Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 4/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 , art. 77 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 120 poz 1029
law: Rozporządzenie MInistra Spraw Wewnetrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach  służbowych przez przełożonych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Adam Habuda Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2022 r. sprawy ze skarg S. P., K. P. oraz Stowarzyszenia P. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 lutego 2017 r. nr SKO 4131/72/2016 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobyciu melafiru oddala skargi w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej jako "SKO") decyzją z dnia 10 II 2017 r. (SKO 4131/72/2016), po rozpatrzeniu odwołania: Stowarzyszenia R.; Stowarzyszenia M.; Stowarzyszenia N.; S.; Stowarzyszenia P.; M. I.; Komitetu O. oraz S. P. i K. P., od decyzji Burmistrza Mieroszowa z dnia 4 X 2016 r. (Nr GPI i OŚ.6220.7.2011) ustalającej na rzecz K. Sp. z o.o. z siedzibą w B. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Wydobywanie melafiru ze złoża R., gmina M. powiat [...]" - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz umorzyło postępowanie odwoławcze w odniesieniu do odwołania S. P. i K. P.

Jak wynika z akt administracyjnych powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach:

W dniu 20 IV 2011 r. K. Sp. z o.o. (dalej jako K.) wystąpiła do Burmistrza Mieroszowa (dalej jako "burmistrz") o określenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "zmianie koncesji na wydobycie melafiru ze złoża R., gmina M., powiat [...]". Przedsięwzięcie miało być realizowane w obszarze funkcjonującej już odkrywkowej K.(1), na terenie której złoże melafiru eksploatowane było w granicach obszaru górniczego R.(1) o powierzchni [...] ha. Wniosek ten został w toku postępowania dwukrotnie zmodyfikowany. Najpierw pismem z dnia 23 X 2014 r. K. ograniczyła zakres projektowanego obszaru górniczego do [...] ha, następnie – pismem z dnia 24 VII 2015 r. – zmieniła nazwę przedsięwzięcia na "wydobywanie melafiru ze złoża R., gmina M., powiat [...]" uzasadniając to faktem wygaśnięcia w 2015 r. dotychczasowej koncesji i koniecznością uzyskania nowej.

W toku wieloletniego postępowania burmistrz przeprowadził szereg czynności wyjaśniających. W szczególności określił wymagany zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (postanowienie burmistrza z dnia 18 X 2011 r., GPIiOŚ.6220.7.2011), uzyskał Raport o oddziaływaniu na środowisko z 2012 r. (wraz z obszernymi wyjaśnieniami z 2013 r. i z 2014 r.), który następnie został uzgodniony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu (dalej "RDOŚ") postanowieniem z 31 III 2014 r. (WOOŚ.4242.142.2012.AN.8). Przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko obejmowała również ocenę odziaływania na obszary Natura 2000, tj. Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk G. (kod [...]) oraz Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków S. (kod [...]). Równolegle przeprowadzono również postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko uwzględniając uwagi Republiki Czeskiej do Raportu oddziaływania na środowisko. Burmistrz zapewnił również udział społeczeństwa w postępowaniu, zaś w dniu 3 X 2014 r. przeprowadził rozprawę administracyjną. W rezultacie decyzją z dnia 14 XI 2014 r. (GPIiOŚ.6220.7.2011) burmistrz określił środowiskowe uwarunkowania, jednak SKO decyzją odwoławczą z 16 III 2015 r. (SKO 4131/280/2014) uchyliło decyzję burmistrza i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia celem uzupełnienia materiału dowodowego w znacznym zakresie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu burmistrz uzupełnił materiał dowodowy w zakresie ustaleń dotyczących m.in.: kręgu stron postępowania i zakresu oddziaływania, oględzin siedlisk przyrodniczych, prawidłowych podkładów mapowych, stanowiska organu ochrony środowiska w zakresie poziomu hałasu emitowanego ruchem drogowym. Przedłożona została także uzupełniona wersja Raportu o oddziaływaniu na środowisko datowana na X 2015 r. (dalej jako "Raport"), która stanowiła podstawę uzgodnienia przedsięwzięcia przez RDOŚ mocą postanowienia z 23 III 2016 r. (WOOŚ.4242.124.2015.MS.5). W toku przeprowadzonego przez RDOŚ postępowania uzgodnieniowego K. przedkładała dodatkowe wyjaśnienia na piśmie określone jako "Informacje uzupełniające w zakresie aspektów przyrodniczych i środowiskowych ...". Niezależnie od tego burmistrz pozyskał także dowód z datowanego na 19 X 2015 r. Koreferatu do części przyrodniczej Raportu oraz Aneksu do koreferatu datowanego na 16 XI 2015 r. (autorstwa P. Ż.), do których K. ustosunkowała się w dokumencie o nazwie "Analiza zarzutów dotyczących Raportu OOŚ". Burmistrz uzyskał także dodatkowe stanowisko Republiki Czeskiej w związku z transgranicznym oddziaływaniem przedsięwzięcia, zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu i przeprowadził w dniu 22 VII 2016 r. rozprawę administracyjną. W konsekwencji burmistrz decyzją z dnia 4 X 2016 r. (Nr GPI i OŚ.6220.7.2011) ustalił na rzecz K. środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, którą to decyzję SKO utrzymało w mocy decyzją z dnia 10 II 2017 r. (SKO 4131/72/2016) umarzając zarazem postępowanie odwoławcze w odniesieniu do odwołania S. P. i K. P.

Jak wynika z bardzo obszernych uzasadnień decyzji burmistrza oraz utrzymującej ją w mocy decyzji SKO, organy obu instancji zajęły zgodne stanowisko co do tego, że w świetle zebranego materiału dowodowego wystąpiły wszystkie ustawowe przesłanki obligujące do ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przez K. przedsięwzięcia na zasadzie art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 81 ust. 1, art. 82, art. 85 ustawy z dnia 3 X 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 353 z późn. zm.) – dalej jako "uoiś" oraz § 2 ust. 1 pkt 27 lit.a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 XI 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r., poz. 71) – dalej jako "rozporządzenie PZOŚ".

