Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 655/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 17 ust. 1; art. 49; art. 48; art. 16 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).
article: art. 13 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1702
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1; art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2; art. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
article: art. 12; art. 35 par 1; art. 7; art. 77; art. 88
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu refundacji; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) z dnia [...] listopada 2013r., mocą której ustalono wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconych przez Agencję Rynku Rolnego i zobowiązano [...] S.A. w [...] (dalej: Skarżąca) do zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych oraz umorzono postępowanie w pozostałym zakresie tj. co do kwoty 81 436,89 zł wypłaconej refundacji wywozowej do ilości 53000 kg cukru, na podstawie wniosku WPR1 nr [...] z [...] grudnia 2005 r., nr [...].

Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca uzyskała od Prezesa Agencji Rynku Rolnego pozwolenia o nr [...] i [...] na wywóz cukru, tj. towaru o kodach CN 1701 99 10 9910 oraz CN 1701 99 10 9950 w ilości 500 ton. Pozwolenie zostało wydane po przeprowadzeniu przetargu, który został otwarty na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1327/2004 z dnia 19.07.2004 r. (Dz. Urz. UE L 246/23 z 20.07.2004), dotyczącego stałego przetargu na ustalenie opłat i/lub refundacji wywozowych na cukier biały w roku gospodarczym 2005/2006.

W dniu 14 grudnia 2005r. do ARR wpłynął wniosek o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r. do ilości 250 000 kg cukru, wywiezionego na podstawie wyciągu z ww. pozwoleń. Do wniosku dołączono kartę kontrolną T5 nr [...] z dnia [...].12.2005r., potwierdzającą wywóz z obszaru Unii Europejskiej 250 000 kg towaru o kodzie CN 1701 9910 9950.

W dniu 25 stycznia 2006r. Skarżąca przedłożyła w ARR:

- [...] deklarację celną nr [...] z dnia [...] grudnia 2005r. (nr druku 230470), dotyczącą dwóch wniosków WPR1, zawierającą w polu nr 1 zapis IM-40 oznaczający dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu, w polu nr 37 kod procedury 4000 00, w polach nr 35 masa brutto 501 250 kg i w polu 38 masa netto 500 000 kg, natomiast w polu 47 zawierała oprócz opłaty celnej (0,15%) zapis o opłatach: cło importowe (30%) i VAT (20%) oraz odręczne zapisy.

- [...] dokumenty transportowe potwierdzające wywóz cukru o numerach: [...] oraz polskie o numerach - [...].

W 23 marca 2006r. decyzją Prezesa ARR udzielono przedsiębiorcy [...] S.A. w [...] refundacji wywozowej do wniosku WPR nr [...] wysokości 384 673,89 zł.. Przedmiotowa płatność została zrealizowana przez ARR w dniu 13 marca 2006r.

W celu zapewnienia poprawności przebiegu procesu naliczania i wypłaty refundacji wywozowych ARR podjęła działania dotyczące porównania importowych dokumentów celnych przedłożonych przez Spółkę do ARR z analogicznymi dokumentami znajdującymi się w Republice [...], celem potwierdzenia ich zgodności i autentyczności.

Na skutek działań podjętych w ramach zagranicznej pomocy prawnej, uzyskano od [...] administracji celnej fotokopie deklaracji o numerze druku 230470 dotyczącą wniosku WPR1 nr [...]. Przedmiotowy dokument w polach nr 1 i nr 37 zawierał odpowiednio kod procedury IM-71 i [...], tj. kod wprowadzenia towaru do wolnego obszaru gospodarczego (wymienianego w prowadzonej korespondencji również jako: wolna strefa ekonomiczna, swobodna strefa ekonomiczna lub wolny obszar celny), natomiast w polu 47 znajduje się zapis o opłacie celnej (0,15%) oraz odręczne zapisy z wyliczeniami.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ARR w piśmie z dnia 31.10.2008 r. poinformowała Skarżącą o rozbieżnościach w kodzie procedury na dokumencie importowym złożonym przez przedsiębiorcę, a kopią uzyskaną od Państwowej Służby Celnej Republiki [...]. Spółka została również poinformowana, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy budzi wątpliwości w zakresie wiarygodności przedłożonych dokumentów i daje podstawy do uznania, iż nie został spełniony prawem przepisany warunek do nabycia prawa do refundacji - dopuszczenie do swobodnego obrotu wywożonego towaru.

W odpowiedzi na powyższe Skarżąca oświadczyła, że przekazała do ARR deklarację importową w takiej formie, w jakiej otrzymała ją od kontrahentów bez dokonywania na niej żadnych poprawek, a także o braku możliwości uzyskania przez przedsiębiorcę dalszych wyjaśnień.

W toku dalszego postępowania wyjaśniającego, ARR otrzymała od Ministerstwa Finansów pismo z dnia [...].12.2009r. znak: [...] , przy którym organ przekazał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię pisma administracji celnej Republiki [...] z dnia [...].10.2009r. znak: [...], w którym strona [...] stwierdziła, że będąca przedmiotem zapytania m.in. deklaracja nr [...] jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) dokonanej przez organy celne Republiki [...].

