Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 479/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...].06.2016 r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. wpłynął wniosek M. Z. o przyznanie płatności na rok 2016. We wniosku producent rolny ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 34,03 ha, płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności dla młodych rolników. Zadeklarowane działki rolne: A, A1, B, B1, D, D1, E i E1 położone były na sześciu działkach ewidencyjnych o nr: 75, 67/2, 56/1, 55/3, 56/3 i 139/2 obręb S. , gmina S..

Przedmiotowy wniosek został przekazany zgodnie z właściwością miejscową do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...].

W dniu [...].07.2016 r. M. Z. złożyła zmianę do wniosku, w której zmieniła rodzaj uprawy na działce rolnej E1 z pszenicy jarej na uprawę mieszanki strączkowo - zbożowej. Kolejna zmiana do wniosku wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR we [...] w dniu [...].08.2016 r. Zmiana dotyczyła obszarów proekologicznych, jednakże z uwagi na fakt, że strona nie przedłożyła wraz z nią pisemnej informacji o okolicznościach uzasadniających jej dokonanie, nie została ona uwzględniona przez organ I instancji.

W dniach [...].07.2016 r. - [...].07.2016 r. w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono nieprawidłowości na działce rolnej E/E1. Zostało stwierdzone, że na przedmiotowej działce, na powierzchni 0,15 ha znajduje się uprawa pszenżyta ozimego, a na pozostałej części, tj. 0,07 ha mieszanka zbożowo - strączkowa. We wniosku zadeklarowano mieszankę zbożowo - strączkową na powierzchni 0,20 ha. Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana producentowi rolnemu, natomiast oryginał raportu został przekazany do Biura Powiatowego ARiMR we [...] celem odniesienia wyników w nim zawartych do toczącego się postępowania. Strona wniosła zastrzeżenia do wyników ww. kontroli, które nie zostały uwzględnione przez Biuro Kontroli na Miejscu K. - P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T..

Zawiadomieniem z dnia [...].05.2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we [...] przekazał wniosek M. Z. o przyznanie płatności na rok 2016 Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. zgodnie z właściwością miejscową.

W związku z wykrytym błędem kontroli krzyżowej polegającym na deklaracji tych samych gruntów rolnych do płatności przez więcej niż jednego rolnika, położonych na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie S., gmina S., powiat [...], województwo kujawsko - pomorskie, organ I instancji pismem z dnia [...].05.2017 r., nr [...] wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. Ponadto Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. postanowił o dopuszczeniu w sprawie dowodów zebranych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we [...] w postępowaniu wszczętym na podstawie wniosku Ł. Z. o wpis do ewidencji producentów.

W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...].06.2017 r. M. Z. stawiła się w Biurze Powiatowym ARiMR w C. z siedzibą w G. i oświadczyła, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko i wyjaśnienia złożone w sprawie o nadanie numeru producenta jej małżonkowi.

Organ ustalił, że na te same grunty zostały złożone wnioski zainteresowanej i jej męża a dowody zgromadzone w sprawie pozwoliły na uznanie, że oboje małżonkowie użytkowali sporne grunty.

Biorąc pod uwagę powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. wykluczył z płatności działki rolne A, A1, B, B1, E i E1 położone na działkach ewidencyjnych o nr: 75, 67/2, 56/1, 56/3 i 139/2 i w dniu [...].06.2017 r. wydał decyzję Nr [...], w której przyznano stronie płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie) do powierzchni 2,04 ha i odmówiono płatności dodatkowej (redystrybucyjnej). Ponadto organ I instancji odmówił przyznania M. Z. jednolitej płatności obszarowej oraz płatności dla młodych rolników oraz nałożył sankcje wieloletnie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...].09.2017 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując odwołanie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uznał, że organ I instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 11 i art. 107 § 1 Kpa. W ocenie organu odwoławczego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. nie uzasadnił w należyty sposób kwestii dotyczących odmowy przyznania M. Z. płatności JPO, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, organ I instancji nie odniósł się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zebranych w sprawie dowodów, nie dokonując ich oceny z punktu widzenia ich wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR oparł się jedynie na zeznaniach świadków powołanych przez obie strony konfliktu krzyżowego stwierdzając, że zeznania te potwierdzają, iż M. i Ł. Z. wspólnie użytkowali w 2016 r. sporne działki. W uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...].06.2017 r. brak było wskazania przyczyn z powodu których organ innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ I instancji uznał jedynie, że sprawa ma skomplikowany charakter i w konsekwencji trudno jest jednoznacznie stwierdzić, że to M. Z. przysługują płatności na przedmiotowe grunty.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. w związku z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji, wydał w dniu [...].11.2017 r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatności za zazielenienie) do powierzchni 2,04 ha. Ponadto organ i instancji odmówił przyznania M. Z. jednolitej płatności obszarowej, płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności dla młodych rolników oraz nałożył sankcje wieloletnie.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dla pełnego zrozumienia zasad przyznawania dopłat z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych istotnym pozostaje ustalenie pojęcia posiadania. Pojęcie posiadania zostało zdefiniowane w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2017 r., poz. 459 ze zm.), jako stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnień dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada, jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada, jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). O ciągłości posiadania można mówić wówczas, gdy posiadacz nieustannie włada rzeczą z zamiarem posiadania jej dla siebie, a pozbawienie posiadacza władztwa nad rzeczą oznacza utratę posiadania. Władztwo musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności obszarowych.

