Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 602/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 14 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2017 roku sprawy ze skargi D.H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] Nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz D.H. kwotę 12 600 (dwanaście tysięcy sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego

ARiMR w Ł. - po rozpatrzeniu odwołania D. H. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 540 000 zł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008r., nr 98, poz. 634, ze zm.), art. 28 ust. 1-4, art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173 ze zm.), art. 80 ust. 1-3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.WE.L.2009.316.65), art. 43 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48), art. 5 i art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8), art. 44, art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.

368.15), art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 55, art. 56, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95z dnia 18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1), § 2 ust. 1 pkt 4, § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, § 9 ust. 2 pkt 3, § 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009r., nr 33, poz. 262 ze zm.), § 39 ust. 1 i ust. 4 i ust. 6, § 45, § 50 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013r. poz. 361 ze zm.), § 2, § 3 ust. 3, § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014r., poz. 324) - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 540 000 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 17 maja 201 Or. D. H. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 201 Or. w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania, deklarując powierzchnię 100 ha.

Decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe na 2010r. w wysokości 180 000 zł do powierzchni 100 ha.

W dniu 16 maja 2011 r. strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2011r., wnioskując o przyznanie płatności w pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania do powierzchni 100 ha.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał płatności rolnośrodowiskowe na 2011 r. w wysokości 180 000 zł do powierzchni 100 ha.

W dniu 15 maja 2012r. strona złożyła kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2012r. w pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.10 uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania do powierzchni 100 ha.

Decyzją z [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał płatności rolnośrodowiskowe na 2012r. w wysokości 180 000 zł do powierzchni 100 ha.

W dniu 15 maja 2013r. strona złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013r.

W dniach od 1 do 9 sierpnia 2013r. w gospodarstwie strony przeprowadzono kontrolę na miejscu, w wyniku której stwierdzono uprawę-czereśni na powierzchni 89,26 ha, a ponadto ustalono, że na działce rolnej A materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań (zastosowano kod E2), oraz że nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew i krzewów (zastosowano kod E7).

Decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. W wyniku złożonego przez stronę odwołania od ww. decyzji organ odwoławczy decyzją z dnia [...]., nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W dniu 23 października 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych na mocy decyzji z dnia [...]., [...]. i [...].

Decyzją z dnia [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 540 000 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, uzupełnione pismem z dnia 19 lutego 2015r., w którym m.in. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci raportu z czynności kontrolnych przeprowadzanych w dniach od 25 listopada 2015r. do 15 grudnia 2015r., protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 24 sierpnia 2013r., a także wniosek o powołanie biegłego z zakresu geodezji i kartografii na okoliczność oceny prawidłowości wytyczenia linii przebiegu granic działki rolnej A oraz zgodności postępowania inspektorów terenowych z wytycznymi "Instrukcji realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni".

W dniu 23 lutego 2015r. strona przedstawiła certyfikat PL-EKO-09/2597/13 oraz protokół z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 24 sierpnia 2013r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. uchylając zaskarżoną decyzję w całości stwierdził, że w granicach podjętego zobowiązania, podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony w dniach od 1 do 9 sierpnia 2013r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013r. stwierdzono m.in. nieprawidłowość E2, tj. materiał szkółkarski nie spełniał minimalnych wymagań oraz nieprawidłowość E7, tj. nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów. Ponadto ustalono, że powierzchnia stwierdzona działki rolnej wynosi 89,26 ha. W wyniku powyższego organ I instancji w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013r. decyzją nr [...] z dnia 12 lutego 2014r. odmówił stronie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. Podstawę odmowy przyznania płatności stanowił § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. oraz § 27 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w związku z treścią załącznika nr 7 do rozporządzenia z 2009r. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...]. W wyniku złożonego przez stronę odwołania i doręczenia stronie decyzji organu odwoławczego nr [...] z dnia [...]. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, powyższe rozstrzygnięcia stały się ostateczne.

Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kwestia spełnienia przez stronę przesłanek przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na 2013r. a jedynie kwestia ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności. Postępowanie administracyjne dotyczące przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest odrębnym postępowaniem i poprzedza postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Tym samym bez znaczenia w przedmiotowej sprawie są wyjaśnienia i wnioski składane przez stronę dotyczące nieprawidłowości przeprowadzenia kontroli na miejscu w 2013r., składane w przedmiotowym postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej przedmiotem postępowania jest jedynie ustalenie, czy przyznane decyzjami administracyjnymi środki pieniężne zostały wypłacone rolnikowi, oraz czy zachodzi konieczność ich zwrotu. W związku z powyższym bez znaczenia w niniejszym postępowaniu jest wniosek strony o dopuszczenie dowodu w postaci raportu z czynności kontrolnych przeprowadzanych w dniach od 25 listopada 2015r. do 15 grudnia 2015r., protokołu z kontroli gospodarstwa rolnego z dnia 24 sierpnia 2013r., a także wniosek o powołanie biegłego z zakresu geodezji i kartografii na okoliczność oceny prawidłowości wytyczenia linii przebiegu granic działki rolnej A oraz zgodności postępowania inspektorów terenowych z wytycznymi "Instrukcji realizacji kontroli powierzchniowych w zakresie kwalifikowalności powierzchni". W tym postępowaniu organ nie ustala bowiem sposobu użytkowania gruntu rolnego w 2013r., lecz bazuje na stanie faktycznym ustalonym już ostateczną decyzją w sprawie przyznania płatności i ustala czy zachodzi konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności. Czynności dotyczące ustalenia stanu faktycznego na gruntach w 2013 r. mieszczą się w granicach odrębnego postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Raport z kontroli na miejscu z 2013r. był przedmiotem rozważań w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013r. zakończonej ostateczną decyzją. Decyzja organu odwoławczego nr [...] z dnia [...]. była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Łodzi, który wyrokiem z dnia 2 grudnia 2014r., sygn. akt III SA/Łd 723/14, oddalił skargę. Od powyższego wyroku strona złożyła skargę kasacyjną, ale powyższe okoliczności nie wstrzymują wykonania decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013r.

Z uwagi zatem na fakt ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r., w ramach której ustalono, że materiał szkółkarski nie spełnia minimalnych wymagań, oraz że rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności na mocy decyzji dnia [...].,[...] i [...].

Zgodnie z § 46 rozporządzenia z 2013r., do przyznawania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami:

1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,

2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenie

- stosuje się przepisy rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Przedmiotowa sprawa o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych została wszczęta w dniu 23 października 2014r., a więc zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia z 2013r. Na podstawie bowiem § 2 i § 3 ust. 3 i nowelizacji z 2014r. rozporządzenia z 2013 r. zastosowanie w przedmiotowej sprawie będą miały przepisy rozporządzenia z 2013r. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2014. Wyjątkiem jest § 45 rozporządzenia z 2013. Ten przepis będzie miał zastosowanie w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2014 r.

Zgodnie z § 39 rozporządzenia z 2013r., płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub miedz śródpolnych objętych danym wariantem;

zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem;

zmniejszył liczbę zwierząt danej rasy lokalnej objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 do poziomu niższego niż liczba zwierząt danej rasy, do których została przyznana:

a) pierwsza płatność rolnośrodowiskowa lub

b) płatność rolnośrodowiskowa za 2011 r. - w przypadku gdy zobowiązanie

rolnośrodowiskowe w ramach tego pakietu zostało podjęte przed dniem 15 marca

2011 r.

- przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do zwierząt objętych zmniejszeniem oraz zwierząt, które zostały zastąpione przez te zwierzęta na podstawie § 8 ust. 1;

4) nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowe] za realizację danego wariantu albo informacji, o której mowa w§ 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu.

W przypadku gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie wariantu trzeciego lub czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, płatność rolnośrodowiskowa przyznana za realizację tych wariantów podlega zwrotowi w części odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni trwałych użytków zielonych objętych zmniejszeniem do powierzchni wszystkich trwałych użytków zielonych, na których powinien być realizowany dany wariant.

Płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi:

1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006;

2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien

realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza

3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało

dokonane przed dniem 15 marca 2012 r.

