Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 314/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 , par. 232 ust. 6, par.  57 ust. 2,
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 51 ust. 1 pkt 2,  art. 52, art. 50-51, art. 5 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W., R. W. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 17 października 2014 r. Prezydent Miasta Poznania udzielił pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej na działkach nr [...] i [...], ark. 4, obr. Winiary, położonych w Poznaniu obejmującego pierwszy etap tej inwestycji polegający na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego (lewy segment) na działce nr [...] wraz z wewnętrzną instalacją gazową. Następnie decyzją z dnia 13 lipca 2015 r. Organ ten zmienił wspomnianą decyzję odnośnie budowy lewego segmentu w zakresie objętym projektem zagospodarowania działki nr [...] oraz jednocześnie udzielił pani S. Ś., pani A. W., panu M. Ś. i panu R. W. pozwolenia na budowę drugiego etapu tj. budowę prawego segmentu na działce nr [...].

W dniu 21 września 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania przeprowadził kontrolę robót budowlanych związanych z budową jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej (segment prawy) na działce położonej przy ul. [...] w Poznaniu. W protokole sporządzonym z tej czynności organ nadzoru budowlanego I instancji odnotował, że wspomniane roboty budowlane prowadzone są na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Prezydenta Miasta Poznania decyzją z dnia 13 lipca 2015 r. oraz stwierdził zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego polegające na: 1) zmianie układu ścianek działowych i 2) wykonaniu "(...) otworu okiennego z oknem nieotwieralnym p.poż o wym. 100 x 170 cm w odległości ok. 3,60 m od ogrodzenia z działką sąsiednią". Ustalenia te organ zobrazował w dokumentacji fotograficznej. Inwestorzy w piśmie z dnia 19 października 2016 r. wyjaśnili, że w opisanym otworze w odległości 3,6 m od ogrodzenia z działką sąsiednią zastosowali zgodnie z obowiązującymi przepisami "doświetlacz" (tzn. "inne przeszklenie"), a nie okno.

W toku kolejnej kontroli przeprowadzonej w dniu 27 stycznia 2017 r. organ ustalił, że: 1) "(...) budowa nie została zakończona (stan surowy zamknięty)", 2) w dniu kontroli nie prowadzono robót budowlanych, 3) w odmienny sposób zrealizowano część ścian działowych w budynku, a oprócz tego 4) "(...) w ścianie zewnętrznej budynku od strony nieruchomości sąsiedniej - Żegockiego 23, wykonano otwór, w którym znajduje się następujący element: rama z kształtowników aluminiowych, w ramie zamontowano przeszklenie". Pan M. Ś. (jeden z inwestorów i zarazem kierownik budowy przedmiotowego budynku) oświadczył wówczas, że "przed zamontowaniem powyższego elementu z kształtowników aluminiowych z przeszkleniem przeprowadził szczegółowe wyjaśnienia w celu zamontowania elementu zgodnego z przepisami i ustalił, iż zgodnie z obowiązującymi warunkami [warunkami - WWINB] technicznymi § 232 pkt 6 zamontowany element nie jest oknem, tylko innym przeszkleniem dopuszczonym powyższym przepisem (zajmuje mniej [niż] 10 % powierzchni ściany oraz posiada odpowiednią klasę odporności ogniowej EDO). Dodał on również, że "(...) otrzymał oświadczenia producenta dotyczące powyższego elementu" potwierdzające jego wyjaśnienia. Ponadto ustalono, że przedmiotowy element zamontowano w licu ściany zewnętrznej, element ten znajduje się w odległości 3,60 m od ogrodzenia z działką sąsiednią. Opisany stan faktyczny został zobrazowany przez organ na szkicu sytuacyjnym oraz w dokumentacji fotograficznej. Inwestor załączył aprobatę techniczną ITB [...] dotyczącą przydatności do stosowania w budownictwie wyrobów pod nazwą "Drzwi przeciwpożarowe systemu SAPA® BUILDING SYSTEM SFB 2074 oraz zestaw wyrobów do wykonywania przeciwpożarowych ścian wewnętrznych i zewnętrznych systemów SAPA® BUILDING SYSTEM SFB 3074i SFB 3092 z kształtowników aluminiowych z przekładką termiczną".

