Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 785/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200,  art. 165 par. 2,  art. 165 par. 5 pkt 1,  art. 123,  art. 200  par. 2 pkt 1,  art. 194 par. 1,  art. 194 par. 3,  art. 122,  art. 187 par. 1,  art. 191,  art. 210  par. 1  pkt 6,   art. 210  par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 21
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 2  ust. 1 pkt 2,  art. 3 ust. 5,  art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. B. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2009 r. Prezydent Miasta W. ("Prezydent Miasta") ustalił G. B. i W. (Skarżący) podatek od nieruchomości za 2008 r. w kwocie 2.464 zł, należny od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] lokal użytkowy nr 5.

Powołał się na art. 3 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 z późn. zm.), dalej: "u.p.o.l.". Wyjaśnił, że na podstawie aktu notarialnego z [...] lipca 1997 r. (Rep.A Nr [...]) G. B., W. B. i H. B. nabyli prawo własności ww. lokalu o powierzchni użytkowej 125,24 m2 wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu, wynoszącym [...]. Zgodnie zaś z uzyskaną [...] listopada 2008 r. informacją z ewidencji gruntów wydaną przez Urząd [...] Biuro Geodezji i Katastru Delegatury Dzielnicy P., współużytkownikami wieczystymi części gruntu są G. B. i W. B.

Prezydent Miasta przytoczył treść art. 3 ust. 5 u.p.o.l., stosownie do którego w przypadku wyodrębnienia własności lokali, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od gruntu i części budynku stanowiących współwłasność, ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym, wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.

Wskazał również, że decyzję wydano nie uchybiając terminowi określonemu w art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego, polegające na niezastosowaniu art. 121, art. 122, art. 123, art. 187 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej oraz na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez uznanie, że opodatkowany lokal stanowi jeden samodzielny lokal użytkowy.

Skarżący podniósł, że przedmiotowy lokal składa się z dwóch samodzielnych lokali użytkowych w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z. 2000 r. Nr 80, poz. 361 z późn. zm.). Jeden z nich, oznaczony nr 2A o pow. 84,10 m2, użytkowany był przez G. B., która od 2000 r. nie prowadziła w nim działalności gospodarczej. Od ponad 8 lat nie przebywa ona w Polsce i miejsce jej pobytu nie jest znane. Skarżący ustanowiony został jej kuratorem jako dla osoby nieobecnej (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z [...] maja 2008 r.). Lokal ten nie jest wykorzystywany na działalność gospodarczą.

Natomiast Skarżący z żoną H. prowadzą działalność gospodarczą w drugim wyodrębnionym lokalu użytkowym, oznaczonym nr 2B, o pow. 41.14 m2.

Skarżący przedłożył dwa zaświadczenia Prezydenta Miasta z [...] maja 2003 r. o wyodrębnieniu powyższych lokali jako samodzielnych lokali użytkowych. Zdaniem Skarżącego jedynie lokal oznaczony nr 2B mógł stanowić przedmiot opodatkowania. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził w tej kwestii żadnego postępowania podatkowego, zaskakując podatnika treścią wydanej decyzji.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej Skarżący podniósł, iż o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości dowiedział się dopiero w dniu doręczenia mu decyzji. Tymczasem z przepisu tego wynika zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz obowiązek udzielania stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania. Powołując się na orzecznictwo Skarżący wywiódł, że zasada zaufania do organów podatkowych oznacza, iż uchybienia organu nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela działającego w dobrej wierze i w zaufaniu do treści otrzymanej decyzji. Ponadto wszelkie niejasności, czy też wątpliwości co do stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Wobec Skarżącego zasady tej nie zachowano, ponieważ obciążono go zobowiązaniem podatkowym, bez jego udziału w postępowaniu .

