Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3382/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 165 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 776
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 99/17 w sprawie ze skargi D. R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od D. R. na rzecz Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej 1700 (tysiąc siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 13 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącego D. R. kwotę 2200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] marca 2015 r. J. S. wniósł o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy VILLA TOSCANA o numerze [...], które udzielone zostało na rzecz D. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] D. R. w Z. Sporny znak towarowy przeznaczony został do oznaczania usług zawartych w klasach 41 i 43 Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (klasyfikacji nicejskiej), a mianowicie urządzania kongresów, zjazdów, sympozjów, konferencji, spotkań specjalistycznych, zawodowych, środowiskowych wraz z obsługą i usługami towarzyszącymi; usług gastronomicznych, w tym prowadzenia restauracji, pizzerii, kawiarni, kafeterii, cukierni, lodziarni, herbaciarni, barów, usług cateringowych, przygotowywania dań na zamówienie oraz ich dostawy, wynajmowania sal na posiedzenia, usług hotelarskich, rezerwacji i wynajmu pokojów.

Jako podstawę prawną swego żądania wnioskodawca wskazał art. 131 ust. 1 pkt 1, art. 131 ust 1 pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. Nr 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.).

Uzasadniając interes prawny wnioskodawca powołał się na treść art 20 Konstytucji i art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.) i stwierdził, że udzielone prawo ochronne przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej, czego potwierdzeniem jest skierowanie przeciwko niemu przez uprawnionego pozwu z dnia [...] lutego 2014 r. o zakazanie naruszania prawa ochronnego na sporny znak towarowy.

Wnioskodawca podniósł, że w roku 2006 otworzył hotel o nazwie "Villa Toscana" w M. koło Z. Stwierdził, że pierwsze informacje o hotelu pojawiły się na wykupionych domenach internetowych z końcem października 2006 r. Wnioskodawca podpisał również umowy o współpracy m.in. z portalem Booking.com oraz firmą Meteor na umieszczenie informacji o obiekcie w przewodniku po hotelach w Polsce na lata 2007/2008. Wskazał, że informacje o hotelu znajdowały się zarówno w Internecie jak i prasie ogólnopolskiej, a sam hotel stał się laureatem wielu nagród i wyróżnień. Wnioskodawca stwierdził także, że jako pierwszy zaczął używać określenia "Villa Toscana" do oznaczania swoich usług.

Zdaniem wnioskodawcy, uprawniony, który nigdy wcześniej nie świadczył usług hotelowych próbuje zawłaszczyć jego wieloletni dorobek. Podniósł, że uprawniony dokonał zgłoszenia spornego znaku towarowego ze świadomością wcześniejszego, wieloletniego używania oznaczenia przez wnioskodawcę i z zamiarem przejęcia budowanej przez niego przez lata pozycji rynkowej.

Uprawniony do prawa ochronnego na znak towarowy VILLA TOSCANA wniósł o oddalenie wniosku o unieważnienie prawa ochronnego. Wskazał na treść art. 165 p.w.p. oraz podniósł, że dla oceny spełnienia przesłanek udzielenia prawa ochronnego istotna jest data zgłoszenia spornego znaku towarowego. Uprawniony podniósł, że od 2004 r. prowadzi restaurację "Villa Toscana" w N. Natomiast o działalności wnioskodawcy uprawniony dowiedział się w 2011 r., czego konsekwencją było skierowanie pisma wzywającego do zaprzestania naruszeń. Podniósł, że pierwsze dowody wnioskodawcy wskazujące na jego działalność zawarte w aktach sprawy pochodzą z końca 2008 r. Wskazywał, że to właśnie sukces uprawnionego spowodował powielanie przez wnioskodawcę systemu biznesowego.

Na rozprawie w dniu [...] października 2015 r. wnioskodawca ograniczył żądanie unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wycofując wniosek w zakresie następujących usług z klasy 43: usługi gastronomiczne, a w tym prowadzenie restauracji, pizzerii, kawiarni, kafeterii, cukierni, lodziarni, herbaciarni, barów oraz usługi cateringowe, przygotowywanie dań (żywność i napoje) na zamówienie oraz ich dostawa. Podniósł, że przyczyną, dla której uprawniony zgłosił sporny znak towarowy było uzyskanie informacji, że klienci mylili restaurację uprawnionego o nazwie Villa Toscana z hotelem wnioskodawcy.

