Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 702/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a  § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi B. L. i A. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [ ...] lutego 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących B. L. i A. L. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I.

Postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej jako k.p.a.) odmówił wszczęcia postępowania na wniosek B. i A. L. (dalej jako Skarżący) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...], którą udzielono I. i M. S. (dalej jako Inwestorzy) pozwolenia na użytkowanie części rozbudowy budynku przetwórni mięs (pomieszczenie 0,1 - gospodarcze) wybudowanej na parceli nr [...] w T. przy ulicy B.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Skarżący nie mieli statusu strony w postępowaniu głównym zakończonym decyzją z [...] września 2015 r. Nadto, nie wykazali żadnego przepisu prawa, z którego wywodzą swój indywidualny interes prawny w kwestionowaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w trybie nadzwyczajnym. Jedynym wskazaniem jest powołanie się przez Skarżących na prawo własności nieruchomości nr [...] w T.

Działka ta sąsiaduje z działką inwestycyjną o nr [...] (jest to nieścisłość organu bowiem działka inwestycyjna po zmianie numeracji nosi numer [...] - przyp. Sądu na podstawie geoportalu), jednakże budynek objęty postępowaniem zakończonym decyzją PINB znajduje się ponad 16 m od jej granicy. Prowadzona w zakładzie działalność w zakresie przetwórstwa mięsnego nie mieści się także w katalogu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, jak i przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Nieruchomość Skarżących nie znajduje się w obszarze oddziaływania spornego budynku, w którym prowadzony jest zakład przetwórstwa mięsnego, a co za tym idzie nie można uznać ich za strony postępowania o pozwolenie na użytkowanie budynku jak i postępowania nieważnościowego.

II.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...], po rozpatrzeniu zażalenia Skarżących, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Jak wyjaśnił w uzasadnieniu, przedmiotowa część obiektu od strony budynku mieszkalnego na działce Inwestorów jest usytuowana w odległości ponad 16 m od granicy działki o numerze [...] (działka Skarżących). Uwzględniając więc § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), rozbudowana inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość Skarżących, co uniemożliwia im uczestnictwo w niniejszym postępowaniu na prawach strony.

Skarżący nie wskazali też przepisu prawa materialnego stwierdzającego, że część rozbudowy budynku przetwórni mięs (pomieszczenie 0,1 - gospodarcze) narusza ich uzasadnione interesy tym samym nie przysługuje im status stron w postępowaniu dotyczącym żądania stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] września 2015 r.

W ocenie GINB Skarżący są bezpośrednio zainteresowani stwierdzeniem nieważności decyzji PINB, nie mogą jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Subiektywna ocena Skarżących, że inwestycja może stanowić negatywne skutki na sąsiednią działkę, której są właścicielami, nie może być podstawą uznania ich za stronę. Skarżący nie wykazali interesu prawnego uprawniającego ich do występowania w charakterze strony niniejszego postępowania. Jakkolwiek przedstawiona przez Wnioskodawców argumentacja nie może stanowić podstawy do uznania ich za stronę, to niewątpliwie można im przypisać posiadanie w sprawie interesu faktycznego.

W odniesieniu do zarzutów zawartych we wniosku z dnia 23 października 2019 r. organ wyjaśnił, że dotyczą one rozbudowy zakładu przetwórstwa mięsa z roku 2015 - wiata (samowola budowlana). Niniejsze postępowanie dotyczy części obiektu od strony budynku mieszkalnego na działce Inwestorów i tego fragmentu rozbudowy dotyczy decyzja PINB w W. z dnia [...] września 2015 r.

III.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli B. i A. L., kwestionując to rozstrzygnięcie w całości.

Postanowieniu GINB zarzucili naruszenie:

1. przepisów postępowania, tj. art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 11 i art. 8 k.p.a. poprzez całkowity brak odniesienia się przez organ do argumentacji podnoszonej przez Skarżących, a zawierającej uzasadnienie posiadania przez nich statusu strony w postępowaniu legitymującego do zainicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy na organie ciążył taki prawny obowiązek oraz wbrew zasadzie przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej;

2. przepisów postępowania, tj. art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i nierozważenie możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z urzędu;

3. przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż dla posiadania statusu strony w rozumieniu tego przepisu konieczne jest wystąpienie bezpośredniego wpływu postępowania na interes prawny, podczas gdy w świetle ugruntowanej wykładni tej normy prawnej dla uzyskania statusu strony wystarczające jest uprawdopodobnienie wpływu potencjalnego na interes prawny;