Organ I instancji zwrócił uwagę, że celem systemu wsparcia bezpośredniego jest finansowe wsparcie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, a zgodnie z zasadami przyznawania płatności bezpośrednich, warunkiem przyznania płatności jest posiadanie gruntów rolnych deklarowanych do przyznania płatności. Pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, więc warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. W sprawie przyznania przedmiotowych płatności, ważne jest to, kto dokonał zbioru, czyli czerpał pożytki z posiadanych gruntów oraz utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.

W przedmiotowej sprawie Kierownik Biura Powiatowego w C. z/s w G. przeanalizował oświadczenia obu stron konfliktu krzyżowego oraz zeznania świadków wskazywanych przez obie strony, zawarte w protokołach z rozprawy administracyjnej. Prowadzenie działalności rolniczej na spornych działkach przez M. Z. poświadczyli w swoich zeznaniach J. Ś., M. K. i G. W.. Poświadczenie o użytkowaniu spornych gruntów uzyskała również druga strona konfliktu: Ł. Z. (E. M., E. M., P. M., S. M., B. N.), ponadto część świadków stwierdziła, że grunty rolne w gospodarstwie Państwa Z. , uprawiane były wspólnie - przez M. Z. i Ł. Z. czyli przez oboje małżonków (A. G., J. G., F. F., A. U., K. K.).

Kierownik Biura Powiatowego zapoznał się również z dostarczonymi aktami notarialnymi i stwierdził, że akty notarialne dotyczące kupna gruntów rolnych w większości dotyczą spornych działek, a ponadto z przedstawionych aktów notarialnych wynika, że oznaczone w nich grunty nabyli oboje małżonkowie M. i Ł. Z..

Analizie poddano również dokumenty dotyczące skupu i przechowywania [...] pszenicy, z których wynika, że zarówno M. Z. jak i Ł. Z. dokonywali ustaleń dotyczących sprzedaży i przechowywania [...] pszenicy, o czym świadczą przedstawione do akt sprawy dokumenty.

Mimo wszystko wskazano, że istotą sprawy nie jest udowodnienie prowadzenia działalności rolniczej, co udowodniły obie strony konfliktu, a istotą sprawy jest przyznanie płatności osobie będącej faktycznym użytkownikiem spornych gruntów, rzeczywiście je uprawiającej, decydującej o tym co uprawiać i dokonującej swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierającej plony. Kluczową zatem kwestią podlegającą wyjaśnieniu w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, kto w roku gospodarczym 2016 faktycznie władał spornymi działkami nie tylko w sposób fizyczny, ale również, kto miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na danej działce.

W związku z powyższym, po rozpatrzeniu całego zebranego materiału dowodowego, Kierownik Biura Powiatowego nie dał wiary stanowisku M. Z., że tylko ona miała wpływ na zarządzanie spornymi działkami, że samodzielnie decydowała, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych i samodzielnie zbierała plony. Fakt ten poświadcza materiał dowodowy, którym są zeznania świadków (A. G., J. G., F. F., A. U., K. K.), świadkowie zgodnie twierdzili, że sporne grunty uprawiane były wspólnie, czyli przez oboje małżonków, w związku z czym można stwierdzić, że obie strony podejmowały wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne. Kolejnym dowodem na wspólne zarządzanie spornymi gruntami, zdaniem organu I instancji były dokumenty poświadczające sprzedaż i przechowywanie [...] pszenicy w roku 2016 wystawione przez firmę "[...]", bowiem dokumenty te zostały wystawione zarówno na M. Z. jak i na Ł. Z..