Uprawniony podniósł, że posiada zabytkową nieruchomość w Z. wykorzystywaną na parterze jako restauracja, na piętrach zaś znajdują się pokoje do wynajęcia. W 2012 r. miał miejsce pożar tego budynku. W bieżącym roku budynek został odbudowany i dopiero od tego momentu można w nim kontynuować działalność w charakterze restauracji i zakwaterowania. Usługi te były świadczone także przed pożarem.

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] września 2016 r. na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy VILLA TOSCANA o numerze [...] w części dotyczącej: usług urządzania kongresów, zjazdów, sympozjów, konferencji, spotkań specjalistycznych, zawodowych, środowiskowych wraz z obsługą i usługami towarzyszącymi; usług wynajmowania sal na posiedzenia, usług hotelarskich, rezerwacji i wynajmu pokojów.

Organ przyznał J. S. od D. R. kwotę 2 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Odwołując się do dyspozycji art. 164 p.w.p. organ uznał, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę w postaci skierowania przeciwko niemu pozwu z żądaniem nakazania zaniechania naruszenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy oraz używanie przez niego oznaczenia VILLA TOSCANA dla świadczonych usług hotelowych, które zostały wskazane w wykazie towarów spornego znaku towarowego, mimo że sporny znak towarowy nie jest używany w tym zakresie przez uprawnionego uzasadniają istnienie po jego stronie interesu prawnego w żądaniu unieważnienia spornego prawa.

Urząd Patentowy RP wskazał, że wnioskodawca wystąpił z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy VILLA TOSCANA w dniu [...] marca 2015 r. a zatem po upływie pięciu lat od daty jego rejestracji - [...] marca 2010 r. Oceniając zatem wniosek w świetle art. 165 ustawy p.w.p. wskazał, że zgodnie z ustępem 2 tego przepisu, przepis art 165 ust 1 p.w.p. nie ma zastosowania, jeżeli uprawniony uzyskał prawo, działając w złej wierze. Zarzut zgłoszenia znaku towarowego w złej wierze, wnioskodawca sformułował w oparciu o art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. wobec czego organ rozpatrzył ten zarzut w pierwszej kolejności.

Urząd Patentowy RP podkreślił przy tym, że celem postępowania było ustalenie czy sporny znak towarowy w dacie jego zgłoszenia spełniał ustawowe warunki udzielenia ochrony wskazane przez wnioskodawcę jako podstawa unieważnienia prawa ochronnego.

Organ wskazując na brak definicji pojęcia złej wiary na gruncie p.w.p. oraz odwołując się do poglądów doktryny i orzecznictwa wskazał, że zgłoszenie znaku towarowego w złej wierze należy łączyć z zamiarem szkodzenia prawom lub godnym ochrony interesom uczestnika postępowania bądź też innych podmiotów, które poprzez to zgłoszenie mogły zostać naruszone. Przy tym, że świadomości istnienia przeszkód rejestracji lub wcześniejszego używania znaku przez inną osobę muszą towarzyszyć inne, dodatkowe okoliczności. Okoliczności te powinny dowodzić złej wiary w sposób obiektywny. Mając na uwadze domniemanie dobrej wiary wnioskodawca powinien zatem wykazać, że okoliczności istniejące w dacie zgłoszenia znaku towarowego lub istniejące przed powyższą datą dowodzą, że uprawniony działał w złej wierze. Do okoliczności, o jakich mowa powyżej, może należeć m.in. zgłoszenie znaku towarowego w celu zablokowania zgłoszenia lub używania znaku przez osobę dysponującą tym znakiem, a w szczególności zaś zgłoszenie znaku w celu innym niż jego używanie. Organ wskazał, że sporny znak towarowy VILLA TOSCANA o numerze [...] został zgłoszony w dniu [...] stycznia 2009 r.

Zdaniem organu uprawniony w dacie zgłoszenia spornego znaku towarowego musiał wiedzieć, że w tym samym regionie turystycznym i w dość bliskim sąsiedztwie wnioskodawca świadczył usługi hotelowe z wykorzystaniem oznaczenia VILLA TOSCANA. Świadczą o tym zeznania zarówno A. R. złożone przed Sądem Okręgowym w K. jak i J. K. przesłuchiwanego w charakterze świadka w niniejszym postępowaniu. Jak wynika z tych zeznań informacje takie docierały do miejsca prowadzenia restauracji od klientów i musiały docierać do samego uprawnionego.

