Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 871/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 1, par. 8, par. 10
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 871/14 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 9 czerwca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, starszy referent Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r., sprawy ze skargi S. B., na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., z dnia [...] września 2014 r. nr [...], w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, , oddala skargę., , ,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014r., Nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294 ze zm.) w związku z § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. poz. 662) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania S. B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. z dnia [...] lipca 2014r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u S. B. choroby zawodowej - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

S. B. ur. [...], w okresie od [...] stycznia 1959 r. do [...] stycznia 1987 r. pracowała na pełnym etacie w A w J. (obecnie: B S.A.), zaś od [...] sierpnia 1987r. do [...] grudnia 1988r. na 1/2 etatu jako pakowacz oraz operator urządzeń dozujących na Wydziale [...].

Z akt sprawy wynika, że w sprawie S. B. aktualnie toczy się równoległe postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej: przewlekłej choroby oskrzeli wywołanej działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach - astma oskrzelowa (poz. 3 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych). W toku tegoż postępowania WSA we Wrocławiu wyrokiem z dnia 05.10.2004 r., sygn. akt II SA/Wr 882/02 wskazał, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadziły postępowanie administracyjne w sprawie jednej jednostki chorobowej: astmy oskrzelowej (poz.3), natomiast - zgodnie z żądaniem S. B. powinny objąć postępowaniem także sprawę drugiej jednostki chorobowej: przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli (poz. 4 w/w załącznika).

Mając na uwadze powyższe, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. wszczął postępowanie w kierunku drugiej jednostki chorobowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV,) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych (poz. 5 załącznika rozporządzenia Rady Ministrów z 30.07.2002 r.).

Wskutek złożonych zastrzeżeń strony odwołującej się organ I instancji uznał, iż błędnie zastosował przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie chorób zawodowych i dokonał korekty wskazując, iż w niniejszym przypadku winny mieć zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Oddział w J. Górze wydał dnia [...] czerwca 2005 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u S. B. choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano: " (...) Przewlekłe zapalenie oskrzeli stwierdzane jako choroba zawodowa wymaga zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz wskazówkami metodologicznymi do rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r., spełnienia kilku kryteriów niezbędnych do pewnego bądź przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego warunkami pracy. 1. Przy rozpatrzeniu zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli niezbędne jest potwierdzenie przewlekłego narażenia na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Za przewlekłość rozumie się długotrwały, co najmniej 10-letni okres ekspozycji zawodowej w narażeniu na stężenia pyłów i gazów drażniących powyżej NDS. U badanej w okresie pracy nie występowała ekspozycja na pyły i gazy drażniące w stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. 2. Drugim warunkiem jest rozpoznanie u badanej schorzenia będącego przedmiotem rozważania diagnostycznego tj. przewlekłego zapalenia oskrzeli (...) Przeanalizowano dokumentację medyczną z badań profilaktycznych i poradnictwa z okresu zatrudnienia w A.

- brak jakichkolwiek zapisów świadczących o patologii układu oddechowego (fenomeny

słuchowe, skargi na duszność).

Pierwsze objawy o charakterze zapalenia tchawicy i oskrzeli wystąpiły w roku 1992. Od roku 1993 dołączyły się duszności wysiłkowe i nocne (dane z wywiadu). Natomiast dołączona dokumentacja medyczna, z okresu zatrudnienia i późniejsza wskazuje, że przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli rozpoznano, u badanej w 1994 r. (6 lat po zakończeniu pracy zawodowej), a pierwsze badanie spirometryczne wykonano w 1995 r. Zatem brak jest związku czasowego między dolegliwościami ze strony układu oddechowego a pracą zawodową, Trzecim warunkiem niezbędnym do stwierdzenia, iż przewlekłe zapalenie oskrzeli ma tło zawodowe jest stwierdzenie niewydolności narządu oddechowego tj. odchylenia patologicznego w zawartości gazów krwi bądź w badaniach spirometrycznych. Wobec nie stwierdzenia u S. B. schorzenia - przewlekłego zapalenia oskrzeli nie było uzasadnienia wykonywania badań dodatkowych (spirometrycznych, gazometrycznych) u ww. celem potwierdzenia niewydolności układu oddechowego. Dopiero w roku 1995 (a więc 7 lat po ustaniu zatrudnienia) w wyniku badania spirometrycznego stwierdzono zaburzenia wentylacji płuc typu mieszanego. Całość obrazu klinicznego, przedstawione powyżej argumenty zgodnie z aktualną wiedzą medyczną nie dają podstaw do rozpoznania przewlekłego nieżytu oskrzeli jako choroby zawodowej u S. B."

Na podstawie ww. orzeczenia lekarskiego i po przeprowadzeniu oceny środowiska pracy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. wydał decyzję nr [...] z dnia [...].04.2007r. o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych), z którą ww. się nie zgodziła i wniosła odwołanie do organu II instancji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. dnia 18.06.2007 r. skierował do zainteresowanej pismo dotyczące wyrażenia zgody na badania w placówce diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia. Wobec braku odpowiedzi na ww. pismo organ ten skierował do S. B. pisma-monity (w dniu 20.07.2007 r., 22.08.2007r., 20.09.2007r.) oraz pismo z dnia 23.10.2007r. informujące o konsekwencjach nie udzielenia odpowiedzi na wspomniane pisma.

