Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 966/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 254 ust 2, art 234.
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktatu o Unii Europejskiej
article: art. 2, art 58.
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
article: art. 185 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 449/06 w sprawie ze skargi C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zgłoszenia celnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Sz. na rzecz C. P. P. T.-P. Spółki z o.o. w T. [...] (trzy [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 449/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalił skargę C. P. POLAND T. – P. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany zgłoszenia celnego z następującym uzasadnieniem:

Agencja Celna "P.-A." ze Sz., działająca jako przedstawiciel Spółki C. P. POLAND T. – P. z T. złożyła w dniu [...] maja 2004 r. zgłoszenie celne na formularzu SAD Nr [...], wnioskując o dopuszczenie do obrotu towar w postaci grysu kukurydzianego, objętego przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej procedurą składu celnego. Zgłaszający zadeklarował wysokość należności celno-podatkowych z uwzględnieniem stawki celnej "egra omnes" w wysokości 152 EURO za 1000 kg i stawki podatku VAT w wysokości 7 % po jego weryfikacji przez organ celny zgodnie z art. 68 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz. U. UE L. Nr 302, z dnia 19 października 1992 r. ze zm.) – dalej: Wspólnotowy Kodeks Celny.

W dniu [...] lipca 2004 r. do Urzędu Celnego w Sz. wpłynął wniosek pełnomocnika ww. Spółki zawierający żądanie zmiany złożonego zgłoszenia w zakresie zastosowanej stawki celnej. Uznając, że przeprowadzona kontrola nie wykazała nieprawidłowości w zakresie zastosowanej stawki celnej "egra omnes" w wysokości 153 EURO/1000 kg, Naczelnik Urzędu Celnego w Sz. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. odmówił zmiany zgłoszenia celnego.

Rozpoznając na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., utrzymał decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że grys kukurydziany luzem jest klasyfikowany do kodu Taric 1104 23 10 00, a w dniu dokonania zgłoszenia celnego stawka celna wynosiła 152 EUR/1000 kg. W celu ochrony niektórych sektorów rynku, w związku z akcesją nowych państw członkowskich, w drodze dodatkowych rozporządzeń Unia Europejska wprowadziła odstępstwa od środków przejściowych zawartych m.in. w Załączniku IV do Aktu Przystąpienia, które to odstępstwa mają na celu uniknięcie ryzyka zakłóceń w handlu. Z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r. w sprawie środków przejściowych przyjętych w odniesieniu do handlu produktami rolnymi ze względu na przystąpienie Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. U. UE L. 293 z 11 listopada 2003 r. ze zm.) – dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1972/2003 - wynika, że przepisy jego stosuje się w drodze odstępstwa od postanowień Załącznika IV części 5 Aktu Przystąpienia oraz art. 20 i art. 214 Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz że produkty wymienione w jego art. 4 ust. 5, które przed 1 maja 2004 r. były w swobodnym obrocie we Wspólnocie, według stanu Wspólnoty na dzień 30 kwietnia 2004 r. lub w jednym z nowych Państw Członkowskich, a w dniu 1 maja 2004 r. są tymczasowo składowane (...) we Wspólnocie rozszerzonej, lub które są transportowane po poddaniu formalnościom wywozowym wewnątrz Wspólnoty rozszerzonej, należy obciążyć należnością przywozową "erga omnes" według stawki obowiązującej w dniu dopuszczenia do obrotu, czego jednak nie stosuje się do produktów wywożonych ze Wspólnoty Piętnastki, jeśli importer przedstawi dowody, że nie ubiegano się o żadną refundację wywozową względem tych produktów w kraju eksportującym.

Organ wskazał, że Spółka nie przedłożyła wymaganych dowodów jakie wynikają z rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003, dlatego należało się odwołać do art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i zawartej w nim reguły, iż dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.

