Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 703/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52, 28 ust. 1, 48, 49 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2020 roku sprawy ze skarg [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] i [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargi


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], ustalił firmie [...] Sp. z o.o. (dalej: skarżącej), wysokość opłaty legalizacyjnej w kwocie [...]zł za pobudowanie bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, tj. wiaty o wymiarach 8,50m x 8,50m, wysokości 4,80m i powierzchni zabudowy równej 72,25m2, zakwalifikowanej zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane do kat VIII, położonej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...] gm. [...].

W uzasadnieniu wydanego postanowienia, organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2018 r. przeprowadził kontrolę zabudowy działki nr [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...]. W toku kontroli ustalono, że na ww. działce zlokalizowana jest wiata konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,50m x 8,50m i wysokości 4,80m. Przedstawiciel inwestora przedłożył: zgłoszenie budowy wiaty o pow. zabudowy 49,00m2 złożone do Starostwa Powiatowego w [...] w dniu [...] sierpnia 2016 r., pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., informujące inwestora, że w jego przypadku budowa wiaty o tej powierzchni zabudowy nie wymaga zgłoszenia, a ponadto przepisy umożliwiają budowę dwóch takich wiat na każde 1000 m2 działki. Inwestor tłumaczył, że zinterpretował tę informację w taki sposób, że zamiast dwóch wiat może pobudować jedną większą, w tym przypadku o pow. zabudowy 72,25 m2. W związku z tym, nie wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] z wnioskiem o decyzję o pozwoleniu na budowę. Wobec powyższego, organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy wiaty, położonej na działce nr ew. [...] w miejscowości [...] gm. [...].

Organ wyjaśnił, że ww. działka położona jest na terenie gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy [...], wprowadzony Uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Obszar sołectwa [...] określony w części [...] posiada teren zabudowy mieszkaniowo - usługowej [...] i na tym terenie zlokalizowana jest przedmiotowa działka. W myśl art. 29 ust. 1 pkt 2 c Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Budowa tego rodzaju wiat nie wymaga także zgodnie z art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego dokonania zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestor w 2017 r. pobudował wiatę o wymiarach 8,50 m x 8,50 m co daje powierzchnię zabudowy równą 72,25 m2, co jest niezgodne z obowiązującymi ww. przepisami.

Organ wskazał, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora tj. skarżącą, obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego ww. obiektu z uwzględnieniem możliwości jego ewentualnej przebudowy na dwa odrębne obiekty. Inwestor w dniu [...] stycznia 2019 r., złożył zażalenie na ww. postanowienie. Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że budowa wiaty została zakończona w 2017 r., w związku z tym, nie można zastosować art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, który dotyczy wstrzymania robót budowlanych. Nadto, organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia zabudowy przedmiotowej wiaty wynosi 72,25 m2. W związku z tym, samowolna jej budowa winna być przedmiotem postępowania legalizacyjnego, prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, odnoszącego się do obiektów wybudowanych "bez wymaganego pozwolenia na budowę". W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] kwietnia 2019 r.: zaświadczenia Wójta Gminy [...], o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla ww. działki; dokumentów o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dotyczących ww. budynku, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, tzn. - zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, wydanym i potwierdzonym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżąca przedłożyła wymagane dokumenty celem legalizacji obiektu, co zostało potraktowane przez organ jako wniosek o zatwierdzenie przedłożonego projektu budowlanego - "Budowa wiaty (kat. VIII)".

Skarżąca, pismem z dnia [...] maja 2019 r., wniosła zażalenie na postanowienie organu I instancji, zarzucając mu naruszenie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez zaniechanie wszczęcia nowego postępowania administracyjnego, mimo zmiany kwalifikacji prawnej legalności zabudowy.

Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że kwalifikacji przedmiotowej wiaty jako obiektu wymagającego dla swej legalności pozwolenia na budowę organ odwoławczy dokonał w postanowieniu z dnia [...] marca 2019 r. (sygn. akt: [...]). W tym samym rozstrzygnięciu organ odwoławczy wskazał na konieczność legalizacji tegoż obiektu w oparciu o procedurę uregulowaną w art. 48 Prawa budowlanego. Art. 50 Prawa budowlanego, będący podstawą prawną postanowienia wydanego w dniu [...] stycznia 2019 r. przez PINB, a uchylonego postanowieniem [...]INB z dnia [...] marca 2019 r., znajduje zastosowanie w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, między innymi w przypadku obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub (...) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (art. 50 ust 1 Prawa budowlanego). Biorąc pod uwagę fakt, że na budowę wiaty o powierzchni 72,25 m2 wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego), zastosowanie znaleźć tutaj powinien art. 48 Prawa budowlanego, odnoszący się do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Art. 50 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie w przypadku obiektów, co do których niemożliwe jest wykorzystanie regulacji zawartej w art. 48 lub 49b Prawa budowlanego. Z dokumentacji znajdującej się w posiadaniu [...]INB wynika jednak jednoznacznie, iż kwestia przedmiotowej wiaty o powierzchni 72,25 m2 winna być przedmiotem postępowania legalizacyjnego, prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, odnoszącego się do obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pismem z dnia [...] października 2018 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy wiaty położonej na działce nr ew. [...]. W tak określony przedmiot postępowania wpisuje się możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego zarówno na podstawie art. 48 jak i art. 49b Prawa budowlanego. Jakkolwiek pierwotnie organ pierwszej instancji prowadził czynności naprawcze w oparciu o art. 50 Prawa budowlanego, treść postanowienia [...]INB z dnia [...] marca 2019 r. jasno wykazała, iż samowolnie zbudowana wiata winna być poddana procedurze legalizacyjnej uregulowanej w art. 48 Prawa budowlanego. Wbrew zarzutowi skarżącej nie doszło tu zatem do zmiany przedmiotu postępowania, lecz jedynie do zmiany procedury, w ramach której owe postępowanie jest prowadzone. Organ zaznaczył, że skarżąca została poinformowana, że postępowanie toczy się w sprawie legalności budowy wiaty położonej na działce nr [...] i w takim też zakresie przedmiotowym owo postępowanie toczy się w dalszym ciągu, zatem zarzut braku poinformowania skarżącej o wszczęciu postępowania legalizacyjnego jest nieuzasadniony.

W ocenie organu odwoławczego, analiza złożonej dokumentacji nie wykazała aby wykonane roboty budowlane naruszały ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy techniczno-budowlane. Wykonane prace są zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], co stanowiło przesłankę do wdrożenia postępowania legalizacyjnego wobec dokonanej przez inwestora samowoli budowlanej. Wyżej wymienioną okoliczność potwierdza również zaświadczenie Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 r. (znak: [...]). Projekt budowlany budowy przedmiotowej wiaty został wykonany przez osoby posiadające uprawnienia, tj. mgr inż. arch. S. P. (posiadającego kwalifikacje zawodowe i uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, wpisanego na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów) oraz mgr inż. bud. E. G. (posiadającego uprawienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, wpisany na listę członków [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa). Złożony projekt budowlany został zatem sporządzony przez uprawnione osoby, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ I instancji postępował więc zgodnie z procedurą uregulowaną w art. 48 - 49 Prawa budowlanego. Tym samym, prawidłowo przystąpił do ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej w drodze postanowienia. Opłata legalizacyjna jest bowiem jednym z obowiązkowych elementów postępowania legalizacyjnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że biorąc pod uwagę fakt, że wiatę zaliczono do kategorii VIII, dla której współczynnik kategorii obiektu, zgodnie z załącznikiem do ustawy Prawo budowlane wynosi 5,0, zaś współczynnik wielkości obiektu wynosi 1,0, ostateczne równanie prezentować musi się następująco: [...] zł (iloczyn stawki opłaty s) x 5,0 (współczynnik kategorii obiektu budowlanego k) x 1,0 (współczynnik wielkości obiektu budowlanego w) x 50 (pięćdziesięciokrotne podwyższenie - art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego). Wynik powyższego równania wynosi [...] zł (słownie: [...] złotych), w takiej też wysokości organ pierwszej instancji ustalił opłatę legalizacyjną w postanowieniu z dnia [...] maja 2019 r. Wobec tego, w ocenie organu odwoławczego, opłata ta została obliczona poprawnie.

Skarżący inwestor, tj. spółka [...] Sp. z o.o. oraz właściciel nieruchomości, tj. spółka [...] Sp. z o.o., pismami z dnia [...] lipca 2019 r., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargi na postanowienie organu odwoławczego, zarzucając wydanie go z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, w tym w szczególności dotyczących rozstrzygania o prawach i obowiązkach strony dopiero po tym, jak strona zostanie zawiadomiona o wszczęciu postępowania i będzie miała możliwość czynnego udziału w tym postępowaniu.