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania decyzją z dnia 23 października 2017 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 nakazał pani S. Ś., pani A. W., panu M. Ś. i panu R. W. (jako inwestorom) zamurowanie, w wyznaczonym terminie, otworu okiennego w ścianie zewnętrznej prawego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej posadowionego na działce nr [...], ark. 4, obr. Winiary, położonej przy ul. [...] w Poznaniu, czyli w ścianie znajdującej się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią (położoną przy ul. [...]), zaznaczając, iż dopuszcza się zamurowanie powyższego otworu "materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne, jeżeli powierzchnia zamurowanego otworu nie przekroczy 10 % powierzchni ściany, w której znajduje się powyższy otwór okienny, a materiał przepuszczający światło będzie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Anna i R. W. podnosząc, że zamontowana ścianka jest ognioodporna, zewnętrzna, przepuszczająca światło i nienośna oraz posiada atest. Wykonana jest zatem zgodnie z §232 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Z związku z tym że jest ścianka nienośna wykonano nad nią nadproża. Odwołujący się kwestionowali stanowisko organu, że skoro ścianka jest nienośna to stanowi okno.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 31 stycznia 2018r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy i wskazał, że

Z kolei pan R. G. (strona postępowania) powołał się na pismo Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa z dnia 9 czerwca 2017 r., w którym zastrzegając, że nie jest urzędem uprawnionym do wydawania wiążących interpretacji przepisów prawa budowlanego, zwróciło uwagę na "(...) definicję otworu, okna i ściany istniejącą w aktualnej normie PN-ISO 6707-1:2008 Budynki i budowle. Część 1. Terminy ogólne. Zgodnie z normą otwór należy rozumieć jako pustą przestrzeń w elemencie budynku, natomiast okno służy do zamykania otworu w ścianie lub dachu ze spadkiem. Okno umożliwia dopływ światła i może być wykorzystywane do wentylacji. Dodatkowo przytacza się definicję ściany według, której jest to: «pionowa konstrukcja (...), która ogranicza lub dzieli przestrzeń (...) i zwykle przenosi obciążenia lub pracuje jako element oporowy.» W związku z powyższym należy stwierdzić, iż budynek ze ścianą z otworem okiennym, z zamontowanym oknem, które spełnia warunki podane w ww. definicji należy sytuować zgodnie z wymaganiami rozporządzenia o warunkach technicznych w odległości na najmniej 4 m od granicy z działką budowlaną.

W tak ustalonym stanie faktycznym Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że bezsporne prawy segment jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej posadowionego na działce nr [...], ark. 4, obr. Winiary, położonej w Poznaniu jest budowany na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 13 lipca 2015 r. o pozwoleniu na budowę. Równie niewątpliwie jest, że inwestorzy dokonali szeregu odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego (tzn. zrealizowali w odmienny sposób niż w projekcie część ścian działowych oraz wykonali w ścianie zewnętrznej budynku, usytuowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działka budowlana otwór, który został wypełniony "nienośną przeciwpożarową ścianą wewnętrzną i zewnętrzną (witryną stałą) systemu SAPA BUILDINB SYSTEM SFB 3074 z kształtowników aluminiowych z przekładką termiczną" - aprobata techniczna ITB [...]). Trafnie organ I instancji stwierdził, że żadne z tych odstąpień nie jest odstąpieniem o charakterze istotnym, tzn. nie jest odstąpieniem o jakim mowa w art. 36a ust. 5 prawa budo walnego.

O ile z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego zastrzeżeń nie budzi i nie może stanowić podstawy do podejmowania działań kwestia zmiany układu części ścian działowych, o tyle inaczej rzecz przedstawia się w odniesieniu do otworu w ścianie zewnętrznej budynku usytuowanej od strony działki sąsiedniej położonej przy ul. [...], w którym zamontowano wspomnianą powyżej "witrynę stałą" (jako iż jest ona elementem nienośnym wykonano nad nią nadproże, a na zewnątrz umieszczono roletę zewnętrzną widoczną na zdjęciach). To właśnie zabudowanie otworu w tej ścianie ową "witryną stałą" stanowi istotę niniejszego postępowania administracyjnego.

W tym zakresie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji administracyjnej wskazał, że wedle § 232 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.; dalej: rozporządzenie) "(...) wypełnienie omawianego otworu powinno posiadać klasę odporności ogniowej REI60 oraz, że zgodnie z § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia dopuszcza się wypełnienie omawianego otworu materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekroczy 10 % powierzchni ściany, w której znajduje się otwór okienny, a materiał przepuszczający światło będzie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30". Po analizie tych przepisów w odniesieniu do stanu faktycznego tej sprawy organ nadzoru budowlanego II instancji podzielił stanowisko, że za powyższe przeszklenie nie może być uznany, zamontowany w otworze element, dla którego wydano powyższą aprobatę techniczną.

