Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 172/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.2 i art.3
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 172/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 17 października 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 października 2019 r., sprawy ze skargi K. C., na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2018 r. [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 693; zwana poniżej "ustawą") odmówiono skarżącemu K. C. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przytoczył, że skarżący złożył wniosek o potwierdzenie wymienionego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów powołanej ustawy. Przesłanką formalną do wydania decyzji merytorycznej w tych sprawach, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy jest przedstawienie dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 oraz decyzji administracyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokumentu potwierdzającego nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Jak zauważono, wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN, w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu.

Następnie organ podał, że potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych zachodzi na podstawie udokumentowanego wniosku strony w przypadku, gdy przedstawiona przez stronę okoliczność faktyczna spełnia przesłankę z art. 2 lub art. 3 ustawy.

W dalszej części uzasadnienia organ przywołał treść przepisów art. 2 oraz art. 3 ustawy oraz wskazał, że skarżący w swoim wniosku powołał się na własną działalność w NSZZ "Solidarność" w województwie [...] od 1980 r., na swoją służbę wojskową w Ż. w latach 1958-1959, a także na to, że w 1987 r. był przesłuchiwany przez funkcjonariuszy MO w L. i w K. w związku z tym, że pobrał kartki żywnościowe pracownika, który był na urlopie. Dołączył do swego podania kserokopie dokumentów potwierdzających jego drogę zawodową i fakty opisane w podaniu, w tym mandatu delegata na walny zjazd NSZZ "Solidarność" województwa [...]. Jak ustalił organ – w wyniku zapytania skierowanego do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej otrzymano informację, że w zasobie archiwalnym IPN nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 ustawy.

Na podstawie analizy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania organ stwierdził, że nie znajduje podstaw do potwierdzenia spełnienia przez skarżącego przesłanek z przepisów ustawy. Nie ma wątpliwości, że skarżący był aktywnym działaczem legalnego NSZZ "Solidarność" w latach 1980-1981, natomiast zdaniem organu, skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby potwierdzić, że prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 lub doznał represji w rozumieniu art. 3 ustawy.

Wskutek wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy organ wydał kolejną decyzję z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], utrzymując w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2018 r.

Organ zauważył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany powołał się również na usunięcie go z funkcji Przewodniczącego Związków Zawodowych w A w 1957 r. z powodu odmowy wstąpienia do PZPR, a także na ćwiczenia wojskowe i pracę w gospodarstwie rolnym.

Organ stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością kamą, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Po przeanalizowaniu całości akt sprawy zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że skarżący był członkiem struktur organizacyjnych, do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, co jest warunkiem koniecznym dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.

W ocenie organu, skarżący nie przedstawił na żadnym etapie postępowania okoliczności związanych z działalnością antykomunistyczną w jakichkolwiek strukturach konspiracyjnych w okresie 1956-1989 r., do których przynależność byłaby związana z odpowiedzialnością karną, co jest wymagane dla potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu ustawy.

Organ wskazał także, że zgodnie z przepisem art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest zatem osoba, która spełnia łącznie następujące przesłanki:

1) wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzenia działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przeprowadzenia działań w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.;

3) wystąpienia określonych enumeratywnie w ustawie skutków dla strony postępowania wymienionych w art. 3 pkt 1-4 ustawy.

Dokonując weryfikacji opisywanych przez skarżącego zdarzeń oraz analizując materiał dowodowy organ uznał, że brak jest podstaw do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W skardze na te decyzję skarżący przedstawił zasadnicze w jego przekonaniu okoliczności, które miałyby przemawiać za przyznaniem mu żądanego statusu. Między innymi podał, że pracę w A rozpoczął w kwietniu 1955 roku. Po roku pracy został wybrany przez załogę na przewodniczącego Związków Zawodowych [...], a po roku zatrudnienia kierownictwo zakładu usunęło skarżącego z pełnionej funkcji, ponieważ jego działalność na rzecz pracowników była zbyt dolegliwa dla kierownictwa, a nadto odmawiał wstąpienia do PZPR. Zarzucił, że organ nie docenił okoliczności, iż został wówczas snowaczem rezerwowym w trzech innych zakładach przez kilka miesięcy, co było uciążliwe. Organ nie wziął pod uwagę zasadniczej służby wojskowej skarżącego w 1958 i 1959 roku, z której to służby ostatnie dwa miesiące spędził w pracy w gospodarstwie rolnym za żołd i papierosy. Ćwiczenia wojskowe w latach 1964 i 1966 uważał skarżący za zło konieczne, tym bardziej, że musiał zostawić rodzinę. Stan wojenny przeżył jako koszmar. Skarbnik partyjny w kruchcie kościoła przyczynił się do uratowania skarżącego przed internowaniem.

