Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1631/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 15
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2015 r. nr [...], dalej "zaskarżona decyzja", wydana ma podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "k.p.a.", utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy E. G. nadania statusu uchodźcy oraz odmowy udzielenia mu ochrony uzupełniającej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

E. G., urodzony [...] lipca 1987 r. w [...], deklarujący narodowość [...], dalej "cudzoziemiec" lub "skarżący" złożył 1 stycznia 2015 r. – za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży granicznej w [...] – wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

We wniosku wskazał, że kraj pochodzenia opuścił w 2013 r. Wówczas udał się na [...] w celu podjęcia nauki na Uniwersytecie w [...]. Tam zmienił wyznawaną dotychczas religię na [...]. Jako wyznawca nowej religii cudzoziemiec czuje się zagrożony ze strony [...] wyznania [...]. Dodał, że za zmianę religii grożono cudzoziemcowi śmiercią.

Podczas przesłuchania statusowego cudzoziemiec wyjaśnił, że zmiana wyznawanej religii miała charakter duchowy. Nie podjął dotychczas żadnych kroków do formalnej zmiany wyznania, tj. nie przyjął chrztu, nie chodzi do kościoła. O zmianie wyznania cudzoziemiec poinformował wyłącznie brata, który wyraził niezadowolenie z tego faktu. Cudzoziemiec wyraził obawę przed prześladowaniem ze strony [...] w [...].

Do akt sprawy dołączone zostało opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców na temat ogólnej sytuacji i bezpieczeństwa w [...] oraz aktualnej sytuacji [...] w [...].

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] marca 2015 r. odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia mu ochrony uzupełniającej.

Odwołanie od decyzji z [...] marca 2015 r. wniósł cudzoziemiec.

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] kwietnia 2015 r. – po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie - utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie wnikliwie zbadał okoliczności sprawy, wyczerpująco zebrał i trafnie ocenił materiał dowodowy. Przesłuchanie statusowe zostało za zgodą cudzoziemca przeprowadzone w zrozumiałym dla niego języku francuskim. Strona podpisała protokół z przesłuchania jako zgodny z treścią złożonych zeznań. Na zakończenie przesłuchania statusowego cudzoziemiec został pouczony o dyspozycji art. 10 k.p.a. Organ pierwszej instancji oparł swoja ocenę na przekonujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu przyjętego rozstrzygnięcia.

Rada do Spraw Uchodźców podzieliła ocenę Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, iż deklaracje E. G. nie uprawdopodobniają, aby przyczyną wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej. W ocenie organu cudzoziemiec nie był przedmiotem stałego i zindywidualizowanego, usilnego zainteresowania przedstawicieli struktur państwowych lub legalnych organizacji społecznych.

Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się rozbieżności w deklaracjach cudzoziemca co do rzekomej konwersji wyznaniowej, stąd deklarowane wyznanie [...] ([...]) zostały przez organ zakwestionowane. Brak było – zdaniem organu - związku pomiędzy deklarowanymi prześladowaniami a wyjazdem z kraju pochodzenia. Co więcej, po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy 22 stycznia 2015 r. podjął próbę nielegalnej emigracji do [...].

Zgromadzony materiał dowodowy - zdaniem Rady do Spraw Uchodźców - wskazuje również, że w przypadku reemigracji do kraju pochodzenia cudzoziemiec nie byłby narażony na prześladowania ani innego rodzaju represje. Organ za niewiarygodną uznał sytuację, w której w przypadku powrotu cudzoziemca do kraju pochodzenia mogłoby grozić mu orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie czy karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia. Rada oceniła, że nie jest on poszukiwany przez władze swego kraju. Nie istnieje zatem rzeczywiste ryzyko doznania przez cudzoziemca poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia i tym samym cudzoziemiec nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą.

W ocenie Rady do Spraw Uchodźców kluczową przesłankę migracyjną stanowiły uwarunkowania materialne cudzoziemca, na co wskazują jego wypowiedzi. Opuszczenie kraju pochodzenia potraktował on jako możliwość uzyskania lepszych warunków do życia, nie zaś uzyskania skutecznej ochrony międzynarodowej. Ponadto organ wskazał, że cudzoziemiec nie ma żadnych rzeczywistych powodów, oprócz zamiaru osiedlenie się na obszarze Unii Europejskiej powstrzymujących cudzoziemca przed reemigracją do kraju pochodzenia. Cudzoziemiec nie był i w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie będzie z powodów konwencyjnych przedmiotem żadnych działań represyjnych, czy też dyskryminacyjnych ze strony władz czy innych legalnie działających podmiotów.

Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] kwietnia 2015 r. wywiódł E. G.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

a. przepisów postępowania, mający wpływ na wynik sprawy, tj.

• art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny, czy okoliczności przejścia na [...] zostało udowodnione na podstawie całokształtu materiału dowodowego,

• art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia,

• art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ drugiej instancji do twierdzeń (zarzutów) zawartych w odwołaniu i wnioskach dowodowych.

b. prawa materialnego, tj.:

• art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędne uznanie, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanek koniecznych do udzielenie mu statusu uchodźcy.

W uzasadnieniu decyzji skarżący podniósł, że organ nie zbadał w sposób wszechstronny jego sytuacji, ani nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego organ błędnie stwierdził, że podczas pobytu na [...] nie zmienił on wyznania na [...], mimo, że wykazał znajomość modlitw, Biblii i zadeklarował codzienną modlitwę. Ponadto, organ pominął wniosek dowodowy z 3 kwietnia 2015 r. w którym cudzoziemiec wnosił o przesłuchanie G. A., z którym cudzoziemiec uczestniczył we wspólnej modlitwie.

Zdaniem skarżącego organ niewłaściwie również ocenił sytuację w [...] w odniesieniu do osób, które wyznają inną religię niż [...]. Organ pominął przy tym materiały z artykułów prasowych potwierdzające represję [...] w [...] i obawy skarżącego (zagrożenie życia) w przypadku jego powrotu do kraju pochodzenia. Skarżący podkreślił, że ryzyko prześladowań jest dodatkowo wzmocnione faktem, że jego brat dowiedziawszy się o zmianie wiary, groził skarżącemu i żądał od niego wyjaśnień.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu prześladowanie może polegać w szczególności na:

1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej;

2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym;

3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący;

4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym;

5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość.

Podmiotami dopuszczającymi się prześladowań to organy władzy publicznej kraju pochodzenia, ugrupowania lub organizacje kontrolujące kraj pochodzenia lub znaczną część jego terytorium, a także inne podmioty w sytuacji gdy ww. podmioty, w tym organizacje międzynarodowe, nie mogą lub nie chcą zapewnić ochrony przed prześladowaniem lub ryzykiem doznania poważnej krzywdy (art. 16 ust. 1 ww. ustawy).

Dalej należy zauważyć, że zasadniczym elementem materiału dowodowego w postępowaniu w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej są oświadczenia (wyjaśnienia) cudzoziemca ubiegającego się o tę ochronę. Cudzoziemiec powinien wykazać - w sposób nie budzący wątpliwości - że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. Z kolei organy azylowe wyjaśnienia te muszą szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określają. Istotne jest bowiem ustalenie, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem, nie jest tylko jego subiektywnym przekonaniem, lecz czy potwierdzają to realia panujące w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Innymi słowy ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca. W literaturze przyjmuje się, że "jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią a władzami kraju ojczystego. Jednakże sama opozycja czy niezgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z powiązania (...) faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować na rzecz jednostki" (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 37).

Innym instrumentem ochrony międzynarodowej, z którego ewentualnie powinny skorzystać organy w ramach procedury uchodźczej jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej. Celem tego instrumentu jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stąd zamierzonego skutku nie może odnieść zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że powodem opuszczenia kraju pochodzenia przez skarżącego była kontynuacja studiów na [...]. Podczas pobytu na [...] skarżący zbliżył się do wiary [...], czyta Biblię, modli się. Jednakże nie przyjął chrztu, nie uczestniczył w nabożeństwach w kościele. Obecnie obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdzie dominuje wyznanie [...]. Obawa wynika, z faktu wiedzy o atakach na [...] oraz wyrazu niezadowolenia brata skarżącego na informację o zmianie wyznania.

W ocenie Sądu materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazywał na okoliczności w jakich skarżący opuścił kraj pochodzenia i zgodnie z oświadczeniem skarżącego była to kontynuacja nauki na [...]. Skarżący nie wskazał, aby w chwili wyjazdu z kraju pochodzenia doznał jakiegokolwiek rodzaju prześladowań ze strony podmiotów określonych w art. 16 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony RP. Sąd podziela tym samym stanowisko organu, że brak związku przyczynowego pomiędzy wyjazdem z kraju pochodzenia a jego obawami przed prześladowaniami z powodu religii.

Odnosząc się do deklaracji skarżącego na temat zmiany wyznawanej religii wskazać należy, że uzasadnione było stanowisko organu co do rozbieżności deklaracji cudzoziemca w tym zakresie. Co prawda organ w sposób lakoniczny odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, co stanowiło naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., jednak nie można było uznać, że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że w chwili aplikowania o nadanie statusu uchodźcy (1 stycznia 2015 r.) skarżący oświadczył, że wiarę zmienił "około rok temu" i że [...] grozili mu śmiercią. Natomiast podczas przesłuchania statusowego (13 lutego 2015 r.) wyjaśnił, że przeszedł na [...] w październiku lub listopadzie 2014 r., oraz zaprzeczył jakoby z uwagi na zmianę wyznania ktokolwiek groził mu utratą życia. Skarżący, w żaden racjonalny sposób nie wyjaśnił zaistniałych rozbieżności, a w kontekście zachowań cudzoziemca w toku postępowania, tj. próby nielegalnej emigracji do [...] 22 stycznia 2015 r., zasadnie organ ocenił cudzoziemca jako osobę niewiarygodną.

Podobnie Sąd ocenił uchybienie organu co do naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a., w zakresie braku odniesienia się przez organ do wniosku dowodowego skarżącego z 3 kwietnia 2015 r. o przesłuchanie w charakterze świadka G. A. na okoliczność praktyk [...] skarżącego. Uchybienie to miało miejsce, albowiem organ nie odniósł się do tego wniosku w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy. Skarżący w swoich zeznaniach wskazał, że zbliżył się do wiary [...] i wyrazem tego było modlitwa indywidualna, lektura Biblii, a także uczestniczenie we wspólnych modlitwach z innymi [...]. Tym samym dalsze dowodzenie, czy skarżący faktycznie uczestniczył we wspólnych modlitwach [...] nie było uzasadnione i zmierzałoby do przedłużenia postępowania. Organ, okoliczność tę ocenił w kontekście całokształtu materiału dowodowego, stosownie do treści art. 80 k.p.a. i ocena ta – w ocenie składu orzekającego - była prawidłowa.

Nieusprawiedliwiony był również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem Sądu trafna była ocena stanu faktycznego dokonana przez organy azylowe, że skarżący nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu religii, oraz, że nie mógł lub nie chciał korzystać z ochrony tego kraju. Skarżący wskazał, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był zatrzymywany ani aresztowany, nie prowadzono wobec niego kiedykolwiek postępowania sądowego lub administracyjnego. Skarżący oświadczył również, że nie był członkiem żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej czy etnicznej.

Niezależnie od oceny deklaracji cudzoziemca na temat zmiany wyznanej religii, organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia miał na uwadze ogólną sytuację w [...], a także sytuację [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 11 lutego 2015 r. nr [...] wynika, że [...] jest uznawany jako wzór tolerancji i pokojowego współżycia [...] większości i [...] mniejszości. W konsekwencji Rada do Spraw Uchodźców zasadnie uznała, że skarżący po powrocie do kraju pochodzenie nie ma podstaw, aby obawiać się represji, o których mowa w art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w kraju pochodzenia groziło i wciąż grozi mu rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Z okoliczności faktycznych nie wynika również, aby cudzoziemcowi w kraju pochodzenia groziła kara śmierci lub egzekucja. Ponadto brak było podstaw do uznania, że powinien się on obawiać tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Z akt sprawy nie wynika, aby tego rodzaju represjom podlegał w okresie poprzedzającym wyjazd z kraju pochodzenia.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organy przenalizowały przesłanki udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej i wydały rozstrzygnięcie w granicach prawa. Natomiast podniesione w skardze zarzuty w istocie sprowadzają się do podważenia wniosków i ocen jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanej w sprawie decyzji i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.