Powołując się na orzecznictwo sądowe organ odwoławczy wskazał, że w przepisach § 12 rozporządzenia i następnych jednostkach redakcyjnych ustawodawca posłużył się określeniem "otwory okienne i drzwiowe", nie zawierając definicji tego pojęcia. Natomiast w treści rozporządzenia, w przepisach dotyczących oświetlenia pomieszczeń, użył określenia "okna" (§ 57 ust. 2 rozporządzenia). W języku potocznym za otwór okienny uznaje się otwór w ścianie budynku umożliwiający dostęp światła do wnętrza budynku, jak również widok na zewnątrz budynku. Taką samą funkcję pełni wypełnienie otworu okiennego w postaci okna, chroniąc dodatkowo wnętrze budynku przed czynnikami atmosferycznymi. Zarówno okno, jaki i otwór okienny pełnią tę samą zasadniczą funkcję związaną z zapewnieniem dostępu światła i widoku. Z wykładni językowej wynika zatem, że funkcja otworu okiennego i okna jest tożsama, natomiast otwór okienny nie musi być zabudowany oknem. Jeśli chodzi o znaczenie wyrażeń "otwory", "otwory okienne" i "okna" użytych w § 12 ust. 3 i ust. 6 oraz w art. 57 ust. 2 rozporządzenia, to zgodnie z dyrektywami interpretacyjnymi wykładni językowej, że gdy nie ma w tekście prawnych definicji legalnych, interpretowanym zwrotom prawnym nie należy nadawać znaczenia odmiennego od potocznego, chyba że istnieją dostateczne racje przypisania im odmiennego znaczenia, a także, że bez umotywowanych racji nie należy identycznym sformułowaniom w tym samym akcie prawnym nadawać różnych znaczeń. Dlatego otwory w ścianie budynku wypełnione przezroczystymi przegrodami zapewniającymi dostęp światła dziennego oraz widok pełnią niewątpliwie taka samą funkcję jak okna, czy też otwory okienne także wtedy gdy mieszczą się w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. zakazuje umieszczania otworów okiennych w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną (...). Bez znaczenia jest bowiem, jaki rodzaj okna zostanie umieszczony w zaprojektowanym otworze okiennym. Dotyczy to również okien z materiałów niepalnych, czy trudno zapalnych. Nadto sądy administracyjne odnosząc się do treści § 232 ust. 6 rozporządzenia zwracają uwagę, że: "wypełnienie", o którym mowa w § 232 ust. 6 rozporządzenia ma prowadzić do zlikwidowania otworów okiennych w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, a nie polegać na pozostawieniu tychże otworów i wstawieniu w nie "okien" spełniających odpowiednią klasę odporności ogniowej. "Wypełnienie" otworu okiennego ma tworzyć wraz z pozostałą ścianą jednolitą, zwartą całość. Zatem materiał budowlany, użyty do wypełniania otworów w ścianie oddzielenia pożarowego powinien mieć podobne cechy, jak materiał budowlany, z którego wybudowano całą ścianę, z tą tylko różnicą, że materiał ten będzie posiadał dodatkową cechę, jaką jest przepuszczanie światła. Dlatego właśnie ustawodawca w pierwszej kolejności wskazał, że do wypełnienia otworów należy użyć luksferów lub cegły szklanej. Materiały te bowiem z jednej strony przepuszczają światło dzienne, ale z drugiej strony posiadają cechy podstawowego budulca ściennego jakim jest np. cegła, bloczek, czy pustak. Ponadto zarówno luksfer, jak i cegła szklana, pomimo ich przeźroczystości uniemożliwiają patrzenie przezeń. Natomiast "inne przeszklenie" zostało uwzględnione w omawianym przepisie z uwagi na ciągły postęp technologiczny, także w zakresie materiałów budowlanych i wcale nie oznacza, że przeszklenie to może mieć dowolne cechy, nie licząc oczywiście odpowiedniej klasy ognioodporności, która zawsze w tym wypadku musi być zachowana. Innymi słowy przez "inne przeszklenie" w rozumieniu § 232 ust. 6 rozporządzenia należy rozumieć taki materiał budowlany, który swoimi właściwościami będzie zbliżony do luksferów lub cegły szklanej - będzie przepuszczał światło, ale też będzie stanowił materiał budowlany ścienny. Co istotne z punktu widzenia zarzutów zawartych w odwołaniu - wskazuje się, że nie ma znaczeni, iż "(...) wstawione w miejsce otworów okiennych "okna" nie otwierają się, bowiem jak wynika z powyższych rozważań funkcją okna jest nie tylko jego otwieranie, np. w celu przewietrzenia pomieszczenia, ale również doświetlenie tego pomieszczenia i zapewnienie widoku na zewnątrz budynku. Nie ma również znaczenia nazewnictwo użyte przez producenta zastosowanego przeszklenia - nazwa wyrobu: ściana przeciwpożarowa - skoro po jego zamontowaniu w otworze okiennym będzie pełnić funkcję okna. Tak więc niewystarczające jest w tym wypadku powołanie się na załączone do akt atesty i certyfikaty odporności ogniowej użytych materiałów, bowiem nie stanowi to jedynego kryterium.