Skarżący podkreślił, że był wiceprzewodniczącym oraz delegatem w NSZZ "Solidarność" od momentu powstania tej organizacji związkowej do czasu likwidacji zakładu pracy w 1993 roku. Zaakcentował, w tamtym czasie działacze "Solidarności" byli inwigilowani. Również przesłuchanie w komisariacie Milicji Obywatelskiej w 1987 roku, pobranie odcisków palców, robienie zdjęć, było szokiem dla skarżącego. Prokuratura oskarżyła go o pobranie kart żywnościowych, choć był tylko ich dysponentem i wydał żonie pracownika, który przebywał na urlopie.

Następnie skarżący opisał przypadki z czasów okupacji hitlerowskiej, związane z dostawą płodów rolnych, swoją pracę w wieku kilkunastu lat, okoliczności zmiany miejsca zamieszkania i podjęcia zatrudnienia w połowie lat pięćdziesiątych. Przedstawił nadto przebieg kariery zawodowej, czynności jakie wykonywał oraz swoją sytuację rodzinną. Wyraził w końcowych fragmentach skargi zaniepokojenie aktualnym rozwarstwieniem społecznym, występującymi dysproporcjami finansowymi, zachowaniem przywilejów przez dawną nomenklaturę partyjną przy jednoczesnym "gnębieniu" – jak to wyraził - działaczy "Solidarności".

W odpowiedzi Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza zgodność z przepisami proceduralnymi oraz z unormowaniami o charakterze materialnoprawnym. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; poniżej przywoływana jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego aktu (decyzji) stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w danej sprawie zastosowanie.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przywołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest ostateczna decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu o odmowie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji są unormowania ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 690; dalej w skrócie przywoływana jako "ustawa").

Bezwzględnym warunkiem przyznania tych uprawnień i statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest stwierdzenie przez właściwy organ (Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) spełnienia przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, to jest, że osoba ta nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Bezsprzecznie skarżący otrzymał decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej potwierdzającą spełnienie warunków z art. 4 ustawy. Tym samym nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu. Trzeba jednakże podkreślić, że osoba zainteresowana uzyskaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych musi spełnić inne przesłanki (pozytywne), gdyż status taki jest kategorią normatywną i przysługuje wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę -odpowiednio w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy.

Kategorię "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca unormował w art. 2 ust. 1, stanowiąc, że działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.

Z kolei kategorię "osoby represjonowanej z powodów politycznych" reguluje przepis art. 3 ustawy określając, że jest nią "osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce."

Postępowanie w przedmiocie nadania statusu toczy się według reguł postępowania wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego (poniżej zwanym w skrócie jako "k.p.a.") z odpowiednimi modyfikacjami wynikającymi z przepisów omawianej ustawy.

Trzeba podkreślić, że wymieniony w art. 2 i art. 3 ustawy katalog zdarzeń, sytuacji, legitymujących daną osobę jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych ma charakter zamknięty i ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania wymienionych uprawnień z innych tytułów. Inaczej ujmując - z szeregu różnorakich przejawów walki, sprzeciwu, oporu społecznego względem dawnego ustroju, a także z szerokiego zakresu ingerencji organów władzy, w wymiarze ogólnym czy indywidualnym, tylko niektóre z nich kwalifikują do przyznania omawianego statusu, a w konsekwencji, do przyznania uprawnień z takim statusem związanych.

Organ, w trybie art. 5 ust. 5 ustawy, zwrócił się do Instytut Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego i uzyskał negatywną pisemną odpowiedź nie pozwalającą na wykazanie spełniania przez skarżącego warunków, o których mowa w art. 2 i 3 ustawy, tj. potwierdzających status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Skarżący wezwany przez organ i stosownie pouczony (pismami organu z 25 września 1918 r. oraz z 10 grudnia 2018 r.) nie wykazał istnienia wymogów z art. 2 i 3 ustawy. Lektura akt administracyjnych sprawy oraz analiza pism skarżącego oraz skargi daje pełną podstawę do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie mogą prowadzić do uwzględnienia jego wniosku i potwierdzenia któregokolwiek z wymienionych statusów. Ocena organu jest trafna w kontekście zebranego materiału dowodowego sprawy

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że wszelkie inne okoliczności, na które powołuje się skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również w skardze, nie stanowią przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy. Opisane przezeń sytuacje nie przystają do treści cytowanych norm prawnych. Nie są objęte brzmieniem tych przepisów.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 540/17, Lex nr 2400100; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Po 742/16, Lex nr 2231407).

Nie można żadną miarą uznać, że treść przedstawionych przez skarżącego w toku postępowania materiałów, złożonych twierdzeń oraz wyjaśnień pozwala na przyjęcie, że w jego przypadku została spełniona którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 2 lub art. 3 ustawy.

W szczególności należy zatem z całą mocą podkreślić – w kontekście jasnego brzmienia treści przytoczonych wyżej przepisów prawa - że okoliczności, na które skarżący się powołuje, nie mają tak zwanego charakteru normatywnego, to znaczy nie mogą skutkować przyznaniem żądanego statusu, albowiem nie zostały ujęte w przepisach ustawy. Tylko te zdarzenia, które zostały wymienione w cytowanych przepisach, mogą spowodować uznanie, że dana osoba była działaczem opozycji antykomunistycznej lub była represjonowana z przyczyn politycznych. Samo osobiste przekonanie zainteresowanej osoby nie jest wystarczające.

Zatem na tle przepisów ustawy sam fakt posiadania członkostwa w związkach zawodowych lub pełnienia w nich funkcji, także w NSZZ "Solidarność", tudzież okoliczność bycia delegatem na zjazdy tego związku zawodowego nie jest wystarczający dla przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej, czy też osoby represjonowanej. Ustawodawca nie wprowadził bowiem takiego rodzaju okoliczności do katalogu tych zdarzeń, które umożliwiają przyznanie komentowanego statusu.

Na tle przepisu art. 3 pkt 2 ustawy – aczkolwiek skarżący twierdzi, że w latach 1958 i 1959 oraz w 1964 roku i 1966 roku przez okres powyżej 30 dni pełnił zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, to nie jest warunek wystarczający, gdyż ustawa wymaga (o czym mowa w dalszej części tego, cytowanego wyżej, przepisu) aby zarazem dana osoba została powołana do takiej służby z powodów politycznych oraz mających taki charakter. Warunki te muszą zatem być spełnione łącznie. Tymczasem skarżący nie wykazał, ani także podjęte przez organ czynności z urzędu, w tym kwerenda w archiwach IPN nie ujawniły, by okresowe powołania do służby wojskowej skarżącego zostały spowodowane czynnikami politycznymi, pomijając już, że musiałaby one dodatkowo mieć związek nie z każdą działalnością polityczną, lecz z taką działalnością polityczną, którą miała charakter aktywności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce i tego rodzaju okoliczności trzeba byłoby udowodnić. Godzi się zaś w tej materii zauważyć, że skarżący nawet nie podnosił, że działał w sprawie odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub w celu przestrzegania politycznych praw człowieka w Polsce. Uciążliwe pod względem psychicznym i fizycznym, czy zdrowotnym, warunki odbywania służby wojskowej i niedogodności z nią związane, w tym praca w ramach tej służby w gospodarstwie rolnym, nie stanowią przesłanek prawnych wymienionych w przepisie art. 3 ustawy.

Analogicznie przez ustawodawcę nie został uznany jako umożliwiający uzyskanie omawianego statusu fakt, że mimo różnorakich nacisków zewnętrznych dana osoba nie została członkiem PZPR. Brak członkostwa w tej partii komunistycznej lub w organach władzy państwowej – bez względu na przyczyny natury dobrowolnej czy przymusowej – nie jest uznawany przez ustawę za okoliczność uzasadniającą przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Poczucie osobistej krzywdy, doznanej traumy, cierpienia, utrudnień w egzystencji w tamtym czasie również nie został uznany przez ustawodawcę za przesłankę umożliwiającą uzyskanie przedmiotowego statusu. Dotyczy to również lęków, obaw, czy strachu przed internowaniem z powodu – jak twierdzi skarżący - ujęcia na liście osób przeznaczonych do internowania w czasie stanu wojennego. Skarżący, jak przyznał, uniknął internowania, a właśnie tylko okoliczność uwięzienia bądź odosobnienia na mocy cytowanego wyżej punktu 1a i 1b artykułu 3 ustawy stanowiłaby przesłankę przyznania statusu, ewentualnie gdyby był poszukiwany listem gończym (art. 3 pkt 4 ustawy) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych prawa człowieka w Polsce.

