego pojęcia, którym posłużył się ustawodawca w Ordynacji podatkowej i ustawie SENT, nie powinno być taka sama. Cechami podatków, tak jak innych danin publicznych, są przede wszystkim: przymusowość, bezzwrotność, oparcie obowiązku ich ponoszenia o przepisy ustawowe. Istnieje ścisły związek między ustanowieniem podatków a dążeniem do uzyskiwania wpływów budżetowych, które są konieczne dla prawidłowego funkcjonowania organów władzy. Podstawową funkcją realizowaną przez podatki jest więc funkcja fiskalna, gdyż ich celem jest dostarczanie państwu środków niezbędnych do realizacji zadań publicznych. Z kolei istotą sankcji pieniężnej jest pogorszenie sytuacji prawnej adresata przez nałożenie obowiązku zapłaty określonej kwoty. Sankcje pieniężne są wymierzane jako dolegliwość za działania bez wymaganego prawem zezwolenia organu administracji publicznej, za naruszenie zakazu lub nakazu określonego przepisami prawa, a także za spowodowanie stanu bezprawia administracyjnego trwającego w określonym przedziale czasu. Sankcje pieniężne (kary pieniężne) pełnią funkcje: prewencyjną, restytucyjną, kompensacyjną, a także represyjną.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25 marca 2010 r., sygn. akt P 9/08 (OTK-A, 2010, Nr 3, poz. 26) stwierdził, że administracyjne kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Kary te, stosowane automatycznie z mocy ustawy, mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywuje adresatów do wykonywania ustawowych obowiązków.

Skoro ustawodawca w art. 24 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w którym odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olszynie w prawomocnym wyroku z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 204/18, badanie przesłanki interesu publicznego nie powinno być ograniczone do konfrontacji z zasadami równości oraz powszechności opodatkowania.

Za chybione należy zatem uznać dokonanie oceny wystąpienia przesłanki "interesu publicznego" wyłącznie w kontekście konieczności zapewnienia stałych dochodów państwa w celu realizacji zadań ogólnospołecznych, zasady terminowego płacenia podatków w pełnej wysokości oraz wyjątku od tej zasady polegającego na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Jak już wspomniano, celem ustanowienia administracyjnych kar pieniężnych nie jest zapewnienie państwu stałych dochodów, lecz motywowanie adresatów norm prawnych do zachowań zgodnych z prawem. Innymi słowy ustawodawca, ustanawiając kary pieniężne za nieprzestrzeganie określonych nakazów i zakazów, nie oczekuje z tego tytułu stałych dochodów, lecz zgodnego z prawem zachowania adresatów norm prawnych( tak NSA w cytowanym już wyroku z 26.02.2020 r. II GSK 1075/19 ). .

Jak wskazał z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyroku z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3478/18 instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, towarzysząca przepisom ustanawiającym kompetencje organów do nakładania takich kar, jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej.

Ustawodawca w ustawie kodeksowej tj. ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) przewidział w art. 189(f) odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Jak wskazuje się w komentarzu do ww. artykułu "przepis formułuje warunki dopuszczalności odstąpienia od nałożenia pieniężnej kary administracyjnej. Organ odstępuje od nałożenia kary i poprzestaje na pouczeniu strony w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Po pierwsze, organ stwierdza, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (art. 189f § 1 pkt 1). Organ jest wówczas zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony, co zgodnie z zasadą proporcjonalności stanowi działanie adekwatne do okoliczności sprawy. Po drugie, doszło do realizacji celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Cele te mogły zostać osiągnięte w ramach odrębnego postępowania toczącego się przed postępowaniem w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 pkt 2). W takim przypadku organ jest zobligowany do poprzestania na pouczeniu strony. Powyższe cele mogą być osiągnięte również w wyniku wyznaczenia stronie przez organ terminu do usunięcia naruszenia prawa lub powiadomienia właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa (art. 189f § 2). Wyznaczenie takiego terminu jest fakultatywne. Jeżeli jednak strona w wyznaczonym terminie przedstawiła żądane dowody, to organ jest zobligowany do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu" (Przybysz Piotr Marek, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2019).

Zdaniem Sądu, organy stosujące przepisy ustawy o SENT mają obowiązek wykazania nie tylko uchybień podmiotów, do których przepisy te mają zastosowanie, ale także wykazania z urzędu, że nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. O ile zaistnienie przesłanki "ważnego interesu" podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego lub przewoźnika może zostać wykazane w zasadzie wyłącznie we współpracy z tym podmiotem, o tyle przesłanka interesu publicznego w tym, aby nałożyć w realiach danej sprawy karę pieniężną na ww. podmiot, który dopuścił się podlegających karze uchybień, może i powinno być przedmiotem rozważań organu administracji stosującego przepisy ustawy o SENT z uwzględnieniem celów tej ustawy.

Ustalenia faktyczne dokonywane z urzędu na potrzeby oceny możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, winny służyć w szczególności wykazaniu, że w realiach danej sprawy określony podmiot uchybił swoim obowiązkom w taki sposób, że z uwagi na ważkość jego uchybień w interesie publicznym nie leży odstąpienie od nałożenia kary przewidzianej.

Zdaniem Sądu, nakładanie kar pieniężnych na podstawie przepisów ustawy o SENT w związku z oczywistymi omyłkami lub uchybieniami formalnymi podmiotu wysyłającego, odbierającego lub przewoźnika, może naruszać zasadę proporcjonalności, która nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym jego i poszczególnych jednostek kosztem. Surowość kary wymierzonej przez organ administracyjny nie może być nieproporcjonalna do przewinienia, którego kara dotyczy. Konieczność stosowania zasady proporcjonalności wywodzonej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP powinno być traktowane jako kolejny argument przemawiający za tym, aby nakładać kary pieniężne na podstawie przepisów ustawy o SENT tylko wówczas, gdy naruszenie przez określony podmiot obowiązków nałożonych przez racjonalnego ustawodawcę ma charakter na tyle istotny, że może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa.

Na konieczność stosowania zasady proporcjonalności konsekwentnie wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. przykładowo pkt 20 wyroku TSUE z 2 czerwca 2016 r., sygn. C – 418/14; Lex nr 2051260), a także Trybunał Konstytucyjny (zob. przykładowo przywołany w skardze wyrok z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt P 2/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 2 i powołane tam orzecznictwo; wyrok z 30 listopada 2004 r., sygn. SK 31/04, OTK ZU nr 10/2004, poz. 110).

Rozpoznając sprawę ponownie, organy administracji względni przedstawioną przez Sąd ocenę prawną zagadnienia i wnikliwie rozważą podane przez skarżącego okoliczności niedochowania obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o dokument przewozowy o nr [...], który został zadeklarowany w zgłoszeniu SENT, w kontekście możliwości odstąpienia od nałożenia kary przez wzgląd na interes publiczny. W interesie publicznym jest budowanie u obywateli, podmiotów gospodarczych zaufania do organów państwa. Organy powinien rozważyć, czy w interesie publicznym leży nakładanie na skarżącego kary pieniężnej tylko z tej przyczyny, że dopuścił się uchybienia formalnego. Poza sporem bowiem jest, że skarżący posiadał wszystkie potrzebne dokumenty, poza dokumentem przewozowym o nr [...], który został zadeklarowany w zgłoszeniu SENT, na wykonywanie krajowego transportu drogowego – przewozu paliwa.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.