Podsumowując organ wskazał, że nieprawidłowe jest przyjęcie, iż użyte w § 232 ust. 6 rozporządzenia pojęcie ".innego przeszklenia", które może być wykonane w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, odnosi się do jakiegokolwiek (dowolnego) przeszklenia o odpowiedniej klasie odporności ogniowej. Podobnie bez znaczenie pozostaje fakt nieuchyloności części przeszklonej oraz zastosowane przez producenta nazewnictwo (np.: "witryna stała", "nienośną przeciwpożarowa ściana wewnętrzna i zewnętrzna", itp.), czy też aprobaty techniczne. Tym samym skoro (nie ulega żadnej wątpliwości), że w będącej ścianą oddzielenia przeciwpożarowego ścianie zewnętrznej prawego segmentu przedmiotowego jednorodzinnego budynku mieszkalnego zamontowano przezroczystą, nieuchylną przegrodę zapewniającą dostęp światła dziennego oraz widok to przegroda ta pełni funkcję okna (co dodatkowo podkreśla zamontowana roleta zewnętrzna), a otwór, w której została ona zamontowana - otworu okiennego. Mając zaś na uwadze, iż ściana ta jest bezspornie usytuowana w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki z sąsiednią działką budowlaną, to należy stwierdzić, iż jej wykonanie narusza przepisy § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 4 m w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy.

Stąd zaś wynika, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o jakiej mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, czyli z wykonaniem robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przywołanych powyżej przepisach rozporządzenia. Jako że tylko i wyłącznie w przypadku faktycznego prowadzenia robót budowlanych konieczne jest wydanie postanowienia określonego w art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, a w tym przypadku podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 26 stycznia 2017 r. stwierdzono, że roboty budowlane nie są prowadzone, to prawidłowo - z uwagi na treść art. 51 ust. 7 przywołanej ustawy - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania zastosował art. 51 ust. 1 prawa budowlanego.

W opisanym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ nie tylko zasadnie zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, lecz - ze względu na treść § 232 ust. 6 rozporządzenia - trafnie określił zakres nałożonego na inwestorów obowiązku (art. 52 prawa budowlanego). Przy czym po pierwsze oczywiste jest, iż w pkt I rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji - precyzując sposób wykonania obowiązku - jedynie omyłkowo pominięto słowo "przeszklenie" (jest: "dopuszcza się zamurowanie powyższych otworów materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne, jeżeli (...)", a powinno być: "dopuszcza się zamurowanie powyższych otworów materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli po wtóre - jak już wykazano powyżej – wypełnienie otworu okiennego ma tworzyć wraz z pozostałą ścianą jednolitą, zwartą całość. Zatem materiał budowlany, użyty do wypełnienia otworów w ścianie oddzielenia pożarowego powinien mieć podobne cechy, jak materiał budowlany, z którego wybudowano całą ścianę, z tą tylko różnicą, że materiał ten będzie posiadał dodatkową cechę, jaką jest przepuszczanie światła. Dlatego właśnie ustawodawca w pierwszej kolejności wskazał, że do wypełnienia otworów należy użyć luksferów lub cegły szklanej. Materiały te bowiem z jednej strony przepuszczają światło dzienne, ale z drugiej strony posiadają cechy podstawowego budulca ściennego jakim jest np. cegła, bloczek, czy pustak. Ponadto zarówno luksfer, jak i cegła szklana, pomimo ich przeźroczystości uniemożliwiają patrzenie przezeń. Natomiast "inne przeszklenie" zostało uwzględnione w omawianym przepisie z uwagi na ciągły postęp technologiczny, także w zakresie materiałów budowlanych i wcale nie oznacza, że przeszklenie to może mieć dowolne cechy, nie licząc oczywiście odpowiedniej klasy ognioodporności, która zawsze w tym wypadku musi być zachowana. Przy tym wymagana klasa odporności ogniowej została w tym przypadku prawidłowo określona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania. Skoro bowiem niniejszy budynek mieszkalny należy do budynków niskich (§ 8 pkt 1 rozporządzenia), to zalicza się on do kategorii ZLIV (§ 209 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia), dla której klasę odporności przeciwogniowej określono jako "D" (§212 ust. 2 rozporządzenia). Z kolei dla budynków "D" wymagana klasa odporności ogniowej ścian oddzielenia przeciwpożarowego to REI60 (§ 232 ust. 4 rozporządzenia), a klasa odporności ogniowej wypełnienia otworu w ścianie dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego niebędących obudową drogi ewakuacyjnej to E30 (§ 232 ust. 6 rozporządzenia).