Tym bardziej przychylne opinie na temat wykonywanej pracy przez skarżącego ze strony pracodawców lub środowiska zawodowego, uznanie lokalnej społeczności, osiągnięcia zawodowe, nagrody, wyróżnienia, wykonywanie pracy społecznej, itp., jakkolwiek w bardzo pozytywnym świetle nakreślają sylwetkę skarżącego, wszakże nie mają znaczenia prawnego w rozpatrywanej sprawie i pozostają prawnie obojętne dla oceny, czy zainteresowanej osobie przysługuje status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych.

Ze świadectwa pracy datowanego na 30 czerwca 1993 r. przedłożonego przez skarżącego wynika wprost, że stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem przez zakład pracy z powodu upadłości tego zakładu pracy, a nie zaś wskutek zarzutów wobec skarżącego o charakterze politycznym, represyjnym, o których mowa w treści punktu 3 artykułu 3 ustawy, czyli z powodu brania udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Ustanie stosunku zatrudnienia nastąpiło zatem z powodów obiektywnych, nie związanych z osobą skarżącego. Podobnie nie wykazał, że tego rodzaju przyczyny legły u podstaw zmian w zatrudnieniu w 1956 roku.

W aspekcie wszczęcia dochodzenia przeciwko skarżącemu we wrześniu 1987 roku z powodu pobrania kart zaopatrzenia (żywnościowych) za innego pracownika należy zaznaczyć, że z zebranej dokumentacji nie wynika by było to spowodowane czynnikami o charakterze represji politycznych. Karty takie w związku z reglamentacją niektórych artykułów, głównie żywnościowych, przysługiwały powszechnie obywatelom PRL, a niektóre zjawiska dotyczące wejścia w posiadanie karty zaopatrzenia lub innego dokumentu uprawniającego do nabycia towarów – w szczególności wymienione w przepisach art. 1 i art. 4 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o zwalczaniu spekulacji (t.j. Dz.U. z 1982 r. Nr 36, poz.243) były typizowane jako czyny podlegające odpowiedzialności karnej. Między innymi art. 4 ust. 1 tego aktu prawnego stanowił, że : " Kto wyłudza nienależną mu kartę zaopatrzenia lub inny dokument uprawniający do nabycia towarów albo wchodzi w posiadanie takiej karty lub dokumentu za pomocą innego czynu zabronionego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny."

Skarżący nie został ukarany za czyn z cytowanego przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o spekulacji, o co był podejrzany, albowiem z postanowienia z [...] września 1987 roku o sygnaturze akt [...] wynika, że prokurator umorzył dochodzenie w tej sprawie z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu zarzuconego podejrzanemu. Abstrahując zatem od faktu, że chodzi tu o materię prawnokarną o niepolitycznym charakterze, to i tak skarżący tej odpowiedzialności karnej uniknął z powodu umorzenia postępowania, natomiast sam fakt poddania skarżącego czynnościom procesowym w postaci przesłuchania, pobrania odcisków palców, sporządzenia zdjęć etc., w opisanym dochodzeniu oraz okoliczność nagannego zachowania milicjanta poprzez nazwanie skarżącego "pasożytem okradającym państwo" - nie mieszczą się w zdarzeniach kwalifikowanych przez ustawodawcę w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy jako uprawniających do posiadania omawianego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Niskie uposażenie emerytalne oraz dysproporcje płacowe, tudzież emerytalne, nie stanowią również takiej przesłanki ustawowej. Nie mieszczą się bowiem w katalogu przypadków uznanych przez ustawodawcę.

Po myśli art. 178 ustęp 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z tej normy konstytucyjnej wynika między innymi związanie sędziów literą ustawy, a skoro przepisy znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych nie pozwalają Sądowi na jakąkolwiek uznaniowość w omawianej materii, to Sąd nie mógł uwzględnić tych wszystkich okoliczności, które zostały przytoczone w skardze oraz uprzednio były formułowane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

Trzeba stwierdzić, że organ należycie ocenił materiał dowodowy w kontekście obowiązujących przepisów ustawy oraz zasadnie w oparciu o ten materiał uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Dokonane przez organ ustalenia faktyczne, ich ocena prawna oraz wyciągnięte na tej podstawie wnioski są prawidłowe i znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, zgromadzonym z czynnym udziałem skarżącego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja została poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w tym z zachowaniem reguł art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 79a § 1 k.p.a.

Z tych wszystkich względów, wobec braku naruszenia przez organ prawa materialnego lub procesowego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.