Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 130/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Leszek Leszczyński (spr.) Jerzy Stankowski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1008/09 w sprawie skargi Z. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1008/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Z.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2009 r. (nr [...]) w sprawie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddalił skargę. Orzeczenie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. Z.P. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., dalej: "ustawa o emeryturach i rentach"), renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak [...], utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., znak sprawy: [...], odmówił Z.P. przyznania przedmiotowego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ podniósł, że w sprawie nie zostały udowodnione okoliczności wyjątkowe, które usprawiedliwiłyby niemożność podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia połączonego z odprowadzaniem składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, który jest źródłem świadczeń ubezpieczeniowych.

W toku postępowania ustalono, że Z. P. na przestrzeni 50 lat życia udokumentowała 12 lat, [...] miesięcy i [...] dni łącznego okresu składkowego i nieskładkowego. Ponadto w ostatnim dziesięcioleciu, przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy udokumentowała jedynie 2 lata, [...] miesięcy i [...] dni. W latach [...] wystąpiła przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, a z dniem [...] lutego 2003 r. zaprzestała wykonywania zatrudnienia, aż do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, tj. do dnia [...] listopada 2007 r. Ponadto podkreślono, że powoływanie się przez Z. P. na status osoby bezrobotnej nie może stanowić okoliczności szczególnej, za które uznać można jedynie wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego, stanowiące o niemożliwości przezwyciężenia przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2008 r., wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1185/08 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że lekarz orzecznik ZUS, orzekając o niezdolności skarżącej do pracy, wskazał datę powstania całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji na dzień [...] listopada 2007 r. Jak wynika z orzeczenia z dnia [...] stycznia 2008 r., lekarz orzecznik nie mógł ustalić tej daty, stwierdzając w rubryce data powstania całkowitej niezdolności do pracy: "nie można ustalić" wraz z dopiskiem "[...].11.2007 r. istniała". Świadczy to jedynie o tym, że z tym dniem całkowita niezdolność do pracy już istniała, a nie, że powstała od tego dnia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. zn. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., zn. [...] odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że dla określenia dokładnej daty powstania niezdolności do pracy, przekazano sprawę do lekarza orzecznika ZUS, który orzeczeniem z dnia [...] lutego 2009 r. ustalił u wnioskodawczyni całkowitą niezdolność do pracy od dnia [...] września 2007 r. Po ponownej analizie materiału Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nadal nie stwierdził istnienia szczególnych okoliczności, na skutek których Z.P. nie nabyła uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Podkreślił, że wnioskodawczyni na przestrzeni 50 lat życia, do chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy, posiada udowodniony łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 12 lat, [...] miesięcy i [...] dni, który jest nieadekwatny do jej wieku. Ponadto w okresach od dnia [...] grudnia 1999 r. do dnia [...] kwietnia 2002 r. oraz od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia [...] września 2007 r., a więc na przestrzeni ponad 6 lat nie został udowodniony jakikolwiek okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Organ stwierdził, że samo wystąpienie schorzenia nie stanowi wystarczającego kryterium orzekania o uprawnieniach rentowych, jeżeli zmianom chorobowym nie towarzyszą skutki w sferze zdolności danej osoby do wykonywania pracy zarobkowej. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z orzeczeniem o niezdolności do pracy. Wskazał także, że brak możliwości znalezienia pracy oraz trudna sytuacja na rynku pracy nie stanowią okoliczności szczególnej, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, zwłaszcza biorąc pod uwagę cały przebieg ubezpieczenia. Nie stanowi też wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku kwestia trudnych warunków materialnych, bowiem świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Z.P. zakwestionowała zaskarżoną decyzję, uznając ją za krzywdzącą oraz wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła organowi brak uwzględnienia istoty wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1185/08. W jej ocenie, lekarz orzecznik ZUS, bez przeprowadzenia całościowych badań, błędnie ustalił, iż dniem całkowitej niezdolności do pracy jest dzień [...] września 2007 r. Tym samym nie wyjaśnił, czy przed tym dniem istniały już zmiany chorobowe, dające podstawę do uznania znacznie wcześniejszego terminu, od którego należy liczyć okres niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Ponadto wskazała, iż organ nie dostrzegł jej złego stanu zdrowia i pominął, że w 2009 r. przeszła kilkunastogodzinną, ratującą życie operację. Podkreśliła, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku pozwoliłoby wzmocnić jej nadzieję na dłuższe życie. Podniosła także, że pracowała przez ponad [...] lat w ciężkich warunkach, wychowała [...] dzieci, a brak zatrudnienia w ostatnich latach to efekt pogarszającego się stanu zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Podał, że fakt pojawienia się pierwszych objawów chorobowych nie oznacza, że w chwili ich wystąpienia była ona niezdolna do pracy. Choroba nowotworowa nie powstaje bowiem z dnia na dzień i rozwija się przez długi okres. Jednak okoliczność, iż skarżąca na taką chorobę zapadła nie przesądza, że w chwili wystąpienia jej pierwszych objawów utraciła wszelką zdolność do podejmowania zatrudnienia. W ocenie organu, nie ma żadnych podstaw do uznania, w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2009 r., że pierwsze objawy choroby są tożsame z wystąpieniem całkowitej niezdolności do pracy.

