Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 90/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 90/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r., sprawy ze skargi J.Z., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 25 września 2014 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. J.Z. (dalej: skarżący) wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej prawa podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług.

We wniosku podano następujące zdarzenie przyszłe. W dniu 15 września 2008 r. została zawarta umowa z instytucją finansową na najem lokalu do 2 listopada 2019 r. Obecnie skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i jest czynnym podatnikiem VAT. Instytucja finansowa w związku z pozyskaniem nowego lokalu zaproponowała wcześniejsze rozwiązania umowy najmu i wypłatę odszkodowania. Dodatkowo skarżący uzupełnił opis sprawy o następujące informacje. Umowa nie zawiera postanowień dotyczących możliwości wcześniejszego rozwiązania. Umowa została zawarta na czas określony 10 lat z możliwością jej rozwiązania w razie rażącego naruszenia postanowień umowy (brak zapłaty za najem). Nie przewidziano możliwości wypowiedzenia umowy najmu z zachowaniem terminu wypowiedzenia. Strony nie umówiły się na możliwość rozwiązania umowy za obopólną zgodą stron. Strony zawarły porozumienie w kwestii wypłaty odszkodowania w związku z niedotrzymaniem warunków umowy najmu (przedterminowym rozwiązaniem) uzgadniając kwotę odszkodowania. W trakcie trwania umowy najmu nie sporządzano aneksów do tej umowy.

W związku z powyższym skarżący zapytał, czy odszkodowanie wypłacone wynajmującemu z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, skarżący zauważył, że pojęcie odszkodowania należy rozumieć jako rekompensatę, zadośćuczynienie. Istotą odszkodowania nie jest odpłatność za pewne świadczenie, lecz rekompensata za pewną szkodę. Zdaniem skarżącego, w tej sytuacji mamy do czynienia z odszkodowaniem za częściowe niewykonania umowy najmu. Jako wynajmujący lokal skarżący ponosi szkodę wynikającą z wcześniejszego rozwiązania umowy, a uzyskanie odszkodowanie stanowi dla niego częściową rekompensatę tych strat. Zawarcie umowy długoterminowej stanowiło dla niego rodzaj zabezpieczenia finansowego, a zarazem możliwość planowania kierunków rozwoju firmy skarżącego. Przedterminowe rozwiązanie umowy najmu pozbawia skarżącego tych atutów i zdecydowanie pogarsza jego sytuację na rynku co stanowi widoczną szkodę dla niego i jego firmy. Należne odszkodowanie ma charakter jednorazowy i jednostronny, a więc nie wiąże się z nim żadne wzajemne świadczenie. W ocenie skarżącego uzyskanie odszkodowania nie zawiera się w czynnościach wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: u.p.t.u.), a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

W dniu 25 września 2014 r. Minister Finansów działając przez Dyrektora Izby Skarbowej wydał interpretację indywidualną nr [...], w której uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe.