Wobec tego, że z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016 na działki ewidencyjne nr [...] wystąpiła M. Z. i na te same grunty został złożony wniosek przez Ł. Z., Kierownik Biura Powiatowego w C. z/s w G. ze względu na uniknięcia nienależnego, wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tych samych działek ewidencyjnych i dla tego samego roku gospodarczego oraz w związku z tym, że na podstawie zebranych dowodów można stwierdzić, iż oboje małżonkowie użytkowali sporne działki, a płatność na te same grunty może być przyznana tylko raz w danym roku oraz, że M. Z. nie udokumentowała jednoznacznie i bezspornie samodzielnego użytkowania konfliktowych działek rolnych, Kierownik Biura Powiatowego w C. z/s w G. postanowił odmówić przyznania M. Z. jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej oraz płatności dla młodych rolników na rok 2016. Naliczono też kary administracyjne, stosownie do każdej odmówionej płatności (jpo, redystrybucyjnej i dla młodych rolników).

W odwołaniu od powyższej decyzji zarzucono nie rozpoznanie istoty sprawy i poprzestanie na stwierdzeniu, że organ nie może dać wiary odwołującej, iż tylko ona miała wpływ na zarządzanie spornymi działkami oraz przyjęcie, że fakt ten poświadcza materiał dowodowy, podczas gdy sam organ w decyzji wymienił szereg dokumentów przedłożonych przez skarżącą na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej jak również to, że M. Z. była faktycznym użytkownikiem spornych gruntów, a w konsekwencji bezpodstawną odmową przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożenia sankcji;

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy,

. tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 Kpa poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia ponad wszelką wątpliwość, kto użytkował sporne działki oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy;

. art. 8, art. 9 oraz art. 11 Kpa poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek;

. art. 80 Kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, iż małżonkowie uprawiając wspólnie grunty nie mogą ubiegać się o dopłaty do nich;

. art. 107 § 3 Kpa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji.

M. Z. zarzuciła również naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie mimo, iż przepis ten nakłada na organ obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, czego organ w przedmiotowej sprawie zaniechał i w istocie nie dokonał rozstrzygnięcia;

. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że M. Z. nie spełnia warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej;

. art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że M. Z. nie spełnia warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności dla młodych rolników, płatności dystrybucyjnej, jak również płatności za zazielenienie w wysokości wskazanej w treści wniosku;

. art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z dnia 11 marca 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 181, str. 48; zm. Dz.Urz.UE.L 2016 Nr 225, poz. 41) poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, podczas gdy powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez odwołującą we wniosku jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a w konsekwencji naliczenie kar administracyjnych.

Biorąc pod uwagę powyższe, M. Z. wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przyznanie płatności na rok 2016 w ramach systemów wsparcia, zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. nie znalazł podstaw do uznania zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa wskazując, że konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 Kpa. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy, obowiązek organu określony w art. 7 Kpa, polegający na podejmowaniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także będący jego wyrazem obowiązek z art. 77 § 1 Kpa, polegający na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, ograniczone zostały jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego przedstawionego przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Jednocześnie, na mocy art. 3 ust. 3 ustawy, ciężar udowodnienia danego faktu przeniesiony został na osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Oznacza to, że w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Ustawodawca zrezygnował też z ustalonego w art. 7 Kpa wymogu uwzględniania przy rozpoznaniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony.

Tym samym, w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie to na stronie spoczywał ciężar udowodnienia faktu - że na dzień [...].05.2016 r. wyłącznie ona użytkowała i miała wpływ na zarządzanie spornym gruntem, a przedłożone przez M. Z. dowody, w tym zeznania świadków oraz wyjaśnienia samej strony zostały poddane swobodnej ocenie organu w oparciu o całokształt zabranego w sprawie materiału. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. doszedł do przekonania, że M. Z. nie udokumentowała jednoznacznie i bezspornie samodzielnego użytkowania spornych działek rolnych. I tym samym ze względu na uniknięcie nienależnego, wielokrotnego przyznania tej samej pomocy w odniesieniu do tych samych działek ewidencyjnych i dla tego samego roku gospodarczego oraz w związku z tym, że organ I instancji na podstawie zebranych dowodów stwierdził, iż oboje małżonkowie Z. użytkowali sporny grunt, a płatność na te same grunty może być przyznana tylko raz w danym roku, postanowił odmówić przyznania wnioskowanych płatności.

Organ II instancji nie dopatrzył się także naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niezastosowanie, mimo iż przepis ten nakłada na organ obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, czego organ w przedmiotowej sprawie zaniechał i w istocie nie dokonał rozstrzygnięcia.