Organ II instancji dnia [...].02.2008 r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, którą S. B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

Dnia 12 maja 2009r. WSA we Wrocławiu wydał wyrok (sygn. akt III SA/Wr 578/08) uchylający zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, m.in. iż: "Biorąc pod uwagę kwestionowanie przez skarżącą orzeczenia lekarskiego, a także fakt, że w sprawie wszczęto ponowne postępowanie orzeczniczo-lekarskie, według Sądu, zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., organ I instancji powinien był skierować skarżącą na ponowne badania lekarskie przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia. Nie uczynił tego jednak. Takie kroki podjął dopiero organ II instancji, kierując do skarżącej pismo z dnia 18 czerwca 2007r. a następnie kolejne pisma z 20 lipca 7007 r., 22 sierpnia 2007r. (...) Sąd podziela pogląd skarżącej, która nie odpowiadała na powyższe pisma organu II instancji, że wskazana wada postępowania I instancji nie mogła być naprawiona w postępowaniu przed organem II instancji. Organ ten mógł zlecić badania uzupełniające, ale nie badania ponowne w trybie określonym w powołanym § 9 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r." .Nadto Sąd wskazał, że "w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] wprowadzono kryterium negatywne 10 - letniego okresu narażenia zawodowego oraz upływu czasu od ustania narażenia zawodowego, a także nieprecyzyjne kryterium niewystępowania przekroczenia normatywów higienicznych, których nie zawiera rozporządzenie z 1983 r."

W toku ponownie prowadzonego postępowania przez organ I instancji zostało wydane orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].11.2009 r. przez placówkę diagnostyczno-orzeczniczą I stopnia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych chorób zawodowych). W uzasadnieniu powyższego orzeczenia podano: "(...) Zgodnie z wiedzą medyczną przewlekłe zapalenie oskrzeli jest chorobą o charakterze nieodwracalnym lub słabo odwracalnym, której głównym objawem jest kaszel z nadmierną produkcją śluzu w oskrzelach. Kaszel musi występować przez co najmniej 3 miesiące w roku w ciągu 2 kolejnych lat, a koniecznym warunkiem rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej jest wykazanie niewydolności narządu oddechowego. Analizując dokumentację medyczną orzekanej z badań profilaktycznych i poradnictwa w okresie jej zatrudnienia w A i bezpośrednio po zakończeniu pracy pod kątem rozpoznania pzo [przewlekłe zapalenie oskrzeli, - wyj. organu], stwierdzamy, że dokumentacja ta do 01 lutego 1994 r. (badana pracowała do 31 grudnia 1988 r.) nie zawiera zapisów świadczących o patologii układu oddechowego w postaci fenomenów oddechowych, charakterystycznych dla obturacji oskrzeli czy skarg na duszności. U badanej w całym okresie zatrudnienia nie stwierdzono p/wskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, z powodu jak wskazano wyżej chorób układu oddechowego i uczuleń. Z wywiadu wynika, że pierwsze objawy o charakterze zapalenia tchawicy i oskrzeli wystąpiły u orzekanej w 1992 r., a od 1993 r. dołączyły się duszności wysiłkowe i nocne. Natomiast dokumentacja medyczna z okresu zatrudnienia i późniejsza wskazuje, że przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli rozpoznano u badanej w 1994 r., a pierwsze badanie spirometryczne wykonano 12 grudnia 1995 r. tj. w 7 lat po zakończeniu pracy zawodowej. Jednorazowym badaniem stwierdzono zaburzenia wentylacyjne płuc typu mieszanego obturacyjno-restrykcyjnego. (...) Brak jest wystarczających dowodów, by w sposób pewny lub z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną do 1988 r. pracą badanej w A"

W trybie odwoławczym - wobec nie zgłoszenia się S. B. w wyznaczanych dwukrotnie terminach - Instytut [...] w S. w piśmie z dnia 02.05.2013 r. wskazał, że wobec braku możliwości przeprowadzenia badania lekarskiego nie może wydać aktualnych orzeczeń lekarskich.

Organ I instancji - mając na uwadze wskazania Sądu dotyczące dwuinstancyjności postępowania orzeczniczego oraz szereg zarzutów natury medycznej zgłoszonych przez S. B. w toku postępowania oraz jednoznaczne wskazanie ze strony ww., że "ze względu na wiek oraz stan zdrowia" nie jest w stanie poza miejscem zamieszkania zgłosić się na badania - zwrócił się pismem z dnia 24.06.2013 r. zgodnie z sugestią strony do ww. Instytutu o wydelegowanie uprawnionego lekarza i wykonanie badań w J. lub ew. wydanie orzeczenia zaocznego na podstawie dokumentacji medycznej. W odpowiedzi z dnia 01.07.2013 r. ww. jednostka orzecznicza wskazała, że: "nie istnieje możliwość wydania orzeczeń zaocznych na podstawie dokumentacji medycznej (...) jak również nie jest możliwe wydelegowanie lekarza i wykonanie badań w J."

W tej sytuacji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J., po wymianie korespondencji pomiędzy stroną postępowania zwrócił się pismem z dnia 27.08.2013r. do Instytutu [...] w Ł. z zapytaniem, czy "istnieje możliwość wydania orzeczeń na podstawie dokumentacji medycznej lub wydelegowanie lekarza uprawnionego i wykonanie badań w J. w trybie odwoławczym w kierunku chorób zawodowych rozpatrywanych w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983" u S. B. W odpowiedzi z dnia 16.09.2013 r. ww. jednostka orzecznicza poinformowała, że: " nie ma możliwości oddelegowania lekarza orzecznika z Instytutu [...] w Ł. do J. celem przeprowadzenia badania pacjenta i żadne przepisy tego nie regulują." Jednocześnie ww. Instytut wskazał, że : "możemy ewentualnie podjąć się wydania orzeczenia na podstawie dokumentacji medycznej (...)".