Organ II instancji wskazał, iż w dniu dokonywania zgłoszenia celnego zdecydowana większość aktów prawnych wspólnotowych, w tym sporne rozporządzenie Komisji (WE) nr 1972/2003, dostępna była w języku polskim na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej jak również na stronie portalu prawnego Unii Europejskiej, a także, iż sporny akt prawa wspólnotowego został opublikowany w polskim Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego Wspólnot Europejskich w rozdziale 3, tomie 40, strona 474 (Dz. U. UE-sp. 03-40-474).

Skargę do WSA w Sz. wniosła na powyższe rozstrzygnięcie Spółka. Domagała się uchylenia decyzji obu instancji oraz zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności :

1. art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji Podatkowej przez brak odniesienia się do zarzutów odwołania dotyczących braku podstawy prawnej decyzji i uznania za prawidłowe stanowiska, że w sprawie można stosować akt prawny nie opublikowany w języku polskim;

2. art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji Podatkowej przez naliczanie cła bez podstawy prawnej;

3. zasad postępowania zawartych w art. 120, art. 121 i art. 123 Ordynacji Podatkowej przez uznanie, że przepisy Załącznika IV p.5 Aktu Przystąpienia nie znajdują w sprawie zastosowania i przyjęcia, że do towaru nie stosuje się zerowej stawki celnej, pomimo jego wspólnotowego pochodzenia;

4. art. 120, art. 121 oraz art. 124 Ordynacji podatkowej w związku z art. 7 Konstytucji RP przez naliczenie cła bez podstawy prawnej, a tym samym działanie organów celnych z naruszeniem przepisów prawa i tym samym naruszenie zasady zaufania strony do organów państwa;

5. art. 120, art. 121, art. 122 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez wskazanie w uzasadnieniu decyzji, iż rozporządzenie nr 1972/2003 zostało opublikowane w Dz. U. UE nr 293 z dnia 11 listopada 2003 r., jak również w polskim Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego WE w Rozdziale 3 tomie 40, strona 474. Rozporządzenie w dniu zgłoszenia nie było opublikowane natomiast Specjalne Wydanie Dziennika Urzędowego ukazało się w miesiąc po wydaniu decyzji i w dodatku w formie publikacji internetowej;

6. art. 121, art. 122 Ordynacji podatkowej przez stwierdzenie, że sama strona złożyła zgłoszenie ze stawką celną "erga omnes" podczas gdy to funkcjonariusze celni wymusili taką treść zgłoszenia;

7. art. 120, art. 121, art. 122, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej i art. 88 Konstytucji RP przez przyjęcie, że za ogłoszenie aktu można uznać każde jego upublicznienie;

8. art. 121, art. 123, art. 180, art. 187, art. 191 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie treści wyroku WSA w B.;

9. art. 121, art. 123, art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej przez powołanie się na glosę, której treść jest błędna i nie była znana stronie.

"Rażące" naruszenie prawa materialnego polegające:

1. art. 210 § 4 Ordynacji Podatkowej przez mylne wskazanie i błędne wyjaśnienie powodów naliczania cła i niewyjaśnienie niestosowania Załącznika IV p.5 Aktu Przystąpienia;

2. art. 4 ustawy o języku polskim przez wydanie decyzji z powołaniem się na przepisy, które nie były opublikowane w języku polskim;

3. art. 20 WKC przez niepodanie w decyzji, jaką stawkę celną organ zastosował;

4. Załącznika IV p.5 do Aktu Przystąpienia przez nieuznanie zerowej stawki celnej, mimo wspólnotowego pochodzenia towaru;

5. art. 27 Konstytucji RP przez powoływanie się na rozporządzenie nieopublikowane w języku urzędowym RP tj. w języku polskim;

6. art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych/.../ w związku z art. 88 Konstytucji RP przez powoływanie się na rozporządzenie, które w Polsce nie obowiązuje z powodu braku publikacji;

7. art. 87 ust.1 Konstytucji RP przez powoływanie się na ogłoszenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. jako podstawę obowiązywania Rozporządzenia 1972/2003, które to ogłoszenie pełni jedynie funkcję informacyjną i nie może być traktowane nawet jako wykładnia prawa.

