Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 399/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 79a
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zo ust 10
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.) – dalej powoływana jako ustawa, w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) odmówił skarżącej A. Z. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za listopad 2020 r.

W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Organ stwierdził, że w rejestrze GUS i CEIDG na dzień 30 września 2020r. rodzaj przeważającej działalności skarżącej został zaklasyfikowany pod numerem PKD 4719Z. Tym samym podany we wniosku kod PKD 5630Z uprawniający do zwolnienia z opłacania składek z ustawy Tarcza 6.0 nie został potwierdzony. Uznał zatem, że skarżącej nie przysługuje prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ww. ubezpieczenia i fundusze.

Strona nie skorzystała z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy występując do sądu administracyjnego z odwołaniem, które Sąd rozpoznał jako skargę.

W skardze decyzji organu zarzuciła naruszenie:

1. art. 31zo ust. 10 i 11 ustawy poprzez jego błędną interpretację,

2. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 05 lipca 2011, P 14/10, OTK 2011, nr 6, poz. 49,

3. niezgodność stanowiska ZUS z załączonym materiałem dowodowym wykazującym różnice pomiędzy treścią decyzji ZUS, a rzeczywistym stanem faktycznym.

Nadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Były to m. in. umowa najmu lokalu użytkowego na cele gastronomiczne, 3 zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na ww. lokal obejmujące okres od 11 kwietnia 2019r. do 30 kwietnia 2023r., dwie decyzje PPIS o zatwierdzeniu lokalu do prowadzenia działalności gastronomicznej: z [...]. oraz [...], raport z fiskalizacji kasy z [...] również dotyczący tego samego adresu, szereg umów zlecenia i o pracę z lat 2019- 2020 na stanowiska menedżer lokalu gastronomicznego, kelner, barman dot. tego samego lokalu oraz zestawienie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za lata 2019 i 2020.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że od 2013 r. prowadzi działalność gastronomiczną w ramach spółki cywilnej. Wskazany we wniosku numer PKD 56.30.Z widnieje w rejestrze REGON od 2013 r. i wskazany był jako przeważający rodzaj działalności na [...] w dodatkowym miejscu wykonywania działalności, tj. w miejscu wykonywania działalności gastronomicznej. Tym samym organ dokonał błędnej subsumpcji przepisów art. 31zo ust. 10 i 11, albowiem oceny spełnienia warunku w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności dokonuje się na podstawie danych zawartych w REGON, a zgodnie z tymi danymi w jednostce lokalnej wpisanej do rejestru, wskazany został na dzień 30 września 2020 r. jako przeważający kod PKD 56.30.Z.

Podniosła także, że działalność gastronomiczną w tym samym lokalu prowadzi od [...] do nadal, co potwierdzają dołączone do skargi dokumenty.

Od [...] nieprzerwanie posiada zezwolenia A, B i C na sprzedaż napojów alkoholowych w tym punkcie gastronomicznym, co dokumentowane jest każdorazowo we wpisie do CEiDG pod kodem 56.30 Z na podstawie zgłoszenia UM Katowice przyznającego koncesje, co również dowodzi, że prowadzi działalność zakwalifikowaną do tarczy i wywiązuje się z wynikających z tego faktu obowiązków.

Od [...] nieprzerwanie działalność gastronomiczna wpisana jest do Rejestru Zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, co dowodzi, że prowadzenie działalności gastronomicznej objętej Tarczą 6.0 jest niezaprzeczalnym faktem.

Od 2019 r. posiada w prowadzonym lokalu gastronomicznym kasę fiskalną.

Zatrudnia również na umowy o pracę i umowy zlecenie pracowników na stanowiskach typowych tylko dla gastronomii, z miejscem wykonywania pracy w lokalu gastronomicznym, który prowadzi, co dowodzi, że faktycznie prowadzi działalność gastronomiczną. Strona wskazała, że dotychczas nie zredukowała stanu zatrudnienia, utrzymując miejsca pracy, pomimo, że musiała zaprzestać działalności gastronomicznej, ponosząc do nadal wszystkie koszty z tym związane, tj. wynagrodzenia, składki ZUS, PIT-4, aby chronić pracowników przed utratą pracy i dochodów z narażaniem płynności finansowej i interesów spółki.

