Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1179/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.122, art.180, art.188, art.191
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art.220 ust.2 lit.b
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. (obecnie A. Spółka z o.o. z siedzibą w P.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 855/14 w sprawie ze skargi A. Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. (obecnie A. Spółka z o.o. z siedzibą w P.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Spółki z o.o. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Gdyni 1800 (słownie: tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 855/14 oddalił skargę A. Spółki Akcyjnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Gdyni, działając na podstawie art. 65 ust. 5, art. 73 ust. 1 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (j.t.: Dz.U. z 2013 r., poz. 727 ze zm.), art. 20 ust. 3 lit. c/, art. 27, art. 78, art. 220 ust. 1, art. 221 ust. 1, art. 222 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 302 z 1992 r. ze zm.), art. 97 f/ ust. 2 lit. a/ rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r., s. 1 ze zm.,) ustalił dla towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD z [...] maja 2011 r. stawkę celną erga omnes w wysokości 7% oraz niezaksięgowaną kwotę należności celnych (A00) w wysokości 10 190 zł, a także na podstawie art. 65 ust. 5 ustawy - Prawo celne odstąpił od poboru odsetek od niezaksięgowanej kwoty cła.

Dyrektor Izby Celnej w Gdyni decyzją z [...] sierpnia 2014 r., utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

Stwierdził, że [...] maja 2011 r. przedstawiciel bezpośredni A. SA w P. zgłosił celem dopuszczenia do obrotu towar w postaci siatki z włókna szklanego [...], który zaklasyfikowano do kodu 7019 59 00 10. Eksporterem towaru była firma G. z M. Wobec towaru została zastosowana stawka celna preferencyjna w wysokości 3,5% na podstawie świadectwa pochodzenia Form A.

W lipcu 2013 r. do Urzędu Celnego w Gdyni wpłynął raport końcowy Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (dalej: OLAF) z przeprowadzonego przy współpracy malezyjskich władz administracyjnych dochodzenia, które dotyczyło eksportu siatki z włókna szklanego do UE. Dochodzenie przeprowadzono w związku z podejrzeniem, że towar deklarowany jako pochodzący z Malezji faktycznie pochodzi z Chińskiej Republiki Ludowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał jednak podstaw do przyjęcia, że towar posiada pochodzenie chińskie. Jako kraj pochodzenia spornych towarów przyjęto zatem zadeklarowaną przez stronę Malezję. Organy kategorycznie zakwestionowały jednak dopuszczalność zastosowania wobec towaru preferencyjnej stawki celnej. Po pierwsze stwierdzono, że z treści Raportu OLAF wynika, że uzyskanie od MITI świadectw pochodzenia było spowodowane nadużyciami, które miały na celu uzyskanie malezyjskiego pochodzenia towarów.

Ponadto w Raporcie w części dotyczącej eksporterów malezyjskich odnośnie firmy G. jednoznacznie wskazano, że przy ubieganiu się o świadectwa potwierdzające preferencyjne malezyjskie pochodzenie G. przedstawił MITI fałszywe informacje. W toku dochodzenia prowadzonego przez OLAF ustalono, że G. z uwagi na posiadane urządzenia mógł jedynie realizować proces powlekania tkanin siatkowych, co nie stanowi wystarczającej obróbki towaru dla uznania jego preferencyjnego pochodzenia. Warunkiem jego uzyskania zgodnie z obowiązującymi przepisami tj. art. 76 ust. 1 RWKC jest bowiem wytwarzanie (produkcja) wyrobów z przędzy, a ta wymaga urządzeń tkackich, których nie stwierdzono w badanych fabrykach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzasadniając oddalenie skargi na powyższą decyzję podniósł, że organy celne zasadnie uznały, iż pomimo że nie można przyjąć chińskiego pochodzenia importowanego towaru, to brak było również podstaw do przyjęcia, że spełnia on warunki do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Ustalenia i merytoryczna treść raportu OLAF nie pozwalają na oparcie ustaleń faktycznych na malezyjskim świadectwie pochodzenia towaru: Form A.