Organ przytoczył treść adekwatnych przepisów prawa oraz wskazał, że na gruncie prawa cywilnego odszkodowanie za doznaną szkodę majątkową lub niemajątkową uzależnione jest od zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy łączą obowiązek naprawienia szkody. Ponadto, między zdarzeniem a zaistniałą w jego wyniku szkodą musi istnieć związek przyczynowy. Szkoda polega na nienależytym wykonaniu bądź niewykonaniu zobowiązania przez dłużnika, istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy działaniem lub zaniechaniem a szkodą. Brak tych przesłanek powoduje, że nie mamy do czynienia ze szkodą, za powstanie której dłużnik zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania. Organ stwierdził, że istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie, co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Dla przybliżenia tej kwestii Minister odwołał się do rozważań zawartych w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt III CZP 39/12. Choć Sąd Najwyższy zajmował się kwestią odmienną od będącej przedmiotem wniosku, tj. zagadnieniem kary umownej w przypadku odstąpienia od umowy, na uwagę zasługują wywody natury ogólnej dotyczące możliwości powstania szkody w wyniku samego rozwiązania umowy (to, że w uchwale chodzi o odstąpienie od umowy, a nie rozwiązanie jej w wyniku porozumienia stron, pozostaje dla przydatności rozważań Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie bez istotnego znaczenia). Kwintesencja stanowiska Sądu Najwyższego sprowadza się do tego, że kara umowna, stanowiąca surogat odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, musi wiązać się z powstałą szkodą, a samo odstąpienie od umowy obowiązku zapłaty odszkodowania, choćby w postaci kary umownej, nie rodzi. Podobnie można stwierdzić, że sam fakt wcześniejszego rozwiązania umowy za porozumieniem stron nie daje podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szkody. Zaś określenie, że jest to odszkodowanie "w związku z przedterminowym rozwiązaniem umowy" także szkody tej nie określa. Nadmienić również można, że to, iż umowa najmu sama w sobie nie przewiduje możliwości jej wypowiedzenia, nie oznacza jeszcze, że strony umowy nie mogą później dokonać - w ramach swobody kontraktowej - modyfikacji łączącego je stosunku prawnego, poprzez np. zawarcie porozumienia umowę najmu rozwiązującego. Trudno więc stwierdzić, dlaczego taka zmiana - dokonana za zgodą obu stron - miałaby świadczyć o tym, że niejako automatycznie dochodzi do powstania szkody, która wymaga wypłacenia odszkodowania. Organ skonstatował, że ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Zatem, jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem. W rozpatrywanej sprawie Strony zawarły porozumienie wyrażone w umowie, na mocy którego łącząca je umowa o świadczenie usług najmu lokalu przewiduje, że w sytuacji niedotrzymania warunków umowy najmu, tj. przedterminowego rozwiązania umowy, kontrahent zobowiązany jest się do zapłaty odszkodowania z tego tytułu. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie rozwiązanie umowy poprzez zawarcie pomiędzy Stronami porozumienia oraz wpłacenie określonej kwoty na rzecz skarżącego, prowadzi do zgodnego zakończenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku w inny sposób niż pierwotnie było to przewidziane, nie jest natomiast rezultatem jednostronnego niewywiązywania się lub nienależytego wywiązania się przez którąś ze stron umowy z ciążących na niej obowiązków. Zdaniem organu, przedmiotowego wynagrodzenia należnego skarżącego nie można zatem uznać za zadośćuczynienie za utracone korzyści, stanowi ono bowiem formę wynagrodzenia za jego działanie – tj. wyrażenie zgody na odstąpienie od umowy. W analizowanym przypadku istnieje bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem. Zgodę na zaniechanie określonej czynności (odstąpienie od umowy), za którą skarżący otrzymuje określoną kwotę pieniężną, należy traktować jako określone świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ spełniona jest przesłanka istnienia związku pomiędzy wpłatą należności, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Z uwagi na przywołane regulacje i przedstawiony opis sprawy organ stwierdził, że czynność skarżącego w postaci wyrażenia zgody na wcześniejsze rozwiązanie zawartej umowy stanowi odpłatne świadczenie usług przez skarżącego na rzecz kontrahenta, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.t.u. W analizowanym przypadku istnieje bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem, kwota ustalona na mocy zawartego porozumienia, w zamian za odstąpienie od umowy stanowi wynagrodzenie za te usługi i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wezwawszy uprzednio organ do usunięcia naruszenia prawa, pismem z dnia 12 grudnia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. interpretację indywidualną, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie art. 8 ust. 1 u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zapłata przez najemcę – na podstawie zawartego porozumienia – odszkodowania za przedterminowe rozwiązanie umowy najmu stanowi wynagrodzenie w zamian za świadczenie usług w rozumieniu tego przepisu i z tego względu podlega opodatkowaniu podatkiem VAT.

Skarżący stwierdził, że zapłata przez najemcę na rzecz wynajmującego określonej kwoty pieniężnej w związku z wcześniejszym rozwiązaniem umowy najmu niewątpliwe ma charakter odszkodowawczy. Wcześniejsze rozwiązanie umowy rodzi bowiem po stronie wynajmującego szkodę w postaci utraty zakładanych i zagwarantowanych umową dochodów, a wyłączną tego przyczyną jest brak po stronie najemcy woli kontynuowania umowy, czego konsekwencją może być zaniechanie przez niego wykonywania obowiązków umownych. W tych okolicznościach sprawy rozwiązanie w drodze porozumienia umowy przez wynajmującego jest decyzją gospodarczo uzasadnioną (a nawet konieczną dla uniknięcia wieloletniego i kosztownego sporu z najemcą), co w żaden sposób nie wpływa na ściśle odszkodowawczy charakter otrzymanego od najemcy świadczenia. W ocenie skarżącego dla uznania określonego świadczenia za odszkodowanie z tytułu nienależytego wykonania umowy najmu nie ma bowiem znaczenia, czy przedmiotowa kwota jest wypłacana na podstawie porozumienia pomiędzy stronami, czy też jest ona egzekwowana przez jedną ze stron wbrew woli drugiej strony umowy. Decydujące znaczenie w tym zakresie ma bowiem związek określonego świadczenia z poniesioną przez drugą stronę umowy szkodą w postaci pomniejszenia majątku lub utraty dochodów, których strona nie uzyska z powodu nienależytego wykonywania umowy najmu. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w przedstawionym przez wnioskodawcę stanie faktycznym wskazane przesłanki zostały spełnione. Skarżący zauważył, że przyjęcie za prawidłowe stanowiska organu Dodatkowego prowadzi do całkowicie nieakceptowanych i niezrozumiałych skutków, przy takiej interpretacji pojęcia odszkodowania, jak przyjęto w kwestionowanej interpretacji, można bowiem przyjmować, że nawet zapłata części dochodzonego odszkodowania na mocy zawartej ugody sądowej stanowi de facto wynagrodzenie za rezygnację przez poszkodowanego z dochodzenia całości odszkodowania, a nie odszkodowanie za poniesione szkody, co nie sposób uznać za założenie prawidłowe racjonalne.