4. prawa materialnego, tj. art. 59 ust 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm. - dalej jako P.b.) w zw. z art. 28 ust 2 P.b. i art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z utrwalonej wykładni tego przepisu wynika obowiązek nadania skarżącym statusu strony w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie uznania ich za podmiot legitymowany czynnie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji;

5. prawa materialnego, tj. art. 144 w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. i art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że Skarżący nie posiadają statusu strony, podczas gdy dotknięci są oni immisjami pośrednimi ze strony nieruchomości sąsiedniej co powoduje, że są stroną i posiadają legitymację czynną do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji;

6. prawa materialnego, tj. art. 144 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i odmówienie Skarżącym posiadania statusu strony postępowania z uwagi na odległość dzielącą działki sąsiednie, podczas gdy w świetle powołanej regulacji kodeksu cywilnego odległość istniejąca między nieruchomościami pozbawiona jest doniosłości prawnej

7. przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez odmowę nadania Skarżącym statusu strony postępowania pomimo, iż są stroną postępowania, a wskutek powyższego uniemożliwienie zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wbrew zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu, zasadzie praworządności i prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem doprowadziło do wydania postanowienia o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz orzeczenie o kosztach postępowania.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest zasadna choć nie w całości z powodów w niej podnoszonych. Sprawa niniejsza łączy się przy tym ze sprawą rozpatrzoną przez Sąd pod sygnaturą akt VII SA/Wa 714/20.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił art. 61a § 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania na wniosek), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Wskazany przepis upoważnia zatem organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia konkretnego postępowania administracyjnego w sytuacji zaistnienia poniższych przesłanek, tj.:

1) złożenia do organu żądania zainicjowania postępowania administracyjnego;

2) wniesienia tego żądania przez podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną lub też zaistnienie przeszkody z uwagi na którą postępowanie nie może zostać wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn (przewidzianych w przepisach prawa).

Słusznie wskazują organy, że każdy wniosek o wszczęcie postępowania musi przejść wstępną weryfikację pod kątem tego czy pochodzi od strony postępowania, tj. od podmiotu który legitymuje się interesem prawnym a nie tylko interesem faktycznym. Jest to związane z przyjętą w orzecznictwie materialnoprawną koncepcją strony, a nie koncepcją stricte formalną. Niemniej jednak jak wskazuje A. Wróbel (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, WKP 2020 - komentarz do art. 61a teza 4 i 5) według ustabilizowanego orzecznictwa dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia swego rodzaju postępowania wyjaśniającego - w mniejszym lub większym zakresie (por. także wyrok NSA z 29.11.2017 r. sygn. akt II OSK 330/17). Nadto, w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania.

Jak z kolei wskazuje B. Adamiak (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. Beck 2019, s. 383) ocena zasadności twierdzenia o posiadaniu przez autora podania interesu prawnego wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zasada państwa prawnego stoi bowiem na przeszkodzie arbitralnemu wyrażaniu ocen w tym zakresie przez organ.

Mówiąc więc w pewnym uproszczeniu, zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. ograniczone jest wyłącznie do tych przypadków, które są oczywiste i w których już na "pierwszy rzut oka" brak interesu prawnego po stronie wnoszącej podanie nie może być kwestionowany (jest niewątpliwy). Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie i owo zagadnienie wyjaśnić. Nie oznacza to jednakowoż, że wszczęcie postępowania automatycznie nadaje podmiotowi wnoszącemu żądanie interes prawny a przez to zyskuje on status strony postępowania.

W niniejszej sprawie organy za podstawę sformułowanego twierdzenia o oczywistym braku interesu prawnego Skarżących wskazały w zasadzie normy odległościowe przewidziane w § 12 rozporządzenia ws. warunków technicznych tj. położenie spornego budynku 16 m od granic nieruchomości Skarżących. Brak jest jednak głębszego odniesienia się do kwestii charakteru decyzji o unieważnienie której wnoszą Skarżący, jej ewentualnego powiązania z wcześniejszymi rozstrzygnięciami administracyjnymi.