Ponadto organ II instancji doszedł do wniosku, że okoliczności sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że M. Z. spełniała warunki do przyznania jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, gdyż nie ulega wątpliwości i nie było to także kwestionowane przez organ I instancji - mianowicie okoliczność prowadzenia przez M. Z. prac polowych na gruntach leżących na działkach ewidencyjnych, będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej. Wynika to w szczególności ze zgodnych zeznań świadków, o których przesłuchanie wnioskowała zarówno M. Z. jak i Ł. Z.. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nie kwestionował także załączonych przez stronę faktur za zakup materiału siewnego i środków pielęgnacji upraw (nawozy, opryski), chociaż samych faktur nie można bezpośrednio powiązać z konkretnymi gruntami rolnymi. Biorąc pod uwagę wszystkie dowody, wskazane także w zaskarżonej decyzji, organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji co do prowadzenia prac polowych (użytkowania spornych gruntów) przez M. Z.. Jednak także Ł. Z. przedstawił szereg faktur, mających potwierdzać prowadzenie przez niego działalności rolniczej na spornych gruntach. Wśród nich znajdują się faktury na zakup materiału siewnego oraz środki pielęgnacji roślin. Ł. Z. powołał również świadków, którzy potwierdzili, że prowadził on działalność na spornych gruntach.

Co do zeznań świadków, w przekonaniu organu odwoławczego decydujące znaczenie mają zeznania zebrane przez organ I instancji w trakcie postępowania w sprawie nadania Ł. Z. numeru EP - dowody włączone do przedmiotowego postępowania na mocy postanowienia o dopuszczeniu dowodu z dnia [...].05.2017 r. Zeznania świadków wskazują zarówno na fakt użytkowania gruntów przez M. Z. (zeznania G. W., M. K.) jak i na fakt użytkowania spornego gruntu przez Ł. Z. (zeznania E. M., E. M., P. M., S. M. oraz B. N.). Podkreślenia wymaga, że część świadków wskazała na użytkowanie prowadzone wspólnie przez M. Z. i Ł. Z. (zeznania A. G., J. G., [...] F. , A. U. i K. K.).

W ocenie organu II instancji, niewątpliwy w sprawie pozostaje spór pomiędzy M. Z. i Ł. Z. i brak woli wspólnego użytkowania gruntów, objętych konfliktem kontroli krzyżowej. Jednocześnie, obie strony podejmowały w stosunku do spornych gruntów czynności świadczące o woli ich użytkowania na własny rachunek. Wskazuje na to w szczególności opisywany przez obie strony incydent podczas próby zebrania plonów przez M. Z.. O jednoczesnym użytkowaniu gruntu świadczy także fakt wysiania przez M. Z. gorczycy i zboża na gruncie, na którym Ł. Z. planował siew rzepaku oraz zaoranie upraw, prowadzonych przez M. Z. (pismo M. Z. z dnia [...].08.2016 r. oraz dokument określony jak "stenogram nagrania z dnia [...].08.2016 r.").

Podsumowując, w ocenie organu odwoławczego, zebrane w sprawie dowody wskazują na jednoczesne prowadzenie prac na tych samych gruntach zarówno przez M. Z. jak i Ł. Z., przy czym działalność prowadzona przez obie strony konfliktu kontroli krzyżowej częściowo się wykluczała. Wyraźnie widoczny jest brak woli współdziałania i wspólnego prowadzenia działalności rolniczej, czego efektem byłoby złożenie jednego, wspólnego wniosku. Jednocześnie charakter działania obu stron konfliktu wskazuje na wolę prowadzenia zabiegów na gruncie dla siebie, we własnym imieniu. Tym samym, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że stan faktyczny ustalony przez organ I instancji jest prawidłowy i znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie leży w granicy kompetencji organów ARiMR przesądzanie, która ze stron miała większe prawo do użytkowania gruntów, a ponadto, decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy ma fakt jednoczesnego użytkowania spornych gruntów.

Na tle przepisów art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego organ II instancji stwierdził, że M. Z. w roku 2016 nie była jedynym i samodzielnym użytkownikiem, ani decydentem w stosunku do gruntów, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i 75, i w związku z tym nie spełniała w stosunku do nich warunków przyznania płatności, dlatego zarzut podniesiony w odwołaniu, dotyczący naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ uznał za nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 Kpa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji, odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, organ II instancji stwierdził, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji wziął pod uwagę wskazania organu odwoławczego zawarte w decyzji kasatoryjnej i wydał decyzję Nr [...]. W przedmiotowej decyzji, w ocenie organu odwoławczego, nie doszło już do naruszenia art. 107 § 3 Kpa. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. z siedzibą w G. wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Odnośnie konsekwencji przyjętego stanu faktycznego, również organ odwoławczy wskazał na ich prawidłowe określenie. Wobec stwierdzenia, iż M. Z. nie spełniała warunków do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ I instancji wykluczył działki rolne położone na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej. Tym samym powstało zawyżenie powierzchni, wynoszące 31,99 ha (>100% powierzchni kwalifikującej się do płatności). W pełni zasadne, a wręcz konieczne, było więc zastosowanie postanowień art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr [...], zgodnie z którym, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony. Zgodnie z tym, kwota sankcji została wyliczona w następujący sposób:

. JPO: (34,03 ha - 2,04 ha) x 1,5 x [...] zł (stawka płatności) = [...] zł, ale ze względu na fakt, że nałożona kara nie może przekroczyć 100% kwoty wyliczonej w oparciu o obszar zgłoszony (34,03 zł x [...] zł), nałożona sankcja wynosi [...] zł.