Następnie ARR zwróciła się do Ministerstwa Finansów z prośbą o wystąpienie do Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Republiki [...] w celu uzyskania informacji, jaką procedurą celną ostatecznie został objęty towar, którego dotyczy m.in. deklaracja nr 230470 oraz czy przedsiębiorca wywiązał się z obowiązku dopełnienia przywozowych formalności celnych.

Z przekazanej przez władze Republiki [...] dokumentacji wynika, że towar objęty ww. deklaracją importową odprawiono z zastosowaniem procedury IM-71 (wolny obszar gospodarczy). Strona [...] wyjaśniła, iż przy trybie "dopuszczony do wolnego obrotu" oprócz opłaty celnej (0,15%) pobierane byłyby odpowiednie opłaty celne - cło importowe (30%) i VAT (20%). Deklaracja nr [...] (zgodnie z procedurą IM-71) nie zawierała informacji o opłatach (cło importowe i VAT), a w polu 47 jedynie zapis o opłacie celnej (0,15%) oraz odręczne zapisy.

W dniu 07.10.2011r. do ARR wpłynęło pismo Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Republiki [...] nr [...] z dnia [...].08.2011r. potwierdzające, że deklaracje objęte postępowaniem wyjaśniającym nie zostały objęte procedurą IM-40 (dopuszczenie do swobodnego obrotu), lecz procedurą IM-71. Stwierdzono, że w przypadku przedmiotowych deklaracji przedłożonych przez polskich eksporterów cukru w celu otrzymania refundacji ma miejsce fałszerstwo dokumentów. Na fałszerstwo wskazywały także kolejne pisma władz [...] znajdujące się w materiale dowodowym sprawy. Ponadto w części spraw (w tym w odniesieniu do przedmiotowej deklaracji) [...] władze wskazały, że ich Państwowy Ośrodek Ekspertyz Sądowych przy Ministerstwie Sprawiedliwości Republiki [...] wykazał nieuprawnione zmiany zapisów w polu nr 1 z "IM-71" na "IM -40" oraz zmiany kodu procedury celnej w polu nr 37 z "7100" na "4000".

W związku z brakiem informacji o ostatecznym przeznaczeniu wywiezionego cukru, ARR zwróciła się do Ministerstwa Finansów z prośbą o przekazanie informacji na temat przywozu cukru pochodzenia polskiego na terytorium celne UE w latach 2005 - 2008 oraz - jeśli taki przywóz miał miejsce - to czy zostały wniesione opłaty celne przez importerów. Z informacji uzyskanych z 19 państw członkowskich wynika, że do Polski przyjechał cukier pochodzenia polskiego z Rumunii - w ilości 259 kg oraz z Ukrainy - w ilości 29 900 kg. W pozostałych 17 państwach nie stwierdzono przywozu cukru polskiego pochodzenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconych przez Agencję Rynku Rolnego i zobowiązał [...] S.A. w [...] (dalej: Skarżąca) do zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie tj. co do kwoty 81 436,89 zł wypłaconej refundacji wywozowej do ilości 53000 kg cukru, na podstawie wniosku WPR1 nr [...] z [...] grudnia 2005 r., nr [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego działając na podstawie art. 13 ust. 1-3 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, z uwzględnieniem przepisów art. 49 ust. 1, art. 15-17 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 612/2009 Prezes Agencji Rynku Rolnego ustalił wysokość nienależnie pobranej refundacji wywozowej w kwocie 303 237 zł do wniosku WPR1 nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. nr OGL [...], zobowiązał Spółkę do jej zwrotu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowej poczynając od daty jej płatności do daty zwrotu oraz umorzył postępowanie w zakresie kwoty 81 436,89 zł stanowiącej refundację do 53 000 kg. cukru.

Na skutek wniesionego odwołania kwestionującego zasadność ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej przez ARR oraz nakazanie jej zwrotu wraz z odsetkami, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznał sprawę i decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał przepisy prawa stanowiące podstawę prawną decyzji oraz wyjaśnił ich znaczenie w rozpatrywanej sprawie. Wskazał dowody, na podstawie których organ uznał, iż deklaracja celna importowa z dnia [...] grudnia 2005r. nr [...] (nr druku [...]) przedłożona przez Spółkę jako dowód dokonania przywozu towaru do kraju przeznaczenia jest nieautentyczna i nie może stanowić o uprawnieniu do refundacji. Według deklaracji celnej wystawionej przez [...] administrację towar został jedynie wprowadzony na terytorium [...] – Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Deklaracja ta nie potwierdza spełnienia wymogu art.15 ust.3 rozporządzenia 800/1999 (art.16 ust. 3 rozporządzenia 612/2009) warunkującego otrzymanie refundacji wywozowej. Minister szczegółowo odniósł się także do zarzutów Skarżącej podniesionych w odwołaniu.