Organy zaznaczyły m.in., że planowane przedsięwzięcie będzie położone z dala od dużych skupisk siedlisk ludzkich, stanowiących miejsce długotrwałego przebywania ludzi. Najbliższe otoczenie planowanego przedsięwzięcia, charakteryzujące się stałym lub czasowym przebywaniem ludzi, stanowi zabudowa zagrodowa miejscowości R., tereny świadczenia usług turystyczno-rekreacyjnych, szlaki komunikacyjne (droga powiatowa [...]) oraz tereny upraw rolnych. Najbardziej narażona na oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia jest zabudowa zagrodowa zlokalizowana w odległości ok. 300 m od granicy projektowanego obszaru górniczego R.(2). Zdaniem organów ze stanowiących integralną część Raportu analiz oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na powietrze i klimat akustyczny najbliższych terenów podlegających ochronie, wynika, że nie będą one powodować zagrożenia dla jakości życia i stanu zdrowia mieszkańców najbliższej w stosunku do rozpatrywanej kopalni zabudowy o funkcji mieszkaniowej, jak również na pozostałych obszarach związanych ze stałym lub czasowym przebywaniem ludzi. Ocenia się również, że oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na osoby prowadzące prace polowe oraz podróżujące po drodze powiatowej [...] nie będzie istotne. Za nieznaczące oddziaływania na ludzi uznać należy również wpływ planowanego przedsięwzięcia na wody podziemne, wpływ wynikający z planowanej przez K. gospodarki odpadami oraz wpływ wynikający z przejęciem pod eksploatację nowych terenów złoża melafiru R. Najbardziej znaczącym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na ludzi będą roboty strzałowe. Z tego właśnie względu w pkt II.33 osnowy decyzji burmistrza zastrzeżono, że roboty strzałowe będą mogły być wykonywane od poniedziałku do piątku, maksymalnie 2 razy na dobę w godzinach od 8.00 do 18.00, tylko w dni powszednie, z zastosowaniem materiałów wybuchowych w ilości do 360 Mg na rok. Przy zachowaniu ww. warunków planowane przedsięwzięcie nie będzie w ocenie organów znacząco oddziaływać na ludzi, zaś procedura bezpiecznego prowadzenia robót strzałowych będzie wystarczająca do zminimalizowania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia. Organy zaznaczyły także, że na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego dokonano oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na zabytki i krajobraz kulturowy. Istniejące już od ok. 100 lat wyrobisko górnicze trwale wkomponowało się w krajobraz miejscowości R., nadając mu swoiste zróżnicowanie. Tak długi okres współistnienia kopalni w układzie urbanistycznym R. pozwala już ją zakwalifikować do elementów krajobrazu kulturowego miejscowości. W pobliżu lokalizacji planowanego przedsięwzięcia zlokalizowane są ruiny zamku [...] oraz schronisko [...] zaliczane do cennych elementów środowiska kulturowego. Eksploatacja złoża melafiru R. w ramach planowanego przedsięwzięcia nie obejmie swoim zakresem terenów lokalizacji w/w elementów, a z informacji zawartych w Raporcie wynika, że będą one również poza zasięgiem wpływu drgań sejsmicznych i podmuchem fali uderzeniowej powietrza, których źródłem mogą być roboty strzałowe. Rozpatrywane elementy krajobrazu kulturowego są izolowane od wyrobiska K.(1) naturalną przeszkodą terenową jaką jest zbocze góry G. Realizacja planowanego przedsięwzięcia nie będzie się wiązała ze znaczącym oddziaływaniem na zabytki i krajobraz kulturowy. W konsekwencji, kontynuacja eksploatacji złoża melafiru R. nie będzie miała wpływu na dalszy rozwój infrastruktury turystycznej oraz ewentualne zwiększenie potencjału turystyczno-rekreacyjnego regionu. Przyjęta koncepcja funkcjonowania kopalni oparta między innymi o zasadę niepowiększania obszaru koncesyjnego nie będzie wpływać istotnie negatywnie na walory turystyczne regionu. Zdaniem organów obu instancji planowane przedsięwzięcie nie będzie również negatywnie oddziaływać na obszar Parku Krajobrazowego S. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że złoże melafiru R. leży w całości poza jego granicami oraz częściowo w jego otulinie. Kontynuacja działalności wydobywczej w otulinie w/w Parku Krajobrazowego nie jest sprzeczne z ustawowymi podstawami jego funkcjonowania. W kwestii transportu kruszyw z terenu kopalni będącej przedmiotem przedsięwzięcia organy podkreśliły, że transport kruszyw z kopalni, nie stanowi przedsięwzięcia powiązanego technologiczne z przedsięwzięciem polegającym na wydobyciu kopalin. Transport ten odbywa się po istniejących drogach publicznych, które służą celowi przemieszczania ludzi i ładunków w tym np. kruszyw. Nie można zatem mówić o żadnym przekształceniu w terenie lub zmianie sposobu jego wykorzystania, co jest elementem konstytutywnym pojęcia przedsięwzięcia. Według organów w związku z planowanym przedsięwzięciem sposób korzystania z dróg nie pogorszy się. Zważywszy, że planowane przedsięwzięcie będzie w istocie polegać na kontynuacji już prowadzonej działalności, jego realizacja nie będzie się wiązać z koniecznością transportu sprzętu budowlanego oraz maszyn wydobywczych (za wyjątkiem sytuacji wymiany taboru technologicznego i ciężarowego kopalni). Ponadto w chwili obecnej brak jest alternatywnych szlaków transportowych, po których mógłby następować transport kruszyw.

Biorąc pod uwagę powyższe i dbając o to, żeby ująć w decyzji pełny obraz przedsięwzięcia, jak również w celu ograniczenia uciążliwości planowanego przedsięwzięcia na drogach publicznych oraz biorąc pod uwagę stanowisko społeczeństwa wyrażone w trakcie konsultacji społecznych, zdecydowano o wprowadzeniu w decyzji środowiskowej szeregu dodatkowych wymagań opisanych w punktach II.25-II.29 osnowy zaskarżonej decyzji, takich jak obowiązek plandekowania samochodów transportujących kruszywo; obowiązek oczyszczania kół i podwozi samochodów w myjni zlokalizowanej na terenie kopalni - w celu ograniczenia zapylenia dróg; ograniczenie maksymalnej liczby pojazdów ciężarowych, które mogą wjechać na teren kopalni; godzin transportu od 6:00 do 22:00. Organy zaznaczyły również i szeroko umotywowały, że nie ma podstaw do uznania, by zachodziło znaczące oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na chronione obszary Natura 2000. Obowiązki nałożone na wnioskodawcę w pkt VIII decyzji burmistrza w zakresie monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w tym w szczególności obowiązek przedłożenia zbiorczych rocznych wyników badań monitoringowych należy uznać za wystarczające. Postępowanie dotyczy istniejącego przedsięwzięcia, którego oddziaływanie na środowisko jest znane. W konsekwencji wystąpiły warunki do ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla wnioskowanego przez K. przedsięwzięcia.

Dodatkowo SKO w ramach decyzji odwoławczej zaznaczyło, że wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego w zakresie odwołania wniesionego przez S. P. i K. P., albowiem nie mają oni statusu stron w postępowaniu. Nie zostali też zresztą uznani za strony przez burmistrza na etapie postępowania w pierwszej instancji. SKO podkreśliło, że w świetle akt administracyjnych nieruchomość S. i K. P., stanowiąca działki nr [...] i [...] w R., nie graniczy bezpośrednio z działkami na których będzie realizowane przedsięwzięcie. SKO wyjaśniło, że nieruchomość odwołujących się składająca się z działek nr [...] i [...] leży poza ustalonym obszarem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sam fakt położenia nieruchomości w bliskim sąsiedztwie drogi powiatowej [...] stanowiącej na dzień dzisiejszy jedyną możliwą drogę wywozu urobku z kopalni, nie stanowi podstawy do uznania właścicieli za strony postępowania. Stwierdzenie przez organ odwoławczy tej okoliczności, powoduje konieczność umorzenia, zgodnie z art. 138 § 3 kpa, postępowania odwoławczego w zakresie uruchomionym odwołaniem wskazanych osób.

Skargi na decyzję SKO i utrzymaną nią w mocy decyzję burmistrza wnieśli:

- Komitet O. w W.,

- S. w B.,

- Stowarzyszenie P. w B.,

- S. P. i K. P.

Komitet O. i S. w B. zarzuciły naruszenie art. 7, art. 8, art. 75, art. 77 oraz art. 107 § 3 kpa – poprzez niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego (w szczególności Raportu) oraz poprzez selektywny wybór, brak odniesienia się lub zupełne pominięcie istotnych dowodów zgłaszanych przez skarżących. Zarzucono również naruszenie art. 66, art. 80 oraz art. 82 uoiś – poprzez nieprecyzyjne uregulowanie w decyzji środowiskowej wielu zasadniczych kwestii, co jest w sposób nieuprawniony korzystne dla K. W szczególności zarzucono niestaranne wyjaśnienie powiązania przedsięwzięcia z problematyką transportu samochodowego kruszywa i jego szkodliwym oddziaływaniem. Podniesiono niezgodność przedsięwzięcia z uchwałą Rady Miejskiej M. z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego R.(1) oraz obszarów funkcjonalnie z nim związanych (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2010 r. Nr 35, poz. [...]) – dalej jako "MPZP". Niezgodność dotyczy w szczególności: nieprecyzyjnego oznaczenia zakresu przedsięwzięcia, "zwolnienia" K. z przewidzianych w MPZP obowiązków prośrodowiskowych, czy wykorzystania odpadów dla potrzeb rekultywacji. Podniesiono również nierzetelność Raportu w zakresie oddziaływania na elementy środowiska przyrodniczego oraz wadliwość (ogólnikowość) decyzji środowiskowej w zakresie ustalonego rocznego limitu wykorzystania materiałów wybuchowych.

