Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 206/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 149 par. 1, par. 1a, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 par. 1, art. 12, art. 35, art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2016 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie stwierdzenia nieważności I. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku J. C., Z. C., J. C., K. C., M. C. i J. S. z dnia [...] października 2012r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1966r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium [...] z dnia [...] lipca 1952r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej na obszarze wsi [...], gm. [...] pow. [...] o pow. łącznej 12 ha 4248 m2, w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność K. C. i F. S. – w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa przewlekle prowadził postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2012r., o którym mowa w punkcie 1; III. stwierdza, że przewlekłość, o której mowa w punkcie 2 nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego K. C. kwotę 597 zł (pięciuset dziewięćdziesięciu siedmiu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt IV SAB/Wa 206/16 Dnia 10 października 2016 roku Zarządzenie Upublicznić wyrok w trybie art. 139 § 5 p.p.s.a. Sędzia WSA Aneta Dąbrowska AB


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 kwietnia 2016 roku K. C. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa (dalej: "Ministra") w sprawie z wniosku J. C., Z. C., J. C., K. C., M. C. i J. S. z dnia [...] października 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1966r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium [...] z dnia [...] lipca 1952 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej na obszarze wsi [...], gm. [...] pow. [...] o pow. łącznej 12 ha 4248 m2, w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność K. C. i F. S.

Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012r. w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Przebieg postępowania administracyjnego poprzedzający wniesienie przez skarżącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, przedstawia się w sposób następujący:

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 1952 r. Prezydium [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone na obszarze wsi [...], gm. [...] pow. [...] o łącznej powierzchni 12 ha 4248 m2, użytkowane jako pastwiska pochodzące z nieruchomości hipotecznej pod nazwą "[...]", należące do [...] Zakładów Cegielnia K. [...] spółki akcyjnej oraz do K. C. i F. S.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1966 r. Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych - po rozpatrzeniu odwołania K. C. i F. S. od orzeczenia Prezydium [...] z dnia [...] lipca 1952 r. - utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

Pismem z dnia 2 października 2012 r. J. C., K. C., M. C., Z. C., J. C. i J. S. wystąpili do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (obecnego Ministra Infrastruktury i Budownictwa) z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 1966 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r. Do wniosku dołączyli postanowienia w przedmiocie nabycia spadków oraz notarialne poświadczenia dziedziczenia.

W dniach 29 października – 2 listopada 2012 r. (pismami z 22 października 2012 r.) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wystąpił do Urzędu [...], Urzędu Dzielnicy [...], [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Archiwum Państwowego [...] z prośbą o nadesłanie uwierzytelnionych kopii akt archiwalnych dotyczących wywłaszczonych nieruchomości.

Pismem z dnia 22 października 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował strony na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., że przewidywany termin rozpoznania sprawy to 28 luty 2013 r.

W dniu 27 listopada 2012 r. Archiwum Państwowe [...] poinformowało Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o przewidywanych kosztach wykonania kopii dokumentów dot. wywłaszczenia nieruchomości.

W dniu 29 kwietnia 2013 r. (pismo z dnia 16 kwietnia 2013 r.) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wystąpił do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym wywłaszczonej nieruchomości wraz z podaniem adresów osób i innych podmiotów, którym aktualnie do wywłaszczonej nieruchomości przysługują prawa rzeczowe, a także o nadesłanie mapy z zaznaczeniem granic przejętej nieruchomości oraz ze wskazaniem, którym obecnie działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość.

W dniu 30 kwietnia 2013 r. (pismo z dnia 16 kwietnia 2013 r.) Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podtrzymał prośbę kierowaną do Archiwum Państwowego [...] dotyczącą uzyskania uwierzytelnionych akt archiwalnych dotyczących wywłaszczenia i zobowiązał się pokryć koszty sporządzeni kopii.

Pismem z dnia 16 kwietnia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował strony na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., że przewidywany termin rozpatrzenia sprawy został wyznaczony do dnia 31 sierpnia 2013 r.

W dniu 3 czerwca 2013 r. (pismo z dnia 22 maja 2013 r.) Urząd [...] zwrócił się do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z prośbą o dokładne wskazanie wywłaszczonej nieruchomości.

W dniu 19 czerwca 2013 r. Archiwum Państwowe [...] przesłało Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odpisy żądanych dokumentów dot. wywłaszczenia.

W dniu 10 października 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uszczegółowił żądanie skierowane do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] dotyczące ustalenia stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości.