Stanowisko organów w okolicznościach niniejszej sprawy jest błędne, bowiem narusza tak art. 61a § 1 k.p.a. jak również przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte rozważenie twierdzeń Skarżących na wstępnym etapie sprawy, w tym wskazywanych przez nich podstaw formułowanego żądania unieważnienia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, a przez to podawanego przez nich źródła interesu prawnego.

Należy w tym miejscu ogólnie przypomnieć, że sprawa główna dotyczyła zatwierdzenia projektu zamiennego w trybie art. 50-51 P.b. z uwagi na dokonane przez Inwestorów istotne odstępstwa od zatwierdzonego pierwotnego projektu budowlanego. Nadto, decyzją z dnia [...] września 2015 r. Starosta [...] uchylił w trybie art. 36a ust. 2 P.b. swoje wcześniejsze decyzje budowlane z dnia [...] września 2003 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w części w jakiej zatwierdzały projekt budowlany dotyczący budowy budynku gospodarczego i zmiany jego przeznaczenia na działalność gospodarczą (zakład przetwórstwa mięsa). Oznacza to zatem, że Inwestorzy zostali pozbawieni pierwotnych decyzji budowlanych dotyczących właśnie budynku gospodarczego, przekształconego na działalność masarską a inwestycja [w zakresie tego budynku (całego) i zmiany jego profilu na zakład masarski] wymagała ponownego zatwierdzenia w trybie naprawczym uregulowanym w art. 50-51 P.b. Istotne jest także i to, że w decyzji naprawczej zobowiązano Inwestorów do uzyskania administracyjnej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, której wydanie w sposób istotny łączy się z decyzją naprawczą (to z nią musi być bowiem zgodna wykonana inwestycja i to ta zgodność podlega m.in. badaniu w postępowaniu o wydanie pozwolenia na użytkowanie).

Zgodnie zatem z art. 59 ust. 7 P.b. stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor, a w przypadku inwestycji KZN - inwestor i Prezes Krajowego Zasobu Nieruchomości. Jest to jednak zasada obowiązująca w tzw. postępowaniu zwykłym, a więc w sytuacji, gdy inwestor realizuje dane zamierzenie w myśl postanowień pierwotnie uzyskanego pozwolenia na budowę. Niemniej jednak w wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2991/18 trafnie wskazano (przywołując dodatkowe orzecznictwo), że ustanowione w tym przepisie zawężenie podmiotowe może mieć zastosowanie tylko w stanie prawnym i faktycznym, w którym inwestor uprzednio uzyskał pozwolenie na budowę, a następnie realizuje proces budowlany zgodnie z tym pozwoleniem. Przepis art. 59 ust. 7 P.b. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydawana jest po zakończeniu budowy, realizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Stosowanie powyższego przepisu jest jednakże wyłączone w przypadku, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie zapadła na skutek legalizacji samowoli budowlanej lub w postępowaniu wywołanym istotnym odstąpieniem od warunków pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego (w postępowaniu naprawczym).

W takiej więc sytuacji, jak słusznie podnoszą organy i co nie może być kwestionowane, krąg stron uprawnionych do udziału w postępowaniu wyznaczany jest na podstawie art. 28 k.p.a. Podobnie jest w postępowaniu nadzwyczajnym na co wskazuje inny wyrok tutejszego Sądu z dnia 24 maja 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 3006/18 w którym zwrócono uwagę, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na użytkowanie, w sytuacji, gdy skarżący kwestionuje zgodność zrealizowanej inwestycji z pozwoleniem na budowę, jest postępowaniem, w którym krąg stron winien być wyznaczony w oparciu o art. 28 k.p.a. W większości przypadków zakres podmiotowy takich postępowań będzie pokrywał się i znajdował oparcie w treści art. 59 ust. 7 P.b., jednak w pewnych stanach faktycznych i prawnych krąg ten mogą determinować inne normy prawne. Istotne jest więc to, na skutek jakiego wcześniejszego postępowania ma zostać wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Od tego w dużej mierze zależy bowiem krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu.

W niniejszej sprawie Sąd nie ma wątpliwości, że przymiot strony Skarżących winien być oceniany w kontekście normy z art. 28 k.p.a. a nie art. 59 ust. 7 P.b. Takie też stanowisko prezentują organy, jednakże przedwcześnie stwierdzają, że wymagane tym przepisem przesłanka interesu prawnego po stronie Skarżących na pewno nie występuje.

Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko, że Skarżący w sposób oczywisty nie mają interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] września 2015 r. co uzasadnia zastosowanie już na tym etapie art. 61a § 1 k.p.a. Kwestia ta w ocenie Sądu nie jest tak oczywista jak widzą ją organy i wymaga wszczęcia postępowania dopiero w ramach którego zostanie szerzej zbadana, zwłaszcza w kontekście potencjalnego interesu prawnego jaki może się wiązać z kontrolą czy to co zostało ustalone w postępowaniu naprawczym zostało w istocie zrealizowane i przyjęte w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.

VI.

W związku z powyższym należy zauważyć, że same normy odległościowe na które powołuje się organ (przenosząc wprost wszystkie swoje rozważania z postanowienia dotyczącego wniosku o nadzwyczajną kontrolę decyzji naprawczej) są niewątpliwie istotnym elementem każdej tego rodzaju sprawy ale na pewno nie jedynym. Ocena dopuszczalności lokalizacji budynku względem działki sąsiedniej i wykonania takiej inwestycji nie może się ograniczać wyłącznie do kwestii zachowania warunków technicznych w zakresie odległości, lecz powinna także obejmować całe spektrum zagadnień związanych z oddziaływaniem tej inwestycji na otoczenie, w tym na działkę sąsiednią (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 839/18). Organ ma obowiązek uwzględniać nie tylko owe normy odległościowe ale również wziąć pod uwagę inne kwestie, w tym zmianę sposobu użytkowania obiektu jaka następuje wskutek realizacji konkretnej inwestycji (zwłaszcza dotyczącej przebudowy czy rozbudowy istniejącego obiektu). Źródłem interesu prawnego strony mogą być rozmaite okoliczności, zaś w nauce wskazuje się, że należy do nich zaliczać zarówno normy prawa materialnego, procesowego, jak również normy o charakterze ustrojowym.

W ocenie Sądu organy nie odniosły się przede wszystkim do twierdzeń Skarżących, że ich interes prawny w kontroli decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie wynika z norm prawa cywilnego, do których po części odsyła art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. Co najmniej rozważenia, którego brak w obu zaskarżonych postanowieniach, wymagała przeto kwestia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, która wedle Skarżących obejmuje ochronę ich nieruchomości przed immisjami i innymi uciążliwościami na skutek wadliwego ich zdaniem zrealizowania inwestycji. Stroną postępowania może być więc osoba, która swój interes prawny wywodzi z prawa własności, choć niezwykle istotne jest - tu należy położyć szczególny nacisk - by wykazała powiązanie owych norm prawa cywilnego z określonymi przepisami prawa administracyjnego.

Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie podkreślali, powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K., że zakład masarski Inwestorów negatywnie oddziałuje na otaczające środowisko, a także że ścieki bytowe pochodzące z gospodarstwa domowego oraz z tego zakładu są odprowadzane do trójkomorowego zbiornika na nieczystości płynne z którego jednak wypływają w sposób ciągły na teren łąki należącej do właściciela zakładu i powodują immisje na działkę Skarżących. Nadto, podkreślana jest też wyraźnie immisja oddziałująca na powietrze wokół zakładu i działkę Skarżących. Strona zwraca przy tym uwagę, że ścieki, których status nie jest znany i których odprowadzanie również nie jest w ich ocenie uregulowane w żaden sposób w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (nie jest jasne czy kwestia ta w ogóle była przedmiotem analizy organu wydającego pozwolenie na użytkowanie).

Już zatem tylko z tych powodów Skarżący mają prawo domagać się zbadania, czy podnoszone przez nich okoliczności, którym nie można a limine odmówić zasadności w trybie jaki ustanawia art. 61a § 1 k.p.a., mieszczą się w ramach ich potencjalnego interesu prawnego, który wywodzą właśnie z oddziaływania inwestycji rozumianej nie tylko jako sam budynek gospodarczy przekształcony w budynek masarni (normy odległościowe i techniczne) ale przede wszystkim z tego, że ów budynek a ściślej prowadzona w nim działalność gospodarcza ma oddziaływać w sposób nieuprawniony na nieruchomość Skarżących. Zbadania wymaga chociażby podnoszona kwestia uregulowania sposobu odprowadzania nieczystości ciekłych z zakładu masarskiego i ich możliwego wpływu na czerpaną przez Skarżących wodę ze studni. Nie można się do tych kwestii odnieść w postanowieniu odmawiającym wszczęcia postępowania z powołaniem się na oczywisty brak interesu prawnego.