Sąd I instancji wskazał, że raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu celnym, ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego. Jest to dowód zrównany z protokołami kontroli. Informacje ujęte w Raporcie i załącznikach do niego zostały sporządzone przez OLAF w oparciu o informacje uzyskane od Zarządu Portu Klang oraz od Urzędu Celnego Malezji, wobec czego ustalenia dokonane w oparciu o treść Raportu i załączników są ustaleniami wiarygodnymi, nie wymagającymi weryfikacji przez złożenie do akt sprawy dokumentów źródłowych, stanowiących podstawę sporządzenia Raportu i załączników. Kwestie dotyczące deklaracji ZB 2, ZB 3 i ZB 4 zostały w sposób wyczerpujący przedstawione przez organy i nie wymagały dalszych wyjaśnień. Wbrew twierdzeniom skargi organy nie przyjęły, że sporny towar pochodzi z Chin.

Zdaniem Sądu nie było też podstaw do przeprowadzenia dodatkowych dowodów dla stwierdzenia okoliczności dotyczących procesów technologicznych, jakim importowany towar mógł być poddany w Malezji, skoro z raportu OLAF wynika w sposób w pełni wiarygodny i przekonywujący, że G. z uwagi na posiadane urządzenia mógł realizować jedynie proces powlekania niepowleczonych tkanin siatkowych, co jest niewystarczające dla uzyskania preferencyjnego malezyjskiego pochodzenia.

Sąd podkreślił, że z art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC wynika, iż wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Z raportu OLAF wynika, że organy celne Malezji wystawiając świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera, który we wnioskach o wydanie świadectw nie ujawnił chińskiego pochodzenia towaru. W tej sytuacji wydanie świadectwa pochodzenia FORM A, potwierdzającego malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła A. Spółka Akcyjna w P., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) - zarzucono naruszenie:

I. Przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 lit. c/ ppsa przez akceptację dokonanego przez organy celne naruszenia:

a) art. 121, art. 122 w zw. art. 187 § 1 i art. 191 Op polegającego na bezkrytycznej i jednostronnej ocenie materiału dowodowego i dowolnym oparciu poczynionych ustaleń na tej części materiału dowodowego, z której wynikały okoliczności dla skarżącej niekorzystne, przy jednoczesnym pominięciu tej jego części, która jednoznacznie potwierdzała fakt, że sprowadzony przez A. towar miał pochodzenie malezyjskie;

b) art. 122 i art. 191 Op poprzez dowolne uznanie, że w 2011 r. na terenie zakładów G. i [...] nie znajdowały się urządzenia tkackie wykorzystywane do produkcji siatki z włókna szklanego, a sytuacji gdy wyłączny dowód na tę okoliczność w postaci oględzin fabryk przez Komisję OLAF pochodził z 2013 r., w żaden sposób nie może rzutować na ocenę wyposażenia fabryk w okresie wcześniejszym;

c) art. 180 Op polegającego na wydaniu decyzji w oparciu o dokumenty, które nie stanowią dowodów w rozumieniu ww. przepisu, lecz są jedynie opisem widzianych przez kontrolujących (funkcjonariuszy OLAF) dokumentów źródłowych, przy czym dokumenty te nie zostały włączone do przedmiotowego postępowania podatkowego,

g) art. 194 § 1 i 3 Op w zw. z art. 180 § 1 i art. 188 Op polegającego na:

1. bezzasadnym oddaleniu przez organ II instancji wniosków dowodowych podatnika, w szczególności wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw włókiennictwa, zmierzających do wykazania, że sporna siatka powinna korzystać z preferencyjnych stawek cła z uwagi na fakt, że była w istotny sposób przetwarzana na terytorium Malezji;

2. przyjęciu, że dokumenty urzędowe jakimi są certyfikaty pochodzenia wydane przez MITI, nie stanowią dowodu na malezyjskie pochodzenie wskazanego w nich towaru, bez wskazania jakiekolwiek dowodu, który zgodnie z treścią art. 194 § 3 Op tym faktom by zaprzeczał;

II. Przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 220 ust. 1 WKC w zw. z art. 1 i 2 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 791/2011 z 3 sierpnia 2011 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego i ostatecznego pobrania tymczasowego cła nałożonego na przywóz niektórych rodzajów tkanin siatkowych o otwartych oczkach z włókien szklanych pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.Urz. L 204/1 z 9 sierpnia 2011 r.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której zgłoszone przez podatnika do odprawy celnej towary zostały zgłoszone, zgodnie z certyfikatami pochodzenia wydanymi przez MITI, jako pochodzące z Malezji, a tym samym nie można wobec nich stosować przepisów nakładających cła antydumpingowe na towary chińskie;

b) art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC polegające na jego niezastosowaniu w sytuacji, w której zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności certyfikaty pochodzenia wydane przez MITI i towarzysząca im korespondencja mailowa malezyjskiego ministerstwa, wyraźnie potwierdzają malezyjskie pochodzenie importowanego towaru i wobec czego kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego.

