Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 701/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zwiazku z art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 lutego 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...]. na podstawie przepisów art. 233 § 1 pkt 1,

w związku z art. 72 §1 pkt 1 art. 75 §1 i § 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. tekst jedn. ze zm.) oraz art. 1 ust.1 pkt. 1 lit. a, art. 4 pkt 1, art. 5 ust 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 10 ust 2 i ust. 3a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 68, poz. 450 z 2007 r. tekst jedn. ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej S. rozpatrzeniu odwołania W.O., zamieszkałego w D. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. P. z dnia [...] r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty i podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł od umowy sprzedaży zabudowanej działki gruntu, zawartej w formie aktu notarialnego z[...] , zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia

[...] . notariusz w Z. W.O. wniósł o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł, uiszczonego przez płatnika od umowy sprzedaży zabudowanej działki gruntu nr [...] położonej w D. P., zawartej w drodze aktu notarialnego dnia [...] r. Rep A Nr [...] w Jego Kancelarii Notarialnej w Z. pomiędzy małżonkami L. i M. P.C., a [...] "I." s. z o.o.

z siedzibą w O., reprezentowaną przez jej przedstawiciela J. P.. Cena sprzedaży nieruchomości została ustalona na kwotę [...] zł. Notariusz – płatnik na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych naliczył podatek od tej czynności w kwocie [...] zł, który miał być uiszczony przez nabywcę przelewem na konto Kancelarii Notarialnej w dniu zawarcia umowy. W trakcie zawarcia umowy J.P. oświadczył, że działa jako jednoosobowy Zarząd S.. Po zawarciu umowy nabywca nieruchomości nie uiścił należnych opłat oraz podatków wynikających z zawarcia aktu notarialnego, a także zapłaty za przedmiotową nieruchomość. W.O. wyjaśnił, iż jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych, będąc zobowiązany na podstawie art. 10 ust. 2 i 3 a w/w ustawy wpłacił całą należną kwotę tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych. Wystąpił z powództwem przeciwko S. o zapłatę w/w należności i zabezpieczenie ich przez ustanowienie hipoteki na przedmiotowej nieruchomości. Sprzedający zaś złożyli apelację od dokonanego w dniu [...] r. przez Sąd Rejonowy w D. P. wpisu w księdze wieczystej w/w S. jako właściciela nieruchomości. Sąd Okręgowy w K. w postanowieniu z dnia [...] r. oddalił wniosek S. o wpis w księdze wieczystej prawa własności na jej rzecz, stwierdzając nieważność dokonanej w dniu[...] . czynności prawnej. Zdaniem płatnika, Sąd określił stan prawny, który w zakresie prawomocności materialnej sądy i inne organy zobowiązane są uwzględniać, - na poparcie tej tezy płatnik wskazał pogląd wyrażony w wyroku SN z dnia 15.02.2007 r. sygn. akt II CSK 452/06. Dlatego skoro umowa sprzedaży z dnia 10.06.2009 r., jest bezwzględnie nieważna, to w stosunku do tej umowy nie powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Płatnik wywiódł, że jeśli w imieniu spółki (osoby prawnej) wystąpiła osoba, która nie mogła jej reprezentować to, czynność dokonana przez taką osobę jest sprzeczna z prawem i jest nieważna (art. 58 Kc), wobec tego, nie rodzi żadnych skutków prawnych od początku jej zawarcia. W konsekwencji, podatek uiszczony został przez notariusza – płatnika od bezwzględnie nieważnej czynności cywilnoprawnej, dlatego jako nienależnie zapłacony, stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 §1 ordynacji podatkowej, co legitymuje płatnika do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nadpłaty.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. P. decyzją z dnia [...] r. odmówił stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych od przedmiotowej umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. Rep A Nr[...] . Organ uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych albowiem płatnik nie przedłożył dokumentów potwierdzających stwierdzenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego - przedmiotowej umowy sprzedaży.