Spółka wywiodła, że z uwagi na brak należytej publikacji Rozporządzenia 1972/2003 nie było podstaw do jego stosowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Sz. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że istota sporu sprowadza się do kwestii dopuszczalności stosowania do przedmiotowego towaru postanowień Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r., którego publikacja w dniu 11 listopada 2003 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej została dokonana jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich. Publikacja w języku polskim nastąpiła dopiero w Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej z 2004 r.

Sąd I instancji podkreślił, że z art. 58 Aktu Przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Wspólnoty Europejskiej z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 864 ze zm.) – dalej: Akt Przystąpienia - wynika, że teksty aktów instytucji Wspólnot i Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję i Europejski Bank Centralny w językach państw przystępujących są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w dotychczasowych jedenastu językach, a ich publikacja nastąpi w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w dotychczasowych językach były w ten sposób publikowane.

W ocenie Sądu przepisy spornego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 obowiązują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia akcesji, skoro przepisy Aktu Przystąpienia nie uzależniają obowiązywania cyt. rozporządzenia na terytorium RP od jego ogłoszenia w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Przepisy tego rozporządzenia sporządzone w języku polskim są tekstem autentycznym od dnia przystąpienia, co niewątpliwie przemawia za argumentacją o obowiązywaniu tego aktu od dnia akcesji. Sąd powołał również art. 3 pkt 1 spornego rozporządzenia, zastrzegający, iż zawiera ono postanowienia odmienne od przewidzianych w załączniku IV część 5 do Aktu Przystąpienia i od art. 20 oraz art. 214 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, co oznacza, iż stosowanie tego rozporządzenia nie jest poddane wymaganiom przewidzianym w tym Akcie, a co w przeciwnym razie oznaczałoby konieczność uwzględnienia w procesie jego stosowania zasad i reguł prawa traktatowego, m.in. art. 249 TWE.

Sąd zauważył, że sporne rozporządzenie jest aktem pochodnego prawa wspólnotowego, którego przepisy wchodzą w życie według zasad i reguł określonych w prawie wspólnotowym, co sprawia, iż w tym zakresie nie mają zastosowania wskazywane w skardze przepisy prawa krajowego, w tym także Konstytucji RP, dotyczące procesu stanowienia prawa oraz zasad i trybu ogłaszania aktów normatywnych. Dokonanie zatem przez Sąd oceny tego, czy akt prawa wspólnotowego pochodnego ustanowiony został zgodnie z zasadami prawa wspólnotowego oraz czy został on należycie ogłoszony, nastąpić może wyłącznie w oparciu o kryterium, którym są odpowiednie przepisy traktatowe czy inne przepisy wspólnotowego prawa pierwotnego lub pochodnego.

Sąd wskazał, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: p.p.s.a - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą tenże sąd, jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, wyłącznie w tej sprawie, w której orzeczenie to zostało wydane. Oznacza to, iż niezależnie od stopnia identyczności występujących w sprawach okoliczności, w tym tożsamości podmiotu obowiązków i uprawnień, organ celny nie jest formalnie związany oceną prawną sądu administracyjnego wyrażoną w innej sprawie. W związku z powyższym Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zawartego w wyroku WSA w B. z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt SA/Bd 275/05 i podkreślił, iż strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym profesjonalnie zajmującym się importem produktów rolnych i stosującym odpowiadające jej procedury celne, a także działającym przez agencje celną, więc przez przedstawiciela również profesjonalnie zajmującego się czynnościami związanymi z zagranicznym obrotem towarowym. Jak to podkreślono w uzasadnieniu decyzji ostatecznej, o znajomości treści spornego rozporządzenia ze strony skarżącej Spółki, a przede wszystkim składającego wówczas zgłoszenia celne jej przedstawiciela (agencji celnej), dowodzi treść zgłoszeń celnych z dnia [...] maja 2004 r., w których sam zgłaszający wskazał w stosownej rubryce dokumentu SAD na wysokość stawki celnej "erga omnes". Podnoszony w skardze argument, że było to wówczas efektem wymuszenia ze strony organu celnego, który odmówił przyjęcia zgłoszenia o innej treści, jest argumentem całkowicie gołosłownym. Do odmowy doszło dopiero przy składaniu zgłoszenia celnego z dnia [...] maja 2004 r. przez innego przedstawiciela. Jakkolwiek polska wersja językowa spornego rozporządzenia opublikowana została w specjalnym wydaniu Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, to jest niewątpliwym, na co wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę, że polska wersja językowa tego aktu, ogłoszonego w dniu 11 stycznia 2003 r. w tymże Dzienniku w jedenastu językach ówczesnych Państw Członkowskich, w obiegu informacyjnym pozostawała już wcześniej, tj. przed dniem akcesji, dostępna m.in. na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej.

