Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1912-1913/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1996-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 2, art. 20 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 22a ust. 2
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Skoro spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym w znaczeniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, to podmiotem tym są łącznie wszyscy wspólnicy, a nie każdy z osobna.

W rezultacie należy stwierdzić, że w stosunkach prawnych spółka cywilna identyfikowana jest podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący na zasadach określonych w umowie spółki i w przepisach Kodeksu cywilnego wspólny cel gospodarczy.

TEZY

Skoro spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym w znaczeniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./, to podmiotem tym są łącznie wszyscy wspólnicy, a nie każdy z osobna.

W rezultacie należy stwierdzić, że w stosunkach prawnych spółka cywilna identyfikowana jest podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący na zasadach określonych w umowie spółki i w przepisach Kodeksu cywilnego wspólny cel gospodarczy.


UZASADNIENIE

Minister przemysłu i handlu decyzją z 27.10.1994 r. odmówił dokonania zmiany w zezwoleniach wydanych przez ministra rynku wewnętrznego na prowadzenie w kraju hurtowego obrotu winami i miodami pitnymi oraz piwem, polegającej na wykreśleniu nazwiska jednego ze wspólników, mianowicie W. P. a ponadto cofnął z urzędu powyższe zezwolenia wydane przez ministra rynku wewnętrznego na prowadzenie hurtowego obrotu przez spółkę cywilną "M-H".

W uzasadnieniu decyzji podano, że zezwolenia /koncesje/ zostały wydane podmiotowi gospodarczemu określonemu w nich imiennie, tj. spółce cywilnej W. P., D. K. i A. H. W obecnym stanie faktycznym osobowy podmiot gospodarczy w składzie wymienionym w zezwoleniach przestał istnieć z powodu śmierci jednego ze wspólników. Zmiana składu osobowego Spółki spowodowała zmianę podmiotu gospodarczego w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej. W związku z tym, że zmienił się podmiot gospodarczy, któremu udzielono zezwolenia, zachodzi konieczność cofnięcia tych zezwoleń z urzędu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. K. i A. M. - "M-H" s.c. w P. domagali się uchylenia powyższej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Poza tym wnosili o zobowiązanie ministra przemysłu i handlu do zwrotu na ich rzecz pobranych opłat skarbowych wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu skargi podali m.in., iż nie istniały podstawy prawne i faktyczne do cofnięcia wydanych zezwoleń wszystkim wspólnikom. Spółka nie uległa bowiem rozwiązaniu i nie zaprzestała działalności gospodarczej. Wystąpienie ze spółki członka nie pociąga za sobą rozwiązania spółki, chyba że pozostał tylko jeden członek. W spółce zaś pozostali dwaj członkowie, na których zostały wydane ważne imienne zezwolenia. Minister przemysłu i handlu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej podmiotem gospodarczym może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, utworzone zgodnie z przepisami prawa, jeżeli jej przedmiot działania obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej.

Do jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, której celem jest prowadzenie działalności gospodarczej należą spółki cywilne utworzone i działające na podstawie art. 860-875 Kc. Spółka cywilna w przeciwieństwie do osobowych i kapitałowych spółek prawa handlowego, charakteryzuje się szeregiem elementów nadających jej specyficzny charakter prawny. Może być ona zawarta w dowolnej formie, nie ma osobowości prawnej i nie może pod swoją firmą nabywać praw ani zaciągać zobowiązań. Umowa tej spółki zawarta między tworzącymi ją podmiotami nie ma ekwiwalentnego charakteru, lecz bazuje na solidarnej odpowiedzialności wspólników pozostających we współwłasności łącznej. Odpowiadają oni nie tylko majątkiem wspólnym, lecz i majątkiem osobistym, zaś w stosunkach zewnętrznych stroną są wszystkie podmioty tworzące spółkę.

Skoro spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym w znaczeniu art. 2 ust. 2 ustawy o działalności gospodarczej, to podmiotem tym są łącznie wszyscy wspólnicy, a nie każdy z nich z osobna.

W rezultacie należy stwierdzić, że w stosunkach prawnych spółka cywilna jest identyfikowana podwójnie - jako tworzące ją podmioty /osoby/ i jako podmiot gospodarczy realizujący na zasadach określonych w umowie spółki i przepisach Kc wspólny cel gospodarczy.

Taką podwójną identyfikację zastosowano przy wydawaniu obu zezwoleń 2812.1990 r. i 17.7.1991 r. Miały one charakter decyzji administracyjnych konkretyzujących wszystkie elementy stosunku administracyjnoprawnego: jego przedmiot, podmioty /organ i strony/ oraz treść. Oba zezwolenia były wydane dla trzech osób fizycznych, które łączyła zawarta między nimi umowa spółki cywilnej. Z chwilą śmierci jednego ze wspólników tak określony adresat zezwoleń na obrót hurtowy napojami alkoholowymi zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej objętej zezwoleniem.

Zarzuty strony skarżącej przedstawione w skardze, iż spółka nie uległa rozwiązaniu, gdyż pozostało dwóch wspólników - dotyczą innej problematyki, a mianowicie majątkowych skutków wystąpienia wspólnika ze spółki i dalszego jej funkcjonowania w zmienionym składzie osobowym.

Powyższy pogląd jest zgodny z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego a w szczególności z wyrokiem z dnia 15 listopada 1994 r., II SA 1271-1272/94. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.