Pismami z dnia 9 października 2013 r. i z dnia 10 października 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w związku z uzyskaniem informacji (pochodzącej z akt archiwalnych), dotyczących zajęcia wywłaszczonej nieruchomości przez Wojsko Polskie w datach wskazanych w dekrecie z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 - 1945 (Dz. U. Nr 20 poz. 138 ze zm.), w celu zbadania tej okoliczności, wystąpił do Archiwum Instytucji Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralnego Archiwum Wojskowego z wnioskiem o nadesłanie kopii dokumentów wskazujących na zajęcie wywłaszczonej nieruchomości przez Wojsko Polskie.

Pismem z dnia 10 października 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował strony o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 grudnia 2013 r.

W dniu 22 października 2013 r. Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej poinformowało Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że nie dysponuje materiałami archiwalnymi, gdyż znajdują się one w Centralnym Archiwum Wojskowym.

W dniu 5 listopada 2013 r. Urząd [...] przekazał Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dokumenty dot. wywłaszczonych nieruchomości.

Pismami z dnia 5 lutego 2014 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] oraz Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie Dzienników Urzędowych [...] w [...] zawierających obwieszczenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego oraz o wyznaczeniu terminu rozprawy wywłaszczeniowej.

Pismami z dnia 5 lutego 2014 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie odpisów dawnych ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości oraz do Archiwum Zakładowego Polskich Kolei Państwowych o nadesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów wskazujących datę zajęcia wywłaszczonej nieruchomości przez Polskie Koleje Państwowe.

Pismem z dnia 5 lutego 2014 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej poinformował strony, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 maja 2014r.

W dniu 23 kwietnia 2014 r. Archiwum Państwowe w [...] przesłało Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju dokumenty dot. wywłaszczonej nieruchomości.

Pismami z dnia 29 maja 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się do Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych o nadesłanie ksiąg wieczystych, które są obecnie prowadzone dla nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym wywłaszczeniem; do Instytutu Pamięci Narodowej o nadesłanie odpisów dokumentów wskazujących na datę zajęcia przez PKP nieruchomości oraz do Centralnego Archiwum Wojskowego o nadesłanie zdjęć lotniczych z lat 1945 – 1952 dotyczących miejscowości, w której była wówczas położona wywłaszczona nieruchomość; poinformował strony, działające na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 30 września 2014 r.

W dniu 14 sierpnia 2014 r. Instytut Pamięci Narodowej przesłał Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju dokumenty dot. wywłaszczonej nieruchomości.

Pismami z dnia 27 października 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się ponownie do Centralnego Archiwum Wojskowego o nadesłanie zdjęć lotniczych dotyczących zajęcia wywłaszczonej nieruchomości w datach wskazanych w dekrecie wywłaszczeniowych. Z tożsamą prośbą zwrócił się również do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej oraz do Centralnej Biblioteki Wojskowej; poinformował strony, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 stycznia 2015 r.

W dniu 28 stycznia 2015 r. Centralne Archiwum Państwowe przesłało Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju zdjęcia lotnicze w formie elektronicznej.

W dniu 16 lutego 2015 r. wnioskodawcy – J. C., K. C., Z. C., J. C., M. C. i J. S. wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa wskazując na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.

W dniu 27 lutego 2015r. geodeta sporządził opinię, w której określił granice wywłaszczonej nieruchomości o pow. łącznej 12 ha 4248 m2 w oparciu o zdjęcia lotnicze oraz ustalił, którym obecnym działkom odpowiada wywłaszczona nieruchomość.

Pismem z dnia 3 marca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości wskazanych w opinii geodezyjnej z dnia 27 lutego 2015 r.

Pismem z dnia 3 marca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju poinformował strony, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 30 czerwca 2015 r.

W dniu 11 maja 2015 r. Urząd [...] przesłał Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju informacje dot. nieruchomości wskazanych w opinii z dnia 27 lutego 2015 r.

Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju ponownie zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości wskazanych w opinii geodezyjnej z dnia 27 lutego 2015 r.

Pismami z dnia 23 czerwca 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców, [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...], Archiwum Państwowego w [...] z wnioskiem o nadesłanie aktów notarialnych, na podstawie których K. C. i F. S. nabyli prawo własności wywłaszczonej nieruchomości.

Pismem z dnia 24 czerwca 2015r. Minister Infrastruktury i Rozwoju, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., poinformował strony o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 października 2015 r.

W dniu 24 lipca 2015 r. pełnomocnik wnioskodawców złożył akty notarialne, których zażądał organ w piśmie z dnia 23 czerwca 2015 r.

W dniu 31 lipca 2015 r. żądane akty notarialne zostały przesłane Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju przez Sąd Rejonowy [...].

W dniu 31 sierpnia 2015 r. Archiwum Państwowe przesłało Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju żądane akty notarialne.

Pismami dnia 21 września 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wystąpił do [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie planu mierniczego przysięgłego z dnia [...] kwietnia 1942 r.

