Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 795/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy w wyniku odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] (Skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r. nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2020 r. na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2020 r., poz. 292 ze zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), oraz art. 104 i art. 107 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej z [...] sierpnia 2016 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...], dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w [...], KW nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że prawo własności Skarbu Państwa do tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. ustalono w oparciu o treść ww. księgi wieczystej. Burmistrz Miasta [...] pismami z [...] sierpnia 2016 r. oraz z [...] września 2016 r. poinformował organ, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. zajęta była pod pas drogowy publicznej drogi gminnej ul. [...], która została zaliczona do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1987 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. Uchwałą Rady Miejskiej [...] z [...] grudnia 1990 r. Nr [...] w sprawie zmiany niektórych nazw ulic w mieście [...] - nazwa ulicy została zmieniona na ul. [...]. Powyższe fakty potwierdził również Starosta [...] w piśmie z [...] września 2016 r. nr [...]. Mimo, iż grunt stanowił na dzień 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz pomimo tego, że zdjęcia działki na portalu Geoportal potwierdzają fakt zajęcia tej działki zarówno pasem drogowym publicznej drogi gminnej ul. [...] (poprzednio: ul. [...]), jak i fragmentem linii kolejowej nr [...] relacji [...], co udokumentowała Skarżąca Wyciągiem z Ewidencji Środków Trwałych grupy I i II - to jednak ze względu na generalną klauzulę chroniącą prawa osób trzecich, w tej sprawie prawa zarządcy drogi publicznej, grunt ten nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu [...] i dlatego nie podlegał uwłaszczeniu.

W wyniku odwołania Skarżącej, Minister Rozwoju, Pracy i Technologii zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Co do przesłanki posiadania gruntu przez Skarżącą w dacie 5 grudnia 1990 r. organ stwierdził, że Skarżąca przedłożyła wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 16 czerwca 2016 r., wyrys z mapy ewidencyjnej z [...] czerwca 2016 r., oświadczenie z [...] sierpnia 2016 r. złożone na okoliczność zajęcia działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789) oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych dla działki nr [...], sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., potwierdzający iż na ww. działce znajdują się tory główne zasadnicze linii [...], sieć trakcyjna [...], oświetlenie zewnętrzne - przejazd kolejowy km 47,970 linii nr [...]. Organ stwierdził, że skoro działka nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), to nie mogła podlegać uwłaszczeniu, jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Zatem brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów:

1) postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r.;

2) postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy;

3) prawa materialnego, tj. art. 37a ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia Skarżącej przedmiotową nieruchomością, podczas gdy Skarżąca przedłożyła niebudzące wątpliwości dowody, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt kolejowy i była zajęta pod infrastrukturę kolejową;

4) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w tej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wobec sprzeczności treści wpisu w księdze wieczystej z treścią innych dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, organ administracji winien był podjąć działania w kierunku poczynienia w sprawie ustaleń, zmierzających do wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności. Zdaniem Skarżącej, w związku z powyższym zaistniały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania przez organ administracji.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji rozstrzygając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Kontrolując wydane w sprawie decyzje zgodnie ze wskazanym wyżej kryterium Sąd stwierdził, że są one zgodne z prawem.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 34 i art. 35 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.

Stosownie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące

własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Zgodnie z art. 34 ust. 4 nabycie praw, o którym mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.

Potwierdzenie posiadania przez [...] gruntów, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z dokumentów określonych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzenia posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach, tj.:

1) odpisu z księgi wieczystej, zaświadczenia z księgi wieczystej zamkniętej lub ze zbioru dokumentów dla nieruchomości, jeżeli treść takiego odpisu lub zaświadczenia świadczy o posiadaniu gruntów przez [...],

2) wypisu z ewidencji gruntów i budynków (katastru nieruchomości),

3) wypisu z ewidencji środków trwałych, prowadzonej przez przedsiębiorstwo [...], dotyczącego budynków, budowli lub innych urządzeń trwale związanych z gruntem,

4) umowy najmu, dzierżawy, użyczenia lub innej umowy,

5) decyzji lokalizacyjnej,

6) pozwolenia na budowę,

7) dokumentu poświadczającego fakt ponoszenia przez [...] opłat z tytułu użytkowania nieruchomości lub zarządu nieruchomością albo płacenia podatków od nieruchomości,

8) innych dokumentów potwierdzających realizację inwestycji na posiadanym gruncie i świadczących o poniesieniu przez [...] własnych środków finansowych na finansowanie budowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz modernizacji lub likwidacji budynków, innych urządzeń i lokali, w szczególności takich, jak:

a) sprawozdania dotyczące finansowania inwestycji,

b) decyzje o przekazaniu środków finansowych na inwestycje,

c) umowy o współfinansowaniu kosztów inwestycji,

d) orzeczenia i protokoły z badania bilansów.

Jak wynika z akt sprawy, sporna nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. W rozpoznawanej sprawie została więc spełniona pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

W zakresie zaś drugiej przesłanki, tj. posiadania przez Skarżącą spornej nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że sporna nieruchomość nie mogła podlegać uwłaszczeniu, jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Skarżąca przedłożyła wprawdzie wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 16 czerwca 2016 r., oświadczenie z [...] sierpnia 2016 r. złożone na okoliczność zajęcia działki nr [...] pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789) oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych dla działki nr [...], sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., potwierdzający iż na ww. działce znajdują się tory główne zasadnicze linii [...], sieć trakcyjna [...], oświetlenie zewnętrzne - przejazd kolejowy km 47,970 linii nr [...]. Jak jednak prawidłowo ustaliły organy, sporna działka nr [...], stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której stosownie do treści art. 1 tej ustawy może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.

Z akt sprawy wynika, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. zajęta była pod pas drogowy publicznej drogi gminnej ul. [...], która została zaliczona do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1987 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich. Uchwałą Rady Miejskiej [...] z [...] grudnia 1990 r. Nr [...] w sprawie zmiany niektórych nazw ulic w mieście [...] - nazwa ulicy [...] została zmieniona na ul. [...]. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., ul. [...] w [...] zaliczona ww. uchwałą do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, stanowiła w tej dacie drogę publiczną. Z kolei zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) wynika, że dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stały się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi.

W sytuacji więc, gdy sporna działka wchodziła w skład drogi publicznej, to prawa osób trzecich stały na przeszkodzie uwłaszczenia Skarżącej. Ustanowienie użytkowania wieczystego spornego gruntu na rzecz Skarżącej ograniczyłoby (wyłączło) inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości (vide art. 233 k.c.), co pozostaje w sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego ustawowych zadań. Ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby więc wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wymóg poszanowania praw osób trzecich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16).

W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał brak spełnienia przesłanki posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez Skarżącą spornego gruntu Skarbu Państwa. Dlatego brak było podstaw do stwierdzenia nabycia przez Skarżącą z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. Nie można zatem czynić organom zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organy nie naruszyły też art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. W konsekwencji nie doszło do naruszenia przez organy art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez Skarżącą z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego spornej działki.

Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji nie naruszają więc prawa. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że sporna nieruchomość nie mogła podlegać uwłaszczeniu, jako grunt objęty prawami osób trzecich - zarządcy drogowego. Przesądziło to o braku kumulatywnego spełnienia przesłanek uwłaszczenia wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do spornej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 107

§ 3 k.p.a.).

Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).