W dniu [...] listopada 2013r. Instytut [...] w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r.). W uzasadnieniu podano: "(...) Na podstawie zgromadzonej dokumentacji nie znaleziono podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego przewlekłego zapalenia oskrzeli z cechami niewydolności oddechowej, gdyż wystąpienie pierwszych objawów choroby miało miejsce około 5-6 lat po ustaniu narażenia zawodowego. Brak cech choroby w okresie zatrudnienia, świadczonej przez 29 lat i bezpośrednio po jej zakończeniu nie pozwala według wiedzy medycznej stwierdzić w sposób pewny bądź z przeważającym prawdopodobieństwem związku między rozpoznanym schorzeniem a warunkami świadczonej pracy. W przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli nie obserwuje się bowiem okresu latencji, tzn. występowania objawów choroby dopiero po pewnym czasie od ustania narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe. Przyjmując nawet, że początkiem przewlekłego zapalenia oskrzeli było narażenie na czynniki drażniące drogi oddechowe, to dalszy brak kontaktu z takimi czynnikami (w tym zawodowymi) w znacznym stopniu hamuje pogarszanie się czynności płuc. W przypadku opiniowanej miała miejsce sytuacja odwrotna - pierwsze objawy pojawiły się dopiero później. W związku z powyższym, upośledzenie funkcji układu oddechowego należy przypisać innym, pozazawodowym czynnikom, których identyfikacja nie jest istotą postępowania orzeczniczego w kierunku choroby zawodowej."

Do opisanego wyżej orzeczenia S. B. wniosła szereg zarzutów, do których odniósł się w opinii uzupełniającej z dnia [...].02.2014 r. Instytut [...] w Ł., wyjaśniając m.in. że: "Opiniowana w swoim piśmie potwierdza, że pierwsze dolegliwości wystąpiły około 1992 roku, czyli 4 lata po ustaniu narażenia zawodowego. Pierwsze badanie spirometryczne (dostępne w zgromadzonej w związku z postępowaniem dokumentacji lekarskiej), które wykazało zaburzenia wentylacyjne płuc typu obturacyjno-restrykcyjnego miało miejsce w 1995 roku, a więc 7 łat po ustaniu narażenia zawodowego. Z medycznego punktu widzenia, nieprawdopodobne jest wystąpienie pierwszych objawów chorobowych astmy, czy przewlekłego zapalenia oskrzeli dopiero po wielu latach od ustania narażenia na czynniki potencjalnie wywołujące przytoczone jednostki chorobowe."

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. na podstawie orzeczeń lekarskich oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, dnia [...] lipca 2014r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych).

Od powyższej decyzji S. B. złożyła odwołanie, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. W Jej ocenie istniejące dolegliwości zdrowotne są ściśle związane z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową. Nadto, kwestionując orzeczenia lekarskie wydane przez placówki diagnostyczno-orzecznicze, powołuje się na orzecznictwo sądowe w zakresie wypracowanego m.in. poglądu "że dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy - stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych (...) ustalenie, że choroba ta mieści się w specjalnym wykazie chorób zawodowych i została spowodowana wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystarczy zatem samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym, wypadku warunki takie ja spowodowały (...)".

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie podzielił zarzutów odwołania i zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2014r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2014r. Uzasadniając swe stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia , dwa warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

W przypadku S. B. ww. kryteria nie zostały spełnione. Dwie niezależne placówki diagnostyczno-orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J., jak i Instytut [...] w Ł., były zgodne co do faktu, iż wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r., brak jest podstaw do rozpoznania u S. B. choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4). Ww. jednostki medyczne podkreślają, że w przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli nie obserwuje się okresu latencji tzn. występowania objawów choroby dopiero po pewnym czasie od ustania narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe. Jak wskazuje Instytut [...] w Ł. w opinii uzupełniającej z dnia [...].02.2014 r. "z medycznego punktu widzenia, nieprawdopodobne jest wystąpienie pierwszych objawów chorobowych astmy czy przewlekłego zapalenia oskrzeli dopiero po wielu latach od ustania narażenia na czynniki potencjalnie wywołujące przytoczone jednostki chorobowe."

Zatem, w przedmiotowym przypadku S. B., brak cech choroby w okresie zatrudnienia (29 lat), jak i bezpośrednio po jej zakończeniu nie pozwala według wiedzy medycznej stwierdzić w sposób pewny bądź z przeważającym prawdopodobieństwem związku między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy. Dokumentacja medyczna odwołującej się, wskazuje, że pierwsze objawy przewlekłego zapalenia oskrzeli z cechami niewydolności oddechowej wystąpiły około 5-6 lat po ustaniu narażenia zawodowego. Powyższe wyklucza możliwość stwierdzenia, że choroba została spowodowana czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy i równocześnie wyklucza możliwość rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli o etologii zawodowej. Jednostki orzecznicze wskazują, że niewątpliwie współistniejące częste bakteryjne infekcje górnych dróg oddechowych, wskazują na dominujący udział czynników infekcyjnych w upośledzeniu funkcji układu oddechowego.

Stwierdzono, odwołując się do definicji choroby zawodowej zawartej w § 1 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, z 18.11.1983 r., iż objawy występujące u S. B. nie mogą być wiązane przyczynowo z czynnikami, które występowały w środowisku jej pracy. Za takim stwierdzeniem przemawia fakt braku m.in. korelacji czasowej między objawami choroby a okresem narażenia zawodowego. Dlatego też zdaniem lekarzy orzeczników schorzenia występujące u S. B. nie były spowodowane czynnikami występującymi w środowisku pracy i z tych też przyczyn nie został spełniony wymóg związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a wykonywaną pracą zawarty w definicji choroby zawodowej.

Zdaniem organu, rozpoznanie choroby zawodowej może jedynie nastąpić w drodze orzeczenia lekarskiego wydanego przez upoważnioną placówkę diagnostyczno-orzeczniczą w zakresie chorób zawodowych. Ocenę narażenia i ustalenie związku przyczyno-skutkowego między narażeniem zawodowym a rozpoznanym schorzeniem, dokonuje lekarz orzecznik dysponujący wiedzą specjalistyczną, która pozwala na ocenę prawdopodobieństwa, że środowisko pracy leży u podstaw rozpoznanej jednostki chorobowej.

