Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 427/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 ust. 2, art. 6 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant: Starszy Asystent Sędziego Robert Daduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku przewoźnika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 28 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno–Skarbowego w [...] z dnia 25 lipca 2019 r. i nałożył karę pieniężną za wykonywanie przewozu z naruszeniem prawa.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia 25 lipca 2019 r. (nr [...]) Naczelnik [...] Urzędu Celno–Skarbowego w [...] - na podstawie przepisów art. 8 ust. 1, art. 24 ust. 1 pkt 1, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm. – dalej zwana jako: "s.m.d.k.t") w zw. z art. 210 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - dalej jako "o.p.") oraz uwzględniając protokół z kontroli z dnia 26 października 2018 r. Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...] – nałożył na Z. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwa P.H.-U. Z. W. (dalej zwanego także "stroną", "skarżącym") karę pieniężną w kwocie 10.000 zł w związku z niewykonaniem przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, tj. aktualizacji danych zawartych w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim był obowiązany do ich zgłoszenia.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 26 października 2018 r. na drodze krajowej w miejscowości G. funkcjonariusze celno-skarbowi dokonali kontroli pojazdu samochodowego (nr rej. [...]) w trakcie której ustalono, że przewoźnik podjął się wykonania przewozu towaru o nazwie N. L., zaklasyfikowanego do kodu CN 2707.99.80 (pozycja CN 2707) w ilości 8496 kg, w 8 pojemnikach typu masuer (DPPL - Duży pojemnik do przewozu luzem), co znalazło odzwierciedlenie w międzynarodowym samochodowym liście przewozowy (nr [...]). W związku z wątpliwościami co do tożsamości towaru do wskazanego kodu CN, funkcjonariusze pobrali jego próbki, na które został wystawiony protokół pobrania próbki towaru.

W trakcie kontroli kierujący pojazdem P. P. okazał list przewozowy [...] międzynarodowy samochodowy list przewozowy [...] oraz podpisał sporządzony protokół z kontroli z dnia 26 października 2018 r.

Celem ustalenia prawidłowej klasyfikacji przewożonego towaru pobrane próbki przekazano do [...] Urzędu Celno-Skarbowego [...] Dział Laboratorium Celne, Terminal Samochodowy w K. W dniu 18 marca 2019 r. wpłynęło sprawozdanie z badań nr [...] oraz nr [...] wskazujące klasyfikację przedmiotowego towaru do kodu CN 2707.99.99, co potwierdziło, że przewożony towar podlegał ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2019 r. organ wszczął postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów przez wykonanie przez przewoźnika przewozu towaru o nazwie N. L. (pozycja CN 2707) bez uzupełnienia zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 pkt 1 s.m.d.k.t., natomiast pismem z dnia 12 kwietnia 2019 r. - w związku z możliwością odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z urzędu -poinformował stronę o możliwości przedłożenia dokumentów potwierdzających sytuację finansową firmy.

W dniu 24 kwietnia 2019 r. wpłynęło pismo strony, w którym wyjaśniono, że przewoźnik otrzymał zlecenie transportowe od A. Sp. z o.o. na przewóz rzeczy na trasie N.- B. - G. bez informacji o podleganiu przewożonego towaru pod ustawę o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. W piśmie tym strona wskazała że przewóz towaru podlegającego tej ustawie wiązałby się ze zwiększoną stawką za fracht. Strona poinformowała też o posiadanym leasingu operacyjnym na ciągniki siodłowe i naczepy kontenerowe oraz zaciągniętym kredycie w dniu 5 grudnia 2018 r. w wysokości 120.000 zł. Wskazała, że celem jej działania nie było świadome naruszenie przepisów. Poinformowała, że w dniu kontroli został wykonany telefon do spedytora, który poinformował, że przesyłka nie wymaga dodatkowego zgłoszenia SENT. Przedłożono zlecenie transportowe nr [...] fakturę z dnia 26 października 2018 r. [...] za przewóz, zestawienia miesięczne za okres od września 2018 r. do lutego 2019 r., kartę doręczeń, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR, list przewozowy nr [...] międzynarodowy samochodowy list przewozowy [...] list przewozowy nr [...]. Nie przedstawiono zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2018 r. (PIT-37 i PIT-36L), na które strona powołała się w piśmie.