Skarżący wskazał istotne znaczenie zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) wywodząc, iż główny ciężar dowodzenia obciąża organ podatkowy, jako że w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje wprost reguła z art. 6 Kodeksu cywilnego, w myśl której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie z faktu tego wywodzącej skutki prawne. Stanowisko swoje Skarżący poparł orzecznictwem oraz treścią art. 187 Ordynacji podatkowej, nakładającego na organy podatkowe obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W jego ocenie organ pierwszej instancji nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia sprawy.

Zdaniem Skarżącego Prezydent Miasta nie wypełnił również obowiązków wynikających z art. 123 Ordynacji podatkowej (zasada czynnego udziału stron w postępowaniu) oraz z art. 200 tej ustawy, nakazującego przed wydaniem decyzji wyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Skarżący podkreślił, iż nie wystąpiły żadne przewidziane przepisami okoliczności uzasadniające odstąpienie od realizacji powyższych obowiązków. Uważał, że bezpośrednim skutkiem prawnym naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu jest istotna wadliwość postępowania, która może być podstawą uchylenia decyzji. Powołał się przy tym na orzecznictwo, w tym uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005/4/66).

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego Skarżący stwierdził, iż na skutek uchybień proceduralnych organ pierwszej instancji nie ustalił przedmiotu opodatkowania, a w rezultacie nie zastosował w sposób prawidłowy art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Powołał się także na art. 3 ust. 5 tej ustawy.

W opinii Skarżącego, ponieważ w lokalu nr 2A od dawna nie jest prowadzona działalność gospodarcza, nie powinien on być objęty podatkiem od nieruchomości według stawek dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stawką właściwą była stawka dla budynków lub ich części pozostałych. Lokale użytkowe, które wyodrębniono jako lokale samodzielne, powinny stanowić odrębny przedmiot opodatkowania. Dlatego też organ pierwszej instancji powinien był przed wydaniem decyzji zbadać, czy oba lokale spełniają przesłanki opodatkowania taką samą stawką. Skarżący wyjaśnił, że współwłaściciele lokali nie złożyli informacji podatkowej, a organ nie żądał od nich jej wypełnienia. Postępowanie wyjaśniające i dowodowe było zatem konieczne.

Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("S.K.O.") zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Stwierdziło, że w aktach sprawy znajdują się dwa postanowienia z [...] grudnia 2008 r., tj. o wszczęciu postępowania oraz wyznaczające termin do zapoznania się z materiałem dowodowym. Postanowienie o wszczęciu postępowania powinno być wydane wcześniej, tj. wraz z pierwszą czynnością podjętą przez organ (24 listopada 2008 r.), ale okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na wynik postępowania. Po 5 grudnia 2008 r., do dnia wydania decyzji, organ nie prowadził już żadnego postępowania dowodowego. Czas między tymi czynnościami a wydaniem decyzji był wystarczający na zapoznanie się z materiałem dowodowym i wypowiedź co do niego.

W ocenie organu odwoławczego zebrane dowody były kompletne i wystarczające. Zarówno umowa ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokalu (Rep. A nr [...]), jak i wypis z ewidencji gruntów z [...] listopada 2008 r. świadczą jednoznacznie, że współwłaścicielami przedmiotowego lokalu użytkowego są W. B. i G. B. W części lokalu Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Zdaniem S.K.O. jest to okoliczność wystarczająca, aby ustalić podatek od współwłaścicieli lokalu według stawki właściwej dla obiektów, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Fakt, że lokal został przez Skarżącego i G. B. faktycznie, a nie formalnie, podzielony na dwa lokale nie ma znaczenia dla sprawy. Nie są to bowiem lokale wyodrębnione prawnie i nie stanowią odrębnych nieruchomości.

Organ odwoławczy wskazał piśmiennictwo oraz orzeczenia sądów, w świetle których fakt nieprowadzenia działalności w danym budynku (lokalu) lub jego części nie powoduje, że właścicieli nie obciąża podatek taki, jak od lokali, w jakich jest prowadzona działalność gospodarcza. W ocenie organu odwoławczego dla wymiaru podatku od nieruchomości oraz dla określenia podatników nie ma znaczenia, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą tylko w części nieruchomości, zaś w drugiej części działalność taka w ogóle nie jest prowadzona.