Na podstawie tego samego przepisu odmówiono płatności i nałożona została sankcja wieloletnia w zakresie płatności dla młodych rolników, przy czym analogicznie przeprowadzone zostało wyliczenie wysokości tej sankcji.

Organ odwoławczy uznał również za bezzasadny zarzut naruszenia art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, podczas gdy powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez odwołującą we wniosku jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a w konsekwencji naliczenie kar administracyjnych.

Wskazano, że płatności redystrybucyjnej odmówiono na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha.

Z kolei płatność za zazielenienie przyznano do powierzchni stwierdzonej, gdyż płatność ta nie jest objęta regulacjami art. 19 i art. 19a rozporządzenia 640/2014, natomiast w myśl art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności wynosiła 2,04 ha i powierzchnia ta stanowiła podstawę przyznania płatności za zazielenienie.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy sprawy prowadzi do wniosku, iż organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania prawidłowo rozpatrzył oraz ocenił zebrany materiał dowodowy. Ocena ta, zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., jest prawidłowa i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów określonej w art. 80 Kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zostało sporządzone wedle wymagań określonych w art. 107 § 3 Kpa.

W skardze do sądu M. Z. wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu według spisu kosztów przedłożonego na rozprawie, a w jego braku według norm przepisanych, zaskarżonej decyzji zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy i poprzestanie na stwierdzeniu, że organ nie może dać wiary

odwołującej, iż tylko M. Z. miała wpływ na zarządzanie spornymi działkami oraz przyjęcie, że fakt ten poświadcza materiał dowodowy, podczas gdy sam organ w decyzji wymienił szereg dokumentów przedłożonych przez skarżącą na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej jak również bycia faktycznym użytkownikiem spornych gruntów, a w konsekwencji bezpodstawną odmową przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia oraz naliczenia kar administracyjnych.

Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

. art. 6, 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy,

. art. 8, art. 9 oraz art. 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek,

. art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niewnikliwy sposób prowadzenia postępowania,

. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nadto brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącą lub odniesienia się w sposób niepełny,

. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, art. 107 § 3 kpa poprzez brak sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom tego przepisu, w szczególności poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji.

Naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

. art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zdaniem skarżącej nastąpiło poprzez jego niezastosowanie, mimo, iż przepis ten nakłada na organ obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, czego organ w przedmiotowej sprawie zaniechał i w istocie nie dokonał rozstrzygnięcia,

. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że M. Z. nie spełniła warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej,

. art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez uznanie, że M. Z. nie spełniła warunków do przyznania jednolitej płatności obszarowej, płatności dla młodych rolników, płatności dystrybucyjnej, jak również płatności za zazielenienie w wysokości wskazanej w treści wniosku,

. art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11.03.2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z 11.03.2014 r. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, podczas gdy powierzchnia działek rolnych zadeklarowana przez odwołującą we wniosku jest zgodna ze stanem rzeczywistym, a w konsekwencji naliczenie kar administracyjnych.

Zdaniem skarżącej, organ w dalszym ciągu nie odniósł się do istoty sprawy. W szczególności jej zdaniem niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ uznaje, iż jest zwolniony z rozstrzygnięcia problematycznej kwestii z uwagi na fakt, że zarówno M. Z. jak i Ł. Z. złożyli wnioski o płatności z tytułu posiadanych gruntów, a w konsekwencji organ daje sobie prawo do przyznania decyzji odmownej.

Wskazano, że faktycznie - z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich wynika, że postępowanie przed organami ARiMR w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a., niemniej jednak organ prowadzący postępowanie, jako organ władczy, w przekonaniu skarżącej obowiązany był w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i rozstrzygnięcie sprawy. Nawet bowiem w sytuacji, gdy ustawodawca nakłada na stronę obowiązek wykazania określonych przesłanek nie oznacza to zwolnienia organu od obowiązku podjęcia wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz interesu obywateli (wyrok WSA w Krakowie z 16.04.2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 541/09, op. SIP).

