Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2487/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tej części skargę oddalono, w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy: article: art. 35 § 1 i 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 149 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis Protokolant st. asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 29/15 w sprawie ze skargi S. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 3 i w tym zakresie oddala skargę; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SAB/Łd 29/15, po rozpoznaniu skargi S. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zobowiązał w pkt 1 Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego do załatwienia wniosku z dnia 4 grudnia 2003 r. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; stwierdził, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz w pkt 3 wymierzył Prezydentowi Miasta Piotrkowa Trybunalskiego grzywnę w wysokości 3.000 zł.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

S. B. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W ocenie skarżącego Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, sprawujący funkcję starosty, postępowanie prowadzi w sposób przewlekły (11 lat upłynęło w dniu 4 grudnia 2014 r.) z rażącym naruszeniem art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie od samego początku nie skoncentrował się na zebraniu niezbędnych dostępnych dowodów oraz faktów, które mają decydujące znaczenie o uznaniu, że zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Podejmowane czynności procesowe mają niejednokrotnie charakter czynności pozornych, nieistotnych do merytorycznego załatwienia sprawy. Ponadto wielokrotne występowanie, do tych samych stron o dostarczenie tych samych dokumentów, czy udzielenia informacji, jest notorycznym powodem wyznaczania w trybie art. 36 k.p.a. kolejnych terminów załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2008 r. orzeczono o zwrocie działek: [...] i [...] położonych w S. przy ul. [...] i odmówiono zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości.

Od decyzji tej S. B. wniósł odwołanie, w wyniku którego Wojewoda Łódzki decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy została wydana decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekająca o zwrocie działek [...] i [...] i odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości.

Decyzja ta, na skutek wniesionego odwołania przez S. B., została uchylona decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia [...] października 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Łódzki wskazał m.in., że organ l instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i podjąć czynności, które w sposób jednoznaczny pozwolą ustalić, czy do części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działki: [...], [...] i [...] nie zachodzi przesłanka zwrotu, co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

Wobec powyższego wystąpiono do właścicieli przedmiotowej nieruchomości o uzupełnienie materiału dowodowego o brakujące dokumenty i informacje. W dniu [...] sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał decyzję, w której orzekł o zwrocie działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] i jednocześnie odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości ozn. nr działki [...].

Od decyzji tej odwołał się S. B. oraz Burmistrz Miasta Sulejowa.

W dniu 25 listopada 2013 r. Wojewoda Łódzki uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, m.in. że w sprawie nie został zgromadzony pełny materiał dowodowy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 77 i art. 80 k.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nadto wskazał, że w ponownym postępowaniu wyjaśniającym organ powinien ustalić, czy sporna nieruchomość w całości pozostaje zbędna na cel wywłaszczenia. Realizując postanowienia decyzji Wojewody Łódzkiego wystąpiono o odszukanie dokumentów niezbędnych do prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

W dniu 7 lutego 2014 r. wystąpiono do Archiwum Zakładowego w Łodzi o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej w S. - ujęcie "[...]".

Pismem z dnia 10 lutego 2014 r. wystąpiono do Burmistrza Miasta Sulejów o wypożyczenie akt wywłaszczeniowych przedmiotowej nieruchomości oraz o odszukanie dokumentacji związanej z rozpoczęciem i zakończeniem budowy ujęcia wody "[...]".

W dniu 11 lutego 2014 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim o sprawdzenie czy w zasobach archiwalnych znajduje się jakakolwiek dokumentacja związana z budową stacji wodociągowej w S. - ujęcie wody "[...]".

W dniu 26 marca 2014 r. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego dokonano w Wydziale Infrastruktury Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego przeglądu akt sprawy związanej z budową stacji wodociągowej w S.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. wystąpiono do Biura Inwestycji i Remontów w miejscu o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej, a w szczególności załącznika graficznego do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Sulejowie z dnia [...] maja 1987 r. o ustaleniu lokalizacji.

W tym samym dniu wystąpiono również do Miejskiego Zakładu Komunalnego w Sulejowie o przesłanie dokumentacji związanej z budową infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania stacji wodociągowej.

W dniu 23 kwietnia 2014 r. wystąpiono do PGE Dystrybucja Łódź - Teren S.A. Rejon Energetyczny Piotrków Trybunalski o udzielenie informacji jakiego rodzaju sieci energetyczne przebiegają przez wywłaszczona nieruchomość i kiedy zostały wybudowane.

W dniu 20 czerwca 2014 r. ponownie wystąpiono do Burmistrza Miasta Sulejów o ponowne odszukanie w zasobach archiwalnych załącznika graficznego do decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Sulejowie z dnia [...] maja 1987 r. o ustaleniu lokalizacji.

W związku z otrzymanymi informacjami z jednostek do, których występowano pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. wezwano Burmistrza Miasta Sulejowa do przesłania informacji i dokumentów związanych z budowa stacji wodociągowej w S.

W dniu 11 sierpnia 2014 r. wystąpiono do: Starosty Powiatu Piotrkowskiego o informacje w zakresie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, a do Archiwum Państwowego w Łodzi o odszukanie dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej.

Z uwagi na brak reakcji Burmistrza Sulejowa na kierowane pisma, w dniu 9 grudnia 2014 r. ponownie wezwano Burmistrza Miasta Sulejowa o przesłanie informacji i dokumentów, o które występowano wcześniej. Nadto pismami z dnia 10 grudnia 2014 r. wystąpiono do Archiwów Państwowych w Piotrkowie Trybunalskim i Łodzi oraz Archiwum Zakładowego w Łodzi o udzielenie informacji, które pozwoliłyby ustalić, kto jest następcą prawnym Wojewódzkiej Dyrekcji Inwestycji w Piotrkowie Trybunalskim, która była inwestorem budowy stacji wodociągowej w S. Jak wyjaśnił organ I instancji dokumenty i informacje, o których mowa wyżej napływają sukcesywnie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego wyjaśnił, że skarżący o wszystkich wyżej wymienionych czynnościach informowany był na bieżąco. Prowadzone postępowanie jest skomplikowane z uwagi na istniejące na nieruchomości budynki, budowle oraz infrastrukturę techniczną oraz trudności w zgromadzeniu dokumentacji związanej z budową stacji wodociągowej. Wielokrotne wystąpienie do tych samych stron (np. Burmistrza Sulejowa) o dostarczenie tych samych dokumentów, czy udzielenia informacji, spowodowane było brakiem odpowiedzi i nieprzekazywaniem dokumentów przez organy, do których wystąpiono. Dokumentacja w oparciu, o którą wywłaszczono nieruchomość jest archiwalna i do dnia dzisiejszego żadna z instytucji, do której wystąpiono nie przekazała dokumentów, które niezbędne są do prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

W związku z powyższymi okolicznościami uzupełnienie dokumentów o dodatkowy materiał dowodowy i wyjaśnienie wszelkich zaistniałych wątpliwości jest niezbędne do właściwego wyjaśnienia okoliczności, które będą miały wpływ na rozstrzygnięcie.

Ponadto organ poinformował, że Wojewoda Łódzki rozpatrując zażalenie S. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania i niezałatwienie sprawy w terminie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględniając skargę stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 4 grudnia 2003 r. i do tej pory nie zostało zakończone ostateczną decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty.

Sąd I instancji podkreślił, że skarżący także przyczynił się do niedochowania terminów ustawowych, bowiem w wyniku działań podjętych przez skarżącego postępowanie było dwukrotnie zawieszane - raz na wniosek samego skarżącego z dnia 22 marca 2005 r., a raz z powodu toczącego się postępowania nieważnościowego przed Wojewodą Łódzkim, również zainicjowanego przez skarżącego. Niemniej jednak to organ administracji ponosi w zdecydowanej części odpowiedzialność za niezałatwienie sprawy w terminie. Po podjęciu zawieszonego postępowania w dniu [...] grudnia 2006 r. pierwsza decyzja merytoryczna zapadła dopiero w dniu [...] marca 2008 r., jednakże decyzja ta, jak również następne dwie decyzje organu I instancji (z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2013 r.) każdorazowo były uchylane przez Wojewodę Łódzkiego. Jakkolwiek nie można mówić o bezczynności organu to, zdaniem Sądu, mamy do czynienia z przewlekłością postępowania i to o charakterze rażącym.

Nie stanowi usprawiedliwienia dla wieloletniego prowadzenia postępowania fakt utrudnionego dostępu do dokumentów archiwalnych. Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego jest organem wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej. Powinien wykazać się zatem większym zdeterminowaniem w poszukiwaniu niezbędnych dokumentów, jak również w egzekwowaniu tych dokumentów od podmiotów, które te są w ich posiadaniu. Jak wynika z akt sprawy, dopiero działania podjęte przez organ w 2014 r. zaczęły przynosić zamierzone efekty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że rozpoznawana sprawa należy do spraw skomplikowanych, jednakże art. 35 § 3 k.p.a. wyraźnie przewiduje, że na załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej organ rozpoznający sprawę ma dwa miesiące od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast nieudolny sposób prowadzenia postępowania nie może swoimi negatywnymi skutkami obciążać stron postępowania.