W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 121, art. 122, art. 123, art. 187 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, że strony brały czynny udział w postępowaniu podatkowym i w postępowaniu dowodowym oraz były skutecznie informowane o prawie zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Skarżący zarzucił również błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l. przez uznanie, że przedmiotowy lokal stanowi jeden samodzielny lokal użytkowy, z tytułu którego strony ponoszą solidarny obowiązek uiszczenia podatku od nieruchomości z uwagi na działalność gospodarczą.

Skarżący podniósł, iż S.K.O. nie wzięło pod uwagę, że lokal ten został podzielony na dwa odrębne lokale nr 2a i nr 2b, a przy tym w lokalu 2a w roku objętym zaskarżoną decyzją G. B. nie prowadziła już działalności gospodarczej. Podatek od nieruchomości ustalono według stawki przewidzianej dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz udziału w gruncie według stawki dla gruntów pozostałych. Organ pierwszej instancji powołał się na akt notarialny z 22 lipca 1997 r., dokumentujący nabycie lokalu użytkowego wraz z udziałem w gruncie oraz informację z ewidencji gruntów. Jednak nie ustalił, iż lokal ten składa się z dwóch samodzielnych lokali użytkowych w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. Skarżący ponownie opisał sposób wykorzystywania obu lokali oraz nieobecność G. B., a także powołał się na zaświadczenia Prezydenta Miasta z [...] maja 2003 r. o podziale lokalu nr 5.

Skarżący dosłownie powtórzył argumentację odwołania uzasadniającą zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania podatkowego. Podniósł, iż S.K.O. nie zajęło stanowiska w kwestii tych naruszeń, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnił, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się postanowienie z [...] grudnia 2008 r. o wyznaczeniu terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym, ale brak jest dowodu doręczenia mu tego postanowienia. Organ próbował doręczyć postanowienie G. B., o czym świadczy dwukrotnie awizowana przesyłka pocztowa, skierowana na adres jej ostatniego miejsca zamieszkania, a nie na adres, pod którym ostatnio prowadziła działalność gospodarczą. Tym samym Skarżący, jako kurator G. B., nie miał szansy zapoznania się z treścią postanowienia. Skarżący stwierdził, że osobiście zapoznał się z materiałem dowodowym badanym przez S.K.O. i nie ujawnił postanowienia o wszczęciu postępowania. Dlatego też nie mogło być ono skutecznie doręczone żadnej ze stron.

Skarżący powtórzył również przedstawione w odwołaniu uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Reasumując stwierdził, że S.K.O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną z naruszeniem przepisów proceduralnych i materialnych. W jego ocenie na uwzględnienie zasługują zwłaszcza takie wady postępowania, jak brak dowodów doręczenia postanowień o wszczęciu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Skarżący podkreślił przy tym, że do odwołania dołączył postanowienie Sądu Rejonowego ustanawiające go kuratorem G. B.. Stanowiło ono materiał dowodowy w sprawie, ale w zaskarżonej decyzji zostało pominięte. Zdaniem Skarżącego postanowienie to było istotne, jako że powinien on brać czynny udział w postępowaniu zarówno jako jego strona, jak też jako kurator drugiej strony. Tymczasem nie doręczono mu żadnych postanowień.

W odpowiedzi na skargę S.K.O. wniosło o oddalenie skargi. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem organu odwoławczego kwestia adresu, na który skierowano decyzję do G. B. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ wyznaczony przez sąd kurator – Skarżący otrzymywał korespondencję.

Przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie. Oznacza to, że nie ma zastosowania do podatku od nieruchomości w niniejszej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić przez uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji. Nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a."), Sąd stwierdził naruszenie przepisów o wszczęciu postępowania podatkowego. Niezależnie zaś od powyższego Sąd za zasadne uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.