Stowarzyszenie P. z siedzibą w B. – dalej jako SP[...] - zarzuciło naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 66, 81, 82 i 85 ust. 3 uoiś. Podniesiono, że decyzja środowiskowa nie określa precyzyjnie lokalizacji przedsięwzięcia (brak współrzędnych geograficznych). Nadto planowane przedsięwzięcie jest niezgodne z ustaleniami MPZP. Eksploatacja będzie prowadzona na powierzchni [...] ha, natomiast MPZP dopuszcza eksploatację na powierzchni [...] ha. Ponadto, według § 16 ust. 14 MPZP wprowadzenie eksploatacji na polach PE[...] i PE[...] miało być poprzedzone wieloma działaniami prośrodowiskowymi. Części z warunków określonych w MPZP nadal nie wprowadzono i nie ujęto ich również w decyzji, czego przykładem jest kwestia niewykonania ekranu o wysokości co najmniej 3m (o którym stanowi w §16 ust. 14 pkt. 2 lit.e MPZP). Również charakterystyka przedsięwzięcia przedstawiona w punkcie I decyzji burmistrza oraz w załączniku do niej nie jest kompleksowa - nie ma w niej bowiem mowy o planowanej działalności w zakresie odzysku odpadów, podczas gdy przedsięwzięcie będzie się wiązać z prowadzeniem działalności w zakresie odzysku odpadów. Decyzja środowiskowa zawiera wiele warunków i obowiązków o charakterze ogólnikowym i nieweryfikowalnym. Nadto uzgodnienie RDOŚ w formie postanowienia z dnia 23 III 2016 r. (znak WOOŚ.4242.124.2015.MS.5) nie odnosi się do całości dokumentacji merytorycznej będącej przedmiotem postępowania (pominięto m.in.: Koreferat z 19 X 2015 r. do części przyrodniczej Raportu oraz Aneks do koreferatu datowany na 16 XI 2015 r.; Analizę zarzutów dotyczących Raportu OOŚ; pismo Dolnośląskiego Zespołu Parków Krajobrazowych z dnia 11 IV 2016 r. oraz protokół z posiedzenia Regionalnej Rady Ochrony Przyrody we Wrocławiu z dnia 15 II 2016 r., na którym członkowie Rady bardzo krytycznie wyrazili się na temat walorów merytorycznych Raportu). W ocenie SP[...] brak jest kompleksowego rozwiązania problemu transportu urobku z kopali. Nie przeprowadzono autonomicznej i wyczerpującej analizy oddziaływania wariantu polegającego na innym niż proponuje K. sposobie transportu urobku z kopalni. W świetle tego, że problematyka uciążliwości transportu samochodowego jest zgłaszana przez organizacje społeczne od wielu lat, to brak analizy tego zagadnienia narusza art. 8 kpa. W dokumentacji postępowania nie przedstawiono też oddziaływania kopalni (tj. dalszego jej funkcjonowania na większym niż dotychczas obszarze) względem założeń ochrony obszarów Natura 2000, tzn. nie wiadomo, jaki będzie wpływ inwestycji na cele środowiskowe obszarów Natura 2000. Przeprowadzona ocena nie kieruje się koniecznością osiągnięcia właściwego stanu ochrony celów i przedmiotów ochrony obszaru Natura 2000 - czyli nie określa tego, czy przedsięwzięcie może wpłynąć (a jeśli tak - to w jaki sposób) na proces osiągania właściwego stanu ochrony siedlisk i gatunków przyrodniczych, dla ochrony których ustanowiono obszary Natura 2000. W celu przeprowadzenia takiej oceny należałoby odnieść się do obecnego stanu ochrony siedlisk i gatunków, a następnie dokonać oceny wpływu zarówno na stan obecny, jak i na stan docelowy ("właściwy stan ochrony"). Zdaniem SP[...] dokumentacja postępowania, w tym Raport i jego liczne uzupełnienia i wyjaśnienia, nie jest dokumentacją rzetelną, spójną i wolną od niejasności i nieścisłości. Organy powierzchownie odniosły się też do uwag na temat zgodności przedsięwzięcia z ustaleniami rozporządzenia nr 9/2016 Dyrektora RZGW we Wrocławiu z 14 VII 2016 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Ś. (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2016 r., poz. 3675) .

S. P. i K. P. w swojej skardze zarzucili naruszenie art. 28 kpa w zw. z art. 140 i art. 144 kc, art. 77 § 1 i at. 80 kpa, poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje status strony oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa, poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania administracyjnego odwoławczego. Skarżący podnieśli, że w toku postępowania powoływali się na to, że ich nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (hałas, wibracje, zapylenie oraz inne zanieczyszczenia) z uwagi na bliskość wobec kopalni oraz drogi powiatowej, po której jeżdżą ciężarówki wywożące z niej urobek. Nadto, decyzja burmistrza została im doręczona jako stronom postępowania.

W odpowiedzi na powyższe skargi SKO podtrzymało w pełni swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie wszystkich skarg.

Pismami procesowymi z 8 i 16 V 2017 r. K. zgłosiła swój udział w sprawie w charakterze uczestniczki postępowania.

Postanowieniem z dnia 8 VI 2017 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę S. w B.

Pismami procesowym z 21 XI i z 1 XII 2017 r. uczestniczka postępowania - K. wniosła o oddalenie skarg odnosząc się obszernie do sformułowanych w nich zarzutów oraz wyjaśniając dodatkowo kwestie wariantowania przedsięwzięcia oraz problematykę transportu kopalin.

Postanowieniem z dnia 29 XI 2017 r. Sąd zarządził połączenie spraw ze skarg: Komitetu O., Stowarzyszenia P. w B. oraz S. P. i K. P. do wspólnego prowadzenia i rozstrzygnięcia pod sygn. akt II SA/Wr 238/17.

Wyrokiem z 20 XII 2017 r. (sygn. akt II SA/Wr 238/17) tutejszy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję burmistrza. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzje zostały wydane w warunkach niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Sąd w składzie orzekającym stwierdził brak wystarczających ocen ze strony organów w zakresie obciążenia środowiska i infrastruktury technicznej związanego z transportem kruszyw z terenu kopalni. Nadto przedstawione w Raporcie warianty przedsięwzięcia różniły się wyłącznie powierzchnią obszaru górniczego, przy czym nie wyjaśniono dlaczego odstąpiono od obszaru proponowanego przez burmistrza [...] ha i przyjęto ostatecznie obszar [...] ha. Nie wyjaśniono również dostatecznie kwestii zgodności przedsięwzięcia z MPZP, skoro przewiduje on planowane przedsięwzięcie jednak nie na tak dużym obszarze górniczym, jaki wynika z decyzji burmistrza. Zastrzeżenia Sądu budziła też prawidłowość uzgodnienia przedsięwzięcia przez RDOŚ. Postanowienie uzgadniające wydano bowiem w dniu 23 III 2016 r., przez co nie uwzględniono w nim istotnych dokumentów w sprawie jak np. Analiza zarzutów dotyczących Raportu OOŚ z 8 VI 2016 r. RDOŚ nie znał zatem całości Raportu, podobnie jak pisma Zespołu Parków Krajobrazowych z 11 IV 2016 r. oraz Koreferatu i Aneksu do koreferatu, a także protokołu z posiedzenia Regionalnej Rady Ochrony Przyrody we Wrocławiu z 15 II 2016 r. Zdaniem Sądu kwestionowana decyzja budziła także zastrzeżenia w zakresie braku precyzyjnego określenia przedsięwzięcia przy zastosowaniu współrzędnych geograficznych. Zarazem Sąd stwierdził, że zarzuty skarg odnoszące się do merytorycznych stanowisk i wniosków w zakresie szczegółowych merytorycznych ustaleń Raportu, postanowienia uzgadniającego oraz ustaleń zawartych w decyzji środowiskowej nie mogły być uwzględnione przede wszystkim z uwagi na wskazane braki w zakresie postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie niepełna ocena oddziaływania na środowisko całości przedsięwzięcia czyniła – w ocenie Sądu - przedwczesnym rozstrzygnięcie SKO przyjmujące brak interesu prawnego po stronie S. P. i K. P.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K., wyrokiem z dnia 16 XII 2020 r. (II OSK 1650/18) uchylił opisany wyżej wyrok i przekazał sprawę tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd II instancji wyjaśnił, że tego rodzaju rozstrzygnięcie uzasadnione było względami procesowymi, bowiem nie wyjaśniono, czy skarżący – Komitet O. jest organizacją społeczną, która ma zdolność procesową w sprawie. W ocenie Sądu II instancji wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez stowarzyszenie zwykłe stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, tak więc wniesienie skargi wymaga umocowania lub jej podpisania przez wszystkich członków stowarzyszenia. W rezultacie merytoryczne rozpoznanie skargi Komitetu O., podpisanej jedynie przez przewodniczącą upoważnioną statutowo do reprezentacji, stanowiło przesłankę nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 ppsa. Sąd II instancji nakazał więc tutejszemu Sądowi wezwać Komitet O. do prawidłowego podpisania skargi lub prawidłowego umocowania osoby, która ją podpisała, a w razie nieuzupełnienia tych braków wydać w stosunku do tego skarżącego rozstrzygnięcie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 5 ppsa, a w odniesieniu do pozostałych skarżących - rozpoznać skargi.