Podkreślić należy, że w tym momencie nie można ostatecznie i jednoznacznie przesądzić, jak zdają się to postulować Skarżący, czy przysługuje im na pewno interes prawny i czy został on naruszony, przez co mogą oni domagać się weryfikacji decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Nie można jednak również przesądzić w sposób oczywisty i jednoznaczny tego, że przesłanka interesu prawnego po ich stronie na pewno nie występuje. Nie świadczy o tym sama norma odległościowa z § 12 rozporządzenia ws. warunków technicznych. Ustalenie powyższych kwestii wymaga wszczęcia postępowania. W jego ramach badaniu muszą podlegać okoliczności wskazywane przez Skarżących jako potencjalny nośnik ich interesu prawnego. Skarżący muszą przy tym pamiętać, że są zobowiązani do uprawdopodobnienia, że interes prawny im w istocie przysługuje i z czego (tj. z jakich okoliczności faktycznych i przepisów prawa) jest wywodzony. Jeżeli twierdzą więc, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie powoduje oddziaływanie na ich chronione interesy np. na ujęcie wody (studnię) muszą uprawdopodobnić wszystkie okoliczności z tym związane.

Reasumując, organy naruszyły art. 61a § 1 k.p.a. błędnie odmawiając wszczęcia postępowania. Kwestia interesu prawnego nie jest w niniejszej sprawie tak oczywista jak traktują ją organy obu instancji. Przepis ten nie mógł więc w niniejszej sprawie znaleźć zastosowania.

Organy w istocie nie dokonały również wystarczająco skrupulatnej oceny podnoszonych przez Skarżących kwestii czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Doszło bowiem do tego, że okoliczności na które wskazywali Skarżący w ogóle nie zostały poddane ocenie organów. Brak jest w szczególności wyjaśnienia i oceny "cywilnoprawnego" źródła ich interesu prawnego.

W ponownym postępowaniu organy winny zatem wszcząć postępowanie i poddać szczegółowej ocenie okoliczności wskazywane przez Skarżących we wniosku. Nadto winny rozważyć, czy z uwagi na wniosek o wszczęcie postępowania o unieważnienie decyzji naprawczej, nie zachodzi potrzeba ewentualnego zawieszenia postępowania o weryfikację decyzji o pozwoleniu na użytkowanie inwestycji zatwierdzonej na skutek wydania decyzji naprawczej. Kwestii tej Sąd nie przesądza wskazując jedynie na potrzebę jej rozważenia przez organ.

W konsekwencji zasadne są te zarzuty skargi, które wskazują w istocie na przedwczesność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie.

Chybiony w całości jest natomiast zarzut nr 2 wskazujący na naruszenie przez organy art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Należy podkreślić, że postępowanie może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek. Okoliczność, że wnioskujący nie posiada interesu prawnego do skutecznego zainicjowania postępowania choć wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku to jednak daje podstawę do ewentualnego wszczęcia postępowania z urzędu (na podstawie informacji przekazanych przez tę nie-stronę). Niemniej jednak podmiot któremu odmawia się wszczęcia postępowania nie może jednocześnie skutecznie żądać jego wszczęcia przez organ z urzędu (nie posiada w tym zakresie żadnego uprawnienia weryfikacyjnego). Każdorazowo potrzeba wszczęcia postępowania z urzędu podlega ocenie właściwego organu, który na skutek okoliczności sprawy podejmuje decyzję, czy z tego uprawnienia skorzystać. Podmiot któremu nie przysługuje status strony nie posiada jednak kompetencji do przymuszenia organu do wszczęcia postępowania z urzędu.

Chybione jest również powoływanie się przez Stronę na naruszenie art. 59 ust. 7 P.b. Organy wprost wskazały, że kwestia interesu prawnego w tej sprawie oceniana jest na podstawie art. 28 k.p.a. a nie wyżej wskazanego zawężającego przepisu prawa budowlanego.

Reasumując, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające naruszają prawo i w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) uchylił oba rozstrzygnięcia.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.

O kosztach postępowania na które składają się poniesione przez Skarżących koszty wpisu od skargi w kwocie 200 zł orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.

Augustyniak-Pęczkowska