Skarżące wskazały, że od samego początku postępowanie w sprawie toczyło się w oparciu o art. 50 Prawa budowlanego, który jak wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, był podstawą prawną postanowienia PINB z dnia [...] stycznia 2019 r., uchylonego postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. Po wydaniu przez [...]INB postanowienia z dnia [...] marca 2019 r., skarżąca nigdy nie została zawiadomiona o wszczęciu nowego postępowania legalizacyjnego w oparciu o art. 48 prawa budowalnego, ani o tym, że nastąpiła zmiana podstawy prawnej dotychczas toczącego się postępowania. Zmiana podstawy prawnej prowadzonego postępowania, faktycznie nigdy nie nastąpiła. Zdaniem skarżących, mimo że organ odwoławczy wypowiedział się o podstawie prawnej, w oparciu o którą powinno być prowadzone postępowanie, to nie można tego traktować jako formalnej zmiany tej podstawy lub tym bardziej, jako zawiadomienia strony o takiej zmianie.

Skarżące wskazały, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a więc strona musi mieć zagwarantowany udział w obydwu instancjach, tymczasem, nawet, gdyby uznać, że nastąpiła zmiana podstawy prawnej prowadzonego postępowania, to miałaby się ona dokonać w drugiej instancji, a więc strona byłaby pozbawiona udziału w pierwszej z instancji. Według orzeczeń sądów administracyjnych, do czego [...]INB nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, poszczególne tryby dotyczące legalizacji samowoli budowlanej zasadniczo wzajemnie się wykluczają, ponieważ dotyczą innych przypadków samowoli budowlanej i nie mogą być łączone w jednym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r., II OSK 504/10). Organ najpierw musi ustalić, z jakim charakterem samowoli budowlanej ma do czynienia w danej sprawie (czy budowa wymagała pozwolenia na budowę lub była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a prawa budowlanego, wymagającą zgłoszenia art. 48, czy budowa wymagała zgłoszenia, a nie była budową, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 a, 2b i 19a - art. 49b prawa budowalnego, czy też nastąpił inny przypadek nielegalnego prowadzenia robót budowlanych - art. 50-51 prawa budowlanego), aby móc następnie zastosować odpowiedni tryb postępowania (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20 stycznia 2011 r., II SA/Bk 519/10). Jeżeli w trakcie postępowania prowadzonego w jednym z ustawowych trybów okaże się, że samowola budowlana spełnia przesłanki właściwe dla prowadzenia postępowania w innym trybie, to postępowanie prowadzone na podstawie przepisu niemającego zastosowania do stanu faktycznego sprawy, powinno zostać umorzone, a organ powinien wszcząć postępowanie w trybie właściwym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2010 r., II SA/Wr 526/10). Obowiązuje zasada, że każde postępowanie administracyjne musi być prowadzone w ściśle określonym przedmiocie, ponieważ każdy z rodzajów samowoli budowlanej ma inny tryb postępowania. Wobec tego, zdaniem skarżących, stwierdzenie w toku postępowania, że było ono z uwagi na wadliwe ustalenie jej przedmiotu, prowadzone niewłaściwie, skutkuje tym, iż niezbędne jest orzeczenie o umorzeniu tego wadliwego postępowania i w konsekwencji podjęcie nowego postępowania już po prawidłowym ustaleniu jego przedmiotu.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargi, organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi podlegają oddaleniu.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zgodność z prawem rozstrzygnięcia, ustalającego skarżącej wysokość opłaty legalizacyjnej.