Kwota płatności rolnośrodowiskowej przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych podlega zwrotowi w części przekraczającej wysokość kwoty, jaka powinna być przeznaczona na ich refundację, jeżeli stwierdzona powierzchnia siedliska, dla którego sporządzono dokumentację przyrodniczą, jest mniejsza niż określona we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że od 2011 r. zastosowanie ma art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, zgodnie z którym pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Tym samym, podstawę zwrotu płatności za 2011 i 2012 r. stanowi także § 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 w związku z § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2009 r. i treścią załącznika nr 7 do rozporządzenia z 2009r.

Zaskarżona decyzja została wydana w związku z koniecznością wypełnienia art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Pierwszy z powołanych przepisów znajduje zastosowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2010 r., natomiast drugi, znajduje zastosowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2011 i za 2012r. Zgodnie natomiast z przepisem art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośna kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały wypełnione przesłanki opisane powyżej. W analizowanej sprawie, płatność rolnośrodowiskowa za lata 2010, 2011, 2012 przekazana na rachunek bankowy strony nie wynikała z pomyłki ARiMR. Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 540 000 zł za 2010, 2011, 2012 r. wynika z ustalenia w 2013 r., że rolnik w toku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nie spełniał warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu oraz nie przestrzegał wymogów realizacji pakietu Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10. Strona nie dochowała obowiązkowi wynikającemu z § 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009r. (tj. materiał szkółkarski nie spełniał minimalnych wymagań), a także obowiązkowi wynikającemu z § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 rozporządzenia z 2009r. w związku z niezachowaniem wymogu pakietu 2.10 w zakresie utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów; dla uprawy deklarowanej przez stronę (czereśnia) 125 sztuk drzew na hektar. Skoro przyznana płatność nie wynikała z pomyłki organu to w rozpatrywanej sprawie nie ma zastosowania 12 miesięczny termin przewidziany w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, a także art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady przyznawania wsparcia i była świadoma podjętych obowiązków, o czym świadczy podpis na ostatniej stronie wniosku. Tym samym strona była świadoma zarówno pozytywnych konsekwencji przestrzegania zobowiązania rolnośrodowiskowego, jak i negatywnych konsekwencji w przypadku jego nieprzestrzegania. W rozpatrywanej sprawie przyznanie nienależnych płatności nie nastąpiło na skutek pomyłki organu, zaś błąd mógł zostać wykryty w zwykłych okolicznościach przez rolnika. Tym samym zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej w oparciu o art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności wyłączające konieczność zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy, pomoc i pomoc techniczna wypłacone beneficjentowi, który nie wykonał w całości lub w części operacji lub obowiązków związanych z jej wykonaniem, lub zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej, nie podlegają zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.2006.368.15,), lub w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3. Zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

śmierć beneficjenta;

długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodnie z § 45 rozporządzenia z 2013r. w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2014r., inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

1) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

2) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

3) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

4) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) szkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia

realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację

zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od

rolnika.

W toku prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010, 2011, 2012 strona nie kierowała argumentów związanych z wystąpieniem ww. okoliczności. Argumenty dotyczące wystąpienia siły wyższej, czy wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. I lit. d rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 lub § 45 pkt 7a i 8 rozporządzenia z 2013 r. strona zgłaszała w toku postępowania prowadzonego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013r., zakończonej ostateczną decyzją. W piśmie z dnia 14 października 2013r. strona podniosła, że sadzonki zostały zniszczone na skutek działania niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz dzikiej zwierzyny. Zdaniem organu odwoławczego ww. informacja nie może wyłączać obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowych za 2010, 2011, 2012 r., bowiem została ona złożona z uchybieniem 10 - dniowego terminu, o którym mowa w art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. Zauważyć należy, że sadzonki były zniszczone już podczas kontroli na miejscu przeprowadzanej w dniach od 1 do 9 sierpnia 2013r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. Tym

samym poinformowanie organu o fakcie ich zniszczenia na skutek działania niekorzystnych warunków atmosferycznych oraz dzikiej zwierzyny dopiero w październiku 2013r., a ponadto po wykryciu nieprawidłowości przez organ nie może być podstawą wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2010, 2011, 2012r. W sprawie nie zachodzi także przesłanka wyłączenia zwrotu ustanowiona w § 39 ust. 4 rozporządzenia z 2013r.