W związku z tym, wobec potwierdzenia prawidłowości zaskarżonej decyzji organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję organu nadzoru II instancji złożyli A. W. i R. W. kwestionując jej zasadność, zatem wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący wskazali, że sporny otwór ścianie jest zabudowany zgodnie z obowiązującym prawem, ponieważ powierzchnia otworu w ścianie jest mniejsza niż 10% powierzchni ściany a klasa odporności ogniowej znajdującej się ścianki ognioodpornej znajdującej się w tym otworze wynosi [...] Kwestionowali stanowisko organu I instancji, że zastosowana ścianka ognioodporna nie jest ścianą nośną i dlatego nie może być zastosowana i zalecenie zastosowanie luksferów lub pustaków szklanych podczas gdy, ścianki wykonane z luksferów lub pustaków też nie są ściankami nośnymi. Powyższe stanowisko organów jest nie do przyjęcia. Nad przedmiotowym otworem zaprojektowano i wykonano nadproża betonowe. Z prawa budowlanego wynika, że ścianka w otworze nie musi być ścianą nośną. Uzasadnienie organów, że ścianka musi być nośna jest bezpodstawne. Organ odwoławczy nie zajął żadnego stanowiska dotyczącego uzasadnienia PINB, czy ścianka musi być nośna czy może być nienośną. Nadto WWINB nie podał żadnej podstawy prawnej, przepisu czy rozporządzenia, że ścianka ognioodporna ma mieć ograniczoną przenikalność światła. WWINB powołał się jedynie na wyrwane z kontekstu fragmenty wyroków sądowych. Jego zdaniem ścianka ta ma zapewnić w jakimś stopniu intymność. Intymność tracimy my jako właściciele tej nieruchomości, a nie właściciel działki na ul. [...] w Poznaniu. Ten sąsiad podchodząc do płotu będzie widział co się dzieje u nas w pokoju. My jako właściciele mamy prawo chodzić po swojej działce i możemy zbliżyć się do płotu na odległość mniejszą niż 4 metry. Dom właściciela posesji na ul. [...] jest oddalony od granicy naszej posesji około 5,5 metra. Odległość od zewnętrznej ścianki ognioodpornej do granicy działki wynosi około 3,6 metra. Dodając grubość ścianki i grubość muru to z pokoju do granicy działki jest około 4 metry. Odległość pomiędzy domem moim a sąsiada wynosi około 9,5 metra. Warto jeszcze zaznaczyć, że właściciel posesji Żegockiego nr [...], przy płocie, przy granicy działki posadził szpaler iglaków (tuje). Tworzą one jednolitą zieloną ścianę co powoduje dodatkową intymność.

Skarżący zaznaczyli, że gdyby budynek był trochę węższy, odległość od ściany do granicy wynosiłaby 4 metry, to mogliby zamiast ścianki ognioodpornej zastosować normalne okna. Okna te mogłyby być o nieograniczonej wielkości i posiadać szyby o nieograniczonej przepuszczalności światła. Twierdzenie, że nie został zachowany stopień intymności jest bezpodstawne.

Nadto skarżący podnosili, że zakupiona ścianka ognioodporna została zamontowana przez firmę, która posiada aprobatę techniczną na jej wykonywanie. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 roku § 232 pkt 6 nie zastosowaliśmy luksferów lub pustaka szklanego lecz trzeci wariant tego paragrafu to znaczy: inne przeszklenie przepuszczające światło. Zastosowana ścianka posiada kilkakrotnie lepszą izolację cieplną niż posiadają to ścianki wykonane z luksferów lub pustaka szklanego, co w dzisiejszych czasach ma duże znaczenie i powinno się na to zwracać szczególną uwagę. Zamontowana w spornym otworze ścianka spełnia wszystkie obowiązujące przepisy prawa.

Pismo procesowe w dniu 12 grudnia 2018r. złożył uczestnik postępowania R. G., wnosząc o oddalenie skargi w całości. Uczestnik podzielił argumentację i stanowisko organu odwoławczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "P.p.s.a."). Przy czym podkreślenia wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji I instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w przedmiotowej sprawie stała się decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania nakazująca inwestorom zamurowanie, w wyznaczonym terminie, otworu okiennego w ścianie zewnętrznej prawego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie bliźniaczej posadowionego na działce nr [...], ark. [...], obr. Winiary, w Poznaniu, czyli w ścianie znajdującej się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią, zaznaczając, iż dopuszcza się zamurowanie powyższego otworu materiałem przepuszczającym światło takim jak luksfery, cegła szklana lub inne, jeżeli powierzchnia zamurowanego otworu nie przekroczy 10 % powierzchni ściany, w której znajduje się powyższy otwór okienny, a materiał przepuszczający światło będzie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy prawidłowo organy nadzoru budowlanego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018r., poz. 1202) w trybie tzw. postępowania naprawczego w drodze decyzji nałożyły obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Pod pojęciem stanu zgodnego z prawem należy rozumieć stan zgodny z obowiązującymi przepisami, w tym w szczególności z przepisami Prawa budowlanego i aktami wykonawczymi do tej ustawy, miedzy innymi z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, dalej "rozporządzenie"). Z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie wynika, że poprzez wykonanie nakazanych czynności inwestor ma doprowadzić obiekt do stanu zgodnego jedynie z pozwoleniem na budowę, ale właśnie z prawem.