Odnosząc się kwestii dotyczącej powiązania dolegliwości zdrowotnych S. B. z wykonywaną pracą zawodową tj. związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami środowiska pracy, w którym występowały czynniki chorobotwórcze, organ podkreślił, że w tym zakresie - zgodnie z orzecznictwem sądowym - czym innym jest domniemanie zawodowej etiologii choroby będącej normalnym następstwem warunków pracy, dopuszczalne w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, a czym innym wyraźne wykluczenie takiego związku przez uprawnione jednostki orzecznicze, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W takim wypadku wszelkie domniemania są niedopuszczalne, (por. wyrok NSA w sprawie sygn. akt II OSK 145/12 z dnia 18.04.2012 r.).

Zdaniem organu, w przedmiotowym postępowaniu lekarze orzecznicy po analizie dokumentacji medycznej i na podstawie wykonanych badań kategorycznie wykluczyli zawodową etiologię przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4). Sam zaś fakt występowania czynników szkodliwych w stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik.

Organ podkreślił przy tym także, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia odwołującej się (orzeczenie DWOMP) oraz analizą zgromadzonej dokumentacji (orzeczenie zaoczne I[...] Ł.), są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco" uzasadnione i wyjaśniają wszelkie wątpliwości. Zdaniem organu, lekarz wydający orzeczenie lekarskie jest to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych. Ustawodawca powierzył obowiązek rozpoznawania chorób zawodowych jednostkom organizacyjnym, zatrudniających wyspecjalizowany personel medyczny, gdyż czynność ta wymaga wiedzy specjalistycznej i leży poza kompetencjami organów administracji.

Nadto, mając na uwadze wątpliwości strony odwołującej się dotyczące przyczyn istniejących dolegliwości zdrowotnych, podkreślono, że ustawodawca nie nakłada na jednostki orzecznicze obowiązku wyjaśnienia przyczyn powstania określonej choroby po wykluczeniu jej przyczyn zawodowych, co zresztą w większości przypadków leży poza zakresem kompetencji takich jednostek. Decyzje w sprawach chorób zawodowych wydawane są przez Państwową Inspekcję Sanitarną zgodnie z linią orzeczniczą WSA we Wrocławiu w sprawie sygn. akt III SA/Wr 690/06): "(...) bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej (...)." Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, podziela go także - co do zasady – NSA , który w sprawie sygn. akt II OSK 195/08 wskazał: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego." Co za tym idzie proces diagnostyczno-orzeczniczy, nie jest uregulowany przepisami prawa - nie można oczekiwać, z uwagi na nieścisły charakter nauk medycznych, iż proces ten zostanie ujęty w sztywne ramy podlegające kontroli organów administracji.

W opinii organu właśnie z powyższych przyczyn wolą prawodawcy tryb postępowań w sprawach chorób zawodowych jest szczególny. W ramach niego jednostki orzecznicze w sposób niezależny od organów administracji dokonują rozpoznania choroby. Zwrócić uwagę trzeba, iż nie można żądać, aby biegły brał udział w przeprowadzaniu kolejnych dowodów, bądź wydawał dodatkowe opinie, tylko dlatego, że konsekwentnie podtrzymuje swoje ustalenia, które nie są korzystne dla strony.

Nadto, wbrew twierdzeniom odwołującej się dotyczącym naruszenia reguły dwuinstancyjności rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki służby zdrowia, organ stwierdził, że organ I instancji w trybie § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 18.11.1983 r. skierował odwołującą się na powtórne badania do jednostki orzeczniczej II stopnia - Instytutu [...] w Ł., który to wydał w trybie zaocznym orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].11.2013 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4).

Organ podkreślił, ze placówką medyczną I stopnia diagnostycznego w przedmiotowej sprawie jest D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. Oddział w J., który wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...].11.2009r., stąd zarzut braku dwukrotnego rozpoznania sprawy choroby zawodowej przez upoważnione jednostki medyczne należy uznać za chybiony.

Organ powołując się na przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r., zgodnie z którym - jednostki orzecznicze po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego", wydają stosowne orzeczenie lekarskie, stwierdził, że podnoszony przez stroną argument, iż orzeczenie wydano bez przeprowadzenia bezpośredniego badania odwołującej się jest nietrafny. Zdaniem organu, orzeczenie nie zawsze musi być wydane na podstawie badania pacjenta. Winno ono być natomiast poprzedzone oceną zdrowia osoby zainteresowanej stwierdzeniem choroby zawodowej. Z tych też przyczyn w ocenie organu II instancji, w przypadku braku możliwości poddania się przez S. B. bezpośrednim badaniom w jednostce orzeczniczej II stopnia z powodów zdrowotnych, wydane zaocznie orzeczenie lekarskie na podstawie dokumentacji, która przedstawia ocenę stanu zdrowia pacjentki, czyni zadość wymaganiom prawodawcy stawianym orzeczeniu lekarskiemu. Poza tym, co podnosi strona, ww. orzeczenia, jak wskazano wyżej są w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego opiniami biegłych, z tych też przyczyn zarzut o niepowołaniu biegłego jest również nietrafny.

Zdaniem D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. również zarzut strony o błędnie ustalonym stanie zdrowia na podstawie nieaktualnego orzeczenia lekarskiego nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że odwołująca się od lat nie pracuje w narażeniu zawodowym i z tych względów, jak wskazali lekarze orzecznicy, istotnym dla sprawy jest kształtowanie się stanu zdrowia w okresie narażenia zawodowego jak i bezpośrednio po jego zakończeniu. Oczywiście nie jest to przesłanka formalna, lecz merytoryczna wynikająca z samej definicji schorzenia i konieczności wykazania, iż przyczyną jego powstania były czynniki znajdujące się w środowisku pracy. Na marginesie dodać należy, iż ocena stanu zdrowia za każdym razem dokonywana była przy uwzględnieniu całości dokumentacji medycznej, również tej powstałej obecnie i przedstawiającej aktualny stan zdrowia S. B..