W sprawie nie doszło do zmniejszenia powierzchni gruntów rolnych w związku z przeniesieniem posiadania. Zważając na ustalenia decyzji ostatecznej sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. co prawda należy zauważyć zmniejszenie powierzchni (powierzchnia stwierdzona wynosiła 89,26 ha), ale zostało ono dokonane po 15 marca 2012 r., a ponadto, nie jest głównym powodem ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2010, 2011, 2012 r. Ustalona kwota w danym roku przewyższa równowartość 100 euro, o której mowa w art. 28a Ustawy. W sprawie nie wystąpiły zatem przesłanki wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za 2010, 2011, 2012r.

W ocenie organu odwoławczego roszczenie o zwrot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2010, 2011, 2012 nie zostało przedawnione. W przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych za rok 2010, 2011, 2012 badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobą, o który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Wynikający z powyższych przepisów okres przedawnienia nie upłynął. Płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, czyli w tym przypadku zgodnie z deklaracją zamykającą program wysłaną do Komisji Europejskiej nie wcześniej niż od dnia 31 grudnia 2015r.

Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy stwierdził, że nie dostrzega naruszenia przepisów postępowania. W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ nie bada stanu faktycznego istniejącego na gruntach w danym roku. Organ bazuje na ostatecznych rozstrzygnięciach powziętych decyzjami w sprawie przyznania płatności na dany rok i na ich podstawie w toku wszczętego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności bada wystąpienie przesłanek w przedmiocie zasadności ich zwrotu. Tym samym zdaniem organu odwoławczego bezpodstawne są zarzuty dotyczące sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji. Kierownik BP wydając zaskarżoną decyzję opierał się na ostatecznych decyzjach w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na lata 2010-2013r., które były znane stronie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia:

art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r.

art. 75 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 107 § 3 i art. 110 K.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i uchylenie się od jego oceny w całokształcie, a głównie poprzez niedokonanie w niniejszym postępowaniu samodzielnej oceny kwestionowanego przez skarżącego dowodu w postaci raportu z czynności kontrolnych nr [...] - dokumentującego kontrolę na miejscu, a zamiast tego uznanie za wiążącą (o mocy prejudycjalnej) ocenę tego dowodu dokonaną w innym postępowaniu o innym przedmiocie zakończonym decyzją ostateczną, a zarazem poprzez bezzasadne uznanie za wiążące (o mocy prejudycjalnej) same ustalenia faktyczne wywiedzione z treści tego samego dowodu, a dokonane w uzasadnieniu decyzji ostatecznej wydanej w innym postępowaniu o innym przedmiocie, a tym samym poprzez błędną wykładnię art. 110 K.p.a. i przyjęcie zbyt szerokiego zakresu mocy wiążącej (prejudycjalności) innej decyzji ostatecznej, co w konsekwencji doprowadziło też do bezpodstawnego nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony jako nie mających znaczenia dla sprawy z uwagi na wskazaną wyżej rzekomą prejudycjalność, a także doprowadziło do tego, że organ nie rozpoznał istoty sprawy, zaś uzasadnienie decyzji zawiera istotne braki polegające na nieprzedstawieniu własnej oceny kluczowych dowodów i faktów,

- art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy oraz art. 123 K.p.a. poprzez brak dokonania zawiadomienia o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się z materiałami sprawy po zgłoszeniu przez stronę w piśmie z dnia 19 lutego 2015r. żądania, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 oraz poprzez brak wydania postanowienia (sporządzenia odrębnej sentencji-rozstrzygnięcia) o oddaleniu "nieuwzględnionych" wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, co sprawia, że pozostają one nierozstrzygnięte, a postanowienie merytoryczne wydane bez ich uprzedniego rozstrzygnięcia jest wadliwe, przy czym oba uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż strona poprzez brak informacji o nieuwzględnieniu jej wniosków dowodowych, a zarazem o planowanym wydaniu decyzji została w ten sposób pozbawiona możliwości złożenia kolejnych wniosków dowodowych, które były w przygotowaniu oraz możliwości wyrażenia swojego stanowiska prawnego, które mogłoby skorygować wadliwe przekonanie organu odwoławczego o prejudycjalności jeszcze przed wydaniem decyzji, co mogłoby pozwolić na uniknięcie przez skarżącego dolegliwości postępowania egzekucyjnego,

- art. 80 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 i art. 5 ust. 2 Rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisji nr 937/2012 oraz art. 6 K.p.a. poprzez brak wyznaczenia terminu wykonania obowiązku zwrotu w sposób jednoznaczny i władczy albo w przypadku nieuwzględnienia poprzez wydanie niektórych rozstrzygnięć bez podstawy prawnej ku temu,

art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 i art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011 poprzez ich błędną wykładnię,

art. 18 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 poprzez jego niezastosowanie,

- art. 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie nawet na bazie nieprawidłowo przyjętych ustaleń faktycznych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, względnie o stwierdzenie ich nieważności. Ponadto wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości i ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego skargą na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]., nr [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie o sygn. akt II GSK 732/15.

Postanowieniem z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...] uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] i ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 540 000 zł.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy organy w sposób uprawniony uznały, że ustalona kwota pobranych płatności w wysokości 540 000 zł jest płatnością nienależną i czy wobec tego istniały podstawy do orzeczenia o jej zwrocie przez skarżącego.

W sprawie bezsporne było, że skarżącemu zostały przyznane i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności rolnośrodowiskowe za rok 2010, 2011, 2012, jak również, że rolnik realizował 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10: uprawy sadownicze i jagodowe z uprawą czereśni. W roku 2013 skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności do powierzchni gruntów 100 ha. W wyniku przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie skarżącego w dniach od 1 do 9 sierpnia 2013 r. stwierdzono, że stwierdzona powierzchnia 89,26 ha jest mniejsza od powierzchni zadeklarowanej (100 ha). Ponadto ustalono, że na działce rolnej A materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań, oraz że nie jest utrzymana minimalna obsada drzew i krzewów.

O istnieniu podstaw do orzeczenia o zwrocie pomocy pobranej w nienależnej wysokości w odniesieniu do 2010, 2011, 2012 roku, zdaniem organu, przesądza treść art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8).

I tak zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw (art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011). Stosownie natomiast do treści art. 16 ust. 5 ww. rozporządzenia, w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.

Obowiązek zwrotu pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości płatności przewiduje także art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, zgodnie z którym pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc pobrana nienależnie została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy, który stanowi, że jest to w szczególności:

1) pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Właściwość i tryb ustalania kwoty pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej ( art. 28 ust. 3 ww. ustawy).

Uszczegółowieniem zasad zwrotu płatności rolnośrodowiskowej jest przepis § 39 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, w którym wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Zwrotowi podlega też część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, jeżeli rolnik nie przestrzega wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (§ 39 ust. 2 pkt 1). Ponadto stosownie do § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia, zwrotowi podlega płatność rolnośrodowiskowa, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru, na którym powinien być realizowany ten wariant.

Płatność rolnośrodowiskową nie podlega zwrotowi:

1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006;

2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie

rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r. (ust. § 39 ust. 4).

Podobna regulacja znajdowała się także w § 28 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, ze zm.). Rozporządzenia te zostało następnie zastąpione rozporządzeniem z dnia 13 marca 2013 r.

W rozpoznanej sprawie zastosowanie znajdują powołane przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., gdyż stosownie do § 58 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. traci moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie natomiast z § 46 rozporządzenia z 2013 r., przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. stosuje się do przyznania i zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniem wszczętym i niezakończonym ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia oraz zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie dotychczasowych przepisów, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało 23 października 2014r. Zatem przepisami krajowymi w zakresie płatności rolnośrodowiskowej są przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 46 tego rozporządzenia.

Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia UE nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach.

Uwzględnienia wymaga ponadto powinność informowania Agencji przez beneficjenta o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej, wynikającą z zapisów umieszczonych we wniosku o przyznanie płatności. W świetle przytoczonych przepisów i dodatkowych zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu.

Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm.), na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Ustalenie w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w trybie art. 29 ust. 1 ustawy dotyczy wszystkich wymienionych w tym przepisie środków publicznych, co do których ustalono, że ich pobranie (wypłata) nastąpiło w sposób nieuprawniony.

