Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 678/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędzia: WSA Paweł Dąbek Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi Fundacji W. w K. przy uczestnictwie T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu części dotacji za 2010 r. - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 14 kwietnia 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy I. z dnia 28 listopada 2016 r. znak [...] w sprawie określenia należności z tytułu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem za rok 2010 wobec T. B. i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

W zaskarżonej decyzji Organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Na mocy decyzji Wójta Gminy I. nakazano T. B. – Organowi Prowadzącemu Publiczną Szkołę Podstawową [...] w D. wraz z Oddziałem Przedszkolnym (dalej – "Uczestnik") – zwrot części dotacji udzielonej na podstawie art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty za rok 2010 w kwocie 114.095,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że pismem z dnia 24 listopada 2015 r. Wójt Gminy I. wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

W dniu 25 października 2016 r. do Organu wpłynął wniosek F. z siedzibą w K. (dalej – "Fundacja", "Skarżąca") z prośbą o dopuszczenie Fundacji do udziału w postępowaniu na prawach strony, ze względu na cele statutowe, do których należą m.in. wspieranie oraz nadzorowanie wydatkowania środków publicznych przez osoby prywatne oraz przemawiający za tym interes społeczny. Organ dopuścił Fundację do udziału w postępowaniu na prawach strony.

W opisie stanu faktycznego przez Organ I instancji wskazano, że w 2010 r. dotacja przekazana Uczestnikowi wynosiła łącznie 533.285,44 zł. Wraz ze środkami znajdującymi się na rachunku bankowym w dniu 1 stycznia 2010 r. dysponował on środkami w kwocie 699.887,74 zł.

W celu dokładnego ustalenia sposobu wydatkowania środków pochodzących z dotacji oświatowych Wójt Gminy I. zlecił kontrolę tych wydatków zewnętrznemu audytorowi. Na podstawie dokonanych ustaleń stwierdzono, iż w związku z działalnością szkoły w 2010 r. udokumentowano dowodami źródłowymi wydatki na łączną kwotę 320.591,57 zł. Z ustaleń kontroli wynika, że organ prowadzący nie przedłożył dokumentów źródłowych potwierdzających wydatkowanie środków z dotacji na kwotę 116.766,16 zł. Ustalenia kontrolni wykazały również, że na rozliczone z dotacji wydatki złożyły się również wydatki poniesione niezgodnie z przepisem art. 80 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w wysokości 174.784,51 zł. W toku dalszego postępowania w dniu 21 września 2015 r. zostało skierowane do organu prowadzącego wystąpienie pokontrolne, w którym zawarte zostały wnioski oraz zalecenia pokontrolne.

Wskazano, że zobowiązanie do zwrotu do budżetu Gminy I. kwoty dotacji uznanej przez Organ za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 114.095,00 zł wynika z art. 252 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Stwierdzenie to poparto szczegółowym uzasadnieniem prawnym.

Od powyższej decyzji wniósł odwołanie Uczestnik, reprezentowany przez pełnomocnika. Zarzucił jej naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi strony, naruszenie art. 80 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez oparcie przedmiotowej decyzji na przepisach, które nie obowiązywały w dacie udzielenia dotacji, naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na oczywiście błędnych, dowolnych i niemających oparcia w rzeczywistości ustaleniach faktycznych, jak również brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało obciążeniem strony konsekwencjami niestaranności organu w przeprowadzonym postępowaniu kontrolnym oraz bezprzedmiotowym dla niniejszego postępowania ustaleniem ostatecznej wysokości dotacji. Ponadto zarzucono naruszenie art. 80 ust. 3d w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty poprzez uznanie, że wydatki na sfinansowanie zadań organu prowadzącego nie mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej oraz uznanie, że wydatki na wyposażenie placu zabaw stanowią wydatek inwestycyjny, który nie może zostać sfinansowany z dotacji oświatowej.

Ponadto na podstawie art. 142 k.p.a. pełnomocnik zaskarżył w całości postanowienie z dnia 26 października 2016 r. znak [...] i zarzucił naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu Fundacji w sytuacji, w której udział tej fundacji w przedmiotowym postępowaniu nie służy interesowi społecznemu. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji, a także uchylenie postanowienia z dnia 26 października 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołując się na regulacje ustawy o finansach publicznych wskazało m.in. na art. 67 tej ustawy, stanowiący że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 tej ustawy (a więc i kwot dotacji podlegających zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie), nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Zgodnie zaś z art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Organ II instancji wskazał na pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa stosownie do art. 21 § 1 pkt 1 o.p., zaś sama decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny. Zacytowano orzecznictwo wskazujące, że odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 o.p. do obowiązku zwrotu nienależnie pobranej dotacji skutkuje tym, że bieg terminu przedawnienia tego obowiązku rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym upływał przewidziany w art. 252 ust. 1 ustawy o finansach publicznych termin zwrotu nienależnie pobranej dotacji, tj. z końcem roku, w którym minęło 15 dni od dnia stwierdzenia od dnia stwierdzenia pobrania nienależnej dotacji.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Organ II instancji wskazał, iż jest zobowiązany uwzględnić zmiany w stanie faktycznym, które nastąpiły od wydania decyzji przez Organ I instancji, a taką zmianą jest w przedmiotowej sprawie upływ kolejnego roku kalendarzowego. Przedmiotowa dotacja została wypłacona w 2010 r. Pięcioletni termin przedawnienia winien być liczony od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku (zwrotu dotacji).

Z uwagi na fakt, że Wójt Gminy I. zawiadamiał pisemnie o rozliczeniu dotacji udzielonej w roku kalendarzowym osobę prowadzącą jednostkę od dnia 1 lutego roku następnego wraz z określeniem ewentualnych dopłat lub potrąceń, a w przedmiotowej sprawie rozliczenie to zostało złożone do dnia 15 stycznia 2011 r. (w aktach sprawy znajduje się rozliczenie wykorzystania otrzymanej dotacji sporządzone za 2010 r., które wpłynęło do Organu I instancji w dniu 13 stycznia 2011 r.), zatem termin przedawnienia winien być liczony od końca 2011 r. i winien upłynąć wraz z końcem 2016 r. W związku z tym roszczenie o zwrot dotacji będących przedmiotem zaskarżonej decyzji przedawnia się w odniesieniu do dotacji udzielonej za 2010 r. z końcem 2016 r.

Dodatkowo wskazano, że w odpowiedzi na pismo Organu II instancji z 10 marca 2017 r. Wójt Gminy I. poinformował, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności skutkujące przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za 2010 r jako dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Organ I instancji wskazał jednocześnie, iż na skutek rozliczenia ostatecznej kwoty dotacji udzielonej szkołom prowadzonym przez Uczestnika w 2010 r. Gmina I. dopiero w 2011 r. przekazała Uczestnikowi stosowane wyrównanie dotacji za poprzedni rok budżetowy, jak również dokonała stosownych potrąceń, a zatem roszczenie o zwrot dotacji będących przedmiotem zaskarżonej decyzji przedawnia się w odniesieniu do dotacji udzielonej za 2010 r. z końcem 2016 r.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących prawidłowości postępowania, Organ II instancji mając na uwadze zarzut co do braku doręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi Uczestnika wskazał, iż chociaż jest to naruszenie przepisów postępowania, to jednak, jak wynika z akt sprawy, nie miało wpływu na wynik postępowania. Twierdzenie to poparto powołaniem się na orzecznictwo.

Odnośnie natomiast zarzutu dotyczącego udziału organizacji społecznej Organ II instancji wskazał, iż zarzut ten jest niezasadny. Udział podmiotu, którego celem statutowym jest m.in. nadzorowanie wydatkowania środków publicznych pochodzących z dotacji, uznano za zasadny i pożądany w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym uchylono wydaną przez Organ I instancji decyzję i umorzono postępowanie w sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Fundacja. W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 70 ust. 1 o.p. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez organ prowadzący za rok 2010 rozpoczyna się z końcem 2011 r., a upływa wraz z końcem 2016 r., co skutkowało uznaniem przez Organ II instancji, iż roszczenie o zwrot dotacji będących przedmiotem zaskarżonej decyzji uległo przedawnieniu, a w efekcie uchyleniem w całości decyzji Organu I instancji i umorzeniem postępowania, podczas gdy w niniejszej sprawie okoliczność wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w 2010 r. została stwierdzona dopiero w dniu 22 czerwca 2015 r. w wyniku doręczenia organowi prowadzącemu protokołu z kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji w latach 2010-2011 oraz 2014 r. z dnia 17 czerwca 2015 r. zatem termin przedawnienia zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem rozpoczął swój bieg w dniu 31 grudnia 2015 r., a jego upływ następuje z dniem 31 grudnia 2020 r.,

- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego zastosowanie i w konsekwencji uchylenie w całości decyzji Organu I instancji i umorzenie postępowania, w oparciu i błędne przyjęcie, ze termin przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez organ prowadzący za rok 2010 upłynął z dniem 31 grudnia 2016 r.

W oparciu o powyższe wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej od Organu II instancji kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca streściła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Następnie omówiono kwestię legitymacji Fundacji do wniesienia skargi. Wskazano, że w myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. podstawowym wymogiem dla uznania legitymacji skargowej organizacji społecznej w sprawach dotyczących interesów innych osób jest jej uczestnictwo – z mocy postanowienia organu – w postępowaniu administracyjnym na prawach strony. Ta przesłanka została przez Skarżącą spełniona. W zaakceptowanym przez Wójta Gminy I. wniosku Fundacja powołała się na treść swoich celów statutowych, obejmujących wspieranie oraz nadzorowanie wydatkowania środków publicznych przez osoby prywatne, oraz interes społeczny.

Uzasadniając zarzuty Skarżąca wskazała na błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 70 § 1 o.p., polegające na przyjęciu, że bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez organ prowadzący za rok 2010 rozpoczyna się z końcem 2011 r., a upływa wraz z końcem 2016 r., podczas gdy w niniejszej sprawie okoliczność wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem w 2010 r. została stwierdzona dopiero w dniu 22 czerwca 2015 r. w wyniku doręczenia organowi prowadzącemu protokołu z kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji w latach 2010-2011 oraz 2014 z dnia 17 czerwca 2015 r., zatem termin przedawnienia zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem rozpoczął swój bieg w dniu 31 grudnia 2015 r., a jego upływ następuje z dniem 31 grudnia 2020 r. Wskazano, że odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 o.p. do obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem skutkuje tym, że bieg terminu przedawnienia tego obowiązku rozpoczyna się z końcem roku kalendarzowego, w którym upływał przewidziany w art. 252 ust. 1 u.f.p. termin zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, tj. z końcem roku, w którym minęło 15 dni od dnia stwierdzenia, że przekazana dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

W ocenie Skarżącej przyjęcie, że początek biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji liczony jest od daty dokonania rozliczenia wykorzystania otrzymanej dotacji, które następuje w terminie określonym stosowną uchwałą Rady Gminy jest całkowicie błędne. Jest ono bowiem sprzeczne z treścią art. 252 ust. 1 u.f.p., który zakreśla termin wymagalności tego zobowiązania, jakim jest zwrot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Niezbędna dla biegu przedawnienia jest właśnie wymagalność zobowiązania, od której zaczynać się musi bieg przedawnienia. Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym uprawniony mógł żądać zaspokojenia roszczenia.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi Uczestnika na skargę wniósł on o jej oddalenie. W uzasadnieniu podważył legitymację skargową Fundacji. Wskazano również na personalne związki Fundacji z Kancelarią W. , mającą siedzibę w tej samej lokalizacji co Fundacja. Jeden ze wspólników Kancelarii jest pełnomocnikiem Organu w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Rejonowym [...] w przedmiocie ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umowy użyczenia budynku, w którym mieszczą się placówki oświatowe prowadzone przez Uczestnika. Zdaniem Uczestnika oznacza to, że Skarżąca będzie reprezentować w niniejszym postępowaniu interesy Organu. Wskazano też na brak uzasadnienia wśród statutowych celów Fundacji dla jej udziału w niniejszym postępowaniu. Uczestnik nie zgodził się z argumentacją podniesioną w skardze, powołując przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych. Podniesiono również, że nawet gdyby przyjąć, że decyzja w przedmiotowej sprawie miała charakter decyzji konstytutywnej, to wynikające z niej zobowiązanie uległoby przedawnieniu na mocy art. 68 § 1 o.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności odniesienia się przez Sąd wymaga kwestia legitymacji skargowej Fundacji. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Jak wskazuje się w orzecznictwie, przesłanka materialnoprawna określona w art. 50 § 1 p.p.s.a. wymaga, dla stwierdzenia jej wystąpienia, ustalenia merytorycznego związku treści rozstrzygnięcia działania organu administracji publicznej z celami statutowymi organizacji społecznej. Sąd administracyjny, badając spełnienie powyższego warunku, nie jest związany stanowiskiem organu administracji publicznej w tej kwestii. Jest władny uznać, że warunek ten nie jest spełniony, również w sytuacji, gdy dana organizacja brała udział w postępowaniu administracyjnym jako podmiot na prawach strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3153/14). Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym daje prawa procesowe wyłączanie w postępowaniu administracyjnym. Nie daje tych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 773/16). Z powyższego wynika, iż ustalenie legitymacji skargowej organizacji społecznej należy za każdym razem do Sądu, który nie jest związany wcześniejszymi ustaleniami organów administracji w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym. Co więcej, sąd administracyjny badając legitymację skargową organizacji społecznej, wnoszącej skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, nie może jednak poprzestać na stwierdzeniu, że organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym, ale jest zobowiązany zbadać, czy dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym było uzasadnione jej celami statutowymi i czy przemawiał za tym interes społeczny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 760/16).

W ocenie Sądu wnosząca skargę Fundacja ma legitymację do wniesienia przedmiotowej skargi. W Rozdziale II statutu Fundacji, zatytułowanym "Cel i zasady działania Fundacji" znajduje się bowiem § 5 ust. 1 zd. 1, w treści którego w sposób czytelny wskazuje się, że "celem fundacji jest wspieranie i nadzorowanie wydatkowania środków publicznych przez osoby prywatne". W § 5 ust. 2 pkt c tegoż statutu znajduję się uszczegółowienie wspomnianego celu. Wskazuje się, iż należy przezeń rozumieć przede wszystkim nadzorowanie wydatkowania środków publicznych pochodzących z dotacji, subwencji i innych źródeł z sektora finansów publicznych. W ocenie Sądu takie sformułowanie statutowego celu Fundacji jako organizacji społecznej uznać należy za dostatecznie szczegółowe i pozwalające na ustalenie, czy Fundacja jest uprawniona do wniesienia skargi w myśl art. 50 § 1 p.p.s.a. Stwierdzić należy, iż przedmiotowa sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności Fundacji.

Podkreślenia wymaga, iż w sensie ogólnym udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnym oraz sądowoadministracyjnym, w granicach wyznaczonych przepisami prawa, należy uznać za czynnik pozytywny, służący rozwojowi zarówno działalności administracji publicznej, jak i sądownictwa administracyjnego w ramach demokratycznego państwa prawa. W tym kontekście wskazać należy, w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 50 § 1 p.p.s.a. i nie ma podstaw dla odrzucenia skargi ze względu na stwierdzenie przez Sądu w toku postępowania braku legitymacji skargowej.

Centralnym problemem dla przedmiotowej sprawy jest kwestia przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

Natomiast w myśl art. 252 ust. 5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Według art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

W myśl natomiast art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.).

W niniejszej sprawie nie jest kwestią kontrowersyjną, czy przedmiotem zobowiązania jest dotacja wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, ale czy jako takie zobowiązanie to uległo przedawnieniu. Kluczowe znaczenie ma sformułowane w przepisie art. 67 ust. 1 u.f.p. odesłanie do regulacji działu III o.p., dotyczącego zobowiązań podatkowych. To w oparciu o te przepisy należy dokonać kwalifikacji prawnej zaistniałego stanu faktycznego.

W judykaturze szerokie uzasadnienie znajduje pogląd stanowiący, że zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje ex lege stosownie do art. 21 § 1 pkt 1 o.p., który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Za słuszne należy uznać wskazanie Organu II instancji na wyrażony w orzecznictwie pogląd postulujący, że sama decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2240/13, wyrok NSA z dnia 8 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2190/14). W tym kontekście nie sposób przyznać racji Skarżącej, jakoby momentem powstania zobowiązania wobec Uczestnika był moment doręczenia mu w dniu 22 czerwca 2015 r. protokołu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji. Ustalenia kontroli nie mogą mieć bowiem żadnego wpływu na bieg terminu przedawniania. Wójt Gminy prowadząc postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania nie jest związana ustaleniami Instytucji Audytowej. Wójt Gminy uprawniony jest i zobowiązany samodzielnie przeprowadzić kontrolę wykorzystania środków a protokół z audytu podlega jego ocenie.

Za uzasadnione natomiast w kontekście powyższych rozważań należy uznać stwierdzenie Organu II instancji, iż jako że w przedmiotowej sprawie rozliczenie dotacji zostało złożone do dnia 15 stycznia 2011 r., termin przedawnienia winien być liczony od końca 2011 r. i winien upłynąć wraz z końcem 2016 r., stosownie do regulacji art. 70 § 1 o.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W przedmiotowej sprawie nie zaistniały okoliczności, które skutkowałyby przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji w myśl przepisów o.p.

Podkreślić należy, że odmienna interpretacja, sugerowana przez Skarżącą, prowadziłaby do wniosków trudnych do pogodzenia z rezultatami wykładni systemowej. Jakkolwiek przedawnienie nie jest konstytucyjnym prawem podmiotowym jednostki, to jednak w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, ustanowienie przedawnienia wynika z zasady demokratycznego państwa prawa, o której mowa w art. 2 Konstytucji, stanowiąc przejaw zasady bezpieczeństwa prawnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Z art. 2 Konstytucji wynika tym samym obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r. P 41/10). W kontekście cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego tut. Sąd zauważa, iż następstwem przyjęcia poglądu Skarżącej byłaby sytuacja stojąca w daleko idącej sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał. Początek biegu przedawnienia byłby powiem uzależniony od zaistnienia kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji. Nie sposób ustalić jednak, czy możliwość takiej kontroli podlegałaby jakimkolwiek ramom czasowym. W takiej sytuacji de facto przedawnienie mogłoby nigdy nie mieć miejsca, a Uczestnik pozostawałby w stanie niepewności w nieograniczonym terminie.

Co więcej, takie rozwiązanie budziłoby daleko idące wątpliwości z punktu widzenia art. 86 § 1 o.p., który stanowi, że podatnicy obowiązani do prowadzenia ksiąg podatkowych przechowują księgi i związane z ich prowadzeniem dokumenty do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej. Mając na względzie powyższą uwagę na temat hipotetycznego nieograniczonego terminu pozostawania Uczestnika w niepewności wskazać należy, iż z punktu widzenia ww. przepisu należałoby stwierdzić, że również dokumentację związaną z przedmiotowym zobowiązaniem musiałby przechowywać w niemożliwym do sprecyzowania terminie, co jednoznacznie przeczy funkcji cytowanego przepisu. Ta i powyższe uwagi uprawniają do stwierdzenia, iż pogląd odmienny od zaprezentowanego przez Sąd prowadzi do konstrukcji instytucji przedawnienia, które nie miałoby sprecyzowanego terminu początku jego biegu, utrzymując Uczestnika w sytuacji permanentnej niepewności co do sytuacji prawnej, co w sposób oczywisty przeczy podstawowej funkcji instytucji przedawnienia. Termin ten byłby bowiem uzależniony od wszczęcia kontroli w zakresie prawidłowości wykorzystanych środków , która mogłaby być dokonana w dowolnym czasie. Termin przedawnienia byłby zatem iluzoryczny, albowiem uzależniony byłby od woli organu. ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1029/15)

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na mocy art. 151 p.p.s.a.