Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SO/Gl 35/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-05-18 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2; art. 260
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczącego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Dnia [...] r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca L. R. wystąpił do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków).

W uzasadnieniu powyższego podał, iż nie jest w stanie we własnym zakresie pokryć kosztów sądowych związanych z udziałem w sprawie. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest działalność gospodarcza prowadzona pod firmą PHU [...], w zakresie handlu częściami do maszyn budowlanych. Pełna kwota dochodu z tytułu działalności gospodarczej wyniosła za okres od [...] r. do [...] r. [...] zł. Posiada on konto w Bank [...] S.A. Oddział w T., które jednak zostało objęte zajęciem w związku z toczącymi się postępowaniami, gdyż Prokurator Okręgowy w K. ustanowił zabezpieczenie na mieniu wnioskodawcy na poczet grożących mu kar oraz środków karnych. Jest współwłaścicielem w lokalu mieszkalnego położonego w T., objętego ustanowionym przez Prokuratora Okręgowego w K. zabezpieczeniem majątkowym. Jak podkreślił wnioskodawca, obecnie jest na utrzymaniu żony U. R. , z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej.

Wnioskodawca stwierdził, iż nie dysponuje środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych, jak również składnikami majątkowymi, które mógłby spieniężyć celem pozyskania takich środków. Wskazał ponadto, iż cierpi na nadciśnienie tętnicze.

Do wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca złączył akt notarialny z dnia [...] r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, wyciąg z rachunku bankowego Bank [...] z [...] r., postanowienie Prokuratury Okręgowej w K. z dnia [...] r. Sygn. akt. [...] o zabezpieczeniu majątkowym oraz potwierdzenia przelewów: z dnia [...] r. na rzecz [...], z dnia [...]r, na rzecz [...] S.A. oraz z dnia [...] r. na rzecz [...] w T..

Pismem z [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie siedmiu dni zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych poprzez złożenie odpisów lub kserokopii: aktualnych dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych za wodę, czynsz, gaz, energię elektryczną ,itp.; składanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy w związku z prowadzoną przez wnioskodawcę i jego żonę działalnością gospodarczą deklaracji VAT, a także prowadzonych za wskazany okres ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz ewidencji środków trwałych, jak również nadesłanie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę kont bankowych( zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) obrazujących operacje dokonywane na kontach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a ponadto przedłożenie odpisu bądź kserokopii złożonego przez wnioskodawcę oraz jego żonę za [...] r. zeznania podatkowego lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętego w [...] r. dochodu lub wysokości poniesionej straty.

Poza tym zobowiązano wnioskodawcę do udokumentowania przywołanego we wniosku faktu, iż mieszkanie położone przy ul. [...] w T. w dalszym ciągu objęte jest zabezpieczeniem majątkowym, wskazanie w oparciu o stosowne dokumenty źródłowe wartości rynkowej posiadanego przez żonę wnioskodawcy samochodu marki [...], rocznik [...], nadesłanie odpisu lub kserokopii zaciągniętej przez żonę wnioskodawcy umowy kredytowej obrazującej wysokość zaciągniętego kredytu, jego oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty w oparciu o ustalony harmonogram oraz udokumentowanie wysokości ponoszonych na edukację córki wydatków, a nadto oświadczenie, czy córka wnioskodawcy korzysta z różnych form pomocy stypendialnej.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia [...] r.(data wpływu do Sądu [...] r.) przesłał dokumenty i oświadczenia.

Referendarz sądowy po przeanalizowaniu dokumentów pismem z dnia [...] r. zwrócił się o ich uzupełnienie i przesłanie dodatkowych wyjaśnień związanych między innymi z rachunkami bankowymi oraz statusem i ewentualnymi dochodami pełnoletniej córki – K. R. .

