Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2739/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: par. 2
journal: Dz.U. 1991 nr 81 poz. 354
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
article: art. 34
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w wypadku m.in. gdy egzekucja dotyczy grzywny w celu przymuszenia.

TEZY

Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w wypadku m.in. gdy egzekucja dotyczy grzywny w celu przymuszenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Eligii Marii Z. na decyzję Izby Skarbowej w W. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa w W. postanowieniem z dnia 11.07.2000 r., po rozpoznaniu zażalenia Eligii Z., utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-U. z dnia 18.02.2000 r. w sprawie oddalenia zarzutów strony i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. organ egzekucji administracyjnej Urzędu Skarbowego W.-U. wszczął egzekucję administracyjną wobec Eligii Z. Zawiadomieniem z dnia 16.11.1999 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego. Tytuł wykonawczy obejmuje należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia i opłaty za czynności egzekucyjne w łącznej kwocie 5.040 zł.

Izba Skarbowa stwierdziła, że postanowienie o nałożeniu grzywny zostało stronie doręczone w trybie art. 44 Kpa. Zarzut nie istnienia obowiązku wobec nie doręczenia stronie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie jest uzasadniony. Wskazano, że urząd skarbowy nie może badać zasadności czy wadliwości decyzji lub postanowień będących podstawą egzekucji, bowiem nie jest właściwy do oceny spraw, które rozstrzygnął inny organ. Urząd Skarbowy W.-U. dwukrotnie zwrócił się do wierzyciela o wypowiedź odnośnie złożonych zarzutów. Organ egzekucyjny nie może badać, czy egzekwowany obowiązek jest zasadny.

Odnośnie kwestii nie doręczenia stronie upomnienia Urząd Skarbowy prawidłowo wskazał stronie w zaskarżonym postanowieniu, iż zgodnie z par. 2 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. /Dz.U. nr 81 poz. 354 ze zm./ postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w wypadku, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien w celu przymuszenia oraz kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że upomnienie doręczone stronie dotyczy wykonania decyzji z dnia 14.08.1996 r., a nie wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie stwierdzono naruszenia art. 7 i art. 77 Kpa.

W skardze zaskarżono postanowienie Izby Skarbowej z dnia 11.07.2000 r. /faktycznie 12.07./ i tytuł wykonawczy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia 21.09.1999 r.

Postanowieniu Izby Skarbowej zarzucono naruszenie art. 29 par. 1, art. 27 par. 2, art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1 Kpa i art. 7, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Wnoszono o stwierdzenie nieważności postanowienia Izby Skarbowej z dnia 11.07.2000 r., umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Urząd Skarbowy W.-U. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21.09.1999 r. oraz rozpatrzenie zarzutów zawartych w pismach skierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-U. z 27.11.2000 r. i do Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9.03.2000.

Tytułowi wykonawczemu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 21.09.1999 r. zarzucono naruszenie art. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, art. 33 pkt 1, art. 15 par. 1, art. 27 par. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1, art. 130 par. 2 Kpa i art. 7, 31 ust. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wniesiono o stwierdzenie nieważności tytułu wykonawczego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z 21.09.1999 r., zasądzenie kosztów oraz stosownej rekompensaty za straty moralne wywołane sprzecznym z prawem działaniem Przeciwnika skargi.

W obszernym uzasadnieniu skargi nawiązano do biegu sprawy i podejmowanych decyzji wskazując, że organy administracji państwowej wielokrotnie naruszyły obowiązujące prawo stosując własne reguły prawne. Wskazano, że wierzyciel, jako dowód doręczenia upomnienia zobowiązanej załączył do tytułu wykonawczego upomnienie z odręczną adnotacją nieznanego autorstwa zawierającą datę 17.02.1998 r. Urząd Skarbowy W.-U. nie zbadał z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej czego wymaga art. 26 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie posiadanego tytułu wykonawczego. Brak dowodu doręczenia stwierdzono dopiero w dniu 30.11.1999 r. Zdaniem skarżącego, Urząd Skarbowy W.-U. nie był uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie posiadanego tytułu wykonawczego. Urząd nie rozpatrzył zarzutów a tylko "powtórzył stanowisko zaprezentowane przez wierzyciela". Organy egzekucyjne nie zbadały, czy decyzja Burmistrza Gminy W.-U. jest ostateczna. Nadto podniesiono, że nie dopuszczono dowody przedstawione przez Skarżącego, co jest sprzeczne z art. 75 Kpa, nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co jest sprzeczne z art. 77 Kpa, kierowano się tylko interesem wierzyciela a pomijano słuszny interes obywatela /art. 7 Kpa i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji/oraz nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu /art. 10 Kpa/.