Argumentację na poparcie zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Izby Celnej w Gdyni w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie względnie o jej oddalenie w całości. W obu przypadkach organ wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 ppsa zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanymi w środku prawnym podstawami i granicami zaskarżenia. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 ppsa, które w sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 ppsa. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych rozpatrzenia w pierwszej kolejności wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

Za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa "przez akceptację dokonanego przez organy celne naruszenia przepisów" art. 121, 122, 180, 187 § 1, 188, 191 oraz 194 § 1 i § 3 Op, które w istocie stanowią powtórzenie treści środka prawnego wniesionego do Sądu pierwszej instancji i odnoszą się do ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Przez normy postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 ppsa należy rozumieć wyłącznie przepisy ustawy z 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż akt ten zawiera pełną i wyczerpującą podstawę procedowania sądów administracyjnych. Aby poprawnie sformułować zarzut w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, tj. naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skarżący winien bezwzględnie powołać stosowne przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, a nie jedynie regulujące zasady postępowania przed organami celnymi przepisy Ordynacji podatkowej. Taki zarzut, szczególnie połączony z niewskazaniem właściwej jednostki redakcyjnej przepisu (np. art. 121, 180 Op), jako wadliwie postawiony w zasadzie nie podlega merytorycznej ocenie sądu kasacyjnego.

Jeżeli autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że Sąd pierwszej instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez organy celne niezgodnie z obowiązującą je procedurą, w szczególności przez "bezkrytyczne uznanie rzetelności i wiarygodności zestawień opracowanych przez OLAF", to powinien postawić zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa, polegający na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, a także zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy celne wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 187 § 1 Op organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten stanowi gwarancję realizacji naczelnej zasady postępowania podatkowego - zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 Op i zarazem wyznacza granicę obowiązków organu podatkowego w tym postępowaniu. Jego realizacji służy m.in. art. 180 § 1 Op, z którego wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 188 Op żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Zebrane według powyższych reguł dowody organ podatkowy ocenia w kontekście całokształtu zebranego materiału dowodowego, pod kątem ustalenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 Op).

Zarzut naruszenia przepisu art. 191 Op w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa nie może się sprowadzać jedynie do gołosłownego twierdzenia o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów. Strona skarżąca powinna wskazać, na czym polegało przekroczenie tych granic. Określić, na czym polegał błąd w regułach logicznego rozumowaniu organów celnych, czy też wykazać sprzeczność rozumowania z zasadami doświadczenia życiowego, bądź też wskazać na konkretne dowody, które zostały pominięte przez organ.

Sporządzony na podstawie art. 11 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1073/1999 raport Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) z 2 maja 2013 r. (Nr OF/2011/0969) stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba wykorzystania go, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. Dowód ten podlega ocenie organów na ogólnych zasadach, w tym wypadku - w pełni autonomicznym postępowaniu celnym ukierunkowanym na przeprowadzenie kontroli zgłoszenia celnego, na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu tkaniny siatkowe z włókien szklanych. W sprawie, tego rodzaju ocena omawianego dowodu miała miejsce.

Moc dowodowa raportów OLAF podlegających ocenie na ogólnych zasadach była już przedmiotem licznych, aprobujących rozstrzygnięć, także NSA. (m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I GSK 68/15; wyrok NSA z 3 listopada 2010 r., I GSK 444/09; wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2010 r., VIII SA/Wa 848/09; wyrok WSA we Wrocławiu z 4 stycznia 2012 r., III SA/Wr 453/11 - dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W sytuacji, gdy raport OLAF stanowi dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym oraz posiada taką samą wartość dowodową, jak podobne dokumenty sporządzane w postępowaniach prowadzonych przed organami krajowymi, to za chybione należy uznać zarzuty, iż jest on jedynie opisem widzianych przez funkcjonariuszy dokumentów źródłowych, które nie zostały włączone do przedmiotowego postępowania.