Wbrew twierdzeniom strony odwołującej się dokumentacja medyczna gromadzona przez organ - dołączana przez odwołującą się do akt sprawy była przedmiotem analizy zarówno lekarzy orzeczników (każdorazowo przesyłano do uprawnionych placówek orzeczniczych), jak i samego organu. Niemniej jednak jak wskazano wyżej organ nie jest upoważniony do merytorycznej jej analizy, a jedynie formalnej.

Organ podkreślił, że dokonując zgodnie z art.80 k.p.a. oceny całego materiału dowodowego, w tym także orzeczeń lekarskich uzupełnionych opiniami medycznymi, które są w świetle regulacji § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, szczególnym rodzajem dowodu, jako opinie wyspecjalizowanych jednostek medycznych, stwierdzono, że opinie te są przekonujące i spójne z zebranym materiałem dowodowym. W ocenie organu treść orzeczeń w kontekście zebranego materiału dowodowego pozostawała spójna, zaś logiczny tok rozumowania pozwalał na przyjęcie wyjaśnień lekarzy orzeczników, iż schorzenie ma podłoże pozazawodowe. To, że strona odwołująca się nie przyjmuje do wiadomości tych wyjaśnień i przedstawia swoją ocenę, gdyż kierunek rozstrzygnięcia nie jest po myśli odwołującej się, nie oznacza, że organ ma obowiązek prowadzenia wyjaśnień, które z uwagi na przeciwne interesy stron mogą nigdy nie zostać zaaprobowane. Fakt, iż strona odwołująca się podważa ustalenia poczynione przez lekarzy orzeczników, nie jest wystarczającą przesłanką która by obligowała organ II instancji do uznania, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. "nie rozpoznał należycie sprawy".

Ponadto zdaniem organu bez znaczenia dla przedmiotowego postępowania są okoliczności występowania choroby zawodowej u innych osób. Nigdy jednostki orzecznicze ani organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie uzależniały swoich rozstrzygnięć od faktu, że brak było takich zachorowań w zakładzie w którym pracowała S. B. Dane te zawarte w formularzu są wykorzystywane przez Inspekcję do działań o charakterze prewencyjnym, poza prowadzonym postępowaniem administracyjnym, w ramach nadzoru sanitarnego nad zakładem pracy.

Mając powyższe na uwadze, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. orzekł jak wyżej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniosła S. B. Zarzucając wydanym w sprawie decyzjom rażące naruszenie prawa materialnego, proceduralnego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, a nadto nie odniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, skarżąca wniosła o:

1) jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności,

2) uznanie choroby zawodowej,

3) zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm prawe: przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżąca stwierdziła m.innymi, że organ I instancji przy wydaniu decyzji, opierając się wyłącznie na rażąco wadliwych tzw. orzeczeniach lekarskich, nie dokonał, nie tylko należytej ich oceny, ale wręcz nie dokonał żadnej ich oceny, rażąco naruszając przez to przepisy obowiązującej procedury. Nie jest to jedyny mankament wydanej decyzji, albowiem z jej uzasadnienia wynika, że w wielu miejscach jest ona wewnętrznie sprzeczna oraz, że pierwszo-instancyjny organ nie rozpoznał istoty sprawy. Stąd też uzasadnia to wyeliminowanie niniejszej decyzji z obrotu prawnego.

Zdaniem skarżącej, niewątpliwie nie jest prawidłowym ustaleniem faktycznym w sprawie powołanie się przez ten organ na opinie z [...] listopada 2009r. oraz z [...] listopada 2013r. i rzekomo uzupełniającą opinię z [...] maja 2013r. do opinii z [...] października 2001r. bez przeprowadzenia badań. Ustalenie takie jest wynikiem błędnego założenia, że po ustaniu zatrudnienia, tj. po ustaniu narażenia zawodowego nie jest możliwe stwierdzenie choroby zawodowej i to w sytuacji, gdy na str. 5 decyzji wskazano, że w odpowiedzi na zapytanie z dnia 24.06.2013 r. o możliwość wydania orzeczeń zaocznych lub wydelegowanie lekarza do wykonania badań w J., I[...] w S. poinformował w dniu 01.07.2013r., że nie istnieje możliwość wydania orzeczeń zaocznych (...), jak również nie jest możliwe wydelegowanie lekarza i wykonanie badań pacjenta w J., a następnie w dniu 26 listopada 2013 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. otrzymał z I[...] w S. opinię lekarską z dnia [...] listopada 2014 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W ewidentny sposób została – w ocenie skarżącej, naruszona reguła dwuinstancyjności rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki służby zdrowia, ponieważ po wydaniu negatywnego orzeczenia lekarskiego w niższej instancji służy prawo do ponownego badania w wyższej instytucji - instytucie naukowo-badawczym. To prawo do dwukrotnego rozpoznania choroby zawodowej zostało naruszone. Oparcie się na opinii lekarskiej z 2001 r. przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy w 2014 r. jest naruszeniem przepisów prawa procesowego, jako, że ustalenie stanu zdrowia nie można opierać się na nieaktualnych orzeczeniach (opiniach) lekarskich.

Skarżąca zarzuciła przy tym, że organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do posiadanej w aktach sprawy dokumentacji lekarskiej, a przedłożonej przez skarżącą. Również w Jej ocenie nie jest właściwe, iż organ ten pomimo wniosku skarżącej z odwołaniem się do przepisu art. 84 § 1 k.p.a., nie powołuje biegłego lub biegłych. Ponadto nie jest prawidłowe, gdy przy wydaniu opinii lekarskich nie są przeprowadzone badania stanu zdrowia, a wydająca opinie jednostka nie odnosi się, nie tylko do znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej przedłożonej przez Odwołującą się, ale także do wypełnionego przez B w J. w dniu 5 lutego 2001r. tzw. formularza postępowania wyjaśniającego w związku ze zgłoszeniem choroby zawodowej.