Skarżący zasadnie podnosił brak zapewnienia mu czynnego udziału w toku całego postępowania podatkowego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Dotyczy to zwłaszcza postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzuty Skarżącego w tym zakresie organ odwoławczy uznał za niezasadne. Stwierdził, iż w aktach sprawy znajdują się zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania, skierowane do Skarżącego oraz G. B., jak i postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego – oba wydane [...] grudnia 2008 r.

Jednakże organ odwoławczy nie wskazał już, że postanowienia te wydane zostały w postępowaniu podatkowym obejmującym podatek od nieruchomości za lata 2003-2007 (k. 12 i 14). W aktach sprawy brak jest natomiast postanowienia o wszczęciu postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2008. Brak w nich również postanowienia o wyznaczeniu stronom terminu określonego w art. 200 Ordynacji podatkowej na zapoznanie się materiałem dowodowym sprawy dotyczącej 2008 r.

Oznacza to, że postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. w ogóle nie zostało wszczęte. Tym samym Prezydent Miasta naruszył art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej, nakazujący wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu poprzez wydanie w tym przedmiocie postanowienia. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji nie powołał się na art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym przepisów § 2 i § 4 nie stosuje się do postępowania w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres, nie uległ zmianie. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, o czym niżej.

Sąd zauważa przy tym, że organ odwoławczy powołując się na postanowienia z [...] grudnia 2008 r. pominął również okoliczność, że w aktach sprawy brak jest dowodów na podjęcie przez organ pierwszej instancji próby doręczenia tych postanowień Skarżącemu.

Rację ma zatem Skarżący podnosząc, iż jego "pierwszym kontaktem" z postępowaniem podatkowym faktycznie – bez właściwego wszczęcia – prowadzonym przez Prezydenta Miasta w zakresie podatku od nieruchomości za 2008 r. było otrzymanie decyzji ustalającej wysokość tego podatku. Jakkolwiek postępowanie nie zostało wszczęte, a zatem z formalnego punktu widzenia w ogóle się nie toczyło, organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy i na jego podstawie poczynił ustalenia faktyczne, w oparciu o które wydał decyzję. Mimo to Skarżący nie miał żadnych możliwości dowodzenia swoich racji. Uchybienie powyższe było tym bardziej istotne, że zgromadzony materiał dowodowy ujawnił istnienie kwestii wymagających ustalenia i wyjaśnienia, czym powinien był zająć się organ pierwszej instancji w prawidłowo wszczętym i prowadzonym z udziałem stron postępowaniu.

W rezultacie doszło również do naruszenia nie tylko zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym wyrażonej w art. 123 Ordynacji podatkowej, ale również art. 200 tej ustawy i to także w postępowaniu odwoławczym.

W odniesieniu do rozpatrywanej sprawy nie mogło być uznane za zasadne wyrażone w odpowiedzi na skargę stanowisko S.K.O. o braku obowiązku stosowania art. 200 Ordynacji podatkowej, wywodzone zapewne z art. 200 § 2 pkt 1 w związku z art. 165 § 5 pkt 1 tejże ustawy. Wynikający z powyższych przepisów brak obowiązku wydania postanowienia o wszczęciu postępowania oraz postanowienia opartego na art. 200 Ordynacji podatkowej, informującego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie mógł być zastosowany w niniejszej sprawie, będącej jedną z wielu rozstrzyganych w równolegle (w tym samym czasie) toczących się postępowaniach, rezultatem których było ustalenie Skarżącemu zobowiązań w podatku od nieruchomości, dotychczas nie ustalanych. Zdaniem Sądu niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że w takim przypadku nie jest konieczne wszczęcie postępowania przez organ podatkowy w formie postanowienia, czy też stworzenie stronie możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wskazać przy tym należy brak konsekwencji w działaniu organu pierwszej instancji, który sporządził postanowienie w wszczęciu postępowania obejmującego ustalenie wysokości podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 oraz w postępowaniu dotyczącym tych lat wydał postanowienie w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej.