W wyroku z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA /Wa 1008/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Ponadto podano, że w niniejszej sprawie organ związany był prawomocnym wyrokiem z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1185/08. Stwierdzono, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpatrując powtórnie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, zastosował się do zaleceń WSA w Warszawie dotyczących wyjaśnienia kwestii zdolności skarżącej do pracy ze względu na stan jej zdrowia.

Zdaniem Sądu I instancji, w przedmiotowej sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności usprawiedliwiających krótki okres zatrudnienia Z. P. i przerwy w ubezpieczeniu w ciągu kilkunastu lat aktywności zawodowej. Sąd I instancji argumentował, że w okresach przerw w ubezpieczeniu wnioskodawczyni nie była osobą całkowicie niezdolną do pracy, a zatem nie istniały niezależne od skarżącej przeszkody uniemożliwiające spełnienie warunków ustawowych do uzyskania świadczenia.

Sąd podkreślił, że kwestionowanie przez skarżącą, ustalonej przez lekarza orzecznika ZUS, daty powstania całkowitej niezdolności do pracy określonej na dzień [...] września 2007 r. i powoływanie się na fakt, że choroba pojawiła się znacznie wcześniej uniemożliwiając jej podjęcie zatrudnienia, nie może być podstawą do odmiennych w tym zakresie ustaleń przyjętych w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2009 r. Orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego skarżąca nie wnosiła sprzeciwu, jest ostateczne, a Sąd nie ma uprawnień do badania zarówno orzeczeń lekarzy orzeczników ZUS, jak i komisji lekarskich ZUS, jak też możliwości kierowania ubezpieczonych na badania lekarskie. W świetle powyższego nie ma podstaw do przyjęcia innej daty powstania niezdolności do pracy, niż podana w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS.

Sąd stwierdził dalej, że wykazane okresy nieodprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, które miały miejsce przed pojawieniem się choroby wskazują na brak zaistnienia przesłanki szczególnych okoliczności. Podniósł, że obowiązkiem osoby ubezpieczonej jest w ciągu swojego dorosłego życia przepracować wymagany okres w celu nabycia uprawnień emerytalno-rentowych, a tylko szczególne okoliczności, które uniemożliwiają jej zatrudnienie przez odpowiedni okres czasu, usprawiedliwiają niewykonanie tego obowiązku. Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabycie świadczeń, na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach, należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Podkreślono, że sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy czy brak środków utrzymania, co w sprawie nie budzi wątpliwości, nie mają charakteru okoliczności szczególnej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyjmując w rozpatrywanej sprawie, że nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, dokonał prawidłowej wykładni przepisu prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach oraz przestrzegał reguł procesowych, a swoje rozstrzygnięcie właściwie uzasadnił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła działająca z pomocą profesjonalnego pełnomocnika Z. P.. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 162, poz. 1118), powoływanej dalej jako ustawa o emeryturach i rentach przez jego błędną (zawężającą) wykładnię i w rezultacie przyjęcie, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny dotyczący niepodejmowania przez Z. P. pracy w latach [...] oraz od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia [...] września 2007 r., nie może być uznany jako okres, podczas którego skarżąca spełniała wymogi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, w szczególności zaś wymóg zaistnienia przesłanki szczególnych okoliczności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wszak zawarta w powyższym przepisie przesłanka szczególnych okoliczności musi mieć obiektywne odniesienie to jednak z racji przymiotu "szczególności" należy ją rozpatrywać także w kontekście sytuacji indywidualnej, jednostkowej.