Tym samym – zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja wydana została z uchybieniem art. 7, 10 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. .

Na poparcie swoich zarzutów, skarżąca powołała się tak na orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i orzecznictwa Sadu Najwyższego, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia przez organy konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 Konstytucji R.P. z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), podkreślając, że organ odwoławczy ponownie nie zdobył się w tej sprawie na rozpoznanie jej istoty i wydał po raz kolejny zaskarżoną decyzję z rażącym naruszeniem powszechnie obowiązującego prawa.

Nie usprawiedliwia – zdaniem skarżącej zaskarżonej decyzji okoliczność, że po wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 maja 2009 r., organ I instancji decyzję wydał w dniu [...] lipca 2014r., a więc dopiero po upływie ponad 5 (pięciu) lat licząc od dnia wydania w/w wyroku, gdy okres ponad 5 (pięciu) lat nie jest terminem przewidzianym przez przepisy prawa, zwłaszcza, że w ocenie skarżącej, posiadany organy materiał dowodowy uzasadniał stwierdzenie choroby zawodowej. Wadliwe nie rozpoznawanie choroby zawodowej w związku z wykonywaną pracą zawodową przez długoletni okres na stanowisku pracy w narażeniu na czynniki powodujące nabycie choroby zawodowej nie prowadzi – zdaniem skarżącej, do wydania w tej sprawie niewadliwej decyzji administracyjnej o rzekomym braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W konsekwencji powyższego, skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie stwierdzona choroba (wraz z jej długotrwałymi niezwykle dolegliwymi objawami) jest ujęta we właściwym wykazie chorób zawodowych.

W tych też, wymienionych powyżej okolicznościach sprawy, niewątpliwie zdaniem skarżącej uzasadniają one wnioski, jak na wstępie niniejszej skargi.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o ich oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie, organ nie podzielił zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz.1647) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Wobec treści skargi godzi się podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola nie wykazała, by zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 p.p.s.a.

Oznacza to, że skarga nie może być uwzględniona, jako że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności, przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 p.p.s.a./.

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia natomiast prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o jej uchylenie, względnie stwierdzenie jej nieważności nie zasługiwał na uwzględnienie.

W świetle zarzutów skargi istota sporu sprowadza przede wszystkim do rozstrzygnięcia kwestii, czy orzeczenia lekarskie na podstawie których wydano zaskarżone decyzje były wadliwe (jak utrzymuje skarżąca), oraz czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej.

Niewątpliwe jest w sprawie, że podstawę materialno - prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do Sądu decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, ze zm.), a to zgodnie z przepisem § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), wobec tego, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte przed dniem 3 września 2002 r.

Wskazać przy tym zatem należy, że zgodnie z § 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.

Trafnie tym samym przyjmują orzekające w niniejszej sprawie organy, że stwierdzenie choroby zawodowej uzależnione zostało od łącznego wystąpienia dwóch niżej wymienionych przesłanek:

- po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia;

- po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

Istotny jest przy tym przepis § 7 ust.1 i ust. 4 powołanego rozporządzenia, stosownie do którego, jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. Wymienione jednostki wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej.

W niniejszej sprawie zarówno orzeczenie lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w J. z dnia [...] listopada 2009r., Nr [...] (k.114,t.2 akt administracyjnych), jak i opinia uzupełniająca Instytutu [...] w S. z dnia [...] maja 2013r. do orzeczenia lekarskiego z dnia [...] października 2001r., Nr [...] (k.144, t.2 akt administracyjnych), a także orzeczenie lekarskie nr [...] z [...] listopada 2013r. Instytutu [...] w Ł., uzupełnione stanowiskiem, zawartym w piśmie tegoż Instytutu z dnia [...] lutego 2014r., Nr [...] (k.161 i k.165, t.2 akt administracyjnych), są orzeczeniami jednostek organizacyjnych właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych zgodnie z powołanym § 7 ust. 1 rozporządzenia.

Orzeczenia te zgodne są również z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 124, poz. 795 ze zm.), gdyż podpisane zostały przez osoby posiadające stosowne specjalizacje, tym samym przez osoby posiadające uprawnienia do orzekania w zakresie chorób zawodowych.

W myśl bowiem § 1 w/w rozporządzenia, specjalizacjami lekarskimi, niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, z zastrzeżeniem § 2 i 3, są: medycyna pracy, medycyna przemysłowa, medycyna morska i tropikalna, medycyna kolejowa, medycyna lotnicza lub higiena pracy.

W/wyżej jednostki organizacyjne w myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia, po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydają orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej, które wraz z posiadaną dokumentacją przesyłają właściwemu inspektorowi sanitarnemu.

Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie powszechnie zostało przyjęte, iż orzeczenia lekarskie wydane przez powyższe placówki wiążą inspektorów sanitarnych, którzy nie są uprawnieni do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyroki NSA: z dnia 9 lipca 1998 r. sygn.akt II SA 634/98, z dnia 24 lutego 1998 r., sygn.akt I SA 1520/97 – ONSA z 1998 r., Nr 4, poz. 150).

Zgodnie bowiem z § 10 ust. 1 cyt. rozporządzenia, inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8 oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne – wbrew zarzutom skarżącej, prowadzone było zgodnie z przepisami w/w rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych i przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, a także z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 maja 2009r., sygn.akt III S.A./Wr 578/08, którym to wyrokiem uchylono poprzednio w tej sprawie wydane rozstrzygnięcia organów administracji obu instancji.

W ocenie Sądu organy wykonały zalecenia zawarte w w/w wyroku z dnia 12 maja 2009r., sygn.akt III S.A./Wr 578/08.

