Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 1222/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 20 ust. 2 i 6
journal: Dz.U. 2014 poz 1852
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
article: art. 6, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1991/17 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego I. oddala skargę kasacyjną, II. oddala wniosek o zasądzenie od M. F. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1991/17 oddalił skargę skarżącej M. F. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów (dalej zwanej Centralną Komisją) z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Rada Wydziału Nauk Pedagogicznych [...] w W. (dalej jako Rada WNP) uchwałą z dnia [...] czerwca 2014 r. działając na podstawie art. 18 ust. 11 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1852 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.s.n. oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., odmówiła nadania dr M. O. (obecne nazwisko F.) stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Centralna Komisja decyzją z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję organu.

Centralna Komisja decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., po rozpoznaniu skargi w trybie autokontroli, postanowiła uwzględnić ją w całości i uchyliła własną decyzję z dnia [...] września 2015 r. z uwagi na stwierdzenie, że w wydaniu rozstrzygnięcia organu drugiej instancji brała udział osoba, która podlegała wyłączeniu na podstawie art. 29 ust. 1 w związku z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. (pracownik, który brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji).

Wobec niezaskarżenia autokontrolnej decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] marca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. umorzył postępowanie ze skargi M. F. na decyzję Centralnej Komisji z dnia [...] września 2015 r.

Ponownie rozpoznawszy sprawę z odwołania skarżącej, Centralna Komisja decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.n., utrzymała w mocy uchwałę Rady WNP z dnia [...] czerwca 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały, podnosząc zarzuty naruszenia: art. 54 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 29 ust.1 u.s.n., art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n., art. 80 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n., art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n., art. 21 ust. 2 u.s.n., art. 16 ust. 1 oraz ust. 2 u.s.n. oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. Nr 196, poz. 1165).

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Opisanym na wstępie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W motywach orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że skarżąca błędnie rozciąga tryb autokontrolny również na kolejną decyzję wydaną w tej sprawie, w sytuacji gdy poprzedzająca ją decyzja autokontrolna, wobec niewniesienia na nią skargi do Sądu, uzyskała atrybut decyzji ostatecznej, a więc weszła do obrotu prawnego i wywołała określone skutki prawne (sprawa w postępowaniu odwoławczym została ponownie rozpoznana i rozpatrzona). Sąd nie może z urzędu dokonać kontroli prawidłowości zastosowania przez Centralną Komisję art. 54 § 3 P.p.s.a. i w konsekwencji ocenić zgodności z prawem wydania decyzji autokontrolnej, choćby nie w pełni realizowała ona zarzuty i wnioski zawarte w skardze na decyzję z dnia [...] września 2015 r. Natomiast zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2017 r. została wydana w trybie zwykłym i z tej też przyczyny nie może podlegać ocenie według przesłanek określonych w art. 54 § 3 P.p.s.a., czy łącznie z decyzją autokontrolną jako to postuluje strona w skardze.

Dokonując merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd podniósł, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu skargi, Centralna Komisja nie naruszyła art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n. Podkreślił, że przy ocenie zastosowania powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego należy uwzględnić specyfikę materiału dowodowego gromadzonego w toku postępowań o nadanie stopni naukowych. Zasadniczą część tego materiału stanowią recenzje osiągnięć naukowych habilitanta, najpierw sporządzone przez trzech recenzentów, w oparciu o które uchwałę podejmują członkowie komisji habilitacyjnej (art. 18a ust. 7 i u.s.n.), a następnie przez dwóch recenzentów wydających opinie w toku postępowania prowadzonego przez Centralną Komisję (art. 35 ust. 3 u.s.n.). Postępowanie dowodowe ogranicza się zatem do uzyskania recenzji oraz stanowisk uczelnianych organów kolegialnych. Merytorycznym elementem decydującym w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy przed organami obu instancji była okoliczność uzyskania negatywnej oceny dorobku naukowego skarżącej przez recenzentów.