Istotą postępowania uregulowanego w art. 50-51 Prawa budowlanego jest wyeliminowanie wad i uchybień popełnionych przez inwestora w toku realizacji inwestycji, ponieważ inwestor odstąpił od warunków objętych udzielonym pozwoleniem na budowę. Nie zawsze nakładany przez organ nadzoru budowlanego obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem będzie oznaczał wykonanie takich samych robót, jakie zawiera projekt budowlany zatwierdzony pozwoleniem na budowę. Doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oznacza, że muszą to być roboty zgodne z obowiązującymi przepisami.

Także w orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym istotą postępowania, o którym mowa w art. 51 Prawa budowanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego (tak NSA w wyroku z 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 2689/15, LEX nr 2351042; NSA w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1121/14, LEX nr 2033953; NSA w wyroku z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 603/07, LEX nr 510794).

Punktem wyjścia do rozważań w niniejszej sprawie jest okoliczność usytuowania przedmiotowego budynku (segment prawy) na działce nr [...] w odległości mniejszej niż 4 m – bo w odległości 3,60 m - od granicy tej działki z działką sąsiednią. Zgodnie z treścią przepisu §12 ust. 1 rozporządzenia (...) budynek na działce budowanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż:

1) 4m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy;

2) 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy.

Przepis § 12 dopuszcza szereg wyjątków od ogólnych zasad określonych w ust. 1, jednakże żadne z tych wyjątków nie dotyczą projektowania i budowy ścian z otworami okiennymi lub drzwiowymi w granicy nieruchomości. W związku z powyższym nie jest dopuszczalne zlokalizowanie ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką sąsiednią. Brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Powyższe stanowisko wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Z powyższego wynika, jak podnoszą sami skarżący, że gdyby usytuowali budynek w odległości minimum 4 m od granicy działki to zachowany byłby wymóg poszanowania interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego) oraz dyspozycja §12 ust. 1 rozporządzenia i dopuszczalne byłyby możliwie duże okna o nieograniczonej przepuszczalności światła.

Jednakże, gdy skarżący odeszli od zasady sytuowania budynku w odległości 4 m od granicy działki to podporządkować muszą się warunkom dopuszczającym odstępstwa od tej zasady, o których stanowi przepis § 232 ust. 6 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E30.

Jak wynika z materiału dowodowego skarżący w ścianie zewnętrznej prawego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonej w odległości 3,60 m od granicy działki wybili otwór, w którym umieszczono nienośną przeciwpożarową ścianę (witrynę stałą) z kształtowników aluminiowych z przekładką termiczną posiadającą atest techniczny. Nie budziło wątpliwości i sporu, że powierzchnia wypełnienia otworu nie przekraczała 10 % powierzchni ściany, a klasa odporności ogniowej była odpowiednia. Przede wszystkim jednak wątpliwości co do prawidłowości wykonania przez skarżących spornego przeszklenia wywołuje sposób wypełnienia otworu materiałem przepuszczającym światło. Otóż zgodnie z cytowanym już § 232 ust. 6 rozporządzenia, w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie. Kwestią sporną jest zatem to, czy sposób wypełnienia spornego otworu odpowiada dyspozycji przepisu § 232 ust. 6 rozporządzenia.

W szczególności spór dotyczy tego, czy otwór ma charakter otworu okiennego i czy wypełnienie go przeszkleniem składającym się z profilu aluminiowego z szybą, o wymaganej odporności ogniowej w ścianie zewnętrznej budynku usytuowanego od granicy działki w odległości mniejszej niż 4 m, wypełnia dyspozycje §232 ust. 6 rozporządzenia.

W podobnej sprawie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 749/14, wyjaśniając, że w przepisie § 12 ustawodawca posłużył się określeniem "otwory okienne i drzwiowe", nie zawierając definicji tego pojęcia. Natomiast w treści rozporządzenia, w przepisach dotyczących oświetlenia pomieszczeń, użył określenia "okna" (§ 57 ust. 2 rozporządzenia). Dalej NSA wyjaśnił, że w języku potocznym za otwór okienny uznaje się otwór w ścianie budynku umożliwiający dostęp światła do wnętrza budynku, jak również widok na zewnątrz budynku. Taką samą funkcję pełni wypełnienie otworu okiennego w postaci okna, chroniąc dodatkowo wnętrze budynku przed czynnikami atmosferycznymi. Zarówno okno, jaki i otwór okienny pełnią tę samą zasadniczą funkcję związaną z zapewnieniem dostępu światła i widoku. Z wykładni językowej wynika zatem, że funkcja otworu okiennego i okna jest tożsama, natomiast otwór okienny nie musi być zabudowany oknem.