Organ na podstawie przedłożonych dokumentów wskazał, że strona przewoziła towar o nazwie N. L., który został zaklasyfikowany do pozycji CN 2707, kodu CN 2707.99.99 w ilości 8496 kg i był to przewóz, o którym mowa w art. 6 ust. 1 s.m.d.k.t. W przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b/ tej ustawy w ilości przekraczającej 500 litrów (w omawianej sytuacji 8496 kg) z terytorium państwa członkowskiego, podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

W art. 3 ust. 2 s.m.d.k.t. przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. oleje i pozostałe produkty destylacji wysokotemperaturowej smoły węglowej; podobne produkty, w których masa składników aromatycznych jest większa niż składników niearomatycznych, w tym również przewożony towar przyporządkowany do pozycji CN 2707.

Organ stwierdził, że strona, będąc kolejnym przewoźnikiem i podmiotem kontrolowanym, wykonującym przewóz z N. do G. - co potwierdza zlecenie transportowe nr [...] – zobowiązana była do aktualizacji zgłoszenia, tak aby dane w systemie SENT odpowiadały stanowi faktycznemu sprawy. Dane, które są obowiązani podawać przewoźnicy określa art. 6 ust. 3 pkt 1 s.m.d.k.t. i w razie zmiany należy niezwłocznie dokonać ich aktualizacji, o której mowa w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Niedopełnienie tego obowiązku powoduje konsekwencje finansowe wynikające z art. 24 ust. 1 pkt 1 s.m.d.k.t .

Organ podkreślił, że wyjaśnienie przewoźnika, że nie został poinformowany, iż przewożony towar podlega monitorowaniu nie jest wystarczającym powodem, aby zwolnić go ze stosowania przepisów, tym bardziej, że w międzynarodowym liście przewozowym [...] (okazanym do kontroli) wyraźnie został wskazany kod CN przewożonego towaru tj. kod CN 27079980 (czyli pozycja CN 2707), a zgodnie z ustawą SENT podlegał on monitorowaniu. Organ wskazał, że kontakt ze spedytorem dopiero w dniu kontroli świadczy o nieznajomości przepisów cytowanej ustawy, w szczególności art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 8 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1, nakazujących przewoźnikowi odmowę rozpoczęcia przewozu w sytuacji, gdy nie otrzymał on numeru referencyjnego bądź innych wymienionych tam dokumentów. Organ podkreślił, że przewoźnik działa na rynku jako profesjonalista i dbając w sposób należyty o swoje interesy winien znać regulacje dotyczące prowadzonej przez siebie działalności.

Regulacja zawarta w treści art. 24 ust. 1 pkt 1 s.m.d.k.t stanowi, że w przypadku gdy przewoźnik nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, natomiast stosownie do treści art. 26 ust. 1 i ust. 2 s.m.d.k.t kara pieniężna nakładana jest przez naczelnika urzędu celno-skarbowego w formie decyzji.

Kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej została natomiast uregulowana w art. 22 ust. 3 s.m.d.k.t., zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Organ podkreślił, że sformułowanie "organ może odstąpić" oznacza, że decyzje w tym względzie mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, które jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. A zatem przedmiotem uznania w rozpoznawanej sprawie jest określenie skutku prawnego w postaci nałożenia kary pieniężnej bądź odstąpienia od jej nałożenia. Jednocześnie organ podkreślił, że uznanie będzie mogło mieć miejsce wówczas, gdy organ stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie (czyli sytuacji odpowiadających użytym pojęciom "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"); w przypadku braku wyboru decyzja będzie miała charakter związany.

W ocenie organu "ważny interes przewoźnika" oznacza sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować nałożonej kary. Nałożenie kary godzi w ważny interes przewoźnika, gdy wskutek nieprzewidywalnych losowych okoliczności, jej uregulowanie mogłoby zachwiać podstawami prowadzonej przez niego działalności. Są to zatem sytuacje o charakterze wyjątkowym i szczególnym, których przewoźnik dbający należycie o swoje interesy, nie mógł przewidywać.