W odwołaniu do Dyrektora Izby Skarbowej S. płatnik domagał się uchylenia decyzji, bądź jej zmianę przez stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu odwołania płatnik wskazał, iż do wniosku dołączył postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., w którym oddalono wniosek S. [...] o wpis prawa własności nieruchomości na jej rzecz, co oznacza, że Sąd uznał, że właścicielami nieruchomości będącej przedmiotowej sprzedaży są nadal małżonkowie P.C.. Przesłanką takiego rozstrzygnięcia Sądu było ustalenie bezwzględnej nieważności umowy z dnia [...] r. Zdaniem płatnika, skoro Sąd Okręgowy w K. w orzeczeniu i jego uzasadnieniu przesądził ważność konkretnej czynności cywilnoprawnej to jest umowy notarialnej z dnia [...] r. uznając, że jest ona bezwzględnie nieważna, to tym samym określił stan prawny, jaki w zakresie prawomocności materialnej sądy i inne organy zobowiązane są uwzględniać. Podkreślił, że organ podatkowy nie jest uprawniony do oceny ważności zawartej umowy, mimo to dokonał takiej oceny przez wskazanie, że przedmiotowa umowa nie jest bezwzględnie nieważna. Taka ocena organu podatkowego jest sprzeczna z prawomocnym orzeczeniem Sądu Okręgowego w K..

Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy przedstawił okoliczności sporządzenia umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w dniu [...] r.

w formie aktu notarialnego i wskazał, że notariusz – płatnik, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: p.c.c.) naliczył podatek w kwocie [...] zł, który miał być zapłacony na konto Kancelarii Notarialnej przez kupującego w dniu zawarcia umowy.

Należne opłaty oraz podatek wskazany wyżej, jak i należności z tytułu sprzedaży nieruchomości, przez kupującego nie zostały zapłacone.

Zgodnie z przepisami ustawy o p.c.c. podatkowi podlegają m.in. umowy sprzedaży, a obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej i ciąży przy umowie sprzedaży na kupującym. Na podstawie art. 10

ust. 2 cytowanej ustawy płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego są notariusze, którzy są obowiązani prowadzić rejestr podatku; wpłacić pobrany podatek na rachunek organu podatkowego właściwego ze względu na siedzibę płatnika w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek, a także przekazać w tym terminie deklarację o wysokości pobranego i wpłaconego podatku przez płatnika według ustalonego wzoru wraz z informacją o kwocie podatku należnego poszczególnym gminom oraz przekazać organowi podatkowemu właściwemu ze względu na siedzibę płatnika odpisy sporządzonych aktów notarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych stanowiących przedmiot opodatkowania. Wprowadzając obowiązek zapłaty tego podatku z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, ustawodawca nie uzależnił powstania obowiązku od późniejszych następstw i losów tej czynności, poza przypadkami wymienionymi w art. 11 w/w ustawy, które nie zaistniały w przedmiotowej sprawie. Czynności bezwzględnie nieważne ustawodawca zdefiniował w art. 58 Kodeksu cywilnego, co oznacza, że nieważność bezwzględna czynności wynika ze sprzeczności z ustawą, z zamiaru obejścia ustawy lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, a jej skutek następuje ex tunc z mocy samego prawa. Przepisy art. 189 Kpc w zw. z art. 58 §1 Kc dopuszczają możliwość wystąpienie z powództwem o ustalenie nieważności czynności prawnej, ale orzeczenie sądu w tym zakresie ma charakter deklaratoryjny, ustalający nieistnienie stosunku prawnego lub prawa wskutek nieważności czynności prawnej. Będąc zobowiązanym do wszechstronnego zbadania sprawy zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy, co oznacza konieczność kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego oraz oceny skutków prawnopodatkowych, jakie one wywierają, organ odwoławczy wskazał, że odwołujący opiera swoje żądanie stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku na treści orzeczenia Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 grudnia 2009r. sygn. akt VII Ca 829/09, w którym Sąd uchylił wpis w księdze wieczystej i oddalił wniosek o wpis prawa własności do nieruchomości, będącej przedmiotem umowy sprzedaży z dnia 10 czerwca 2009r., stwierdzając w uzasadnieniu, że czynność cywilnoprawna jest bezwzględnie nieważna.

Przywołując przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych

i hipotece (Dz. U. z 1982 r. Nr 19, poz. 147 ze zm.) organ odwoławczy stwierdził,

że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości

i domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie

z rzeczywistym stanem prawnym. W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym zainteresowany może wystąpić do sądu z wnioskiem o usunięcie wpisu. Orzeczenie sądu ma na celu doprowadzenie wpisu zgodnie ze stanem rzeczywistym. Postępowanie wieczystoksięgowe ogranicza się do rozpatrzenia wniosku w zakresie żądania a ocenie podlegają dołączone do wniosku dokumenty. Sąd prowadzący księgę wieczystą nie jest uprawniony do przesądzenia o istnieniu prawa własności. W sprawie, Sąd uchylił wpis prawa własności na rzecz S. "I." i wniosek oddalił. Zdaniem organu, rozstrzygnięcie Sądu w zakresie wpisu do księgi wieczystej jest wiążące dla stron, sądów i urzędów, innych osób, a moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu dotyczy treści sentencji, a nie poglądów wyrażonych w uzasadnieniu. To oznacza w sprawie, wbrew twierdzeniom płatnika, że Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym - nie ustalił nieważność bezwzględnej czynności prawnej umowy kupna sprzedaży z dnia [...] r.