Postanowieniem z dnia 15 III 2021 r. tutejszy Sąd, po bezskutecznym wezwaniu Komitetu O. do usunięcia braków w zakresie zdolności procesowej, odrzucił skargę.

Pismem procesowym z dnia 18 I 2022 r. SKO w wykonaniu wielokrotnych wezwań uzupełniło akta administracyjne sprawy przesyłając załącznik graficzny do MPZP obrazujący wszystkie działki geodezyjne objęte zaskarżoną decyzją.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 23 III 2022 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 III 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.), o czym poinformowano strony i uczestników postepowania.

Pismem procesowym z dnia 31 III 2022 r. S. P. i K. P. podtrzymali swoje stanowisko zaznaczając, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań powinno zostać umorzone z uwagi na wygaśnięcie koncesji przysługującej K. Podtrzymali przy tym obawy związane z wpływem transportu urobku z kopalni w bezpośredniej bliskości ich domu, co stanowi źródło ich interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy nadmienić, że skargę wniesioną przez SP[...] (Stowarzyszenie P.) należało uznać za dopuszczalną. Zgodnie z art. 50 § 1 ppsa, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. SP[...] jest bowiem stowarzyszeniem (KRS nr [...]), którego statutowym celem jest m.in. ochrona środowiska naturalnego realizowana m.in. przez udział w postępowaniach sądowych i składanie skarg dotyczących przedsięwzięć mogących oddziaływać na środowisko (§ 9 pkt 1 i § 10 pkt 7 Statutu – akta sądowe tom II, k. 226). Ponadto z akt administracyjnych wynika, że SP[...] brało udział w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją SKO.

Zasadniczą podstawę materialnoprawną decyzji kwestionowanej przez SP[...] oraz przez S. P. i K. P. stanowił art. 71 ust. 1 i art. 80 uoiś.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (art. 71 ust. 1 uoiś). Stosownie do art. 80 ust. 1 uoiś, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 uoiś; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Dodatkowo, przedsięwzięcie nie może pozostawać w sprzeczności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co expressis verbis wynika z art. 80 ust. 2 i 3 uoiś.

Analiza akt administracyjnych oraz treści decyzji SKO jaki i poprzedzającej ją decyzji środowiskowej burmistrza wskazuje, że organy uwzględniły wszystkie określone wyżej przesłanki.

Przede wszystkim uwzględniono wszystkie ustalenia Raportu w jego ostatecznej wersji z X 2015 r. (uzgodnionej przez RDOŚ postanowieniem z 23 III 2016 r.). Organy obu instancji trafnie stwierdziły, że Raport spełnia wymagania treściowe określone w art. 66 uoiś. Burmistrz zaznaczył przy tym, że Raport przewidywał pierwotnie dwa warianty przedsięwzięcia: wariant 1 – zakładający utrzymanie dotychczasowego obszaru górniczego R. o powierzchni [...] ha (utworzonego koncesją nr [...]) oraz wariant alternatywny 2 – zakładający zmniejszenie obszaru górniczego do [...] ha, który został wskazany do realizacji kontynuacji przedsięwzięcia. Ostatecznie jednak w wyniku konsultacji społecznych K. wyraziła zgodę na przyjęcie do dalszego procedowania wariantu ograniczającego projektowany obszar górniczy do powierzchni [...] ha. Burmistrz w kwestionowanej decyzji zaznaczył również, że przedmiotem oceny nie było przedsięwzięcie nowe, którego oddziaływanie na środowisko może być nieznane. Postępowanie dotyczyło bowiem działalności prowadzonej od około 100 lat, w tym ponad 20 lat podmiotem wydobywającym była K. Aspekty środowiskowe przedsięwzięcia mogły być więc dokładnie ustalone w oparciu o istniejący stan rzeczy i rzeczywisty wpływ działalności na środowisko. Burmistrz zaznaczył też, że organy nadzorujące i kontrolujące działalność kopalni nie stwierdziły działań, które prowadziłyby do nakazania wstrzymania lub zaniechania jej działalności. Mając na względzie zebrany materiał dowodowy, ze szczególnym uwzględnieniem Raportu, w motywach decyzji burmistrza przeprowadzono szeroką analizę wpływu planowanego przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, tj.: zajęcie i rzeźbę terenu, krajobraz, powietrze, gospodarkę odpadami, klimat akustyczny, powierzchnię ziemi, struktury wodne i gruntowo-wodne, środowisko przyrodnicze (z uwzględnieniem obszarów chronionych, w tym obszarów Natura 2000), ludzi, klimat, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy.

W zaskarżonej decyzji uwzględniono również wyniki etapu uzgodnieniowego zakończonego postanowieniem RDOŚ z 23 III 2016 r. uzgadniającym wnioskowane przedsięwzięcie. Należy zaznaczyć, że postępowanie uzgadniające w zakresie ostatecznej wersji Raportu toczyło się w okresie od XI 2015 r. do III 2016 r., w ramach którego K. składała dodatkowe wyjaśnienia w kwestii aspektów przyrodniczych (m.in.: zasięgu wyrobiska w kontekście ochrony płatów siedlisk przyrodniczych, inwentaryzacji przyrodniczej, proponowanego monitoringu), rozwiązań w zakresie minimalizowania oddziaływania akustycznego oraz zasięgu wydobycia. Wyjaśniano także wpływ przedsięwzięcia na krajobraz, natężenie ruchu pojazdów, gospodarkę odpadami i cele środowiskowe określone w Planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O. (zob. akta burmistrza tom V, k. 285 oraz Informacje uzupełniające w zakresie aspektów przyrodniczych i środowiskowych). W konsekwencji RDOŚ uzgodnił przedsięwzięcie określając jego szczegółowe warunki na etapie realizacji jak i eksploatacji przedsięwzięcia, oraz nakazując prowadzenie monitoringu wskazanych elementów przyrodniczych, co zostało ostatecznie ujęte w decyzji środowiskowej burmistrza.

W kontrolowanej sprawie uwzględniono także wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. W świetle art. 85 ust. 2 pkt 1 lit.a uoiś, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinno m.in. zawierać informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa. Problematyce tej poświęcony został pkt XI uzasadnienia decyzji burmistrza (str. 59-96), gdzie szczegółowo opisano kwestie podnoszone na tym etapie oraz stanowisko przyjęte w decyzji. W szczególności zaznaczono, że w rezultacie udziału społeczeństwa: ograniczono zakres przestrzenny obszaru górniczego, ograniczono eksploatację złoża do rzędnej 700 m n.p.m. i do ilości 1,5 mln Mg/rok, zakazano odwadniania wgłębnego, nałożono nakazy celem zminimalizowania emisji pyłów, ograniczono godziny transportu (od 6:00 do 22:00) oraz możliwość wykonywania robót strzałowych (w dni robocze od poniedziałku do piątku, maksymalnie 2 razy na dobę w godzinach od 8:00 do 18:00). Burmistrz przedstawił również stanowisko odnośnie do pozostałych kwestii podnoszonych w uwagach, wnioskach i zarzutach zgłaszanych przez szereg osób i podmiotów, w tym organizacje społeczne.