Sąd I instancji podniósł, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy za trafne uznać należy odwoływanie się do wspólnotowej zasady pewności prawa, to konieczne jest także rozważenie nie tylko chronionego tą zasadą interesu samego skarżącego, ale również legitymowanego interesu Wspólnoty Europejskiej.

C. P. POLAND T. – P. Sp. z o.o. w T. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości wnosząc o jego zmianę i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Sz. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Sz. lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz., a ponadto zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:

I. Naruszenie art. 174 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – dalej: p.p.s.a. - to jest "poważne" naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a polegające na tym że:

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. wadliwie rozpoznał zarzut naruszenia prawa przez organ administracyjny dotyczący art. 88 ust 1 i 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, iż dopuszczalne jest stosowanie prawa obcego tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 bez jego ogłoszenia na terytorium RP;

2. Brak bezpośredniego zastosowania art. 88 ust. 3 Konstytucji RP przez pominięcie jednoznacznego zapisu, iż umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw;

3. Brak zastosowania art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999) przez oczywiście błędne przyjęcie, iż przepisy obowiązujące na terytorium RP nie muszą być publikowane w języku polskim;

4. Brak zastosowania art. 27 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, iż w tym zakresie nie ma zastosowania wskazany w skardze przepis Konstytucji RP;

5. Brak zastosowania art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w stosunku do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 przez błędne uznanie, iż ogłoszenia Prezesa Rady Ministrów, pełnią funkcję normatywną, a nie jedynie informacyjną;

6. Błędną wykładnię przepisów załącznika IV pkt 5 Aktu Przystąpienia oraz art. 20 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przez uznanie, iż stosowanie tego rozporządzenia nie jest poddane wymaganiom przewidzianym w tym Akcie.

II. Naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1. Art. 170 p.p.s.a. przez całkowite pominięcie orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 275/05 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 stycznia 2004 r., sygn. akt. III SA 2719/02 zapadłych w sprawach podobnych oraz braku uzasadnienia i wyjaśnienia dlaczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. nie podzielił poglądów Sądów Administracyjnych w B. i W., a w każdym zaś przypadku winien był wyjaśnić z jakich przyczyn uznał, iż te orzeczenia nie mają zastosowania do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej;

2. "Rażące naruszenie" art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności zarzutu opisanego w pkt. 1, 2, 4, 5 skargi oraz brak ustosunkowania się co do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego opisanych w pkt. 3, 4, 7 skargi - co potwierdza, iż rozstrzygnięcie nastąpiło nie na podstawie swobodnego uznania Sądu, a na podstawie dowolnego uznania Sądu orzekającego;

3. "Rażące" naruszenie art. 106 § 3 oraz 106 § 4 i 5 p.p.s.a. w związku z art. 232 i art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 64, poz. 296 ze zm.) – dalej: k.p.c. - przez oczywiście błędne przyjęcie na stronie 16 i 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. "iż polska wersja językowa rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 była dostępna w języku polskim na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej", podczas gdy w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego tę tezę poza gołosłownymi twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej w Sz. Tym samym ocena materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy dokonanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. jest całkowicie dowolna nie oparta na jakimkolwiek przeprowadzonym w sprawie dowodzie (gdyż taki nie istniał);