Dalej organ odwoławczy odnosząc się do wątku uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia[...]. dotyczącego nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, wskazując na regulacje ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemca wskazał, że nabycie nieruchomości wbrew przepisom ustawy jest nieważne, a o nieważności nabycia orzeka sąd. Przepisy tej ustawy dotyczą nieważności nabycia, a nie stwierdzenia nieważności czynności prawnej. Wskazując, kto ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa

o stwierdzenie nieważności czynności prawnej, organ stwierdził, że do potwierdzenia nieważności takiej umowy, zawartej w formie aktu notarialnego dojdzie w drodze powództwa o ustalenie przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w oparciu o przepis art. 189 Kpc, a orzeczenie wydane przez Sąd mające charakter deklaratoryjny; zlikwiduje niepewność co do stosunku prawnego.

Natomiast odnośnie wskazanej w tym postanowieniu niewłaściwej reprezentacji Spółki, zdaniem organu należy wskazać, że wpisy w Krajowym Rejestrze Sądowym w zakresie danych o umocowaniu do reprezentacji osoby prawnej czy osób będących wspólnikami spółki handlowej nie mają charakteru konstytutywnego, służą jedynie do potwierdzenia powstania, zmiany lub ustania stosunku prawnego i mogą być w każdym czasie aktualizowane. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, nie można twierdzić, że jedynym dowodem potwierdzającym status nabywającego (w odniesieniu do aktu notarialnego z[...] . – dopisek Sądu) jako reprezentującego kupującego – S. jest odpis/wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego, skoro taki wpis nie ma znaczenia prawotwórczego, a jego brak nie zagraża bezpieczeństwu obrotu gospodarczego.

Zdaniem organów podatkowych, nieważność czynności prawnej winna zostać ustalona w drodze powództwa przez sądem powszechnym, żadna ze stron nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, iż z takim powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa wystąpiła (art. 189 Kpc). Wnioskujący o stwierdzenie i zwrot nadpłaty płatnik - notariusz W.O. przedłożył w toku postępowania podatkowego postanowienie Sądu Okręgowego

w K. z dnia [...] r., w którym w sprawie z wniosku o wpis prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej S. "I." w wyniku apelacji, sąd ten uchylił wpis prawa własności do księgi wieczystej nieruchomości będącej przedmiotem umowy z dnia [...] r. i oddalił wniosek S. o wpis prawa własności. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że czynność cywilnoprawna (umowa sprzedaży z dnia [...] r.) jest bezwzględnie nieważna wobec braku umocowania J. P. do reprezentowania S. "I." i nabycia nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy , o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Płatnik przedłożył również postanowienie P. R. w D. P. z dnia [...] o zawieszeniu śledztwa w sprawie przeciwko J. P. o popełnienie czynu z art. 286 § 1 Kk w zw. z art. 294 § 1 Kk polegającego na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym znacznej wartości, z uwagi na trudności z ustaleniem aktualnego miejsca pobytu podejrzanego. Te orzeczenia nie, stanowią dowodu potwierdzającego bezwzględną nieważność przedmiotowej umowy sprzedaży.

Odwołując się do przepisu art. 365 Kpc organ wskazał, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie Sąd Okręgowy w K. badał sprawę jedynie w zakresie oddalenia wniosku o dokonanie wpisu prawa własności na rzecz S. "I." i postanowienie to stanowi potwierdzenie niezgodności zapisów w księdze wieczystej z posiadanymi dokumentami. W tym kontekście to postanowienie dotyczy jedynie wpisu prawa własności do księgi wieczystej, a nie stwierdzenia nieważności dokonanej czynności cywilnoprawnej. Osoba, której prawo nie jest wpisane lub wpisane jest błędnie, może w postępowaniu cywilnym o uzgodnienie stanu prawnego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (a nie w postępowaniu wieczystoksięgowym) domagać się usunięcia niezgodności i doprowadzenia wpisów w księdze wieczystej do pożądanego stanu. Jeśli zgłoszone przez nią żądanie okaże się uzasadnione, orzeczenie uwzględniające powództwo stanie się dopiero podstawą zmiany wpisów w księdze wieczystej.

Odwołując się do przepisów art. 75 §1 i 2 pkt 2 lit. b Ordynacji podatkowej stwierdzając, że również płatnikom przysługuje wniosek o stwierdzenie nadpłaty, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uprawniające - w obecnym stanie sprawy i ujawnionych okolicznościach - do stwierdzenia nadpłaty

i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych, uiszczonego przez płatnika od umowy z dnia[...] .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., W.O. wniósł o uchylenie lub zmianę decyzji organów podatkowych przez stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych oraz jej zwrot na rzecz płatnika.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że do wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, dołączył prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] ., którym Sąd oddalił wniosek S. "I." o wpis na jej rzecz prawa własności nieruchomości na podstawie aktu notarialnego sporządzonego w jego kancelarii adwokackiej 10 czerwca 2009r. ustalając, że wskazana umowa jest bezwzględnie nieważna. Dalej wskazując na przepis art. 365 Kodeksu cywilnego (powinno być Kodeksu postępowania cywilnego – przypisek Sądu) i pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r. II CSh 425/06, skarżący wywiódł, że w postanowieniu z [...] r. Sąd Okręgowy w K. przesądził ważność konkretnie oznaczonej czynności prawnej, umowy notarialnej, uznając ją za bezwzględnie nieważną, określając zakres prawomocności materialnej, który sądy

i inne organy obowiązane są uwzględniać. Tej argumentacji, i oceny Sądu Okręgowego w K. organy podatkowe nie uwzględniły. Jednocześnie stwierdzając, że nie są uprawnione do oceny ważności zawartej umowy sprzedaży, takiej oceny dokonały.

Zdaniem skarżącego, ocena organu odwoławczego w zakresie mocy prawej postanowienia Sądu Okręgowego w K. jest niekonsekwentna skoro stwierdza, że Sąd prowadzący księgę wieczystą nie jest uprawniony do przesądzenia o istnieniu prawa własności, a z drugiej strony wywodzi, że ten Sąd badał sprawę wpisu prawa własności na rzecz S. "I." i postanowienie Sądu stanowi potwierdzenie niezgodności zapisu w księdze wieczystej z posiadanymi dokumentami i przesądził, że właścicielami nieruchomości są małżonkowie P.C., a nie S. "I.". Postanowienie Sądu Okręgowego w K. doprowadziło do wpisu prawa własności zgodnie ze stanem prawnym przez przywrócenie prawa własności nieruchomości na rzecz małżonków P. C., a przesłanką decyzji Sądu było stwierdzenie, że umowa z[...] . jest bezwzględnie nieważna. Organ odwoławczy zignorował pogląd Sądu Najwyższego przedstawiony w wyroku z[...] ., a mający zastosowanie w sprawie, jak i przedstawione we wniosku i odwołaniu argumenty, co czyni skargę zasadną.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej, powołując dotychczasową argumentację wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przy niebudzącym wątpliwości ustalonym stanie faktycznym, co do sporządzenia przed płatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych – notariuszem w dniu [...] . umowy kupna sprzedaży nieruchomości i wykonania obowiązku podatkowego przez płatnika, spornym w sprawie jest, czy w związku z prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia[...] . oddalającym wniosek kupującego o wpisanie prawa własności nabytej nieruchomości, z uwagi na stwierdzenie bezwzględnej nieważności umowy, skarżący płatnik może skutecznie domagać się zwrotu uiszczonego podatku jako zapłaconego nienależnie (nadpłata).

Zdaniem Sądu, argumentacja organów podatkowych, odmawiająca wnioskowi skarżącego nie jest zasadna.

Wskazanym postanowieniem Sąd Okręgowy w K. rozpoznając apelację sprzedawców nieruchomości od wpisu dokonanego przez Sąd Rejonowy w D. P., uchylił zaskarżony wpis prawa własności S. "I." z O.,

i wniosek o wpis prawa własności oddalił, stwierdzając w uzasadnieniu, że umowa sprzedaży z[...] . zawarta w formie aktu notarialnego przed notariuszem W. O. jest bezwzględnie nieważna, z uwagi na to, że nabywca – cudzoziemiec przy zawarciu umowy nie okazał zezwolenia Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji na nabycie nieruchomości – art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920r. o nabywaniu nieruchomości rzez cudzoziemców. Jako drugą przyczynę nieważności wskazanej umowy Sąd wskazał, że czynności dokonała osoba nie będąca organem S., co stanowi sprzeczność z prawem i nieważność czynności – art. 58 kc.