Mając na uwadze powyższe, skarżąca stwierdziła, że organ nie rozpoznał istoty sprawy i zarówno decyzja odmowna jak i naliczenie kar administracyjnych są bezpodstawne. W jej ocenie, brak jest w zaskarżonej decyzji rozważenia w sposób całościowy, kompleksowy wszystkich okoliczności, argumentów podnoszonych przez strony. Prawidłowe uzasadnienie ma znaczenie nie tylko prawne, ale także pogłębia zaufanie do organów administracji. Zawarte w uzasadnieniu decyzji motywy rozstrzygnięcia są dla strony bardzo istotne, gdyż korzystając z przysługującego jej prawa zaskarżenia może ocenić i ustosunkować się do argumentów organu wydającego decyzję, a ich treść pozwala organowi nadrzędnemu na dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania i wydanej w sprawie decyzji.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca podjęła wszelkie działania mające na celu przedstawienie stanu faktycznego, a powinnością organu w jej ocenie było wyjaśnienie powstałych wątpliwości co do stanu faktycznego oraz ustalenie, kto użytkuje sporne działki, co winno skutkować podjęciem przez organ kolejnych kroków, celem ustalenia komu należy się płatność na sporne grunty.

Brak tych ustaleń zdaniem skarżącej sprawia, że wydając decyzję, organ odwoławczy naruszył również przepisy postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. co oznacza, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARMiR w T. powinien odnieść się do wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów a następnie dokonać analizy powiązań między nimi. Dopiero bowiem po ustaleniu wskazanych okoliczności, organ zobowiązany będzie ocenić przesłanki przyznania płatności.

Natomiast w treści uzasadnienia organ, poza obszernym wskazaniem stanu prawnego obowiązującego przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy oraz wskazania dowodów przedłożonych przez strony, zdaniem skarżącej zawarł jedynie lakoniczne uzasadnienie podstaw rozstrzygnięcia sprowadzające się de facto do stwierdzenia, że Dyrektor Oddziału w dalszym ciągu nie ustalił kto był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów i co więcej, nie zmierza do rozstrzygnięcia przedmiotowej kwestii.

Podkreślono, że art. 8 k.p.a. statuuje zasadę, z której wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. Zasadzie tej nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym organ nie odnosi się w decyzji w sposób wyczerpujący i przekonywujący do wszystkich argumentów strony podnoszonych w toku postępowania. Ponadto, zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 pkt. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co jednoznacznie wskazuje na naruszenie przywołanego przepisu.

Organ I instancji w ocenie skarżącej dopuścił się także naruszenia art. 19 a Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11.03.2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z 11.03.2014 r. Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności za rok 2016 zadeklarowała do jednolitej płatności obszarowej powierzchnię działek rolnych 34,03 ha, zgodnie ze stanem rzeczywistym. W przedmiotowej sprawie, jej zdaniem nie zaszły zatem podstawy do przyjęcia, że świadomie wprowadziła organ w błąd.

Ponadto, zdaniem skarżącej istotną okolicznością w sprawie jest, czy wystąpiły, jak uznały organy, przesłanki uzasadniające dokonanie zmniejszeń powierzchni, wykluczenia powierzchni w stosunku do zadeklarowanej we wniosku oraz czy taka sytuacja nie wystąpiła wskutek braku podjęcia rozstrzygnięcia przez organ, a nie błędu wnioskodawczyni.

Jeżeli organ stwierdził nieprawidłowości w powierzchni w następstwie braku rozstrzygnięcia istoty sprawy, to zdaniem skarżącej bezzasadne jest twierdzenie, że organ ten był zobowiązany zastosować sankcję finansową, obejmującą zmniejszenie płatności, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 604/2013, zgodnie z którym, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów systemów pomocy przewidzianych w tytule III rozdział 1, 2, 4 i 5 oraz tytule V rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 oraz środków wsparcia, o których mowa w art. 30 i 31 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18 niniejszego rozporządzenia, pomoc lub wsparcie oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o wartość 1,5 razy większą od stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3 % zatwierdzonego obszaru lub dwa hektary.

Uwzględniając okoliczność, że wniosek skarżącej był zgodny ze stanem faktycznym, a również fakt, iż wykazała ona, że nieprawidłowości nie wynikały z jej winy, a co za tym idzie brak było podstaw prawnych do zastosowania art. 19a rozporządzenia, z uwagi na fakt, że nieprawidłowości nie wynikają z jej winy, a w konsekwencji zaistniała podstawa do uznania, że organ nieprawidłowo wykluczył z płatności działki rolne wskazane z decyzji.

W tym kontekście, zdaniem skarżącej za trafne należy uznać zarzuty co do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy i niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do jego ustalenia, a oceniając przeprowadzone postępowanie dowodowe nie można stwierdzić, by organy rzetelnie zgromadziły materiał dowodowy, umożliwiający dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i istotny dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a następnie dokonały jego całościowej oceny zgodnie z regułami przewidzianymi ustawie.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a." Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przystępując do kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego należy podnieść, że jego materialnoprawną podstawę stanowią przepisy ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278 ze zm., dalej: u.p.s.w.b., ustawa o płatnościach).

