Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 692/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 16 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant starszy specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 roku sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A S. J. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. o wymierzeniu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 8 lipca 2011 r. do Urzędu Gminy N. wpłynęło telefoniczne zgłoszenie, że na działkach o nr ewidencyjnych 168/13, 168/12, 168/9, 168/8, 168/7, 168/6, 168/3 prowadzona jest wycinka dużej ilości drzew. Organ ustalił, że na terenie działek wycięto drzewa z gatunku: brzozy brodawkowatej, jarzębiny, czeremchy amerykańskiej jak również pojedyncze drzewa z gatunków sosny zwyczajnej i dębu.

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy N., zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 z późn. zm.), nałożył na A Sp. j., karę pieniężną w wysokości 295.339,69 zł.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło A Sp. j., zarzucając przede wszystkim, że organ rozpatrujący sprawę nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie zebrania materiału dowodowego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy, a w szczególności zaniechał przeprowadzenia dowodu ze świadków i dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii przy określaniu wieku ściętych drzew.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na konieczność uzyskania opinii biegłego, posiadającego wiadomości specjalne z zakresu określania wieku usuniętych drzew.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy N., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, ust. 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, §1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r., Nr 219, poz. 2229 ze zm.), § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. z 2004 r., nr 228, poz. 2306), § 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2012 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz stawek kar za zniszczenie zieleni na rok 2011 (M.P. z 2010 r., nr 76, poz. 954) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), wymierzył A Spółce jawnej z siedzibą w B. administracyjną karę pieniężną w wysokości 179 445, 21 złotych za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 18 drzew, rosnących na działkach o numerach ewidencyjnych: 168/13, 168/12, 168/9, 168/8, 168/7, 168/6, 168/3 w miejscowości W., obręb [...], gmina N. Organ wskazał, że usunięto następujące drzewa: 1) brzoza brodawkowata - wiek 15 lat, najmniejszy promień 7 cm, działka 168/13, 2) brzoza brodawkowata - wiek 18 lat, najmniejszy promień 10 cm, działka 168/13, 3) jarząb pospolity - wiek 13 lat, najmniejszy promień 1,5 cm, działka 168/13, 4) brzoza brodawkowata - wiek 17 lat, najmniejszy promień 8 cm, działka 168/12, 5) brzoza brodawkowata - wiek 16 lat, najmniejszy promień 10 cm, działka 168/12, 6) brzoza brodawkowata - wiek 18 lat, najmniejszy promień 8 cm, działka 168/12, 7) brzoza bvrodawkowata - wiek 14 lat, najmniejszy promień 9 cm, działka 168/12, 8) brzoza brodawkowata - wiek 14 lat, najmniejszy promień 11 cm, działka 168/12, 9) dąb szypułkowy - wiek 13 lat, najmniejszy promień 8 cm, działka 168/9, 10) dąb szypułkowy - wiek 12 lat, najmniejszy promień 8 cm, działka 168/9, 11) brzoza brodawkowata - wiek 14 lat, najmniejszy promień 8 cm, działka 168/8, 12) brzoza brodawkowata - wiek 14 lat, najmniejszy promień 7 cm, działka 168/8, 13) brzoza brodawkowata - wiek 17 lat, najmniejszy promień 9 cm, działka 168/7, 14) brzoza brodawkowata - wiek 17 lat, najmniejszy promień 10 cm, działka 168/6, 15) sosna zwyczajna - wiek 14 lat, najmniejszy promień 11 cm, działka 168/6, 16) brzoza brodawkowata - wiek 12 lat, najmniejszy promień 9 cm, działka 168/6, 17) sosna zwyczajna - wiek 14 lat, najmniejszy promień 9 cm, działka 168/6, 18) brzoza brodawkowata - wiek 13 lat, najmniejszy promień 9 cm, działka 168/3. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w wyniku uwzględniania wytycznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w dniu 20 września 2012 r. zostały przeprowadzone oględziny z udziałem strony tj. W. Ż. i J. Ż. - wspólników A Sp. j., biegłego dendrologa oraz pracowników Urzędu Gminy N.. Z oględzin sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną, a także pobrano kilkucentymetrowej grubości krążki pni drzew. W związku ze sprzedażą działki nr ewid. 168/12 E. i R. K. oraz działki nr ewid. 168/13 A. i J. K. w dniu 29 sierpnia 2012 r., zawiadomienie o oględzinach zostało wysłane również do nabywców tych działek, jednakże nowi właściciele działek nie byli obecni podczas oględzin. W wyniku oględzin ustalono, że 18 pni drzew w momencie ich usuwania miało niewątpliwie wiek przekraczający 10 lat. Biegły określił wiek drzew posługując się metodą liczenia w oparciu o liczbę słojów widocznych na pniach drzew. Strona nie wniosła uwag do określonego w ten sposób wieku drzew, natomiast oświadczyła, że w czerwcu 2011 r. na terenie działek zostały przeprowadzone przez pracowników A Sp. j., prace porządkowe mające na celu oczyszczenie terenu w związku z planowaną inwestycją polegającą na budowie domów jednorodzinnych. W. Ż. oświadczył, że przedmiotowe drzewa już wtedy były ścięte na wysokości 0,5m - 1,5 m, a w wyniku wspomnianych prac jedynie przycięto je przy gruncie, przy czym nie określił sprawcy dokonania tych czynności. W ocenie organu, wyjaśnienia strony są niewiarygodne, ponieważ okoliczność ta została podniesiona przez stronę dopiero po około 14 miesiącach od wszczęcia postępowania pomimo braku na wcześniejszych etapach postępowania jakichkolwiek uwag co do osób sprawców wycinki. Okoliczności tej nie podniesiono również w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...]. Co więcej, w odwołaniu strona wyraźnie stwierdziła, że nie kwestionuje faktu usunięcia drzew, za wadliwe uznając określenie ich wieku. Podczas prowadzonego postępowania strona w składanych na piśmie wyjaśnieniach posiłkowała się jedynie zdjęciami sporządzonymi z ortofotomapy, z których miało wynikać, iż wycięte drzewa miały mniej niż 10 lat, a tym samym ich usunięcie nie wymagało uzyskania stosownego zezwolenia. Podniesiona okoliczność nie została jednak stwierdzona podczas postępowania kontrolnego. Ponadto, strona od momentu wydania decyzji nie przedstawiła dokumentu, potwierdzającego zawiadomienie policji o usunięciu drzew. W związku z tym, wyjaśnienia złożone przez stronę uznane zostały za niewiarygodne. Organ dodał, że nie budzi wątpliwości, iż właścicielem nieruchomości, z których usunięto drzewa od 11 lutego 2008 r. (data nabycia nieruchomości przez stronę) jest A Sp. j., ul. A 7, 43-300 B. (od dnia 29.08.2012 r. - za wyjątkiem działek 168/12 i 168/13) i tylko ten podmiot mógł wystąpić z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew do Wójta Gminy N.. W związku z tym, że nie uzyskał zezwolenia na usunięcie drzew, a drzewa zostały usunięte, stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, wójt zobligowany jest wymierzyć administracyjną karę pieniężną. Wyliczając karę pieniężną za wycięcie przedmiotowych drzew zastosowano metodę, odpowiednią dla sytuacji, gdy drzewo zostało ścięte na wysokości poniżej 130 cm i pozostał jedynie pień (nie ma kłody drzewa). Ustalono więc najmniejsze promienie pni ściętych drzewa, w oparciu o pomiary przeprowadzone przez biegłego. Na podstawie w/w wartości obliczono obwody pni, na wysokości ścięcia (poniżej 130 cm). Oszacowaną wartość obwodów, zgodnie z art.89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody pomniejszono o 10%, uzyskując w ten sposób przybliżoną wartość obwodów pni jakie dane drzewa miałyby na wysokości 130 cm. Kary za usunięcie poszczególnych drzew obliczono na podstawie wzoru (AxBxC)x3= wysokość kary, gdzie: A - stawka opłat za 1 cm obwodu pnia usuniętego drzewa mierzonego na wys. 130 cm. - zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011; B - zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew; C - obwody pni wyciętych drzew mierzonych na wys. 130 cm; 3 - zgodnie art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów).

