Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 689/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust.. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 156 par. 1, art. 197 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy [...] [...] kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] listopada 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2017 r.

W uzasadnieniu wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2017 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r., nr [...] dotyczącej nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...], obr. [...], o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej kw [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...],[...] Wydział Ksiąg Wieczystych zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, że decyzja Wojewody [...] została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.).

Przedmiotem komunalizacji, zgodnie z przepisami tej ustawy, jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe, mienie zaś należące do osób fizycznych lub prawnych jest wyłączone z komunalizacji. Organ podkreślił, że przy komunalizacji z mocy prawa decydujące znaczenie miał stan faktyczny i prawny nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., gdyż w tym dniu sporna nieruchomość stała się mieniem właściwej gminy, a deklaratoryjna decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. miała jedynie tę okoliczność potwierdzić. W ocenie Ministra przeprowadzone przez organ w trybie nadzoru postępowanie wyjaśniające oraz zebrana w sprawie dokumentacja jednoznacznie dowiodły, że przy komunalizacji działki nr [...] Wojewoda [...] nie wyjaśnił stanu prawnego tej nieruchomości na dzień komunalizacji, tj. na 27 maja 1990 r. Nie została zatem spełniona elementarna przesłanka postępowania komunalizacyjnego, jaką jest udokumentowanie stanu prawnego nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. Organ podniósł ponadto, że nie jest dopuszczalne ustalanie kwestii własności w postępowaniu komunalizacyjnym, gdyż właściwe w sprawach rozstrzygania sporów o własność są sądy powszechne. W konsekwencji Minister uznał, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2017 r., wystąpił Prezydent Miasta [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Minister nie posiada kompetencji do rozpatrzenia zarzutów w odniesieniu do prawidłowości przejęcia spornej nieruchomości przez Skarb Państwa, tj. weryfikacji orzeczenia o przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa oraz dokonanego na tej podstawie wpisu w księdze wieczystej, a do takiego wniosku prowadzi argumentacja przedstawiona w przedmiotowej decyzji. Ponadto wnioskodawca podniósł, że wskazane w dokumentacji inwentaryzacyjnej orzeczenia sądowe znajdują się w obrocie prawnym i wywołują określone skutki prawne.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] listopada 2017 r., odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z [...] marca 2017 r.

W uzasadnieniu wskazał, że kwestia tytułu własności Skarbu Państwa co do całej działki nr [...] nie została wyjaśniona w postępowaniu komunalizacyjnym, a zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Minister podniósł ponadto, że decyzja z [...] marca 2017 r., nie była obarczona żadną z wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa, które obligowałyby organ do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Prezydent Miasta [...] wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] listopada 2017 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że stwierdzenie nieważności stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji, wyrażonej w art. 16 kpa. Organ powołując przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1kpa wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie żadna z tych przesłanek nie zaistniała, w szczególności nie zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. rażące naruszenie prawa.

Organ nadzoru wyjaśnił, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Minister podniósł, że w prawidłowy sposób wyjaśniono powody, dla których uznano, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2017 r.

Podkreślił, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. została wydana na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające. Art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przedmiotem komunalizacji jest więc wyłącznie mienie ogólnonarodowe, mienie zaś należące do osób fizycznych lub prawnych jest wyłączone z komunalizacji.

Zdaniem organu nadzoru, Wojewoda [...] nie wyjaśnił, czy działka nr [...], o pow. [...] m2, położona przy ul. [...] w [...], uregulowana w księdze wieczystej kw. [...], stanowiła w całości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjenj własność państwową.

Minister wskazał, że poprzednimi właścicielami placu położonego w [...] przy ul. [...], ozn. na planie nr [...], odpowiadającego działce aktualnie oznaczonej nr [...], położonej przy ul. [...] (dawnej [...]) w obrębie [...], byli O. i M. małżonkowie K. oraz L. i W. małżonkowie H. w równych częściach, niepodzielnie na podstawie umowy sprzedaży z [...] grudnia 1935 r.

Wyrokiem z [...] maja 1946 r. [...] Sąd [...] dla Okręgu Sądu Apelacyjnego w [...] orzekł m. in. przepadek mienia O. K. na rzecz Skarbu Państwa, a wyrokiem z [...] grudnia 1948 r. Sąd Okręgowy w [...], sygn. akt [...], orzekł konfiskatę mienia M.K. w całości na rzecz Skarbu Państwa. Z kolei postanowieniem z [...] sierpnia 1965 r. Sąd Wojewódzki dla [...], sygn. akt [...], po rozpatrzeniu zażalenia Prezydium Rady Narodowej w [...] na postanowienie Sądu Powiatowego dla [...] z [...] maja 1965 r., sygn. akt [...], oddalające wniosek o wydanie orzeczenia o przepadku nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w części dotyczącej W. H. i umarzającej postępowanie w części dotyczącej jej męża L. H., zmienił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej L. H. i orzekł, że [...] niepodzielnej części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] stanowiąca własność L. H. nie podlega zwolnieniu spod zajęcia, dozoru i zarządu i przechodzi na własność Skarbu Państwa. Natomiast postanowieniem z [...] czerwca 1967 r., sygn. akt [...] Sąd Powiatowy dla [...] oddalił wniosek Prezydium Rady Narodowej w [...] o stwierdzenie zasiedzenia, na rzecz Skarbu Państwa [...] części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] należącej do W. H. W uzasadnieniu postanowienia sąd stwierdził, że W. H. nie utraciła posiadania swojej części nieruchomości i wykonuje nad nią zarząd za pośrednictwem swojego syna Z. H.

Minister wyjaśnił, że z karty inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część decyzji komunalizacyjnej wynikało, że dla nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. w ewid. gruntów jako działka nr [...], obr. [...], prowadzona jest księga wieczysta kw. [...]. Dokumenty załączone do akt ww. księgi wieczystej, założonej dla spornej nieruchomości [...] lutego 1996 r., wskazywały, że podstawę wpisu Skarbu Państwa jako właściciela tej nieruchomości stanowił wyrok [...] Sądu [...] dla Okręgu Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] maja 1946 r., sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla [...] z [...] sierpnia 1965 r., sygn. akt [...] (również w karcie inwentaryzacyjnej znajduje się zapis, że na mocy dwóch ww. dokumentów Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości). Jednak orzeczenia te potwierdzały przejście tylko części spornej działki na własność Skarbu Państwa, co wprost wynika z ich treści.

Organ nadzoru wskazał, że stwierdzając nieważność decyzji komunalizacyjnej nie przekroczył swoich uprawnień, gdyż nie dokonywał oceny prawidłowości orzeczeń, na podstawie których Skarb Państwa został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel spornej nieruchomości, ale odwołał się jedynie do ich treści. Przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organ uwzględnił również zaświadczenie Sądu Powiatowego dla [...] z [...] marca 1951 r. z którego wynikało, że "dla placu położonego w mieście [...] przy ul. [...] pod nr [...], ozn. nr [...] (...), należącego do O. i M. małż. K. oraz L. i W. małż. H. w [...] częściach, niepodzielnie na podstawie umowy sprzedaży, zeznanej w dniu [...] grudnia 1935 r., za Nr [...] przed notariuszem w [...], N., nie ma urządzonej księgi wieczystej w Wydziale [...] [...] Sądu Powiatowego dla [...]", a także wypisy z rejestru gruntów sporządzone wg stanu na [...] maja 1990 r., z których wynikało, że dla [...] działki nr [...] jako właściciel uwidoczniony był Z. H., a dla [...] działki nr [...] jako właściciel uwidoczniony był Skarb Państwa.

Nie kwestionując zatem wpisów dokonanych w księdze wieczystej kw. [...], założonej dla spornej nieruchomości [...] lutego 1996 r., Minister stwierdził, że miał podstawy do uznania, iż Wojewoda [...] wydając [...] grudnia 1996 r. decyzję komunalizacyjną nie wyjaśnił stanu prawnego spornej nieruchomości na [...] maja 1990 r., w szczególności czy Skarb Państwa był w tym dniu właścicielem całej nieruchomości.

Minister uznał, że z powyższych przyczyn był uprawniony do stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W decyzji tej Wojewoda [...] stwierdził bowiem, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], podczas gdy stan prawny tej nieruchomości, według stanu na dzień [...] maja 1990 r., nie został wyjaśniony. W tej sytuacji Minister uznał, że prawidłowym było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej da możliwość uregulowania, w postępowaniu przed sądem powszechnym, stanu prawnego spornej nieruchomości.

Organ nadzoru wskazał, że słusznie Minister decyzją z [...] listopada 2017 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 2017 r. stwierdzającej nieważność decyzji komunalizacyjnej.

Minister podkreślił, że nie rozstrzygał przy tym w przedmiocie ustalenia prawa własności do spornej nieruchomości, a jedynie uznał, iż stan prawny spornej nieruchomości, według stanu na [...] maja 1990 r., nie został wyjaśniony, co stanowiło przesłankę do stwierdzenia, że decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2018 r. skargę złożyła Gmina Miasto [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 28 kpa, art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić - stosownie do art. 157 § 2 kpa, na żądanie strony, bądź z urzędu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, która w wyniku decyzji komunalizacyjnej stała się nowym właścicielem nieruchomości. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym po wykazaniu, że mienie to stanowi ich własność i tym samym nie podlega komunalizacji.

Skarżąca podniosła, że Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości na mocy wyroku [...] Sadu [...] dla Okręgu [...] z [...] maja 1946 r. sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Wojskowego dla [...] z [...] sierpnia 1965 r., sygn. akt [...], które to orzeczenia nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego.

Skarżąca podkreśliła, że stwierdzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż "Wojewoda [...] nie wyjaśnił stanu prawnego tej nieruchomości na dzień komunalizacji" nie może być podstawą do wszczęcia postępowania, skoro zapisy ujawnione w księdze wieczystej kw. [...], nie wskazują o braku zgodności jej stanu prawnego ze stanem rzeczywistym (aktualnie w kw. [...], brak jest jakiejkolwiek wzmianki lub ostrzeżenia). Natomiast wypisy z rejestru gruntów, na które wskazuje organ nadzoru, nie stanowią dowodu dotyczącego potwierdzenia prawa własności do nieruchomości, lecz tylko określają stan władania.

Skarżąca zarzuciła, że wnioskodawczyni nie posiadała tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w dacie komunalizacji, jak również nie posiada go obecnie. Nie można więc jej uznać za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. Oznacza to, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji naruszył art. 28 kpa.

W ocenie skarżącej Gminy, jeżeli organ podejmie czynności na skutek wniosku nieuprawnionego podmiotu i nie zostanie w toku postępowania konwalidowany brak legitymacji, to postępowanie podlega umorzeniu na mocy art. 105 § 1 kpa.

Skarżąca dodała, że zarówno Gmina Miasto [...] - jako strona postępowania komunalizacyjnego oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - jako organ nadzoru, nie posiadają kompetencji do weryfikacji prawidłowości przejęcia spornej nieruchomości przez Skarb Państwa - tj. weryfikacji orzeczenia o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz dokonanego na tej podstawie wpisu w księdze wieczystej, a do takiego wniosku prowadzi argumentacja zaprezentowana w toku całości prowadzonego postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wskazane w dokumentacji inwentaryzacyjnej orzeczenia sądowe znajdują się w obrocie prawnym i wywołują określone skutki prawne, co potwierdzają zapisy księgi wieczystej [...] oraz znajdujące się w aktach sprawy badanie hipoteczne z [...] sierpnia 1996 r., sporządzone przez geodetę uprawnionego, nr up. [...].

Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 47 ze zm.) wpis w księdze wieczystej korzysta z domniemania, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Dla organów administracji publicznej wpis w księdze wieczystej jest wiążący i muszą one orzekać z uwzględnieniem stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej, nie mogą go oceniać i samodzielnie dokonywać innych ustaleń (vide: wyrok WSA w Warszawie z 16.12.2005 r., sygn. akt I SA/Wa 2122/04). Przy ewentualnym obalaniu ww. domniemania można korzystać ze wszystkich środków dowodowych, ale w odpowiednim trybie postępowania przed sądem wieczystoksięgowym, a nie w postępowaniu administracyjnym.

Ustalenie prawa własności do nieruchomości nie może nastąpić przez organy w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Gminy Miasto [...], konieczne jest stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2017 r., gdyż stwierdzano nieważność decyzji komunalizacyjnej pomimo faktu, że z akt sprawy bezspornie wynikał tytuł - własności Skarbu Państwa.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przestawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Jak wynika z akt sprawy i treści decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2017 r. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 1996 r. zostało wszczęte na wniosek A. C.

Minister wszczynając postępowanie zakończone wyżej wskazaną decyzją nadzorczą, a także w niniejszym postępowaniu, badając legalność decyzji z [...] marca 2017 r. nie odniósł się do kwestii legitymacji wnioskodawczyni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody.

Powyższa decyzja wydana została na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1).

W decyzji tej stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własność nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Decyzja Wojewody rozstrzygała o tym, czy nieruchomość będąca przedmiotem tego postępowania, stała się na podstawie art. 5 ustawy z 10 maja 1990 r. własnością gminy, na terenie której jest położona.

Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, w rozumieniu art. 28 kpa albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W doktrynie i judykaturze jednolicie utrwalone jest stanowisko, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa powinien wynikać przede wszystkim z przepisów prawa materialnego. W niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym prowadzonym przez Wojewodę podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wskazać należy, że komunalizacja w powyższym trybie następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a wydana decyzja miała charakter deklaratoryjny. Potwierdzała ona wyłącznie przejście prawa własności określonego mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

W postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony mają tylko: Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel, właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwał [...] maja 1990 r. tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanego mienia. Tylko bowiem ten tytuł stanowi, że dany podmiot ma w postępowaniu interes prawny, a zatem przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy jednak interesu prawnego użytkownika, najemcy lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (będąca wynikiem zmiany podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina.

