Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 231/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 11a, art. 34 ust. 5, art. 41 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 89 poz 589
law: Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego P. S.A. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., znak: [...], Okręgowy Inspektor Pracy , po rozpatrzeniu odwołania Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego [...], utrzymał w mocy nakaz Inspektora Pracy z dnia [...] marca 2010 r., nr rej. [...], w sprawie umieszczenia pracownika M. M. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

W związku z kontrolą przeprowadzoną w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy skierował do pracodawcy nakaz z [...] marca 2010 r. w sprawie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, pracownika M. M. zatrudnionego w ramach umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku mechanika lotniczego.

Na podstawie Karty Służby Pracownika, zawierającej spis obowiązków i wykonywanych czynności ustalono, że pracownik zatrudniony na stanowisku mechanika lotniczego wykonuje następujące czynności:

- wykonuje i poświadcza w Pokładowym Dzienniku Technicznym Śmigłowca wykonanie liniowej obsługi technicznej śmigłowców, rejestrację usterek i sposób ich usunięcia,

- wypełnia Kartę Ewidencji Niesprawności Śmigłowca w obsłudze liniowej i hangarowej,

- wypełnia Kartę Gotowości Technicznej do Lotów Próbnych Doświadczalnych,

- wykonuje czynności obsługowe zgodnie ze standardami zawartymi w danych obsługowych śmigłowców,

- bierze udział w przygotowaniach śmigłowców do lotów próbnych doświadczalnych w zakresie czujników i aparatury pomiarowej.

M. M. zatrudniony na stanowisku mechanika lotniczego ma uprawnienia do poświadczania obsługi statków powietrznych. Z dodatkowych ustaleń wynika, że mechanik lotniczy wykonuje prace związane z naziemnym przygotowaniem statków powietrznych do lotu i prace te wykonuje zarówno w budynku, jak i na płycie lotniska. Prace mechaników na lotnisku, w tym związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo śmigłowców należą do ich podstawowych obowiązków. Praca na płycie lotniska odbywa się w ramach codziennych zadań i często jest związana z poświadczaniem przygotowania śmigłowców do eksploatacji.

W związku z powyższym Inspektor Pracy ocenił, że pracownik M. M. wykonuje prace o szczególnym charakterze wymienione w załączniku Nr 2 pkt 3 do ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656), tj. prace mechaników lotniczych związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska i na tej podstawie skierował do pracodawcy decyzję nakazującą umieszczenie tego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie. Podstawowy zarzut podniesiony w odwołaniu sprowadzał się do stwierdzenia, że wprawdzie M. M. jest zatrudniony na stanowisku mechanika lotniczego, jednakże nie wykonuje on w pełnym wymiarze czasu pracy, pracy mechanika lotniczego związanej z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska. Jego praca polega zarówno na obsłudze potwierdzającej bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska, tzw. obsługa liniowa, jak i na obsłudze statków powietrznych, która ma miejsce w hangarze, tzw. obsługa hangarowa. Spółka podniosła, że z treści art. 3 ust. 3 w zw. z ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących prace w pełnym wymiarze czasu pracy. Skoro znaczna część czynności wykonywanych przez M. M. nie jest związana z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska, nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki zaliczenia go do osób wykonujących pracę o szczególnym charakterze.

W odwołaniu Spółka zawarła także, z ostrożności procesowej, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, iż w pouczeniu zawartym w skarżonym nakazie znajduje się informacja, że odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od otrzymania nakazu, podczas gdy w świetle przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy nakaz z dnia [...] marca 2010 r., organ odwoławczy wskazał, iż z art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych wynika obowiązek płatnika składek prowadzenia wykazu stanowisk, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, co do których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych.

W ocenie organu zakres przedmiotowy sprawy dotyczy ustalenia, czy pracownik M. M. zatrudniony na stanowisku mechanika lotniczego wykonuje prace o szczególnym charakterze odpowiadające pracom wymienionym w pozycji 3 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Organ wskazał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. W punkcie 3 załącznika nr 2 do ustawy prace mechaników lotniczych związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska uznaje się za prace o szczególnym charakterze.

Organ podniósł, że M.M. jest zatrudniony na stanowisku mechanika lotniczego w pełnym wymiarze czasu pracy. Poza sporem jest okoliczność, że mechanicy lotniczy zatrudnieni w Wydziale Prób w Locie ponoszą bezpośrednią odpowiedzialność za bezpieczeństwo publiczne potwierdzając i poświadczając własnym podpisem czynności obsługi technicznej kwalifikowane jako obsługa liniowa (na płycie lotniska). W tym zakresie wykonywane prace stanowią prace ujęte w załączniku do ustawy.