4. "Poważne" naruszenie art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 232 i art. 233 § 1 k.p.c. przez oczywiście błędne przyjęcie (karta 17 uzasadnienia) "aby do czasu specjalnego wydania polskiej wersji językowej Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej za równoważne z tą publikacją uznawać prowizoryczne ogłoszenie spornego rozporządzenia na stronach internetowych, który to pogląd jakkolwiek w najwyższym stopniu dyskusyjny można by było uznać za usprawiedliwiony, gdyby ogłoszenie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 było ogłoszone w języku polskim, który to fakt do chwili dokonania odprawy celnej nigdy nie miał miejsca, a zatem poglądy i oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. mają charakter całkowitej dowolności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podkreśliła, że organ celny do chwili wydania decyzji nie był w stanie udostępnić Dzienników Urzędowych UE w języku polskim, w którym znajduje się Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1972/2003.

Spółka podniosła, że cyt. rozporządzenie nie ma mocy wiążącej na terytorium Polski, bowiem nie zostało w sposób prawidłowy opublikowane. Zgodnie z art. 27 Konstytucji RP na terenie Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski i niedopuszczalne jest aby wymagać od obywatela polskiego, by stosował się do aktów prawnych, które nie są opublikowane w języku urzędowym. Do chwili przyjęcia zgłoszenia celnego Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1972/2003 nie zostało opublikowane w języku polskim w jakiejkolwiek formie dopuszczonej przez przepisy prawa, nie zostało również opublikowane w języku polskim nawet na stronach internetowych Komisji Europejskiej (TARIC). Art. 88 ust. 1 Konstytucji RP określa ogłoszenie jako warunek konieczny wejścia w życie ustaw rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego. Analogicznie sprawę rozstrzyga art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do aktów prawnych prawa obcego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej przez pominięcie treści art. 88 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy dopuścił się poważnego naruszenia prawa materialnego. W sprawie niniejszej doszło do naruszenia art. 88 ust. 3 Konstytucji RP, który przewiduje iż umowy międzynarodowe stosuje się wtedy gdy zostały ogłoszone w trybie właściwym dla ustaw. Gdyby nawet przyjąć, iż w Traktacie Akcesyjnym Rzeczypospolita Polska zobowiązała się do bezpośredniego wdrożenia i ogłoszenia wiążących dyrektyw Komisji Europejskiej, to nadal istnieje obowiązek ich ogłoszenia w języku polskim. Obowiązek publikowania przepisów w języku polskim wynika wprost z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999). Tym zagadnieniem, poruszonym w skardze, Sąd nie zajął się w ogóle.

Skarżąca podniosła, że przepisy załącznika IV pkt. 5 Aktu Przystąpienia oraz art. 20 Wspólnotowego Kodeksu Celnego spełniają wszystkie wymogi przewidziane artykułami 8, 27, 87, 88 Konstytucji RP. Bezzasadnie zatem organ celny odmówił stosowania załącznika IV, a WSA w Sz. nie wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego nie zastosował przepisów tego załącznika.

Spółka wskazała, że identyczne sprawy były już rozpatrywane przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne, a Sąd I instancji rozpatrujący niniejszą sprawę ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż orzeczenia te wiążą wyłącznie składy orzekające tych Sądów, nie wyjaśniając dlaczego uznał, iż przywołane orzeczenia innych sądów administracyjnych nie mogą mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Spółka dodała, iż wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż nie do pogodzenia z art. 2 Konstytucji RP jest okoliczność, iż w tym samym lub zbliżonym stanie faktycznym zapadają sprzeczne w treści orzeczenia różnych sądów administracyjnych.

Zdaniem skarżącej z treści uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. wynika, że Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi wobec czego jest to uchybienie o charakterze procesowym, które ma wpływ na wynik sprawy i winno skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

W toku postępowania kasacyjnego skarżąca w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. powołała się na wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości C 161/06 z dnia 11 grudnia 2007 r. dotyczący pytania prejudycjalnego na temat prawidłowej publikacji rozporządzeń Wspólnoty.