W ocenie Urzędu Patentowego RP w decyzji o ubieganie się o prawo ochronne na znak towarowy nie byłoby nic nagannego, gdyby uprawniony ograniczył się do wskazania usług restauracyjnych. Jednakże zgłoszony znak towarowy obejmował także te usługi, których uprawniony nie świadczył w sytuacji gdy wiedział, że oznaczeniem tym, dla tych właśnie usług posługuje się inny podmiot w pobliskiej miejscowości. W jego ocenie uprawniony nie wykazał bowiem, że świadczył usługi zakwaterowania. Jak wynika z twierdzeń uprawnionego, przed zgłoszeniem spornego znaku towarowego nabył on drugą nieruchomość (w Z.), gdzie planował otworzenie drugiej restauracji, i gdzie świadczył usługi zakwaterowania.

Organ wskazał, że żaden z dowodów nie potwierdza, że usługi te (jeśli w ogóle miały miejsce) świadczone były pod szyldem VILLA TOSCANA. Uprawniony nie przedstawił w tym względzie np. faktur lub reklam, które uwiarygodniłyby owe twierdzenia. Wśród powołanych przez uprawnionego świadków nie było zresztą pracowników zatrudnionych w tym obiekcie, a jedynie pracownicy restauracji w N.

Zdaniem organu jeden i ten sam podmiot może świadczyć zarówno usługi restauracji jak i oferować noclegi, a uprawniony co bezsporne, był pierwszym, który posługiwał się oznaczeniem VILLA TOSCANA (oczywiście w określonym, swoim zakresie), to zgłoszenie znaku towarowego nie może służyć uprawnionemu jako narzędzie walki z wnioskodawcą w sytuacji, gdy sam określonych usług z wykorzystaniem znaku towarowego nie oferuje.

W ocenie organu unieważnienie prawa ochronnego na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. w żądanej części powoduje, że bezcelowe stało się badanie zasadności pozostałych zarzutów sformułowanych przez wnioskodawcę.

Skargę na tę decyzję wniósł D. R. zarzucając m.in. naruszenie art. 256 p.w.p. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 131 ust. 2 pkt. 1 p.w.p. poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieistniejącą podstawę prawną, a także art. 165 ust. 1 i 2 p.w.p. w zw. z art. 164 ust. 1 oraz 6 k.c.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Na wstępie Sąd wskazał, że nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Zdaniem Sadu I instancji wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Sąd uznał, że organ zasadnie przyjął, że wnioskodawca legitymuje się interesem prawnym we wszczęciu postępowania o unieważnienie spornego prawa ochronnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił też stanowiska skarżącego co do wydania przedmiotowej decyzji z [...] września 2016 r. w oparciu o nieistniejącą podstawę prawną, a mianowicie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p. Wskazał, że zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy ocenia się według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia znaku towarowego do ochrony. Powyższej, zasady oceny spełnienia przez znak towarowy warunków udzielenia ochrony nie zmieniają przepisy przejściowe i końcowe wprowadzone ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1615). Brzmienie art. 315 ust 3 p.w.p. nie zostało ani uchylone ani zmienione i stanowi zasadniczy punkt wyjścia dla określenia podstawy prawnej wniosku o unieważnienie prawa ochronnego. Znak towarowy VILLA TOSCANA o numerze [...] został zgłoszony do ochrony w dniu [...] stycznia 2009 r., toteż wnioskodawca zasadnie wskazał na obowiązujący w tej dacie art. 131 ust 2 pkt 1 p.w.p., będący podstawą żądania unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy w związku z zarzutem zgłoszenia znaku towarowego w złej wierze.

Sąd I instancji podzielił też stanowisko organu, iż ten zobowiązany był do oceny, czy wystąpienie z żądaniem unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy było dopuszczalne w świetle art. 165 ustawy p.w.p. Sąd uznał, że organ dokonał takiej oceny i przy założeniu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest to ocena prawidłowa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę na treść art. 165 ust. 2 p.w.p., zgodnie z którym przepisów art 165 ust. 1 nie stosuje się, jeżeli uprawniony uzyskał prawo ochronne działając w złej wierze. Natomiast jako że organ unieważnił prawo ochronne w części na podstawie art 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., a co za tym idzie uznał, że wnioskodawca wykazał zgłoszenie znaku towarowego przez uprawnionego w złej wierze, słusznie stwierdzono, że wszelkie uwagi skarżącego w kontekście zastosowania art. 165 p.w.p. tracą na znaczeniu w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu I instancji nie można odmówić słuszności twierdzeniom skarżącego odwołującego się do powodów braku dokumentacji potwierdzających jego stanowisko. Sąd wskazał przy tym, że podziela argumentację prawną przedstawioną przez organy niemniej jednak wobec wątpliwości co do stanu faktycznego nie można uznać, iż ta argumentacja jest zasadna w tym konkretnym przypadku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywodził, że nie czyni w sprawie własnych ustaleń faktycznoprawnych, a jedynie, kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Jednak taka merytoryczna kontrola może dojść do skutku w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego (tj. zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a.) uzasadnienia decyzji.