Skarżąca kasacyjnie odwołała się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego odnośnie do przyjęcia, że szczególne okoliczności to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które czynią daną osobę nieatrakcyjną na rynku pracy, pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców, również i takie, kiedy osoba nie jest zdolna pod względem zdrowotnym do świadczenia pracy, choć nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy, ale jej stan zdrowia w poszukiwaniu pracy stawia ją na pozycji dużo gorszej, niż osobę zdrową (wyrok z dnia 30 stycznia 2009 r., I OSK 733/08) . Dotyczy to także potraktowania całkowitej niezdolności do pracy jako tylko jednej z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, mającej istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (wyrok NSA z dnia 24 marca 2003 r., II SA 3594/02)

Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie uznała, iż WSA w Warszawie dokonał niewłaściwej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach a zwłaszcza użytego w tym artykule pojęcia szczególnych okoliczności. Przy ustalonym stanie faktycznym i mając na uwadze znany już stan choroby nowotworowej skarżącej, powinien wyciągnąć wniosek, iż już w latach [...] oraz od dnia [...] lutego 2003 r. do dnia [...] września 2007 r. zachodziły u skarżącej zmiany związane z chorobą nowotworową, które sprawiły, iż nie była w stanie podjąć pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, badając z urzędu jedynie to czy w sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których stanowi art. 183 § 2 p.p.s.a., a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd ten rozpoznając sprawę, związany jest podstawami zaskarżenia przedstawionymi w skardze kasacyjnej.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne i występujące w systematyce aktu normatywnego przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego – uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi.

Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach.

W ocenie Składu Orzekającego Sąd I instancji podejmując zaskarżony wyrok dokonał prawidłowej wykładni wskazanego w skardze kasacyjnej art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Na gruncie regulacji art. 83 ustawy o emeryturach i rentach. możliwe jest bowiem przyznanie świadczenia w sytuacji kumulatywnego wystąpienia trzech zasadniczych przesłanek, normatywne określenie których nie wywołuje wątpliwości interpretacyjnych. Pierwszą z tych przesłanek jest brak możliwości podjęcia pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy osoby wnioskującej o świadczenie, drugą – brak niezbędnych środków utrzymania, natomiast trzecią – wystąpienie szczególnych okoliczności jako powodu niespełnienia wymagań dających prawo do emerytury lub renty.

Ta ostatnia przesłanka określona jest przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od podmiotu stosującego prawo (organu administracji) ustalenia odpowiednich faktów (okoliczności) oraz ich oceny (oszacowania) co do skali czy natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom (okolicznościom) przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych trzech przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ administracji może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że także wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych) to uniemożliwią. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia.

Stąd tak ważne jest aby organ administracji w sposób właściwy ustalił okoliczności, ocenił je (oszacował), wyznaczając albo taką skalę ich wystąpienia, która uzasadniałaby traktowanie ich jako szczególne (istnienie przesłanki) albo niewystąpienia (uzasadniającą brak przesłanki) oraz aby wskazał w uzasadnieniu decyzji, dlaczego uznał szczególny charakter tych okoliczności czy też brak takiego charakteru faktów, które przesłankę tę spełniały w ocenie wnioskodawcy. W ocenie Składu Orzekającego za szczególne okoliczności w sprawach z zakresu art. 83 ustawy należy uznać jakieś konkretne zdarzenie lub trwały stan, które mogą powodować niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty, czyli wykluczać aktywność zawodową osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Zarzut skargi kasacyjnej, mimo, że odnosi się całościowo do wykładni art. 83 ust. 1 ustawy, w istocie dotyczy tego jego fragmentu, który odnosi się właśnie do interpretacji wyrażenia "szczególne okoliczności" pod kątem potraktowania ustalonych przez organ faktów jako niemieszczących się w klasie zjawisk, składających się na te szczególne okoliczności, co zostało następnie zaakceptowane przez Sąd I instancji. Strona skarżąca kwestionuje bowiem to, że jako element szczególnych okoliczności nie został potraktowany rozwój choroby nowotworowej w okresie przed stwierdzeniem z jej powodu całkowitej niezdolności do podejmowania pracy. Istnienie tej choroby oraz skutek w postaci uznania, że wnioskodawca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy zostały stwierdzone przez lekarza orzecznika od daty [...] września 2007 r. Wnioskodawca natomiast, odwołując się do rodzaju stwierdzonej choroby wskazuje, że stan chorobowy usprawiedliwiający niezdolność do pracy oraz brak atrakcyjności takiej osoby na rynku pracy trwał długo przed tą datą, co uzasadnia potraktowanie tego faktu jako szczególnych okoliczności powodujących niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w okresie poprzedzającym tę datę.

Sąd I instancji dokonał wykładni tego przepisu w sposób zgodny z powyższą argumentacją, co należy uznać jako trafne i zgodne z regułami wykładni przepisów prawnych. Wykładnia ta prowadzi do wyniku zgodnego z utrwalonym orzecznictwem, akceptowanym przez Skład orzekający. W związku z tym zarzut naruszenia prawa materialnego, wskazany w skardze kasacyjnej nie może być zarzutem skutecznym.

Kontrola kasacyjna zarzutu błędnej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy, w sytuacji gdy przepis ten konstruuje upoważnienie do wydania decyzji uznaniowej wymaga odniesienie się do istoty sądowej kontroli decyzji uznaniowych. Nie budzi wątpliwości na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych, że kontrola w takich wypadkach dotyczy procesu wydania decyzji (spełnienia przez organ wymogów proceduralnych), ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu czy wszechstronności oceny faktów. Nie obejmuje natomiast kontroli całości treści decyzji. Dotyczy bowiem tej części treści decyzji uznaniowej, która powiązana jest z określonymi i ostrymi kryteriami prawnymi, ale nie może obejmować tej części treści decyzji, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Organ winien zadbać o to, aby decyzja nie posiadała cech dowolności. Kontrola sądowa obejmuje bowiem, obok kontroli sposobu ustalania faktów, wszechstronności ich oceny oraz wyboru sposobu załatwienia sprawy, także to, czy zakres swobody decyzyjnej nie oznacza podjęcia decyzji dowolnej. Podobnie, kontroli sądowej podlega także samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawna oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do decyzji uznaniowej.

Na gruncie powyższego modelu kontroli decyzji uznaniowych w ramach sądowej kontroli administracji należy zaskarżony wyrok zakwalifikować jako zgodny z tym modelem, a więc zgodny z prawem. Sąd bowiem wskazał na te elementy stanu faktycznego, prawidłowo ustalone przez organy (strona skarżąca nie kwestionowała samego procesu oraz wyników ustalania stanu faktycznego), które trafnie zostały potraktowane przez organy administracji jako niespełniające właściwości szczególnych okoliczności z art. 83 ustawy. Dotyczy to zwłaszcza ustaleń w zakresie udokumentowania przez wnioskodawczynię okresu 12 lat [...] miesięcy i [...] dni łącznego okresu składkowego, przy czym w ostatnich 10 latach przed stwierdzeniem pełnej niezdolności (od dnia [...] września 2007 r.) okres udokumentowany wyniósł 2 lata, [...] miesięcy i [...] dni. Organ określił prawidłowo przerwy w opłacaniu składek w latach [...] oraz fakt zaprzestania wykonywania zatrudnienia od roku 2003. Z racji tego, że wpływ ewentualnej rozwijającej się choroby na niemożność niezdolność do wykonywania pracy przed datą [...] września 2007 r. nie został udokumentowany a samo orzeczenie lekarskie, przyjmujące powstanie stanu całkowitej niezdolności do pracy od dnia [...] września 2007 r. (nieokreślenie daty powstania całkowitej niezdolności do pracy było przyczyną uchylenia decyzji organu odwoławczego w poprzednim podjętym w ramach niniejszej sprawy wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 czerwca 2008 r., II SA/Wa 1185/09) nie zostało w żaden sposób zaskarżone, organ administracji miał podstawy do oceny, iż przesłanka szczególnych okoliczności, rozumiana jako wystąpienie zdarzenia lub trwałego stanu wywołującego niemożliwe do przezwyciężenia skutki w zakresie podjęcia pracy nie wystąpiły. Stąd Sąd I instancji zasadnie w toku kontroli tej decyzji zaakceptował ten sposób i wynik rozumowań organu, a tym samym wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił.