Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 829/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 §2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za okres od lutego 2012r. do marca 2013r. postanawia: odmówić skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 10.122 zł, skarżąca Spółka A (dalej jako: "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową oraz zablokowanie kont przez "[...]" Urząd Skarbowy i wierzycieli.

Z oświadczeń Skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi "[...]" zł, wartość środków trwałych wynosi "[...]" zł. Strata za ubiegły rok obrotowy wyniosła "[...]" zł. Stan na rachunkach bankowych wynosi: "[...]" ("[...]" zł), "[...]" (– "[...]" zł), "[...]" ("[...]" zł), "[...]" ("[...]" zł). Zobowiązania podmiotu wynoszą "[...]" zł, należności "[...]" zł, stan w kasie podmiotu wynosi "[...]" zł.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem

w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej

z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony

z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc

o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych

w tym na obecnym etapie wpisu od skargi w wysokości 10.122 zł tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Dodatkowo należy podkreślić, że osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, publ. CBOSA).

Rozpoznając niniejszy wniosek stwierdzić należy, iż spółka nie spełnia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W warunkach niniejszej sprawy spółka poza lakoniczną argumentacją zawartą w skardze, dotyczącą jednakże wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie wykazała rzeczywistych trudności finansowych, które uniemożliwiałyby jej uiszczenie wpisu od skargi. Takie okoliczności jak: dokonanie wpłaty "[...]" zł na poczet decyzji "[...]" Naczelnika Urzędu Skarbowego, zabezpieczenie na rzecz organu na rachunku spółki kwoty "[...]"zł, czy "zablokowanie kont przez wierzycieli", które mogą w konsekwencji spowodować "wstrzymanie płatności rat kredytowych" i prowadzić do "utraty posiadanego majątku", nie skutkuje automatycznie przyznaniem skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Rozpoznając wniosek skarżącej przede wszystkim zwrócić należy, uwagę na znaczny majątek posiadany przez spółkę w postaci: środków trwałych o wartości blisko "[...]" zł i udziałów o wartości "[...]" zł oraz środków pieniężnych znajdujących się w kasie podmiotu blisko "[...]" zł ("[...]" zł – w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy). W tej sytuacji okoliczność, iż zobowiązania Spółki kształtowały się na poziomie "[...]" zł nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem zobowiązania cywilnoprawne, także związane

z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się między innymi koszty sądowe. Skoro zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku

w kasie Spółki pozostała kwota wielokrotnie przekraczająca kwotę wpisu sądowego od skargi w rozpoznawanej sprawie, to stwierdzić należy, że wnioskodawczyni posiada środki wystarczające na pokrycie należnego wpisu.

Dodatkowo wskazać należy, iż z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dokumentach źródłowych wynika, że skarżąca, pomimo podnoszonych trudności, nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie ma informacji, aby utraciła płynność finansową. Z wyciągu z KRS (k. 20-25, stan na dzień 09.10.2017r.) nie wynika, aby spółka prowadzoną działalność zawiesiła, zlikwidowała, rozwiązała czy zgłosiła wniosek o upadłość. W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08, publ. CBOSA). Podkreślić również należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy strata za ostatni rok obrotowy wykazywana w formularzu wniosku ("[...]" zł), nie mogą być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy spółka w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez nią straty, zasadnym jest automatyczne przyznanie jej wsparcia ze środków publicznych. Okoliczność poniesienia straty nie stanowi samoistnej podstawy do zwolnienia wnioskodawczyni z kosztów sądowych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 kwietnia 2011r., sygn. akt II GZ 208/11, publ. CBOSA ). Przyjmuje się, że strata nie stanowi o zagrożeniu egzystencji spółki, lecz stanowi normalny element prowadzonej działalności gospodarczej. Koszty sądowe, związane z toczonymi sporami sądowymi, należy właśnie zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania spółki, tak więc konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami.

Ponadto należy mieć na uwadze, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka prawa handlowego, a więc podmiot, którego celem istnienia

i funkcjonowania w obrocie gospodarczym jest pomnażanie zysku swoich udziałowców. Z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na dzień 09.10.2017 r.) wynika, że Spółka posiada jednego wspólnika, który posiada 550 udziałów o łącznej wartości "[...]" zł. Przypomnieć zatem wypada, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone

w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA

w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA

w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14, publ. CBOSA). Podjęcie takich działań oznaczałoby wyczerpanie wszelkich możliwości zmierzających do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie działalności Spółki. Rola wspólnika nie może sprowadzać się tylko do czerpania profitów z działalności spółki. To bowiem wspólnicy w pierwszej kolejności winni, w razie trudności, udzielić pomocy finansowej spółce, nie przerzucając tym samym tych kosztów wyłącznie na Skarb Państwa,

a w konsekwencji na całe społeczeństwo. Dodać również należy, że taka możliwość istnieje nawet jeżeli umowa spółki nie przewiduje tego typu rozwiązań, poprzez odpowiednie zmiany w jej zapisach.

W świetle powyższego nie można podzielić argumentacji strony skarżącej, której sens sprowadza się do wykazania kolizji obowiązku uiszczenia kosztów sądowych

z umożliwieniem jej prowadzenia działalności. Jak już wspomniano wyżej realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, do których zalicza się koszty postępowania sądowoadministracyjnego.

Reasumując stwierdzić należy, że kwota wymaganego na obecnym etapie wpisu sądowego w wysokości 10.122 zł nie stanowi zagrożenia dla bytu spółki i należy zaliczyć ją do bieżących kosztów funkcjonowania podmiotu gospodarczego. Porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie

z majątkiem spółki oraz bieżącymi środkami w kasie podmiotu prowadzi do wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Spółka nie wykazała również, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, nie wykazała także, że nie ma możliwości pozyskania dopłat od wspólników. W tej sytuacji nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników.

Tym samym na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 orzeczono jak w sentencji postanowienia.