Strona swoje odwołanie oparła o argumentację, że decyzja Inspektora Pracy nakazuje umieszczenie w ewidencji pracownika, który wykonuje prace o szczególnym charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywanie pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, według twierdzenia strony wynika z tego, że do obowiązków mechanika lotniczego należy w znacznym rozmiarze wykonywanie czynności kwalifikowanych, jako obsługa hangarowa.

Okręgowy Inspektor Pracy uważa, że w sprawie nie zachodzi okoliczność wykonywania pracy w szczególnym charakterze w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tym samym za bezprzedmiotowe należy uznać odnoszenie się do zarzutu błędnego zastosowania art. 41 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 35 ust.1 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Kryterium pracy "w pełnym wymiarze czasu" oznacza zatrudnienie w wymiarze odpowiadającym normom czasu pracy wynikającym z art. 129 kodeksu pracy lub skróconym na podstawie art. 145 kodeksu pracy lub innych przepisów szczególnych. Nie oznacza to, że praca ma być wykonywana stale i bez przerwy przez dobowy wymiar czasu pracy. Rozstrzygające jest, że pracownik został zatrudniony do wykonywania danej pracy a jej wykonywanie stanowi podstawowe obowiązki danego pracownika.

Należy przy tym zauważyć, że z istoty większości prac uznanych za prace o szczególnym charakterze wynika pozostawanie pracownika w gotowości do świadczenia pracy wymagającej pełnej zdolności psychofizycznej w rozmiarze odpowiadającym każdorazowym potrzebom pracodawcy. Tym samym nie może pozbawiać przymiotu pracy o szczególnym charakterze okoliczność wykonywania również innych czynności na podstawie polecenia służbowego lub wynikających z zakresu obowiązków danego pracownika.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. i decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2010 r., zarzucając organom błędną wykładnię art. 41 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wywiódł, iż z regulacji ustawy o emeryturach pomostowych wynika, że praca mechanika lotniczego związana z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska powinna być wykonywana pełnym wymiarze czasu pracy. Jest to warunkiem uznania mechanika lotniczego za pracownika wykonującego pracę o szczególnym charakterze. M. M. jest pracownikiem zatrudnionym na stanowisku mechanika lotniczego w Wydziale Prób w Locie, jednakże nie wykonuje on w pełnym wymiarze czasu pracy, pracy mechanika lotniczego związanej z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska, bowiem jego praca polega zarówno na obsłudze potwierdzającej bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska (tzw. obsługa liniowa), jak i na obsłudze statków powietrznych w hangarze (tzw. obsługa hangarowa). Ta ostatnia nie jest zaliczana do prac o szczególnym charakterze.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że prawidłowa wykładnia art. 3 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych musi polegać na przyjęciu, że w przepisach tych chodzi o faktyczne wykonywanie określonej pracy, a nie o sam fakt zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Ten kierunek rozumienia przedmiotowego przepisu potwierdza pośrednio art. 12 ustawy, zgodnie z którym przy ustalaniu okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał wynagrodzenie lub świadczenie z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. To konkretna praca wskazana w załączniku nr 2 do przedmiotowej ustawy ma być wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, a nie praca ta ma być jedną z prac wykonywanych w ramach podstawowych obowiązków pracownika, zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie pełnomocnika skarżącej zaprezentowaną wykładnię potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Na gruncie tych przepisów SN stwierdził, że nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika, przez co tak zatrudniony nie spełniał koniecznego warunku dla uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych, jakim było stałe wykonywanie pracy szkodliwej w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku pracy.