Sąd I instancji wskazywał na wynikające z procedury administracyjnej i wiążące organ zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 k.p.a.) i praworządności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył też, że organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a., nie można oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, który kontrolując zaskarżoną decyzję nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć.

Wobec tego, Sąd I instancji wskazał, że organ zmuszony będzie do ustalenia w zakresie przyjęcia, iż uprawniony nie świadczył usług hotelowych w chwili składania wniosku. Podnosił, że jak wskazano budynek, w którym były prowadzone usługi uległ całkowitemu spaleniu, a wraz z nim wszelka dokumentacja co umożliwiłoby odtworzenie dowodów. Wszelkie dokonane w tym zakresie ustalenia organ oparł wyłącznie na zeznaniach świadków, którzy potwierdzili świadczenie takich usług a nie pamiętali szyldu i jego treści. Zdaniem Sadu I instancji, przy takim stanowisku organu nie może to prowadzić do negatywnych skutków prawnych, bowiem od okresu minęło blisko 8 lat. Stronie skarżącej udało się uzyskać, tylko kilka dokumentów świadczących o prowadzeniu usług hotelowych, przez najemcę. Budynek, w tym okresie był wynajęty w całości osobie, która w imieniu uprawnionego prowadziła usługi i rozliczała się z nim na zasadzie prowizji.

Ostatecznie Sąd I instancji stanął na stanowisku, że wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Urząd Patentowy RP zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie spray co do istoty, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zwrot niezbędnych kosztów postepowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia z naruszeniem tego przepisu tj.:

- zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych twierdzeń dotyczących oceny prawidłowości: ustalenia przez Urząd stanu faktycznego sprawy, zastosowanych przepisów prawa oraz wyjaśnienia podjętego przez Urząd rozstrzygnięcia (odpowiednio s. 9-10 i 11- 12 uzasadnienia);

- niewskazanie wadliwości w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i nieskonkretyzowanie na czym polegały naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc nieprzedstawienie i niewyjaśnienie w wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz zawarcie w uzasadnieniu wyroku bardzo ogólnych wytycznych zobowiązujących Urząd "do ustalenia w zakresie przyjęcia, iż uprawniony nie świadczył usług hotelowych w chwili składnia wniosku" (s. 11 wyroku), w sytuacji, gdy takie ustalenia zostały poczynione na podstawie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, które to wady uzasadnienia powodują, że wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej, wprowadza niepewność Urzędu Patentowego co do kierunku dalszych czynności postępowania podejmowanych przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, a tym samym uniemożliwia realizację zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a.;

2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej: k.p.a.) w zw. art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Urząd Patentowy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a wszelkie ustalenia dotyczące świadczenia przez uprawnionego usług hotelowych "oparł wyłącznie na zeznaniach świadków, którzy potwierdzili świadczenie takich usług a nie pamiętali szyldu i jego treści" (s. 11 wyroku), prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż Sąd nie wyjaśnił, w czym upatruje błędów Urzędu, zwłaszcza nie wskazał jakie dowody zostały przez Urząd nieuwzględnione lub ocenione w sposób nieprawidłowy, przy czym Urzędowi nie zarzucono naruszenia art. 80 k.p.a., jak również przepisów prawa materialnego, ocena zaskarżonej decyzji powinna uwzględniać specyfikę postępowania spornego, które jest postępowaniem kontradyktoryjnym, gdzie wyjaśnienie sprawy przez Urząd sprowadza się do zapoznania się z materiałami przedstawionymi przez strony (wnioskodawcy i skarżącego), dokonania ich wnikliwej oceny wraz z zarzutami, a następnie poczynienia stosownych ustaleń faktycznych i oceny żądania wniosku z punktu widzenia przepisów prawa i w taki też sposób procedował Urząd w niniejszej sprawie dając wyraz swemu stanowisku w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

3. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj 106 § 3 w zw. art. 133 § 1 p.p.s.a, poprzez wydanie rozstrzygnięcia i ocenę zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez skarżącego dopiero wraz ze skargą do sądu administracyjnego, a które odnosiły się do prowadzonej przez skarżącego działalności w zakresie świadczenia usług hotelowych, prowadzące do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, chociaż dowody te nie były znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji, postępowanie sporne jest postępowaniem kontradyktoryjnym, dowody te powinny zostać przedstawione w toku postępowania spornego, a tym samym jako spóźnione, nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie zaskarżonej decyzji.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów. Organ wskazał przy tym, że w jego ocenie zarzuty dotyczące naruszenia art.141 p.p.s.a. są wystarczające do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego wyroku, a pozostałe zarzuty Urząd podnosi z ostrożności procesowej.

W piśmie procesowym z 26 września 2017 r. D. R. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem legalność wyroku Sądu I instancji jedynie w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że naruszenie tego przepisu może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, a także np. wyroki NSA z dnia: 18 września 2014 r., II GSK 1096/13, LEX nr 1572587; 27 listopada 2014 r., II GSK 584/13, LEX nr 1598186; 12 lutego 2015 r., II OSK 200/15, LEX nr 1658272; 3 marca 2015 r., II GSK 56/14, LEX nr 1666074; 11 marca 2015 r., II GSK 810/14, LEX nr 1666078).

Oznacza to, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 302). Motywy wyroku muszą być zatem jasne i przekonujące, stanowić konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., II OSK 632/05, czy wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015r., II GSK 2304/13; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy Sąd I instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego stwierdził lub nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Powinno więc stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2014r., I OSK 2324/12, Lex nr 1475200; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., II OSK 1985/09; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., II FSK 1067/11; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie wyroku stanowi zatem odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się Sąd I instancji badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją Sądu (por. np. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., I OSK 1931/11; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stanowisko Sądu I instancji, co do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w przypadku sporu w tym zakresie pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego powinno zawierać odniesienia do argumentów prezentowanych zarówno przez organ administracji, jak i przez skarżącego i uczestników postępowania oraz wyjaśniać, dlaczego argumenty jednej ze stron uznaje za prawidłowe, a inne nie (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39; wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., I FSK 1904/0; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wadliwość uzasadnienia wyroku może zatem stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie to utrudnia lub wręcz uniemożliwia kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak zwłaszcza wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej oceny stanowiska Sądu I instancji co do stanu faktycznego przyjętego przezeń za podstawę rozstrzygnięcia, czy też jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS; publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie wskazuje się też, że "nie jest wystarczające wskazanie, iż zostały naruszone przepisy procesowe bez precyzyjnego wyjaśnienia na czym naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jeżeli w uzasadnieniu wyroku takich rozważań brak, uzasadnienie nie poddaje się kontroli, co musi prowadzić do uznania, że sporządzono je z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Zauważyć należy ponadto, że z zarzutami naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego muszą wiązać się konkretne wskazówki dla organu co do dalszego postępowania. Wskazówki te mają sprawić, że organ nie ponowi zarzuconych mu błędów i skoryguje swe działanie zgodnie z wytycznymi. Zatem, jeżeli zarzuty miały charakter procesowy, Sąd powinien wskazać jakie okoliczności powinny być przedmiotem dowodzenia i ustalenia jako istotne dla rozstrzygnięcia. Mając wskazania, co do dalszego postępowania, organ przeprowadzi dodatkowe dowody, poczyni na ich podstawie niewadliwe ustalenia biorąc pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd, a następnie prawidłowo zastosuje prawidłowo rozumiane (wykładane )prawo materialne." (por. wyrok NSA z 15 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 265/12, podobnie NSA w wyroku z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 1280/11; publ. www.orzecznia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe uwagi wstępne co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem, warunków uznania go za prawidłowe.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zawarł jednak wewnętrznie sprzeczne opinie co do oceny prawidłowości działań Urzędu Patentowego RP w rozpatrywanej sprawie. Z jednej strony Sąd stwierdził bowiem, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zasad wynikających z p.p.s.a. nie dopatrzył się w działaniu Urzędu nieprawidłowości zarówno w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania do jego oceny przepisów prawa. W ocenie Sądu I instancji organ w sposób wyczerpujący wyjaśnił również motywy swojego rozstrzygnięcia. Jak słusznie wskazuje skarżący kasacyjnie organ, wydaje się również, że stwierdzając, że "przy założeniu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest to ocena prawidłowa", Sąd podzielił również pogląd Urzędu odnośnie zastosowania w niniejszej sprawie art. 165 p.w.p. Jednakże, jak trafnie wywodzi skarżący kasacyjnie organ jest to tylko hipoteza. W oparciu o przedstawione uzasadnienie nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, czy w ocenie Sądu I instancji stan faktyczny został prawidłowo ustalony i stanowisko organu jest prawidłowe, czy też zastosowana przez Urząd Patentowy RP wykładnia przepisów mogłaby być prawidłowa, gdyby stan faktyczny był właściwe ustalony, ale tak nie jest. W dalszej części wyroku Sąd I instancji stwierdził bowiem, że z uwagi na to, że Urząd Patentowy RP unieważnił sporne prawo ochronne na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 p.w.p., słusznym było uznanie, że wszelkie uwagi skarżącego dotyczące zastosowania art. 165 p.w.p. tracą na znaczeniu w niniejszej sprawie, co istotnie może sugerować, że stanowisko organu, Sąd I instancji uznał za prawidłowe.