W przypadku strony organ nie stwierdził istnienia okoliczności wskazujących na ważny interes przewoźnika uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Strona nie wskazała, a organ z urzędu nie posiada wiedzy o jakichkolwiek okolicznościach o charakterze losowym, nieprzewidywalnym, które uniemożliwiłyby przewoźnikowi dokonanie aktualizacji zgłoszenia tak, aby dane w systemie SENT odpowiadały stanowi faktycznemu.

Z kolei jeśli chodzi o "interes publiczny", to – zdaniem organu - rozumie się przez to dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Na tle rozwiązań przyjętych w ustawach podatkowych scharakteryzowano w literaturze przedmiotu, że odwołanie się do interesu publicznego wymaga każdorazowo dokonywania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak, np. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej.

Mając to na uwadze organ stwierdził, że w toku postępowania nie stwierdzono, aby istniały jakieś szczególne względy, wspólne społeczności, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary. Rozstrzygnięcie takie w przedstawionym stanie faktycznym godziłoby w podstawowe zasady sprawiedliwości, równości wobec prawa i powszechności ponoszenia kar za niedopełnienie obowiązków płynących z ustawy. Każdy bowiem z przewoźników dokonując przewozu, o którym mowa w cytowanej ustawie, obowiązany jest niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w zakresie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 s.m.d.k.t. i w interesie publicznym jest powszechne prawidłowe stosowanie przez nich przepisów prawa. Udzielenie ulgi w takim stanie faktycznym prowadziłoby do nieuzasadnionego faworyzowania strony i godziłoby w zasady równości i sprawiedliwości społecznej.

Po rozpatrzeniu złożonego przez stronę odwołania - w którym strona powołując się na art. 3 ust. 7 s.m.d.k.t. podnosiła, że operacja transportowa stanowiła w istocie "przesunięcie międzymagazynowe", a ponadto, że przewoźnik nie otrzymał od zleceniodawcy żadnej informacji o konieczności monitorowania ładunku SENT - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a/ o.p. oraz art. 6 ust. 3 pkt 1, art. 22 ust. 2 s.m.d.k.t, w dniu 28 lutego 2020 r. wydał decyzję (nr [...]) którą uchylił decyzję organu I instancji w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania przed organem I instancji zwracając uwagę, że w pierwszej kolejności (w dniu kontroli) kwestię sporną stanowiła ujawniona w toku kontroli tożsamość towaru w odniesieniu do prawidłowej klasyfikacji do pozycji CN, jednakże wątpliwość ta została jednoznacznie wyjaśniona na skutek poddania próbki przedmiotowego towaru badaniom laboratoryjnym, na podstawie których ustalono, iż przewożony towar należał do kodu CN 2707.99.80, co oznaczało konieczność dopełnienia przez odbiorcę towaru oraz przewoźnika obowiązków ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów w związku z podleganiem takiego przewozu towaru systemowi monitorowania.

Z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że zarówno podmiot odbierający, jak i przewoźnik nie dopełnili ciążących obowiązków, o których mowa w przytoczonym art. 6 ust. 1 i ust. 3 s.m.d.k.t., dlatego organ I instancji zasadnie przyjął, że w sytuacji ujawnienia powyższego zaniechania zarówno na podmiot odbierający (sprawa prowadzona w odrębnym postępowaniu), jak i na przewoźnika należało nałożyć karę pieniężną.

Stosownie do treści art. 22 ust. 2 s.m.d.k.t. w przypadku, gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 tej ustawy na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.

Organ odwoławczy wskazał, że zakwalifikowanie przez organ I instancji stwierdzonego uchybienia jako naruszenia normy art. 8 ust. 1 s.m.d.k.t. i w konsekwencji nałożenie kary na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nie było uzasadnione, ponieważ aktualizacja, o której mowa w art. 8 ust. 1 s.m.d.k.t. winna być poprzedzona w pierwszej kolejności zgłoszeniem towaru do systemu monitorowania SENT.