Centralna Komisja podjęła uchwałę zgodną z recenzjami i opiniami wszystkich powołanych w toku postępowania recenzentów. Nie sposób więc, zadaniem Sądu, stwierdzić, że nie oceniła ona całokształtu materiału dowodowego. To, że ta ocena, zdaniem skarżącej, była błędnie umotywowana i niesłuszna, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Zaakcentowano, że habilitant może prowadzić polemikę z oceną jego dorobku naukowego wyrażoną w recenzjach sporządzonych przez powołanych do tego recenzentów tylko w toku postępowania przed organem pierwszej instancji oraz w odwołaniu od decyzji odmawiającej nadania stopnia naukowego. Natomiast uzupełniające postępowanie dowodowe przed Centralną Komisją w postaci oceny dwóch recenzentów (art. 35 ust. 3 u.s.n.) zamyka już habilitantowi możliwość toczenia dalszej dyskusji na temat wydanych recenzji, albowiem sądy administracyjne nie są właściwe do oceny polemiki, jaką habilitant prowadzi z recenzentami.

W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż nie można przyjąć, że recenzenci powołani przez Centralną Komisję (eksperci z dziedziny nauki zgłębianej przez skarżącą) nie byli w stanie sporządzić opinii rzetelnej i bezstronnej, tylko dlatego, że skarżąca odmiennie od nich interpretuje pojęcie "osiągnięcia naukowego", definiowanego w art. 16 u.s.n..

Zdaniem Sądu nie sposób przy tym zarzucić organowi odwoławczemu, a pośrednio i recenzentom, dokonania błędnej wykładni art. 16 u.s.n. Stopień naukowy doktora habilitowanego przyznaje się osobie, która posiada osiągnięcia naukowe stanowiące znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową. Nie ma zatem istotnego znaczenia to, czy osiągnięcia naukowe stanowiące wkład autora w rozwój nauki stanowi jedno dzieło, czy cykl publikacji powiązanych tematycznie, lecz wartość merytoryczna tych dzieł czy publikacji. Innymi słowy mniejsze znaczenie ma struktura publikacji, ich ilość, większe zaś ich jakość naukowa. W opiniach recenzentów powołanych w postępowaniu odwoławczym stwierdzono, iż skarżąca nie wnosi swoimi dokonaniami wkładu w rozwój nauk pedagogicznych. Przedłożone do oceny rozprawy mają charakter metodyczny – są pozbawione odniesień do teorii nauki. Prace habilitantki to w dużej mierze podręczniki, poradniki dydaktyczne, zbiory praktycznych wskazówek – nie spełniają formalnych kryteriów monografii naukowych (zbyt duża liczba cytowań i zapożyczeń wskazuje na brak samodzielności naukowej). Zatem u podstaw negatywnych ocen dorobku naukowego skarżącej legła wartość merytoryczna dokonań autorki, również dzieła stanowiącego fundament rozprawy habilitacyjnej. Nie doszło do błędnej interpretacji art. 16 ust. 2 u.s.n. i jego niewłaściwego zastosowania, tylko z tej przyczyny, że skarżąca powołując się na poglądy doktryny próbuje przypisać istotne znaczenie pozycji książkowej "Jakość dostrzegania problemów i zadań poznawczych – istotny czynnik wychowania do twórczości. T3/ZOOM techniką wspomagania rozwoju myślenia twórczego uczenia się" w sytuacji, gdy wartość merytoryczna tej pozycji nie została przychylnie oceniona przez recenzentów powołanych w postępowaniu odwoławczym, członów Sekcji Nauk Humanistycznych i Społecznych Centralnej Komisji i Prezydium Centralnej Komisji.

Za nietrafny uznano także zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 u.s.n. Powodów rozstrzygnięcia podjętego w trybie tajnego głosowania nie da się przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 K.p.a., a tym samym ograniczenie uzasadnienia wydanej w niniejszej sprawie decyzji Centralnej Komisji z dnia [...] maja 2017 r. nie stanowi naruszenia tego przepisu postępowania. Decyzja ta posiada oparcie w znajdującym się w aktach sprawy materiale dowodowym (negatywne recenzje osiągnięć naukowych habilitantki przez wszystkich recenzentów powołanych przez Centralną Komisję). Główne powody nieuwzględnienia odwołania, wprawdzie w sposób syntetyczny, zostały w niej podane.

Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ Centralna Komisja zachowała wymagania określone ustawą, statutem oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym wprawdzie przekroczyła termin ponownego rozpatrzenia sprawy z art. 21 ust. 2 u.s.n., lecz na wynik sprawy nie miało to wpływu, gdyż z przekroczeniem terminu powołana ustawa nie wiąże skutków prawnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła M. F., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.u.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niedokonaniu oceny całego przebiegu postępowania administracyjnego, a zatem wszystkich aktów i czynności wydanych w postępowaniu, podczas gdy właściwe zastosowanie skutkowałoby objęciem kontrolą decyzji z dnia [...] marca 2016 r.;

2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak rozpoznania przez Sąd wszystkich zarzutów skargi i nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przepisu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, a ponadto poprzez nierozstrzygnięcie przez Sąd w granicach danej sprawy a jedynie w granicach zaskarżenia, co doprowadziło do utrzymania w mocy dwóch wadliwych decyzji Centralnej Komisji;

b) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 6 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie, niezależnie od treści zarzutów sformułowanych w skardze, uchybienia Centralnej Komisji w postaci działań nieznajdujących oparcia w przepisach prawa, podczas gdy wydanie merytorycznej decyzji w następstwie wydania nieprawidłowej decyzji autokontrolnej stanowi istotne, a przy tym oczywiste, naruszenie zasady praworządności, które uzasadnia wzięcie go przez Sąd pod uwagę;

c) art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 20 ust. 6 oraz ust. 2 u.s.n. poprzez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie, niezależnie od treści zarzutów sformułowanych w skardze, uchybienia Centralnej Komisji w postaci powołania jako recenzenta osoby posiadającej tytuł naukowy w zakresie innej dyscypliny naukowej niż dyscyplina, którą

reprezentuje skarżąca, podczas gdy powołanie takiego recenzenta stanowi istotne a przy tym oczywiste naruszenie w zakresie wyznaczania osób kompetentnych do oceny dorobku naukowego, które uzasadnia wzięcie go przez Sąd pod uwagę;

d) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że Centralna Komisja w sposób wyczerpujący rozpatrzyła cały materiał dowodowy, podczas gdy faktycznie pominięte przez Centralną Komisję zostały istotne dla sprawy okoliczności dotyczące oskarżenia skarżącej przez recenzenta W. L. o plagiat i wycofania się z tego oskarżenia w toku wszczętego przeciwko recenzentowi postępowania karnego oraz okoliczności podnoszone przez skarżącą w złożonym Centralnej Komisji odwołaniu;

e) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że Centralna Komisja dokonała oceny na podstawie całego materiału dowodowego, podczas gdy faktycznie Centralna Komisja nie rozważyła wnikliwie wszystkich opinii recenzentów, szczególnie zaś pozytywnej opinii J. Ł. i nie wskazała przyczyn braku jej podzielenia;

f) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji było prawidłowe, a jego ograniczenie nie stanowi naruszenia prawa, podczas gdy faktycznie uzasadnienie to nie spełnia wymogów stawianych przez przepisy prawa, bowiem brak w nim odniesienia się do zarzutów skarżącej przedstawionych w odwołaniu, brak ustosunkowania się do okoliczności dotyczących oskarżenia o plagiat, brak wskazania przyczyn odmówienia wiarygodności pozytywnej opinii recenzenta J. Ł.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia wraz z rozstrzygnięciem o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i uwzględnienie skargi na decyzję Centralnej Komisji z dnia [...] maja 2017 r., a także o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pismem z dnia 23 listopada 2021 r. Rada Doskonałości Naukowej ustosunkowując się do zarzutów skargi kasacyjnej, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 6 grudnia 2021 r. skarżąca wskazała, że wniosek organu o zwrot kosztów postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Sprawa ta podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy wyrażając zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na niewłaściwym zastosowaniu art. 1 § 2 P.u.s.a. poprzez niedokonanie oceny całego przebiegu postępowania administracyjnego, a zatem wszystkich aktów i czynności wydanych w postępowaniu, podczas gdy właściwe zastosowanie skutkowałoby objęciem kontrolą decyzji z dnia 21 marca 2016 r.

Art. 1 § 2 P.u.s.a. ma charakter ustrojowy, gdyż określa w sposób ogólny kompetencję sądów administracyjnych i kryterium legalności jako wyznacznik wykonywanej kontroli działalności organów administracji publicznej. Jednakże to, czy ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w danej sprawie była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 1 § 2 w powiązaniu z art. 1 § 1 P.u.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, gdy sąd dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium niż kryterium legalności, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16, opub. w Lex nr 2450637; wyrok NSA z 13 października 2015 r. sygn. akt II OSK 312/15, opub. w Lex nr 1987201). Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sąd pierwszej instancji w ramach określonych ustawowo kompetencji rozpoznał skargę na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] maja 2017 r. nr [...] pod kątem zgodności z prawem, przyjmując jako wzorzec kontroli przepisy ustawy o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji.