Ubieganie się o płatności ma charakter wnioskowy (art. 21 ustawy), a postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola decyzji w zakresie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności dla młodych rolników.

Złożenie wniosku o przyznanie płatności jest dobrowolne i stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek a postępowanie w sprawach dotyczących płatności jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, a organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie wniosku czy niezgodne z prawdą oświadczenia przerzucać na organ administracji publicznej.

Postępowanie administracyjne było wszczęte na wniosek skarżącej. Jednocześnie do spornych gruntów swoje roszczenia kierował małżonek skarżącej.

Przepisy ustawy o płatnościach regulują postępowanie dotyczące przyznania wskazanych płatności. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl art. 3 ust. 2 ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 79a i 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W świetle przytoczonych przepisów stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej – wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. – nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a.

Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie. Pogląd taki, ukształtowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego – Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 (przykładowo wyrok NSA z dnia 17 września 2015 r., II GSK 1729/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2014 r., II GSK 420/13, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2015 r., II GSK 2078/13, wyrok NSA z dnia 4 marca 2015 r., II GSK 98/14 ) – ze względu na tożsamość regulacji – pozostaje aktualny również pod rządami ustawy z dnia 5 lutego 2015 r.

W myśl art. 7 ust. 1 ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

2) łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013;

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha;

4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl art. 2 pkt 19 ustawy w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 23 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE Seria L z 2014 r. Nr 181, poz. 48 ze zm., dalej: "rozporządzenie 640/2014") – "obszar zatwierdzony" – oznacza w przypadku systemów pomocy obszarowej obszar, w odniesieniu do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień do płatności, które posiada beneficjent.

Jednym z warunków uzyskania płatności jest oznaczenie przez stronę w złożonym wniosku działki (działek) i powierzchni obszaru użytkowanego rolniczo, co do którego strona ubiega się o otrzymanie danej płatności. Zadeklarowany w ten sposób obszar podlega weryfikacji organu, dokonywanej w drodze kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu i dopiero wówczas stanowi podstawę przyznania płatności.

Zasadnie organ wywiódł, że istotne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miało ustalenie kto był posiadaczem spornych gruntów w dniu [...] maja 2016 r. Dopłaty do gruntów rolnych przysługują bowiem wyłącznie faktycznym ich posiadaczom, a jednocześnie użytkownikom. Dla uzyskania dopłat nie wystarczy samo posiadanie, samoistne lub zależne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale również konieczne jest rolnicze wykorzystywanie działek rolnych.

Słusznie także organ wskazał, że to skarżąca miała obowiązek udowodnić fakt wyłącznego posiadania i użytkowania rolniczego zadeklarowanych działek, skoro indywidualnie złożyła wniosek. Wynika to z obowiązujących w tych sprawach zasad prowadzenia postępowania- art. 3 ust. 1 wyżej cyt. ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach.

W rozumieniu ustawy o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, nawożenia, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. W sprawie przyznania przedmiotowych płatności ważne jest to, kto utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy i dokonał zbioru, czyli czerpał pożytki z posiadanych gruntów .

W przedmiotowej sprawie, organ ocenił oświadczenia obu stron konfliktu krzyżowego oraz zeznania świadków wskazywanych przez skarżącą i jej męża, które wykazały obopólną aktywność w działalności rolniczej na zgłoszonych działkach. Prowadzenie działalności rolniczej na spornych działkach przez M. Z. poświadczyli J. Ś., M. K. i G. W.. Poświadczenie o użytkowaniu spornych gruntów uzyskała również druga strona konfliktu: Ł. Z. w zeznaniach E. M., E. M., P. M., S. M., B. N.. Część zaś świadków stwierdziła, że grunty rolne w gospodarstwie Państwa Z., uprawiane były wspólnie - przez M. Z. i Ł. Z. czyli przez oboje małżonków (A. G. , J. G., F. F., A. U., K. K.).

Organ ustalił, że ponadto z dokumentów dotyczących skupu i przechowywania [...] pszenicy wynika, że zarówno M. Z. jak i Ł. Z. dokonywali ustaleń dotyczących sprzedaży i przechowywania [...] pszenicy.

Jak słusznie stwierdził organ, pomimo ustalenia, że obie strony konfliktu prowadziły działalność rolniczą, to nie można uznać, że wyłącznym, faktycznym użytkownikiem spornych gruntów, decydującym o profilu uprawy i stosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych a następnie zbioru plonów była skarżąca. Oznacza to, że w roku gospodarczym 2016 faktycznie nie tylko ona władała spornymi działkami. Zeznania świadków pozwoliły na ustalenie, że sporne grunty uprawiane były wspólnie, czyli przez oboje małżonków. Fakt wspólnego zarządzania spornymi gruntami, potwierdzają dokumenty poświadczające sprzedaż i przechowywanie [...] pszenicy w roku 2016 wystawione przez firmę "[...]", które zostały wystawione zarówno na M. Z. jak i na Ł. Z..

