Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 301/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 1 i  ust. 3,  art. 23a ust. 1,  art. 23a ust. 7 pkt 1,
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 21 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w związku z art. 1 ust. 2 i 3, art. 21 ust. 1, art. 23a ust. 2-5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B.S. od decyzji z dnia [...] nr [...] Burmistrza K. o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę od dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...] B.S. zwróciła się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką W.S. Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz K. przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] na czas nieokreślony, w kwocie

[...] zł miesięcznie.

Pismem z dnia [...] Marszałek Województwa Z. poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w K., że od dnia [...] do chwili obecnej w sprawie rodziny B. i P. S. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza K. z dnia [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Następnie, w dniu [...] Marszałek Województwa Z. wydał decyzję [...] Nr [...], którą przyznał B.S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie - w okresie [...],[...] zł miesięcznie - w okresie [...],[...] zł miesięcznie - w okresie [...], i w kwocie [...] miesięcznie od dnia [...] na czas nieokreślony.

Pismem z dnia [...] Marszałek poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w K., że zgodnie z oświadczeniem złożonym przez B.S. w dniu [...], jej rodzina z dniem [...] zamieszkuje na terytorium [...] i tam znajduje się jej centrum życiowe. W związku z ustaleniem, że w przypadku rodziny B i P.S. przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie do dnia [...] decyzją z dnia [...] Marszałek Województwa Z. zmienił swoją decyzję z dnia [...] w taki sposób, że przyznał B.S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jedynie do dnia [...].

W związku z powyższym Burmistrz K. wydał w dniu [...] decyzję, którą odmówił B.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę od dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, podając między innymi, że B.S. złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż rodzina zamieszkuje na terenie [...] od dnia [...]. Organ powołał się na treść art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i podał, że z powyższego powodu od dnia [...] strona nie spełnia ona warunków określonych w art. 1 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ,dlatego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje.

B.S. odwołała się od przedmiotowej decyzji podnosząc, że jest bezsporne, iż odmowa przyznania jej rodzinie zasiłku pielęgnacyjnego i świadczenia pielęgnacyjnego są niezgodne z prawem międzynarodowym, gdyż Polska jest w strukturze unijnej i powinny być zastosowane przepisy unijne. Jej rodzina jest na stałe zameldowana i posiada gospodarkę rolną w Polsce, czasowo przebywa w Niemczech, lecz nie pobiera żadnych świadczeń, co poparto oświadczeniem wniesionym w dniu [...] w Ośrodku Pomocy Społecznej w K. Odwołująca się powołała się również na decyzje Marszałka Województwa Z. przyznające jej prawo do świadczeń, których odmawia Burmistrz K. Skarżąca oświadczyła nadto, że jest obywatelką Polski i jej rodzina, nie otrzymała statusu obywatelstwa niemieckiego, ma stały meldunek i mieszkanie w Polsce.

Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w wymienionej na wstępie decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że prowadząc postępowanie w sprawie rodziny B i P. S. Marszałek Województwa Z. ustalił ostatecznie, że w przypadku tej rodziny przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie jedynie do dnia [...]. Na tej podstawie przyznał B.S. świadczenie pielęgnacyjne do dnia [...] (decyzją z dnia [...] w związku z decyzją z dnia [...]). Następnie Marszałek, działając na podstawie art. 23a ust. 7 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, akta przedmiotowej sprawy przekazał Burmistrzowi K. po to, by zajął on stanowisko w sprawie prawa strony do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę od dnia [...].

Zdaniem Kolegium, orzekając w przedmiotowej sprawie, Burmistrz K. winien stosować się do zasad ustalonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, o których mowa w art. 1 ust. 2 i ust. 3. Jak stanowi art. 1 ust. 3 tej ustawy, świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Organ II instancji podkreślił, że ustawodawca nie wyjaśnił w ustawie o świadczeniach rodzinnych, co należy rozumieć pod pojęciem "zamieszkiwania", dlatego też należy się tutaj posiłkować pojęciem "miejsca zamieszkania" zdefiniowanym w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.), zgodnie z którym, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OW 96/14).