Dyrektor Izby Celnej w piśmie z dnia [...] marca 2008 r. potwierdził swoje stanowisko w sprawie, iż Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1972/2003 było prawidłowo opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny /dalej zwany NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W obrębie podstawy z art. 174 p.1 p.p.s.a. /naruszenie prawa materialnego/ zasadny jest zarzut błędnego przyjęcia, że Rozporządzenie 1972/2003 musi być na terytorium Polski stosowane niezależnie od tego, czy zostało ono opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Jak trafnie uznał Sąd I instancji istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności stosowania do towarów objętych zgłoszeniem celnym dokonanym po przystąpieniu Polski do UE postanowień Rozporządzenia 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r., którego publikacja dokonana w dniu 11 listopada 2003 r. nastąpiła jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a nie miała miejsca w języku polskim.

Wobec pewnego pomieszania materii i podstaw uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie niniejszej należy na wstępie przypomnieć, że "Wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego./.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r., sygn. akt FSK 571/04, OSP 2005/5/71). Od daty przystąpienia Polski do Wspólnoty oba porządki prawne funkcjonują na jej terytorium, jako państwa członkowskiego, wspólnie i jednocześnie, przy czym wspólnotowa część porządku prawnego podlega własnym regułom interpretacji i kontroli zastrzeżonej tylko dla organów wspólnotowych. Zatem, ponieważ problem dotyczy stosowania prawa wspólnotowego - rozporządzenia Komisji (WE), w prawie wspólnotowym należy szukać jego rozwiązania.

Szczegółowe warunki przystąpienia uregulowane są w Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, jako "Akt dotyczący warunków przystąpienia", którego uregulowania należą do prawa pierwotnego.

Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny (dalej określany jako EBC) przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państwa członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Takim aktem przyjętym przez instytucję Wspólnoty – Komisję (WE) przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty jest rozporządzenie 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r.

Zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia teksty aktów instytucji oraz EBC przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę Komisję i EBC m.in. w języku polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi, na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych 11 językach. Art. 58 zd. 2 stanowi, że teksty te zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w obecnych językach były tam publikowane. Jak wynika z powołanego przepisu, teksty aktów instytucji Wspólnoty przyjętych przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty powinny zostać sporządzone także w języku polskim i opublikowane po polsku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tak sporządzone i opublikowane mają walor autentyczności.

Zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenia Rady i Komisji /.../, które są skierowane do wszystkich Państw Członkowskich są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w jego braku dwudziestego dnia po ich publikacji.

Jest niesporne, że zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 11 listopada 2003 r. (Dz. U. L.03.293.3) w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a jego art. 10 stanowił, że wchodzi ono w życie zależnie od i z dniem wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu nowych państw tj. z dniem 1 maja 2004 r.

Z powołanych przepisów prawa wspólnotowego wynika wprost, że Rozporządzenie powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim i posiada wówczas walor autentyczności, a jednocześnie, że wchodzi ono w życie w stosunku do Polski z dniem 1 maja 2004 r. Nie została w przepisach przewidziana ani uregulowana sytuacja, gdy Rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim, a już weszło w życie, wobec wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu. Niespójność, a przynajmniej niekompletność uregulowań jest oczywista, bowiem nie jest jasne, jaka jest moc wiążąca Rozporządzenia, które weszło w życie zgodnie z art. 10, ale nie zostało opublikowane w sposób określony art. 58 Aktu o warunkach przystąpienia tj. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim. Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie niniejszej.

Dodać jeszcze należy, że zgodnie z Ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (M.P. nr 20 z 2004 r. poz.359) Dzienniki Urzędowe Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej będą dostępne w sprzedaży i nieodpłatnie do wglądu w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej. Jak wynika z Ogłoszenia, będącego legalną informacją skierowaną do obywateli i organów Państwa, polskie teksty prawa wspólnotowego powinny być dostępne i to także nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych.

Ma rację skarżąca, że trudna do zaakceptowania jest teza, że akt prawa wspólnotowego regulujący wprost uprawnienia i obowiązki obywateli polskich /co do wysokości należnego cła/ posiada wobec nich moc wiążącą i może być stosowany mimo, że nie jest opublikowany w prawem przewidziany sposób w ich języku narodowym i nie jest dostępny zgodnie z informacją zawartą w Ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej.

