Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1494/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. T., R. W. i G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 1220/14 w sprawie ze skargi K. T., R. W. i G. W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1220/14, po rozpatrzeniu skargi K. T., R. W. i G. W. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

K. T., R. W. i G. W. wnioskiem z dnia 13 listopada 2013 r., doprecyzowanym w protokole rozprawy administracyjnej, wystąpiły do Prezydenta Miasta K. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K., oznaczonej obecnie jako działki o numerach: [...] i [...] oraz części działek o numerach [...],[...] i nr [...], o łącznej powierzchni [...] m2.

Po jego rozpatrzeniu Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowych nieruchomości oraz umorzył postępowanie w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] m2, będącej własnością Skarbu Państwa, ze względu na wycofanie wniosku w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotowy wniosek dotyczy tych samych nieruchomości, w stosunku do których organ decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] odmówił już zwrotu. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] utrzymał tę decyzję w mocy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 845/07 odrzucił skargę na decyzję Wojewody, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 201/08 wniesioną w tym zakresie skargę kasacyjną oddalił. Organ wskazał również, że różnica pomiędzy wnioskiem z dnia 8 lipca 2004 r. a obecnie rozpoznawanym polegała na ograniczeniu żądania zwrotu tylko do części nieruchomości, zatem w dalszym ciągu pozostaje związany treścią ostatecznej decyzji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie zwrotu przedmiotowych działek.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, K. T., R. W. i G. W. wniosły odwołanie. W uzasadnieniu podniosły, że ich wniosek dotyczy zwrotu tylko części nieruchomości, która powinna być uprzednio wydzielona przez biegłego geodetę, nadto oparty został na innej podstawie prawnej. Zdaniem odwołujących się względem wskazanej przez nie części nieruchomości spełnione zostały przesłanki konieczne do uznania nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej a organ rozpoznając poprzedni wniosek, nie badał możliwości zwrotu tylko części nieruchomości.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Wojewoda Ś. stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że sprawa zwrotu opisanej we wniosku nieruchomości była już przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ I instancji i została zakończona ostateczną decyzją Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2007 r. W ramach tego postępowania organ miał obowiązek zbadać, czy możliwy jest zwrot całej nieruchomości lub też jej części, i bezsprzecznie stwierdził, że na całej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Od momentu rozpoznania pierwszego wniosku stan prawny i faktyczny nie uległ zmianie, co skutkować musi przyjęciem, że zachodzi tożsamość sprawy, a tym samym powaga rzeczy osądzonej.

Skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły K. T., R. W. i G. W. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa poprzez niezebranie materiału dowodowego mającego znaczenie dla sprawy oraz nieuwzględnienie wniosków dowodowych stron. W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, że w tej części nieruchomości, której zwrotu się domagają, nie była prowadzona działalność związana z celem wywłaszczenia, zatem nie można mówić o zrealizowaniu na całej nieruchomości celu wywłaszczenia bez zbadania topografii terenu i jego dokładnego pomiaru. Przedmiotem rozpoznania wniosku powinna być ocena możliwości zwrotu części nieruchomości, która nie była przedmiotem rozpoznania wniosku o zwrot całości. Skarżące wskazały, że nie było podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art.110 kpa, bowiem na wskazanym fragmencie nieruchomości nigdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, co daje podstawę do żądania jej zwrotu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1220/14 uznał skargę za niezasadną. Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną umorzenia postępowania w rozpatrywanej sprawie był art. 105 kpa, który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości spełniona jest w szczególności wówczas, gdy w sprawie nie jest dopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Skutki umorzenia postępowania polegają na tym, że toczącego się prawidłowo postępowania, od czasu zaistnienia przyczyn określonych w ustawie procesowej nie prowadzi się dalej i kończy się bez osiągnięcia celu, dla którego postępowanie zostało wszczęte. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek - przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może mieć różne formy, ale w niniejszej sprawie ma charakter obiektywny, albowiem brak jest możliwości prowadzenia postępowania, w ramach którego badane będą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja o odmowie zwrotu tej samej nieruchomości. Sąd I instancji wyjaśnił, że koniecznym warunkiem uznania, iż przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jest m.in. ustalenie, że nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 2247/98 oraz z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1292/11).