Nadto podniesiono szereg zarzutów dotyczących tytułu wykonawczego Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. z dnia 21.09.1999 r.

Izba Skarbowa w W. w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21.09.1999 r. wystawionego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Powiecie W. obejmującego należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia i opłaty za czynności egzekucyjne w łącznej kwocie 5.040 zł, organ egzekucji administracyjnej Urzędu Skarbowego W.-U. wszczął egzekucję administracyjną wobec Eligii Z., dokonując w dniu 16.11.1999 r. zajęcia rachunku bankowego. Pismem z dnia 27.11.1999 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc fakt nieistnienia obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia, Organ egzekucyjny po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela, zgodnie z art. 34 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z dnia 18.02.2000 r. oddalił zgłoszone zarzuty, w uzasadnieniu powołując się na stanowisko zaprezentowane przez wierzyciela.

Wskazano, że decyzja dotycząca rozbiórki galeryjki z dnia 14.08.1996 r. i postępowanie odwoławcze w tej sprawie nie są przedmiotem prowadzonego postępowania egzekucyjnego; organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazano, że zgodnie z par. 2 pkt 2 i pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. /Dz.U. nr 81 poz. 354 ze zm./ postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w wypadku, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywien w celu przymuszenia oraz kosztów egzekucyjnych. Upomnienie doręczone stronie i wskazane w tytule wykonawczym dotyczy wykonania decyzji z dnia 14.08.1996 r. Błędne jest stanowisko skarżącej, że urząd skarbowy jak i izba skarbowa są zobowiązane do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego odnośnie zasadności grzywny. Urząd Skarbowy prowadząc postępowanie egzekucyjne nie jest właściwy do oceny spraw, które rozstrzygnął inny organ.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Ze względu na liczne zarzuty związane z innymi postępowaniami i decyzjami należy na wstępie ograniczyć pole rozważań do przedmiotu sprawy. Toczące się postępowanie egzekucyjne dotyczy należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia nałożonej na skarżącą postanowieniem z dnia 20.06.1998 r. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Izby Skarbowej z dnia 12.07.2000 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-U. z dnia 18.02.2000 r. w sprawie oddalenia zarzutów strony i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stąd też w obecnym postępowaniu nie mogą być rozpatrywane zarzuty dotyczące rozbioru galeryjki. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów. Egzekucja została wszczęta na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21.09.1999 r. wystawionego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. Po zgłoszeniu zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, organ egzekucyjny uzyskał wypowiedź wierzyciela /art. 34 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./, a następnie wydał w dniu 18.02.2000 r. postanowienie oddalające zgłoszone zarzuty i odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzut naruszenia art. 15 par. 1 i art. 27 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest trafny. Przepis art. 15 par. 2 ustawy stanowi o konieczności wysłania upomnienia przed wszczęciem egzekucji. W ust. 2 art. 15 zawarte jest upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W wykonaniu tego upoważnienia zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 1991 r. w sprawie kosztów upomnienia oraz przypadków, w których egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia /Dz.U. nr 81 poz. 354 ze zm./. Zgodnie z par. 2 tego rozporządzenia postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w wypadku m.in. gdy egzekucja dotyczy grzywny w celu przymuszenia. Izba Skarbowa nie naruszyła też przepisu art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego może być tylko wykonanie, umorzenie, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

Nie jest trafny zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 10 par. 1, art. 75 par. 1, art. 77 par. 1 i art. 130 par. 2 Kpa. Stan faktyczny sprawy - egzekucja grzywny w celu przymuszenia - nie jest skomplikowany i nie zawiera w sobie oceny dowodów. Nie ma żadnych czynności w sprawie, o których strona nie byłaby powiadomiona. art. 130 par. 2 Kpa mówiący, że wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji, nie ma zastosowania do postanowienia. Postępowanie egzekucyjne toczy się przede wszystkim na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mówiący o odpowiednim zastosowaniu przepisów Kpa, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, należy interpretować stosownie do zadań i natury postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to prowadzone jest w oparciu o rozstrzygnięcia innych organów administracji publicznej lub samorządowej. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

W toku postępowania dwukrotnie zwracano się o wypowiedź do wierzyciela w związku ze złożonymi zarzutami. Wydane postanowienia oparte są o wypowiedzi wierzyciela.

Odnośnie zaskarżenia tytułu wykonawczego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 listopada 2000 r. odrzucił skargę.

Z tych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 386 ze zm./ skarga podlega oddaleniu.