Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1906/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4a pkt 11, art. 6 ust. 1 pkt 10a
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżący – P.S. zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych.

Skarżacy przedstawił zdarzenie przyszłe, z którego wynika, że jest polskim rezydentem podatkowym oraz rozważa przystąpienie do spółki kapitałowej z siedzibą na Cyprze (dalej: "Spółka"). Spółka przyjmie w przyszłości reżim prywatnej międzynarodowej instytucji wspólnego inwestowania (ang. Private International Collective lnvestment Scheme) - dalej "PICIS", zgodnie z cypryjską ustawą z 1999 r. o Międzynarodowych Instytucjach Zbiorowego Inwestowania (ang. International Collective lnvestment Schemes Law No. 47 (I) of 1999) - dalej: "Ustawa o ICIS".

W świetle Ustawy o ICIS, ICIS może mieć charakter publiczny (tzw. międzynarodowa instytucja wspólnego inwestowania, którego jednostki uczestnictwa są oferowane do publicznego nabycia - ang. international collective investment scheme marketed to generał public) oraz niepubliczny (tzw. międzynarodowa instytucja wspólnego inwestowania, a więc PICIS, w którym liczba posiadaczy jednostek uczestnictwa nie może przekroczyć 100 oraz którego jednostki uczestnictwa nie są oferowane do publicznego nabycia). Dodatkowo ICIS może przybrać formę międzynarodowej instytucji wspólnego inwestowania, której jednostki uczestnictwa są oferowane wyłącznie doświadczonym inwestorom. Po przyjęciu reżimu prawnego PICIS, Spółka może podejmować działania inwestycyjne również na terytorium Polski poprzez nabywanie lub obejmowanie papierów wartościowych lub innych praw majątkowych w podmiotach mających siedzibę na terytorium Polski i w związku z tym może uzyskiwać przychody, m.in.:

• z nieruchomości położonych na terytorium Polski,

• z udziałów/akcji w spółkach kapitałowych mających siedzibę na terytorium Polski,

• za pośrednictwem spółek osobowych z siedzibą na terytorium Polski (np. jako akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej).

Przyjęcie reżimu PICIS oznacza, że Spółka będzie stanowić zamknięty fundusz inwestycyjny poddany nadzorowi i kontroli Centralnego Banku Cypru ("CBC"). Uzyskanie zgody CBC jest również warunkiem przyjęcia reżimu PICIS i prowadzenia w tym reżimie działalności. Swoje funkcje regulacyjne CBC wykonuje wydając zezwolenie na działalność funduszy ICIS. W ramach nadzoru CBC może również m.in. żądać dostarczenia przez Spółkę informacji dotyczących wypełniania przez nią obowiązków, a ponadto CBC może wyznaczyć swoich przedstawicieli uprawnionych do badania ksiąg i innych dokumentów należących do Spółki. Z racji sprawowanego nadzoru CBC może również cofnąć zgodę na przyjęcie przez Spółkę reżimu PICIS.

Ustawa o ICIS przewiduje, iż jedynym przedmiotem działalności PICIS jest zbiorowe inwestowanie środków uczestników funduszu (ang. collective investment of funds of unitholders), w dozwolone przez cypryjskie prawo aktywa - czyli np. papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego oraz inne prawa majątkowe takie jak prawo własności nieruchomości oraz tytuły uczestnictwa (niemające formy papierów wartościowych) w spółkach itp. PICIS jako podmiot przeznaczony do zbiorowego inwestowania nie ma prawa prowadzić działalności gospodarczej, w tym np. działalności handlowej lub produkcyjnej. Aktywa Spółki działającej w reżimie PICIS będą przechowywane przez depozytariusza. Depozytariuszem będzie bank z siedzibą na Cyprze lub w innym państwie Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z którym Spółka zawrze odrębną umowę o przechowywanie aktywów.

Spółka działająca w reżimie PICIS będzie miała siedzibę na Cyprze i będzie podlegała na Cyprze opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia tj. bez względu na to, czy dochód został wygenerowany na Cyprze, czy też za granicą. Jednocześnie, na mocy regulacji prawnych obowiązujących na Cyprze, niektóre kategorie dochodów osiąganych przez PICIS będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania. Dotyczy to w szczególności:

• dochodów z działalności prowadzonej przez zagraniczny zakład,

• dochodów z tytułu zbycia udziałów, akcji i innych papierów wartościowych,

• dochodów z tytułu zbycia instrumentów finansowych,

• dochodów z tytułu otrzymanych dywidend.