Niezasadnie zatem kwestionują skarżący ustalenie organów obu instancji, że sporny otwór ma charakter otworu okiennego, mimo że zamontowane w nim przeszklenie jest stałe i nie otwiera się.

Zdaniem NSA otwory w ścianie budynku wypełnione przezroczystymi przegrodami zapewniającymi dostęp światła dziennego oraz widok pełnią niewątpliwie taka samą funkcję jak okna, czy też otwory okienne także wtedy, gdy mieszczą się w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. Skoro zatem przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zakazuje umieszczania otworów okiennych w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, to bez znaczenia jest, jaki rodzaj okna zostanie umieszczony w zaprojektowanym otworze okiennym. Dotyczy to również okien z materiałów niepalnych, czy trudno zapalnych. Okoliczności te są z punktu widzenia treści § 12 rozporządzenia obojętne. Z tego wniosek, że użycie do wypełnienia otworu okiennego przeszklenia, które będzie pełniło funkcję okna, narusza powyższy przepis, a naruszenie to ma charakter kwalifikowany. Jest bowiem oczywistym naruszeniem normy bezwzględnie obowiązującej i wywołuje skutki nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.

Słusznie wskazują organy, że brak możliwości sytuowania ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Obiekt budowlany należy projektować i budować w taki sposób, aby zapewnić poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

Z tego wniosek, że zawarty w § 12 rozporządzenia zakaz sytuowania budynków zwróconych ścianą z otworami okiennymi w kierunku granicy działki sąsiedniej nie wynika tylko i wyłącznie z bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Zakaz ten gwarantuje ochronę interesów osób trzecich – prawo do prywatności, na co wskazuje art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Nieistotne jest przy tym, jak podnosi skarżący, że to właściciel sąsiedniej działki może zaglądać do wnętrza domu skarżących i obsadzając granicę działek iglakami (tujami) stworzył "zieloną ścianę" zapewniając sobie intymność. Przepis §12 ust. 1 rozporządzenia jest jasny i precyzyjny, zatem należy go stosować bez względu na zaistniałe w danej sprawie indywidualne okoliczności faktyczne ograniczające oddziaływanie budynku.

Załączone do akt zdjęcia wskazują, że w miejsce otworu wstawiono profil aluminiowy z szybą ognioodporną. Umieszczono nawet parapety oraz roletę zewnętrzną. Otwór zachowuje, więc funkcję i wygląd okna, osadzonego w ramie, mimo że nieuchylnego. Tymczasem zdaniem sądu "wypełnienie", o którym mowa w § 232 ust. 6 rozporządzenia ma prowadzić do zlikwidowania otworów okiennych w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, a nie polegać na pozostawieniu tychże otworów i wstawieniu w nie "witryny stałej" spełniających odpowiednią klasę odporności ogniowej.

Dlatego właśnie ustawodawca w pierwszej kolejności wskazał, że do wypełnienia otworów należy użyć luksferów lub cegły szklanej. Materiały te bowiem z jednej strony przepuszczają światło dzienne, ale z drugiej strony posiadają cechy podstawowego budulca ściennego jakim jest np. cegła, bloczek, czy pustak. Ponadto zarówno luksfer, jak i cegła szklana, pomimo ich przeźroczystości uniemożliwiają patrzenie przezeń. Natomiast "inne przeszklenie" zostało uwzględnione w omawianym przepisie z uwagi na ciągły postęp technologiczny, także w zakresie materiałów budowlanych i wcale nie oznacza, że przeszklenie to może mieć dowolne cechy, nie licząc oczywiście odpowiedniej klasy ognioodporności, która zawsze w tym wypadku musi być zachowana. Innymi słowy przez "inne przeszklenie" w rozumieniu § 232 ust. 6 rozporządzenia należy rozumieć taki materiał budowlany, który swoimi właściwościami będzie zbliżony do luksferów lub cegły szklanej – będzie przepuszczał światło, ale też będzie stanowił materiał budowlany ścienny, a przede wszystkim będzie ograniczał widok przez niego na zewnątrz i do wewnątrz budynku. Nie jest zatem tak jak podnoszą skarżący, że zamontowana przez nich ognioodporna ścianka stanowi "inne przeszklenie", o jakim mowa w §232 ust. 6 rozporządzenia.