W dalszych wywodach Sąd I instancji stwierdza jednak, że stan faktyczny budzi wątpliwości, Sąd wyjaśnił, iż: "nie można w ocenie Sądu odmówić słuszności twierdzeniom skarżącego odwołującego się do powodów braku dokumentacji potwierdzających jego stanowisko. Sąd podziela argumentację prawną przedstawioną przez organy niemniej jednak wobec wątpliwości co do stanu faktycznego nie można uznać, iż ta argumentacja jest zasadna w tym konkretnym przypadku", przy czym Sąd I instancji nie uzasadnił szerzej wyrażonego poglądu, a przede wszystkim nie wyjaśnił dlaczego "w tym konkretnym przypadku", argumentacja organu nie jest zasadna. Ma zatem rację skarżący kasacyjnie organ wskazując, że nie jest jasne jaka jest rzeczywista ocena Sądu I instancji, co do prawidłowości działań Urzędu Patentowego RP w niniejszej sprawie, w szczególności w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego, nie sposób uznać, że zaskarżony wyrok zawiera jasny przekaz w tym zakresie, a co za tym idzie, odnosi się w sposób jednoznaczny do zajętego przez organ stanowiska, że sporny znak towarowy został zgłoszony w złej wierze oraz odnośnie do dopuszczalności zastosowania w niniejszej sprawie art. 165 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Nie ulega przy tym wątpliwości, że okoliczności te miały zasadnicze znaczenie dla wydania zaskarżonej decyzji. Celem kontrolowanego postępowania było właśnie zbadanie, czy zasadnym był zarzut wnioskodawcy, iż sporny znak został zgłoszony w złej wierze oraz czy skarżący mógł skutecznie powołać się na art. 165 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest również jasne co do ostatecznych przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji. Z jednej strony bowiem Sąd I instancji podzielił argumenty skarżącego odnośnie do przyczyn braku dokumentacji potwierdzających jego stanowisko, nie precyzując o jakie stanowisko chodzi. Jednak w z całości wywodów wynika, że chodzi o twierdzenie skarżącego, iż z powodu pożaru nie jest możliwe przedstawienie dowodów potwierdzających świadczenie przez skarżącego usług zakwaterowania oznaczanych spornym znakiem towarowym. Dalej Sąd I instancji, odwołując się do zasady zaufania obywateli do Państwa i zasady praworządności oraz zasady przekonywania nakazał organowi "ustalenia w zakresie przyjęcia, iż uprawniony nie świadczył usług hotelowych w chwili składania wniosku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarzucił przy tym organowi, iż w tym zakresie oparł się wyłącznie na zeznaniach świadków, którzy potwierdzili świadczenie usług hotelowych, ale nie pamiętali szyldu i jego treści i stwierdził, że "przy takim stanowisku organu nie może to prowadzić do negatywnych skutków prawnych, bowiem od okresu minęło blisko 8 lat". Jednocześnie Sąd zaznaczył, że skarżącemu udało się uzyskać tylko kilka dokumentów potwierdzających prowadzenie usług hotelowych przez najemcę, przy czym nie wskazał jakie dokumenty ma na myśli i czy dokumenty te świadczą o prowadzeniu usług hotelowych z wykorzystaniem spornego znaku towarowego. Powyższe doprowadziło Sąd I instancji do wniosku, iż Urząd Patentowy RP "nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7,8, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy".