Nie ma jednak racji żądając oceny tej sytuacji w oparciu o regulacje prawa krajowego-wewnętrznego. Chodzi bowiem o interpretację prawa wspólnotowego, będącego częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego i o rozwiązanie problemu prawnego powstałego na tle stosowania tego prawa.

Po 1 maja 2004 r. na porządek prawny w Polsce składają się dotychczasowy system prawa narodowego oraz szeroko rozumiane prawo wspólnotowe. Prawo wspólnotowe, które poprzez akcesję stało się częścią prawa krajowego nie podlega jednak tym samym zasadom interpretacji i kontroli, co krajowa część porządku prawnego. Prawo wspólnotowe, traktaty założycielskie i akty prawne oparte na traktatach są stosowane zgodnie z treścią traktatów i warunkami Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz zgodnie z zasadami stosowania prawa wspólnotowego tj. zasadą bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności. Ich stosowanie i interpretacja nie opiera się na przepisach prawa krajowego, bowiem wspólnotowy porządek prawny zawiera własne, wspólne uregulowania wiążące we wszystkich państwach Wspólnoty. Stąd żądanie oceny prawa wspólnotowego wedle przepisów Konstytucji RP i ustawy o języku polskim nie jest uzasadnione. Nie zmienia to faktu, że podniesiona przez skarżącą niespójność uregulowań wspólnotowych istnieje.

Jej rozwiązania należy jednak szukać we wspólnotowym porządku prawnym.

Po dacie akcesji sądownictwo krajowe stało się sądownictwem wspólnotowym w tym znaczeniu, że sądy krajowe stosują prawo wspólnotowe. Prawo to stosowane jest zatem w sposób zdecentralizowany w państwach członkowskich. Dla zapewnienia jednolitości interpretacji i stosowania prawa wspólnotowego w państwach Unii interpretacja prawa wspólnotowego i jego wykładnia zgodnie z art. 220 TWE zastrzeżona jest dla Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji, które w zakresie swojej właściwości czuwają nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Instytucją, która umożliwia sądom krajowym uzyskanie takiej legalnej wiążącej wykładni prawa wspólnotowego jest instytucja pytań prejudycjalnych.

Zgodnie z art. 234 TWE Sąd każdego z państw członkowskich, który poweźmie wątpliwość, co do wykładni Traktatu oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i EBC może zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do ETS. Jest to zasadniczy mechanizm współpracy prawnej między sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r. P 37/05, OTK-A 2006/11/177). Tak więc z mocy powołanego przepisu prawa pierwotnego wykładnia prawa Wspólnoty należy do Trybunału Sprawiedliwości (dalej ETS).

Jak wyjaśnił ETS w p.12 noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym (2005/C143/01) sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego jest co do zasady zobowiązany skierować do Trybunału pytanie prejudycjalne, chyba, że Trybunał orzekał już w tej kwestii, a jakikolwiek nowy kontekst nie rodzi poważnych wątpliwości, co do możliwości stosowania jego wcześniejszego orzecznictwa.

W tym miejscu wskazać należy, że ETS odpowiadając na pytanie wniesione w trybie art. 234 TWE przez Krajsky soud v Ostrave (Republika Czeska) wypowiedział się w kwestii możliwości powoływania się na przepisy wspólnotowe nie przetłumaczone na język państwa członkowskiego, przy czym chodziło o Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 2003 r., które po przystąpieniu Republiki Czeskiej do Wspólnoty, w chwili popełnienia spornych czynów nie zostało jeszcze opublikowane w języku czeskim.