Według Kolegium, z akt przedmiotowej sprawy wynika, że rodzina B. i P.S. bez wątpienia od dnia [...] przebywa na terenie Niemiec, w miejscowości [...]. W ocenie Kolegium, skoro P.S., pracujący zawodowo i utrzymujący całą rodzinę, od [...] prowadził w Niemczech działalność gospodarczą, a od [...] podjął pracę na podstawie umowy o pracę, przy czym w Niemczech przebywa wraz z nim cała jego rodzina, to uznać należy, iż po stronie rodziny B. i P. S. istnieje zamiar stałego pobytu w miejscowości [...] w Niemczech, tam bowiem obecnie znajduje się ich centrum życiowe. Nie ma przy tym znaczenia fakt zameldowania rodziny w Polsce, gdyż zameldowanie jest jedynie czynnością administracyjną. Nadto, jak oświadczyła B.S., rodzina posiada także meldunek we [...].

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, zdaniem Kolegium, Burmistrz K. był zobowiązany do wydania decyzji odmawiającej przyznania B.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż warunkiem niezbędnym do ustalenia prawa do tego świadczenia (jak i do innych świadczeń rodzinnych) jest fakt zamieszkiwania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym świadczenia rodzinne mają być pobierane.

Powyższą decyzję Kolegium B.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., gdyż, jej zdaniem, bezprawnie odmówiono jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i nie uwzględniono jej oświadczenia, że nie pobiera świadczeń na terenie Niemiec, a jej rodzina została pozbawiona świadczeń na terenie Polski.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. w przedmiocie odmowy przyznania B.S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, za okres [...].

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń.

Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy, świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W myśl art. 23 a ust. 1 ustawy, w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami marszałkowi województwa. W przypadku gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 21 (art. 23 a ust. 4). Zgodnie zaś z art. 23 a ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy marszałek województwa ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych - w przypadku, o którym mowa w ust. 1.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne na podstawie decyzji Marszałka Województwa Z., po uprzednim ustaleniu przez ten organ, że w stosunku do jej rodziny mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ostatecznie przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane skarżącej do dnia [...], w związku z ustaleniem przez organ, że od tego dnia w sprawie nie mają wobec rodziny skarżącej zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na podstawie art. 23 a ust. 7 pkt 1 ustawy sprawa została przekazana Burmistrzowi K., który następnie odmówił skarżącej wnioskowanego prawa do świadczenia rodzinnego od dnia [...].

Podstawą odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stało się ustalenie, że skarżąca nie mieszka na terenie Polski i od dnia [...] przebywa razem z rodziną na terenie Niemiec, gdzie ona sama i członkowie jej rodziny posiadają zameldowanie, a mąż, po zakończeniu działalności gospodarczej, podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę od [...].

Zdaniem Sądu, trafnie podkreślił organ II instancji, że zgodnie z zasadami przyznawania świadczeń, o których mowa w tej ustawie, jednym z warunków ich otrzymania jest, aby osoba, której świadczenia przysługują zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wynika to wprost z cytowanego wyżej art. do art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy.

Sąd podziela też stanowisko Kolegium, że ustawie o świadczeniach rodzinnych brak jest definicji pojęcia "zamieszkiwania", dlatego też należy odnieść się tu do definicji "miejsca zamieszkania" zawartej w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Artykuł 25 kodeksu cywilnego stanowi, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśnia się, że ustalenie zamiaru stałego pobytu, a więc woli stałego zamieszkiwania, powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 marca 2006 r. I OW 265/05, LEX nr 198360). Ponadto samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2014 r. I OW 96/14 www.orzeczenia.nas.gov.pl)

Mając na względzie powyższe, po analizie stanu faktycznego sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że od [...] skarżąca przeniosła swoje centrum życiowe skarżącej i jej rodziny do miejscowości [...] w Niemczech i tam jest jej "miejsce zamieszkania" w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Tym samym zasadnie tez organy stwierdziły, że skarżąca nie spełniła przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co musiało skutkować odmową prawa do tego świadczenia rodzinnego od dnia [...].

Okoliczności podnoszone przez skarżącą, że czasowo przebywa na terenie Niemiec i nie pobiera na terenie Niemiec żadnych świadczeń oraz że jest zameldowana również w Polsce nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w sytuacji gdy jednoznacznie zostało ustalone, że skarżąca nie zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (przez okres zasiłkowy).

W tym stanie rzeczy, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.