Jak to już wyżej Sąd zauważył, rozpoznając sprawę ponownie, w dniu [...] listopada 2009r. organy uzyskały orzeczenie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w J. Nr [...] (k.114, t.2 akt administracyjnych), w którym stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u S. B. choroby zawodowej - przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego (poz. 4 wykazu chorób zawodowych - załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu tegoż orzeczenia przedmiotowa jednostka medyczna, stwierdziła m. innymi, cyt.: "(...)Analizując dokumentację medyczną orzekanej z badań profilaktycznych i poradnictwa w okresie jej zatrudnienia w A i bezpośrednio po zakończeniu pracy pod kątem rozpoznania pzo [przewlekłe zapalenie oskrzeli], stwierdzamy, że dokumentacja ta do 1 lutego 1994 r. (badana pracowała do 31 grudnia 1988 r.) nie zawiera zapisów świadczących o patologii układu oddechowego w postaci fenomenów oddechowych, charakterystycznych dla obturacji oskrzeli czy skarg na duszności. U badanej w całym okresie zatrudnienia nie stwierdzono p/wskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, z powodu jak wskazano wyżej chorób układu oddechowego i uczuleń. Z wywiadu wynika, że pierwsze objawy o charakterze zapalenia tchawicy i oskrzeli wystąpiły u orzekanej w 1992 r., a od 1993 r. dołączyły się duszności wysiłkowe i nocne. Natomiast dokumentacja medyczna z okresu zatrudnienia i późniejsza wskazuje, że przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli rozpoznano u badanej w 1994 r., a pierwsze badanie spirometryczne wykonano 12 grudnia 1995 r. tj. w 7 lat po zakończeniu pracy zawodowej. Jednorazowym badaniem stwierdzono zaburzenia wentylacyjne płuc typu mieszanego obturacyjno-restrykcyjnego. (...) Brak jest wystarczających dowodów, by w sposób pewny lub z przeważającym prawdopodobieństwem stwierdzić, że rozpoznane schorzenie pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną do 1988 r. pracą badanej w A". (...)."

Choć orzeczenie to zostało zakwestionowane przez skarżącą, to skarżąca odmówiła stawienia się do jednostek orzeczniczych II stopnia celem poddania się ponownym badaniom.

I tak, pomimo, że Instytut [...] w S. umożliwił odwołującej się wykonanie ponownych badań w dogodnym dla niej terminie (k.144 akt administracyjnych), to skarżąca konsekwentnie - powołując się na swój podeszły wiek ([...] lata) - odmawiała przybycia do Instytutu w celu przeprowadzenia owych badań, niezbędnych do wydania orzeczenia lekarskiego.

Podobnie miała się sprawa ze stawieniem się skarżącej na ponowne badania do Instytutu [...] w Ł. (por. k.154, k.155 i k.156, t. 2 akt administracyjnych).

Skarżąca nie wyrażając zgody na przyjazd do Instytutu [...] w S. jak i przyjazd do Instytutu [...] w Ł. - uniemożliwiła tym samym przeprowadzenie ponownych badań w jednostce orzeczniczej II-go stopnia, innymi słowy sama dobrowolnie zrezygnowała z przysługującego Jej prawa do ponownego badania, co czyni niezasadny zarzut, iż w sprawie naruszona została przez organ, cyt.: " reguła dwuinstancyjności rozpoznania choroby zawodowej przez jednostki służby zdrowia".

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy orzekając w przedmiocie stwierdzenia u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej, były uprawnione oprzeć się na opisanym wyżej orzeczeniu lekarskim jednostki orzeczniczej I instancji, jak i orzeczeniu Instytutu [...] w Ł. z dnia [...] listopada 2013r., Nr [...] (k.161,t.2 akt administracyjnych), uzupełnionym stanowiskiem Instytutu zawartym w piśmie z dnia 20 lutego 2014r. (k.165, t.2 akt administracyjnych.), skoro przedmiotowe orzeczenia Instytutu, jako jednostki orzeczniczej II-go stopnia - wydane zostały w wyniku analizy m.innymi (nadesłanej także przez skarżącą) dokumentacji medycznej, jak i karty narażenia zawodowego.,

W powyższych okolicznościach, bezzasadny jest zarzut skarżącej naruszenia art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a., poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, z tego to przede wszystkim względu, że stosownie do powołanego wyżej § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej lekarskie rozpoznanie jedynie przez właściwe jednostki orzecznicze, W tej zaś sprawie uprawnione jednostki orzecznicze zgodnie orzekły, że do rozpoznania opisanej wyżej choroby zawodowej nie było podstaw, wydając opisane wyżej orzeczenia, które mają moc opinii biegłego (art.84 § 1 k.p.a.).

Jeszcze raz podkreślić należy, że analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że orzeczenie Instytutu [...] w Ł. z dnia [...] listopada 2013r., Nr [...] (k.161 akt administracyjnych), wraz z wydanym do niej uzupełnieniem (k.165 akt administracyjnych), sporządzone zostało – wbrew zarzutom skarżącej w oparciu o informację o zagrożeniach zawodowych, wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia, wyniki wcześniejszych przeprowadzonych badań klinicznych, a także w oparciu o przesłaną do Instytutu tak przez skarżąca, jak i organy - dokumentację medyczną/lekarską.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że orzeczenie to zawiera szczegółowe uzasadnienie, odniesienie się do uwag /zastrzeżeń/ zgłoszonych przez skarżącą co pozwala na stwierdzenie, że spełnia warunki do uznania go za opinię biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.

Istotne jest przy tym także i to, że moc dowodowa tego orzeczenia, jak i orzeczenia D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w J. z dnia [...] listopada 2009r., Nr [...] nie została obalona, wobec czego, orzeczenia te w myśl cyt. wyżej § 10 ust.1 omawianego rozporządzenia były wiążące dla organów inspekcji sanitarnej.

Tak jak to już Sąd wyżej podkreślił, zasadniczym dowodem w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie, wydane przez uprawnione jednostki orzecznicze, jako, że stanowi ono jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu tej choroby .

