Wyrok NSA, sygn. akt I SA 342/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 55 ust. 2-6
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz. 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Teza: Opłata adiacencka ustalona w związku ze wzrostem nieruchomości po jej podziale /art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ nie jest podatkiem i wobec tego nie mają do niej zastosowania wyłączenia przewidziane w art. 55 ust. 2-6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./.

TEZY

Opłata adiacencka ustalona w związku ze wzrostem nieruchomości po jej podziale /art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ nie jest podatkiem i wobec tego nie mają do niej zastosowania wyłączenia przewidziane w art. 55 ust. 2-6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii W. "H." w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 11 października 2000 r. (...) w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 11 października 2000 r. (...), na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii W. "H." od decyzji Zarządu Miasta O. z dnia 11 lipca 2000 r., (...) w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu podano, że Zarząd Miasta O. decyzją z dnia 11 lipca 2000 r. ustalił na rzecz Gminy O. od Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii W. "H." - właściciela nieruchomości położonej w O. przy ul. H., oznaczonej jako działka o numerze 34/3 w obrębie ewidencyjnym nr 156, dla której w Sądzie Rejonowym w O. prowadzona jest księga wieczysta nr 30632. opłatę adiacencką w kwocie 130.252,50 zł z tytułu wzrostu jej wartości na skutek podziału. Ostateczną decyzją z dnia 6 sierpnia 1999 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. zatwierdzony został podział wyżej wymienionej nieruchomości o łącznej powierzchni 38.326 m2 na 42 działki od nr 34/4 do 34/45. Podział ten spowodował, że wartość nieruchomości wzrosła o kwotę 434.175 zł, co zostało potwierdzone operatem szacunkowym, wysokość opłaty adiacenckiej, zgodnie z uchwałą (...) Rady Miejskiej w O. z dnia 26 kwietnia 2000 r. wynosi 30 procent różnicy wartości nieruchomości, co stanowi kwotę 130.252,50 zł.

Wyższe Seminarium Duchowne wniosło w odwołaniu o odstąpienie od naliczenia opłaty lub naliczenie jej w minimalnej wysokości, bowiem podziału nieruchomości na działki pod domki jednorodzinne w celu ich sprzedaży dokonano dla uzyskania funduszy na cele oświatowo-wychowawcze, kultowe i mieszkalne, a zatem na podstawie art. 55 pkt 3 i pkt 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego dochód z ich sprzedaży należy traktować jako podlegający zwolnieniu od opodatkowania oraz od świadczeń na fundusz gminny i fundusz miejski.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę miało na uwadze, że w myśl art. 98 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić, w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową tej opłaty ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50 procent różnicy wartości nieruchomości, w sprawach tych stosuje się odpowiednio art. 145, art. 146 ust. 2 i 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 ustawy.

W decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, że podział przedmiotowej nieruchomości zatwierdzony decyzją z dnia 6 sierpnia 1999 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. spowodował, że jej wartość wzrosła, a dowodem potwierdzającym ten wzrost jest operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego sporządzony w listopadzie 1999 r. i skorygowany w marcu 2000 r., z którego wynika, że wzrost wartości nieruchomości wynikający z tytułu jej podziału wyniósł 434.175 zł. Wycena została wykonana zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego /Dz.U. nr 98 poz. 612/.

W rozpatrywanej sprawie opłata adiacencką zgodnie z par. 1 ust. 2 uchwały (...) Rady Miejskiej w O. z dnia 26 kwietnia 2000 r. wynosi 30 procent różnicy między wartością nieruchomości po i przed jej podziałem, zatem stanowi kwotę 130.252,50 zł. Nie znajduje zdaniem Kolegium potwierdzenia w przepisach prawnych podniesiony w odwołaniu argument dotyczący zwolnienia od uiszczenia opłat adiacenckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 89 poz. 154 ze zm./, bowiem przepisy te nie dotyczą opłat adiacenckich. lecz jedynie zwolnień podatkowych dochodów z działalności gospodarczej /art. 55 ust. 3/ i podatku oraz świadczeń na fundusz gminny i fundusz miejski od nieruchomości lub ich części przeznaczonych na cele mieszkalne duchownych i członków zakonu, jeżeli spełniają określone warunki /art. 55 ust. 3 tej ustawy/, natomiast opłatę adiacencką ustalono w sprawie z tytułu wzrostu wartości nieruchomości gruntowej. Opłata adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest dochodem gminy, a więc stosownie do art. 109 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./ wchodzi w skład budżetu gminy, jednakże w tej ustawie. podobnie jak w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 /Dz.U. nr 150 poz. 983 ze zm./ nie występują pojęcia "fundusz gminny" i "fundusz miejski".