Minister wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, a także obecnie dokonując kontroli legalności decyzji z [...] marca 2017 r. nie zbadał, czy wnioskodawczyni A. C. legitymowała się [...] maja 1990 r., a także w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej tytułem prawnorzeczowym do skomunalizowanej działki.

Organ nadzoru stwierdzając nieważność decyzji komunalizacyjnej dokonał oceny dokumentów na mocy których Skarb Państwa stał się właścicielem spornej nieruchomości i wywiódł, że [...] maja 1990 r., właścicielem działki nr [...] w [...] części był Z. H., natomiast Skarb Państwa był właścicielem w [...] części.

Jednakże podnieść należy, że organ nadzoru badając decyzję komunalizacyjną oraz decyzję stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej był związany wpisem w księdze wieczystej. Z księgi wieczystej nr [...] i poprzedniej księgi nr [...] (którą badał dla potrzeb postępowania komunalizacyjnego geodeta K. K., nr upr. [...], co wynika z karty inwentaryzacyjnej) nie wynikało, aby w dniu istotnym dla komunalizacji właścicielem lub współwłaścicielem była osoba fizyczna, tj. Z. H., czy też A. C. Także z pisma Sądu Rejonowego dla [...] Wydziału [...] z [...] września 2016 r. wynika, że zbiór dokumentów [...] został załączony do akt księgi wieczystej [...] założonej dla nieruchomości przy ul. [...], której właścicielem był Skarb Państwa, a obecnie jest nim Gmina Miejska [...].

Jak wyżej zaznaczono, wpis w księdze wieczystej jest wiążący dla organów administracji publicznej i nie mogą go nie uwzględniać oraz samodzielnie dokonywać innych ustaleń niż zawarte w księdze wieczystej. Zgodnie z art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Dlatego organ administracyjny nie może dokonywać odmiennych ustaleń co do prawa własności od tych, jakie wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.

W niniejszej sprawie organ nadzoru bez uwzględnienia wpisów w księdze wieczystej i dokonując samodzielnie ustaleń prawa własności na datę istotną dla komunalizacji jednocześnie uznał legitymację wnioskodawczyni A. C. do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Natomiast Minister dokonując kontroli legalności decyzji z [...] marca 2017 r. pominął kwestię tej legitymacji. Legitymacja do żądania stwierdzenia nieważności decyzji jest istotna z punktu widzenia legalności wszczęcia i prowadzenia postępowania nadzorczego z wniosku określonego podmiotu. Wszczęcie, prowadzenie postępowania i wydanie decyzji na wniosek podmiotu nieuprawnionego stanowi bowiem rażące naruszenie prawa. W niniejszym postępowaniu Minister nie odniósł się do legitymacji wnioskodawczyni w kwestii żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jak wyżej zaznaczono podmiot, który żąda stwierdzenia nieważności takiej decyzji powinien wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że to jemu, a nie Skarbowi Państwa w dniu [...] maja 1990 r. przysługiwał tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, który stałby na przeszkodzie komunalizacji.

Trafne jest stanowisko skargi, że w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wystąpił podmiot, który nie wykazał interesu prawnego i mimo to postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte - powinno ono być na podstawie art. 105 § 1 kpa, jako bezprzedmiotowe, umorzone. Wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony, tak jak to nakazuje art. 104 kpa, co do istoty. W zależności od tego, czy brak przymiotu strony jest oczywisty, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a kpa postanowieniem o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 kpa decyzją o umorzeniu postępowania.

Dodatkowo należy zauważyć, że organ nadzoru w zaskarżonej decyzji wprawdzie słusznie wskazuje co należy rozumieć przez rażące naruszenie prawa, jednakże nie dostrzega, że w decyzji z [...] marca 2017 r. podstawą stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej było nieprzeprowadzenie w pełni postępowania wyjaśniającego i niewywiązanie się z obowiązków wynikających z przepisów art. 7 i 77 kpa (str. [...] tej decyzji). Otóż stwierdzenie nieważności decyzji ma miejsce, gdy wady tkwią w samej decyzji i są oczywiste i niewątpliwe bez przeprowadzenia głębszych analiz.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 28 kpa w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., a także art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 2 kpa, jako wzorców kontroli decyzji z [...] marca 2017 r. Niezbadanie powyższych okoliczności skutkuje uznaniem, że zaskarżona decyzja narusza także art. 7, 77 § 1, 80 kpa.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) i art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.