W ocenie Sądu, w sprawie nie ma znaczenia, że wstawione w sporny otwór przeszklenie nie otwiera się, nie jest uchylne, bowiem jak wynika z powyższych rozważań funkcją okna jest nie tylko jego otwieranie, np. w celu przewietrzenia pomieszczenia, ale również doświetlenie tego pomieszczenia i zapewnienie widoku na zewnątrz budynku. Nie ma również znaczenia nazewnictwo użyte przez producenta zastosowanego przeszklenia – "nazwa wyrobu: nienośna ściana przeciwpożarowa wewnętrzna i zewnętrzna (witryna stała) posiadająca atest techniczny – skoro po jego zamontowaniu w otworze w istocie pełni funkcję okna. Tak więc niewystarczające jest w tym wypadku powołanie się na załączone do akt atesty i certyfikaty odporności ogniowej użytych materiałów, bowiem nie stanowi to jedynego kryterium.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest natomiast pogląd, że otwory wypełnione luksferami lub cegłą szklaną nie stanowią otworów okiennych. Luksfery nie mają bowiem podstawowej cechy jaką musi zapewniać otwór okienny – cechy przezroczystości, nie dają one możliwości obserwacji terenu na zewnątrz budynku i do wewnątrz budynku. Luksferów nie można traktować jako wypełnienia okien, ale jako przemurowanie ścian. Fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami (pustakami szklanymi) w świetle rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie należy traktować tak samo, jak ścianę wypełnioną cegłą szklaną, to jest ścianę pełną, bez otworów okiennych, co za tym idzie, brak jest w tym względzie niezgodności z przepisami § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (zob. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., II OSK 92/08; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 670/11; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 września 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 210/08, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, prawidłowo ustaliły i przyjęły organy nadzoru budowlanego, że wykonane przez skarżących przeszklenie, wypełnienie otworu ścianką przeciwogniową, nie spełnia funkcji luksferów czy cegły szklanej lub innego przeszklenia o jakim mowa w przepisie § 232 ust. 6 rozporządzenia z powodu tego, że jest przezroczyste, transparentne i zapewniające widok. W konsekwencji nie stanowi dopuszczalnego wyjątku umożliwiającego zastosowanie przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który dopuszcza usytuowanie budynku ze ścianą zewnętrzną w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki pod warunkiem, że jest bez otworów okiennych i drzwiowych. A bez otworów okiennych ściana jest wówczas wybudowana, gdy otwór wypełnia materiał budowlany przepuszczający światło, ognioodporny, ale nietransparentny i niedopuszczający widoku przez niego. Przejrzystość zapewniająca widok przez sporny otwór jest kwestią kluczową w niniejszej sprawie.

W tym miejscu wskazać należy, że przepisy rozporządzenia nie wymagają nośności takiego przeszklenia. Zatem błędnie wskazują organy, gdy wymagają by zastosowane przeszklenie miało cechy nośności, jak pozostałe materiały budowlane, z których wykonana jest nośna ściana zewnętrzna w przedmiotowym budynku.

Reasumując, w niniejszej sprawie trafnie organ I instancji, a za nim organ nadzoru budowlanego II instancji nałożył na inwestorów obowiązek zamurowania otworu zlokalizowanego w ścianie zewnętrznej, oddzielenia przeciwpożarowego w budynku (segment prawy) na działce nr [...] od strony działki sąsiedniej materiałem przepuszczającym światło takim, jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie o klasie odporności ogniowej nie niższej niż E 30 i w taki sposób, aby powierzchnia wypełnionego otworu nie przekraczała 10 % powierzchni ściany. Tak nałożony obowiązek wprost wynika z treści § 232 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z powyższym przepisem otwory wypełnione materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie nie stanowią otworów okiennych o jakich mowa w §12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Podstawową cechą takiego sposobu przepuszczania światła jest jedynie jego przeźroczystość umożliwiająca dostarczanie pewnej (z reguły ograniczonej) ilości światła, ale już uniemożliwiająca np. obserwację terenu na zewnątrz budynku. Tym samym fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami, cegłą szklana lub innym przeszkleniem zgodnie z przepisem §232 ust. 6 rozporządzenia należy traktować tak samo jak ścianę pełną bez otworów okiennych (tak NSA w wyroku z 19 września 2018r., sygn. akt II OSK 3364/17, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy więc stwierdzić, że zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nakładająca na wszystkich inwestorów zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych, które są zarówno zgodne z przepisami prawa, jak i nie naruszają warunków realizacji inwestycji objętej pozwoleniem na budowę zatwierdzającym projekt budowlany, nie naruszają prawa. Nietrafne okazały się zatem najistotniejsze zarzuty podnoszone w skardze.

Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa, w tym przepisów postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.