W pierwszej kolejności, wskazać należy, że w ocenie Sądu, organ w sposób trafny określił podmiot, który stał się adresatem wydanego rozstrzygnięcia. Należy bowiem zauważyć, że krąg potencjalnych adresatów kontrolowanego postanowienia został określony w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, dalej: P.b.). Zgodnie z tym przepisem, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 59b, art. 50a oraz art. 51 tejże ustawy. Ustawodawca wymienia zatem jedynie potencjalnych adresatów, do których może być skierowany omawiany nakaz, nie formułując jednak żadnej ścisłej reguły pierwszeństwa adresowania wymienionych decyzji do określonego podmiotu. Konkluzja ta nie oznacza jednak bynajmniej, że powyższe wyliczenia ma charakter zupełnie dowolny. Wychodząc bowiem z założenia o językowej racjonalności ustawodawcy, można bronić poglądu, w świetle którego kolejność wymienienia adresatów rozważanego nakazu nie jest przypadkowa, lecz stanowi wskazówkę interpretacyjną dla organów nadzoru budowlanego stosujących art. 52 cytowanej ustawy. W takim ujęciu co do zasady wymienione decyzje powinny być najpierw kierowane do inwestora, następnie do właściciela nieruchomości, a dopiero na końcu do zarządcy nieruchomości. Ten ogólny wniosek nie ma jednak charakteru bezwzględnego i musi być za każdym razem zrelatywizowany do specyfiki konkretnej sprawy. Organy administracji publicznej powinny zatem casu ad casum dokonywać oceny, czy efektywne jest kierowanie określonego nakazu zgodnie z ogólną sugestią ustawodawcy, czy może w danej sprawie właściwsze byłoby skierowanie decyzji od razu do właściciela nieruchomości lub do jej zarządcy z pominięciem inwestora. W orzeczeniach sądów administracyjnych, wydanych na podstawie art. 52 ustawy Prawo budowlane, podnoszono, że pewnym kryterium, do jakiego można odwołać się przy wyborze adresata decyzji wspomnianej w tym przepisie, jest nie tyle samo dysponowanie tytułem prawnym do nieruchomości, co raczej faktyczne władztwo nad tą rzeczą (zob. wyrok NSA z dnia 13 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1924/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1666/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt: II SA/Po 538/14, LEX nr 1549777).

W rozpoznawanej sprawie, organ obciążył opłatą legalizacyjną inwestora. Działanie to nie budzi wątpliwości Sądu, gdyż jak wskazano powyżej, organy winny w pierwszej kolejności rozważać kierowanie swoich rozstrzygnięć do tego podmiotu. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z oświadczeniem właściciela nieruchomości, jej dysponentem jest inwestor, będący jej dzierżawcą (k. 78-81 akt adm.). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, celowym było prowadzenie postępowania i wydawanie rozstrzygnięć wobec inwestora.

Odnośnie obiektu objętego postępowaniem, należy wskazać, że zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami organu, na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...] zlokalizowana jest wiata konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,50m x 8,50m i wysokości 4,80 m. Powierzchnia zabudowy tego obiektu wynosi 72,25m2. W aktach sprawy znajduje się jego dokumentacja fotograficzna.

Mając powyższe na względzie, wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 ustawodawca wymienia natomiast obiekty, co do których nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Są to w szczególności:

- wolno stojące parterowe budynki gospodarcze, wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 2, przy czym obiekt taki wymaga, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1, zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej),

- wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 2c).

Powierzchnia zabudowy obiektu posadowionego przez skarżącą w rozpoznawanej sprawie, zgodnie z przytoczonymi ustaleniami kontroli, wynosi 72,25m2. W sposób wyraźny przekracza więc dopuszczalną powierzchnię zabudowy dla obiektów niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Wobec powyższego, stwierdzić należy, że uzyskanie pozwolenia, zgodnie z regułą z art. 28 ust. 1, było konieczne.

Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3).

Z powyższych przepisów wynika, że w przypadku wybudowania przez inwestora obiektu budowlanego bez uprzedniego dopełnienia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub jego zgłoszenia, obiekt taki winien zostać rozebrany. Wynika to wprost z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Jednak organ nadzoru budowlanego, przed orzeczeniem rozbiórki, ma obowiązek zbadania, czy jest możliwa legalizacja danego obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, przy czym w pierwszej kolejności organ powinien zbadać, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dopiero jeśli powyższe ustalenia są pozytywne, organ nadzoru budowlanego może przejść do procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt: II SA/Łd 521/19, LEX nr 2734303). W przypadku bowiem spełnienia przesłanek z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, możliwym jest zalegalizowanie obiektu. W ocenie Sądu, słusznie organ przyjął, że możliwym jest zalegalizowanie omawianego obiektu.

Przede wszystkim, zwrócić bowiem należy uwagę, że zgodnie z niekwestionowanymi ustaleniami organu, wykonane prace są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], co stanowiło przesłankę do wdrożenia postępowania legalizacyjnego wobec dokonanej przez inwestora samowoli budowlanej. Organ zwrócił również uwagę, że okoliczność tą potwierdza również zaświadczenie Gminy [...] z dnia [...] maja 2019 r. (znak: [...]).