W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] S.A. w [...] domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości (tj. w zakresie w jakim dotyczyła utrzymania w mocy decyzji Prezesa ustalającej kwotę nienależnie pobranej refundacji i nakazującej jej zwrot wraz z odsetkami) i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów:

I. prawa procesowego, w tym zasad systemowych dotyczących spoczywającego na organie obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, polegające m.in. na naruszeniu zasady prawdy obiektywnej poprzez odstąpienie od zebrania całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, niewyjaśnieniu stanu faktycznego w sprawie oraz nieuprawnionym przyjęciu, że wszelkie wątpliwości i niejasności związane ze sprawą, w tym przede wszystkim niewyjaśnione w toku długotrwałego i przewlekłego postępowania administracyjnego - niespójności i sprzeczności w zebranym materiale dowodowym - obciążają Spółkę, w szczególności poprzez:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie należycie wszystkich okoliczności sprawy, w tym również okoliczności i zdarzeń mających wpływ na odpowiedzialność Spółki oraz naruszenie przepisów prawa procesowego dotyczących oceny zebranego materiału dowodowego tj. art. 80 k.p.a.;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 12 k.p.a., art. 35 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie długotrwałego postępowania administracyjnego - od 2005 r. do 2012 r. - które charakteryzowało się przewlekłością, a przeprowadzane dowody nie wyjaśniły sprawy i nie pozwoliły na ustalenie stanu faktycznego, a jedynie przedłużały trwające ponad 7 lat postępowanie, co w sposób istotny zwiększyło wysokość odsetek nałożonych na Spółkę;

3. prawa procesowego, tj. 84 k.p.a. poprzez wydanie decyzji przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oparciu o opinię co do autentyczności [...] deklaracji celnej, będącej podstawą wypłaty refundacji Skarżącej, która nie została wydana przez biegłego;

II. prawa materialnego, tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 186 z 17.7.2009, str. 1) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L. 102 z 17.4.1999 str. 11) - obowiązującego w okresie zdarzeń faktycznych, których dotyczy decyzja Ministra Rolnictwa (obecnie zastąpionego tożsamymi co do treści postanowieniami rozporządzenia Komisji nr 612/2009), w szczególności poprzez:

1) błędną wykładnię celu rozporządzenia Komisji nr 800/1999 i rozporządzenia Komisji nr 612/2009 chroniącego przedsiębiorców eksportujących produkty rolne poza teren Unii Europejskiej i dokonujących rzeczywistych transakcji handlowych, a nie transakcji realizowanych jedynie w celu otrzymania finansowej korzyści od Wspólnoty;

2) błędną wykładnię art. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM ) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich i uznanie, że działanie Spółki związane z wywozem cukru do Republiki [...] stanowią nieprawidłowość, a wypłacona Spółce refundacja została pobrana z naruszeniem prawa;

3) niewłaściwe zastosowanie art. 49 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia Komisji nr 612/2009 (art. 52 ust. 4 akapit 2 rozporządzenia Komisji nr 800/1999) i bezpodstawne przyjęcie, że do działań Spółki związanych z wywozem cukru do Republiki [...] ma zastosowanie wyrażone w tym przepisie domniemanie, że "działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji, łącznie z działaniami spółek nadzoru, przypisywane są beneficjentowi.";

4) błędną wykładnię art. 49 ust. 4 lit. a rozporządzenia Komisji nr 612/2009, mówiącego o wyłączeniu obowiązku zwrotu otrzymanej refundacji wywozowej w przypadku błędu właściwego organu państw członkowskich lub innych władz;

5) błędną wykładnię prawa materialnego dotyczącego powołanej przez Spółkę okoliczności siły wyższej;

Postawione zarzuty zostały rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi. Skarżąca podkreśliła, iż jej zdaniem postępowanie wyjaśniające w sprawie zakończyło się wątpliwościami, a nie ustaleniami. Wskazała na przewlekłość postępowania i fakt, że Skarżąca sama w żaden sposób nie przyczyniła się do opóźnienia w rozstrzygnięciu sprawy. Długotrwałość postępowania doprowadziła zaś do tego, że odsetki - do których zapłaty zobowiązana jest Spółka - są zbliżone do wartości refundacji wywozowej, której dotyczy postępowanie. Ponadto Skarżąca podniosła, iż nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że do nieprawidłowości doszło wskutek działania lub zaniechania Spółki lub też osób trzecich, za których działania - zgodnie z art.49 ust.4 rozporządzenia nr 612/2009 - Spółka ponosi odpowiedzialność. Odnosząc się do ekspertyzy deklaracji celnych przeprowadzonych przez specjalistę [...] spółka podtrzymała wątpliwości co do wiarygodności powyższej ekspertyzy i wskazała, że wszelkie działania, które doprowadziły do rozbieżności w treści [...] deklaracji celnych (rubryka 1 i 37) miały miejsce na terenie Republiki [...] i zostały dokonane z udziałem [...] urzędników celnych. Powoduje to, że zdarzenie to należy kwalifikować jako "błąd innych władz: zgodnie z art. 52 ust.4 lit. A rozporządzenia Komisji nr 800/1999, a więc sytuację, w której nie ma zastosowania obowiązek zwrotu uzyskanych refundacji wywozowych wraz z odsetkami. Spółka podtrzymała również zarzuty dotyczące zbyt wąskiego jej zdaniem rozumienia siły wyższej przez organy, co miało wpływ na rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z p. zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, iż system refundacji wywozowych jest instrumentem wspólnej polityki rolnej finansowanym z budżetu unijnego. Zasady stosowania systemu zostały unormowane w prawie wspólnotowym obowiązującym od dnia 6 sierpnia 2009 r. rozporządzeniem Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r., ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE L z dnia 17 lipca 2009 r., Nr 186, str.1), które to rozporządzenie uchyliło obowiązujące uprzednio rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r., ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE L z dnia 17 kwietnia 1999 r. Nr 102, str.11).