Jak już Sąd wskazał z akt sprawy nie wynika, aby Prezydent Miasta wszczął postępowanie dotyczące podatku za 2008 r. Kierując się jednak treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd za zasadne uznał wskazanie również na wadliwość działania organów orzekających w zakresie zapewnienia Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, które faktycznie prowadzono. Z tego samego względu Sąd za celowe uznał wskazanie braków w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę podjętych przez te organy rozstrzygnięć. I tak.

Skarżący domagał się uwzględnienia przy stosowaniu stawek podatku od nieruchomości okoliczności, że lokal użytkowy nr 5 położony w W. przy ul. [...] podzielony został na dwa odrębne lokale użytkowe oznaczone numerami 2A i 2B. Jako dowód zaistnienia powyższej okoliczności Skarżący w toku postępowania podatkowego przedłożył dwa zaświadczenia z [...] maja 2003 r., wydane przez Prezydenta Miasta na wniosek G. B. oraz W. B. i H. B. Z zaświadczeń tych wynikało, że w wyniku zrealizowania budynku mieszkalnego z lokalami usługowymi zlokalizowanego w W. przy ul. [...] powstały lokale nr 2A i 2B, które są samodzielnymi lokalami użytkowymi w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o własności lokali. W zaświadczeniu podano również, iż lokale te (wskazano ich powierzchnię) powstały na skutek podziału lokalu użytkowego o pow. 125,24 m2, stanowiącego własność G. i W. B.

Zdaniem Sądu organy podatkowe powinny bezpośrednio odnieść się do powyższego dowodu. Powinny ponadto – zwłaszcza w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 3 ust. 5 u.p.o.l. oraz w kontekście wskazanego wyżej przepisu ustawy o własności lokali – wyjaśnić znaczenie tego zaświadczenia albo podać powody i uzasadnienie braku jego znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. S.K.O. stwierdziło wprawdzie, że podział faktyczny, a nie formalny (prawny) przedmiotowego lokalu nr 5 nie miał wpływu na opodatkowanie, jednakże nie wyjaśniło na czym opiera wniosek o dokonaniu tylko podziału faktycznego tego lokalu. Zaświadczenia z [...] lipca 2003 r. wydane zostały przez Prezydenta Miasta, a zatem organ pierwszej instancji w rozpatrywanej sprawie. Sprzeczność między stanem faktycznym ustalonym przez ten organ, a wynikającym z przedłożonych przez Skarżącego zaświadczeń nie mogła pozostać niewyjaśniona.

Sąd zauważa, że informacja (wypis) z ewidencji gruntów z [...] listopada 2008 r., na jaką powołał się organ odwoławczy, dotyczy zasadniczo gruntów, na których znajduje się budynek z lokalami użytkowymi, nie zaś samego lokalu użytkowego, co do którego wypis ten zawiera jedynie wzmiankę "Nr 5uż. Udział 1/1" z podaniem numeru księgi wieczystej i adresu. Bezpośrednio lokalu użytkowego stanowiącego przedmiot opodatkowania dotyczy natomiast znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru lokali z [...] lutego 2009 r., a więc z dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Dokument ten nie został omówiony przez organ odwoławczy, który uznał, iż po 5 grudnia 2008 r. Prezydent Miasta nie prowadził już żadnego postępowania dowodowego.

Jakkolwiek Skarżący tego nie podnosił, w ocenie Sądu, w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, istnieją także niewyjaśnione przez organy podatkowe wątpliwości co do "podmiotowej strony" opodatkowania, tj. określenia podmiotów zobowiązanych do uiszczenia podatku. W decyzjach organów obu instancji jako współwłaściciele lokalu użytkowego i współużytkownicy wieczyści gruntu, na którym znajduje się budynek z lokalami użytkowymi, wskazani zostali Skarżący (ojciec) i G. B. (córka). Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, nie wynika to jednak jednoznacznie z powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z [...] lipca 1997 r. Wręcz przeciwnie, z aktu tego wynika, że współwłaścicielką nabytego na jego mocy lokalu użytkowego jest również H. B. – małżonka Skarżącego. Oświadczył on bowiem (§ 3 aktu), iż przypadający mu udział w rzeczonym lokalu użytkowym nabywa na zasadach wspólności ustawowej wraz z żoną H. B. W aktach sprawy brak jest dowodów, że okoliczność ta uległa zmianie.

