Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2557/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Sulimierski (spr.) Sędziowie NSA Urszula Raczkiewicz Janusz Zajda Protokolant Karolina Polkowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Spółki z o.o. w Warszawie, [...] S. A. w Warszawie, Nike Poland Spółki z o.o. w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 382/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Warszawie, [...] S. A. w Warszawie, [...] Spółki z o.o. w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r. w przedmiocie opłaty celnej dodatkowej 1. oddala skargi kasacyjne [...] Sp. z o. o. w Warszawie, [...] S. A. w Warszawie i [...] Sp. z o. o. w Warszawie. 2. zasądza na rzecz Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej od [...] Sp. z o. o. w Warszawie, [...] S. A. w Warszawie i [...] Sp. z o. o. w Warszawie po 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 382/04 oddalił skargi [...] sp. z o.o. w Warszawie, [...] sp. z o.o. w Warszawie i [...] S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r. w przedmiocie wprowadzenia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem niektórych rodzajów obuwia pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Na podstawie przepisów art. 11 ust. 1 pkt 1 i art. 14 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz. U. Nr 157, poz. 1027), zwanej dalej ustawą ochronną, Minister Gospodarki na wniosek Polskiej Izby Przemysłu Skórzanego w Łodzi, działającej na rzecz przemysłu krajowego, wszczął postępowanie ochronne przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny określonych rodzajów obuwia importowanego z Chińskiej Republiki Ludowej.

Po przeprowadzeniu badań w przedmiocie wzrostu importu obuwia z Chin w latach 1994-1997, jego udziału w krajowej konsumpcji obuwia, poziomu cen stosowanych przez chińskich eksporterów oraz wpływu tego importu na stopień wykorzystania potencjału produkcyjnego w polskich zakładach obuwniczych na wyniki finansowe tych zakładów i na zatrudnienie Minister Gospodarki, na podstawie art. 9 ust. pkt 1 i art. 23 ust. 3 i 4 cyt. ustawy, wydał w dniu 6 stycznia 1999 r. decyzję w sprawie wprowadzenia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem niektórych rodzajów obuwia pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej. Decyzja ustalała na okres 3 lat (1999-2001) jako środek ochronny opłatę celną dodatkową na obuwie pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, objęte kodami z pozycji 6402, 6403, 6405.

W piśmie z dnia 15 listopada 1999 r. Wicedyrektor Departamentu Postępowań Ochronnych Ministerstwa Gospodarki stwierdził, że wobec braku przesłanek zmiany wskaźników będących przedmiotem analizy poprzedzającej wydanie decyzji o nałożeniu opłaty celnej dodatkowej, nie ma podstawy prawnej do dokonania zmiany decyzji Ministra Gospodarki z dnia 6 stycznia 1999 r.

Powyższe pismo zostało zaskarżone skargą wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez [...] sp. z o. o., [...] S.A. i [...] sp. z o.o. Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2938/99 uchylił decyzję Ministra Gospodarki z 15 listopada 1999 r. z przyczyn proceduralnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Gospodarki decyzją z dnia 21 grudnia 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 6 stycznia 1999 r. Decyzja ta została zaskarżona przez [...] sp. z o. o., [...] S.A. i [...] sp. z o. o. skargą wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 256/02 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że nie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne niezbędne do rozstrzygnięcia w przedmiocie oznaczonym granicami wniosku skarżących, złożonego w trybie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., Minister nie przeprowadził postępowania dowodowego warunkującego uznanie, że ma miejsce w kraju produkcja towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego względem obuwia sprowadzanego przez skarżących oraz że przywóz towarów przez skarżących na polski obszar celny w badanym okresie był nadmierny w rozumieniu art. 3 ustawy. Zdaniem NSA, Minister nie odwołał się do dowodów wskazujących, że przywożone przez skarżących obuwie jest towarem podobnym lub bezpośrednio konkurencyjnym w stosunku do towaru objętego ochroną w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 2 ustawy oraz całkowicie pominął czynnik ceny przedmiotowych towarów, jako wyznacznika substytutywności towarów.