W dniu 14 października 2015 r. Sąd Rejonowy [...] przesłał Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju zbiór księgi hipotecznej.

W oparciu o plan nadesłany przy piśmie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2015 r. geodeta uzupełnił swą opinię geodezyjną z dnia 27 lutego 2015 r.

Pismem z dnia 17 lutego 2016 r. wnioskodawcy wezwali Ministra Infrastruktury i Rozwoju do usunięcia naruszenia prawa powołując się na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Pismami z dnia 9 maja 2016 r. i z dnia 13 maja 2016 r. celem ustalenia adresu zamieszkania Z. C. - strony postępowania Minister Infrastruktury i Budownictwa wystąpił do dotychczasowego przedstawiciela ustawowego uczestniczki postępowania, Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] oraz Centrum Personalizacji Dokumentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Pismem z dnia 9 maja 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o nadesłanie kopii Dziennika Urzędowego [...] w [...], zawierającego obwieszczenie o wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] lipca 1952 r., które organ wojewódzki przekazał do Archiwum Państwowego w [...] pismem z dnia 17 maja 2016 r.

Pismem z dnia 9 maja 2016 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., poinformował strony o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 sierpnia 2016 r.

W dniu 19 maja 2016 r. [...] Urząd Wojewódzki poinformował Ministra Infrastruktury i Budownictwa, że dzienniki urzędowe Prezydium [...] z 1952 r. zostały przekazane do Archiwum Państwowego w [...] 16 grudnia 2011 r.

W dniu 3 czerwca 2016 r. Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA przesłało Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa informacje dot. adresu zameldowania uczestnika postępowania Z. C.

W dniu 4 lipca 2016 r. Archiwum Państwowe w [...] przesłało Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa zawiadomienie o wywieszeniu na tablicy ogłoszeń orzeczeń o wywłaszczeniu nieruchomości we wsi [...], gm. [...], pow. [...], stanowiącej własność firmy [...].

Pismem z dnia 27 września 2016 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w siedzibie organu. Jednocześnie, działając na podstawie art. 36 § 2 k.p.a., Minister Infrastruktury i Budownictwa poinformował strony o przewidywanym terminie rozpatrzenia sprawy wyznaczonym na dzień 31 października 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, wskazując m. in. na skomplikowany charakter sprawy, brak wyszczególnienia przez wnioskodawców działek ewidencyjnych, zmiany organizacyjne Ministerstwa i rozpoznawanie spraw za kolejnością wpływu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2016, poz. 718, ze zm.) - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.

W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Szczegółowe kompetencje Sądu w razie uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wskazuje art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a.

Przesłanką dopuszczalności wniesienia do sądu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie wniesienie przez stronę zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 j.t.) – dalej k.p.a., albowiem jest to środek zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1083/14, publ. LEX). Przesłanka ta została spełniona w niniejszej sprawie, albowiem pismem z dnia 17 lutego 2016 r. skarżący wezwał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do usunięcia naruszenia prawa.