Organ prawidłowo wyprowadził wnioski, że o wyłącznym posiadaniu i użytkowaniu przez skarżącą gruntów nie mogą świadczyć same faktury.

Stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się odrębny numer identyfikacyjny od numeru, o którym mowa w pkt 1, jeżeli wnioskodawca prowadzi samodzielnie odrębne gospodarstwo rolne, stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżąca jest współwłaścicielem wraz z mężem działek zgłoszonych do płatności. Dla przyznania wnioskowanych płatności istotne jest natomiast samodzielne użytkowanie gruntów rolnych skoro samodzielnie składa ona wniosek. Tego skarżąca nie wykazała.

Jak już podkreślono, z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach wynika, że w sferze dowodowej obowiązek organu w niniejszej sprawie został ograniczony do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Wobec powyższego, to skarżącą obciążał obowiązek udowodnienia faktu posiadania i użytkowania rolniczego spornej działki w dniu [...] maja 2015 r. – w tym udowodnienia, że owo posiadanie i użytkowanie miało charakter wyłączny.

Wbrew zarzutowi skargi organ rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy, a dokonując jego oceny pod kątem spełnienia ww. przesłanki przyznania płatności nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów.

Art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z dnia 11 marca 2014 r. (Dz.Urz.UE.L Nr 181, str. 48; zm. Dz.Urz.UE.L 2016 Nr 225, poz. 41) stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5 krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczanych w oparciu o obszar zgłoszony.

Skarżąca nie spełniała warunków do uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Organ I instancji wykluczył więc działki rolne położone na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem konfliktu kontroli krzyżowej. Tym samym powstało zawyżenie powierzchni, wynoszące 31,99 ha (>100% powierzchni kwalifikującej się do płatności). Zasadne zatem było zastosowanie postanowień art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014. Zgodnie z nim kwota sankcji została wyliczona w następujący sposób:

. JPO: (34,03 ha - 2,04 ha) x 1,5 x [...] zł (stawka płatności) = [...] zł, ale ze względu na fakt, że nałożona kara nie może przekroczyć 100% kwoty wyliczonej w oparciu o obszar zgłoszony (34,03 zł x [...] zł), nałożona sankcja wynosiła [...] zł.

Na podstawie tego samego przepisu odmówiono płatności i nałożona została sankcja wieloletnia w zakresie płatności dla młodych rolników, przeprowadzając analogicznie wyliczenie wysokości tej sankcji.

Organ odwoławczy słusznie zatem uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 19a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy.

Płatności redystrybucyjnej odmówiono na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym dla tego rolnika do jednolitej płatności obszarowej jest większa niż 3 ha.

Z kolei płatność za zazielenienie przyznano do powierzchni stwierdzonej, gdyż płatność ta nie jest objęta regulacjami art. 19 i art. 19a rozporządzenia 640/2014, natomiast w myśl art. 23 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), jeżeli obszar zgłoszony do jednolitej płatności obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, do obliczania płatności za zazielenienie, stosuje się obszar zatwierdzony. Stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności wynosiła 2,04 ha i powierzchnia ta stanowiła podstawę przyznania płatności za zazielenienie.

Ustalenia organów znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i tym samym sąd podziela wnioski jakie zostały wywiedzione.

Dokonując weryfikacji wniosku, organy słusznie przyjęły, że działki te nie mogą być objęte wnioskowaną pomocą.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, iż organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i prawidłowo przeprowadziły postępowanie, zgodnie z modyfikacjami wynikającymi z art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto organ odwoławczy dokonał całościowej merytorycznej oceny sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji organu II instancji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., opisuje bowiem ustalenia faktyczne w oparciu o prawidłowo zebrany materiał dowodowy, a ponadto wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia i ustosunkowuje się do zarzutów odwołania.

W tych okolicznościach nie można uznać, że organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa). Ustalony stan faktyczny stał się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zarówno skarżąca jak i jej mąż podejmowali wobec tych samych gruntów określone zabiegi agrotechniczne, przy czym działalność prowadzona przez obie strony konfliktu częściowo się wykluczała. W konsekwencji, zasadnie organ uznał, że sporne grunty nie stanowią części odrębnego gospodarstwa rolnego prowadzonego przez skarżącą, co skutkowało odmową przyznania płatności.

Zasadne też było nałożenie kar administracyjnych.

Ze względu na powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę