Wyrok NSA, sygn. akt I SA 562/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 11 pkt 2
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 122 poz. 593
law: Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych.
article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 91 poz. 577
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie.
Teza: Organy samorządu terytorialnego /w tym również samorządowe kolegium odwoławcze/ mogą wykonywać zadania z zakresu administracji rządowej tylko w oparciu o umocowanie wynikające z przepisów zawartych w ustawach szczególnych.

Organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji rozpatrującej sprawę dotyczącą zasiłku okresowego jest wojewoda .

TEZY

Organy samorządu terytorialnego /w tym również samorządowe kolegium odwoławcze/ mogą wykonywać zadania z zakresu administracji rządowej tylko w oparciu o umocowanie wynikające z przepisów zawartych w ustawach szczególnych.

Organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji rozpatrującej sprawę dotyczącą zasiłku okresowego jest wojewoda .


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Kazimierza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 10 marca 1999 r. (...) w przedmiocie zasiłku okresowego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia 10 marca 1999 r. (...) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 24 lutego 1999 r. (...) odmawiającą przyznania zasiłku okresowego Kazimierzowi K.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./ zasiłek okresowy może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb ze względu na:

- długotrwałą chorobę,

- niepełnosprawność,

- brak możliwości zatrudnienia,

- brak uprawnień do renty rodzinnej po osobie, na której ciążył obowiązek alimentacyjny,

- możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego.

Kryterium dochodowe osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe w myśl art. 4 ust. 1 ustawy wynosi 351zł, zaś dochód skarżącego wynosi 540,45zł, a więc przekracza kryterium dochodowe o 189,45zł. Co prawda skarżący twierdzi, że zostały mu przysądzone alimenty w kwocie 120zł miesięcznie, lecz jak wynika z wywiadu środowiskowego, nie ma w tej sprawie prawomocnego wyroku sądowego, a skarżący żadnych alimentów nie płaci.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Kazimierz K. Skarżący podnosi, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Utrzymuje się jedynie z renty w wysokości 540zł. Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu w W. obowiązany jest płacić żonie alimenty w wysokości 120zł miesięcznie, które płaci regularnie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podnosząc argumenty podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Bezsporną okolicznością jest, że sprawa, którą rozstrzygnęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia 10 marca 1999 r. (...), dotyczy przyznania na rzecz Kazimierza K. zasiłku okresowego. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /t.j. Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414/, w art. 11 pkt 2 kwalifikuje zasiłki okresowe, jako zadania zlecone gminie z zakresu administracji rządowej. Ustawa ta nie wskazuje organu wyższego stopnia nad organami jednostek samorządu terytorialnego, realizującymi zadania z zakresu administracji rządowej, który byłby właściwy do rozpatrzenia odwołania z zakresu zadań zleconych administracji.

W tej sytuacji powstaje pytanie, który organ jest organem odwoławczym w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego, jako zadania zlecone.

Jest to istotne zagadnienie, gdyż wydanie decyzji przez niewłaściwy organ skutkuje jej nieważność na podstawie art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.

Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/ stanowi, że samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Kodeks postępowania administracyjnego, na który powołuje się wyżej podany przepis, w art. 17 pkt 1 stanowi, że organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Natomiast w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 91 poz. 577/ powiedziano, że administrację rządową na obszarze województwa wykonują wojewodowie, a w pkt 4 tego artykułu określono, że organy samorządu terytorialnego wykonują zadania administracji rządowej, jeżeli wynika to z ustawy lub porozumienia.

Wszystkie omówione wyżej przepisy jednoznacznie określają, że właściwość organów samorządowych do wykonywania zadań administracji rządowej, w tym również rozpatrywania odwołań, musi wynikać z ustawy. Jak już wyżej zostało podane, z ustawy o pomocy społecznej, jak i zresztą innych ustaw, nie wynika właściwość samorządowego kolegium odwoławczego do rozpatrywania odwołań w sprawach zasiłków okresowych. Należy dodatkowo podnieść, że właściwość do rozpatrzenia odwołań przez samorządowe kolegium odwoławcze nie wynika z art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. nr 162 poz. 1124/. Przepis ten nie reguluje właściwości do rozpatrywania spraw całościowo, a jedynie fragmentarycznie i nie może - zdaniem Sądu - niwelować generalnej zasady wynikającej z omówionych wyżej przepisów, że organy samorządu terytorialnego /w tym również samorządowe kolegium odwoławcze/ mogą wykonywać zadania z zakresu administracji rządowej tylko w oparciu o umocowanie wynikające z przepisów zawartych w ustawach szczególnych.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 czerwca 1999 r., I SA 633/99 wskazał również wojewodę, jako organ właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji rozpatrującej sprawę dotyczącą zasiłku okresowego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę Jacka W. przyłącza się do tego stanowiska.

Skoro zostały naruszone przepisy o właściwości, to decyzja taka jest nieważna i Sąd w oparciu o art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.