Wskazać również należy, że poza sytuacjami oczywistymi, tak w toku kontroli instancyjnej czy sądowoadministracyjnej nie jest oceniana zgodność realizowanej bez pozwolenia na budowę inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Ta znajduje bowiem swój formalny wyraz w decyzjach kończących postępowanie legalizacyjne, tj. w decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części (art. 49 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1 P.b.) albo w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych albo w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 48 ust. 4) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt: II OSK 1089/15, LEX nr 2204803).

W rozpoznawanej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do dnia [...] kwietnia 2019 r.: zaświadczenia Wójta Gminy [...], o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla ww. działki; dokumentów o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dotyczących ww. budynku, tj. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu, tzn. - zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, wydanym i potwierdzonym przez tę izbę, z określonym w nim terminem ważności oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżąca przedłożyła wymagane dokumenty celem legalizacji obiektu, co zostało potraktowane przez organ jako wniosek o zatwierdzenie przedłożonego projektu budowlanego - "Budowa wiaty (kat. VIII)".

Skarżone postanowienie dotyczy natomiast późniejszego etapu postępowania. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 1 P.b., organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:

1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,

3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane

- oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie, po otrzymaniu przez organ projektu budowlanego, sprawdził go pod względem formalnym, nie dostrzegając w tym zakresie uchybień i ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej. Sąd podziela ocenę dokonaną przez organ. W ramach bowiem postępowania ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej organ ocenia, czy przedłożony projekt budowlany odpowiada wymogom prawa. Wydanie postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną oznacza, że organ stwierdził zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, że projekt budowlany jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz, że wykonany został przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia. Tylko bowiem pozytywna ocena złożonej dokumentacji prowadząca do uznania, że zaszły warunki do legalizacji samowoli budowlanej, stanowi podstawę do wydania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt: II OSK 2534/17, LEX nr 2739756).

W ocenie Sądu, za poprawny uznać również należy sposób wyliczenia skarżącej opłaty. Na mocy art. 49 ust. 2 P.b., do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Opłatę wymierza się więc jako iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi [...] zł (art. 59f ust. 1 i 2 P.b.). Kwota ta podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Analizowany obiekt został przez organ zaliczony do kategorii VIII, obejmującej "inne budowle". Ustalenie to zgodne jest z treścią przedłożonego projektu. Również w ocenie Sądu uzasadnione jest umiejscowienie badanej wiaty w kategorii "budowli", gdyż nie jest wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (art. 3 pkt 2 P.b.), nie jest więc budynkiem. Stwierdzić więc należy, że iloczyn stawki opłaty (s), tj. [...] zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k), tj. 5 i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), tj. 1, podwyższony pięćdziesięciokrotnie wynosi [...] zł. Trafnie więc organ ustalił w rozpoznawanej sprawie stawkę opłaty.

Sąd nie podziela natomiast podnoszonych w skardze zarzutów. Nie sposób uznać, by strona skarżąca nie była zawiadomiona o wszczęciu postępowania i żeby została pozbawiona możliwości czynnego w nim udziału. Przede wszystkim, podkreślenia wymaga, że organ I instancji, pismem z dnia [...] października 2018 r. zawiadomił skarżące, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy wiaty położonej na działce nr ew. [...] w miejscowości S. gm. [...]. W ocenie Sądu, z powyższego zakresu postępowania wynika, że dopuszczalnym było przeprowadzenie przez organ, w ramach tak zakreślonych granic postępowania, zarówno postępowanie co do legalizacji obiektu jak i postępowanie naprawcze z art. 50 P.b.

Zdaniem Sądu, okoliczność, że w stosunku do skarżącej, po wszczęciu tak zakreślonego postępowania, najpierw zostało wydane rozstrzygnięcie w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz 3 P.b., a po jego wyeliminowaniu z obrotu prawnego - postanowienie w oparciu o art. 48 i n., nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Oba przewidziane ustawą Prawo budowlane tryby legalizacji niezgodnej z prawem inwestycji zmierzają co do zasady do tożsamego w realiach niniejszej sprawy rozstrzygnięcia jakim jest legalizacja przedmiotowej inwestycji. Co do zasady, tryby przewidziane w przepisach art. 48 i 51 P.b. nie powinny być łączone, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, ale wada ta w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma żadnych istotnych skutków dla procesu legalizacji przedmiotowej inwestycji (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt: II OSK 504/10, LEX nr 1080329).

W tym stanie rzeczy, wobec niestwierdzenia przez Sąd w badanym postanowieniu naruszeń prawa mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, wniesione skargi podlegają oddaleniu, stosowanie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).