W Preambule do rozporządzenia nr 612/2009 postanowiono, iż ogólne zasady ustanowione przez Radę przewidują wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty. Uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty, podczas gdy stosuje się jednolitą stawkę refundacji dla wszystkich państw trzecich. W przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów, uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do kraju trzeciego (pkt 2), przy czym w Preambule do rozporządzenia nr 800/1999 (pkt 2) były przyjęte te same założenia.

Rozporządzenie definiuje pojęcie "przywóz", zgodnie z którym produkt uważa się za przywieziony, jeśli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim zostały dokonane (odpowiednio art. 15 ust. 3 rozporządzenia 800/1999 i art. 16 ust. 3 rozporządzenia 612/2009). Zgodnie z punktem 20 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009, dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim.

Katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych został określony w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999). Dowód ten może stanowić jeden z następujących dokumentów:

a) dokument celny lub jego kopia lub fotokopia; zgodność takiej kopii lub fotokopii z oryginałem zostaje poświadczona przez organ, który zatwierdził oryginał dokumentu bądź przez oficjalne służby danego państwa trzeciego, bądź przez oficjalne służby jednego z Państw Członkowskich w danym państwie trzecim, bądź przez organ zobowiązany do wypłaty refundacji;

b) świadectwo rozładunku i przywozu sporządzone przez zatwierdzoną spółkę wyspecjalizowaną w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru (zwaną dalej spółką nadzoru) zgodnie z zasadami przewidzianymi w załączniku VIII rozdział III, przy wykorzystaniu wzoru określonego w załączniku IX (w rozporządzeniu 800/1999 odpowiednio wskazano zasady przewidziane w załączniku VI rozdział III, przy wykorzystaniu wzoru określonego w załączniku VII). W danym świadectwie muszą być umieszczone data i numer dokumentu celnego przywozowego.

W ustępie 2 tego przepisu wskazano natomiast katalog dokumentów, które mogą stanowić dowód dokonania formalności celnych, jeżeli eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 lub w przypadku wątpliwości co do autentyczności przedstawionego dokumentu.

Procedura wypłaty refundacji została uregulowana w przepisach art. 46 – 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio w art. 49 – 52 rozporządzenia nr 800/1999).

Stosownie do treści art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, z wyjątkiem przypadku siły wyższej, dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego (odpowiednio zapisy art. 49 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 800/1999).

Na mocy prawa wspólnotowego państwa członkowskie są upoważnione do przeprowadzania kontroli po dokonaniu płatności refundacji dotyczących prawidłowości realizowanych mechanizmów, tj. zgodności z obowiązującymi przepisami. W przypadku stwierdzenia, że eksporter uzyskał refundację nadmierną lub nienależną organ właściwy w zakresie danej płatności, wdraża stosowną procedurę dotyczącą zwrotu środków otrzymanych nienależnie.

Przepis art. 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 52 rozporządzenia nr 800/1999) określa zwrot kwoty nienależnie wypłaconej refundacji. Zgodnie z jego ustępem 1, bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem.

Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż reguły wspólnotowe, zakreślone tymi rozporządzeniami WE, przewidują przyznanie refundacji wywozowych w oparciu o obiektywne kryteria, odnoszące się w szczególności do ilości, rodzaju i cech wywożonego produktu, jak również jego geograficznego miejsca przeznaczenia. Komisja Europejska wskazała przy tym, że w świetle nabytych doświadczeń należy przewidzieć środki mające na celu zwalczanie nieprawidłowości, w szczególności oszustwa na szkodę budżetu wspólnotowego. Podkreślono, że należy przewidzieć możliwość odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, jak również sankcje w celu przestrzegania przez eksporterów reguł wspólnotowych (pkt 57 Preambuły rozporządzenia 612/2009 i odpowiednio pkt 63 rozporządzenia 800/1999). Zaznaczono również, że w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych sankcje należy stosować bez względu na subiektywny aspekt winy; w niektórych przypadkach właściwe jest jednakże odstąpienie od stosowania sankcji, w szczególności w przypadku oczywistego błędu uznanego przez odpowiedni organ, i ustalenie poważniejszych sankcji w przypadku działania umyślnego. Środki te są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich (punkt 58 Preambuły rozporządzenia 612/2009 i odpowiednio pkt 64 rozporządzenia 800/1999).

