Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 594/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i 2,  art. 19  ust. 1 i 4,  art. 43  ust. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Sędzia WSA Anna Wójcik Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Frydryk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 2 września 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec 2006r. I. oddala skargę, II. przyznaje pełnomocnikowi skarżącego doradcy podatkowemu E. K. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 738,00 zł (słownie zł: siedemset trzydzieści osiem 00/100) w tym podatek VAT 138,00 zł (słownie zł: sto trzydzieści osiem 00/100) tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2 września 2010 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu w oparciu o art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – powoływanej dalej jako: Ordynacja, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 15 czerwca 2010r., nr [...] określającą K. N. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2006 r. w wysokości 2.085 zł.

Jak wynikało z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych w następstwie przeprowadzonej u podatnika kontroli, nie wykazywał on w poszczególnych miesiącach objętych kontrolą, w tym także w spornym w sprawie okresie rozliczeniowym, podatku należnego z tytułu dokonanych transakcji sprzedaży pojazdów samochodowych. Ujawniono, iż podatnik prowadził działalność gospodarczą pod nazwą N. K. "A" - Przedsiębiorstwo Budowlane, w odniesieniu do której, już z dniem 28 listopada 2003 r. utracił prawo do zwolnienia podmiotowego od podatku od towarów i usług z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

W miesiącu lipcu 2006 r., skarżący sprzedał w kraju samochód Audi A4 1,6 KAT zawierając umowę kupna – sprzedaży w dniu 17.07.2006 r. z E. B.. Samochód ten skarżący nabył w dniu 29.12.2005 r. w cenie 385,84 zł (100 Euro) w jednym z krajów członkowskich Unii, a sprzedał za kwotę 11.800 zł.

Z uwagi na to, że w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 marca 2006 r. jak ustalono w trakcie poprzedniej kontroli za lata 2004, 2005 oraz miesiące: styczeń, luty, marzec 2006 r. podatnik, jak wynikało z poczynionych w sprawie ustaleń, nabył aż 52 samochody osobowe, które później sprzedawał innym osobom na terenie kraju z zyskiem, organ podatkowy I instancji uznał, że czynności te były wykonywane w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania ich w sposób częstotliwy i w ramach działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) – powoływanej dalej jako: ustawa VAT. Dało to, w ocenie organu, podstawę do przyjęcia, iż skarżący działał w charakterze podatnika podatku od towarów i usług i zobligowany był do rozliczenia podatku VAT z tytułu sprzedaży sam

ochodów i wystawienia faktur dokumentujących sprzedaż samochodów na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, organ podatkowy dokonał określenia podatnikowi zobowiązania w podatku od towarów i usług za sporny miesiąc rozliczeniowy. Zaś z uwagi na charakter działalności – handel używanymi samochodami - do opodatkowania zastosował szczególne procedury unormowane w art. 120 ustawy VAT, gdzie podstawą opodatkowania jest marża.

Odwołując się od powyższej decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podniósł, że fakt zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej pod firmą Przedsiębiorstwa Budowlanego "A" nie dowodzi jeszcze, iż działalność ta była rzeczywiście "prowadzona", gdyż pomimo zarejestrowania działalności gospodarczej i zgłoszenia w urzędzie skarbowym jej rozpoczęcia, faktycznie jej nie wykonywał. Dlatego też, zdaniem skarżącego, organ I instancji zignorował ustawowe sformułowanie "prowadzenie" działalności gospodarczej i pojęcie przedsiębiorcy określone w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, jak i w ustawie z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej. Zwrócił także uwagę, że zarejestrowane przedsiębiorstwo nie posiada w zakresie swojej działalności importu pojazdów, pośrednictwa handlowego, czy autokomisu, a zatem gdyby przyjąć, że prowadził działalność w ramach wskazanego przedsiębiorstwa, to nie powinno to mieć znaczenia w odniesieniu do handlu samochodami, gdyż zarejestrowany zakres działalności nie odpowiada tejże działalności handlowej. Ponadto zarzucił organowi, iż nie dowiódł on, że zakupy poszczególnych pojazdów dokonywane były z zamiarem ich dalszej odsprzedaży. Według strony odsprzedaż ta nie miała charakteru profesjonalnego obrotu, z uwagi na brak stosownej rejestracji prowadzenia działalności gospodarczej w tym zakresie. Skarżący podkreślił także, że nigdy nie był podatnikiem podatku od towarów i usług wskazał na okoliczność, że ilekroć składał w urzędzie skarbowym wnioski o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług (VAT-24), zawsze uzyskiwał stosowne zaświadczenia VAT-25 o braku obowiązku uiszczania podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportu, co utwierdziło go w przekonaniu, iż nie jest podatnikiem podatku VAT. Urząd skarbowy nie informował go przy tym o konieczności zarejestrowania właściwej działalności, a aktualnie swoimi błędami próbuje obarczyć podatnika. Zwrócił także uwagę na fakt, że nie miał obowiązku wystawiania faktur VAT, gdyż dokonywał odsprzedaży samochodów jako osoba fizyczna, nieprowadząca działalności gospodarczej i tym samym niebędąca podatnikiem podatku od towarów i usług. Dodatkowo zarzucił nie uwzględnienie w zaskarżonej decyzji wskazanych przez niego kosztów uzyskania przychodów.

W tym stanie faktycznym i prawnym Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, iż zgodnie z art. 5 ustawy VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, a przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 ustawy VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Stosownie zaś do ust. 2 tego artykułu, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z przytoczonej definicji wynika, że działalność gospodarcza w rozumieniu analizowanej ustawy to przede wszystkim profesjonalny obrót gospodarczy, jednak za działalność taką uznaje się też czynności z zakresu działalności produkcyjnej, handlowej, usługowej, wykonywane sporadycznie, a nawet jednorazowo - jednak wtedy, gdy okoliczności wykonywania tych transakcji wskazują na zamiar ich wykonywania w sposób częstotliwy. Zauważył ponadto, co wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 stycznia 2008 r., Nr [...] i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25 czerwca 2008 r. (sygn. akt I SA/Op 55/08), że podatnik w dniu 28 listopada 2003 r. utracił prawo do zwolnienia od podatku od towarów i usług, stając się tym samym czynnym podatnikiem podatku VAT, zobowiązanym do prowadzenia ewidencji, sporządzania deklaracji oraz odprowadzania podatku VAT. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej bezsprzeczny jest fakt prowadzenia przez podatnika działalności w zakresie handlu samochodami używanymi, przez co należy rozumieć zorganizowaną wymianę dóbr, obrót towarów polegający na kupnie - sprzedaży. Handel oznacza bowiem dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Podatnik dokonał zakupu i sprzedaży 52 pojazdów. Systematyczne nabywanie pojazdów na terenie krajów Unii Europejskiej i ich dostawa do kraju wskazują, że czynności te były wykonywane w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania ich w sposób częstotliwy i miały charakter działalności handlowej i zarobkowej. Podatnik dokonywał nabycia samochodów z zamiarem ich dalszej odsprzedaży, o czym świadczy, zdaniem Dyrektora, sprzedaż pojazdów w krótkim czasie od daty ich nabycia i różnice pomiędzy ceną nabycia i sprzedaży. Czynności te były wykonywane w sposób częstotliwy, w celach zarobkowych, a świadczy o tym skala prowadzonej działalności, brak uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz fakt, iż skarżący nie zatrudniał pracowników, którzy mogliby prowadzić pojazdy mechaniczne. Te okoliczności potwierdzają, iż zakup samochodów używanych następował wyłącznie celem dalszej odsprzedaży. Zatem działalność ta miała charakter profesjonalnego obrotu używanymi pojazdami. Nadto Dyrektor podkreślił, że sam podatnik, na wezwanie organu podatkowego oświadczył, iż w latach 2003 – 2005 źródłem jego utrzymania były dochody, które uzyskiwał z handlu samochodami. Dyrektor zauważył także, iż o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz o statusie podatnika nie decyduje wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy też zgłoszenie rejestracyjne, lecz charakter wykonywanych czynności i sposób działania osoby je wykonującej. Ocena zebranych dowodów i ustalony na ich podstawie stan faktyczny uprawniał, zdaniem organu II instancji, do przyjęcia, że K. N. wykonując czynności polegające na nabyciu i sprzedaży samochodów używanych prowadził działalność gospodarczą i działał w charakterze podatnika podatku od towarów i usług w rozumieniu przepisów ustawy VAT.

Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się z przekonaniem podatnika, iż wystawiane przez organ podatkowy zaświadczenia (VAT-25) o braku obowiązku uiszczania podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportu utwierdziły go w przekonaniu, iż nie jest podatnikiem podatku VAT. Jak podkreślił Dyrektor zaświadczenia wydawane były na okoliczność istnienia obowiązku podatkowego z tytułu nabycia, a nie sprzedaży pojazdów i organ wydając pojedyncze zaświadczenia, nie miał obowiązku badać na tym etapie dalszych losów zakupionych samochodów. Dopiero analiza ilości złożonych wniosków VAT-24 spowodowała wszczęcie stosownego postępowania, które ujawniło zaistniałe nieprawidłowości.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy VAT podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-22, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4, przez który rozumie się kwotę należną z tytułu sprzedaży, pomniejszoną o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy. Obrotem jest także otrzymana dotacja, subwencja i inna dopłata o podobnym charakterze związana z dostawą lub świadczeniem usług. W związku z tym, iż podatnik, prowadził działalność gospodarczą polegającą na skupie towarów używanych (samochodów) i ich dalszej odsprzedaży, podstawę opodatkowania ustalono w oparciu o art. 120 ust. 4 ustawy VAT. W myśl wskazanego przepisu, w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, nabytych uprzednio przez podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odsprzedaży, podstawą opodatkowania jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku. Przez towary używane rozumie się ruchome dobra materialne nadające do dalszego użytku w ich aktualnym stanie lub po naprawie. Jednocześnie Dyrektor podkreślił, iż dla celów zastosowania procedury opodatkowania marży został spełniony warunek określony w art. 120 ust. 10 ustawy VAT, bowiem z dokumentów wynika, że pojazdy zostały nabyte przez podatnika od osób fizycznych niebędących podatnikami podatku od wartości dodanej bądź od podatników podatku od wartości dodanej dokonujących dostawy tych pojazdów z zastrzeżeniem szczególnej procedury opodatkowania marży. W celu określenia marży uzyskanej ze sprzedaży pojazdów przyjęto ceny nabycia pojazdów z umów zakupu, po przeliczeniu wg średniego kursu waluty obcej obowiązującej na dzień nabycia pojazdu. W miesiącu lipcu 2006 r. z tytułu dokonanych przez podatnika dostaw pojazdów samochodowych podstawę opodatkowania stanowiła marża w łącznej kwocie 11.414,16 zł, a podatek należny – 2.085,29 zł, obliczony wg podstawowej stawki 22%.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia kosztów uzyskania przychodów poniesionych w związku z rejestracją większości samochodów (opłaty za zarejestrowanie, za badania techniczne pojazdów sprowadzanych z zagranicy) Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż brak jest podstaw do ich uwzględnienia. Nie negując konieczności ponoszenia tego rodzaju opłat zauważył, że w przypadku podatku od towarów i usług nie występuje kategoria kosztów przychodów. Na zasadach, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy VAT podatnikowi przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Jednakże przepisy regulujące zastosowaną szczególną procedurę w zakresie dostawy towarów używanych nie przewidują takiej możliwości, co wynika jednoznacznie z regulacji w/w art. 86 ust. 1 ustawy VAT odwołującej się do treści art. 120 ust. 19 stanowiącego, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów używanych, jeżeli podlegały opodatkowaniu zgodnie z ust. 4 i 5, co w niniejszej sprawie niewątpliwie miało miejsce.

Dyrektor wyjaśnił także, że z treści art. 19 ust. 1 ustawy VAT wynika, iż obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi, natomiast w myśl art. 19 ust. 4 ustawy VAT, jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. W sytuacji, gdy podatnik zobowiązany był do potwierdzenia danej transakcji fakturą VAT, a tego nie uczynił, obowiązek podatkowy z tytułu tejże sprzedaży powstaje siódmego dnia od dnia dokonania sprzedaży.

Ponieważ podatnik, dokonał sprzedaży samochodu Audi A4 1,6 KAT na rzecz osoby fizycznej, nie prowadzącej działalności gospodarczej, to obowiązek podatkowy z tytułu VAT powstał zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy VAT w dniu zawarcia umowy sprzedaży, tj. w dniu 17.07.2006 r., a zatem podatnik miał również obowiązek wykazać podatek należny związany ze sprzedażą tego samochodu w rozliczeniu podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2006 r.

Nie godząc się z wydaną decyzją K. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że wydana została z naruszeniem prawa.

Uzasadniając skargę wskazał, że fakt, iż posiada formalnie zarejestrowane, nie prowadzące jednak faktycznej działalności gospodarczej przedsiębiorstwo budowlane, nie czyni z niego jeszcze przedsiębiorcy. Skarżący podkreślił, iż nie dokonał w urzędzie skarbowym czynności związanych z zarejestrowaniem jako podatnik VAT, a organy wbrew prawu starają się pozyskać nienależny podatek. Podkreślił także, że dokonując importu samochodów zwracał się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środków transportu, płacąc przy tym stosowną opłatę i organ podatkowy zawsze zwalniał go z takiego obowiązku, sporządzając stosowne zaświadczenie na druku VAT - 25. Z tych okoliczności skarżący wywiódł, że jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, posiadająca firmę, której zakres działalności dotyczy usług remontowo – budowlanych (a nie importu samochodów), został zwolniony z obowiązku uiszczania podatku VAT. Zaznaczył, iż samochody sprowadzane były przez niego w celach hobbystycznych, jednakże w związku z tym, iż niemal każdy miał ukryte wady, zostały zbyte. Przy czym zbycie nastąpiło przez niego jako osobę fizyczną, nie zaś w ramach działalności B –K. N. W tej sytuacji obowiązek podatkowy od odsprzedaży w kraju używanych pojazdów spoczywa – jego zdaniem - na nabywcach pojazdów, uiszczających podatek od czynności cywilnoprawnej.

W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2011 r. wyznaczony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 15 ustawy VAT. Pełnomocnik kwestionował stanowisko organów, stwierdzając, iż obrót samochodami nie był dokonywany w ramach działalności z zamiarem dalszej odsprzedaży. Zdaniem pełnomocnika sam fakt sprzedaży w okresie od 1.05.2004 do 31.03.2006 r. 52 pojazdów nie świadczy, iż podatnik prowadził handel używanymi samochodami. Powołując się na uchwałę NSA z dnia 29.10.2007 r. w składzie 7 sędziów (sygn. akt I FPS 3/07) pełnomocnik wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie Skarżącego nie można było uznać za podatnika VAT, gdyż dokonane czynności nie miały charakteru zawodowego, profesjonalnego i zorganizowanego. Dodatkowo pełnomocnik wskazał także na wyrok NSA z 28.03.2008 r (sygn. I FSK 474/07), zgodnie z którym przez handel należy rozumieć dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży. Zatem już w chwili zakupu musi istnieć zamiar dokonania tej czynności w celu późniejszej odsprzedaży. Natomiast, według pełnomocnika, Skarżący kupował samochody jako osoba fizyczna na własne potrzeby. Zdaniem pełnomocnika czynność opodatkowana w postaci dostawy towaru ma miejsce, gdy w odniesieniu do tej czynności skarżący byłby podmiotem występującym w charakterze podatnika VAT, co oznacza, iż w tym zakresie prowadziłby działalność gospodarczą. Zatem aby skarżący mógł być uznany za podatnika VAT musiałby prowadzić działalność handlową w zakresie profesjonalnej sprzedaży pojazdów samochodowych. Natomiast skarżący samochód Audi A4 zakupił do majątku osobistego jako osoba fizyczna. Zgodnie zaś z wyrokiem NSA (I FSK 1736/08) sprzedaż majątku własnego nie jest nigdy i w żadnych okolicznościach działaniem tworzącym przesłanki wskazujące na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Ponadto nie można uznać za częstotliwe zawarcie nawet kilkunastu transakcji sprzedaży w odniesieniu do majątku własnego.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej oddalenie i co do istoty sporu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w realiach dokonanych ustaleń faktycznych skarżący był podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy VAT.

Skarżący wywodził, iż podatnikiem nie był, a swoje przekonanie w tej kwestii opierał na tym, iż pomimo zarejestrowania działalności gospodarczej w branży remontowo – budowlanej nie świadczył on usług w tym zakresie. Jak bowiem wskazywał, jego firma była jedynie formalnie zarejestrowana i nie ciążył na nim obowiązek rejestracji tej działalności na użytek podatku od towarów i usług w urzędzie skarbowym, jak również nie miał obowiązku prowadzenia stosownej ewidencji, a co za tym idzie obliczania i odprowadzania podatku należnego od osiągniętego obrotu. Ponadto skarżący podkreślał, iż nabywanie samochodów używanych na terenie państw Wspólnoty Europejskiej, ich import do kraju, a następnie sprzedaż, nawet wielokrotna, ponieważ nie mieści się w zakresie działalności remontowo – budowlanej, nie może być uznana za czynności podlegające opodatkowaniu. Czynności te bowiem nie zostały dokonane w ramach profesjonalnej (formalnie zarejestrowanej) działalności handlowej. Ponadto na takie przeświadczenie podatnika wpływ miał fakt, iż organ podatkowy każdorazowo na jego wniosek wystawiał mu zaświadczenie (VAT-25) o braku obowiązku uiszczania podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportowego, a transakcje polegające na sprzedaży pojazdów używanych obciążone są podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Odmienne stanowisko w tej kwestii prezentowały organy podatkowe. W ich przekonaniu systematyczne nabywanie 52 samochodów, a następnie ich dostawy na terenie kraju wskazywały na zamiar wykonywania tych czynności częstotliwie, co przesądza o ich zarobkowym i handlowym charakterze i o tym, że przedmiotowe pojazdy nabywane były w celu ich dalszej odsprzedaży. Rozmiar podejmowanych działań, stosunkowo niewielki upływ czasu od chwili nabycia pojazdu do chwili jego sprzedaży z zyskiem, jak i też oświadczenie samego podatnika, iż na przestrzeni lat 2003 – 2005 utrzymywał się z handlu samochodami, wskazywały zdaniem organów, że taka działalność stanowi działalność gospodarczą podlegająca opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Organy wzięły przy tym pod uwagę, że skarżący na mocy ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10 stycznia 2008r., utrzymanej w mocy prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Op 55/08, utracił prawo do podmiotowego zwolnienia od podatku od towarów i usług i stał się czynnym podatnikiem tego podatku.

Mając powyższe na względzie w pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT opodatkowanie podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zaś przez dostawę towarów rozumie się, co wynika z art. 7 ust.1 pkt 1 przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

Nie powinno zatem budzić żadnych wątpliwości, iż działalność polegająca na imporcie używanych samochodów osobowych i następnie ich sprzedaż na terenie kraju osobom fizycznym i podmiotom gospodarczym stanowi odpłatną dostawę towarów, a więc są to czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, pod tym wszakże warunkiem, iż dokonuje ich podmiot będący podatnikiem tego podatku.

Podatnikami są natomiast - jak wynika to z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT - osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat tej działalności. Zaś pojęcie działalności gospodarczej na użytek tej ustawy podatkowej zdefiniowane zostało w ust. 2 art. 15, gdzie przyjęto, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z treści przedstawionego wyżej przepisu art. 15 ustawy VAT wynika po pierwsze, że podatnikiem jest każdy podmiot, niezależnie od jego formy organizacyjno - prawnej, który samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na cel oraz rezultat takiej działalności. Zaś po drugie, zawarta w tym przepisie definicja działalności gospodarczej jest inna niż definicja występująca w prawie działalności gospodarczej, inna niż zawarta w Ordynacji podatkowej, różni się także od definicji zawartych w innych ustawach podatkowych, np. w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powyższa definicja ma przy tym charakter generalny, pozwalający na objęcie pojęciem podatnika tych wszystkich podmiotów, które prowadząc określoną działalność występują w obrocie gospodarczym. Chociaż ustawa nie wyraża tego wprost, przyjąć trzeba, że działalnością gospodarczą jest w zasadzie tylko ta aktywność, która wykonywana jest zawodowo, profesjonalnie.

Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą aktywności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w odniesieniu do tych czynności. Oznacza to zatem, że winna ona być wykonywana samodzielnie i w sposób częstotliwy. Z przytoczonych definicji podatnika i działalności gospodarczej wynika również, że zaliczenie danego podmiotu do kategorii podatnika VAT następuje na skutek wykonywania przez ten podmiot czynności podlegających opodatkowaniu, określonych w art. 5 ust. 1 ustawy VAT, a niezależnie od dopełnienia innych obowiązków wynikających z przepisów prawa np. rejestracji celem uzyskania numeru NIP, zgłoszenia podjęcia wykonywania działalności gospodarczej i określenie przedmiotu tej działalności, uzyskania wpisu do odpowiedniego rejestru, czy poniesienia wymaganej opłaty. Zatem, choć co do zasady, prowadzenie profesjonalnej działalności gospodarczej ma miejsce po spełnieniu przewidzianych prawem wymogów, to jednak nie dopełnienie tych obowiązków, samo w sobie nie eliminuje danego podmiotu z kręgu podatników na gruncie omawianej ustawy podatkowej, czego zdaje się nie dostrzegać skarżący.

W niekwestionowanych realiach rozpatrywanej sprawy, sprzedaż importowanych używanych samochodów osobowych w sposób zorganizowany, powtarzalny, w celach zarobkowych jest działalnością gospodarczą o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy VAT, i to niezależnie od tego - o czym wyżej była mowa - że skarżący nie dokonał ciążących na nim obowiązków wynikających z samej ustawy o podatku od towarów i usług, do czego był zobligowany z momentem utraty zwolnienia podmiotowego od tego podatku (określonego w art. 14 ust. 3 ustawy VAT), co nastąpiło z dniem 28.11.2003 r., i co wynika z ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 10.01.2008 r. i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 25.06.2008 r., sygn. akt I SA/Op 55/09. Z tą też datą skarżący stał się czynnym podatnikiem podatku VAT i obowiązany był do dokonania rejestracji na potrzeby tego podatku, prowadzenia ewidencji, sporządzania deklaracji oraz odprowadzania podatku należnego. Obowiązku wykonywania przedstawionych powinności nie niweczyła nawet ta okoliczność, że w ramach zarejestrowanej działalności remontowo - budowlanej skarżący nie świadczył odpłatnych usług, a de facto zakres tej działalności rozszerzył, czy raczej ją zmienił i trudnił się sprzedażą używanych samochodów osobowych tj. zajmował się odpłatną dostawą towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, która to czynność podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Ustaleniu, że skarżący był podatnikiem VAT wykonującym samodzielnie działalność gospodarczą nie sprzeciwia się i to, że na jego żądanie wystawiane były przez organ podatkowy zaświadczenia VAT-25 o braku obowiązku uiszczania podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środków transportowych, gdyż dotyczyły one zwolnienia z tytułu nabycia samochodu, a nie jego późniejszego zbycia w kraju. O tej zaś okoliczności organ podatkowy nie był informowany, a to właśnie wykonywanie tych czynności zrodziło po stronie skarżącego powstanie obowiązku podatkowego. Również kwestia uiszczenia przez nabywców przedmiotowych samochodów osobowych podatku od czynności cywilnoprawnych nie niweczyła powstania po stronie skarżącego obowiązku w podatku od towarów i usług. Podatek VAT i podatek od czynności cywilnoprawnych to dwa różne podatki i problem poprawności określenia czy pobrania tego ostatniego może być rozstrzygnięty w odrębnie toczonym postępowaniu.

Za słuszne uznać też trzeba stanowisko organów podatkowych, iż na gruncie podatku od towarów i usług - w odróżnieniu od podatków dochodowych - nie występuje kategoria kosztów uzyskania przychodów. Brak było zatem podstaw, by korygować wielkość osiągniętego ze sprzedaży używanych samochodów osobowych obrotu o wskazane przez skarżącego wydatki (za zarejestrowanie samochodów, za przeprowadzanie badań technicznych).

Na gruncie podatku od towarów i usług, stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy VAT podatnikowi przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług. Jednakże prawo pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wyłączone zostało w sytuacji, gdy opodatkowania dokonano z wykorzystaniem szczególnych procedur z zakresu dostawy towarów używanych. Wynika to wprost z treści art. 120 ust. 19 ustawy VAT, który stanowi, że obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów używanych, jeżeli podlegały opodatkowaniu zgodnie z ust. 4 i 5 tego przepisu. Tę właśnie procedurę zasadnie przyjęto do opodatkowania dostawy towarów używanych (sprzedaży używanych samochodów osobowych). Na tę kwestię zwrócił uwagę również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24.10.2006 r., sygn. akt I FSK 93/06, w którym stwierdził, "iż po dniu 1 maja 2004 r. podstawę opodatkowania podatkiem VAT sprzedaży samochodów używanych, nabytych w celu odprzedaży stanowi marża". Stanowisko to znajduje oparcie w treści art. 120 ust. 4 ustawy VAT, w którym to przepisie stwierdza się, że w przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania jest marża stanowiąca różnicę pomiędzy całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszoną o kwotę podatku.

Sąd oceniając w rozpatrywanym przypadku poprawność ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego z tytułu dostawy przez skarżącego samochodu marki Audi A 4 na rzecz osoby fizycznej (nie będących podatnikami VAT) uznał, iż dokonane w tym zakresie ustalenia znajdują w pełni oparcie w treści art. 19 ust. 1 ustawy VAT, a ponadto organy podatkowe przyjęły prawidłowe wartości do obliczenia, stanowiącej podstawę opodatkowania, marży.

Z przedstawionych zatem powodów, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione, co Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na uwadze, w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.

Ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego przyznano wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną stosownie do art. 250 p.p.s.a. oraz par. 4 ust. 1 pkt 1, par. 3 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31.01.2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31 poz. 153 ze zm.), powiększone o 23% podatku VAT