W toku postępowania strona wypowiadała się w sprawie, jednakże nie przedstawiła dowodu wskazującego, że fakty wynikające z raportu OLAF są nieprawdziwe. Z raportu OLAF wynika 1 zaś, w sposób w pełni wiarygodny i przekonywujący, że G. z uwagi na posiadane urządzenia mógł realizować jedynie proces powlekania niepowleczonych tkanin siatkowych. Sama strona, w skardze kasacyjnej w pkt II jej uzasadnienia wskazuje, że procesy technologiczne jakim poddawano towar polegały na powlekaniu "preparacją akrylową bądź butadienowo-styrenową", podważając jednocześnie dowód z oględzin fabryk dokonanych przez funkcjonariuszy OLAF, z którego wynikała taka właśnie działalność tego podmiotu. Należy podkreślić, że proces powlekania jest, wbrew twierdzeniom skarżącej, niewystarczający dla uzyskania preferencyjnego malezyjskiego pochodzenia. Warunkiem jego uzyskania, zgodnie z obowiązującymi przepisami - art. 76 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 2454/93 jest wytwarzanie (produkcja) wyrobów z przędzy zaś ta wymaga urządzeń tkackich, których nie stwierdzono w badanych fabrykach. Nawet jeśli importowane przez skarżącą towary zostały poddane na terenie Malezji jakiemuś procesowi technologicznemu, to nie był on wystarczający dla uznania preferencyjnego statusu pochodzenia.

O naruszeniu art. 121 § 1 Op i zawartej w nim normy nakazującej organom prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (celnych), nie może stanowić podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę. Ma ona bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.

Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej (art. 122, art. 187 § 1, art. 191) organ podatkowy jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych działań (z udziałem strony) zmierzających do zgromadzenia w sposób kompletny materiału dowodowego i dokonania swobodnej jego oceny. Nie oznacza to jednak, że organ jest zobowiązany do podejmowania wszelkich możliwych czynności procesowych (w sposób nieograniczony) w sytuacji, gdy dotychczas zgromadzony materiał dowodowy dostatecznie wyjaśnia stan sprawy i pozwala na prawidłowe podjęcie rozstrzygnięcia.

Podsumowując należy stwierdzić, że strona skarżąca formułując zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie podważyła zasadniczych ustaleń, tj., że towar ujęty w przedmiotowym zgłoszeniu celnym nie był pochodzenia malezyjskiego (nie uzyskał takiego pochodzenia wskutek pokrycia go specjalną warstwą chemii), a zatem nie mógł skorzystać z preferencyjnej stawki celnej właściwej dla towarów pochodzenia malezyjskiego.

Nieskuteczność z przyczyn podanych wyżej, zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 ppsa, uprawnia Naczelny Sąd Administracyjny do merytorycznej oceny zarzutów prawa materialnego. Zauważyć bowiem należy, że co do zasady efektywne zarzucenie naruszenia przepisów postępowania czyni przedwczesnymi zarzuty naruszania prawa materialnego.

W obrębie podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 ppsa autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC, ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym w szczególności certyfikaty wydane przez Ministerstwo Handlu Zagranicznego Malezji (MITI) i towarzysząca im korespondencja mailowa malezyjskiego ministerstwa, wyraźnie wskazują na potwierdzenie przez te urzędy malezyjskiego pochodzenia importowanego towaru. Wobec powyższego kwota należności celnych została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Ponadto podanie przez skarżącą spółkę jako kraju pochodzenia sprowadzanego towaru Malezji, co wynikało z treści dokumentów urzędowych, posiada domniemanie prawdziwości. Z tego względu nie można stosować przepisów nakładających cła antydumpingowe na towary chińskie.

Ustosunkowując się do tego zarzutu, w pierwszym rzędzie należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie na skarżącą nie nałożono cła antydumpingowego wobec braku podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że towar posiada chińskie pochodzenie. W sprawie zakwestionowano zastosowanie preferencyjnej stawki w wysokości 3,5% i ustalono stawkę celną w wysokości 7% określając niezaksięgowaną kwotę należności celnych. W związku z powyższym zarzut zastosowania przepisów nakładających cła antydumpingowe na towary chińskie uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Z art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC wynika, że wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

Należy też poczynić uwagę, że w ostatnich latach, zapewne z uwagi na bardzo duży wzrost gospodarek azjatyckich, rozszerzenie UE i dynamiczny rozwój handlu międzynarodowego, pojawiły się nowe orzeczenia TSUE w zakresie interpretacji art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC i problemu wiarygodności świadectw pochodzenia. Są to orzeczenia później wydane od tych, na które w skardze kasacyjnej powołuje się jej autor.