Kontynuując nakreślenie ram prawnych działania organów administracyjnych w niniejszej sprawie, w dalszej kolejności wskazać należy na krajowe regulacje prawne w tym zakresie, zawarte w ustawie z dnia 11 marca 2004r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2012r., poz. 633 z p. zm.; dalej jako ustawa o ARR) oraz ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 z p. zm.; dalej jako ustawa o administrowaniu).

Ustawa o ARR reguluje właściwość organów w sprawach w niej wymienionych, m.in. w sprawach administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w tym wypłacaniem refundacji wywozowych, a także ustalaniem kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz środków krajowych (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o ARR). Organami tymi są Prezes ARR i minister właściwy do spraw rynków rolnych, gdyż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ARR, Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, zaś zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy organem wyższego stopnia w stosunku do Prezesa Agencji jest minister właściwy do spraw rynków rolnych. Oprócz powyższych uregulowań ogólnych ustawa o ARR reguluje rynki wymienionych w niej towarów. Jedna z regulacji dotyczy rynku cukru, jednak z jej treści wynika w sposób niewątpliwy, że chodzi o rynek wewnętrzny cukru a nie o obrót cukrem z zagranicą, a w szczególności z państwami trzecimi. Zatem rozdział 6 ustawy o ARR nie dotyczy obrotu cukrem z zagranicą.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o administrowaniu, ustawa ta reguluje obrót towarami z zagranicą w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego. Zatem, co do zasady, przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w sprawach uregulowanych rozporządzeniem nr 612/2009 i stanowią uzupełnienie zawartego w nich prawa wspólnotowego. Prawo wspólnotowe – rozporządzenie nr 612/2009 – przewiduje wypłatę refundacji w przypadku wywozu produktów ze Wspólnoty do krajów trzecich, w szczególności w przypadku wywozu cukru. Przepisy te zawierają materialnoprawne uregulowania dotyczące zwrotu nienależnej refundacji wywozowej, jednakże nie zawierają procedur regulujących postępowanie w przedmiocie zwrotu refundacji, albowiem realizacja tych procedur należy do państw członkowskich. Zatem w zakresie uzupełniającym w stosunku do prawa wspólnotowego należy stosować przepisy ustawy o administrowaniu, bowiem to one właśnie uzupełniają regulacje wspólnotowe. W myśl art. 4 ustawy o administrowaniu, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. z wymienionymi w tym przepisie wyłączeniami, tj. art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej jako przepis szczególny (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I GSK 206/11; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż jako dowód spełnienia warunków do przyznania refundacji wywozowej, Skarżąca posłużyła się kopią [...] deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., sporządzonej na druku nr [...], zawierającą zapisy: "IM-40" (pole nr 1) oraz kod procedury "4000 00", w polach nr 35 masa brutto 501 250kg, w polu nr 38 masa netto 500 000 kg, natomiast w polu 47 zawierała oprócz opłaty celnej (0,15%) zapis o opłatach: cło importowe (30%) i VAT (20%) oraz odręczne napisy. Na skutek przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Prezes ARR uzyskał na drodze zagranicznej pomocy prawnej kopię tej samej [...] deklaracji o numerze druku [...], w której w polach nr 1 i nr 37 zawierał odpowiednio kod procedury IM-71 i 7100 34, tj. kod wprowadzenia towaru do wolnego obszaru gospodarczego (wymienianego w prowadzonej korespondencji również jako: wolna strefa ekonomiczna, swobodna strefa ekonomiczna lub wolny obszar celny), natomiast w polu 47 znajdował się zapis o opłacie celnej (0,15%) oraz odręczne zapisy.

Powyższe dokumenty, jak również inne, które były przedstawiane przez Skarżącą i uzyskiwane przez organ w toku postępowania administracyjnego, różnią się zasadniczo między sobą tym, że - zdaniem Skarżącej - dokumentują fakt dopuszczenia wywiezionych z Polski produktów do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia, w ocenie zaś organów brak jest na to dowodów, bowiem towary zostały objęte procedurą wprowadzenia do wolnego obszaru celnego, a jak wynika z ustaleń Służb Celnych [...] przedłożona do wniosku o wypłatę deklaracja celna okazała się nieautentyczna (została przerobiona).

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należy przyznać orzekającym w sprawie organom. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do treści art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane. Z deklaracji celnej o numerze druku [...] wynika natomiast, że nie uiszczono należności przywozowych, czyli należności celnych, o czym świadczy brak takiego zapisu w polu 47, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim (Republice [...]). Wymieniona deklaracja nie zawierała informacji o stosownych opłatach, tj. cło importowe – 30%, VAT – 20%, jedynie zapis o opłacie celnej – 0,15%. W tej sytuacji powyższa deklaracja nie może stanowić dowodu na potwierdzenie dopuszczenia towaru zadeklarowanego przez Skarżącą do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia.