Niezależnie od powyższego skarżący podniósł, że Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji wykroczył poza zakres przedmiotu sprawy. Rolą organu podatkowego w sprawie udzielenia interpretacji podatkowych jest bowiem dokonanie właściwej interpretacji przepisów prawa podatkowego w oparciu o przedstawiony przez podatnika stan faktyczny. Skoro zatem podatnik wskazuje, że określone kwoty otrzymywane przez niego od najemcy za niedotrzymanie przez niego warunków umowy stanowią odszkodowanie, to organ podatkowy w ramach udzielania interpretacji prawa podatkowego nie może tego kwestionować. Kwestionując to, podważa podany stan faktyczny przez podatnika i de facto zaczyna interpretować przepisy prawa cywilnego i postanowienia umów cywilnoprawnych. Tymczasem kwalifikacji danego stanu faktycznego w zakresie prawa cywilnego, a w konsekwencji podatkowego organ może dokonywać w postępowaniu podatkowym, a nie w przypadku udzielenia interpretacji podatkowej. Już z tego względy kwestionowaną interpretację należy uznać za nieprawidłową i wydaną z naruszeniem art. 14b O.p.

W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego uchyla taką interpretację (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na interpretację prawa podatkowego Sąd administracyjny kontroluje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji oraz prawidłowość prowadzonego w tej sprawie postępowania interpretacyjnego, a więc zgodność z prawem samej czynności według stanu prawnego z daty jej dokonania oraz legalność postępowania poprzedzającego jej wydanie.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona interpretacja została dokonana w oparciu o nieprawidłową wykładnię prawa.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy świadczenie pieniężne, określone we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji prawa podatkowego jako odszkodowanie, wypłacone skarżącemu, jako wynajmującemu, z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu – stanowi świadczenie z tytułu wykonania usługi. Zagadnienie to było już przedmiotem wypowiedzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 91/15, którą Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela i przyjmuje za własną.

W tym miejscu w pierwszym rzędzie należy przywołać treść art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W świetle art. 7 ust. 1 u.p.t.u., przez dostawę towarów rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Stosownie zaś do treści art. 2 pkt 6 u.p.t.u., przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postaci energii. W myśl art. 8 ust. 1 u.p.t.u., przez świadczenie usług, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 u.p.t.u.

Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu, a pojęcie to ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Przy czym nie każde powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Z treści przywołanego bowiem art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Zatem aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Dana usługa podlega więc opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym i w ten sposób że zapłacona kwota stanowi rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych.

Z przedstawionych przez skarżącego okoliczności wynika, że strony zawarły umowę najmu lokalu do 2 listopada 2019 r., która to umowa nie zawierała postanowień dotyczących możliwości wcześniejszego rozwiązania. Sama umowa została bowiem zawarta na czas określony 10 lat z możliwością jej rozwiązania w razie rażącego naruszenia postanowień umowy (brak zapłaty za najem), nie przewidziano możliwości wypowiedzenia umowy najmu z zachowaniem terminu wypowiedzenia. Strony nie umówiły się także na możliwość rozwiązania umowy za obopólną zgodą stron. Natomiast strony w trakcie trwania umowy zawarły porozumienie w kwestii wypłaty, jak to nazwały, odszkodowania w związku z niedotrzymaniem warunków umowy najmu (przedterminowym rozwiązaniem) uzgadniając stosowną kwotę, co miało skarżącemu zrekompensować utratę zabezpieczenia finansowego, a zarazem możliwość planowania kierunków rozwoju swojej firmy, bowiem przedterminowe rozwiązanie umowy najmu pozbawia skarżącego tych atutów i zdecydowanie pogarsza jego sytuację na rynku.