Odnosząc się wobec powyższego do argumentacji strony podniesionej w odwołaniu organ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 3 s.m.d.k.t. przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o wymienione w tym przepisie dane. Stąd też bez zaznaczenia dla okoliczności sprawy pozostaje argument, że strona nie otrzymała w dokumencie zlecenia przewozu stosownych informacji o konieczności dopełnienia obowiązków wynikających z podlegania przewozu systemowi monitorowania. Obowiązek zgłoszenia przewozu towaru do systemu SENT wynikał z dokumentu towarzyszącego przewozowi, a mianowicie z międzynarodowego listu przewozowego [...] przedstawionego przez kierowcę w dniu kontroli, z którego treścią strona, jako profesjonalny przewoźnik zapewne się zapoznała a powstałe wątpliwości w kontekście braku zgłoszenia przewozu do sytemu SENT przez podmiot odbierający próbowała wyjaśniać, jak sama wskazuje, dopiero w dniu kontroli.

Odnosząc się do argumentacji strony podniesionej na okoliczność możliwości uznania kontrolowanego przewozu towaru jako przesunięcie międzymagazynowe, o którym mowa w art. 3 ust. 7 s.m.d.k.t., organ odwoławczy odwołując się do treści tego przepisu wskazał, że uznanie przewozu jako przesunięcia międzymagazynowego, które nie podlega systemowi monitorowania drogowego przewozu towarów, wymaga spełnienia warunku posiadania w czasie przewozu dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe, wystawionego przez nadawcę towaru. Dokumenty natomiast przedłożone w dniu kontroli przewozu towaru tj. wspomniany międzynarodowy list przewozowy [...] i list przewozowy nr [...] nie spełniają tych przesłanek.

W konsekwencji niedopełnienie ustawowych obowiązków zgłoszenia a następnie uzupełnienia zgłoszenia przedmiotowego przewozu towaru do systemu SENT spowodowało, że przewóz towaru został dokonany poza systemem monitorowania tj. z naruszeniem przepisów ww. ustawy, co mogło skutkować narażeniem na straty Skarb Państwa, w sytuacji gdyby doszło do uszczupleń w zakresie podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług. Należy bowiem podkreślić, że celem ustawy jest - co do zasady - nakładanie kar pieniężnych związanych z ujawnieniem nieprawidłowości skutkujących uszczupleniem należności względem Skarbu Państwa. Niemniej jednak, o ile w przypadku uregulowania należności Skarbu Państwa po zrealizowaniu przewozu towarów (brak kontroli na drodze) można mówić o nieświadomym zaniechaniu nałożonych obowiązków, to w przypadku wykrycia nieprawidłowości w trakcie kontroli drogowej pewności takiej brak (por. uzasadnienie do projektu zmian ustawy wprowadzonych ustawą z dnia 10 maja 2018 r.). W zaistniałych zatem okolicznościach faktycznych i prawnych należało wymierzyć karę pieniężną na podstawie art. 22 ust. 2 s.m.d.k.t..

Skoro w dniu kontroli przewozu przedmiotowego towaru ustalono, że przewoźnikiem towaru była strona, to zgodnie z wymogami nałożonymi ustawą na niej spoczywał obowiązek uzupełnienia zgłoszenia o dane przed rozpoczęciem przewozu. W sytuacji natomiast uznania przez stronę, że przedmiotowy przewóz towaru stanowi przesunięcie międzymagazynowe, to strona winna domagać się od zleceniodawcy stosownego dokumentu potwierdzającego taki rodzaj przewozu. Wobec nieprzedstwienia w toku kontroli drogowej dokumentu potwierdzającego dokonanie przesunięcia międzymagazynowego w odniesieniu do przedmiotowego towaru, nałożenie kary pieniężnej należało uznać za uzasadnione i z tych powodów podnoszona przez stronę argumentacja zawarta w odwołaniu nie mogła zostać uwzględniona.

Organ jednocześnie zaznaczył, że aktem normatywnym określającym obowiązki podmiotów podlegających systemowi monitorowania drogowego, w tym szczegółowo opisującym okoliczności, sposób dokonywania oraz dane, które należy zamieścić w zgłoszeniu, jest ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, natomiast system teleinformatyczny - przeznaczony do uzupełniania zgłoszeń w rejestrze, jest środkiem technicznym służącym monitorowaniu.

Odwołując się do art. 22 ust. 3 s.m.d.k.t. organ odwoławczy podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o odstąpieniu od nałożenia kary. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o wypełnieniu dyspozycji odstępstwa. Takie odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar nie zaś zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania, co w ocenie zarówno organu I jak i II instancji w niniejszej sprawie nie wystąpiło. Powoływany przez stronę fakt zaciągnięcia leasingu operacyjnego na ciągniki siodłowe i naczepy kontenerowe oraz kredytu w wysokości 120.000 zł na potrzeby prowadzonego przedsiębiorstwa nie wyczerpuje przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach. Tak samo przedstawiona przez stronę dokumentacja finansowa nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary, ponieważ z przedłożonych zestawień finansowych nie wynika, aby okoliczność uiszczenia przez stronę nałożonej kary pieniężnej zagroziła funkcjonowaniu albo mogła doprowadzić do upadku prowadzonego przedsiębiorstwa.

Z. W. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o odstąpienie i umorzenie w całości nałożonej na niego kary.

Skarżący wskazał, że nie miał wpływu na zaistniałą sytuację, gdyż pracownik przyjął w dobrej wierze zlecenie transportowe od firmy A. i zaufał zlecającemu przewiezienie ładunku z R. do magazynu w C., bowiem zlecenia zawsze były wykonane rzetelnie i zgodnie z wytycznymi. Po rozmowach telefonicznych i otrzymaniu zlecenia nr [...] nie było żadnej informacji od zlecającego o dodatkowym zgłoszeniu np. SENT lub ADR, gdyż we wcześniejszych zleceniach przewoźnik otrzymywał informacje, że przewóz podlega dodatkowym przepisom, np. ADR. Pracownik I. S. przekazała kierowcy dyspozycję na wykonanie zlecenia, kierowca podstawił się na wyznaczone miejsce (R.), gdzie magazynier załadował towar. Magazynier również nie poinformował kierowcy o tym, że towar podlega dodatkowym przepisom (zgłoszenie o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towaru SENT). W trakcie kontroli w C. przez Urząd Celno-Skarbowy skarżący wykonał telefon do firmy A. i podczas rozmowy telefonicznej zleceniodawca zapewnił, że towar nie podlega zgłoszeniu SENT oraz potwierdził drogą e-mailową, że przewożony towar nie wymaga zgłoszenia SENT (w załączniku e-mail od firmy A.). Skarżący ponadto podkreślił, że kierowca P. P. został ukarany mandatem w wysokości 1.000 zł za ten przewóz oraz zaznaczył, że w 20-letniej praktyce nigdy mu się nie zdarzyło popełnić tego typu błędu. Ponadto w związku z trudną sytuacją finansowo-rynkową i zagrożeniem epidemii COVID-19 oraz niepłaceniem za wykonane usługi przez kontrahentów, został zmuszony do zaciągnięcia w ostatnich dniach (19.03.2020 r.) dodatkowego kredytu w wysokości 70.000 zł, aby wywiązać się z zobowiązań wobec Państwa i podwykonawców.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko. Organ dodał, że wskazywana przez skarżącego okoliczność, że z uwagi na trudną sytuację finansowo-rynkową w związku z zagrożeniem epidemią COVID-19 oraz niepłaceniem za wykonane usługi przez kontrahentów, został zmuszony do zaciągnięcia w ostatnich dniach (19.03.2020 r.) dodatkowego kredytu w wysokości 70.000,00 zł, aby wywiązać się z zobowiązań wobec Państwa i podwykonawców, nie wyczerpuje przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ podkreślił także, że brak wystarczającej świadomości prawnej podmiotu dokonującego przewozu towarów "wrażliwych" nie zwalnia go z obowiązku działania w zgodzie z ustawą. Każdy uczestnik obrotu prowadzący działalność gospodarczą w zakresie świadczonych usług, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, powinien podjąć takie działania, które każdorazowo będą minimalizowały ryzyko występowania nieprawidłowości narażających na dodatkowe sankcje. Przy czym bez znaczenia dla interpretacji przepisów ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest to, że podmiot (pracownik) działał w dobrej wierze. Podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej jest samo obiektywne naruszenie prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/-c/ p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak zakreślonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm. – dalej w skrócie: "s.m.d.k.t.").

Przepis art. 3 ust. 1 s.m.d.k.t. określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 s.m.d.k.t. przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z określającymi je podkategoriami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych. Do tego katalogu należą m.in. oleje i pozostałe produkty destylacji wysokotemperaturowej smoły węglowej; podobne produkty, w których masa składników aromatycznych jest większa niż składników niearomatycznych, w tym również przewożony w niniejszej sprawie towar oznaczony pozycją CN 2707.

W myśl art. 6 ust. 1 s.m.d.k.t. w przypadku przewozu towarów z terytorium państwa członkowskiego albo terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju, podmiot zdefiniowany jako podmiot odbierający, jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.

Stosownie natomiast do art. 6 ust. 3 s.m.d.k.t. przewoźnik powinien przed wjazdem na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie przewozu towarów dokonane przez podmiot odbierający o: swoje dane (imię i nazwisko albo nazwę oraz adres zamieszkania albo siedziby) oraz swój NIP albo numer, za pomocą którego jest zidentyfikowany na potrzeby podatku od wartości dodanej; numery rejestracyjne środka transportu; miejsce i datę rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju; planowaną datę zakończenia przewozu na terytorium kraju; numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, o ile jest wymagane, numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi; numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi; numer lokalizatora albo numer urządzenia.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie - sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek. Kontrole przeprowadzają funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, a także Policji, Straży Granicznej, inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kontrolujący sporządzają protokół (art. 13 s.m.d.k.t.).

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny, który stał się podstawą wydania zaskarżonej decyzji został, zdaniem Sądu, ustalony w sposób niewadliwy. Wynika z niego, że w dniu 26 października 2018 r., o godz. 14:00 na drodze krajowej w miejscowości G.-C. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] dokonali kontroli pojazdu samochodowego (nr rej. [...]). Z okazanych przez kierującego dokumentów wynikało, że przewoźnik (P.H.U. Z. W. z siedzibą w G.) podjął się wykonania przewozu towaru o nazwie N. L., zaklasyfikowanego do pozycji CN 2707 (kod 27079980) w ilości 8496 kg, w 8 pojemnikach typu masuer (co znajdowało odzwierciedlenie w międzynarodowym samochodowym liście przewozowy CMR o nr [...]), a więc towaru podlegającego systemowi monitorowania (na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. b/ s.m.d.k.t.).

Mając powyższe na uwadze zgodzić należy się z organami, że z otrzymanego od przewoźnika (jego kierowcy) dokumentu, tj. samochodowego listu przewozowego CMR o nr [...], wskazującego na rodzaj przewożonego towaru, pozycję CN, jego nazwę, masę brutto i objętość przewożonego towaru, przewoźnik posiadał, a w każdym razie powinien był posiadać, wiedzę odnośnie przewożonego towaru i reżimu prawnego jakiemu tego rodzaju towar podlega na gruncie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Przewoźnik to przedsiębiorca profesjonalnie zajmujący się przewozem towarów, od którego należy oczekiwać znajomości przepisów prawa i zasad związanych z przewozem określonego rodzaju towarów. Towar, który był przedmiotem przewozu (produkt zaliczany do pozycji CN 2707) podlega szczególnemu nadzorowi i rygorom, jakie stawia się przy dokonywaniu jego przewozu. Niewątpliwie towar, którego dotyczy zaskarżona decyzja podlegał ustawie s.m.d.k.t. Przewoźnik nie może w takim przypadku uwolnić się od odpowiedzialności za przewóz tego towaru bez dopełnienia obowiązków nałożonych ustawą, powołując się na brak wiedzy co do rodzaju towaru. Przyjmując zlecenie przewozu jego obowiązkiem, także leżącym w jego interesie, było ustalenie, jakiego rodzaju towaru ono dotyczy. Stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 s.m.d.k.t. przewoźnik jest obowiązany odmówić przyjęcia do przewozu towarów podlegających zgłoszeniu w przypadku nieotrzymania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7, tj. dokumentu potwierdzającego przesunięcie międzymagazynowe wystawionego przez nadawcę towarów. Takiego dokumentu, który potwierdzałby, że skontrolowany w dniu 26 października 2018 r. przewóz przedmiotowych towarów stanowił przesunięcie międzymagazynowe, skarżący w postępowaniu nie przedstawił.