Minister Gospodarki powinien był, zdaniem NSA, zbadać:

1. wielkość przywozu towaru wskazanego przez skarżących we wniosku

w celu stwierdzenia, czy przywóz wzrósł w ilościach bezwzględnych lub w stosunku do wielkości krajowej produkcji lub konsumpcji,

2. cen tego towaru oraz jego relację do cen krajowego towaru podobnego

lub bezpośrednio konkurencyjnego,

3. wpływu przywozu realizowanego przez skarżących na sytuację producentów krajowych towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego,

4. związku przyczynowego pomiędzy przywozem przedmiotowego towaru na polski obszar celny a sytuacją krajowych producentów towaru podobnego

lub bezpośrednio konkurencyjnego,

5. wielkość i tempo wzrostu przywozu na polski obszar celny towaru

objętego postępowaniem,

6. możliwości eksportowe kraju eksportu towaru objętego postępowaniem.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia 16 stycznia 2004 r., ogłoszoną w Monitorze Polskim z dnia 27 stycznia 2004 r. nr 4, poz. 63, utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia 6 stycznia 1999 r. Na podstawie przeprowadzonego uzupełniającego postępowania dowodowego Minister stwierdził, że w badanym okresie 1995-1997 istniał przemysł krajowy produkujący obuwie sportowe. Obuwie to było produkowane w jedynym wówczas zakładzie produkcyjnym, tj. w Fabryce Obuwia Sportowego "[...]" w Krośnie. Wielkość tej produkcji łącznie z przerobem uszlachetniającym wyniosła w 1996 r. 96.996 par, a w 1997 r. 109.923 pary, zaś wielkość produkcji obuwia sportowego do sprzedaży w kraju wyniosła w 1996 r. 86.800 par, a w 1997 r. 87.432 pary. Według ustaleń Ministra towar produkcji krajowej był bezpośrednio konkurencyjny w stosunku do towarów wskazanych przez skarżących. Można go było użyć do tych samych celów, spełniał te same funkcje i miał substytutywną cenę. Tak jak obuwie importowe, tak i polskie obuwie używane było przez osoby uprawiające profesjonalnie i półprofesjonalnie sport, czego dowodem była informacja Wojskowego Klubu Sportowego Wawel w Krakowie. Ceny obuwia pochodzącego z CHRL, sprowadzanego przez skarżących, i ceny krajowego obuwia sportowego były porównywalne. Zdaniem Ministra, przywóz obuwia sportowego wzrastał w stosunku do wielkości produkcji krajowej obuwia sportowego. Minister wskazał, że ustalenia w stosunku do polskiego producenta poczynił w oparciu o pisma nadesłane od niego, w tym pisma informacyjne, foldery oraz pismo informujące o upadłości tegoż producenta ogłoszonej 27 sierpnia 1998 r. Minister wskazał, że nie uzyskał materiału dowodowego od polskiego producenta dającego możliwość dokonania analizy porównawczej w zakresie podobieństwa towaru krajowego i importowanego.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez [...]sp. z o. o[...] S.A. i [...] sp. z o. o. do WSA w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), polegające na niewykonaniu wyroku NSA z 5 grudnia 2002 r. Skarżący zarzucili również naruszenie przepisów o postępowaniu, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 7, 8, 9, 11, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 k.p.a., a także rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 4, art. 3, art. 4 pkt 5, art. 5 ust. 1, art. 7, art. 17 ust. 1-3 oraz art. 23 ust. 1 ustawy z 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny w związku z art. 37 ustawy z 11 kwietnia 2001. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

WSA w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że wskazania zawarte w wyroku NSA z dnia 5 grudnia 2002 r. co do przeprowadzenia postępowania dowodowego są wiążące dla dalszego rozstrzygania sprawy.

Sąd I instancji podkreślił, że Minister Gospodarki decyzją z 6 stycznia 1999 r. wprowadził w oparciu o ustawę z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny - opłatę celną dodatkową. Opłatą tą objął obuwie taryfikowane do 37 kodów PCN, w tym do 3 kodów PCN odnoszących się do obuwia sportowego: PCN 640219000 - pozostałe obuwie sportowe, PCN 640319000 - pozostałe obuwie sportowe, PCN 640411000 - obuwie sportowe: buty tenisowe, buty koszykarskie, buty gimnastyczne, buty treningowe itp. Uwaga NSA z pkt 6 wytycznych odnosi się w przedmiotowej sprawie do towarów objętych postępowaniem ochronnym z kodu PCN 640411000 (w grupach 6402 i 6403 buty narciarskie i łyżwiarskie mają odrębny 9 cyfrowy kod nie objęty decyzją z 6 stycznia 1999 r.), co ma znaczenie przy ustalaniu cen porównawczych towarów krajowych i importowanych przez skarżących. Sąd stwierdził, że część obuwia importowanego przez skarżących nie miała przeznaczenia wyczynowego i profesjonalnego. Mimo sportowego charakteru, ze względu na utrzymującą się modę, było to również obuwie do użytku dziennego.