W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie, stanowiące podstawę kwestionowanych decyzji organów, jednoznacznie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej.

Organy orzekające związane treścią tych orzeczeń - opinii lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie miały podstaw do przyjęcia, że stan zdrowia skarżącej był inny niż przyjęty przez lekarzy orzeczników.

Niesporne jest w sprawie, że pierwsze dolegliwości ze strony układu oddechowego, pod postacią zapalenia tchawicy i oskrzeli wystąpiły u skarżącej w 1992 roku, czyli 4 lata po ustaniu narażenia zawodowego. Przewlekły spastyczny nieżyt oskrzeli rozpoznano u skarżącej po raz pierwszy w roku 1994, gdy zaś pierwsze badanie spirometryczne wykazujące zaburzenia wentylacyjne płuc typu obturacyjno-restrykcyjnego pochodzi z 12 grudnia 1995r., czyli po 7 latach od ustania narażenia zawodowego.

Jak zaś stwierdził Instytut w w/w orzeczeniu z dnia 14 listopada 2013r., cyt.: "(...) Brak cech choroby w okresie zatrudnienia (29 lat), jak i bezpośrednio po jej zakończeniu nie pozwala według wiedzy medycznej stwierdzić w sposób pewny bądź z przeważającym prawdopodobieństwem związku między rozpoznanym schorzeniem a warunkami pracy. W przypadku przewlekłego zapalenia oskrzeli nie obserwuje się bowiem okresu atencji, tzn. występowania objawów choroby dopiero po pewnym czasie od ustania narażenia na czynniki drażniące drogi oddechowe. Przyjmując nawet, ze początkiem przewlekłego zapalenia oskrzeli było narażenie na czynniki drażniące drogi oddechowe, to dalszy brak kontaktu z takimi czynnikami ( w tym zawodowymi) w znacznym stopniu hamuje pogarszanie się czynności płuc. W przypadku opiniowanej miała miejsce sytuacja odwrotna – pierwsze objawy pojawiły się dopiero później. W związku z powyższym, upośledzenie funkcji układu oddechowego należy przypisać innym, pozazawodowym czynnikom (...)".

Istotne jest przy tym, że obie w/w jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, że ustalone okoliczności sprawy, w myśl definicji choroby zawodowej, nie pozwalają na bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem uznanie związku przyczynowo – skutkowego między stwierdzoną u skarżącej chorobą a warunkami pracy.

W konsekwencji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie - nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por.np wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), uznał, że organy opierając się na stanowiskach uprawnionych placówek medycznych, rozstrzygnęły sprawę zgodnie z prawem.

Sąd podzielił tym samym stanowisko organów, iż sama praca wykonywana w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem kliniczne rozpoznanie choroby zawodowej, odpowiadające definicji choroby zawodowej zamieszczonej w cyt. wyżej § 1 omawianego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r., a takie rozpoznanie choroby nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

W konsekwencji powyższego, stwierdzić należy, że organy zasadnie przyjęły brak podstaw do stwierdzenia u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej, co przekłada się na stwierdzenie, że organy w niniejszym postępowaniu – wbrew zarzutom skarżącej, nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych m.innymi w art. 7 k.p.a., art. 77 i art. 80 k.p.a., prawidłowo ustalając istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, a wyprowadzone z nich wnioski nie wykraczają poza swobodną ocenę dowodów.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, a dotyczącego powiązania dolegliwości zdrowotnych skarżącej z wykonywaną w przeszłości pracą zawodową tj. związku przyczynowego pomiędzy schorzeniami a warunkami środowiska pracy, w którym występowały czynniki chorobotwórcze, to należy stwierdzić, że w tym zakresie - zgodnie z orzecznictwem sądowym - czym innym jest domniemanie zawodowej etiologii choroby będącej normalnym następstwem warunków pracy, dopuszczalne w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, a czym innym wyraźne wykluczenie takiego związku przez uprawnione jednostki orzecznicze, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W takim wypadku wszelkie domniemania są niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 145/12).

W przedmiotowym postępowaniu lekarze orzecznicy po analizie dokumentacji medycznej (obie jednostki orzecznicze) i na podstawie wykonanych badań skarżącej (jednostka orzecznicza I stopnia), nie stwierdzili objawów charakterystycznych dla przedmiotowej choroby zawodowej.

Skarżąca wprawdzie kwestionuje w/w opinie – orzeczenia, tym niemniej tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających zasadność wydanych opinii orzeczeń lekarskich, co uzasadnia stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia ich niewiarygodności lub nierzetelności.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a organy orzekające - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. - podjęły kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a.

W niniejszej sprawie stan faktyczny został przez organy ustalony prawidłowo, a w związku z tym brak było podstaw do podejmowania dodatkowych działań zmierzających do wyjaśnienia okoliczności sprawy.

W konsekwencji formułowany w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania nie znajduje potwierdzenia w poddanym ocenie materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy.

W skardze strona skarżąca podnosi również, że organy nie odniosły się do wszystkich formułowanych przez nią zarzutów i nie podały przyczyn z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Ze stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić, ponieważ z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że organy w sposób zgodny z art.107 §3 k.p.a. odniosły się do zarzutów skarżącej formułowanych w toku postępowania administracyjnego (por. str.10 i11 uzasadnienia decyzji organu I-szej instancji – k.174, tom 2 akt administracyjnych oraz str.10,11,12 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego – k. 182, tom 3 akt administracyjnych).

Także podnoszone przez skarżącą okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z Jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

Również podniesiony przez skarżącą zarzut, iż w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy postępowanie określające czasokres załatwiania spraw, nie miał istotnego znaczenia.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji wyroku, nie stwierdzając przy tym, aby organy w prowadzonym postępowaniu naruszyły – jak zarzuca skarżąca, konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 Konstytucji R.P.

H.B.9.07.2015 r.