Wskazać w tym miejscu należy, że nie ulega wątpliwości, iż ustalenie tego, czy środki publiczne, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zostały pobrane nienależnie, wymaga wnikliwej i szczegółowej analizy stanu faktycznego danej sprawy, a ponadto równie wnikliwej analizy szczegółowych przepisów prawa materialnego regulujących przyznanie danej płatności.

Z nienależną płatnością mamy do czynienia w sytuacji, w której wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota staje się następnie świadczeniem, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego np. w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie o którym mowa w art. 151 § 2 K.p.a .

Natomiast środków tych należy dochodzić od podmiotu, który rzeczywiście podejmie wypłacone przez ARiMR środki. Zaznaczyć przy tym jeszcze raz należy, że w takim przypadku zadaniem organu nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego (lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem przepisów prawa) decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną) i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.

Skoro stosowne regulacje wspólnotowe i krajowe przewidują przyznanie płatności w wysokości określonej w zależności od zadeklarowanej powierzchni posiadanych gruntów rolnych, a jednocześnie normują również przypadki, w których płatności nie przyznaje się wskutek stwierdzonych nieprawidłowości we wniosku, to ich przyznanie i wypłacenie rolnikowi wbrew tym unormowaniom powoduje, że są one nienależne.

Mając powyższe na uwadze w rozpoznawanej sprawie za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organów, że otrzymana przez skarżącego pomoc rolnośrodowiskowa w kwocie 540 000 zł za lata 2010, 2011, 2012 stała się pomocą pobraną nienależnie, która zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., podlega zwrotowi.

Zauważyć bowiem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 732/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 grudnia 2014 roku, sygn. akt III SA/Łd 723/14 oddalający skargę D. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rolnikowi płatności rolnośrodowiskowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, a następnie WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 45/17 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...] oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Ten ostatni wyrok jest prawomocny od dnia 5 maja 2017 r.

Tymczasem organ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności na mocy decyzji dnia [...]., [...]. i [...]. za rok odpowiednio 2010, 2011 oraz 2012 z uwagi zatem na fakt ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy o odmowie przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r., w ramach której ustalono, że materiał szkółkarski nie spełnia minimalnych wymagań, oraz że rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów.

Skoro nie ma w obrocie prawnym decyzji z dnia [...] oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r., to nie można uznać, że prawidłowe było wszczęcie w dniu 23 października 2014 r. postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych skarżącemu na rok 2010, 2011 oraz 2012, a w konsekwencji wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na mocy decyzji dnia [...]., [...] i [...]. Tylko bowiem stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, a także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do treści art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

W rozpoznawanej sprawie wobec ww. ustaleń nie można na ten czas rozważać, czy wypłata płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 wynikała z pomyłki ARiMR. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 732/15 wskazał, że z raportu z czynności kontrolnych w zakresie nr 214/OR05/0000289/13 m.in. kwalifikowalności powierzchni, powołanego w decyzji z dnia 12 lutego 2014 r., sporządzonego na podstawie kontroli przeprowadzonej na zgłoszonej przez skarżącego do dopłat działce A, w dniach 1 sierpnia – 9 sierpnia 2013 r. wynika, że zgłoszona działka A ma pow. 100 ha. Natomiast w wyniku kontroli uznano, że powierzchnia zmierzona wynosi 89,26 ha (przypisano działce kod DR 13+). W postępowaniu administracyjnym wskazywano, że kontrola na miejscu ujawniła rozbieżność dla działki rolnej A o pow. 100 ha, gdyż stwierdzono, że powierzchnia działki faktycznie wynosi 89,26 ha. Zadeklarowana powierzchnia działki jest więc większa od powierzchni stwierdzonej. Inspektorzy terenowi na działce stwierdzili obszar w złej kulturze (sady zachwaszczone) o pow. 18,99 ha. Jednocześnie informację tę sprostowano kilka miesięcy później, w notatce służbowej z dnia 26 maja 2014 r. podając, że prawidłowa powierzchnia obszaru zachwaszczonego na działce A wynosi 1,57 ha. Z treści tego protokołu nie wynika jednakże, jak mają się do siebie wielkości powierzchni zachwaszczenia sadów (100 ha – 89,26 ha) do powierzchni 1,57 ha wskazanej w raporcie kontroli.