W ocenie Sądu w tych okolicznościach kwota wypłacona na podstawie porozumienia stron – chociaż nazwana została odszkodowaniem – stanowi w swojej istocie rozliczenie z tytułu umowy najmu, rodzaj "odstępnego", zapłatę za zgodę kontrahenta na prawo do wcześniejszego wycofania się z umowy. Objęta zatem jest podatkiem od towarów i usług i powinna być dokumentowana fakturą VAT. O tym, że w występujących okolicznościach faktycznych nie mamy do czynienia z odszkodowaniem, które ma na celu naprawienie szkody, przemawia to, że sam fakt wcześniejszego rozwiązania umowy nie daje jeszcze podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szkody. Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w podobnych stanach faktycznych jak w sprawie niniejszej (zob. wyrok z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1664/12, oraz wyrok z dnia 10 czerwca 2014 r. sygn. akt I FSK 981/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd ten, w obu orzeczeniach , dla uzasadnienia wskazanego wyżej stanowiska odwołał się do rozważań zawartych w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt III CZP 39/12. I choć Sąd Najwyższy zajmował się kwestią odmienną, tj. zagadnieniem kary umownej w przypadku odstąpienia od umowy, to na uwagę, zdaniem NSA, zasługiwały wywody natury ogólnej dotyczące możliwości powstania szkody w wyniku samego rozwiązania umowy (to, że w uchwale chodzi o odstąpienie od umowy, a nie rozwiązanie jej w wyniku porozumienia stron, pozostawało dla przydatności rozważań Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie bez istotnego znaczenia). Kwintesencja stanowiska Sądu Najwyższego sprowadza się do tego, że kara umowna, stanowiąca surogat odszkodowania za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, musi wiązać się z powstałą szkodą, a samo odstąpienie od umowy obowiązku zapłaty odszkodowania, choćby w postaci kary umownej, nie rodzi. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził – na tle okoliczności rozpoznawanych spraw, że sam fakt wcześniejszego rozwiązania umowy za porozumieniem stron nie daje podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szkody. Zaś określenie, że jest to odszkodowanie "w związku z przedterminowym rozwiązaniem umowy" także szkody tej nie określa.

W tej sytuacji, zdaniem Sądu, słusznie Minister Finansów uznał, że co do skutków na gruncie ustawy o VAT zawarte pomiędzy stronami porozumienie jest wzajemnym porozumieniem z elementem ekwiwalentności. Skarżący bowiem zawierając porozumienie godzi się na wcześniejsze rozwiązanie umowy, a w zamian otrzymuje wynagrodzenie w postaci otrzymanej kwoty nazwanej odszkodowaniem czyli dokonuje czynności wprost wymienionej w art. 8 ust. 1 u.p.t.u., która podlega opodatkowaniu.

Mając na uwadze przytoczone wyżej względy Sąd podzielił stanowisko Ministra Finansów, że odszkodowanie ma na celu naprawienie wyrządzonej szkody, zaś, sam fakt wcześniejszego rozwiązania umowy za porozumieniem stron nie daje podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szkody, bowiem odszkodowanie za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania, musi wiązać się z powstałą szkodą, a samo rozwiązanie umowy obowiązku zapłaty odszkodowania nie rodzi. Sam bowiem fakt wcześniejszego rozwiązania umowy za porozumieniem stron nie daje podstaw do twierdzenia o wystąpieniu szkody. Zaś określenie, że jest to "rekompensata za poniesioną szkodę wynikającą z wcześniejszego rozwiązania umowy najmu" także szkody tej nie określa. Podkreślić też trzeba , że to, iż umowa najmu sama w sobie nie przewiduje możliwości jej wypowiedzenia, nie oznacza jeszcze, że strony umowy nie mogą później dokonać - w ramach swobody kontraktowej - modyfikacji łączącego je stosunku prawnego, poprzez właśnie zawarcie porozumienia umowę najmu rozwiązującego. Nie można w ocenie Sądu, w świetle przedstawionego zdarzenia przyszłego stwierdzić, dlaczego taka zmiana – dokonana za zgodą obu stron – miałaby świadczyć o tym, że niejako automatycznie dochodzi do powstania szkody, która wymaga wypłacenia odszkodowania.

Dla wzmocnienia powyższej argumentacji zasadnym jest powołanie się również na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 grudnia 1993 r. w sprawie C-63/92 Lubbock Fine & Co. Z treści tego orzeczenia wynika, że wypłaty z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy najmu za porozumieniem stron płyną z tego samego źródła, jakim jest łączący stronę stosunek prawny, czyli właśnie urnowa najmu. Są to rozliczenia związane z tą umową i jeżeli najem podlega opodatkowaniu VAT, to i te wypłaty także. Jeśli zaś najem, jak w rozpoznawanej przez Trybunał sprawie, jest zwolniony, to i wypłacone kwoty korzystają z tego zwolnienia. Za istotne Trybunał Sprawiedliwości uznał pytanie, czy "najem nieruchomości" użyty wart. 13 B (b) VI Dyrektywy, wymieniającym czynności zwolnione, obejmuje sytuacje, w której najemca za wynagrodzeniem zrzeka się najmu i zwraca nieruchomość właścicielowi. Udzielając twierdzącej odpowiedzi w tym przedmiocie Trybunał stwierdził, że zmiana stosunku umownego, taka jak zrzeczenie się najmu za wynagrodzeniem, także mieści się w zakresie takiego zwolnienia, ponieważ pojęcie "najmu nieruchomości" obejmuje sytuację, w której najemca zrzeka się najmu. To, że najemca wypłaca kwotę pieniężną wynajmującemu z powodu wcześniejszego rozwiązania umowy, nie zmienia sensu i konsekwencji płynących z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości, że wypłata ta wywodzi się z tego samego źródła, którym jest umowa najmu.

Przedmiotowego wynagrodzenia wypłaconego skarżącemu nie można zatem uznać za zadośćuczynienie za utracone korzyści, stanowi ono bowiem formę wynagrodzenia za jego działanie - tj. wyrażenie zgody na odstąpienie od urnowy. W okolicznościach faktycznych wskazanych w nin. sprawie istnieje, zd. Sądu, bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem. Zgodę na zaniechanie określonej czynności (odstąpienie od umowy), za którą skarżący otrzymuje określoną kwotę pieniężną, należy traktować jako określone świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ spełniona jest przesłanka istnienia związku pomiędzy wypłatą wynagrodzenia, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego, w postaci zgody na tolerowanie takiej sytuacji, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zatem czynność skarżącego, w postaci wyrażenia zgody na wcześniejsze rozwiązanie zawartej umowy, stanowi odpłatne świadczenie usług przez skarżącego na rzecz kontrahenta, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W nin. sprawie istnieje zatem bezpośredni związek pomiędzy dokonanym świadczeniem a otrzymanym wynagrodzeniem, kwota ustalona na mocy zawartego porozumienia, w zamian za odstąpienie od umowy (a więc tolerowanie tej sytuacji) stanowi wynagrodzenie za te usługi i na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszony zarzut naruszenia przepisów postepowania, które zdaniem skarżącego miałoby polegać na braku wzięcia pod uwagę przedstawionego w zdarzeniu przyszłym stanu faktycznego. Skarżący stwierdził bowiem, że organ był zobowiązany do potraktowania wypłaconej kwoty, jako odszkodowania, gdyż tak zostało to określone w opisie stanu faktycznego. W ocenie jednak Sądu, stanem faktycznym wiążącym organ interpretacyjny, było opisanie sytuacji faktycznej, czyli warunków zawartej umowy najmu oraz faktu jej rozwiązania poprzez zgodne porozumienie stron, jak również fakt wypłaty określonej sumy pieniężnej. Jak natomiast należy zakwalifikować wypłaconą kwotę pieniężną, stanowiło element interpretacji przepisów prawnych. Organ nie był bowiem związany zapatrywaniem prawnym skarżącego co do charakteru wypłaconej kwoty pieniężnej. W przeciwnym wypadku sam wniosek o interpretację byłby bezcelowy. Gdyby bowiem organ był związany podaniem charakteru prawnego wypłaconej kwoty, sam skarżący określiłby treść interpretacji. Tymczasem w postępowaniu o wydanie interpretacji strona opisuje określone fakty, zaś organ wskazuje, jaki mają charakter w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W niniejszej sprawie to organ podatkowy był zobowiązany do ustalenia, czy wypłata określonej kwoty pieniężnej stanowi odszkodowanie za zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona interpretacja była dotknięte jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.