Niezasadny jest zarzut braku objęcia w tej sprawie kontrolą decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] marca 2016 r. nr [...]. Decyzja ta została wydana w tzw. trybie autokontroli objętym art. 54 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Odpowiednie zastosowanie znajduje również art. 54 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym, organ przekazuje wówczas skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

Nie budzi wątpliwości, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] uwzględniła skargę skarżącej M. F. na decyzję Centralnej Komisji ds. Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2015 r. utrzymującą w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] w W. o odmowie nadania stopnia doktora Habilitowanego skarżącej kasacyjnie i decyzję tę uchyliła. Po przekazaniu tej decyzji wraz z odwołaniem i aktami sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 518/16, opubl. w Lex nr 2117256 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne sprawy ze skargi M. F. na decyzję Centralnej Komisji Do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe na skutek wydania przez Centralną Komisję Do Spraw Stopni i Tytułów decyzji z dnia [...] marca 2016 r., mocą której skarga została uwzględniona w całości, a zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2015 r. uchylona.

Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że także na decyzję wydaną w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.) przysługiwała stronie skarga wnoszona bezpośrednio do sądu administracyjnego. Tym samym w sytuacji, w której taka skarga nie została wniesiona, a sama decyzja stała się prawomocna, to nie podlega ona już ocenie przy okazji rozpoznawania skargi na inną decyzję.

Nie można uznać za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzucają naruszenie tego przepisu strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie rozpoznał wszystkich zarzutów skargi i nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia przepisu rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, a ponadto nie rozstrzygnął w granicach danej sprawy i tym samym utrzymał w mocy dwóch wadliwych decyzji Centralnej Komisji.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że kontrola zaskarżonego wyroku w granicach tego zarzutu nie potwierdza, aby Sąd pierwszej instancji pominął zarzuty zawarte w samej skardze. Zarzuty te zostały opisane na stronach 6 i 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a tym także zarzut naruszenia § 4 pkt 1 ww. rozporządzenia z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.

Zgodnie z tym przepisem kryteria oceny w zakresie osiągnięć naukowo-badawczych habilitanta we wszystkich obszarach wiedzy obejmują autorstwo lub współautorstwo monografii, publikacji naukowych w czasopismach międzynarodowych lub krajowych innych niż znajdujące się w bazach lub na liście, o których mowa w § 3 tego rozporządzenia, dla danego obszaru wiedzy.

Sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że kontrolując zaskarżoną decyzję dokonano wobec przedstawionego dorobku naukowego skarżącej oceny, czy stanowi on znaczny wkład w rozwój danej dyscypliny naukowej. Sąd powołał się na ocenę recenzentów dotyczącą tak publikacji skarżącej w czasopismach jak i jej autorstwo monografii stanowiącej dysertację naukową. Nie budzi przy tym wątpliwości, że postępowanie w sprawach o nadanie stopnia naukowego cechuje odrębność, która wyznacza ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji, jak również oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie tytułu naukowego oraz jej osiągnięć naukowych. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją nie doszło do naruszenia norm postępowania, wynikających z przepisów ustawy i statutu Centralnej Komisji, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 212/08, opubl. w Lex nr 505357; wyrok NSA z dnia 30 września 2020 r. sygn. akt I OSK 496/20, opubl. w Lex nr 3062876).

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 6 K.p.a. także w tej sprawie nie może odnieść zamierzonego przez skarżącą kasacyjnie skutku. W tej sprawie na skutek wydania przez Centralną Komisję decyzji z dnia [...] marca 2016 r. w trybie autokontroli skutkującej uchyleniem poprzedniej decyzji tego organu z dnia [...] września 2015 r., została dopiero w dniu [...] maja 2017 r. wydana decyzja w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego skarżącej kasacyjnie. Trafnie Sąd pierwszej instancji podniósł, że ewentualne wątpliwości strony co do prawidłowości wydania przez Centralną Komisję decyzji na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a. powinny być kwestionowane w trybie skargi wnoszonej do sądu administracyjnego. Skoro strona z tego trybu nie skorzystała, to decyzja wydana w trybie autokontroli ograniczająca się tylko do uchylenia własnej decyzji z [...] września 2015 r. odmawiającej nadania skarżącej ww. stopnia naukowego skutkowała tym, że organ ten (tj. Centralna Komisja) miała obowiązek ponownie rozpatrzyć odwołanie od uchwały Rady Wydziału [...] w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. odmawiającej nadania skarżącej kasacyjnie stopnia doktora habilitowanego. To rozpatrzenie odwołania nastąpiło poprzez wydanie decyzji z [...] maja 2017 r., która następnie została zaskarżona do Sądu pierwszej instancji. Tym samym w tej sprawie nie można uznać, aby nastąpiło naruszenie zasady praworządności objętej art. 6 K.p.a., co trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Także nie jest zasadnym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 20 ust. 6 oraz ust. 2 u.s.n. poprzez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie uchybienia Centralnej Komisji w postaci powołania jako recenzenta osoby posiadającej tytuł naukowy w zakresie innej dyscypliny naukowej niż dyscyplina, którą reprezentuje skarżąca, podczas gdy powołanie takiego recenzenta stanowi istotne a przy tym oczywiste naruszenie w zakresie wyznaczania osób kompetentnych do oceny dorobku naukowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnie zarzut ten strona skarżąca kasacyjnie kieruje wobec powołania przez Centralną Komisję jako jednego z recenzentów prof. E. N., reprezentującego psychologię jako dyscyplinę naukową, podczas gdy skarżąca kasacyjnie reprezentuje pedagogikę jako dyscyplinę naukową.

Zgodnie z art. 20 ust. 6 u.s.n. promotorem w przewodzie doktorskim oraz recenzentem rozprawy doktorskiej lub członkiem komisji habilitacyjnej może być osoba posiadająca tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub osoba, która nabyła uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a u.s.n., prowadząca działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej.

Wykaz dyscyplin naukowych zawierał załącznik do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 179 poz.1065). Zgodnie z punktem 2 tego załącznika w zakresie obszaru wiedzy opisanego jako "obszar nauk społecznych" została wyróżniona dziedzina nauk społecznych. W ramach tej dziedziny nauk zostało wyróżnione dziewięć dyscyplin naukowych (nauki o bezpieczeństwie, nauki o obronności, nauki o mediach, nauki o polityce, nauki o polityce publicznej, nauki o poznaniu i komunikacji społecznej, pedagogika, psychologia i socjologia).

Tym samym skoro do jednej dziedziny nauk społecznych została włączona zarówno psychologia jak i pedagogika, to obie te dyscypliny naukowe bezpośrednio wymienione po sobie w tej samej dziedzinie nauk mają charakter pokrewny. Dopuszczalność powołania jako recenzenta osoby posiadającej tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej nie budzi wątpliwości także w orzecznictwie sądowym (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1497/16, opubl. w Lex nr 2220755).

Zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 u.s.n. nie został w żaden sposób uzasadniony w skardze kasacyjnej. Zgodnie z tym przepisem uchwała w sprawie nadania stopnia naukowego jest podejmowana przez właściwą radę jednostki organizacyjnej i do głosowania uprawnione są osoby będące członkami tej rady i zarazem posiadający tytuł profesora, stopień doktora habilitowanego oraz osoby, które nabyły uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a tej ustawy. Strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje, aby w składzie Rady Wydziału Nauk [...] podejmującej w dniu [...] czerwca 2014 r. uchwałę o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego skarżącej kasacyjnie zasiadali nieuprawnieni członkowie lub nieprawidłowo przeprowadzono samo głosowanie.

Tym samym zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 u.s.n. nie poparty żadnym uzasadnieniem, nie zasługuje na uwzględnienie.

Także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. nie są zasadne.

Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie, podejrzenie o plagiat nie było istotną okolicznością faktyczną w tej sprawie. Rada Wydziału Nauk [...] podejmując uchwałę w dniu [...] czerwca 2014 r. o odmowie nadania skarżącej kasacyjnie stopnia naukowego doktora habilitowanego wprost stwierdziła, że podstawą odmowy nadania tego stopnia była przeważająca ocena recenzentów stwierdzających, że monografia wskazana przez Habilitantkę oraz pozostały dorobek naukowy nie spełniają warunków określonych w art. 16 u.s.n. W uzasadnieniu tej uchwały dodatkowo wskazano, że dokonania naukowe Habilitantki mają przede wszystkim naturę popularyzatorską, komercyjną, a nie naukowy charakter. Habilitantka nie posiada umiejętności syntezy, rzeczowego komentowania i cechują się mierną znajomością literatury źródłowej, a przy tym jej dokonania są mało oryginalne. Podano, że Habilitantka jest nieobecna a obiegu ogólnokrajowym, a tym w czasopismach z listy ERIH. Praca Habilitantki cechuje brak samodzielności naukowej oraz zbyt duża liczba cytowani i zapożyczeń, a przy tym rozprawa habilitacyjna jest nieumiejętnie napisana, zawiera szereg błędów formalnych, merytorycznych, metodologicznych i językowych i nie pozwala na jej uznanie jako znaczny wkład w rozwój dyscypliny naukowej. Pojawia się także wskazanie na możliwość popełnienia plagiatu w związku z powtórzeniem z książki jednej z osób recenzujących, ale jest to jedno z wielu wskazań dotyczących oceny dorobku naukowego skarżącej kasacyjnie. Natomiast w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji Centralnej Komisji z [...] maja 2017 r., poprzedzonej sporządzeniem na etapie postępowania odwoławczego dwóch dodatkowych recenzji, wprost wskazuje się jedynie na negatywną ocenę dorobku naukowego Habilitantki, w tym brakiem spełnienia przez rozprawę habilitacyjną wymogów formalnych stawianych monografii naukowej.

Tym samym kwestia plagiatu nie była ani dominującą przesłanką, ani nawet istotniejszą przesłanką uniemożliwiającą zakwalifikowanie dorobku naukowego, a w tym rozprawy habilitacyjnej jako spełniającej przesłanki do nadania Habilitantce stopnia doktora habilitowanego.

Nie można również uznać za zasadny zarzut oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji mimo przyjęcia, że Centralna Komisja dokonała oceny na podstawie całego materiału dowodowego, podczas gdy faktycznie Centralna Komisja nie rozważyła wnikliwie wszystkich opinii recenzentów, szczególnie zaś pozytywnej opinii J. Ł. i nie wskazała przyczyn braku jej podzielenia, co miałoby stanowić naruszenie art. 80 K.p.a.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie o nadanie stopnia naukowego cechuje odrębność, sąd nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji, jak również oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie tytułu naukowego oraz jej osiągnięć naukowych.

Z akt sprawy wynika, że zdecydowana większość recenzentów wyraziła w przewodzie habilitacyjnym Habilitantki wyraźnie negatywne recenzje (prof. M. B. K., prof. E. N. prof. W. L., prof. A. N., prof. R. L.). Jedynie jeden recenzent prof. J. Ł. mimo wskazania w swojej recenzji wielu uchybień i wadliwości, wyraził w konkluzji pozytywna opinię podnosząc, że dorobek naukowy Habilitantki nieznacznie przewyższa granicę pozwalającą na spełnienie przez nią kryterium do nadania stopnia naukowego (akta sprawy, karty nr 25 i następne nienumerowane). Mimo więc zwięzłego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sprawie materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygniecie w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego. Materiał dowody w takich sprawach przede wszystkim dotyczy oceny dorobku naukowego i rozprawy habilitacyjnej oraz spełnienia innych kryteriów niezbędnych do należytej oceny, czy kandydat spełnia przesłanki pozwalające na nadanie mu stopnia naukowego. Taka ocena w tej sprawie została przeprowadzona, co prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji.

Tym samym także zarzut istotnego naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji za prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie może być uznany za trafny. Zaskarżona decyzja Centralnej Komisji zawiera ocenę dorobku naukowego oraz rozprawy habilitacyjnej Habilitantki, opartą o dwie dodatkowo sporządzone recenzje. Na tej podstawie odbyła się dyskusja członków Centralnej Komisji i w sporządzonym uzasadnieniu decyzji znalazły się konkluzje dotyczące braku spełnienia przez Habilitantkę przesłanek wymaganych do stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej okazały się nieuzasadnione, to naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasadzenia na rzecz Rady Doskonałości Naukowej (następcy prawnego Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) od strony skarżącej kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z tego powodu, że pismo procesowe zawierające żądanie zasądzenia kosztów postępowania zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1377/17, opub. w Lex nr 2428632).

W tej sprawie odpis skargi kasacyjnej strona przeciwna do strony ją wnoszącej otrzymała w dniu [...] marca 2019 r., zaś pismo zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Rady Doskonałości Naukowej zostało wniesione w dniu [...] listopada 2021 r.