Kwestionowana decyzja uwzględnia również wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, co wynika z pkt. V sentencji decyzji środowiskowej. Ostateczne stanowisko strony czeskiej zaprezentowane zostało w załączniku do pisma z dnia 26 X 2015 r. podpisanego przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Ocen Oddziaływania na Środowisko w Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (zob. akta burmistrza - tom V, k. 266; tom III, k. 125). W decyzji środowiskowej ujęto postulowane przez stronę czeską warunki, w tym: minimalizowanie poziomu zapylenia lub hałasu; udokumentowanie, na życzenie strony czeskiej, jak warunki podane w dokumentacji są realizowane, kto i jak odpowiada za ich realizację oraz w jaki sposób przebiegać będzie kontrola realizacji warunków; aktywne organizowanie rozmów z reprezentantami samorządów w celu poszukiwania dalszych form możliwej wzajemnej pomocy przy obniżaniu negatywnego oddziaływania w przypadku jego wystąpienia poza granicą państwową.

Organy obu instancji trafnie też oceniły kwestię dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia w świetle przepisów wynikających z MPZP. Należy na wstępie zaznaczyć, że biorąc pod uwagę sposób oznaczenia w decyzji środowiskowej zasięgu przestrzennego przedsięwzięcia (tj. m.in. poprzez odesłanie do numerów działek ewidencyjnych), Sąd zobligował SKO do uzupełnienia akt administracyjnych, poprzez nadesłanie załącznika graficznego do MPZP w formie obrazującej poszczególne działki ewidencyjne, do których odwołuje się decyzja środowiskowa. Analiza nadesłanego załącznika graficznego w połączeniu z częścią tekstową MPZP prowadzi do wniosku, że przedsięwzięcie nie pozostaje w sprzeczności z MPZP. Zasadnie organy obu instancji podkreśliły, że projektowany obszar górniczy R.(2) objęty decyzją środowiskową znajduje się na terenie wymienionych działek geodezyjnych a zarazem na obszarze oznaczonym w MPZP symbolami PE[...]-PE[...] (odkrywkowa eksploatacja kopalin). Co przy tym istotne, tereny PE[...]-PE[...] przeznaczone zostały dla celów bezpośredniej eksploatacji złoża, zaś teren PE[...] na cele składowania mas ziemnych i skalnych (zob. § 23 ust. 4 i 5 MPZP). W obrębie terenów oznaczonych symbolem PE przewidziano lokalizację obiektów i urządzeń związanych z pracami górniczymi oraz rekultywacją wyrobisk oraz zwałowisk i składowisk mas ziemnych i skalnych, a także lokalizację obiektów i urządzeń towarzyszących, w tym komunikacyjnych i infrastrukturalnych (§ 23 ust. 1 MPZP).

W ocenie Sądu w składzie orzekającym zakwestionowana decyzja środowiskowa burmistrza spełnia także wymagania formalne określone w art. 82 i art. 85 uoiś. Uzasadnienie decyzji ma charakter kompleksowy i wyczerpujący. Burmistrz w szczególności poinformował o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; ustalenia zawarte w Raporcie; uzgodnienia oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko. Także decyzja odwoławcza SKO odnosi się szczegółowo zarówno do elementów stanu faktycznego jak i podstawy prawnej rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu zarzutów i argumentów podniesionych w odwołaniach.

Oczywiście przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji Sąd wziął także pod uwagę zarzuty i towarzyszące im argumenty podnoszone w ramach wniesionych skarg.

Analizując argumentację skargi SP[...], Sąd stwierdził co następuje:

Nietrafny jest zarzut kwestionujący prawidłowość określenia lokalizacji przedsięwzięcia. Należy podkreślić, że w świetle art. 82 ust. 1 pkt 1 lit.a uoiś, decyzja środowiskowa określać ma "rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia". Ustawodawca nie wprowadził przy tym żadnych kwalifikowanych wymagań co do sposobu konkretyzacji lokalizacji przedsięwzięcia. Nie zmienia to jednak faktu, że ten element decyzji sformułowany powinien być w sposób jednoznaczny, umożliwiający każdemu identyfikację zakresu przestrzennego przedsięwzięcia. Kontrolowana decyzja spełnia jednak tak oznaczone kryterium. Burmistrz określił bowiem lokalizację przedsięwzięcia, poprzez wskazanie numerów działek geodezyjnych ([...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] – obręb R.) zaznaczając zarazem, że dopuszczone do realizacji przedsięwzięcie ograniczone będzie do projektowanego obszaru górniczego R.(2) o pow. [...] ha mieszczącego się w obszarze górniczym R.(1) wyznaczonym w poprzedniej koncesji nr [...]. Burmistrz określił zatem zakres przestrzenny przedsięwzięcia przy pomocy obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów. Nie można zaś wymagać od organu ochrony środowiska, by już na etapie ustalania środowiskowych uwarunkowań oznaczał zakres projektowanego obszaru górniczego R.(2) za pomocą współrzędnych geograficznych. Kompetencja do utworzenia obszaru górniczego, a więc i do precyzyjnego wyznaczenia jego granic, należy do organu administracji geologicznej w ramach decyzji udzielającej koncesji. Na etapie środowiskowych uwarunkowań wystarczające jest określenie miejsca realizacji przedsięwzięcia w sposób umożliwiający rozpoznanie jego wpływu na poszczególne elementy otaczającego środowiska.

Nie ma podstaw do stwierdzenia, że przedsięwzięcie objęte kwestionowaną decyzją sprzeczne jest z postanowieniami MPZP. Jak już wyżej zasygnalizowano, cały projektowany obszar górniczy R.(2)" znajduje się na terenach, które według § 23 MPZP przeznaczone są na cele odkrywkowej eksploatacji kopalin jako tereny PE[...]-PE[...], przy czym tereny PE[...]-PE[...] przeznaczone są pod bezpośrednią eksploatację złoża, zaś teren PE[...] służyć ma składowaniu mas ziemnych i skalnych. Nie stanowi też podstawy do uznania decyzji środowiskowej za niezgodną z MPZP fakt, że nie powtarza ona ustaleń zawartych w MPZP dotyczących wymagań z zakresu ochrony środowiska. Ustalenia MPZP jako aktu normatywnego o charakterze generalno-abstrakcyjnym są bowiem wiążące niezależnie od treści decyzji i dotyczą każdego podmiotu, który wykorzystuje tereny objęte ustaleniami MPZP. Niewątpliwie według § 23 ust. 4 MPZP, na terenach o symbolu PE[...] i PE[...] dopuszcza się prowadzenie eksploatacji złoża po spełnieniu warunków określonych w § 16 ust. 14 MPZP, w tym wykonania ekranu chroniącego drogę powiatową od uciążliwości związanych z eksploatacją. Nietrafne jest jednak przyjęte w skardze założenie, że skoro takiego ekranu nie wykonano jak również nie ujęto tego obowiązku w decyzji środowiskowej, to zachodzi sprzeczność przedsięwzięcia z MPZP. Jak już wyżej wyjaśniono, wszelkie nakazy wynikające z MPZP, a mające na celu ochronę środowiska przy wykonywaniu działalności górniczej, stanowią samoistne źródło obowiązków ciążących na przedsiębiorcy, a ich przestrzeganie może być w stosownym czasie weryfikowane przez organy ochrony środowiska. Decyzja środowiskowa nie musi, a nawet nie powinna, tych nakazów powtarzać ani też do nich odsyłać. Sprzeczność decyzji środowiskowej z MPZP mogłaby wystąpić, gdyby decyzja taka zwalniała od nakazów określonych w MPZP, ewentualnie gdyby wprowadzała ustalenia wykluczające wykonanie zawartych w MPZP nakazów. W kontrolowanej sprawie jednak żaden z takich przypadków nie zachodzi.

Odnośnie zaś do zawartego na str. 24 - 25 uzasadnienia decyzji SKO stwierdzenia, że powierzchnia projektowanego obszaru górniczego R.(2) wynosi [...] ha zaś tereny MPZP przeznaczone pod eksploatację melafiru wynoszą [...] ha, to – wbrew sugestii strony skarżącej – nie przesądza to o niezgodności przedsięwzięcia z MPZP. Jak wynika z materiału dowodowego, tereny o funkcji PE[...], PE[...] i PE[...], które według MPZP zostały przeznaczone pod eksploatację złoża, zajmują łącznie powierzchnię [...] ha. Planowane przedsięwzięcie zakłada prowadzenie prac odkrywkowych i wydobywczych wyłącznie w granicach terenów PE[...] i PE[...] oraz większości terenu PE[...]. Pozostały obszar przedsięwzięcia obejmuje zaś teren PE[...] i będzie wykorzystywany na cele związane ze zwałowaniem mas skalnych i ziemnych, zgodnie z ustaleniami MPZP (zob. Raport, s. [...]-[...]; postanowienie RDOŚ z 23 III 2016 r., s. [...]; "Informacje uzupełniające ..." s. [...] – [...]). Sąd zwraca uwagę, że "obszar górniczy" to nie tylko przestrzeń, w której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny, ale również przestrzeń prowadzenia innych robót górniczych niezbędnych do wykonywania koncesji, w tym zwałowania nadkładu (zob. art. 6 ust. 1 pkt. 5 i 12 ustawy z dnia 9 VI 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze – Dz.U. z 2021 r., poz. 1420). Faktem też jest, że w pkt. VIII uzasadnienia decyzji środowiskowej burmistrz wyjaśnił, że zwrócił się do K. o ograniczenie projektowanego obszaru górniczego do powierzchni [...] ha, na co K. wyraziła zgodę, gdy tymczasem zakres projektowanego obszaru górniczego R.(2) określono ostatecznie w decyzji na [...] ha. Jest to jednak wyłącznie konsekwencja zmiany metodologii pomiarów geodezyjnych wynikającej z transformacji mapy sytuacyjno-wysokościowej do państwowego układu współrzędnych prostokątnych "1965" a następnie do układu "2000" (akta sądowe, tom III, k. 457). Niezależnie od tego należy podkreślić, że jest to korekta in minus, co wyklucza możliwość przyjęcia, że na skutek tego rodzaju zmiany nastąpić może jakiekolwiek poszerzenie zakresu oddziaływania przedsięwzięcia w stosunku do obszaru zadeklarowanego.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi SP[...] trzeba podkreślić, że kwestionowana decyzja środowiskowa dotyczyła przedsięwzięcia w postaci eksploatacji złoża (wydobywania melafiru) a nie przedsięwzięcia w postaci przetwarzania odpadów. Elementy gospodarki odpadami, nieuchronne przy wykonywaniu w zasadzie wszystkich przedsięwzięć, nie stanowią w takim przypadku przedmiotu przedsięwzięcia. Niejasne jest więc, w jaki sposób ewentualny odzysk odpadów na etapie rekultywacji terenu (polegający na wypełnianiu odpadami wyrobiska) miałby zostać uwzględniony w kwalifikacji przedsięwzięcia w kontekście rozporządzenia PZOŚ. Powołane rozporządzenie, wyliczając rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, nie wskazuje przedsięwzięcia polegającego na odzysku odpadów poza instalacjami, a tego rodzaju odzysk wchodziłby w grę w przypadku rekultywacji. Nie wskazuje ono również przedsięwzięcia polegającego na rekultywacji wyrobiska górniczego. Niezasadnie w skardze podnosi się brak określenia w decyzji środowiskowej charakterystyki i warunków działalności związanej z odzyskiem odpadów. Tego rodzaju warunki określone mogą być wyłącznie w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów, co zostało jednoznacznie wyartykułowane w decyzji środowiskowej burmistrza na s. 81. W decyzji tej zastrzeżono przy tym obowiązek przeprowadzania sukcesywnej rekultywacji tych obszarów, które zostają wyłączone z ruchu zakładu. Rekultywacja musi być przy tym poprzedzona odpowiednimi zabiegami technicznymi i biologicznymi, poprzez odtworzenie warstwy próchnicznej (pkt. II. 40 decyzji środowiskowej).

Nie ma również podstaw do uwzględnienia argumentacji skargi, że warunki określone w kwestionowanej decyzji środowiskowej są ogólnikowe, błędne czy nieweryfikowalne. Dotyczy to m.in. postanowień pkt. VIII.4 decyzji środowiskowej przewidującego konieczność prowadzenia monitoringu stanowisk lęgowych i żerowiskowych wybranych gatunków ptaków. W skardze zakwestionowano prawidłowość stosowania do tego celu metodyki Monitoringu Ptaków Polskich podkreślając, że jest ona właściwa dla badań wielkoobszarowych a nie małych powierzchni, zwłaszcza trudnych warunków górskich. Nie wyjaśniono jednak, jaka – zdaniem SP[...] – metodyka monitoringu powinna być przyjęta w konkretnym przypadku. Tymczasem jak wynika z danych powszechnie dostępnych, Monitoring Ptaków Polskich (MPP) jest elementem Państwowego Monitoringu Środowiska. Zastosowanie standardowych metod badawczych pozwala na otrzymanie powtarzalnych, reprezentatywnych wyników na temat takich parametrów populacji ptaków, jak: wskaźniki lub oceny całkowitej liczebności, wskaźniki rozpowszechnienia, ocena zasięgu występowania, krótko- i długoterminowe trendy ich zmian oraz, dla wybranych gatunków, również wskaźniki produktywności, dające istotne informacje na temat sukcesu lęgowego badanych ptaków. MPP obejmuje przy tym system programów dedykowanych grupom gatunków lub pojedynczym gatunkom. Każdy podprogram wykorzystuje metody dostosowane do specyfiki monitorowanej grupy ptaków i jest prowadzony w odpowiednim sezonie (https://monitoringptakow.gios.gov.pl/). Odwołanie się więc w decyzji środowiskowej do metodyki MPP nie może być uznane za błędne czy nieuzasadnione. Jak trafnie zauważyło SKO w decyzji odwoławczej, decyzja środowiskowa określa najistotniejsze uwarunkowania metodyczne, tj. przedmiot monitoringu (gatunki i siedliska) i terminy jego wykonania. Co więcej, w pkt. VIII.6 decyzji środowiskowej zastrzeżono, że badania monitoringowe winni wykonywać właściwi specjaliści zgodnie z metodyką MPP lub w przypadku braku takiej metodyki, metodyką ekspercką. Szczegółowy plan monitoringów obejmujący cele, metody, zakres przestrzenny i harmonogram podlega zaś akceptacji właściwych organów. Należy podkreślić, że w myśl art. 82 ust. 1 pkt 2 lit.b uioś, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ - w przypadku gdy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika potrzeba zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - nakłada obowiązek tych działań. Zakwestionowana decyzja spełnia ten warunek.

Analizując podniesioną w skardze kwestię zakresu dokumentacji przedłożonej RDOŚ celem uzgodnienia przedsięwzięcia, to w myśl art. 77 ust. 2 uioś, organ występujący o uzgodnienie zobligowany był przedłożyć: 1) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; 2) raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, RDOŚ przed wydaniem postanowienia uzgadniającego z dnia 23 III 2016 r. takie dokumenty otrzymał. Wbrew założeniom skargi, organ uzgadniający nie jest zobligowany do analizy "całości dokumentacji merytorycznej będącej przedmiotem postępowania", to bowiem jest rolą organu wydającego decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań. Niezależnie od tego trzeba jednak zaznaczyć, że RDOŚ w toku procedury uzgodnieniowej niewątpliwie dysponował takimi dokumentami wymienionymi w skardze jak Koreferat do części przyrodniczej Raportu oraz Aneks do Koreferatu. Wynika to jednoznacznie ze str. [...] protokołu posiedzenia Regionalnej Rady Ochrony Przyrody z dnia 15 II 2016 r., który SP[...] przecież samo załączyło do odwołania od decyzji środowiskowej (akta administracyjne, tom VI, k.351). RDOŚ był uczestnikiem tego posiedzenia, tak więc okoliczności podnoszone na posiedzeniu były mu znane. RDOŚ przeprowadził zresztą szczegółowe postępowanie, w ramach którego występował do inwestora o złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów celem przeprowadzenia rzetelnej analizy przedsięwzięcia. Nie ma więc podstaw do uznania, że postanowienie w przedmiocie uzgodnienia zostało wydane w warunkach niedysponowania przez organ uzgadniający dostateczną dokumentacją.

Nie może stanowić podstawy do uchylenia zakwestionowanej decyzji okoliczność, że burmistrz nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z aneksu do koreferatu datowanego na 16 XI 2015 r. Z zaskarżonej decyzji wynika, że zarówno burmistrz jak i SKO traktowały ten dokument jako integralną część materiału dowodowego poddanego ocenie w toku postępowania. Brak takiego postanowienia nie mógł więc mieć wpływu na wynik postępowania. Podobnie należy ocenić zarzut podnoszący, że burmistrz nie ustosunkował się do pisma SP[...] z dnia 17 V 2011 r. Sąd zwraca uwagę, że argumenty podniesione w tym piśmie dotyczyły pierwotnej wersji Raportu z 2012 r. dotyczącej odmiennego wariantu przedsięwzięcia w stosunku do wariantu ostatecznie zaakceptowanego mocą kwestionowanej decyzji.

W kwestii rzetelności przeprowadzonej w postępowaniu administracyjnym oceny oddziaływania na środowisko, to jak już wyżej wyjaśniono, prawnym obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań biorąc pod uwagę: 1) wyniki wymaganych uzgodnień i opinii; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa i 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone (art. 80 ust. 1 uioś). Oczywiście weryfikacja raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest przy tym istotnym elementem oceny oddziaływania na środowisko (art. 3 ust. 1 pkt 8 uioś). Weryfikacja ta nie może być jednak rozumiana opacznie. Nie może się ona sprowadzać do samoistnego kwestionowania przez organ ochrony środowiska ustaleń i wniosków wynikających z raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wójt (burmistrz, prezydent) jest zresztą organem administracji ogólnej a nie specjalnej, tak więc nie sposób oczekiwać od niego, że przeprowadzi specjalistyczną ocenę raportu oddziaływania na środowisko. Problematyka oceny (weryfikacji) przez wójta (burmistrza, prezydenta) raportu oddziaływania na środowisko w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań niczym nie różni od problematyki oceny innych dowodów. W przypadku postępowania administracyjnego normatywną podstawę oceny wiarygodności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko stanowi art. 80 kpa. Wynika z niego, że organ administracji ma obowiązek dokonania ustaleń na postawie "oceny" całokształtu materiału dowodowego. Dowód z raportu należy ocenić tak samo jak ocenia się dowód z innego dokumentu, dowód z zeznań świadka, czy dowód z oględzin. Każdy z tych dowodów ma być oceniony przez pryzmat innych dowodów zebranych w postępowaniu, a to z tego względu, że tylko takie postępowanie daje rękojmię dokonania ustaleń zgodnych z prawdą (art. 7 kpa). Swobodna ocena dowodów nie jest oczywiście oceną dowolną. Wprawdzie przepis art. 80 kpa nie wyraża wprost kryteriów swobodnej oceny dowodów, to jednak wynikają one z jej istoty i celu jakiemu ma służyć. Nie sposób wyobrazić sobie, by w ramach tak definiowanej oceny organ opierał swe ustalenia na dowodach niezgodnych z przepisami prawa albo też dokonywał ustaleń sprzecznych z elementarną (ogólną) wiedzą, doświadczeniem życiowym, czy zdrowym rozsądkiem (logiką). Te kryteria właśnie powinny być brane pod uwagę przy ocenie materiału dowodowego, w tym przy ocenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Z całą więc pewnością procesowa ocena raportu musi obejmować jego zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. Z całą też pewnością weryfikowana powinna być warstwa merytoryczna raportu, ale tylko w takim zakresie, w jakim pozwalają na to inne dowody oraz wskazania wiedzy ogólnej, doświadczenia życiowego i zdrowego rozsądku. Elementy oceny specjalistycznej raportu zostały natomiast przez ustawodawcę zapewnione, poprzez uzależnienie możliwości wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach od uprzedniego uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z organem administracji specjalnej, tj. z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (art. 77 ust. 1 pkt 1 uioś). Jakkolwiek stanowisko to nie zawsze ma charakter wiążący, to jednak stanowi każdorazowo istotny element materiału procesowego. Obrazuje bowiem stanowisko organu specjalistycznego w kwestii realizacji przedsięwzięcia, a w szczególności w kwestii ustaleń zawartych w raporcie. Ustrojowa pozycja organu uzgadniającego zapewnia zarazem optymalne warunki do formułowania ocen w sposób obiektywny i bezstronny, a więc wolny od zarzutów ewentualnego powiązania czy to z osobą inwestora czy też ze stronami postępowania kontestującymi przedsięwzięcie. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który dodatkowo został uzgodniony, ma niewątpliwie szczególną moc dowodową, tak więc zakwestionowanie jego ustaleń wymaga przeciwdowodu o dużym stopniu wiarygodności.

Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażane wielokrotnie w orzecznictwie stanowisko, że zastrzeżenia wobec przedłożonego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie będą uznane za gołosłowne, jeżeli są poparte na przykład ekspertyzą, która w sposób udokumentowany wskazuje na wady raportu. Podważenie treści (ustaleń) raportu może nastąpić, co do zasady, jedynie przez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań przyrodniczych (tzw. kontrraportu), sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy raportu, którego wnioski pozostawałyby w rażącej sprzeczności z wnioskami zawartymi w raporcie przedłożonym przez inwestora (zob. np. wyroki NSA: z 28 X 2016 r., II OSK 844/16; z 20 III 2014 r., II OSK 2564/12; z 5 III 2019 r. II OSK 965/17 - CBOSA). Sąd administracyjny nie może zaś samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu w zakresie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe. Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń (wyrok NSA z 31 I 2018 r., II OSK 907/16 - CBOSA). Zaznacza się przy tym, że ocena raportu z pewnych koniecznych względów musi być ograniczona, gdyż organ nie dysponuje odpowiednią specjalistyczną wiedzą, aby móc w pełni zweryfikować wszystkie jego aspekty. Jeżeli zdaniem organu oceniany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko odpowiada przepisom prawa oraz jest spójny, logiczny i przekonujący, to organ nie jest obowiązany do samodzielnego badania i ustalania okoliczności i danych objętych raportem, w oparciu o wiedzę specjalistyczną (wyrok NSA z 27 X 2015 r., II OSK 412/14 – publ. CBOSA).

W kontrolowanej sprawie organy nie miały podstaw do uznania ustaleń i wniosków Raportu za niewiarygodne czy wręcz nieprawdziwe. W szczególności nie stanowi podstaw do podważenia ustaleń Raportu zawarta w skardze sugestia, jakoby po zaprzestaniu działalności kopalni w związku z wygaśnięciem koncesji w 2015 r. mogły się w sąsiednim obszarze wytworzyć nowe siedliska gatunków lub siedliska przyrodnicze, co z kolei oznaczałoby konieczność przeprowadzenia ponownej inwentaryzacji tych obszarów. W decyzji burmistrza zaznaczono przecież, że pomimo wygaśnięcia koncesji prace w kopalni nadal trwają w zakresie kruszenia i wywożenia urobku pozyskanego w trakcie robót strzałowych prowadzonych w ostatnich miesiącach obowiązywania koncesji. Oddziaływania kopalni nadal więc występowały, w tym oddziaływania akustyczne, których niewielką składową jest oddziaływanie robót strzałowych (decyzja środowiskowa burmistrza, s. 56). Sąd podziela w tym względzie również stanowisko SKO uznające za mało prawdopodobne, by dodatkowe cenne siedliska przyrodnicze i siedliska gatunków powstały w tak krótkim czasie. Podnoszona w skardze teza, że w pobliżu kopali istnieją siedliska dogodne dla fauny, które mogą być wykorzystane np. przez ptaki w ciągu krótkiego czasu po ustaniu presji, która do tej pory płoszyła te gatunki, nie podważa ustaleń przyjętych w Raporcie, a już w szczególności nie czyni z niego dowodu fałszywego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Tak samo nie można się zgodzić, że ewentualne choć mało prawdopodobne powstanie w międzyczasie dodatkowego siedliska ptaków stanowiłoby okoliczność mającą istotne znaczenie dla sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Trzeba nadmienić, że awifauna projektowanego terenu górniczego R.(2) reprezentowana jest przez co najmniej 111 gatunków ptaków. W rejonie gminy M. występuje też 52 gatunków ssaków i 15 gatunków nietoperzy (Raport, s. 205 i 210).