W tej sytuacji przyjąć należało, że refundacja w stosunku do towaru objętego wnioskiem WPR1 nr [...] jest nienależna i zgodnie z art. 49 ust.1 rozporządzenia nr 612/2009 podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Postępowanie Prezesa ARR w tym zakresie uznać należy za prawidłowe. Złożenie przez Skarżącą w ARR nieautentycznego dokumentu celnego będącego podstawą wypłaty refundacji wywozowej stanowi, zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, nieprawidłowość, która spowodowała nieuzasadniony wydatek z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej w postaci nienależnie wypłaconej refundacji wywozowej. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia, nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty (...) w związku z nieuzasadnionym wydatkiem. Skarżąca składając w ARR nieautentyczną deklarację celną importową w celu rozliczenia wypłaty zaliczkowanej refundacji wywozowej naruszyła przepisy art. 15 ust. 3 i art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 800/1999 (odpowiednio art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 2 rozporządzenia 612/2009).

Stosownie do art. 4 rozporządzenia Rady nr 2988/95, każda nieprawidłowość pociąga za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych bezprawnie uzyskanych łącznie z odsetkami - jeśli to zostało przewidziane. Powyższy środek administracyjny nie jest uznawany za karę. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 przewiduje zarówno zwrot kwoty refundacji nienależnie otrzymanej, jak też odsetek obliczonych za okres, który upłynął między płatnością a zwrotem. Stanowił o tym art. 52 ust. 1 ww. rozporządzenia a aktualnie stanowi art. 49 ust. 1 rozporządzenia 612/2009. Biorąc pod uwagę, że refundacja stanowiąca przedmiot rozpatrywanej sprawy została wypłacona Skarżącej na podstawie przedstawionego przez Spółkę nieautentycznego dokumentu celnego, to należy stwierdzić, że uzyskana w ten sposób refundacja jest nienależna i zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji 612/2009 (art. 52 ust. 1 rozporządzenia 800/1999) podlega zwrotowi wraz z odsetkami.

W świetle zatem przepisów stanowiących wspólnotowe reguły związane z wywozem produktów rolnych poza terytorium Unii Europejskiej należy stwierdzić, że działania organu były prawidłowe oraz zgodne z celem ustanowionych w tym zakresie przepisów.

Pozostałe zarzuty natury materialnej również nie zasługują na uwzględnienie.

Słusznie zatem, co zostało wskazane wyżej, organy zarzuciły skarżącej zaniedbanie. Sąd zwraca uwagę, na motyw pkt 61 preambuły do rozporządzenia nr 612/2009, w którym wskazano, że to eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji (kontrahenci, z którymi współpracują eksporterzy, np. odbiorcy towaru, spółki nadzoru, firmy przewozowe). Bowiem to eksporter, na własne ryzyko, wybiera partnera handlowego w kraju, do którego zamierza wywieźć towar z refundacją i to od partnera handlowego otrzymuje dokumenty celne, które powinny być autentyczne. Postanowienia pkt 61 preambuły znajdują odzwierciedlenie w art. 49 ust. 4 akapit drugi rozporządzenia nr 612/2009, w którym zapisano, iż działania jakiejkolwiek strony trzeciej mającej bezpośredni lub pośredni związek z formalnościami koniecznymi do wypłaty refundacji (...), przypisywane są beneficjentowi. Z powyższego wynika więc, iż to eksporter jako osoba wnioskująca o wypłatę refundacji ponosi odpowiedzialność za skutki nieprawidłowości związanych z wnioskowaną refundacją. Deklaracja celna wystawiana jest na importera towaru i to importer w tym przypadku jest stroną trzecią. W postępowaniu ustalono, że wprowadzone zmiany w deklaracji celnej to falsyfikacja. Sąd uznaje także, że brak jest podstaw aby twierdzić, iż tych zmian dokonali pracownicy [...] służb celnych z własnej inicjatywy. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że z ustaleń [...] władz wynika, że odbiorcy tych towarów w wkrótce po dokonaniu dostawy przez skarżącą zaprzestali działalności. Dlatego też zasadne są twierdzenia Ministra wskazujące na to, że trudno doszukać się celu dokonania falsyfikacji przez [...] służby celne.

Rację należy też przyznać w tym względzie organowi, gdy podnosi, że nieuprawniona zmiana kodów na druku deklaracji celnej nie może być uznana za błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych władz. Nie wgłębiając się w kwestię odpowiedzialności za dokonanie owych zmian, podkreślić jednak należy, że w sprawie nie mamy do czynienia z błędem, lecz ze zmianą zapisów na dokumencie urzędowym, której władze celne Republiki [...] nie potwierdziły w oficjalnych pismach wystosowanych na drodze dyplomatycznej. Powoduje to, że zmianę tę należało uznać za nieuprawnioną, zaś przedłożony przez Skarżącą dokument za nieautentyczny.