Powyższe wnioski potwierdza także wykładnia przepisu art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy, dotyczącego odprowadzania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (dalej: FEP). W ocenie skarżącej, wbrew stanowisku prezentowanemu przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz ZUS, wykładnia systemowa i celowościowa prowadzi do wnioski, że składki na FEP powinno się opłacać tylko za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach oraz o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy. W przeciwnym bowiem razie wystąpi sytuacja, w której składki na FEP będą opłacane za pracownika wykonującego pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pracownik ten nie nabędzie jednak z tytułu opłacania składek prawa do emerytury pomostowej. Taka sytuacja byłaby sprzeczna z istotą i celem ustawy o emeryturach pomostowych, którym jest właśnie określenie zasad i warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej. Jeśli opłacaniu składek na FEP za pracownika nie będzie towarzyszyć prawo do nabycia przez tego pracownika emerytury pomostowej, to w takim przypadku składka na FEP będzie miała charakter podatku, a nie charakter obciążenia związanego z ubezpieczeniem społecznym, któremu powinno odpowiadać adekwatne świadczenie z tego ubezpieczenia społecznego. Tak rozumiane przepisy ustawy o emeryturach pomostowych byłyby niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W konkluzji pełnomocnik skarżącej stwierdził, że skoro za pracownika M. M. nie ma obowiązku opłacania składek na FEP, to tym samym nie podlega on umieszczeniu w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia.

Przed analizą poprawności merytorycznej rozstrzygnięcia na wstępie należy odnieść się do kwestii prawidłowości proceduralnej zaskarżonej decyzji. Prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego jest bowiem możliwe tylko przy zachowaniu wymogów proceduralnych.

W odwołaniu od nakazu Inspektora Pracy z dnia [...] marca 2010 r. zawarty został, z ostrożności procesowej, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, iż w pouczeniu zawartym w skarżonym nakazie znajduje się informacja, że odwołanie należy wnieść w terminie 14 dni od otrzymania nakazu, podczas gdy w świetle przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji pracy odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania decyzji.

Kwestie te nie były podnoszone w skardze, tym niemniej Sąd ma obowiązek dokonać w sprawie niniejszej kompleksowej oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej zobowiązuje organ administracji do jego rozpoznania w przewidzianej przepisami formie. W świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), rozpatrzenie takiego wniosku powinno nastąpić w formie postanowienia, niezależnie od tego, czy został on uwzględniony, czy odmówiono przywrócenia terminu (art. 59 k.p.a.).

W badanej sprawie organ nie odniósł się w żaden sposób do złożonego wniosku, przystępując od razu do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Również w uzasadnieniu decyzji zabrakło rozważań w tej kwestii.

Zachowanie organu stanowiło pewne uchybienie proceduralne, ale z pewnością nie było to naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).

Po pierwsze organ odwoławczy rozpoznał sprawę, a zatem prawa strony nie zostały w żaden sposób naruszone wskutek braku formalnego odniesienia się do wniosku. Po drugie - wniosek w warunkach badanej sprawy był bezprzedmiotowy. Strona wywodziła, iż zgodnie z treścią przepisów ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589, z późn. zm.) odwołanie od decyzji inspektora pracy powinno być wniesione w terminie 7 dni, a nie jak poinformowano w pouczeniu – w terminie 14 dni. Należy zauważyć, że rzeczywiście zgodnie z treścią art. 34 ust. 5 ustawy od decyzji inspektora pracy wydanej w formie pisemnej lub stanowiącej wpis do dziennika budowy podmiotowi kontrolowanemu przysługuje odwołanie, które należy wnieść w terminie 7 dni od otrzymania decyzji. Należy jednak zauważyć, że jak wynika z ust. 1 cytowanego przepisu, odnosi się on do decyzji wydanych na podstawie art. 11 pkt 1-7 ustawy. Podstawą prawną nakazu Inspektora Pracy z [...] marca 2010 r. był natomiast art. 11a ustawy. Skoro regulacja szczególna zawarta w art. 34 ust. 5 ustawy nie ma zastosowania do decyzji wydanych na podstawie art. 11a ustawy, to odwołanie od niej należy wnieść w terminie wyznaczonym przez lex generalis, czyli art. 129 § 2 k.p.a. W tej sytuacji odwołanie strony zostało wniesione w terminie i bezzasadne było występowanie z wnioskiem o przywrócenie terminu.

Przechodząc do oceny prawidłowości merytorycznej rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny, źródłem zaś sporu jest interpretacja przepisów ustawy o emeryturach pomostowych w kontekście kwalifikacji pracy pracownika M. M. z punktu widzenia definicji pracy o szczególnym charakterze.

Istota argumentacji podnoszonej przez skarżącą opiera się na rozumowaniu, że praca mechanika lotniczego może być uznana za pracę o szczególnym charakterze tylko w przypadku, gdy jest ona związana z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska i to w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponieważ zakres obowiązków M. M. obejmuje nie tylko tzw. obsługę liniową, a więc czynności związane bezpośrednio z przygotowaniem statku powietrznego do lotu, ale też obsługę statków, która ma miejsce w hangarze, nie można uznać, aby wykonywał on prace o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy.