Zgodnie z art. 22 ust. 2 s.m.d.k.t. w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Ustawa nie uzależnia wymierzenia kary czy jej wysokości od okoliczności towarzyszących naruszeniu obowiązków w zakresie zgłaszania danych do przewozu towarów, jak i skutków dla finansów publicznych (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19). Konstrukcja art. 22 ust. 2 s.m.d.k.t. wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Nie bez powodu w przepisie tym użyty jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną" poprzedzony zwrotem "w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie przepisów omawianej ustawy jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia tego przepisu.

Z ustalonego przez organy stanu faktycznego bezsprzecznie wynika, że skarżący (przewoźnik) – jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy - nie wypełnił obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru objętego pozycją [...] o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 s.m.d.k.t.

Stosownie natomiast do art. 22 ust. 3 s.m.d.k.t., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W art. 26 ust. 3 s.m.d.k.t. zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1. nie stanowi pomocy publicznej, albo 2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego nie zostały zdefiniowane w ustawie, a zatem wypełnienie ich treścią należy do organów orzekających. W rozpoznawanej sprawie organy stanęły na stanowisku, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes. Dobrem natomiast, które mieści się w pojęciu interesu publicznego jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.

Rozpoznając sprawę w zakresie przesłanek dających podstawę do odstąpienia wobec skarżącego od nałożenia kary pieniężnej za niewypełnienie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia przewozu towaru objętego pozycją CN 2707 o dane, o których mowa w art. 6 ust. 3 s.m.d.k.t., organy zwróciły uwagę, że z okoliczności sprawy nie wynika, by powodem niewypełnienia przez skarżącego wskazanego obowiązku były szczególne i nieprzewidywalne okoliczności o charakterze losowym. Dokonując pod tym kątem oceny składanych przez skarżącego w postępowaniu wyjaśnień i dokumentacji finansowej (dotyczących leasingu, kredytu, a także przedstawionych zestawień finansowych) organy uznały, że informacje i okoliczności te nie dają podstaw do odstąpienia od nałożenia na skarżącego przedmiotowej kary; w szczególności z przedłożonych zestawień finansowych nie wynika, aby okoliczność uiszczenia przez stronę nałożonej kary pieniężnej zagroziła funkcjonowaniu albo mogła doprowadzić do upadku prowadzonego przedsiębiorstwa. Zgodzić należy się z twierdzeniem przedstawionym w odpowiedzi na skargę, że brak wystarczającej świadomości prawnej podmiotu dokonującego przewozu towarów "wrażliwych" nie zwalnia go z obowiązku działania w zgodzie z ustawą, bowiem każdy uczestnik obrotu prowadzący działalność gospodarczą w zakresie świadczonych usług (także potencjalnego przewozu towarów szczególnych), powinien podjąć takie działania, które każdorazowo będą minimalizowały ryzyko występowania nieprawidłowości narażających go na dodatkowe sankcje. Bez znaczenia dla interpretacji przepisów ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest to, że przewoźnik (czy też jego pracownik - kierowca) działał w dobrej wierze, bowiem podstawą wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej jest samo obiektywne naruszenie prawa.

W odniesieniu natomiast do podnoszonych w skardze okoliczności związanych z trudną (pogarszającą się) sytuacją finansowo-rynkową dotyczącą firmy skarżącego związaną z zagrożeniem epidemią COVID-19 (nieregulowaniem zobowiązań finansowych za wykonane usługi przez kontrahentów skarżącego i koniecznością jego dodatkowego zadłużenia) należy wyjaśnić, że sąd administracyjny dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżanych aktów czyni to z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania w sprawie ostatecznej decyzji, co w niniejszej sprawie miało miejsce 28 lutego 2020 r. Z tego też względu podnoszone przez skarżącego okoliczności związane ze stanem epidemii (który został w Polsce wprowadzony z dniem 20 marca 2020 r., a poprzedzony stanem zagrożenia epidemicznego w okresie od 14 do 20 marca 2020 r.) nie mogły mieć znaczenia przy ocenie prawidłowości przeprowadzenia przez organy postępowania w niniejszej sprawie i wydania zaskarżonych decyzji.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.