NSA wskazał także, że ta sama działka była oceniana podczas kontroli przeprowadzonej w tym samym czasie, dla potrzeb dopłat w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W raporcie nr 90005-00000019420/13 stwierdzono, że do dopłat została zadeklarowana działka A o pow. 100 ha, jednakże za kwalifikowalne uznano jedynie 89,26 ha tej działki. Oznaczałoby to, że kwalifikowalność tej działki oceniano w jednym i drugim przypadku według takich samych kryteriów. Jednocześnie w tym raporcie w rubryce "Uwagi" znajduje się adnotacja informująca, że istnieje obszar o złej kulturze (sady zachwaszczone) o pow. 1,57 ha. Ten sposób prezentowania ustaleń powierzchni działki A kwalifikującej się do dopłat rolnośrodowiskowych zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest klarowny i dlatego budzi wątpliwości co do jego rzetelności. Wątpliwości te pogłębiają podnoszone w skardze i w skardze kasacyjnej zarzuty co do udziału w czynnościach kontrolnych osoby (kobiety), która dokonywała oceny w zakresie stanu drzew, a której nie wymieniono w raporcie z kontroli, a więc nie powinna być obecna przy wykonywaniu czynności kontrolnych. Skarżący przedstawił oświadczenia dwóch osób potwierdzających ten fakt. Organ II instancji skwitował te zarzuty stwierdzeniem, że kontrola została przeprowadzona przez inspektorów terenowych posiadających upoważnienie wydane przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARMiR, dysponujących odpowiednią wiedzą i doświadczeniem, którzy składając podpis pod wynikami kontroli wzięli odpowiedzialność za ich prawidłowość, zgodność ze stanem faktycznym, ich wiedzą i doświadczeniem. Nie jest to oczywiście merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu, istotnego z punktu widzenia oceny wiarygodności czynności kontrolnych i ustaleń podjętych na ich podstawie. Organ nie przesłuchał w charakterze świadków osób, które złożyły wspomniane oświadczenia. Co prawda skarżący wprost o to nie wnioskował, ale składając te oświadczenia wskazał organowi źródło dowodowe, które organ w ramach ciążącego na nim obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, określonego w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich powinien był wykorzystać. Sąd I instancji tę kwestię również zbagatelizował, uznając podniesiony w skardze zarzut niewyjaśnienia uczestnictwa w czynnościach kontrolnych osoby nieuprawnionej (kobiety) przez zaniechanie przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego za nieuzasadniony, ponieważ skarżący nie wnioskował o przeprowadzenie takiego dowodu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne wyjaśnienie tych wątpliwości, w tym dotyczących sposobu pomiaru działki A zadeklarowanej do płatności i ocen kwalifikowalności jej powierzchni. Wyjaśnienie tych wątpliwości będzie miało istotne znaczenie dla właściwych ustaleń (na podstawie prawidłowej powierzchni działki) ilości drzew spełniających wymogi rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a w konsekwencji odmowy lub przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Wobec powyższego WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 45/17 uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...]oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok z ww. wskazaniami NSA.

Wbrew odmiennemu stanowisku organów, w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR nie dokonały ustaleń w pełni wystarczających do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, kierując się rozstrzygnięciem zawartym w decyzji z dnia 13 czerwca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.

Dodać w tym miejscu należy, że jak już wyżej wskazano, postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawy z 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Nie jest w tym postępowaniu warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatność (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2014r., sygn. akt II GSK 1415/12, LEX nr 1452674), jednak decyzja wydawana na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR jest decyzją pokontrolną, stwierdzającą pewien obowiązek, na skutek niewłaściwego skorzystania z przyznanego stronie uprawnienia. W tej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją, że decyzja z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno środowiskowej na 2013 rok ma w ocenie organu decydujące znaczenie do stwierdzenia czy skarżący realizuje całe zobowiązanie rolnośrodowiskowe, czy spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej, czy też płatność ta podlega zwrotowi (§ 39 rozporządzenia z 2013 r.).