Spółka działająca w reżimie PICIS wyznaczy podmiot, który będzie pełnił funkcję tzw. Investment Manager (zarządzającego inwestycjami), tj. będzie odpowiedzialny za wdrażanie polityki inwestycyjnej Spółki.

Wybór podmiotu działającego jako Investment Manager zgłoszony zostanie do Centralnego Banku Cypru na etapie postępowania związanego z uzyskaniem zezwolenia na działanie w formie PICIS. Akceptacja banku zostanie potwierdzona tzw. Certificate of Récognition, czyli formalnym dokumentem dopuszczającym Spółkę do działania jako PICIS, określającym zakres i zasady jej funkcjonowania jako wehikułu podlegającego nadzorowi Centralnego Banku Cypru. Podmiot pełniący funkcję Investment Manager będzie firmą inwestycyjną dopuszczoną do działania na rynku finansowym na podstawie zezwolenia wydanego przez Cyprus Securities and Exchange Commission (będąca odpowiednikiem polskiej Komisji Nadzoru Finansowego). Rozważane jest, że Spółka działająca w reżimie PICIS będzie inwestowała w akcje spółek komandytowo-akcyjnych mających siedzibę na terytorium Polski.

Po przyjęciu reżimu prawnego PICIS Spółka pozostanie w dalszym ciągu spółką handlową prawa cypryjskiego (limited company). Oznacza to, że kapitał zakładowy Spółki będzie podzielony na udziały, które przysługiwać będą poszczególnym inwestorom (wspólnikom). Udziały te określane są w prawie cypryjskim regulującym funkcjonowanie PICIS, tj. w International Collective Investment Schemes Law (No 41 (I) of 1999), jako jednostki. Na tym etapie, ponieważ Skarżący dopiero planuje założenie spółki kapitałowej na Cyprze, która miałaby funkcjonować w reżimie prawnym P1015, nie może jednoznacznie przesądzić, jaki udział w jej kapitale zakładowym będzie posiadał. Dodatkowo, nie można wykluczyć, że udział ten będzie się zmieniał w czasie na skutek przystąpienia do PICIS nowych inwestorów bądź też przeniesienia przez Wnioskodawcę własności udziałów (jednostek) na inne podmioty.

Ponieważ Spółka będzie spółką kapitałową (działającą w reżimie prawnym PICIS), wspólnicy/inwestorzy (w tym także Skarżący) będą posiadali udziały (shares) i związane z tymi udziałami prawa korporacyjne takie jak, w szczególności, prawo do udziału w zysku spółki, prawo głosu na zgromadzeniach wspólników, prawo do udziału w majątku likwidowanej spółki, uprawnienia do udziału w powoływaniu organów spółki itp.

Organem nadzoru nad rynkiem finansowym w zakresie rynków kapitałowych na Cyprze jest Cyprus Securities and Exchange Commission. Organem nadzoru nad rynkiem finansowym w sektorze bankowym jest Centralny Bank Cypru ("CBC").

CBC jest organem regulacyjnym i nadzorczym w stosunku do podmiotów działających w reżimie prawnym PICIS.

Spółka działająca w reżimie PICIS będzie miała zarząd. W skład zarządu Spółki będą wchodzić osoby fizyczne, które posiadają odpowiednie wykształcenie i doświadczenie związane z działalnością prowadzoną przez PICIS oraz spełniają wymogi kompetencyjne, reputacyjne i inne nałożone przez CBC. Zarząd ten będzie podejmował czynności leżące w jego kompetencjach zgodnie z prawem cypryjskim.

Po przyjęciu przez Spółkę reżimu prawnego PICIS, Spółka będzie dodatkowo posiadać Investment Manager, który na podstawie umowy o zarządzanie będzie zarządzał działalnością inwestycyjną Spółki.

Podmiot pełniący funkcję lnvestment Manager będzie firmą inwestycyjną działającą w formie spółki kapitałowej dopuszczoną do działania na rynku finansowym na podstawie zezwolenia wydanego przez Cyprus Securities and Exchange Commission.

W zezwoleniu wydanym przez Cyprus Securities and Exchange Commission wskazane będą między innymi, dane firmy inwestycyjnej, nr zezwolenia, data jego wydania, usługi, które firma ta jest uprawniona świadczyć, jak również inne informacje, które komisja uzna za niezbędne.

