Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1731/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 405/14 w przedmiocie oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 31 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za marzec 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 405/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek C. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Spółka, że nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Spółka podniosła, że decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swojego majątku; zamknięte zostały salony gier należące do spółki i zabezpieczone automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką. Podała także, że zgodnie z wynikami bilansu generuje stratę, dlatego nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów związanych z wniesioną skargą. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 4.000.000 zł, wartość środków trwałych 5.841.741,70 zł, za ostatni rok obrotowy odnotowała stratę w wysokości 4.341.561,56 zł, a salda jej rachunków bankowych na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosiły 0 zł. Oceniając te informacje jako niewystarczające, zwrócono się do Skarżącej o dodatkowe dane i dokumenty. Powyższego Spółka nie przedstawiła, przemilczając wezwanie. Referendarz sądowy w takiej sytuacji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Spółka złożyła sprzeciw.

W uzasadnieniu wspomnianego na wstępie postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie możliwe było ustalenie sytuacji majątkowej Spółki, ponieważ uchyliła się ona od obowiązku przedstawienia dokumentów z których wynikałaby jej trudna sytuacja finansowa. W konsekwencji Sąd I instancji nie mógł ocenić merytorycznie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Pismem z dnia 1 października 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a.") poprzez błędną ocenę dołączonych do wniosku dokumentów i nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając zażalenie podniosła, że nie prowadzi już działalności gospodarczej, w efekcie nie osiąga żadnych zysków. Jej działalność ogranicza się jedynie do prowadzenia szeregu spraw, sądowych, administracyjnych i sądowo-administracyjnych. Środki trwałe, które posiada, są obecnie niesprzedawalne. Dodatkowo nie posiada aktywów obrotowych, które dałoby się upłynnić i zamienić na gotówkę. Ponadto nie ma wpływu na udziałowców Spółki w zakresie ich decyzji o ewentualnych dopłatach.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy podkreślić, że Spółkę wezwano do przedstawienia dokumentów źródłowych, przedstawiającą jej sytuację finansową. Pomimo tego nie przedstawiła ona żadnych dokumentów, które mogłyby zostać ocenione przez Sąd I instancji w kontekście spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Skoro Skarżąca uchyliła się od tego obowiązku to w efekcie Sąd I instancji nie mógł rozstrzygnąć sprawy inaczej niż oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto należy podkreślić, że w takiej sytuacji przyznanie tego prawa naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.