Ponadto opłata adiacencka wprowadzona została ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która nie przewiduje wnioskowanego w odwołaniu zwolnienia od jej uiszczenia.

Wyższe Seminarium Duchowne w O. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosiło o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 11 października 2000 r., (...) jako niezgodnej z prawem.

W uzasadnieniu zarzucono, że zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Miasta O. z dnia 11 lipca 2000 r. o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości jest oparta na błędnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego dotyczących zwolnień podatkowych i świadczeń na fundusz gminny i fundusz miejski /art. 55 ustawy/, przyjmując, że opłata ta jest dochodem gminy i stosownie do art. 109 par. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych wchodzi w skład budżetu gminy, a nie "funduszu gminnego i funduszu miejskiego". Zdaniem skarżącego pojęcie "budżetu gminy" jest równoznaczne z pojęciem "funduszu gminnego", ponieważ fundusz ten jest elementem budżetu. W użytym w ustawie o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego pojęciu "świadczenie na fundusz gminny i fundusz miejski" ujęte jest pojęcie "opłaty adiacenckiej".

Od opłaty tej, jako świadczenia na rzecz funduszu gminy /równoznaczne z budżetem gminy, równoznaczne z dochodem gminy/, zgodnie z ustawą z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego /art. 55 ust. 3. 4 i 5/ Seminarium jest zwolnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że powołany przez skarżące Seminarium przepis art. 55 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że majątek i przychody kościelnych osób prawnych podlegają ogólnym przepisom podatkowym, z wyjątkami określonymi w ust. 2-6 tego artykułu, wyjątki te odnoszą się tylko do przepisów podatkowych, a więc nie można rozciągać ich na ustawę o gospodarce nieruchomościami.

Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50 procent różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 ustawy stosuje się odpowiednio.

Ustalenie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu - na skutek podziału - wartości nieruchomości położonej w O. przy ul. H., oznaczonej jako działka o numerze 34/3 w obrębie ewidencyjnym nr 156 /księga wieczysta prowadzona w Sądzie Rejonowym w O. nr KW 30632/ nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wycena nieruchomości dokonana została w sposób określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego /Dz.U. nr 98 poz. 612/, a postępowanie przeprowadzono z uwzględnieniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Stanowisko skarżącego, kwestionującego ustalenie w sprawie niniejszej opłaty adiacenckiej w oparciu o jedyny podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 55 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 29 poz. 154 ze zm./ nie może być uznane za słuszne.

Art. 55 wymienionej ustawy zawiera regulację dotyczącą stosowanych do majątku i przychodów kościelnych osób prawnych przepisów podatkowych. Ustęp 1 tego artykułu stanowi, że majątek i przychody kościelnych osób prawnych podlegają ogólnym przepisom podatkowym, z wyjątkami określonymi w ust. 2-6 tego artykułu. Opłata adiacencka na rzecz gminy z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w rozważanym przypadku będąca wynikiem jej podziału, nie jest podatkiem i wobec tego nie mają do niej zastosowania wyłączenia przewidziane w art. 55 ust. 2-6 powołanej ustawy, co prawidłowo przyjęto w zaskarżonej decyzji. Kwestie związane z ustaleniem tej opłaty uregulowane są w powołanej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, której przepisy nie przewidują możliwości zwolnienia od jej ponoszenia. Jedyna ulga w uiszczeniu opłaty polegać może na jej rozłożeniu na raty roczne płatne w okresie do 10 lat, co nastąpić może na wniosek właściciela nieruchomości /art. 147 ust. 1 ustawy/. Skarżące Seminarium w piśmie z dnia 2 października 2000 r. oświadczyło, że nie jest zainteresowane taką formą uiszczenia opłaty.

Z powyższych względów, skoro nie zostało wykazane, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.