Odnośnie powołanej przez Skarżącą okoliczności działania siły wyższej należy przypomnieć, iż pojęcie "siły wyższej" w prawodawstwie wspólnotowym było już przedmiotem zarówno interpretacji Komisji jak i ETS. Zgodnie z notą Komisji Europejskiej z dnia 6 października 1988 r. (Dz. Urz. C Nr 259, str. 40) pojęcie siły wyższej nie ogranicza się do absolutnej niemożliwości, ale musi być rozumiane jako niezwykłe okoliczności, będące poza kontrolą handlowca, których konsekwencji, mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć inaczej niż kosztem znacznej straty.

Okoliczność będąca "poza kontrolą handlowca" to taka, która jest poza jego kontrolą w szerokim tego słowa znaczeniu (klęska żywiołowa, zamach stanu, dziki strajk, itp.). Okoliczności nie będące poza kontrolą handlowca to takie, które nawet będąc oszustwami są popełniane przez strony, z którymi handlowiec jest związany umową, ponieważ to on na swoją odpowiedzialność wybiera sobie partnerów handlowych i zobowiązuje ich do wypełnienia warunków umowy, w sposób wystarczająco dla nich wiążący. Zdaniem Spółki zaistnienie siły wyższej (wydarzenia w [...] w 2005 r.) miało wpływ na funkcjonowanie administracji celnej Republiki [...] w okresie wywozu cukru przez Spółkę do Republiki [...]. Sąd zwraca jednakże uwagę, że w przedmiotowej sprawie to skarżąca na skutek zawartej umowy z kontrahentem zagranicznym i następstw z tym związanych przedstawiła nieprawdziwą [...] deklarację celną. Zatem to skarżąca jest wyłącznie odpowiedzialna za wybór kontrahenta i tym samym nie występuje tu przypadek siły wyższej. Nie są też dla przedmiotowej sprawy siłą wyższą zamieszki i obalenie rządu Republiki [...] w 2005 r. i 2010 r. Skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu, poza gołosłownymi twierdzeniami, że to zjawisko miało jakikolwiek wpływ na przedstawienie przez nią fałszywych dokumentów. Brak w sprawie bezpośredniego związku pomiędzy tymi wydarzeniami, a załączonymi dokumentami. Skarżąca w żaden sposób nie wskazała, że np. poprzez określone działania doszło do zakłócenia działania organów celnych [...], które miały bezpośredni wpływ na dostarczone dokumenty. Słusznie także Minister wywodzi, że pomimo obalenia urzędujących władz stanowisko strony [...] w zakresie dokonania nieuprawnionych zmian w przedłożonej w ARR deklaracji nie uległo zmianie, co więcej z przedstawianych regularnych wyjaśnień [...] władz celnych można wysnuć wniosek, że organy celne w Republice [...] funkcjonowały bez zakłóceń.

Bezzasadne są zarzuty skarżącej podkreślające, że Republika [...] jest krajem o jednym z najwyższych wskaźników percepcji korupcji. Trzeba bowiem zauważyć, że to sama skarżąca spółka nawiązała kontakty z przedsiębiorcami i to ona, mając również na uwadze powyższe raporty, powinna kierować się ograniczonym zaufaniem w zakresie wzajemnych stosunków. Słusznie Minister w odpowiedzi na skargę wskazał, że przedsiębiorca, który zamierza dokonać eksportu towaru do określonego kraju powinien przed złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na taki wywóz dokładnie upewnić się, czy nie występuje żadne zagrożenie mogące uniemożliwić wykonanie tego eksportu. Szczególna analiza sytuacji powinna być dokonana w przypadku wywozu, w związku z którym przedsiębiorca będzie ubiegał się o refundację wywozową. Decyzję o eksporcie z refundacją do tego kraju towaru podjęła skarżąca na swoją odpowiedzialność i ryzyko. W takim razie obecne tłumaczenie skarżącej wskazujące na korupcję nie mogą odnieść pożądanego rezultatu. To bowiem sama spółka wybrała sobie określonych kontrahentów. Zatem, faktyczna okoliczność stanowiąca przyczynę wystąpienia nieprawidłowości nie wynikała z działania siły wyższej, a okoliczność ta obciąża beneficjenta.

Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu. Kontrolując zatem legalność czynności podejmowanych w toku postępowania przez Prezesa ARR oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd stwierdza, iż nie można dopatrzeć się w nich podnoszonych naruszeń. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż postępowanie Prezesa ARR cechuje należyta staranność w gromadzeniu materiału dowodowego. Organ ten ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w sposób wyczerpujący do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, w oparciu o dokumenty uzyskane w ramach pomocy prawnej, oficjalną drogą urzędową, które uznał za wiarygodne.

Prezes ARR po zebraniu materiału dowodowego dokonał następnie jego oceny, która znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji I instancji. Wskazano w nim, które fakty organ uznał za udowodnione, a także którym dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego. Podkreślić należy, iż prowadząc postępowanie w celu stwierdzenia, czy wymogi określone przepisami prawa wspólnotowego zostały spełnione, organ dokonuje oceny materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów i nie ma obowiązku dalszego ich poszukiwania jeśli uzna, że stan faktyczny sprawy został dostatecznie ustalony. W tym zakresie, przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania organ nie przekracza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt I GSK 51/10 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nie danie wiary jednym dowodom, w następstwie uznania faktów za udowodnione na podstawie innych dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, ale jest przejawem zasady swobodnej oceny dowodów. NSA podniósł przy tym, iż orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez stronę dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie. Stanowisko to znajduje analogiczne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i jest w pełni podzielane przez orzekający w niej Sąd.