Wykładnia systemowa i celowościowa ustawy o emeryturach pomostowych wskazuje, że stanowisko skarżącej jest błędne.

Ratio legis ustawy o emeryturach pomostowych z 2008 r. było wprowadzenie rozwiązań godzących z jednej strony konieczność ochrony interesów pracowników, z drugiej – bezpieczeństwo finansów publicznych państwa, w szczególności stabilności systemu świadczeń emerytalno-rentowych, zagrożonej niekorzystnymi zjawiskami demograficznymi. Regulacje dotyczące pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze istniały jednak już wcześniej. Ich ratio legis był fakt konieczności zapewnienia szczególnych warunków nabywania uprawnień emerytalno-rentowych pracownikom, których charakter pracy wiąże się ze szczególnymi obciążeniami negatywnymi czynnikami, uniemożliwiającymi pozostawianie aktywnymi zawodowo w tak długim okresie czasu, jak pozostałe grupy, względnie których praca wiąże się ze szczególnymi obowiązkami, wymagającymi większej sprawności psychofizycznej, podlegającej naturalnemu osłabieniu z wiekiem, co również powoduje konieczność skrócenia okresu aktywności zawodowej.

Tak jak we wcześniejszych regulacjach prawnych ustawodawca w celu określenia grup pracowników podlegających szczególnym regulacjom w tym zakresie, posłużył się złożoną techniką prawodawczą: z jednej strony w art. 3 ustawy zawarto definicje ustawowe prac w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze, z drugiej strony do ustawy zostały dołączone dwa załączniki zawierające wykazy omawianych prac.

Tego rodzaju technika legislacyjna oznacza, że zbędne jest każdorazowe badanie, czy prace wymienione w obu załącznikach spełniają wymogi definicji prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wykaz prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze ma charakter zamkniętej listy, co jest równoznaczne z tym, że tylko prace wymienione w załącznikach do ustawy uznane być mogą za prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W załączniku nr 2 w pozycji 3 jako prace o szczególnym charakterze zostały wskazane prace mechaników lotniczych związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska.

Skarżąca opierając się na literalnym brzmieniu cytowanego przepisu wywodzi, że tylko w przypadku gdy prace na płycie lotniska zajmują cały wymiar obowiązków pracownika, jego praca może być uznana za pracę o szczególnym charakterze. Wzmocnieniem tej argumentacji mają być wnioski płynące z wykazania relacji pomiędzy wpisem do ewidencji pracowników wykonujących tego typu pracę, obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz uprawnieniami emerytalnymi pracownika.

Dla dalszych wywodów i wyjaśnienia błędów w argumentacji skarżącej konieczne jest zwrócenie pierwszej kolejności uwagi na rozróżnienie pomiędzy pracą w szczególnych warunkach a pracą o szczególnym charakterze.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, mogące z wiekiem z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, stawiające przed pracownikami - mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej - wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku. Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Z kolei pod pojęciem prac o szczególnym charakterze ustawodawca rozumie, zgodnie z art. 3 ust. 3, prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Porównanie definicji ustawowych, jak również katalogów prac zaliczanych do poszczególnych kategorii, pozwala na stwierdzenie, że o ile w pierwszym przypadku możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę uzasadniona jest bardziej względami interesu indywidualnego pracownika, który wykonuje pracę w warunkach szczególnie negatywnie wpływających na stan jego zdrowia, o tyle w przypadku prac o szczególnym charakterze definicja kładzie nacisk na szczególną odpowiedzialność pracownika, związaną z wykonywanymi czynnościami. W tym zatem przypadku dominującą rolę odgrywa raczej czynnik interesu publicznego - ochrony innych osób przed niebezpieczeństwem związanym z faktem, że pracownik, który wykonuje te szczególnie odpowiedzialne czynności może nie mieć już należytej sprawności psychofizycznej, ze względu na jej naturalne obniżenie podyktowane wiekiem. W związku z tym istotne jest to, aby taki pracownik nie podejmował czynności wymagających wyższej sprawności psychofizycznej. W interesie publicznym leży więc odsunięcie takiego pracownika od wykonywania czynności obarczonych szczególnym ryzykiem, a w interesie pracownika umożliwienie mu nabycia "przejściowych" świadczeń, przed uzyskaniem pełnych praw emerytalnych.

Z powyższych względów uzasadnione jest, aby za pracownika wykonującego pracę o szczególnym charakterze uznać już takiego pracownika, którego znaczna część czynności wykonywanych w ramach zakresu obowiązków wiąże się ze szczególnym charakterem. Wykonywanie nawet tylko w ramach części obowiązków takich czynności niesie bowiem ze sobą niebezpieczeństwa związane z obniżoną sprawnością psychofizyczną.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że przepisy ustawy za prace o szczególnym charakterze pozwalają uznać tylko prace tych mechaników lotniczych, którzy w pełnym wymiarze czasu pracy wykonują jedynie prace związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 5 ustawy, za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy. Użyte w art. 3 ust. 5 ustawy pojęcie "pełnego wymiaru czasu pracy" nie jest przez ustawodawcę definiowane ani wyjaśniane. Interpretując ten przepis należy zastosować wykładnię systemową i odwołać się do przepisów z zakresu prawa pracy. W związku z tym uznać należy, że "pełny wymiar czasu pracy" w rozumieniu ustawy odnosi się do czasu pracy określonego w umowie o pracę pracownika zatrudnionego na stanowisku mechanika lotniczego, nie zaś do czynności związanych z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska, stanowiących tylko część obowiązków mechanika lotniczego.

Z bezspornych ustaleń przyjętych za podstawę decyzji wynika, że mechanik lotniczy M. M. zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy i co najmniej znaczna część jego obowiązków związana jest z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo statków powietrznych na płycie lotniska, a zatem mieści się w katalogu prac o szczególnym charakterze. Pracownik ten ma uprawnienia do poświadczania obsługi statków powietrznych. Wykonuje prace związane z naziemnym przygotowaniem statków powietrznych do lotu i prace te wykonuje zarówno w budynku, jak i na płycie lotniska. Prace mechaników na lotnisku, w tym związane z bezpośrednią obsługą potwierdzającą bezpieczeństwo śmigłowców należą do ich podstawowych obowiązków. Praca na płycie lotniska odbywa się w ramach codziennych zadań i często jest związana z poświadczaniem przygotowania śmigłowców do eksploatacji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie relacja czasowa pomiędzy zakresem prac wykonywanych na płycie lotniska i związanych bezpośrednio z przygotowaniem statku powietrznego do lotu, a zakresem prac w ramach tzw. obsługi hangarowej jest niemożliwa do ustalenia, ale relacja ta nie wpływa na ocenę sprawy.

Względy interesu publicznego – bezpieczeństwa w ruchu lotniczym – wymagają, aby czynności związane z bezpośrednim przygotowaniem maszyn do lotu wykonywały osoby o wysokiej sprawności psychofizycznej, która ulega naturalnemu obniżeniu wraz z wiekiem. Nie ma zatem znaczenia, czy w zakresie obowiązków pracownika mieszczą się jeszcze czynności nie związane z bezpośrednią obsługą statków na płycie lotniska.

Zasadnie zatem organy zakwalifikowały prace wykonywane przez M. M. jako prace o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, co w świetle art. 41 ust. 4 pkt 2 zobowiązywało skarżącą Spółkę, jako płatnika składek, do umieszczenia M. M. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Podjęta przez skarżącą próba wsparcia jej argumentacji poprzez odwołanie się do relacji pomiędzy wpisem do ewidencji pracowników wykonujących tego typu pracę, obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz uprawnieniami emerytalnymi pracownika jest bezskuteczna.

Zaskarżona decyzja dotyczy wpisu do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ten zaś jest uzależniony od spełnienia ustawowych przesłanek kwalifikacji pracy danego pracownika z punktu widzenia ustawowych definicji i wykazów wspomnianych prac. Skoro w badanej sprawie przesłanki te zostały spełnione, to decyzja organu podlegająca kontroli sądu jest prawidłowa. Sąd administracyjny rozstrzygający niniejszą sprawę nie jest przy tym władny rozstrzygać wątpliwości co do zakresu obowiązku opłacania składek emerytalno-rentowych za pracownika M. M., czy tym bardziej – wątpliwości co do nabycia przezeń w przyszłości uprawnień do emerytury pomostowej.

W ocenie sądu nie ma podstaw do kwestionowania zgodności przepisów ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie mającym znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Nie jest też trafne powoływanie się na wykładnię dokonaną przez Sąd Najwyższy na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów w sprawie o innym przedmiocie.

W tym stanie rzeczy, skoro kontrolowana decyzja była zgodna z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.