Wbrew zarzutom skarżących ustalenia organu zostały dokonane prawidłowo. Organ poprzez Główny Urząd Statystyczny, Krajową Izbę Gospodarczą, bezpośrednią korespondencję z polskimi firmami obuwniczymi, a w przypadku ich likwidacji poprzez stosowne archiwa lub poprzez syndyków tych firm poszukiwał danych niezbędnych do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Bezzasadne są zatem zarzuty skarżących, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, a wręcz zlekceważył zalecenia NSA. W bezpośredniej korespondencji z producentem organ uzyskał informacje dotyczące Przedsiębiorstwa Państwowego - Fabryki Obuwia Sportowego "[...]" w Krośnie. Są to pisma dotyczące produkcji, materiałów używanych do produkcji, kooperantów, podmiotów będących odbiorcami czy też użytkownikami wyprodukowanych butów, przyczyn upadku przedsiębiorstwa, produkcji i cen wytwórczych obuwia, pisma przewodniego i folderów. Wszystkie wymienione pisma i treści w nich zawarte są dowodem w sprawie w myśl art. 75 k.p.a. Dowody te zostały powołane w uzasadnieniu decyzji Ministra jako przyjęte w sprawie i będące podstawą ustaleń faktycznych.

Z treści tych dowodów wynika, zdaniem Sądu I instancji, że Fabryka Obuwia Sportowego PP "[...]" w Krośnie od 1944 do listopada 2001 r., w tym w okresie badanym, tj. w latach 1995-1997, produkowała obuwie sportowe profesjonalne: piłkarskie, treningowe, turystyczne, hokejowe, lekkoatletyczne, narciarskie, do jazdy figurowej na lodzie. Obuwia tego używali profesjonalni sportowcy, o czym świadczy inny przeprowadzony dowód - pismo klubu Sportowego Wawel w Krakowie z dnia 22 listopada 2001 r., informujące o zakupie obuwia lekkoatletycznego w tej firmie w 1997 r. W ocenie Sądu I instancji z treści tych dokumentów można wywnioskować, że był to wówczas jedyny krajowy producent obuwia sportowego. Wynika z nich również, że ceny wytwórcze tegoż obuwia są cenami porównywalnymi z cenami obuwia importowanego przez skarżących. Prawidłowe są ustalenia organu na okoliczność wysokości tych cen, wskazane w uzasadnieniu decyzji. Sąd zaznaczył, że decyzja z dnia 6 stycznia 1999 r. obejmowała obuwie sportowe z podpozycji 640411000. Zgodnie z uwagą l b do tejże podpozycji Taryfy celnej w jej skład wchodziło też obuwie narciarskie i łyżwiarskie. Zgodnie z oświadczeniami zawartymi w pismach procesowych skarżących byli oni importerami obuwia sportowego objętego podpozycją PCN 640411000. Zatem jak najbardziej wskazane było ustalenie średniej ceny ex-works krajowego producenta z uwzględnieniem tegoż obuwia. Postawiony przez skarżących zarzut manipulowania organu tą ceną jest bezzasadny i gołosłowny.

Zdaniem Sądu I instancji, ustalenia organu co do poziomu importu obuwia sportowego przez skarżących oraz średniej ceny tychże butów na granicy (na bazie CIF), dokonane w oparciu o dane statystyczne Centrum Informatyki Handlu Zagranicznego za lata 1995-1997, są jak najbardziej wiarygodne i dają podstawę do oceny dokonanej przez organ. Sąd podziela stanowisko przyjęte przez organ, iż właściwą bazą do oceny ewentualnej konkurencji cenowej są średnie ceny ustalone dla importera według potrzeb dopuszczenia towaru do obrotu na polski obszar celny (na bazie CIF), a dla producenta krajowego średnie ceny wytworzenia ex-works. Ustalone średnie ceny importerów oraz średnie ceny producenta krajowego są jak najbardziej porównywalne i substytutywne.

Sąd podkreślił, że ustalając producenta krajowego, zakres i przedmiot jego produkcji, cenę produktu wytworzonego oraz odbiorcę tegoż produktu oraz ustalając przedmiot, przeznaczenie i cenę produktu importowanego przez skarżących Minister prawidłowo wyciągnął wnioski co do bezpośredniej konkurencyjności tych towarów. Zważywszy, że produkty Fabryki Obuwia "[...]" i produkt importowany przez skarżących mają porównywalną cenę, zasadnym jest uznanie przez organ bezpośredniej konkurencyjności produktów.