W wyroku TSUE z 8 listopada 2012 r., C-438/11 wskazano, że art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC powinien być interpretowany w ten sposób, że w sytuacji, w której w związku z zaprzestaniem produkcji przez eksportera właściwe organy państwa trzeciego nie są w stanie zbadać w toku weryfikacji następczej, czy świadectwo pochodzenia - "formularz A" - które wydały, opiera się na prawidłowym przedstawieniu faktów przez eksportera, ciężar dowodu, że owo świadectwo zostało wydane na podstawie prawidłowego przedstawienia faktów przez eksportera, spoczywa na osobie odpowiedzialnej za uiszczenie należności celnych. Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślił, że nie budzi wątpliwości, że przepisy WKC nie obciążają eksportera żadnym obowiązkiem dotyczącym zachowania dokumentów dowodowych ze względu na brak możliwości nałożenia jednostronnie przez Unię obowiązków na podmioty gospodarcze z państw trzecich. Brak tego rodzaju obowiązku eksportera nie może jednak sam w sobie skutkować tym, że osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności zostanie zwolniona z wszelkich wymogów staranności lub z wszelkiego ryzyka w zakresie weryfikacji i ustalenia pochodzenia towarów w ramach weryfikacji następczej. Na podmiotach gospodarczych ciąży obowiązek podjęcia w ramach ich stosunków umownych kroków niezbędnych do uchronienia się przed zagrożeniem dochodzenia retrospektywnego pokrycia należności celnych. Okoliczność, iż organy celne państwa przywozu powinny wykazać nieprawidłowość faktów przedstawionych przez eksportera, lecz nie są w stanie tego uczynić, ponieważ zaprzestał on prowadzenia działalności, może prowadzić do niebezpieczeństwa zachowań niezgodnych z celami ogólnego systemu preferencji taryfowych. Nawet jeśli zaprzestanie produkcji stanowi zasadniczo zwykłą decyzję gospodarczą, nie można wykluczyć, że może ona jednak stanowić nieprawidłowe działanie eksportera, zmierzające do obejścia przepisów ogólnego systemu preferencji taryfowych poprzez użycie owego zaprzestania produkcji przez eksportera jako środka do ukrycia prawdziwego pochodzenia towarów pochodzących z państwa nieobjętego preferencjami taryfowymi. (v. pkt 27, 29, 30, 32, 41).

W kolejnym wyroku z 16 kwietnia 2015 r., w sprawie T-576/11 dotyczącej Schenker Customs Agency - Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że zaufanie co do ważności świadectw pochodzenia, które okażą się być sfałszowane, podrobione lub nieważne, nie prowadzi samo w sobie do powstania szczególnej sytuacji uzasadniającej umorzenie należności celnych (...). Kontrole po zwolnieniu towarów byłyby bowiem w dużej mierze pozbawione celu, gdyby użycie tego rodzaju świadectw mogło samo w sobie uzasadnić przyznanie umorzenia. Okoliczność, iż organy celne państwa członkowskiego dokonują retrospektywnego pokrycia należności celnych, gdy świadectwa pochodzenia okazują się być nieważne wskutek kontroli następczej dokonanej przez organy tego państwa, stanowi zwykłe ryzyko handlowe, które powinien uwzględnić każdy przezorny i znający przepisy podmiot gospodarczy (...).

Mając powyższe orzeczenia na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny ma uzasadnione podstawy aby stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż wydanie nieprawidłowych malezyjskich świadectw pochodzenia nie stanowiło błędu organów celnych, z uwagi na niewłaściwe działanie eksportera, wobec czego wykazanie okoliczności przywołanych przez skarżącą Spółkę, a dotyczących jej przeświadczenia o preferencyjnym, malezyjskim pochodzeniu towaru nie mogłoby jej zwolnić z retrospektywnego zaksięgowania należności. W tej sytuacji wydanie świadectw pochodzenia FORM A, potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru, nie stanowi błędu organu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b/ WKC.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa.

-----------------------

11