W p. 51 orzeczenia z dnia 11 grudnia 2007r. w sprawie C-161/06 Skoma Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. Urz. WE C Nr 51, str. 13 z dnia 23 lutego 2008r.) ETS wyjaśnił, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków." ETS wyjaśnił także (p.61), że orzekając o niemożności powoływania się na rozporządzenie wspólnotowe nie opublikowane w języku państwa członkowskiego wobec jednostek w tym państwie członkowskim ETS dokonuje wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE. Wskazać należy, że jednoznaczna i dokładna odpowiedź ETS w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą, zważywszy, że ETS dba o jednolitość orzecznictwa i często odwołuje się do swoich wcześniejszych orzeczeń.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że powołane orzeczenie zawiera wykładnię art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zd.1 TWE, a rozważania w nim zawarte znajdują pełne zastosowanie do kwestii będącej przedmiotem sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy w ocenie NSA prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust.2 zd.1 TWE nie pozwala na przyjęcie, że Rozporządzenie 1972/2003 mogło znaleźć zastosowanie do zgłoszenia celnego dokonanego dnia 10 maja 2004 r. jeżeli Rozporządzenie to nie było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. NSA wyraża pogląd, że przesłanką możliwości powoływania się wobec jednostek na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś elektroniczne wersje tłumaczeń nie gwarantują w dostatecznym stopniu pewności prawa i równości obywateli Unii. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele jednych krajów Unii są zobowiązani do przestrzegania prawa, z którym mogą zapoznać się w swoim języku ojczystym w powszechnie dostępnych przewidzianych prawem organach publikacji, a obywatele innych (nowych) krajów są zawiązani przepisami prawa, z którymi w taki sposób nie mogą się zapoznać. W ocenie Sądu wobec treści powołanych przepisów prawa wspólnotowego nie jest uprawniony pogląd, że obywatele polscy, aby zapoznać się z obowiązującym ich prawem Unii muszą korzystać z nieoficjalnych tłumaczeń dostępnych w internecie oraz, że jako profesjonaliści powinni to czynić. Obowiązków się nie domniemywa, obowiązki muszą wynikać przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Dokonując wykładni odmiennej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. naruszył prawo materialne tj. powołane przepisy prawa wspólnotowego.

W sprawie niniejszej kwestia daty prawidłowej publikacji Rozporządzenia 1972/2003 tj. publikacji w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie została dotychczas wyjaśniona. Jest sporne między stronami, czy i kiedy omawiane rozporządzenie w ogóle zostało opublikowane w sposób prawidłowy. Nie jest zatem wyjaśniona okoliczność, czy Rozporządzenie 1972/2003 w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. w dniu [...] maja 2004 r. było opublikowane w taki sposób w (języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej), aby mogło być dla skarżącej źródłem obowiązków, co do wysokości stawki celnej. W tym stanie rzeczy zasadny jest zarzut kasacji, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd zaakceptował bowiem brak ustalenia przez organy administracji daty publikacji Rozporządzenia, która to okoliczność ma znaczenie decydujące dla możliwości jego stosowania.

Z powołanych względów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Sz. do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w Sz. ustali, czy w dacie dokonania zgłoszenia celnego będącego przedmiotem sprawy niniejszej Rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Po tym ustaleniu, stosując wykładnię zaprezentowaną wyżej oceni, czy omawiane Rozporządzenie mogło być podstawą określenia stawki celnej dla zgłoszenia dokonanego przez skarżącą w dniu [...] maja 2004 r. mając na względzie, że dług celny powstaje z datą przyjęcia zgłoszenia celnego i ta data decyduje o stosowanych do tego zgłoszenia przepisach prawa.

Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania NSA orzekł na podstawie art. 203 p.1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. i zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Sz. na rzecz C. P. Poland T.-P. Sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na sumę tę składa się kwota [...] zł tytułem zwrotu wpisu sądowego ustalonego od skargi kasacyjnej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA w Sz. z dnia [...] czerwca 2007 r.(k.[...] akt WSA) oraz, na podstawie § 14 ust. 2 p.1 lit. a) i p. 2 lit. a) w związku z § 6 p. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163 z 2002 r. poz. 1349 ze zm.), kwota [...] zł tytułem zwrotu kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej i udziału w rozprawie przed NSA radcy prawnego reprezentującego wcześniej stronę w postępowaniu przez sądem I instancji, a także kwota [...] zł zgodnie ze złożonym spisem kosztów tytułem zwrotu poniesionych przez stronę kosztów związanych z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, porto i wykonania kopii dokumentów.