Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2652/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A. W. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 października 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 333/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 333/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku A. W. z [...] lutego 2017 r. o ustalenie odszkodowania za działki nr [...] i [...] z obrębu [...] położone w [...], w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Wyrok stał się prawomocny w dniu 19 grudnia 2019 r. na skutek oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej organu.

Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 12 lutego 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy dla potrzeb ustalenia wysokości odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę publiczna (gminną) - ulicę [...] na zlecenie Urzędu [...] w dniu [...] marca 2020 r. został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego Z. J. operat szacunkowy, w którym określono wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości na kwotę [...] zł.

W dniu [...] lipca 2020 r. w przedmiotowej sprawie odbyła się rozprawa administracyjna, w której uczestniczyli: A. W. i jej pełnomocnik radca prawny P. D.. Wobec ustaleń poczynionych podczas rozprawy administracyjnej oraz wiadomości mailowej pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia [...] sierpnia 2020 r. oraz [...] sierpnia 2020 r., organ zobligowany został do wyjaśnienia kwestii związanych z ogrodzeniem przedmiotowej nieruchomości oraz zastrzeżeń pełnomocnika strony co do sporządzonej wyceny.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. organ poinformował strony, iż w przedmiotowej sprawie konieczne jest jeszcze ustalenie i wyjaśnienie, czy w dniu wydania decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości tj. w dniu [...] lutego 2016 r. na w/w gruncie znajdowało się ogrodzenie. Wobec powyższego Prezydent pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] o przekazanie wstępnego projektu podziału nieruchomości oraz odbitki z mapy zasadniczej miasta. Ponadto, poinformowano wnioskodawczynię, iż z uwagi na powyższe nie było możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 października 2018 r. oraz że zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a., wniosek o przyznanie odszkodowania za w/w nieruchomość zostanie rozpatrzony do [...] października 2020 r.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. A. W. wezwała organ do wykonania wyroku z 18 października 2018 r.

W dniach [...] października 2020 r., [...] września 2020 r., oraz [...] września 2020 r. organ otrzymywał dokumentację, o którą występował pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Z kolei w dniu [...] października 2020r. organ otrzymał odpowiedz rzeczoznawcy majątkowego na zarzuty A. W. podniesione podczas rozprawy administracyjnej.

W skardze z [...] października 2020 r. na niewykonanie orzeczenia z 18 października 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 333/17 (uzupełnionej pismem z [...] kwietnia 2021 r.), A. W. reprezentowana przez radcę prawnego P. D., wniosła o wymierzenie Prezydentowi maksymalnej dopuszczalnej prawem grzywny, przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty, o której mowa w art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca wskazała, że pomimo upływu wyznaczonych przez Sąd terminów, organ nie wydał decyzji w sprawie, co oznacza niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tut. Sądu z 18 października 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 333/17.

Żądanie maksymalnej kwoty grzywny skarżąca uzasadniła tym, że pomimo upływu tak znacznego czasu od wydania przedmiotowego wyroku organ bardzo długo nie podejmował żadnych działań zmierzających do wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w przedmiotowej sprawie podejmował kroki zmierzające do jej merytorycznego załatwienia, co skutkowało przygotowaniem projektu rozstrzygnięcia, które obecnie znajduje się w kontroli wewnętrznej.

Organ zwrócił również uwagę, że zakończenie przedmiotowej sprawy nie było możliwe w terminie wskazanym w wyroku z 18 października 2018 r. oraz w piśmie skierowanym do skarżącej dnia [...] sierpnia 2020 r., ze względu na sytuację epidemiczną oraz braki kadrowe w Biurze Mienia Miasta i Skarbu Państwa, spowodowane niezakończoną (z uwagi na okres pandemii COVID-19) rekrutacją na dwa wolne stanowiska urzędnicze do Wydziału Wywłaszczeń i Odszkodowań.

Przy piśmie z [...] lutego 2021 r. organ przesłał do Sądu decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...] orzekającą o ustaleniu na rzecz skarżącej kwoty [...] zł tytułem odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną (gminną) - ulicę [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...] położone w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd, w myśl art. 154 § 7 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.

Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 18 października 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 333/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku A. W. z [...] lutego 2017 r. o ustalenie odszkodowania za działki nr [...] i [...] z obrębu [...] położone w [...], w terminie 2 miesięcy od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 12 lutego 2020 r., zatem wyznaczony przez sąd termin rozpoznania wniosku upłynął 12 kwietnia 2020 r. Okolicznością niesporną jest, że mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku (pismo z [...] września 2020 r.) w zakreślonym przez Sąd terminie Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Wprawdzie po wniesieniu przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku organ rozpoznał wniosek skarżącej i wydał decyzję w sprawie (decyzja z [...] lutego 2021 r., nr [...]), jednakże jak stanowi art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Stąd podstaw do oddalenia skargi nie można upatrywać w wydaniu przez organ po wniesieniu skargi decyzji w sprawie. Z tych względów, nie wchodząc obecnie w samą ocenę decyzji z [...] lutego 2021 r. (służą bowiem ku temu odrębne środki prawne), samo żądanie wymierzenia Prezydentowi grzywny z tytułu zwłoki w wykonaniu prawomocnego wyroku Sąd uznał za zasadne.

Skoro bowiem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 18 października 2018 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd.

W ocenie Sądu, uwzględniając okres, o jaki został przekroczony termin rozpoznania sprawy, nie można jednak uznać, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia to, że jak wynika z akt administracyjnych, po otrzymaniu w dniu [...] lutego 2020 r. akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z 18 października 2018 r. organ podjął szereg czynności zmierzających do załatwienia wniosku skarżącej z [...] lutego 2017 r. Między innymi, zlecił wykonanie operatu szacunkowego określającego wysokość odszkodowania, który sporządzono [...] marca 2020 r. Ponadto, w dniu [...] lipca 2020 r. organ zorganizował rozprawę administracyjną, na której poczyniono ustalenia odnośnie czynności prawnych koniecznych do przeprowadzenia przed wydaniem decyzji odszkodowawczej (kwestia przebiegu ogrodzenia). Dlatego też pismami z [...] sierpnia 2020 r. Prezydent zwrócił się do podległych sobie jednostek organizacyjnych celem uzyskania potrzebnej dokumentacji. Po ich otrzymaniu (ostatnia w październiku 2020 r.) organ przystąpił do sporządzania projektu decyzji odszkodowawczej, która ostatecznie została wydana w dniu [...] lutego 2021 r. (nr [...]).

Nadto należy zauważyć, że w okresie między [...] marca 2020 r. a [...] maja 2020 r. nie biegły terminy procesowe – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875), przez co okres ten nie może zostać uznany jako przewlekłość postępowania.

Z tych samych przyczyn za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tym zakresie skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje, choćby z tego względu, że w niniejszej sprawie decyzja o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania została już wydana.

Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydano na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a., zaś w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).