Spółka po przyjęciu reżimu prawnego PICIS będzie prowadziła swoją działalność na podstawie zezwolenia CBC, który jest organem regulacyjnym i nadzorczym na rynku finansowym w zakresie sektora bankowego, w tym także w stosunku do podmiotów działających w reżimie prawnym PICIS. Zezwolenie na działanie w formie PICIS, tj. Certificate of Récognition jest formalnym dokumentem wydawanym przez CBC dopuszczającym Spółkę do działania jako PICIS, określającym zakres i zasady jej funkcjonowania jako wehikułu podlegającego nadzorowi CBC.

lnvestment Manager będzie firmą inwestycyjną dopuszczoną do działania na rynku finansowym na podstawie zezwolenia wydanego przez Cyprus Securities and Exchange Commission pełniącą nadzór nad rynkiem finansowym Cypru w sektorze rynków kapitałowych.

W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym Skarżący zapytał:

1) Czy Spółka działająca w reżimie prawnym PICIS będzie zwolniona z opodatkowania p.d.o.p. w Polsce na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 74, poz. 397 z późn. zm.), dalej “u.p.d.o.p.", w związku z art. 6 ust. 3 u.p.d.o.p. z tytułu wszelkich dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski?

2) Czy zwolnienie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a w związku z art. 6 ust. 3 u.p.d.o.p. obejmuje również dochody osiągane przez Spółkę działającą w reżimie PICIS jako akcjonariusz spółek komandytowo-akcyjnych z siedzibą na terytorium Polski?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie Skarżący odniosła się do poszczególnych warunków wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 10a w związku z art. 6 ust. 3 u.p.d.o.p., uzasadniając, iż w jego ocenie, Spółka po przyjęciu reżimu prawnego PICIS będzie mogła korzystać ze zwolnienia podmiotowego przewidzianego w tym przepisie w stosunku do wszelkich dochodów uzyskiwanych na terytorium Polski, w tym w stosunku do dochodów osiąganych jako akcjonariusz spółek komandytowo-akcyjnych z siedzibą na terytorium Polski.

W uzupełnieniu wniosku o wydanie interpretacji Skarżący wskazał między innymi, że organem nadzoru nad rynkiem finansowym w zakresie rynków kapitałowych na Cyprze jest Cyprus Securities and Exchange Commission, natomiast organem nadzoru nad rynkiem finansowym w sektorze bankowym jest Centralny Bank Cypru (dalej "CBC"). CBC jest organem regulacyjnym i nadzorczym w stosunku do podmiotów działających w reżimie prawnym PICIS.

Spółka działając w reżimie prawnym PICIS będzie miała zarząd, w skład którego wchodzić będą osoby fizyczne posiadające odpowiednie wykształcenie i doświadczenie związane z działalnością prowadzoną przez PICIS oraz spełniające wymogi kompetencyjne, reputacyjne i inne nałożone przez CBC. Zarząd ten będzie podejmował czynności leżące w jego kompetencjach zgodnie z prawem cypryjskim.

Spółka będzie dodatkowo zatrudniać Investment Manager, który na podstawie umowy o zarządzanie będzie zarządzał działalnością inwestycyjną Spółki. Podmiot pełniący funkcję Investment Manager będzie firmą inwestycyjną działającą w formie spółki kapitałowej dopuszczoną do działania na rynku finansowym na podstawie zezwolenia wydanego przez Cyprus Securities and Exchange Commission pełniącą nadzór nad rynkiem finansowym Cypru w sektorze rynków kapitałowych.

Skarżący uzupełnił także wniosek o własne stanowiska w sprawie oceny prawnej zdarzenia przyszłego w odniesieniu do wypełnienia przez Spółkę warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a) - f) u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 4 grudnia 2011 r.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] lutego 2012r. Minister Finansów, w imieniu którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko Skarżącego uznał za nieprawidłowe.

W uzasadnieniu organ powołał się na przepisy: u.p.d.o.p. – tj. art. 4a pkt 11, art. 6 ust. 1 pkt 10a, art. 3 ust. 2 oraz ustawy z dnia 27 maja 2004r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004r. Nr 146, poz. 1546 z późn. zm.), dalej “u.f.i.", tj. art. 45 ust. 1, ust. 2, art. 42 ust. 1, art. 2 pkt 10.

Minister Finansów stwierdził, że członków zarządu Spółki (zarządzających Spółką po uzyskaniu statusu PICIS) nie można uznać za wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę z uwagi na okoliczność, że przepis wyraźnie odwołuje się do jednostek posiadających "siedzibę" w tym państwie, którego właściwy organ nadzoru nad rynkiem finansowym wydał zezwolenie na prowadzenie działalności polegającej na zarządzaniu funduszami. W ocenie organu nie budzi wątpliwości, że warunku tego nie spełniają osoby fizyczne nie posiadające "siedziby", lecz miejsce zamieszkania lub prowadzenia działalności. Zauważył, iż zarządzanie Spółką przez osoby fizyczne nie pozwala na uznanie, że ma miejsce wyodrębnienie w stosunku do instytucji wspólnego inwestowania podmiotu zarządzającego, gdyż w obrocie występuje de facto jeden podmiot, tj. Spółka (Spółka działająca w reżimie PICIS).

Powołanie osoby prawnej jako pełniącej funkcję "Investment Manager", którą zgodnie z opisem zdarzenia przyszłego będzie łączył stosunek cywilnoprawny oparty o umowę o zarządzanie nie ma wpływu na wypełnienie analizowanej przesłanki zwolnienia podmiotowego. Brak jest bowiem przesłanek do stwierdzenia, iż polski ustawodawca dopuszcza w celu wypełnienia warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. sytuację, w której tylko jeden z podmiotów/osób zarządzających daną instytucją wspólnego inwestowania prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot te ma siedzibę. Sformułowanie użyte przez polskiego ustawodawcę "zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność" wskazuje bowiem jednoznacznie, iż określony warunek dotyczy wszystkich podmiotów zarządzających. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż warunki zwolnienia należy interpretować ściśle, nie może tu być więc mowy o jakiejkolwiek wykładni rozszerzającej. Z treści analizowanego przepisu nie wynika, iż ustawodawca dopuszcza, np. "wspólne" zarządzanie przez określony ustawowo podmiot oraz inne osoby.

W oparciu o powyższe Minister Finansów stwierdził, że Spółka po uzyskaniu statusu PICIS nie będzie spełniała dyspozycji przepisu art. 10 ust. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. Podkreślił również, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 u.f.i. fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów, czy akcjonariuszy). Organ wskazał ponadto, że z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że wspólnicy Spółki (w tym Skarżący) będą posiadali prawa korporacyjne, w tym prawo głosu. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę, bardziej przypomina polskie spółki kapitałowe (posiadające kapitał zakładowy), niż fundusze inwestycyjne.

W ocenie organu, brak jest przesłanek, aby uznać, iż spółka kapitałowa z siedzibą na Cyprze, posiadająca status PICIS, zarządzana przez zarząd oraz osobę prawną pełniącą funkcję Investment Manager na podstawie umowy o zarządzanie jest równoważna polskiemu funduszowi inwestycyjnemu, zarządzanemu przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych, i spełnia kryteria określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., a w szczególności kryterium określone w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p.

W związku z powyższym organ uznał, że dochody Spółki będą podlegały opodatkowaniu w Polsce na zasadach opisanych poniżej w zakresie określonym w art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p.

Skarżący wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę interpretacji indywidualnej i uznanie jej stanowiska za prawidłowe.

W odpowiedzi na to wezwanie, Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

W skardze złożonej na interpretację indywidualną Skarżący wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. oraz art. 18, art. 49 i art. 63 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE z 2010 r. C83/10) - dalej: "TUE", w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP poprzez pominięcie przy dokonywaniu wykładni przepisów krajowych zasady niedyskryminacji, swobodnego przepływu kapitału oraz swobody przedsiębiorczości.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. Skarżący wskazała, że Minister Finansów w interpretacji indywidualnej przedstawił wywód jedynie w odniesieniu do braku spełniania przez Spółkę działającą w reżimie PICIS warunku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. nie odniósł się natomiast do pozostałych warunków wskazanych w tym przepisie.

Ponadto organ, powołując się na uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz u.p.d.o.p. wywiódł, iż wolą ustawodawcy nie było zwolnienie wszystkich funduszy inwestycyjnych, czy też jednostek wspólnego inwestowania z Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, lecz tych, które spełniają określone kryteria, podobne do tych, które muszą spełnić polskie fundusze inwestycyjne.

W tym kontekście Minister Finansów przedstawił różnice pomiędzy spółką zarządzającą a firmą inwestycyjną w rozumieniu u.f.i. wywodząc, iż zdecydowanie należy odróżnić pojęcia podmiotu zarządzającego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. i art. 2 pkt 10 u.f.i., który prowadzi podstawową działalność gospodarczą polegającą na zarządzaniu funduszami zagranicznymi i na taką działalność posiada stosowne zezwolenie właściwego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, od wymienionych przez Skarżącą członków zarządu Spółki i firmy inwestycyjnej pełniącej funkcję Investment Manager.

W ocenie Skarżącej, odniesienie się Dyrektora Izby Skarbowej w W. do przepisów u.f.i. pozostaje bez znaczenia dla oceny, czy Spółka działająca w reżimie PICIS spełnia warunek wskazany w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p. W przepisie tym bowiem, ustawodawca nie odniósł się do u.f.i., tj. nie wskazał wprost, iż przepis ten dotyczy tylko podmiotów, o których mowa w art. 2 pkt 10 u.f.i. Gdyby intencją ustawodawcy było ograniczenie podmiotów zarządzających jedynie do tych, o których mowa w art. 2 pkt 10 u.f.i., powinien był to wyraźnie wskazać w dyspozycji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f) u.p.d.o.p., tak jak uczynił np. w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.

W uzasadnieniu interpretacji organ interpretujący odniósł się również do Dyrektywy 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) - dalej "Dyrektywa UCITS", wywodząc z tej dyrektywy, iż zaprezentowany przez niego schemat funkcjonowania funduszy inwestycyjnych został przyjęty nie tylko przez polskiego ustawodawcę, ale również przez prawodawcę wspólnotowego.

W ocenie Skarżącej odwołanie się przez Ministra Finansów do Dyrektywy UCITS jest niezasadne, gdyż po pierwsze, PICIS jest funduszem inwestycyjnym o charakterze zamkniętym, tak więc, podobnie jak polskie fundusze inwestycyjne zamknięte, nie jest objęty zakresem Dyrektywy UCITS, a po drugie, nawet gdyby chcieć się odnieść do Dyrektywy UCITS na zasadzie analogii, niedopuszczalnej w prawie podatkowym, należałoby wskazać, że dyrektywa ta przewiduje wyraźnie różne formy prowadzenia działalności przez UCITS - fundusz wspólny, spółkę inwestycyjną oraz fundusz powierniczy. Dyrektywa wprowadza przy tym obowiązek posiadania spółki zarządzającej jedynie dla podmiotów działających jako fundusze wspólne, nie przewiduje natomiast takiego wymogu dla UCITS działających w formie spółki inwestycyjnej.

Ponadto, Skarżący zauważyła, że Minister Finansów wskazał w Interpretacji, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 u.f.i., fundusz inwestycyjny może być utworzony wyłącznie przez towarzystwo (a nie przez udziałowców, inwestorów czy akcjonariuszy). Wspólnicy Spółki natomiast będą posiadali prawa korporacyjne, w tym prawo głosu, a więc jest to całkowicie odmienna konstrukcja prawna od przyjętej przez polskiego prawodawcę, bardziej przypominająca polskie spółki kapitałowe (posiadające kapitał zakładowy), niż fundusze inwestycyjne.

W ocenie Skarżącej ustawodawca - poza określeniem, że podmiot zwolniony na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. musi stanowić instytucję wspólnego inwestowania - nie wprowadził wymogów co do konkretnej formy prawnej tego podmiotu. Z przepisu tego nie wynika, że fundusz nie może przybrać formy spółki, a tytułem partycypacji w funduszu muszą być jedynie jednostki lub certyfikaty, a nie udziały.

Ponadto Skarżący zarzuciła, że organ dokonał interpretacji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. w sposób ograniczający krąg podmiotów mogących skorzystać ze zwolnienia określonego w tym przepisie wyłącznie do tych instytucji wspólnego inwestowania, które funkcjonują w formie prawnej analogicznej do polskich funduszy inwestycyjnych. W ocenie Skarżącej jest to interpretacja całkowicie nieuprawniona, naruszająca brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Skarżący podniosła również, że Minister Finansów dokonując interpretacji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. w sposób przedstawiony w Interpretacji wprowadził różnicę w traktowaniu pod względem podatkowym polskich i zagranicznych funduszy inwestycyjnych, które funkcjonują w formach prawnych odmiennych od tych przewidzianych w u.f.i. Zdaniem skarżacej stanowi to dyskryminację na niekorzyść tych ostatnich. Dyskryminację taką, w ocenie Skarżącej, należy uznać za niezgodną z fundamentalnymi zasadami funkcjonowania Unii Europejskiej.

Skarżący wskazała, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE, mimo iż opodatkowanie bezpośrednie podlega kompetencji państw członkowskich, muszą one wykonywać swoje uprawnienia w poszanowaniu prawa wspólnotowego.

W związku z powyższym Minister Finansów wydając zaskarżoną interpretację powinien był dokonać takiej wykładni przepisów krajowych (art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.), która zapewniłaby zgodność polskich regulacji z prawem wspólnotowym, czego jednak nie uczynił.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zaprezentowane wcześniej stanowisko. Zarzuty skargi uznał za bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że z uwagi na podjęte przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093 ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 226, poz. 1478) został dodany pkt 10a w art. 6 w ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, ze zm.).

Dodany przepis, zgodnie z zaleceniami Komisji zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego oraz niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,

d) ich działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji.

Następnie w art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1389) nadano nową treść przepisom lit. b-d, które otrzymały brzmienie:

"b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

- prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

- zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę".

Niezależnie od przedstawionych powyżej zmian, wprowadzono dodatkowy wymóg dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych. I tak, aby móc skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym muszą być - podobnie jak ma to miejsce w przypadku funduszy inwestycyjnych tworzonych w oparciu o przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych - zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Uwzględniając powyższe przepisy - zdaniem Sądu - organ podatkowy zasadnie ocenił, że w świetle opisanego stanu faktycznego cypryjska spółka nie będzie korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy o p.d.o.p.

Fundusze zagraniczne aby być uznane za porównywalne z funduszami krajowymi i podlegać zwolnieniu od opodatkowania na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. muszą spełniać ww. warunki. Formułując te warunki oparto się tu na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy, tj.:

- przedmiot działalności, który jest ograniczony do lokowania środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe (art. 3 ust. 1 u.f.i.),

- możliwość utworzenia funduszu inwestycyjnego wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego (art. 14 ust. 1),

- obowiązek prowadzenia rejestru aktywów funduszu przez depozytariusza (art. 9),

- podleganie nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (art. 5 pkt 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym /Dz. U. nr 183, poz. 1537 ze zm.),

- posiadanie przez wszystkie fundusze inwestycyjne osobowości prawnej, pomimo że stanowią one jedynie masę majątkową utworzoną z wpłat uczestników i nabytych za te wpłaty aktywów.

Muszą też być zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

W ocenie Sądu przesłanki zwolnienia podmiotowego z art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Do tych bowiem zasad odwoływali się autorzy nowelizacji u.p.d.o.p. wprowadzając przedmiotowe zwolnienie.

To z kolei narzuca kierunek interpretacji spornych przepisów.

I tak, zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Konstrukcja zakłada więc, że organem jednej osoby prawnej jest inna osoba prawna. Rozwiązanie to jest zgodne z przepisami Dyrektywy UCITS, tj. z jej art. 6, które przewidują możliwość utworzenia przedsiębiorstwa zarządzającego (management company).

Jest to o tyle istotna kwestia, że podział funduszy inwestycyjnych można oprzeć na kryterium odwołującym się właśnie do powyższej okoliczności, mianowicie do stosunku prawnego zachodzącego pomiędzy inwestorem funduszu a spółką zarządzającą. I zgodnie z tym kryterium można wyodrębnić: 1) fundusze statutowe, w których brak jest rozdziału pomiędzy majątkiem spółki zarządzającej a majątkiem funduszu, 2) fundusze umowne, w których majątek jest oddzielony od majątku spółki zarządzającej (D. Krupa, Zamknięte fundusze inwestycyjne, Warszawa 2008).

W funduszu statutowym uczestnik funduszu inwestycyjnego jest jednocześnie inwestorem i udziałowcem spółki, więc łączą go z funduszem relacje o charakterze korporacyjnym i majątkowym. Wynika z tego, że uczestnicy takiego funduszu nabywają prawa typowe dla współwłaścicieli spółek prawa handlowego i wpływają na decyzje w sprawach personalnych i gospodarczych funduszu. W sensie prawnym fundusz jest własnością spółki, a papiery własnościowe, w które inwestuje fundusz, stają się jednocześnie składnikiem majątku spółki. W funduszu statutowym brak jest specjalnej ochrony majątku inwestorów lokowanego przez fundusz, gdyż z punktu widzenia prawa uczestnicy takiego funduszu traktowani są jak zwykli akcjonariusze. Ta forma uczestnictwa w funduszu pociąga za sobą również niekorzystne konsekwencje prawne związane z pozycją wspólnika spółki handlowej, jak np. obciążenie inwestora ryzykiem zadłużenia lub upadłości spółki.

W przypadku funduszy umownych stosunek prawny między uczestnikami a spółką zarządzającą nie ma charakteru korporacyjnego. Ten model funduszu charakteryzuje się oddzieleniem majątku inwestorów od majątku spółki zarządzającej funduszem. Uczestnicy funduszy umownych podlegają ochronie prawnoadministracyjnej (D. Krupa, op. cit.).

Oddzielenie aktywów funduszu inwestycyjnego od aktywów organu zarządzającego przekłada się na rozdzielnie ryzyka inwestycyjnego i ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi. Dzięki temu środki gromadzone przez fundusz inwestycyjny pozostają oddzielną masą majątkową, co oznacza, iż w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej podmiotu zarządzającego środki zgromadzone w funduszu inwestycyjnym pozostają bezpieczne i nie wchodzą do masy upadłościowej spółki zarządzającej.

Jest to więc istotny element konstrukcji funduszy inwestycyjnych, bo współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa działalności funduszy inwestycyjnych. Innymi elementami tego systemu jest nadzór nad funduszami sprawowany przez uprawniony organ, ustanowienie limitów inwestycyjnych, instytucji depozytariusza oraz nałożenie obowiązków w zakresie publikowania informacji o działalności i sytuacji finansowej funduszu.

Słusznie też organ powołuje się na konieczność przyjęcia w sprawie, że zarządzanie, o którym mowa w analizowanym przepisie ustawy podatkowej, musi być rozumiane szerzej niż tylko w odniesieniu do działalności inwestycyjnej podmiotu cypryjskiego. Ogólnie rzecz ujmując zarządzanie to prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. W wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego zasadami polityki inwestycyjnej. Na ten szerszy aspekt sprawy wskazuje również - powołana przez organ - treść załącznika II Dyrektywy UCITS, gdzie w ramach funkcji zarządzania wyodrębnia się zarządzanie inwestycjami oraz działalność administracyjną polegającą na wykonywaniu takich czynności, jak obsługa prawna i obsługa rachunkowo-księgowa w zakresie zarządzania funduszem, zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny (w tym zwroty podatkowe), monitorowanie przestrzegania uregulowań, prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa, wypłata zysków, emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa, rozliczanie umów (w tym wysyłanie potwierdzeń), prowadzenie ksiąg, wprowadzanie do obrotu.

Zasadne są tu więc zastrzeżenia organu odnoszące się do realizacji w okolicznościach faktycznych sprawy przesłanki dotyczącej sposobu (formy) zarządzania, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. wobec pokrywania się kompetencji spółki zarządzającej działalnością inwestycyjną (Invest Managera) oraz kompetencji przysługujących zarządowi spółki kapitałowej jako organowi uprawnionemu do prowadzenia spraw spółki oraz reprezentowania jej na zewnątrz (przez które to pojęcie należy rozumieć przecież dokonywanie czynności prawnych, a szczególności zawieranie umów, składanie i przyjmowanie oświadczeń woli, prowadzenie procesów oraz występowanie przed sądami oraz organami administracji).

Wobec powyższego przyjąć należy, że przedstawiony we wniosku model zarządzania spółką cypryjską - oparty na zarządzie i spółce zarządzającej działalnością inwestycyjną - nie spełnia warunku, o którym mowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p.

Stąd słuszne jest więc stanowisko Ministra w tym zakresie.

Ocena, zaś że Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. f u.p.d.o.p. pozwalała wypowiedzieć się organowi co do kwestii, o którą pytał on we wniosku, czyli czy Spółka działająca w reżimie prawnym PICIS będzie zwolniona z opodatkowania p.d.o.p. w Polsce na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a w związku z art. 6 ust. 3 u.p.d.o.p. W tym zakresie nie była bowiem niezbędna analiza, czy Skarżący spełnia pozostałe warunki wynikające z ww. przepisu. Jak zauważa się w orzecznictwie przedmiotem interpretacji jest wyłącznie pytanie sformułowane w poz. 55 urzędowego formularza wniosku, zaś stan faktyczny wskazany w poz. 54 stanowi jedynie jego kontekst (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2010 r., sygn. akt i SA/Łd 1174/09).

Taka zaś konstatacja pozwalała także uznać za nieprawidłowe Skarżącego stanowisko w zakresie drugiego pytania zawartego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego.

Odnosząc się zaś do oceny rozwiązań przyjętych w u.p.d.o.p. z uwzględnieniem przepisów TUE - pod kątem zgodności przepisów krajowych ze swobodą przedsiębiorczości (art. 49 TUE), swobodą przepływu kapitału (art. 63 TUE), jak również ogólną zasadą niedyskryminacji (art. 18 TUE) - poruszyć należy problem zakresu przysługującego państwom członkowskim władztwa podatkowego w zakresie podatków bezpośrednich. W odróżnieniu od podatków pośrednich, podatki dochodowe zostały zharmonizowane w ramach UE jedynie w ograniczonym zakresie. Pomimo że opodatkowanie bezpośrednie należy do kompetencji państw członkowskich, to muszą one wykonywać je z poszanowaniem prawa wspólnotowego i powstrzymywać się od wszelkiej dyskryminacji opartej na przynależności państwowej. Podkreślić należy, że odmienne traktowanie nie stanowi samo w sobie dyskryminacji. Z orzecznictwa wynika, że dyskryminacja może tylko polegać na stosowaniu różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub też na stosowaniu tej samej zasady do różnych sytuacji.