Biorąc zatem pod uwagę długotrwałość prowadzonego postępowania Sąd w pkt 1 wyroku zobowiązał Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego do załatwienia wniosku S. B. z dnia 4 grudnia 2003 r. w terminie trzydziestu dni od daty uprawomocnienia się wyroku, natomiast w pkt 2 wyroku orzekł, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd I instancji uznał ponadto, że wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. jest zasadny i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3.000 zł (pkt 3 wyroku). Orzeczona grzywna stanowi przede wszystkim sankcję za popełnione przez organ rażące naruszenie prawa, a jednocześnie ma charakter prewencyjny mający zapobiegać takim naruszeniom w przyszłości. Ustalając wysokość grzywny na tym poziomie Sąd miał na względzie przede wszystkim wieloletni tok postępowania prowadzonego przez organ I instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent Miasta Piotrkowa Trybunalskiego, zarzucając:

1) naruszenie art. 3 § 1 i 2 pkt 8 w związku z art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez:

- naruszenie funkcji kontrolnej Sądu i błędnym zakwalifikowaniu przebiegu postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego jako uzasadniającego uwzględnienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy skarga powinna być oddalona, a nadto przez wydanie błędnego orzeczenia w przedmiocie rozstrzygnięcia, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co w konsekwencji skutkowało również wymierzeniem skarżącemu organowi grzywny, co naruszyło również art. 149 § 2 P.p.s.a.;

- błędną interpretację zwrotu "rażące naruszenie prawa" w art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez wskazanie jako przesłanki rozstrzygające w okolicznościach sprawy długotrwałości postępowania oraz wieloletniej nieefektywności, mimo że w szczególności sam Sąd podniósł okoliczność, że "bez wątpienia sprawa należy do spraw skomplikowanych";

2) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., który to przepis wskazuje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, a w ocenie skarżącego jest ono, biorąc pod uwagę długoletnie postępowanie i wielość podejmowanych zarówno przez organy, jak i przez stronę czynności, zbyt pobieżne i nie pokazuje w pełni zaangażowania organu w wyjaśnienie sprawy zgodnie z regułami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego;

3) naruszenie art. 7, art. 10, art. 77, art. 78, art. 36 i art. 35 § 5 k.p.a. poprzez zmarginalizowanie, że wszystkie działania organu dokonywane były w granicach tych przepisów, w ramach nałożonych na organ przez ustawodawcę obowiązków, zmierzały wyłącznie do wszechstronnego rozpoznania i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a zdeterminowane były również czynnościami podejmowanymi przez stronę postępowania, jak również niespójnymi wskazaniami organu II instancji przy kolejnych uchyleniach decyzji I instancji do ponownego rozpoznania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna częściowo zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia mogłaby stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego w sytuacji, gdy uzasadnienie byłoby sporządzone w taki sposób, że niemożliwa byłaby kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. W takim bowiem przypadku wadliwość uzasadnienia może być uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawiono stan faktyczny przyjęty za podstawę orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów podjęto rozstrzygnięcie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie.

Zaskarżony wyrok nie narusza również art. 149 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.

Z art. 149 § 1 i 2 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd I instancji wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo czy też nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. Pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu powołanego przepisu, w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Należy podkreślić, że przewlekłość postępowania ma miejsce, jeżeli organ prowadzący postępowanie nie podejmuje czynności niezbędnych do załatwienia sprawy lub dokonuje czynności zbędnych (niepotrzebnych) do jej załatwienia, a więc wtedy gdy pozoruje swoją aktywność. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ulega wątpliwości, że zostały spełnione wszystkie przesłanki, pozwalające uznać, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji zasadnie zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie, zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 4 grudnia 2003 r. do tej pory nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Podejmowane przez Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego czynności nie uzasadniają twierdzenia, że postępowanie nie było prowadzone przewlekle. O przewlekłym prowadzeniu postępowania świadczy m.in., że po podjęciu zawieszonego postępowania w dniu [...] grudnia 2006 r. pierwsza decyzja merytoryczna została wydana w dniu [...] marca 2008 r., a ponadto decyzje organu I instancji z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz z [...] sierpnia 2013 r. były dwukrotnie uchylane przez Wojewodę Łódzkiego w związku z wadliwie prowadzonym postępowaniem dowodowym. Nawet stopień skomplikowania sprawy nie uzasadniał niezakończenia postępowania w ciągu 11 lat od daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.

Działania Prezydenta Miasta Piotrkowa Trybunalskiego rażąco naruszało zatem zasadę szybkości postępowania z art. 12 k.p.a. Zgodzić się należy z oceną Sądu I instancji, że przedmiotowe postępowanie organ prowadził w sposób opieszały i nieskuteczny, co doprowadziło do nieuzasadnionego jego przedłużania. Takie naganne działanie organu uzasadniało stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Za zasadne Naczelny Sąd Administracyjny uznał natomiast argumenty odnoszące się do braku podstaw do wymierzenia skarżącemu kasacyjnie grzywny. Przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwość wymierzenia grzywny ma charakter fakultatywny, zaś przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie nie miało charakteru, które uzasadniałoby zastosowanie tego środka dyscyplinująco-represyjnego. Należy bowiem podkreślić, że podejmowane przez S. B. czynności skutkujące m.in. dwukrotnym zawieszeniem prowadzonego postępowania, czy też wystąpienie, a następnie wycofanie się z propozycji zawarcia ugody w zamian za przydział innej działki przyczyniły się do przekroczenia terminów załatwienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w pkt 3 i w tym zakresie oddalił skargę.

W pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.