Wskazać także należy, o czym była już mowa wcześniej, że organy administracji w swoich decyzjach powoływały się na art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Przepis ten ma tytuł "Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami", ujęty został w części II "Zasady zarządzania i kontroli", w tytule I "Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2", rozdział II "Kontrola, zmniejszenia i wykluczenia". Na podstawie art. 18 ust. 1 ww. rozporządzenia, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Zdaniem sądu, na podstawie ww. rozporządzenia Państwa członkowskie mają możliwość odzyskania (zwrotu) pobranych przez rolnika płatności i uprawnione są do ustanowienia przepisów krajowych, szczegółowo regulujących tę kwestię. Jak bowiem podkreślono wyżej przepisy rozporządzenia nr 65/2011 mają charakter kompetencyjny i ramowy, wymagający uszczegółowienia w krajowym porządku prawnym.

Przepisami krajowym w zakresie płatności rolnośrodowiskowej są przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 46 tego rozporządzenia.

Przepisy tego rozporządzenia, tak jak rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 rozróżniają instytucje w postaci zmniejszenia, wykluczenia, odzyskiwania (zwrotu). Powyższe oznacza, że instytucje te charakteryzują się innymi przesłankami i powinny być stosowane zależnie od okoliczności faktycznych, które uregulowane są w przepisach.

W rozpoznawanej sprawie nie zostało w sposób prawidłowy ustalone, czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok nie wynikała z pomyłki ARiMR, w sytuacji gdy odmowa ta ma dla organów decydujące znaczenie dla uznania, że rolnik nie realizuje zobowiązania wieloletniego do czego zobowiązał się w 2010 r.

Ponadto skoro przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej, organy administracji powinny rozważyć tę kwestię na podstawie przepisów regulujących instytucję zwrotu, tj. § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. W niniejszej sprawie, organy nie rozważyły w ogóle stanu faktycznego na tle ww. przepisu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, określona kwota nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2010-2012 w wysokości 540 000 zł stanowiła iloczyn kwoty 180 000 ( 3 x 180 00 zł). Ponadto organy przyjęły, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w roku 2013 uzasadniającymi pozbawienie skarżącego płatności w wysokości 180 000 zł za ten rok, są uprawnione na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2012 w kwocie po 180 000 zł za każdy rok.

Zauważyć także należy, że skoro w przedmiotowej sprawie samoistną podstawą prawną rozstrzygnięcia nie może być przepis art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, z uwagi na to, iż stanowi normę kompetencyjną, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie, to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały uregulowane w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., który to przepis w zaskarżonej decyzji nie został poddany analizie.

Nie kwestionując, co do zasady, obowiązku zwrotu przyznanych płatności w oparciu m.in. o art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 trzeba jeszcze raz zaznaczyć, że przepis ten ma charakter ramowy i wymaga uszczegółowienia na gruncie przepisów prawa krajowego.

W związku z powyższym nie można automatycznie przy stwierdzeniu uchybień w zakresie przestrzegania wymagań w ramach poszczególnych pakietów i wariantów odnosić stwierdzonych uchybień do lat poprzednich, lecz należy zbadać, czy przepisy krajowe nakazują zwrot beneficjentom płatności i w jakich sytuacjach. Oznacza to, że odmowa przyznania płatności na rok 2013 nie może automatycznie stanowić kwoty do zwrotu za lata poprzednie. W tej kwestii należy bowiem, jak wykazano wyżej, rozstrzygać w oparciu o § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Sąd stoi na stanowisku, że sankcja w postaci zmniejszenie/ odmowy płatności możliwa jest do zastosowania jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie skarżącego wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu. Natomiast kwestia uznania płatności za nienależnie pobrane co do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych w związku z ustaleniem, że beneficjent nie zachował w kolejnym roku, w stosunku do roku ich przyznania, określonych wymagań, podlegać powinna analizie w pierwszej kolejności w oparciu o regulację § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, której nie dokonano. Wprawdzie w podstawie prawnej decyzji znajduje się przepis § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., jednak organy w swoich decyzjach w ogóle nie analizowały przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. na tle ustalonego stanu faktycznego, ograniczyły się do przytoczenia jego treści.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oraz § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

W tym stanie rzeczy sąd stwierdził, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania są zasadne.

Mając powyższe na uwadze, sąd stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz.U. z 2015 roku, poz. 1804).

ms