Uwzględniając powyższe wskazać należy, że odmienne traktowanie w analizowanym przypadku nie wynika z faktu, że cypryjski fundusz inwestycyjny ma inną formę prawną niż polski fundusz inwestycyjny powołany na podstawie przepisów u.f.i. Nie w tym rzecz. Cecha odróżniająca oba fundusze, tj. sposób zarządzania nimi, ma o tyle znaczenie w sprawie, że stanowi o istocie systemu wspólnego inwestowania obowiązującego w Polsce, dotyczy bowiem ograniczenia ryzyka inwestycyjnego. To bezpieczeństwo inwestycji gwarantowane jest na poziomie instytucjonalnym, majątkowym oraz regulacyjnym. Bezpieczeństwo instytucjonalne wiąże się z przyznaniem funduszowi inwestycyjnemu osobowości prawnej i powierzenie zarządzania nim odrębnemu podmiotowi, a także przekazanie obowiązków związanych z przechowywaniem aktywów kolejnemu podmiotowi zaangażowanemu w proces zbiorowego inwestowania, tj. depozytariuszowi. W ten sposób zostało oddzielone ryzyko inwestycyjne związane z działalnością lokacyjną funduszu, od ryzyka gospodarczego związanego z wykonywaniem działalności polegającej na tworzeniu i zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi, czy przechowywaniu jego aktywów. Bezpieczeństwo majątkowe wynika z przyjętych rozwiązań w zakresie konstrukcji prawnej funduszu, które przekładają się na rozdział majątku funduszu od majątku towarzystwa i majątku depozytariusza. Dzięki temu rozwiązaniu upadłość spółki zarządzającej lub depozytariusza nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla powierzonych funduszowi środków. Bezpieczeństwo regulacyjne powiązane jest z poddaniem funduszy inwestycyjnych rygorystycznej regulacji prawnej, a ich działalność nadzorowi państwowemu.

Wskazać przy tym należy, że tak rozumiane bezpieczeństwo prawne nie oznacza braku ryzyka instytucyjnego, którego poziom immanentnie związany jest z prowadzoną przez dany fundusz polityką inwestycyjną (R. Mroczkowski, Nadzór nad funduszami inwestycyjnymi, Warszawa 2011) .

W związku z powyższym Sąd uznał, że w sprawie nie doszło ani do naruszenia przepisów podatkowych wskazanych w skardze, ani do podnoszonego w niej naruszenia prawa wspólnotowego. Organ prawidłowo zrekonstruował normę prawną z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 a lit. f u.p.d.o.p., a wykładnia tego przepisu dokonana w zaskarżonej interpretacji nie narusza TUE, jako że sytuacja faktyczna obu podmiotów - po dokonaniu analizy stopnia bezpieczeństwa inwestycji przeprowadzanych za pośrednictwem obu instytucji wspólnego inwestowania (tj. polskiej oraz cypryjskiej) – jest nieporównywalna. Tak więc w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów TUE.

Powyższe wnioski uzasadniają zaś tezę organu, że przepisy polskiej ustawy podatkowej zapewniły zwolnienie z opodatkowania zagranicznym funduszom inwestycyjnym działającym na analogicznych zasadach jak polskie fundusze inwestycyjne i emerytalne. Tym samym nastąpiło zrównanie w zakresie opodatkowania w Polsce tego typu funduszy, przy jednoczesnym wyłączeniu z zakresu zwolnienia podmiotowego tych zagranicznych podmiotów, które są co prawda uznawane przez obce jurysdykcje za fundusze inwestycyjne, jednak nie działają one na analogicznych zasadach, jak krajowe fundusze inwestycyjne.

Sąd dostrzegł, że organ nie przeprowadził w zaskarżonej interpretacji wywodu odnoszącego się do zgodności analizowanych przepisów u.p.d.o.p. z postanowieniami TUE, niemniej jednak - wobec oceny Sądu dokonanej z uwzględnieniem tych przepisów, że stanowisko organu jest prawidłowe - nie jest to naruszenie, które per se powodowałoby wyeliminowanie tejże interpretacji z obiegu prawnego.

W takim stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).