Z powyższego orzeczenia wynika, że w chwili zawierania umowy, była ona dotknięta wadą nieważności bezwzględnej, albowiem została nieskutecznie zawarta. Kupujący nie był uprawnionym do nabycia nieruchomości i nie był umocowany do jego reprezentowania. Fakt, że Sąd Okręgowy rozstrzygał kwestię wpisu prawa własności do księgi wieczystej nie podważa zakresu materialnoprawnego orzeczenia. Ustalenia i oceny wyrażone w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego wyjaśniają rozstrzygnięcie w sprawie wpisu, stanowiąc, że S. "I." nie może domagać się wpisu prawa własności nieruchomości, którą miałaby nabyć na podstawie aktu notarialnego z dnia[...] . sporządzonego w Kancelarii płatnika ponieważ ta czynność była zawarta nieskutecznie.

Nieważność bezwzględna polega na tym, że czynność prawna nie wywołuje skutków prawnych od samego początku i traktuje się ją, jakby nie została dokonana. Dlatego, skarżący zasadnie wywodzi, że zgodnie z przepisem art. 365 kpc, orzeczenie Sądu Okręgowego w K., przesądzające o skuteczności czynności prawnej, ma zastosowanie w sprawie podatkowej dotyczącej zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych od takiej czynności.

W wyroku z dnia 4 lutego 2011r. sygn. III CSK 161/10 Sąd Najwyższy wskazał, że określony w art. 365 kpc zakres związania Sądu (i innych organów państwa i organów administracji publicznej) treścią prawomocnego orzeczenia oznacza zakaz dokonywania sprzecznych ustaleń z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli sądy (organy administracji publicznej) rozpoznając spór muszą przyjmować,

że dane kwestie kształtują się tak, jak przyjęto we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu taka kwestia nie może ona być badana.

W przedmiotowej sprawie, orzeczenie Sądu Okręgowego, aczkolwiek rozstrzygające kwestię wpisu prawa własności, przesądziło również o ważności umowy sprzedaży, która dawała nabywcy prawo do domagania się wpisania do księgi wieczystej jego prawa własności. Orzeczenie w zakresie uchylenia wpisu dokonanego przez Sąd pierwszej instancji i oddalenie wniosku o wpis, przywróciło stan prawny w zakresie własności nieruchomości z przed dokonania czynności sprzedaży stanowiąc jednocześnie że na podstawie umowy z dnia[...] . S. "I." nie może domagać się wpisu prawa własności.

Dlaczego takie rozstrzygnięcie zostało prze Sąd Okręgowy podjęte wyjaśnia jego uzasadnienie, gdzie Sąd uznaje umowę sprzedaży za bezwzględnie nieważną wskazując na podstawie jakich ustaleń taką ocenę wyraził.

A zatem, skoro czynność cywilnoprawna została w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem Sądu uznana za bezwzględnie nieważną, to zgodnie

z przepisem art. 365 kpc, organ podatkowy rozpatrujący wniosek płatnika o stwierdzenie nadpłaty w podatku od takiej czynności jest związany tym orzeczeniem i nie jest uprawniony do badania i oceny nieważności czynności.

W stosunku do takiej czynności (bezwzględnie nieważnej) obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych nie powstaje w ogóle.

Podatnik czy płatnik, który od takiej czynności uiścił podatek, może domagać się jego zwrotu w trybie przepisów Ordynacji podatkowej o stwierdzeniu nadpłaty (art. 75 i następne Ordynacji podatkowej), ponieważ stanowi on, jako zapłacony nienależnie nadpłatę (art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) – patrz wyrok z dnia 10 sierpnia 2004r. sygn. I SA/Łd 1869/03 WSA w Ł.

Mając powyższe na uwadze, uznając że organy podatkowe niezasadnie odmówiły tzw. prawomocności rozszerzonej orzeczenia w sprawie treści księgi wieczystej art. 365 kpc (patrz wyrok SN z 2 czerwca 2010r. sygn. III CSK 204/09) na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 200 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zaskarżone decyzje uchylił i orzekł o kosztach postępowania.