Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2461/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 roz. 4, 5 i 6 oraz lp. 6 pkt 6 lit. d, lp. 6 pkt 7 lit. b, lp. 9 pkt 5 lit. b załacznika nr 2 do ww. ustawy;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzją z dnia [...] października 2011r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1, art. 40c, art. 40c, art. 41 ust. 4 i 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz Lp. 6 pkt 6 lit. d), Lp. 6 pkt 7 lit. b) oraz lp. 9 pkt 5 b), lp. załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o nałożeniu na S. N. kary pieniężnej w wysokości 9900 złotych.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne

i wywody prawne:

W dniu [...] marca 2011 r. na drodze powiatowej nr [...], na której dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 t, zatrzymany został do kontroli drogowej pojazd marki S. o numerze rej. [...] wraz z naczepą marki G. o numerze rej. [...]. Powyższy zespół pojazdów był kierowany przez S. N. Pojazdem przewożony był asfalt betonowy. Według dokumentu przewozowego ilość ładunku wynosiła 27880 kg.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

nacisk 8, 47 t na I oś pojedynczej osi napędowej - przekroczenie o 0,47 t;

nacisk 25,37 t na potrójnej osi - przekroczenie o 3,57 t;

masa zespołu pojazdów 40,12 t - przekroczenie o 0,22 t.

Wysokość kar za przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach określona jest w załączniku nr 2 do ustawy o drogach publicznych. W niniejszej sprawie kara wynosi:

Lp. 6 pkt 7 lit. d): za przekroczenie dla pojedynczej osi napędowej pojazdu silnikowego o nacisku osi nacisku na pojedynczą oś napędową o nacisku osi:

- powyżej 8,0 t do 8,5 t - 300 złotych,

Lp. 6 pkt 6 lit. d): za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep przy odległości pomiędzy osiami większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m o sumie nacisków osi:

- powyżej 24,8t do 26,3 t - 9000 złotych,

Lp. 9 pkt 5 lit. b): za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej naczepy:

- powyżej 40,0 t do 50,0 t - 600 złotych.

Łącznie, nałożona kara wynosi 9900 złotych.

Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu typ Scale 14-01-20/R o nr fabr. [...] i znaku zatwierdzenia [...]. W chwili kontroli waga legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej, wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z przewidzianym terminem ważności do dnia 31 marca 2013 r. Miejsce kontroli legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia 27 listopada 2008 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów.

Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Pojazd został zważony jednokrotnie. Kierowca nie wnosił o powtórzenie ważenia. Po dokonaniu pomiarów sporządzono protokół, który kierowca podpisał bez wnoszenia uwag. Z protokołu wynika na jakich wagach dokonano ważenia pojazdu oraz, że kierowcy okazano świadectwa legalizacji wag i protokół pomiaru terenu.

Wobec stwierdzonych naruszeń organ zobligowany był do nałożenia kar pieniężnych, wynikających z załącznika nr 2 do ustawy o drogach publicznych.

Główny Inspektor Transportu Drogowego odnosząc się do argumentów skarżącego zawartych w odwołaniu stwierdził, iż nie znajduje podstaw do ich uwzględnienia. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia, Zatem podmiot dokonując przewozu, przed jego rozpoczęciem winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, tak by nie były przekraczane normy wymagane przepisami o drogach publicznych leży w interesie profesjonalnego przewoźnika, który jest podmiotem odpowiedzialnym za ewentualne naruszenia tych regulacji. Ustawa Prawo o ruchu drogowym, w art. 61 wyraźnie precyzuje w jaki sposób należy dokonywać załadunku. Zatem nie kto inny, ale właśnie podmiot wykonujący przewóz drogowy jest odpowiedzialny za naruszenie tych regulacji. To on bowiem sprawuje fizyczne władztwo nad pojazdem poruszającym się po drodze. Wszak to nie załadowca decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu. W przypadkach, w których przewoźnik ma trudności z odpowiednim rozmieszczeniem ładunku na poszczególne osie i prawidłowym określeniem masy całkowitej zespołu pojazdów, powinien rozważyć możliwość ładowania mniejszej ilości towaru.

Ponadto Główny Inspektor zauważył, że stosownie do art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych istniej możliwość nakładania kar pieniężnych także na podmioty inne niż wykonujący przejazd, w tym załadowcę. Kara ta może być nakładana równolegle na te podmioty. Nie wyklucza to możliwości nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przejazd. Treść przepisu art. 13g ust. 1b ustawy wskazuje, iż za naruszenie przepisów zawsze ponosi podmiot wykonujący przewóz. Jego odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie przepisów ma charakter obligatoryjny, w przeciwieństwie do innych podmiotów wymienionych w tym przepisie, których odpowiedzialność za naruszenia ma charakter fakultatywny.

Organ II instancji zauważył także, że w toku postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przepisy postępowania. Zostało ono prowadzone zgodnie z jego zasadami.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. złożył S. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze strona zarzuciła naruszenie:

art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, albowiem okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że to załadowca miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

art. 2 i 7 Konstytucji RP w związku z naruszeniem zasad ogólnych zawartych w art. 6-16 kpa.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, iż kara pieniężna w przedmiotowej sprawie została nałożona na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie opłat i kar za poruszanie się pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest ustawa z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), która normuje tę kwestię mając na względzie przede wszystkim ochronę dróg publicznych - art. 4 pkt 21 ustawy. To ustawa o drogach publicznych zawiera definicję pojazdu nienormatywnego - art. 4 pkt 25 ustawy. Pojęcie pojazdu nienormatywnego jest zatem pojęciem prawnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za: przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. Natomiast zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której wyżej mowa, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (ust. 1a). Wysokość kar pieniężnych z tego tytułu określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 2).

Stosownie do art. 13g ust. 1b ustawy karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy

i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

Z powyższej regulacji wynika, że przepisy art. 13g ustawy statuują odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego przejazd oraz nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku. Podstawą do powstania tej odpowiedzialności jest stwierdzenie wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu. Stwierdzenie ww. naruszenia powoduje nałożenie kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej.

W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do art. 64 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodzić się należy z organem, że kara pieniężna za ww. naruszenie nakładana jest każdorazowo na podmiot wykonujący przejazd. Chodzi tutaj o przewoźnika drogowego a nie kierowcę fizycznie wykonującego przejazd, za wyjątkiem przypadku, gdy przewoźnik osobiście wykonuje przejazd.

W przedmiotowej sprawie pojazd prowadził przedsiębiorca S. N., który wykonywał transport drogowy rzeczy na podstawie wypisu z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy, przewoził ładunek w postaci betonu asfaltowego. Zatem S. N. kierował i wykonywał przewóz drogowy. Dowodzi tego dokument przewozowy i wypis z licencji zamieszczony w aktach administracyjnych.

Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd ma charakter obiektywny

i do wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wystarczającym jest stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu (zespołu pojazdów) oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym lub nieprzestrzeganie warunków określonych w tym zezwoleniu. Oznacza to, że przedmiotowa odpowiedzialność nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta jako kara administracyjna jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd, w razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu

i braku wymaganego w tym zakresie zezwolenia, powstaje zatem w każdym przypadku. W konsekwencji stwierdzenia takiego naruszenia, uprawniony organ kontrolny powinien wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie zawierają regulacji analogicznej do tej zawartej w przepisach ustawy o transporcie drogowym. Stosownie bowiem do art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej (art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym szerzej na temat wyłączeń od odpowiedzialności za naruszenia w transporcie drogowym: R. Strachowska, Komentarz do art. 92a i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874) (w:) R. Strachowska, Ustawa o transporcie drogowym, Warszawa 2010).

Drugi krąg podmiotów podlegających odpowiedzialności (karze pieniężnej),

o której mowa w art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych tworzą: nadawca, załadowca lub spedytor ładunku. Katalog ten jest zamknięty, wobec czego postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia nie może być wszczęte wobec innego podmiotu niż wymienione w przepisie art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych.

Należy zaznaczyć, że odpowiedzialność nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd. O ile bowiem kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, o tyle na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku kara ta może być nałożona jedynie po spełnieniu określonych ustawowo przesłanek (por. także wyrok NSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r., II GSK 717/09, LEX nr 603142). Ratio legis przepisu art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych sprowadza się do rozszerzenia katalogu podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego w zakresie przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu i przez to wzmocnienie procesu przeciwdziałania degradacji dróg publicznych i zwiększenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Regulacja ta wskazuje bowiem pośrednio, że nie tylko przewoźnicy poruszający się po drogach publicznych powinni być zainteresowani, aby ich pojazdy nie przekraczały dopuszczalnych nacisków osi i dopuszczalnej masy całkowitej czy innych parametrów. Na przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu może mieć bowiem rzeczywisty wpływ nie tylko kierowca czy przewoźnik, ale również nadawca, załadowca czy spedytor ładunku. Niemniej jednak należy zaznaczyć, że odpowiedzialność tych podmiotów nie ma charakteru generalnego, zaś kara pieniężna na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych może być nałożona wyłącznie wówczas, "jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego". Oznacza to, że dowody takie powinny istnieć, a okoliczności załadunku towaru nie mogą budzić wątpliwości oraz dowody i okoliczności te powinny być na tyle jednoznaczne, aby nie pozostawiały żadnych wątpliwości, co do wpływu lub godzenia się załadowcy na powstanie naruszeń.

Skarżący zarzuca w skardze naruszenie art. 13g pkt 2 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec niego tego przepisu, albowiem okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że to załadowca miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia lub warunków przewozu drogowego.

Jak to zostało wyżej wskazane, odpowiedzialność przewoźnika (podmiotu wykonującego przewóz) wynika z jej istoty. Ma ona charakter obiektywny nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez użytkownika pojazdu. Kara ta jako kara administracyjna jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku, tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Zatem odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd, w razie stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu i braku wymaganego w tym zakresie zezwolenia, powstaje w każdym przypadku.

W sprawie nie jest sporne, że do przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu doszło. Organ wykazał przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi i masy całkowitej pojazdu. Skarżący tego faktu nie kwestionuje. W aktach sprawy znajduje się protokół, który żadnych wątpliwości nie budzi. Został sporządzony w przepisanej formie, przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania i zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Wobec tego odpowiedzialność skarżącego jako podmiotu wykonującego przewóz nie budzi wątpliwości.

W świetle powyższych rozważań, zarzuty strony dotyczące naruszenia zasad postępowania nie są zasadne. Organ zebrał materiał dowodowy w sposób wyczerpujący odnosząc się w decyzji do wszystkich jej zarzutów. Działał w granicach prawa i zgodnie z przepisami prawa. Postępowanie było prowadzone w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów państwa. Skarga nie zawiera i nie wskazuje żadnych nowych dowodów co do okoliczności faktycznych sprawy. Organ wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 i 77 kpa. Zgromadził dowody, które są konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, ocenił zaistniały stan faktyczny sprawy i dokonał subsumcji stanu faktycznego z przepisem prawa.

Wobec tego, że w wyniku ważenia stwierdzono naruszenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach i przekroczenia masy całkowitej pojazdu, nałożenie na skarżącego kary pieniężnej było zasadne. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rzeczą strony wykonującej transport drogowy jest dopracowanie się sprawnego i zgodnego z prawem załadunku pojazdu. To bowiem przedsiębiorca musi mieć świadomość ponoszenia konsekwencji w przypadku wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Odpowiedzialność załadowcy jest odpowiedzialnością równoległą i niezależna od odpowiedzialności przewoźnika.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił jako niezasadną.