Sąd zauważył, że skarżący wnosili o przeprowadzenie przez biegłego analizy porównawczej obuwia przez nich importowanego z obuwiem produkcji krajowej. Minister nie przeprowadził takiego dowodu z uwagi na brak egzemplarzy obuwia krajowego z tamtego okresu, jest to zatem przeszkoda nie do pokonania. Niezależnie od tego Sąd podniósł, że analiza porównawcza miała prowadzić do oceny czy towar jest podobny. W sprawie nie było natomiast potrzeby badania podobieństwa towaru, gdyż ustalono bezpośrednią konkurencyjność towaru. Są to dwa różne stany towaru nie wymagane, w myśl art. 3 ustawy ochronnej, do łącznego spełnienia.

Odnośnie zarzutu skarżących braku ustalenia, że wyrządzona została poważna szkoda lub zagrożenia wyrządzenia takiej szkody przemysłowi krajowemu, wytwarzającemu towar podobny lub towar bezpośrednio konkurencyjny, przez nadmierny import markowego obuwia sportowego wobec nieprzeanalizowania czynników wpływu tego importu na sytuację producenta krajowego, w myśl art. 17 ustawy ochronnej, Sąd I instancji stwierdził, że należało mieć na uwadze fakt braku stosownej dokumentacji finansowej Fabryki "[...]". Sąd podkreślił, że Fabryka Obuwia Sportowego "[...]" była poszkodowanym producentem krajowym, co wynika wprost z faktu ogłoszenia jego upadłości w dniu 27 sierpnia 1998 r. Z treści pism tego producenta wyraźnie wynika, iż jedną z ważnych przyczyn upadłości był nadmierny import obuwia z Chin. W trakcie postępowania upadłościowego prowadzono zmniejszoną produkcję - około 30.000 par obuwia sportowego rocznie, a produkcja trwała do listopada 2001 r. Był to więc podmiot, którego należało chronić ustaleniami decyzji z 6 stycznia 1999 r.

Zdaniem Sądu, w sprawie należało mieć również na uwadze fakt, iż skarżący nie byli jedynymi importerami obuwia sportowego z Chin. Przyznają to sami skarżący, potwierdza to Polska Izba Przemysłu Skórzanego w Łodzi we wniosku o wszczęcie postępowania ochronnego oraz w późniejszych pismach, a także ustalenia przeprowadzone w teście szkody. Zarzuty skarżących odnoszące się do braku ustaleń co do segmentacji rynku obuwia sportowego nie znajdują uzasadnienia. Sąd podniósł przy tym, że w zaleceniach NSA nie było punktu dotyczącego ustalenia segmentów rynku obuwia sportowego.

W konkluzji Sąd stwierdził, że decyzja została wydana po ponownym rozstrzygnięciu sprawy w omawianym zakresie, zatem jej treść odnosi się do decyzji z dnia 6 stycznia 1999 r. w myśl art. 127 § 3 i 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy ochronnej. Jej przedmiotem są treści i elementy wskazane w art. 23 ustawy ochronnej, a nie w art. 107 k.p.a., jak chcą skarżący. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że decyzja w niniejszej sprawie wydana została na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia ocenę i rozstrzygnięcie organu w sprawie.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Sp. z o.o. w Warszawie[...] S.A. w Warszawie oraz [...] Sp. z o.o. w Warszawie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżące Spółki zarzuciły:

I. Naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 99 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez:

a) zawarcie w zaskarżonym wyroku oceny prawnej sprzecznej z oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 256/02, wydanym w tej samej sprawie,

b) brak uchylenia przez WSA w Warszawie decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r., pomimo że decyzja ta wydana została wbrew wiążącej Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA z dnia 5 grudnia 2002 r., dotyczącej konieczności spełnienia przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wytycznych, zawartych we wskazanym wyżej wyroku NSA,

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby WSA w Warszawie postąpił zgodnie z dyspozycją przepisu art. 99 ustawy - Przepisy wprowadzające, zaskarżony wyrok mógłby być inny, tj. uchylający decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ze względu na uznanie przez WSA w Warszawie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej za nieprawidłowe i niewystarczające dla potrzeb nałożenia opłaty dodatkowej;