Uprzednie wezwanie przez skarżącego Ministra do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Dalej należy wskazać, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty odnosi się co prawda wprost do organów unijnych, ale w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jest on również wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z 10 lutego 2016r., sygn. akt II GSK 2294/14, publ. CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m. in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 k.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Natomiast zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu, nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), a także postawy stron (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11, publ. CBOSA oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 700/15, publ. CBOSA). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ winien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Rozważając, czy w niniejszej sprawie Minister prowadził postępowanie administracyjne w sposób przewlekły należy zaznaczyć, że ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia. Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3097/12, publ. CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 77). Reasumując, pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2341/15, publ. CBOSA). Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, że Minister podejmował czynności w sprawie zmierzające do zebrania materiału dowodowego, w tym przede wszystkim ustalił sytuację prawną nieruchomości, które podlegały wywłaszczeniu. Inną natomiast kwestią jest ocena, czy organ działał tu sprawnie i efektywnie.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że od dnia 22 października 2012 r. do końca kwietnia 2013 r. Minister wykazywał całkowitą bierność, albowiem nie podjął on żadnych czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia wniosku. Czynności organu były ograniczone w tym okresie jedynie do zawiadomienia stron o niemożliwości załatwienia sprawy w ustawowym terminie i ustalenia odległego – czteromiesięcznego terminu rozpoznania wniosku. Nie uszło uwadze Sądu, iż pismo informacyjne z Archiwum Państwowego wpłynęło do Ministra w dniu 27 listopada 11.2012 r. Niemniej jednak do kwietnia 2013 r., a ściśle do 16 kwietnia 2013 r. organ nie podjął jakichkolwiek czynności celem zgromadzenia niezbędnego materiału dowodowego, w tym w szczególności nie poinformował Archiwum Państwowego, że zobowiązuje się pokryć koszty wykonania kopii dokumentów. Pomimo otrzymania z Archiwum Państwowego żądanych dokumentów w dniu 19 czerwca 2013 r. przez okres ponad trzech miesięcy Minister nie podjął żadnych działań celem ustalenia stanu prawnego wywłaszczonych nieruchomości. Podobnie zachował się Minister po otrzymaniu dokumentów z Urzędu [...], co miało miejsce w dniu 5 listopada 2013 r. Wówczas również przez okres trzech miesięcy organ zachowywał bierność i dopiero w dniu 5 lutego 2014 r. zawrócił się do instytucji celem zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Trudno również znaleźć usprawiedliwienie dla opieszałości organu w wydaniu aktu w sytuacji, gdy pismem z dnia 5 lutego 2014 r. wyznacza on kolejny czteromiesięczny termin na rozpoznania sprawy i przez okres 3 miesięcy nie podejmuje żadnych czynności oczekując na dokumenty, o które mógł się zwrócić, kierując pierwotne pisma do Archiwum Państwowego dokładniej precyzując swoje żądanie. Po otrzymaniu żądanych dokumentów w maju 2014 r. i zawiadomieniu stron o wyznaczeniu kolejnego czteromiesięcznego terminu dla rozpoznania sprawy przez okres pięciu miesięcy organ zachowywał się biernie. Po upływie kolejnych czterech miesięcy licząc od wyznaczonego ostatnio terminu rozpoznania sprawy, tj. od końca września 2014r. Minister po raz kolejny przedłużył postępowanie ustalając, że zakończy postępowanie w sprawie do 31 stycznia 2015 r. W okresie trzymiesięcznym ponownie organ zachowywał się biernie i dopiero z końcem stycznia 2015 r. wystąpił o nadesłanie dokumentacji fotograficznej niezbędnej do sporządzenia opinii. Dalsza analiza akt postępowania administracyjnego pozwala stwierdzić, że organ zlecił sporządzenie opinii geodezyjnej w niepełnym zakresie przedmiotu sprawy, albowiem następnie Minister zwrócił się do organów i instytucji o nadesłanie kolejnych dokumentów dotyczących wywłaszczonych nieruchomości, na podstawie których geodeta sporządził opinię uzupełniającą. Po złożeniu pełnej opinii geodezyjnej w październiku 2015 r. przez okres ponad półroczny organ nie podejmował jakichkolwiek czynności w sprawie. Nie bez znaczenia dla oceny sprawności prowadzonego przez Ministra postępowania administracyjnego jest fakt, iż dopiero pod koniec czerwca 2015 r., a zatem po upływie ponad dwóch i pół roku od chwili złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych organ podjął działania celem wykazania prawa wnioskodawców do wywłaszczonych nieruchomości.

Należy zwrócić uwagę, że do dnia rozpoznania skargi mimo upływu czterech lat od złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ wciąż nie wydał decyzji merytorycznej. Jednocześnie analiza powyższych czynności Ministra dowodzi, że organ prowadząc postępowanie działał opieszałe, niesprawnie i nieefektywnie oraz dokonywał czynności w dużych odstępach czasu, przy czym niektóre z czynności mogły zostać podjęte bezpośrednio po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji lub w niewielkim odstępie czasu po jego złożeniu. Wszystkie te uchybienia organu w sposób nieuzasadniony przedłużyły termin załatwienia sprawy w sytuacji, gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. Takie postępowanie organu stoi w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Reasumując w ocenie Sądu organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładał należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania i posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek z dnia 2 października 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw z dnia [...] kwietnia 1966 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium [...] z dnia [...] lipca 1952 r. nie zostały dotychczas rozpoznane pomimo, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują na ww. czynność 1 miesiąc. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ istotnie przewlekle prowadził postępowanie administracyjne.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Na podstawie tego przepisu Sąd zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w terminie trzydziestu od dnia zwrotu akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Termin ten w ocenie Sądu, jest wystarczający do załatwienia sprawy, odpowiada ponadto terminom przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, że prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/15, publ. CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu, w sprawie doszło do istotnego naruszenia zasady szybkości postępowania, ale nie w stopniu rażącym. Stąd też Sąd stwierdza, że mimo iż w niniejszej sprawie zaistniała przewlekłość, to nie miała ona charakteru rażącego. Nie bez znaczenia dla takiej oceny Sądu miała okoliczność czasokresu jaki upłynął od wydania decyzji, których stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy, a co za tym idzie konieczność zbadania stanu prawnego nieruchomości na przestrzeni 60 lat.

W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art.149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art.149 § 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.