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło A sp. j. z/s w B., wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Strona zarzuciła naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia; naruszenie art. 7, art. 75 i 77 k.p.a. poprzez wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej, pomimo że organ nie dopełnił swoich obowiązków w zakresie zebrania kompletnego materiału dowodowego niezbędnego do rozpoznania sprawy, doprowadzając do wydania dotkliwego dla strony rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 8 , art. 11, art. 107 k.p.a. poprzez niewystarczające i nieprzekonujące uzasadnienie faktyczne i prawne, co miało istotny wpływ na wynika sprawy. W uzasadnieniu podkreślono, że podczas oględzin strona wskazywała, iż w momencie wejścia na nieruchomość drzewa pozostawały już ścięte, zaś na nieruchomości wykonywano jedynie prace porządkowe, związane z planowaną inwestycją. Tym samym doszło do nałożenia dotkliwej administracyjnej kary pieniężnej, pomimo że do usunięcia drzew doszło na skutek działania innego podmiotu. Strona zwróciła uwagę, że osoba występująca w roli biegłego nie legitymowała się stosownymi uprawnieniami, nadto zakwestionowała metodę jaką biegły zastosował, obliczając wiek drzew, przedstawiając własne koncepcje i poglądy w tej sprawie.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 15 października 2010 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011, rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpatrywanej sprawie jest niesporne, iż wycięcie drzew (o ile miały powyżej 10 lat) nastąpiło bez zezwolenia. Popełniony czyn wypełniał wszystkie znamiona deliktu administracyjnego. Odpowiedzialność za popełnienie deliktu oparta została na idei bezprawności czynu, a zatem jest odpowiedzialnością obiektywną. Oparcie odpowiedzialności na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej oznacza z kolei, że wystarczającą podstawą do zastosowania sankcji jest konkretne zachowanie sprawcy czynu zabronionego, naganne z punktu widzenia treści normy prawnej oraz zobiektywizowanych zakazów bądź nakazów z niej wynikających. Kara administracyjna jest wymierzana za działanie niezgodne z prawem - samowolne usunięcie drzew. Do kary administracyjnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie znajduje zastosowania przepis art. 86 ust. 1 ustawy enumeratywnie wyliczający w punktach 1-13 sytuacje, w których nie pobiera się opłat za usunięcie drzew. Organ wskazał, że w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, dotyczących przedstawionego wyżej przedmiotu postępowania wynika ponadto, że zgodnie z dyspozycją art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody karę za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew lub krzewów ponosić może tylko posiadacz nieruchomości, na której one rosną, gdyż tylko on, zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy ma prawną możliwość ubiegania się o takie zezwolenie. Prowadząc postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej należy więc w pierwszej kolejności ustalić czy podmiot który, dopuścił się usunięcia drzewa bez zezwolenia mógłby w ogóle takie zezwolenie uzyskać. Organ uznał za bezsporne, że właścicielem nieruchomości, z której dokonano usunięcia drzew i krzewów jest A Sp. j. (informacja z rejestru gruntów według stanu na dzień 11 lipca 2011 r.) i tylko ten podmiot mógł wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew do właściwego organu, o którym mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. Z akt sprawy nie wynika ponadto, że podmiot ten, jako właściciel nieruchomości, ubiegał się o zezwolenie na usunięcie drzew i aby takie zezwolenie od właściwego organu uzyskał. W takiej sytuacji - wójt, burmistrz albo prezydent miasta, według art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6. Jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50 %. (ust. 2). Jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % (ust. 3). Jak wynika z akt sprawy, obwody pni obliczone zostały przy zastosowaniu art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zarzut przedstawiony w odwołaniu, dotyczący dopuszczenia się przez organ I instancji rażącego naruszenia prawa materialnego tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej, pomimo, że do usunięcia drzew doszło na skutek działania innego podmiotu, nie jest zasadny. Wskazują na to zgromadzone w sprawie dokumenty (dowody), z których wynika, iż we wcześniejszych etapach postępowania prowadzonego w sprawie tak istotny fakt, nie był zgłoszony przez stronę. Właściciel nieruchomości posiadał wcześniejszą informację o usunięciu drzew z terenu działek, jednak nie poczynił żadnych kroków aby zwolnić się z odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia właściwego organu choćby poprzez poinformowanie o tym fakcie organu I instancji bądź Policji. Okoliczność ewentualnego usunięcia drzew przez nieznane osoby trzecie została podniesiona przez stronę dopiero 14 miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Mając na uwadze konieczność uzyskania wiadomości specjalnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie podzieliło poglądów strony kwestionującej kompetencje biegłego, który jest osobą posiadająca wiedzę specjalistyczną z zakresu ustalenia wieku drzew (mgr inż. leśnictwa, pracownik Leśnego Zakładu Doświadczalnego w Rogowie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, zdaniem Dyrektora tego Zakładu jest osobą kompetentną do szacunkowego określenia wieku ściętych drzew). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zarówno opinię dotyczącą wieku usuniętych drzew jak i metodę przyjętą przez biegłego do wyliczeń należy uznać za wiarygodne, zgodne ze specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyło A sp. j. z/s w B., wnosząc o jej uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej karę administracyjną; naruszenie art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków w zakresie zebrania kompletnego materiału dowodowego, niezbędnego do rozpoznania sprawy; naruszenie art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające i nieprzekonujące uzasadnienie faktyczne i prawne oraz naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niewłaściwej podstawie prawnej. Zdaniem strony, organ nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy usunięciem drzew, a działaniami podejmowanymi przez stronę skarżącą, jak i nie wskazał kto i kiedy dopuścił się nielegalnej wycinki drzew. Organ nie wziął ponadto pod uwagę, że przycięcie przy gruncie pozostałych pniaków nie można uznać za usunięcie drzewa, z którym mamy do czynienia wówczas, gdy nie jest możliwe zachowanie przez drzewo żywotności. Brak wskazania w protokole z oględzin daty usunięcia drzew uniemożliwia dokonanie wyliczenia kary w oparciu o obwieszczenie Ministra Środowiska w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2011. Strona zarzuciła także nieustosunkowanie się do przedłożonych w toku postępowania ortofotomap i nie poddanie ich ocenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło alternatywnie o jej odrzucenie, z powodu wniesienia jej po terminie lub o oddalenie z uwagi na jej bezzasadność. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2013r. oddalono wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zawieszono postępowanie sądowoadministracyjne ze względu na toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie zmierzające do zbadania konstytucyjności m.in. przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.

Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014r. podjęto zawieszone postępowanie w związku z wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności odnieść należy się do najdalej idącego wniosku, zawartego w odpowiedzi na skargę, opiewającego na jej odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Żądanie to uznać należy wszakże za niezasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Przepis art. 45 k.p.a. statuuje generalny obowiązek dokonywania doręczeń dla jednostek organizacyjnych na adres ich siedzib. Nie oznacza to jednak, że jednostka organizacyjna jest pozbawiona możliwości korzystania z doręczenia jej pism urzędowych także pod innym, wskazanym przez nią adresem. Jeżeli więc strona wskaże adres, pod jaki ma być kierowana do niej korespondencja, to zrozumiałe jest, iż pod tym adresem właśnie czynności odbioru będzie dokonywać upoważniony przez stronę do jej dokonania pełnomocnik. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2010r., sygn.akt II OSK 1650/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja organu II instancji nie została pierwotnie skutecznie doręczona z uwagi na wskazanie nieprawidłowego adresu odbiorcy. Jakkolwiek bowiem był to adres siedziby Spółki, jednakże już w oświadczeniu z dnia 18 października 2011 r. Spółka wskazała adres dla korespondencji, co nie pozwala uznać za skuteczne doręczenia z dnia 4 lutego 2013r. (korespondencja wróciła do nadawcy z adnotacją, że adresat wyprowadził się). Dopiero zatem drugie doręczenie zaskarżonej decyzji w dniu 13 lutego 2014r. uznać należy za skuteczne a skargę nadaną w dniu 12 marca 2013 r. - za wniesioną w terminie.

Skarga jest zatem dopuszczalna, co pozwalało na merytoryczną ocenę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością, mającą pierwszorzędne znaczenie jest wydany po wniesieniu skargi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014r., w sprawie o sygn.akt SK 6/12, mocą którego stwierdzona została niezgodność przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej zakwestionowanych wyżej przepisów na okres 18 miesięcy. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skorzystanie przez Trybunał z tej możliwości rodzi z kolei po stronie sądów orzekających w indywidualnych sprawach potrzebę analizy, czy w rozpatrywanej sprawie przepis ten powinien czy też nie powinien być stosowany. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn.akt II GSK 692/12 oraz z dnia 18 lutego 2014r., sygn.akt II GSK 977/12 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zasadna jest zatem konkluzja, że każde orzeczenie Trybunału należy traktować indywidualnie i poprzez zestawienie sentencji z jego uzasadnieniem ad casum poszukiwać stanowiska Trybunału w zakresie skutków temporalnych wydanego rozstrzygnięcia. W tym kontekście rozstrzygające znaczenie mają okoliczności, przywołane w wyroku Trybunału z dnia 1 lipca 2014r., w tym zarówno odnoszące się do przedmiotu rozstrzygnięcia, jak i uzasadniające odroczenie utraty mocy obowiązującej obu zakwestionowanych przepisów.

Wskazać zatem należy, że Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował całego mechanizmu ochrony przyrody (zadrzewień), na który składają się obowiązek uzyskania – co do zasady – uprzedniego zezwolenia właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu, połączony – w określonych ustawą sytuacjach – z uiszczeniem opłaty (w racjonalnej wysokości), oraz kara za niepodporządkowanie się temu obowiązkowi. Nie podważył również przyjętej obecnie koncepcji kary administracyjnej, jako sankcji za samo bezprawne zachowanie naruszające obowiązek administracyjnoprawny, pod warunkiem jednak stworzenia prawnych możliwości uwzględniania w procesie karania indywidualnych okoliczności konkretnego przypadku. W tym zakresie, w ocenie Trybunału wprowadzony w art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, bezwzględny obowiązek organu wymierzania administracyjnej kary pieniężnej i to bardzo wysokiej (majątkowo dolegliwej), bo sięgającej trzykrotności – także wysokiej – opłaty za usunięcie drzewa za zezwoleniem, może stanowić, w określonych okolicznościach, sankcję nieproporcjonalną do uszczerbku wywołanego w środowisku naturalnym na skutek usunięcia drzewa lub krzewu. Ustawodawca nakazuje stosowanie tej dolegliwej sankcji niejako mechanicznie i w sposób sztywny – bez względu na zróżnicowanie przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa (krzewu). Kwestionowane przepisy nie uwzględniają w szczególności specyfiki sytuacji, w których uszkodzenie drzewa siłami przyrody lub jego choroba, sprawiają, że zagrażają one życiu lub zdrowiu użytkowników nieruchomości, a także innych osób i to jest powodem jego usunięcia (często natychmiastowego) w celu uniknięcia tych zagrożeń. Nawet na usunięcie drzewa obumarłego bądź uszkodzonego siłami przyrody, albo gdy rozpoczął się nieodwracalny proces jego obumarcia, wymagane jest zezwolenie, z tym jedynie zastrzeżeniem, że w takich przypadkach nie pobiera się opłaty. Organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu dokonuje tylko oceny, czy określone we wniosku drzewo jest obumarłe i jakie są przyczyny obumarcia, jak też, czy drzewo rokuje bądź nie rokuje szans na przeżycie i wobec tego, czy możliwe jest wydanie zezwolenia na jego usunięcie. Nawet stan wyższej konieczności, uregulowany przepisami prawa cywilnego oraz karnego, nie został przewidziany jako przesłanka wyłączająca obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa i odpowiedzialność z tytułu jego usunięcia bez zezwolenia. Nie można też tej przesłanki egzoneracyjnej wyinterpretować z jakichś ogólnych zasad odpowiedzialności administracyjnej, gdyż takich zasad prawo administracyjne wprost nie formułuje. Przepisy przewidują więc za usunięcie z nieruchomości drzewa lub krzewu bez zezwolenia czysto obiektywną odpowiedzialność, oderwaną od indywidualnych okoliczności dokonania tego deliktu. Posiadacz nieruchomości, z której zostało usunięte, przez niego lub za jego przyzwoleniem, bez zezwolenia właściwego organu, drzewo lub krzew, nie ma prawnej możliwości zwolnienia się od odpowiedzialności przez wykazanie, że doszło do tego z przyczyn, za które on nie odpowiada. Okoliczności te legły u podstaw uznania przepisów art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 za niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Za odroczeniem utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów przemawiało natomiast to, że usunięcie z systemu prawa wskazanych w sentencji wyroku przepisów z chwilą ogłoszenia orzeczenia Trybunału w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej skutkowałoby powstaniem luki prawnej, co pozbawiłoby właściwe organy samorządu terytorialnego podstaw prawnych do wymierzania administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie, bez wymaganego zezwolenia, lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu rosnącego na tej nieruchomości. Taki stan rzeczy byłby wysoce niepożądany z uwagi na konieczność zapewniania ochrony przyrody (środowiska).

W świetle powyższych wywodów, ocenić zatem należało okoliczności niniejszej sprawy, związane z wycinką drzew na działkach, należących do skarżącej.

Pozostaje poza sporem, iż skarżąca jest (w każdym zaś razie była w dacie dokonanej wycinki) właścicielem działek o numerach ewidencyjnych 168/3, 168/6, 168/7, 168/8, 168/9, 168/12, 168,13 w miejscowości W., w gminie N.. W dniu 8 lipca 2011r. organ Gminy N. uzyskał informacje o trwającej na wspomnianych działkach wycince drzew, co skłoniło pracownika organu do weryfikacji tychże informacji w terenie (notatka urzędowa k.112 akt administracyjnych). Brak stosownych decyzji, zezwalających na wcinkę spowodował natomiast wystąpienie do właściciela terenu z wezwaniem do przedłożenia dokumentów potwierdzających uprawnienie do usunięcia drzew. W piśmie z dnia 21 lipca 2011r. skarżąca Spółka przedłożyła pozwolenie na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych na wskazanych wyżej działkach oświadczając, iż "wycinkę dokonano jedynie w obrysach projektowanych budynków w raz dojazdami /pisownia oryginalna/ od ulicy, zgodnie z decyzją zatwierdzającą projekt budowlany na tych działkach". W ocenie Sądu, nie budzi zatem wątpliwości ani podmiot, który dokonał wycinki (względnie ją zlecił) ani też data jej dokonania. Jeśli bowiem wycinki dokonano realizując decyzję o pozwoleniu na budowę, oznacza to, że dokonał jej inwestor, ponieważ to jemu przysługiwało prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wszelkie podnoszone następnie w toku postępowania zarzuty, związane z usunięciem jedynie "pozostałości" drzew uprzednio już ściętych przez nieustalone osoby, uznać należy za niewiarygodne, konstruowane jedynie na potrzeby uwolnienia się od odpowiedzialności w niniejszej sprawie. Również zarzut związany z nieustaleniem daty wycinki i nieuprawnionym zastosowaniem stawek opłat i kar za 2011r. jest chybiony. Jak wyżej wskazano, zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że wycinka prowadzona była w czerwcu i lipcu 2011r. (protokół oględzin z dnia 20 września 2011r. k.34 akt administracyjnych, notatka służbowa k.112). Zastosowano zatem stawki kar, obowiązujące zarówno w dacie wycinki jak i wszczęcia postępowania przez organ.

Przedmiot sporu w toku postępowania stanowił natomiast wiek wyciętych drzew, bowiem strona skarżąca wskazywała, iż wszystkie wycięte drzewa miały mniej niż 10 lat. W tym kontekście zatem za miarodajne i rozstrzygające uznać należy stanowisko biegłego, wyrażone w opinii wydanej podczas przeprowadzonych w dniu 20 września 2012r. oględzin. Kwestionowanie metody szacowania wieku usuniętych drzew, w świetle załączonej dokumentacji fotograficznej, wskazującej na liczbę słoi widocznych na pniach drzew, nie można uznać za skuteczne. Biegły określił wiek drzew posługując się metodą liczenia w oparciu o liczbę słoi – przyrostów rocznych widocznych na pniach. Jak trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, jest to metoda najprostsza ale też należąca do najbardziej wiarygodnych. Jej zastosowanie było uzasadnione i absolutnie wystarczające dla określenia, czy wiek wyciętych drzew przekraczał 10 lat. Przedmiotem badania nie było natomiast dokładne określenie wieku drzew na podstawie pobranego materiału genetycznego ani też ustalanie wieku drzew żywych dla których zastosowanie metody liczenia słoi nie jest możliwe, co uzasadnia konieczność stosowania więcej niż jednej (innej) metody.

Załączone przez stronę skarżącą do pisma z dnia 21 lipca 2011r. zdjęcia z ortofotomap nie pozwalają natomiast na jakąkolwiek precyzyjną ocenę choćby sposobu zagospodarowania poszczególnych działek, tym bardziej zaś wieku znajdujących się na nich drzew. Nie sposób też na ich podstawie zasadnie wywodzić, iż mapy te dowodzą, że na terenie o powierzchni przekraczającej 2,5 ha nie było 18 drzew, których wiek w 2011 r. przekraczał 10 lat.

Nieuprawnione jest również kwestionowanie kompetencji biegłego, wskazanego przez Leśny Zakład Doświadczalny Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Rogowie, legitymującego się wykształceniem kierunkowym (mgr inż. leśnictwa). Sformułowany w tym zakresie zarzut pod adresem biegłego wymyka się ocenie również z tej przyczyny, że nie posiada żadnego uzasadnienia.

Odnosząc powyższe okoliczności do tez uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazać należy, iż analizowana sprawa nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu zakwestionowania domniemania konstytucyjności przepisów, w oparciu o które na skarżącą Spółkę nałożona została kara za nielegalną wycinkę drzew. Należy mieć bowiem na uwadze cel jaki mają spełniać kary administracyjne (prewencyjno – dyscyplinujący i restytucyjny) oraz brak w sprawie okoliczności, które mogłyby wpływać na zmniejszenie kary, jeśli pozwalałyby na to przepisy prawa. Skarżąca Spółka dokonała bowiem samowolnej wycinki żywych drzew, prowadząc inwestycję w ramach działalności gospodarczej i kierując się wyłącznie własnym interesem. Sytuacja majątkowa strony również nie powinna mieć wpływu na wysokość kary – inwestor dysponuje środkami na realizację przedsięwzięcia, jakim jest budowa osiedla domów jednorodzinnych, w ramach którego zresztą dokonano niezgodnej z prawem wycinki drzew. Przyczyny niekonstytucyjności przepisów i odroczenie utraty ich mocy obowiązującej, przemawiają, w ocenie Sądu, za stosowaniem tych przepisów w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględniania.

a.tp.