2. art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej p.u.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do jej uwzględnienia przez WSA w Warszawie ze względu na niezgodność z prawem decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r., z uwagi na jej wydanie z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie ochronne, tj. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 4, art. 3, art. 4 pkt 2 i pkt 3, art. 5 ust. 1, art. 17 i art. 23 ust. 1 ustawy ochronnej i w związku z art. 37 ustawy z 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny, zwanej dalej ustawą ochronną z 2001 r., poprzez:

błędne ustalenie przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stanu faktycznego w zakresie braku możliwości wyodrębnienia spośród ogółu importowanego z Chin obuwia markowego obuwia sportowego importowanego przez skarżących w celu wyłączenia go spod środka ochronnego,

dokonanie ustaleń w zakresie istnienia nadmiernego importu markowego obuwia sportowego, sprzecznych z istniejącym w sprawie stanem faktycznym, co spowodowało objęcie tego towaru środkiem ochronnym wbrew przepisom ustawy,

wydanie rozstrzygnięcia przy braku zgromadzenia i wnikliwego rozważenia całokształtu materiału dowodowego (tj. dowodów potwierdzających ponad wszelką wątpliwość istnienie nadmiernego przywozu markowego obuwia sportowego, poważnej szkody i związku przyczynowego) oraz braku podjęcia obligatoryjnych działań określonych w art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy ochronnej,

d) brak wskazania w decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej źródła danych lub dowodów, na jakich oparto ustalenia dotyczące cen obuwia,

co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż naruszenie powołanych przepisów o postępowaniu administracyjnym spowodowało, iż stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nieprawidłowy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż zostało ono wydane w stosunku do innego niż rzeczywiście istniejący w sprawie stanu faktycznego, tj. zakładającego istnienie nadmiernego importu markowego obuwia sprowadzanego przez skarżących;

3. art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 151 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a., poprzez oddalenie skargi, pomimo że w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki do jej uwzględnienia przez WSA w Warszawie ze względu na niezgodność z prawem decyzji Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r., z uwagi jej wydanie z naruszeniem przepisów art. 3, art. 4 pkt 2 i pkt 5, art. 5 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy ochronnej i w zw. z art. 37 ustawy ochronnej z 2001 r., poprzez ich błędną wykładnię bądź niewłaściwe zastosowanie w sprawie przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej;

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnych ustaleń dotyczących występującego w sprawie stanu faktycznego oraz prawnego.

II. Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:

1. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez brak zastosowania w sprawie, przejawiający się w pominięciu powszechnie obowiązujących przepisów prawa, tj. art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy ochronnej, skutkujący określeniem negatywnych konsekwencji, tj. nałożeniem opłaty celnej dodatkowej w sytuacji stwierdzenia niemożności ustalenia wymaganych dla nałożenia tej opłaty okoliczności faktycznych.

Argumentacja na poparcie powyższych zarzutów została przez skarżące Spółki przedstawiona w obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, należało przystąpić do rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej.

Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Oddalając wyrokiem z dnia 9 lutego 2005 r. skargi [...]S.A. w Warszawie, [...] sp. z o.o. w Warszawie i [...] S.A. w Warszawie - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - WSA wziął pod uwagę zalecenia oceny prawnej zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2002 r., w związku z uchybieniem polegającym na tym, iż Minister Gospodarki przy wydaniu decyzji z dnia 6 stycznia 1999 r. w sprawie wprowadzenia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem niektórych rodzajów obuwia pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej nie przeprowadził postępowania dowodowego pozwalającego na rozstrzygnięcie zarówno możliwości, jak i zasadności wyłączenia stosowania opłaty dodatkowej w odniesieniu do obuwia wskazywanego przez skarżących.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów w zakresie nieustalenia produkcji w kraju towaru podobnego lub bezpośrednio konkurencyjnego do obuwia sprowadzanego przez skarżących, w rozumieniu art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny - zwanej dalej ustawą ochronną (Dz. U. Nr 157, poz. 1027), a także nierozważenia w dostatecznym stopniu przesłanki, czy przywóz towarów przez skarżących na polski obszar celny był nadmierny, stosownie do art. 3.

Zakres postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczył wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2002 r. uchylający decyzję Ministra Gospodarki dnia 6 stycznia 1999 r., którą to - w oparciu o ustawę ochronną — organ wprowadził przedmiotową opłatę celną dodatkową. Opłatą Minister objął obuwie taryfikowane do 37 kodów PCN; w tym 3 kody odnosiły się do obuwia sportowego: PCN 640219000 - pozostałe obuwie sportowe, PCN 640319000 - pozostałe obuwie sportowe, PCN 640411000 - obuwie sportowe: buty tenisowe, buty koszykarskie, buty gimnastyczne, buty treningowe itp.

Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku trafnie wywiódł, że zgodnie z art. 3 § 1 pkt 8 Kodeksu celnego, obowiązującym w chwili wydania decyzji, należności przywozowe stanowią cła i inne opłaty związane z przywozem towarów, co do których ma zastosowanie taryfa celna obejmująca nomenklaturę towarową - wówczas obowiązującą Polską Scaloną Nomenklaturę Towarową Handlu Zagranicznego PCN.

Zastosowana decyzją dodatkowa opłata celna, jako należność celna przywozowa w rozumieniu Kodeksu celnego, jest środkiem ochronnym stosowanym wobec towarów dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym (art. 6 i 10 ustawy ochronnej). Jej nałożenie odnosi się do towaru objętego postępowaniem ochronnym, określonego z nazwy kodu taryfy celnej (art. 14 ust. 3 pkt 2 ustawy ochronnej).

Wniosek skarżących z dnia 6 marca 1999 r. oraz jego późniejsze uzupełnienia w postępowaniu o ponowne rozpoznanie sprawy co do wyłączenia importowanego przez nich markowego obuwia sportowego - jak słusznie stwierdził Sąd I instancji — określał w istocie towar bez odniesienia się do nomenklatury towarowej. Natomiast podane przez skarżących kody zawierały 3 kody PCN z obuwiem sportowym określonym taryfą celną; pozostałe dotyczyły towaru importowanego i klasyfikowanego w kodach razem z innym obuwiem.

Uzasadniona jest w świetle zebranego materiału dowodowego teza dowodowa Sądu, iż podanie przez skarżących przeznaczenia obuwia importowanego do "treningu, piłki nożnej, turystyki, tenisa, jazdy na rowerach górskich, biegania, piłki ręcznej, siatkówki, koszykówki, joggingu, aerobiku, boksu, zapasów i dla ciężarowców" obligowało Ministra Gospodarki, na wniosek uprawnionego podmiotu, do podjęcia możliwych działań dowodowych dla ustalenia producenta krajowego wytwarzającego obuwie profesjonalne i wyczynowe. Niezbędnych ustaleń organ dokonał w oparciu o dokumentację załączoną do decyzji: informacje pochodzące z Głównego Urzędu Statystycznego, Krajowej Izby Gospodarczej, bezpośrednią korespondencję polskich firm obuwniczych, a w przypadku ich likwidacji poprzez poszukiwanie dowodów z zasobów archiwalnych bądź od syndyków firm. Tak poczynione ustalenia nie zostały dokonane z naruszeniem oceny prawnej wyrażonej w wyroku z dnia 30 sierpnia 2002 r., zwłaszcza w której NSA - jak zasadnie zauważa się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - dopuścił praktyczną niemożliwość wyłączenia spod środka ochronnego cząstkowego (postulowanego przez skarżące Spółki) towaru objętego kodem PCN. Postępowanie dowodowe w omawianym powyżej zakresie nie uchybiało wymogom przepisów art. 17 ustawy ochronnej.

Zarówno w orzeczeniu WSA, jak i zaskarżonej decyzji Ministra prawidłowo zdefiniowano bezpośrednią konkurencyjność towaru w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy ochronnej. Wskazano na jej cechy istotne: możliwość użycia towaru do tych samych celów i spełnianie tych samych funkcji oraz ze względu na cenę możność uznania za substytutywny w odniesieniu do objętego postępowaniem ochronnym. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że przedmiotem postępowania ochronnego w niniejszej sprawie nie było ustalenie podobieństwa towaru co do jakości produktu lub oceny firmy produkującej obuwie na rynkach światowych. Wniosek skarżących o przeprowadzenie przez biegłego analizy porównawczej obuwia przez nich zaimportowanego z obuwiem produkcji krajowej był w okolicznościach sprawy nieuzasadniony i nie był niezbędny dla wyjaśnienia sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę WSA, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister niewadliwie ustalił w badanym okresie (1995 -1997) istnienie przemysłu krajowego produkującego obuwie sportowe (Fabryki Obuwia Sportowego PP "Fabos" w Krośnie - istniejącej od 1944 do listopada 2001 r.), bezpośrednio konkurencyjne do towaru wskazanego przez skarżące Spółki. Bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów WSA na podstawie zebranych dowodów w postępowaniu ochronnym ocenił prawidłowość ustaleń Ministra, że obuwie sportowe produkowano z przeznaczeniem w zakresach wskazanych przez skarżących. W świetle zgromadzonego materiału dokumentacyjnego w sprawie konkluzja WSA o prawidłowości wniosku Ministra co do "funkcji związanej z możliwością używania go do wyspecjalizowanych dziedzin sportu, do używania przez profesjonalistów" nie została powzięta dowolnie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się uchybień organu w zakresie postępowania w celu ustalenia porównywalności cen wytwórczych objętego postępowaniem obuwia z cenami na granicy obuwia importowanego przez skarżących. Nie narusza prawa przyjęcie przez organ jako właściwej bazy do oceny ewentualnej konkurencji cenowej średnich cen ustalonych dla importera wg potrzeb dopuszczenia towaru do obrotu na polski obszar celny (na bazie CIF), w oparciu o dane statystyczne Centrum Informatyki Handlu Zagranicznego za lata 1995 - 1997, a dla producenta krajowego średnich cen wytworzenia ex-works.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej WSA zasadnie przyjął w świetle art. 5 ust. 2 ustawy ochronnej, że ocena nadmiernego przywozu na polski obszar celny wobec krajów nie należących do Światowej Organizacji Handlu (WTO) może być dokonana na podstawie tylko jednej z przesłanek określonych w art. 3. W warunkach powołanych przepisów ustawy przedmiotowe ustalenia Ministra są niewadliwe.

Sąd I instancji w przekonywujący sposób podzielił wynik analizy zebranego materiału dowodowego co do nadmiernego przywozu obuwia w kontekście rozstrzygnięcia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 stycznia 2004 r. i jego uzasadnienia. Ustalenie wzrostu importu obuwia sprowadzanego przez skarżące Spółki w stosunku do wielkości produkcji krajowej w badanym okresie 1995 - 1997, przed wprowadzeniem ochronnej dodatkowej opłaty celnej, nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak też procesowego. Ocena Sądu na tle zebranego materiału dokumentacyjnego sprawy nie została skutecznie podważona. Nie uchybia ocenie prawnej zawartej w wyroku NSA z dnia 30 sierpnia 2002 r. fakt przeanalizowania wszystkich czynników szkody w odniesieniu do całego przemysłu krajowego produkującego towar objęty postępowaniem; tym bardziej, że - zgodnie z zaleceniami NSA - dla ustalenia wpływu przywozu realizowanego przez skarżących na sytuację producentów krajowych towaru bezpośrednio konkurencyjnego i związku przyczynowego pomiędzy przywozem przedmiotowego towaru na polski obszar celny a sytuacją krajową producentów towaru bezpośrednio konkurencyjnego, organ mógł objąć cały asortyment towaru objętego postępowaniem ochronnym.

Naczelny Sad Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji o wiarygodności ustaleń organu co do poziomu importu obuwia sportowego przez skarżących. Zważyć należy - tak jak trafnie wywiedziono w zaskarżonym orzeczeniu – że wprowadzany środek ochronny jest dodatkową opłatą mającą stanowić barierę przed nadmiernym przywozem towaru na granicy polskiego obszaru celnego, zaś podmiotem chronionym jest polski producent z jego możliwościami wytwórczymi.

Zasadnie zatem organ w toku postępowania sądowego podniósł ten aspekt sprawy, iż w postępowaniu ochronnym - w granicach możliwości dowodowych - analizuje się dane z okresu przed potencjalnym wyłączeniem z kodu celnego określonego produktu. Odmienny pogląd byłby w praktyce nieracjonalny. Dotyczy to zarówno danych importowych, jak i prób wstecznego ustalenia i oszacowania szkody ponoszonej przez przemysł krajowy, przypadającej na poszczególne asortymenty towaru objętego postępowaniem.

Brak jest normatywnie uzasadnionych racji do uwzględnienia zarzutu, zdaniem skarżących, nieprawidłowych ustaleń dotyczących bezpośredniej konkurencyjności towarów. Materiał zgromadzony w sprawie, omówiony w zaskarżonej decyzji oraz kontrolowanym wyroku WSA, w dostatecznym stopniu dowodzi, iż asortymenty obuwia sportowego produkowanego przez "[...]" w znacznej części pokrywały się z asortymentami obuwia sportowego przywożonego z Chin.

NSA nie dopatrzył się uchybień w przeprowadzonej analizie cen. Organ wykazał porównywalność ceny obuwia sportowego produkcji Fabryki "[...]" z ceną obuwia sportowego przywożonego przez skarżących z Chin w latach 1995 - 1997. Argumenty strony skarżącej co do innego zastosowania obuwia importowanego przez skarżących, w kontekście zebranego materiału dowodowego w sprawie, zostały przez WSA rozważone, zaś wnioski Sądu I instancji w omawianym przedmiocie nie zostały wyprowadzone z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Trafnie natomiast Minister wywiódł w postępowaniu sądowym, że kwestia segmentacji rynku jest wtórną w stosunku do określenia towaru podobnego i bezpośrednio konkurencyjnego (w tym analizy zastosowania towarów oraz porównania ich cen).

Zwraca uwagę — na co wskazuje Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - podjęcie działań przez Ministra, równolegle z prowadzonym postępowaniem dowodowym w sprawie, mających ewentualnie zliberalizować skarżącym skutki ustawy ochronnej wynikające z decyzji z dnia 6 stycznia 1999 r. Dowodzą tego podejmowane próby negocjacji i ustaleń, jak też próba wypracowania i zatwierdzenia w GUC dokładnego specjalistycznego opisu obuwia sportowego, wyróżniającego obuwie wskazane przez skarżących od innego obuwia klasyfikowanego w tych kodach. Niejako na marginesie sprawy - w ślad za motywami WSA - wyjaśnienia wymaga, że w stanowisku Polskiej Izby Przemysłu Skórzanego nie zawarto wniosku o niezbędności wyłączenia niektórych rodzajów obuwia sportowego spod działania środka ochronnego, a jedynie wskazywano na progi cenowe dla towaru importowanego przez stronę skarżącą, które winny skutecznie chronić przemysł krajowy. Pomimo takiej powinności (art. 15 i 16 ustawy ochronnej) skarżący w trakcie prowadzonych negocjacji nie dostarczyli niezbędnych w tym zakresie danych. WSA do tej kwestii wyraźnie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Bezpodstawny jest więc zarzut co do ustalenia przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej stanu faktycznego w zakresie braku możliwości wyodrębnienia spośród ogółu importowanego z Chin obuwia, markowego obuwia sportowego importowanego przez skarżących w celu wyłączenia go spośród środka ochronnego. Kwestia ta została w sposób wyczerpujący uzasadniona w zaskarżonym wyroku.

Zgodnie z art. 3 ustawy ochronnej Minister prawidłowo ustalił, iż przywóz markowego obuwia sportowego przez skarżących wzrastał w badanym okresie w sposób znaczny. I tak np. import z 1997 r. w stosunku do importu z 1995 r. wzrósł 4,5-krotnie. W stosunku do produkcji krajowej import w 1996 r. stanowił 207,6 %, a w 1997 r. - 294,2 %. Do produkcji krajowej przeznaczono do sprzedaży w 1996 r. - 231, 9, a w 1997 r. - 396,9 %.

WSA zasadnie podzielił stanowisko organu w kontekście zebranego materiału dowodowego w sprawie, że Fabryka Obuwia Sportowego "[...]" była poszkodowanym producentem krajowym. Fakt jej upadłości w dniu 27 sierpnia 1998 r. w warunkach nadmiernego importu obuwia nie jest dla sprawy prawnie obojętny. Zwraca uwagę treść pism tegoż producenta, m.in. wskazuje się na to, iż ważną przyczyną upadłości był właśnie nadmierny import obuwia z Chin, czego następstwem była upadłość oraz niższe wskaźniki przedsiębiorstwa i jego niewypłacalność. W stanie upadłości "Fabos" produkowała zmniejszone znacznie ilości obuwia (około 30.000 par rocznie) do 2001 r. i była podmiotem podlegającym ochronie w świetle decyzji dnia 6 stycznia 1999 r.

W ocenie NSA nietrafny jest zarzut nieprawidłowych ustaleń w zakresie istnienia szkody po stronie przemysłu krajowego oraz związku przyczynowego pomiędzy tą szkodą a importem markowego obuwia sportowego przez skarżących. W tej części zarzutów przypomnieć należy, że przy analizie czynników wpływu importu na sytuację producenta krajowego organ nie naruszył postanowień art. 17 ustawy ochronnej i w ustaleniach szczegółowo odniósł się do części dotyczącej dokumentacji finansowej "[...]". W zakresie analizy szkody dokonanej w teście szkody sporządzonym w Katedrze Ekonomii Zakładu Gospodarki Światowej Uniwersytetu Łódzkiego postanowienia te zachowują moc.

W opisanym powyżej stanie sprawy skargi kasacyjne, m.in. w zakresie zarzutów naruszenia art. 3, art. 4 pkt 2 i 5, art. 5 ust.1 i art. 23 ust. 1 ustawy ochronnej w zw. z art. 37 ustawy ochronnej z 2001 r., okazały się bezzasadne.

Z tych wszystkich względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało je oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 i 207 § 2 p.p.s.a.

MR