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest zatem jasne i jednoznaczne, a przez to nie poddaje się też kontroli instancyjnej. Nie można bowiem odtworzyć jaki był tok rozumowania Sądu. Sąd I instancji zarzucając Urzędowi Patentowemu RP, że nie wyjaśnił sprawy w sposób należyty, gdyż oparł swoje ustalenia wyłącznie na zeznaniach świadków, nie sprecyzował stawianych organowi zarzutów naruszenia przepisów postępowania tj. nie wyjaśnił, czy w jego ocenie Urząd Patentowy RP pominął jakieś dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, czy może ocenił je w sposób dowolny, jednakże jednocześnie nie postawił organowi zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a.

Dalsze przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wątpliwości co do stanowiska Sądu I instancji dotyczące rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP oparte są na licznych hipotezach i założeniach (dotyczących toku rozumowania Sądu I instancji), które w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego nie znajduje oparcia w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podkreślając jednak, że trafny jest zarzut, iż stanowisko Sadu I instancji nie jest jasne i nie można w sposób pewny odtworzyć jaki w istocie był tok rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Za uzasadnione uznać należy również wątpliwości Urzędu Patentowego RP dotyczące zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wytycznych co do dalszego postępowania wskazujących, że "organ zmuszony będzie do ustalenia w zakresie przyjęcia, iż uprawniony nie świadczył usług hotelowych w chwili składania wniosku". Sąd I instancji nie sprecyzował bowiem, dlaczego w jego ocenie, poczynione dotychczas ustalenia były wadliwe. W szczególności Sąd nie wyjaśnił, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie innych wniosków niż przedstawione w decyzji, a jeżeli tak, to dlaczego oraz jakie dalsze działania, w ocenie Sądu, powinny zostać podjęte, aby sprawa została wyjaśniona w sposób należyty przy uwzględnieniu reguł procesowych rządzących postępowaniem spornym przed Urzędem Patentowym RP.

Za w pełni usprawiedliwiony należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bowiem, uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie tylko zawiera sprzeczności dotyczące oceny działań Urzędu Patentowego RP, w tym dotyczące ustalenia stanu faktycznego, ale również nie pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu i nie wyjaśnia przesłanek, które doprowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd mimo, iż wskazał szereg przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, nie sprecyzował stawianych organowi zarzutów, w szczególności nie wskazał jakie okoliczności świadczą o braku należytego wyjaśnienia sprawy, zaś wytyczne co do dalszego postępowania, oprócz stwierdzenia, że organ powinien poczynić ustalenia w zakresie świadczenia przez skarżącego usług hotelowych w chwili składania wniosku, nie zawierają żadnych dodatkowych elementów, które pozwoliłby sprecyzować, w oparciu o jakie dowody i jak oceniane Urząd Patentowy RP miałby czynić te ustalenia.

Wobec uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niecelowe byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów procesowych, co zauważył też skarżący kasacyjnie organ wskazując w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że pozostałe zarzuty podnosi jedynie z ostrożności procesowej. Skoro, jak wskazano wyżej uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie jest jasne i jednoznaczne co do przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji i stawianych Urzędowi Patentowemu RP zarzutów, to nie poddaje się też w tym zakresie ocenie instancyjnej. Nie można również ocenić zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. bowiem ani z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, ani z protokołu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie wynika czy Sąd ten korzystał z możliwości, jaką daje art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji nie uściślił też w omawianym uzasadnieniu jakie dokumenty "świadczące o prowadzeniu usług hotelowych przez najemcę" ma na myśli.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji skontroluje zatem zaskarżoną decyzję w pełnym zakresie, wskaże na przyjętą podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, w czym zawrze jasne i niesprzeczne ustosunkowanie się do ustaleń faktycznych organu oraz zarzutów i argumentacji stron, a następnie wypowie się w kwestii mającego zastosowanie prawa oceniając w tym zakresie czy wskazane przez organ przepisy są adekwatne do tego stanu faktycznego, ewentualnie w razie potrzeby, sformułuje zrozumiałe i jednoznaczne wskazania co do dalszego postępowania.

Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2) p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) zasądzając od skarżącego na rzecz organu 1700 zł, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (500 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika, który nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem I instancji, sporządził skargę kasacyjną i wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (1200 zł).