W ocenie Sądu skarżące zdają się mieć świadomość w tym zakresie, bowiem z akt sprawy wynika, że podjęły działania mające na celu wznowienie postępowania. Dopiero ostateczne rozstrzygniecie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymujące w mocy decyzję Wojewody Ś. [...] stycznia 2009 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji oraz oddalenie zarówno skargi, jak i skargi kasacyjnej spowodowało zainicjowanie postępowania w niniejszej sprawie.

Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że kwestia nieruchomości, której zwrotu domagają się obecnie skarżące została już prawomocnie rozstrzygnięta decyzją ostateczną Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Analiza treści uzasadnienia powołanej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2006 r. nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że przedmiotem prowadzonego wówczas postępowania były te same działki, postępowanie było prowadzone na wniosek tych samych stron, a organy uznały, iż na całej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, co z kolei skutkowało odmową jej zwrotu. Nadto organy, wydając przedmiotowe decyzje, powołały się na treść art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując, że badały przesłanki wynikające z treści tego przepisu, a zatem również możliwość zwrotu tylko części nieruchomości. Tym samym jako niezasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia powołanego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nietrafny, zdaniem Sądu, okazał się również zarzut dotyczący naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w treści skargi, bowiem organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, w oparciu o który wydały decyzję, prawidłowo przy tym uzasadniając swoje stanowisko. Okoliczność, którą strony chciały wykazać poprzez przeprowadzenie pomiarów geodezyjnych działek, nie miała znaczenia dla sprawy, w sytuacji gdy bezprzedmiotowe było postępowanie w zakresie dotyczącym zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosły K. T., R. W. i G. W. W złożonej skardze skarżące zarzuciły kwestionowanemu rozstrzygnięciu:

I - mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, czyli:

- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 105 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że istniała podstawa dla umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, podczas gdy organ, umarzając postępowanie, nie podjął się merytorycznego rozpoznania treści wniosku, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe stanowiące podstawę dla podjęcia decyzji merytorycznej przez organ I instancji, podczas gdy zaniechano czynności dowodowych w tym zakresie,

II - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że organ rozpoznał możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy nie wynika to z treści decyzji, jak i brak jest dowodów na tę okoliczność.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych zarzutów.

W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z tym w pierwszej kolejności wymagają oceny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, gdyż zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego może podlegać ocenie dopiero wówczas, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Można zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenie wyżej wymienionego przepisu tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a pomimo to Sąd ten nie spełnił dyspozycji tej normy prawnej i nie uchylił zaskarżonego orzeczenia. Natomiast w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez Sąd I instancji przesłanki oddalenia skargi nie pozwalały na zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż Sąd I instancji nie stwierdził takich naruszeń prawa, które mogły mieć wpływ na sposób jej rozpatrzenia przez organ. Sąd dokonał wnikliwej, merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji i zasadnie uznał, że powołane w uzasadnieniu przepisy prawa nie zostały przez organ naruszone. Jeśli zatem z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to uznać należy, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o treść art. 151 powołanej ustawy jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Podkreślić przy tym należy, że samo wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem skarżących kasacyjnie nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym normom. Analiza skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia rozpatrywanego zarzutu wskazuje zaś, że w istocie sprowadza się ono jedynie do polemiki z ustaleniami stanu faktycznego i jego oceną dokonaną przez organ orzekający w sprawie, którą Sąd I instancji zaaprobował. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo uznał, że nie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ rozpatrujący sprawę w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa zgromadził materiał dowodowy pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę. Sąd natomiast dokonał wnikliwej oceny zaskarżonej decyzji zarówno w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania i zasadnie uznał, że nie zostały one naruszone.

Niezasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który określa warunki, jakie winno spełniać uzasadnienie wyroku. Powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Treść wydanego orzeczenia i jego uzasadnienie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji zbadał legalność decyzji, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku w sprawie objętej skargą kasacyjną spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec tego postawiony w tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzut uznać należy za nieuzasadniony. Nie stanowi natomiast naruszenia prawa w rozumieniu art. 141 § 4 zawarcie innej oceny legalności decyzji i przyjęcie innej podstawy orzeczenia niż domagają się skarżące. Błąd w zakresie konstrukcji uzasadnienia byłby uzasadniony, gdyby treść orzeczenia nie odpowiadała przyjętej w uzasadnieniu podstawie prawnej, bądź też Sąd I instancji dopuściłby się błędu w zakresie logicznego rozumowania, wyjaśniając przyjętą podstawę prawną, a ponadto mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takie wady uzasadnienia jednak w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły.

W tej sytuacji wyjaśnić jedynie należy, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu przepisu art. 105 § 1 kpa mamy do czynienia m.in. wówczas, gdy sprawa administracyjna została już rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest bezprzedmiotowe. W razie stwierdzenia, że w obrocie prawnym znajduje się wydana wcześniej w tej samej sprawie ostateczna decyzja, obowiązkiem organu jest umorzenie wszczętego po raz kolejny postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, po rozpatrzeniu wniosku skarżących kasacyjnie z dnia 8 lipca 2004 r. o zwrot przedmiotowych nieruchomości Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. już raz wydał w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości decyzję odmowną. Podstawę prawną tej decyzji stanowił m.in. art. 136 oraz 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2007 r., która jest obecnie ostateczna. Dnia 13 listopada 2013 r. skarżące kasacyjnie złożyły ponownie wniosek o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości. Merytorycznie przedmiotowy wniosek dotyczy tych samych nieruchomości, które były już przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2006 r. oraz Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Różnica pomiędzy wnioskiem z dnia 8 lipca 2004 r. a wnioskiem z 13 listopada 2013 r. polega jedynie na tym, że wnioskodawczynie ograniczyły swoje żądanie zwrotu tylko do części nieruchomości a nie całości, co nie ma wpływu na fakt, że przedmiotowe wnioski są tożsame co do nieruchomości nimi objętych. Również ten wniosek zwrotowy oparty był na treści art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie nastąpiły wszelkie przesłanki wynikające z art. 105 § 1 kpa. O tożsamości sprawy można bowiem mówić wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Prowadzenie po raz wtóry postępowania administracyjnego w sprawie już ostatecznie rozstrzygniętej pozostającą w obiegu prawnym ostateczną decyzją administracyjną wydaną z wniosku tych samych stron i na tej samej podstawie prawnej jest zatem prawnie niedopuszczalne. Wszczęte w tej sytuacji postępowanie administracyjne musi ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa jako bezprzedmiotowe. W kontrolowanej sprawie, jak słusznie uznał Sąd I instancji a przed nim organy administracyjne, mamy zatem do czynienia z właśnie z taką sytuacją (tzw. "res iudicata", czyli powagą rzeczy osądzonej). Przy czym podkreślić należy, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata). W takiej sytuacji to druga decyzja rozstrzygająca tę samą kwestię dotknięta jest wadą nieważności, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Prawidłowo zatem w rozpatrywanej sprawie umorzono obecnie postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jako bezprzedmiotowe, co czyni postawiony w skardze kasacyjnej w tym zakresie zarzut całkowicie niezasadnym.

Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy przejść do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z tym przepisem poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 tej ustawy. Rację należy przyznać Sądowi I instancji, że skoro rozpatrując pierwszy wniosek skarżących kasacyjnie, organy wypowiadały się ostatecznie co do braku podstaw do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, to stanowisko to obejmuje także każdą z ewentualnych części tych nieruchomości. Oznacza to, że postawiony w tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzut uznać należy za chybiony.

Podkreślić przy tym należy, że wbrew oczekiwaniom skarżących kasacyjnie obecnie prowadzące postępowanie organy oraz kontrolujący ich działanie sąd nie miały podstaw prawnych, aby w takim trybie badać prawidłowość wydanych wcześniej prawomocnych orzeczeń administracyjnych, w tym analizować, czy kwestia zwrotu części wywłaszczonych nieruchomości była w przeszłości dostatecznie wnikliwie rozważana.

Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji w pełni odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.