Wnioskodawca wraz pismem z [...] r. przesłał stosowne odpisy i zaświadczenia, a także zwrócił się prośbą o przedłużenie o kolejne siedem dni terminu do nadesłania zaświadczeń Urzędu Skarbowego w T. oraz z Banku [...] S.A. W piśmie tym również poinformował, że żona wnioskodawcy U. R. leczy się w zakresie schorzeń neurologicznych kręgosłupa szyjnego. W ślad za informacją o schorzeniach żony wnioskodawcy jego pełnomocnik przesłał w dniu [...] r. odpisy: badania rezonansu magnetycznego z dnia [...] r. oraz skierowania do poradni neurochirurgicznej z dnia [...] r.

Przy piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] r. o zaleganiu w podatkach i zaświadczenie z dnia [...] r. z Banku [...]

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego podnosił, iż postanowienie powyższe jest, jego zdaniem, rażąco niesprawiedliwe i niewłaściwie. Stwierdził, iż w uzasadnieniu postanowienia sąd nie odniósł się do wielości postępowań toczących się z udziałem skarżącego jednocześnie. Podkreślił, iż wartość przedmiotu zaskarżenia przy wielości postępowań to ogółem kwota [...] zł, co spowoduje konieczność uiszczenia wpisów w łącznej kwocie [...] zł. Jak dalej argumentował skarżący, po jego stronie mogą powstać również dalsze koszty postępowania, a rozpatrzenie przez sąd wniosku o udzielenie prawa pomocy bez uwzględnienia przy analizie możliwości finansowych skarżącego wszystkich kosztów postępowania ciążących na skarżącym wobec wielości toczących się postępowań nie pozwala na właściwą ocenę sytuacji materialnej skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.- zwana dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Złożony przez pełnomocnika skarżącego sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany materiał dowodowy istniejący w chwili obecnej.

Warunkiem przyznania osobie fizycznej zwolnienia od kosztów sądowych, czyli opłat sądowych i wydatków w całości, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 i 4 P.p.s.a., jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.).

Tym samym przy rozpatrywaniu sprzeciwu należy zwrócić uwagę, czy skarżący wykazał w chwili obecnej, że jego stan majątkowy lub osobisty jest taki, że nie może ponieść kwoty [...] zł na pokrycie opłat sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Jak wskazuje się w orzecznictwie przez uszczerbek, o którym mowa wyżej należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).

Tym samym prawo pomocy powinno być przyznawane jedynie osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt

II OZ 318/05 niepubl.).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Warto również zwrócić uwagę, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Fakty, na które strona powołuje się w swoich oświadczeniach powinny być poparte stosowną dokumentacją i odpowiednimi materiałami źródłowymi.

W rozpoznawanej sprawie skarżący przedstawił szereg dokumentów, które pozwalały na rzetelną ocenę stanu materialno- finansowego i wskazał, iż źródłem utrzymania jego 5-osobowej rodziny jest prowadzona przez niego oraz jego żonę działalność gospodarcza.

Z tego tytułu uzyskują miesięczny dochód w łącznej kwocie ok. [...] zł. Tymczasem ponoszone wydatki związane z korzystaniem z ich wspólnego mieszkania o pow. [...] wynoszą ok. [...] zł. Dodatkowe opłaty regulowane co dwa miesiące to energia elektryczna (ok. [...] zł), woda i kanalizacja (ok. [...] zł). Ponadto pokrywa też czesne studiującej zaocznie córki, tj. ok. [...] zł na semestr. Jako składniki posiadanego przez żonę majątku, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej wymienił samochód [...] rok prod. [...] zakupiony na kredyt, który ta w dalszym ciągu spłaca. Natomiast na mieniu wnioskodawcy Prokurator Okręgowy w K. ustanowił zabezpieczenie (vide: postanowienie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt [...]), stąd nie dysponuje on środkami, które mógłby przeznaczyć na potrzeby postępowania sądowego. Tym bardziej, że posiadane w Bank [...] konto również zostało zajęte (vide: wydruk z rachunku bankowego za [...] i [...] r.).

Dodatkowo przy pismach z dnia [...] r., [...] i [...] r. oraz [...] r. do akt sprawy nadesłano obszerny materiał dowodowy obrazujący m.in. zawarte przez żonę wnioskodawcy umowy kredytu i pożyczki wraz z harmonogramami spłat, deklaracje VAT za ostatnie trzy miesiące, gdzie wykazano następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł i [...] zł, podatkową księgę przychodów i rozchodów, gdzie zadeklarowano od [...] do [...] r. przychód w kwocie [...] zł, zakup towarów handlowych na kwotę [...] zł, koszty uboczne zakupu [...] zł oraz wydatki rzędu [...] zł, historię rachunku bankowego, zeznanie podatkowe PIT-36L za [...] r., z którego ustalono, iż żona wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności w zakresie handlu częściami zamiennymi osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Natomiast prowadzona przez L. R. firma w ubiegłym roku podatkowym wypracowała przychód w kwocie [...] zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł oraz dochód rzędu [...] zł. Z uwagi na wystawione tytuły wykonawcze jego rachunek bankowy został zajęty (vide: wyciąg z [...] r.). Ponadto wykazana w okresie ostatnich trzech miesięcy podstawa opodatkowania wynosiła: [...] zł, [...] zł, [...] zł, podczas gdy ponoszone we [...] i [...] wydatki obejmowały następujące kwoty: [...] zł i [...] zł. Zarówno wnioskodawca jak i jego żona mają problemy zdrowotne (vide: rubryka nr 5 formularza oraz przedłożone przy piśmie z dnia [...] r. dokumenty źródłowe). Tymczasem ich pełnoletnia córka w okresie przebywania na urlopie dziekańskim pracowała za pośrednictwem Biura Pracy "[...]" w A. W chwili obecnej nie jest nigdzie zatrudniona, jako że decyzją z dnia [...] r. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.

Sąd zauważa, że zadeklarowany przez wnioskodawcę i jego żonę dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z pewnością nie może być postrzegany jako niewielki (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów PH "[...]" U. R. , gdzie wykazano przychód w kwocie [...] zł, zakup towarów handlowych o wartości [...] zł oraz koszty uboczne zakupu [...] zł, a także inne wydatki [...] zł, co daje dochód rzędu [...] zł, natomiast wypracowany przez PHU "[...]" L. R. zysk za okres od [...] do [...] r. wynosił [...] zł).

Sąd podkreśla, iż wysokość wypracowanego przez skarżącego i jego żonę w [...] roku przychodu oznacza, że prowadzą oni działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, w ramach której ponoszą też stosunkowo duże wydatki (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L, gdzie wynosił on odpowiednio dla PH "[...]"[...] zł, podczas gdy poniesione koszty jego uzyskania obejmowały kwotę [...] zł, co dało dochód rzędu [...] zł, natomiast PHU "[...]" zadeklarowało przychód rzędu [...] zł, koszty jego uzyskania wielkości [...] zł oraz dochód w wysokości [...] zł).

Tymczasem od osób prowadzących spory w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oczekiwać należy zapobiegliwości i przezorności, jako że ta wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji w tym kosztów także sądowych. Natomiast strona, która wyzbywa się środków, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie opłat sądowych i wydatków nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa przyznania jej prawa pomocy

we wnioskowanym zakresie jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem.

Wprawdzie przedłożony do akt materiał dowodowy rzeczywiście potwierdza, iż wobec wnioskodawcy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, a jego konta bankowe zostały zablokowane (vide: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. o wysokości zaległości w podatku VAT, które na dzień [...] r. wynosiły [...] zł), co może utrudniać prowadzenie działalności.

Podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków.

Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci (art. 87 w związku z art. 128 wskazanej ustawy). Tym samym konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 146/08, LEX nr 527887).

Dalej sąd podkreśla, że od strony ubiegającej się o prawo pomocy wymaga się dokładnego podawania informacji na temat stanu majątkowego oraz dochodów członków jej rodziny (vide: art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administra -cyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04 (ONSAiWSA 2005/1/8), gdzie wskazał, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę treść art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W tej sytuacji okoliczność, iż małżonka wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której w okresie ostatnich trzech miesięcy zadeklarowała następujące podstawy opodatkowania: [...] zł, [...] zł i [...] zł (vide: składane za [...],[...]

i [...] VAT-7), a córka poza pobieranym w okresie od [...] do [...] r. (vide: wyciąg z Banku [...]) stypendium osiągała jeszcze

we własnym zakresie środki utrzymania pracując od [...] do [...] r. w A. (vide: wydruki z rachunku bankowego dołączone do złożonego w dniu

[...] r. oświadczenia w tym zakresie), a zatem posiadała wystarczające możliwości by osiągnąć adekwatny do zdobytego wykształcenia pułap ekonomicznej samodzielności, nie może przemawiać za pozytywnym rozpoznaniem złożonego wniosku.

Sąd podkreśla jednocześnie, że w treści złożonego w dniu [...] r. formularza ta ostatnia okoliczność została pominięta przez stronę.

Tymczasem w orzecznictwie zgodnie podkreśla się, iż jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04 niepubl.).

Niezależnie od powyższego podkreślić również wypada, iż nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia wymienione wśród deklarowanych przez żonę wnioskodawcy wydatków raty spłacanego na zakup samochodu kredytu oraz zaciągniętych pożyczek. Trudno bowiem uznać, by te wydatki służyły utrzymaniu koniecznemu zwłaszcza w sytuacji, że wspomniany samochód marki [...] figuruje w ewidencji środków trwałych prowadzonej przez nią działalności, której kondycja finansowa jest na tyle dobra, że posiada ona zdolność kredytową pozwalającą na regularne spłacanie zaciągniętych z tego tytułu zobowiązań (vide: harmonogram spłat). Bezspornym jest bowiem, iż udzielając wskazane kredyty i pożyczki, banki dokonały oceny sytuacji majątkowej prowadzonej przez nią firmy PH "[...]" i nie pozwoliłyby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznały, iż ta nie daje gwarancji spłaty kredytów. sentencji W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się bowiem, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II FZ 23/06 niepubl.). W świetle powyższego uznać należało, iż L. R. nie wykazał w sposób dostatecznie przekonywujący jakoby przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia od kosztów sądowych w jego przypadku wystąpiła.

Ponadto z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie wynika jakoby zalegano ze spłatą jakichkolwiek rat.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego nieuwzględnienia przez sąd wielości postępowań sądowych , a co za tym idzie zwielokrotnionych i skumulowanych w czasie wpisów sądowych podkreślenia wymaga fakt, iż jak wskazał pełnomocnik skarżącego, wynoszą one sumarycznie [...] zł, co biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego i jego rodziny nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Przy czym przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy rozumieć tylko takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych(tak w postanowieniu NSA z dnia 17 marca 2005 r., III FZ 137/05, niepublikowane).

Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W związku z tym to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że prawo pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, może być przyznane jedynie wtedy, gdy skarżący pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach aż do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi i elementarnymi potrzebami nie jest w stanie zgromadzić środków nawet na pokrycie części opłat sądowych.

Sąd zauważa, iż zarówno skarżący jak i jego żona prowadzą działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, a sytuacja materialno-finansowa skarżącego nawet przy wielości postępowań sądowych nie uzasadnia udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie od osób prowadzących spory w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oczekiwać należy zapobiegliwości i przezorności, jako że ta wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji w tym kosztów także sądowych. Analiza materiału dowodowego pozwala, zdaniem sądu stwierdzić, iż sytuacja materialno-finansowa skarżącego jest dobra i nie ma podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.

Ponadto, podkreślenia wymaga fakt, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje zwrot poniesionych kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw (art. 200 P.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.