Wskazać przy tym należy, że w znajdujących się w aktach sprawy, sporządzonych przez komornika sądowego i skierowanych do wiadomości Urzędu [...], obwieszczeniach z [...] października 2008 r. oraz z [...] stycznia 2009 r. o I i II licytacji tego właśnie lokalu użytkowego (podano też numer księgi wieczystej), jako jego współwłaściciele wymienieni zostali G. B. w ½ części oraz W. i H. małżonkowie B., także w ½ części.

Trudno zaś założyć, iż prowadząc egzekucję komornik sądowy podaje nieadekwatne do stanu prawnego dane odnoszące się do właścicieli licytowanej nieruchomości.

Organy podatkowe słusznie, co do zasady, powołały się na dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne; Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027, z późn. zm.), w której to ewidencji jako współwłaściciele wymienieni zostali jedynie Skarżący i jego córka G. B. Jednakże w sytuacji, gdy – jak w rozpatrywanej sprawie – z innych dokumentów wynikał w powyższym zakresie odmienny stan faktyczny, organy podatkowe nie powinny były na danych tych bezkrytycznie poprzestać. Sporządzony w prawidłowej formie wypis z ewidencji gruntów i budynków jest wprawdzie dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, ale wynikające stąd domniemanie prawdziwości danych nie jest absolutne i może zostać podważone, poprzez przeprowadzenie stosownego przeciwdowodu (art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe dysponujące dokumentami zawierającymi w powyższym zakresie sprzeczne dane, obowiązane były kwestię współwłasności lokalu wyjaśnić, ponieważ miała ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Tego jednak żaden z organów orzekających nie uczynił. Wynikający z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. solidarny obowiązek podatkowy wszystkich współwłaścicieli będącej przedmiotem opodatkowania nieruchomości nie oznacza, że organ podatkowy ustalając wymiar podatku ma swobodę w określeniu kręgu podatników i wyboru tylko niektórych z nich jako zobowiązanych do zapłaty podatku. Obowiązkiem organu podatkowego jest bowiem skierowanie decyzji ustalającej podatek od nieruchomości do wszystkich współwłaścicieli jako podatników tego podatku.

Powyższe uchybienia stanowiły naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 tej ustawy). W rezultacie doszło również do naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, określających wymogi, jakim winno odpowiadać uzasadnienie decyzji. Powyższe naruszenia przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto w decyzji Prezydenta Miasta inną kwotę zobowiązania wskazano w sentencji decyzji (2.464 zł), a inną w uzasadnieniu (2.240 zł). Organ nie wskazał powodów tej rozbieżności. Nie wyjaśnił tego również organ odwoławczy. Z akt sprawy wynika natomiast, że podatek w kwotach po 2.240 zł ustalono za lata 2004-2007.

W sytuacji, gdy postępowanie podatkowe w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. nie zostało wszczęte, stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięć nie został prawidłowo ustalony, a Skarżącemu nie zapewniono możliwości uczestniczenia w postępowaniu, nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy organy podatkowe w sposób prawidłowy zastosowały powołane w decyzjach przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną dokonanego wymiaru podatku od nieruchomości.

Prezydent Miasta dokona wszczęcia postępowania przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. W postępowaniu tym postępowaniu – przy zapewnieniu stronom możliwości czynnego w nim udziału – ustali i wyjaśni wskazane wyżej istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, zarówno co do przedmiotu opodatkowania, jak i podmiotów zobowiązanych do zapłaty podatku.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Zakres, w jakim uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.

Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w kwocie równej uiszczonemu wpisowi.