Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 694/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r. M.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata "z Unii Europejskiej" oraz zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku zaznaczył, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...], prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym o powierzchni [...] m².

Oświadczył, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro, ani nieruchomości. Zadeklarował ponadto, że nie uzyskuje żadnego dochodu, wskazując przy tym, że obecnie nie są mu wypłacane świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ nie wpuszcza do swojego mieszkania pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z.. Oświadczył również, że "przeżył z kradzieży".

Zarządzeniem z dnia [...] r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania, nadesłanie faktur VAT, paragonów oraz wskazanie źródeł, z których skarżący czerpie środki na pokrycie wspomnianych kosztów utrzymania.

W odpowiedzi skarżący pismem z dnia [...] r. wskazał, że "przeżył z kradzieży" oraz iż nie posiada żadnego dochodu. Dodatkowo przedłożył do akt postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]r., odmawiające wydania zaświadczenia o dochodach za rok 2010. Z rozstrzygnięcia tego wynika, że skarżący nie składał zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za ten rok.

Postanowieniem z dnia 12 września 2011r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że strona korzysta w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, zatem jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlegał rozpoznaniu. Natomiast, co do wniosku skarżącego o przyznanie adwokata stwierdził, że odstępując od złożenia żądanych w wezwaniu wyjaśnień w zakresie ponoszonych kosztów utrzymania oraz źródeł, z których czerpie środki na ich pokrycie M.R. nie rozwiał wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych. W związku z czym skarżący nie wyczerpał przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. umożliwiającej przyznanie prawa pomocy.

Ponadto Referendarz zaznaczył, iż w ostatnim okresie skarżący złożył w tutejszym Sądzie wnioski o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w 100 sprawach. Skoro strona żąda sfinansowania przez budżet państwa udziału fachowego pełnomocnika w tak dużej ilości spraw, tym bardziej powinna dochować szczególnej staranności w udzielaniu wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Skarżący pismem z dnia [...] r. złożył sprzeciw na powyższe postanowienie, w którym oświadczył, iż utrzymuje się z kradzieży.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.

W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Mając jednak na względzie to, że skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie zasiłku celowego, czyli sprawy z zakresu pomocy społecznej, skarżący nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zgodnie z regulacją art. 239 § pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zatem w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy i nie podlega rozpoznaniu.

W dalszej kolejności wskazać należy, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie" nakładające na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułujące obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 117). Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę.

W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Skarżący bowiem pomimo prawidłowego i precyzyjnego wezwania nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących swojej trudnej sytuacji materialnej ani nie udokumentował okoliczności, na które powołał się we wniosku. Fakt ten w zasadzie uniemożliwia dokonanie właściwej oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Nie jest bowiem możliwe obiektywne stwierdzenie, że wnioskodawca rzeczywiście spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Aby wykazać zasadność swojego wniosku, strona powinna przedłożyć takie dokumenty, które uprawdopodobnią, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Zatem nie jest wystarczające w tym zakresie samo subiektywne powoływanie się na trudną sytuację majątkową i brak jakichkolwiek dochodów. Tym bardziej, że również w aktach administracyjnych sprawy nie można znaleźć żadnych aktualnych dokumentów, które uwiarygodniałyby twierdzenia skarżącego. Zaakcentować należy, że kwestionariusz wywiadu środowiskowego znajdujący się w aktach sporządzony został w 2007 r. tak więc nie odnosi się do aktualnej sytuacji skarżącego.

Stwierdzić więc przyjdzie, iż M.R. pomimo spoczywającego na nim obowiązku nie wykazał okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy, co leżało w jego bezpośrednim interesie. Natomiast Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie zostały mu przedstawione do oceny i weryfikacji.

Skarżący, choć faktycznie zadeklarował brak jakichkolwiek dochodów od kwietnia 2010 r. oraz brak oszczędności i zaciągniętych pożyczek, to nie udzielił odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób obecnie pokrywa koszty swojego utrzymania, takie jak wyżywienie, zakup środków czystości, należności z tytułu opłat za wodę, prąd, gaz. Dodatkowo wskazanie skarżącego, iż "utrzymuje się z kradzieży" nie może być uznane za wystarczające dla określenia źródła dochodów, z którego skarżący pokrywa bieżące wydatki. Ponadto tak sformułowana odpowiedź, sugerująca uzyskiwanie zysków z popełniania przestępstw, czy wykroczeń może zostać uznana za wyraz lekceważenia przez skarżącego treści wezwania.

W tej sytuacji, skoro skarżący nie uzupełnił danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z wezwaniem z dnia [...]r., to nie jest możliwe obiektywne ustalenie jego aktualnego stanu majątkowego i sytuacji osobistej. Natomiast uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zatem nie sposób przyjąć aby skarżący wykazał w sposób dostatecznie przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Tym samym wymóg wynikający z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Natomiast negatywne skutki niewykonania wezwania Sądu obciąża w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.