Księga Przychodów i Rozchodów oraz rejestry VAT dokumentujące źródła kosztów oraz przychodów spółki z prowadzonej działalności gospodarczej dowodzą, że spółka faktycznie prowadzi działalność objętą tarczą ponosząc z tego tytułu koszty, zakup towarów, VAT-7, PIT-5 i osiągając przychód. Ale przede wszystkim dokumentuje fakt drastycznego spadku przychodów w okresach marzec -maj 2020r. oraz październik- grudzień 2020r., odpowiednio w wymienionych okresach o 56 % i o 71%,w których zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów nakazano zamknięcie branży gastronomicznej. Tak drastyczne spadki przychodów w tych okresach i ich znamienny wpływ na sytuację ekonomiczną i finansową dowodzą, że to działalność gastronomiczna ma decydujący wpływ na kondycję firmy, a tym samym jest tym profilem działalności, który decyduje o jej rentowności i istnieniu, czyli przeważającym. Nie mogą instrumenty statystyczne, o charakterze informacyjnym być decydującym kryterium o przyznaniu pomocy dla przedsiębiorcy, zamiast faktyczna zgodna z rzeczywistością działalność,. Takie podejście podważałoby cel udzielanej pomocy i zapewnienia rządowe w tym zakresie, a tym samym stałoby w sprzeczności z zasadą pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty i dokumenty uwierzytelniające fakt prowadzenia działalności gastronomicznej objętej Tarczą 6.0 oraz powszechny pogląd, że "działalność gospodarcza jest faktem, kategorią o charakterze obiektywnym, nie konstytuuje jej zatem wpis lub jego brak do odpowiedniego rejestru", na potwierdzenie czego powołała wyroki sądów administracyjnych – podniosła jak na wstępie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Stwierdził, że w rejestrze CEIDG ujawniono kod przeważającej działalności 56.10.A (restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne), ale zmiana dotychczasowego kodu PKD 47.19.Z. na nowy 56.10.A. nastąpiła dopiero [...], zatem po dniu [...]. Natomiast o pomoc za listopad 2020 r. mogą ubiegać się tylko ci przedsiębiorcy, którzy na dzień 30 września 2020 r. prowadzili przeważającą działalność wskazaną w art. 31zo ust. 10 ustawy. Badając prawo do pomocy za podstawę ustaleń bierze się dane z rejestrów urzędowych takich jak CEIDG, KRS, REGON.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. dalej także: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanych wyżej ramach Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r, o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, z późn. zm.), płatnikowi składek prowadzącemu na dzień [...], działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z (...) przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

Oceny spełniania warunku, o którym mowa w ust. 10 i 12 w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności wg PKD dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na 30 września 2020r.

W ocenie Sądu sformułowanie "działalność oznaczoną wg PKD 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" należy odnosić do działalności rzeczywistej, faktycznie prowadzonej, a nie deklarowanej.

Rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej – t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443). Ma on charakter formalny i opiera się na oświadczeniach podmiotów zobowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Wpis do rejestru należy traktować raczej w kategoriach domniemania prawnego, które ma na celu uproszczenie postępowania o udzielenie ulgi, ale o charakterze wzruszalnym, zatem takiego, które może być obalone dowodami przeciwnymi.

Rodzaj deklarowanej działalności jest także oświadczeniem wiedzy i ma charakter faktów. Może być kwestionowany, ponieważ stan stwierdzony takim oświadczeniem jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy albo fałszu. (Tak Sąd Najwyższy w wyrokach z 7 stycznia 2013r., sygn. akt II UK 142/12 i z 23 listopada 2016r., sygn. akt II UK 402/15, publ. https://legalis.pl).

Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, że sama treść wpisu do rejestru REGON nie może świadczyć o przeważającej działalności podmiotu.

Należy także wziąć pod uwagę cel ustawy, który wynika wprost z jej tytułu, a jakim jest przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym spowodowanym pandemią COVID, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno – gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom wsparcia materialnego, mającego na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe uregulowania prawne i cel ustawy, Sąd stanął na stanowisku, że pomoc przewidziana w art. 31zo ust. 10 ustawy winna trafić do podmiotów, które przed datą 30 września 2020r. faktycznie prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w ustawie jako uprawniający do zwolnienia i stan taki trwał w tym dniu.

Z treści art. 31zo ust. 10 ustawy wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność. Stanowi on bowiem o "płatniku składek prowadzącym działalność". Nie jest zatem decydująca sama treść wpisu do rejestru REGON. Zatem jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Formalistyczne podejście i ograniczenie pomocy tylko do tych podmiotów, które działalność opisaną kodami objętymi uprawnieniem do zwolnienia ujawniły w REGON niezależnie od faktycznie wykonywanej działalności naruszałoby zasadę proporcjonalności i równości wobec prawa w odniesieniu do tych przedsiębiorców, którzy prowadząc taką samą działalność uprawniającą do zwolnienia ujawnili ją w odpowiednim rejestrze i otrzymali wsparcie. Mogłoby też prowadzić do nadużyć, gdyby pomoc trafiała do podmiotów, które faktycznie prowadzą działalność innego rodzaju, niż deklarowana w rejestrze, a uprawniająca do zwolnienia.

Natomiast strona wykazała, że jako wspólnik spółki cywilnej prowadzi działalność gastronomiczną od 2013r. Faktem jest, że wykazała to dopiero dowodami załączonymi do skargi, tym niemniej nie można pominąć art. 79a § 1 i § 2 K.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.( § 1).

W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1(§ 2).

Organ powinien zatem przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji poinformować ją o konieczności wykazania przesłanek, których niewykazanie może narazić ją na negatywne konsekwencje prawne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu.

Przeprowadzi postępowanie dowodowe w oparciu o art. 7 i 75 § 1 K.p.a., mające na celu ustalenie, jakiego rodzaju działalność strony ma rzeczywiście charakter przeważający – czy istotnie jest to działalność gastronomiczna, jak wydaje się wynikać z przedłożonych do skargi dowodów, czy też obok niej prowadzi także działalność innego rodzaju, której rozmiary lub uzyskiwane z niej dochody wskazują, że to owa hipotetyczna inna działalność jest jednak przeważającą. Następnie organ wyda decyzję stosowną do wyniku poczynionych ustaleń, którym da wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Sąd stwierdził, że organ naruszył art. 31 zo ust. 10 ustawy oraz art. 79a K.p.a.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.