Podkreślić również należy, iż uzyskane oficjalną drogą dyplomatyczną kopie [...] deklaracji celnych należało traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych, mając na uwadze również wyjaśnienia właściwych władz krajów trzecich, udzielone w tym zakresie w oficjalnych pismach urzędowych.

Zdaniem Sądu zgodzić się należy z wnioskami organów, że Służby Celne Republiki [...] w sposób niewątpliwy wykazały, że dokument jest falsyfikatem. Zauważyły, że towar wyeksportowany do [...] nie został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu (pole nr 1 i 37 typ deklaracji IM-40, kod procedury celnej 4000 50), tylko do procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego pole nr 1 i 37 typ deklaracji IM-71, kod procedury celnej 7100 34). Ponadto w części spraw (w tym w odniesieniu do złożonej w sprawie deklaracji [...] nr druku [...])[...] władze wskazały, że ich Państwowy Ośrodek Ekspertyz Sądowych przy Ministerstwie Sprawiedliwości Republiki [...] wykazał nieuprawnione zmiany zapisów w polu nr 1 z "IM-71" na "IM -40" oraz zmiany kodu procedury celnej w polu nr 37 z "7100" na "4000". Powyższe okoliczności w kontekście pozostałych dowodów w tym m.in. pism [...] służb celnych np. z [...] października 2009 r. nr [...], z [...] lipca 2010 r. nr [...] pozwalają na jednoznaczne przyjęcie, że przedstawione przez skarżącą w ARR deklaracje celne były fałszywe, co potwierdzają ww. oficjalne pisma [...] służb celnych. Zatem z powyższego wynika, że towar wyeksportowany do [...] nie został zgłoszony do procedury dopuszczenia do obrotu (pole nr 1 i 37 typ deklaracji "IM-40", kod procedury celnej "4000"), tylko do procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego pole nr 1 i 37 typ deklaracji "IM-71", kod procedury celnej "7100"). Natomiast zastosowanie procedury wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego nie potwierdza dokonania formalności celnych w zakresie pobrania należności przywozowych i nie daje formalnej oraz merytorycznej podstawy dla rozliczenia wypłaconej refundacji wywozowej.

Obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o wypłacenie refundacji wywozowej zróżnicowanej jest przedstawienie dowodu na to, że produkt został przywieziony do kraju przeznaczenia i wprowadzony do swobodnego obrotu (art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 w zw. z punktem 20 Preambuły i odpowiednio art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 800/1999 w zw. z punktem 17 Preambuły). Organ prowadzący postępowanie ma natomiast za zadanie zbadać, czy dowód, jakim posłużył się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych, spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 bądź ust. 2 rozporządzenia 612/2009 (odpowiednio art. 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia 800/1999). Nie oznacza to jednak, że w przypadku, gdy organ kwestionuje przedstawiony dokument to na niego przenosi się obowiązek poszukiwania takiego dowodu.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I GSK 1357/11 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zakresem kognicji Prezesa ARR, a także odpowiednio Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie jest kontrola prawidłowości działalności służb celnych przy odprawianiu towaru poza obszar Wspólnoty. Tym bardziej przyjąć należy, iż nie jest nim także kontrola prawidłowości procedur celnych dokonywanych w kraju przeznaczenia towaru. Skoro zatem organ uznał, że dana okoliczność została wystarczająco ustalona i znajduje to odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, to czynienie wobec niego zarzutu, że winien dalej poszukiwać dowodów, które potwierdzałyby satysfakcjonującą stronę skarżącą wersję, stanowi twierdzenie nieuprawnione.

Podnieść także należy, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy okoliczność odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie posłużenia się fałszywymi dokumentami. Kwestia poszukiwania osób odpowiedzialnych za przerobienie (sfałszowanie) dokumentów jest odrębną i nie mającą znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Tym samym Sąd nie mógł podzielić zarzutów podniesionych w skardze odnoszących się do naruszenia przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 7, 77 i 84 k.p.a.

Sąd nie uznał również za zasadny zarzut naruszenia art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a., albowiem długi czas trwania kontrolowanego postępowania wynikał nie z opieszałości organów, a złożoności postępowania dowodowego i konieczności przeprowadzania go we współdziałaniu z organami innych państw, na których działanie organ prowadzący wpływu nie miał.

Jeśli chodzi o kwestię należnych odsetek to w żadnym razie nie można nakazania zwrotu kwoty refundacji wraz z odsetkami od tej kwoty liczonymi za okres od daty dokonanej płatności do daty jej zwrotu traktować jako swoistej kary. Jest to bowiem wprost przewidziane w przepisach - art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 612/2009 (poprzednio art. 52 ust.1 rozporządzenia Komisji nr 800/1999).

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wobec tego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.