Wbrew zarzutom skargi SP[...] Raport zawiera informacje o metodyce badań terenowych celem przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej (zob. Raport s. 204 i n.). Co więcej, szersze wyjaśnienie i uzasadnienie przejętego sposobu badań zawarto w dodatkowych dokumentach z 2016 r. tj. "Analizie zarzutów dotyczących Raportu OOŚ" (s. 45 i n.) oraz w adresowanych do RDOŚ "Wyjaśnieniach uzupełniających ..." (s. 3-6). W Raporcie ujęto także wpływ przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska, w tym środowisko przyrodnicze (s. 230 - 250) do czego obliguje art. 66 ust. 1 pkt 7 lit.a uioś. Zobrazowano przy tym lokalizację chronionych gatunków ptaków, owadów, motyli, gadów i nietoperzy; chronionych gatunków roślin oraz siedlisk przyrodniczych (Raport – Załącznik Tom II, zał. nr 44-46). Wskazano przy tym, że punktem odniesienia przy analizie oddziaływania są te elementy środowiska, które znajdują się w strefie takiego oddziaływania. Zaznaczono przy tym, że oddziaływanie "bezpośrednie" to zasięg zajętości terenu (nieprzekraczalna granica wyrobiska górniczego) zaś oddziaływania "pośrednie" wynikają z emisji oraz ze zmian w rożnych strukturach przyrodniczych będących skutkiem eksploatacji złoża (zob. "Informacje uzupełniające ..." s. 8; Raport s. 230, 234). Nie ma przy tym podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzania badań przyrodniczych w pełnym cyklu sezonowej aktywności zwierząt. W toku postępowania wyjaśniono bowiem, że obowiązek przeprowadzenia całorocznych badań (przewidziany w postanowieniu burmistrza z 18 X 2011 r. w przedmiocie ustalenia zakresu Raportu) nie może być rozumiany jako nakaz poszukiwania ptaków poza okresami gniazdowania, czy prowadzenia inwentaryzacji roślin w okresie zimowym. Jak wynika z Raportu i co zostało dodatkowo wyjaśnione w postępowaniu akcesoryjnym przed RDOŚ, badania przeprowadzone w okresie VIII-IX 2015 r. bazowały na wynikach przeprowadzonej w latach 2011-213 inwentaryzacji faunistycznej i florystycznej pogranicza polsko-czeskiego i miały na celu potwierdzenie tych danych dla obszaru wyrobiska i jego bezpośredniego otoczenia (Raport s. 204-205; "Informacje uzupełniające ..." s. 3-4). Dla poprawności badań terenowych dla celów sporządzenia Raportu nie miało też znaczenia, jaki jest stosunek liczby ptaków w obszarze oddziaływania do ilości ptaków występujących na innych terenach gminy i obszaru Natura 2000.

Kwestia transportu gotowych produktów z kopali do odbiorców była analizowana w toku postępowania administracyjnego. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że zagadnienie to nie stanowi w kontrolowanej sprawie "przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 13 uoiś. "Przedsięwzięciem" jest bowiem zamierzenie budowlane lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu, w tym również na wydobywaniu kopalin; przedsięwzięcia powiązane technologicznie kwalifikuje się jako jedno przedsięwzięcie, także jeżeli są one realizowane przez różne podmioty. W okolicznościach sprawy przedsięwzięciem, dla którego ustalane są środowiskowe uwarunkowania jest działalność polegająca na wydobywaniu melafiru ze złoża R., a nie działalność transportowa pomiędzy kopalnią a odbiorcami produktu. W Raporcie wyjaśniono, że tego rodzaju działalność wykonywana będzie przez firmy transportowe lub konkretnych odbiorców (Raport, s. 20). Nie oznacza to jednak, że transport produktu jest okolicznością obojętną dla osiągnięcia celów postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Celem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest bowiem – w myśl art. 82 ust. 1 pkt 1 lit.b uoiś - określenie warunków przedsięwzięcia zarówno w fazie jego realizacji jak i eksploatacji lub użytkowania. Nie bez przyczyny w raporcie oddziaływania na środowisko określa się opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające m.in. z samego istnienia przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 8 lit.a uioś). Skoro więc samo istnienie przedmiotowej kopalni generuje dodatkową uciążliwość w postaci zwielokrotnienia ilości ciężkich pojazdów poruszających się po drodze, to kwestia ta nie może być pominięta w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Z drugiej jednak strony należy mieć świadomość charakteru decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która będąc aktem indywidualno-konkretnym nie jest formą właściwą do rozstrzygania zagadnień o charakterze ponadlokalnym, a takim zagadnieniem jest w tym przypadku istniejąca sieć dróg. W decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można więc wprowadzić pewne ustalenia dotyczące tych kwestii, jednak nie mogą one wykraczać poza materię związaną bezpośrednio ze sposobem realizacji, eksploatacji i użytkowania konkretnego przedsięwzięcia. Jak wynika z postępowania przeprowadzonego z udziałem społeczeństwa, transport ciężki surowców skalnych na odcinku drogi powiatowej nr [...] relacji W. – R. był dość często powoływaną uciążliwością. Organy uwzględniały jednak tę okoliczność wprowadzając do decyzji środowiskowej ustalenia mające na celu minimalizację uciążliwości z tym związanych. Kwestia transportu zewnętrznego była objęta przedmiotem Raportu (s. 267-269) jak i dodatkowych wyjaśnień. W ramach pkt. II ppkt. 25-29 decyzji środowiskowej m.in. określono dopuszczalną liczbę pojazdów wykorzystywanych do transportu zewnętrznego w ciągu dnia, nakazano plandekowanie pojazdów i zakazano transportu w godzinach nocnych (od 2200 do 600). Jest przy tym bezsporne, że droga powiatowa nr [...] jest jedyną drogą łączącą kopalnię z drogą wojewódzką nr [...] i nie ma obiektywnych możliwości zapewnienia alternatywnej (mniej uciążliwej) trasy przejazdu. Jak wynika z Raportu warianty transportu kruszyw były analizowane na etapie prac nad MPZP i nad studium. Rozważany wówczas wariant transportu kruszyw do stacji przeładunkowej w U. jednak został na etapie uzgodnień odrzucony, ponieważ planowana droga przecinała siedliska naturowe. W istniejących warunkach topograficznych oraz rygorach ochronnych obszarów Natura 2000 jest praktycznie niemożliwe znalezienie alternatywnych rozwiązań dla obecnej trasy prowadzącej do kolejowej stacji przeładunkowej w W. (Raport s. 267-269). W skardze SP[...] zarzuciło, że organy nie przeprowadziły wyczerpującej analizy oddziaływania wariantu polegającego na innym niż proponuje wnioskodawca sposobie transportu produktu. Skarżący abstrahuje jednak od tego, że wnioskodawca nie jest zarządcą dróg publicznych ani organizatorem sieci takich dróg, tak więc siłą rzeczy nie mógł przedstawić w tym zakresie żadnych wariantów. Organ nie ma zaś kompetencji, by w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań zakwestionować funkcjonujący od lat sposób transportu produktu, a już w szczególności, by z tego powodu odmówić wydania decyzji pozytywnej. Problem związany z zamieszkiwaniem w obszarze oddziaływania dróg publicznych, w tym dróg, po których poruszają się pojazdy z kruszywem pochodzącym od wnioskodawcy, nie jest problemem, którego rozwiązanie może nastąpić w ramach kontrolowanego postępowania. Postulowana w skardze kompleksowa analiza tego zagadnienia może nastąpić wyłącznie na etapie podejmowania aktów planistycznych. Zaś kwestia oddziaływania konkretnej drogi na sąsiednie tereny leży w gestii organów ochrony środowiska i ich uprawnień kontrolnych w zakresie m.in. dopuszczalnych poziomów hałasu.

Wbrew zarzutom skargi Raport wyjaśnia także, jakich metod prognozowania użyto do identyfikacji i oceny oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8 uioś, raport powinien zawierać opis metod prognozowania zastosowanych przez wnioskodawcę oraz opis przewidywanych znaczących oddziaływań planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujący bezpośrednie, pośrednie, wtórne, skumulowane, krótko-, średnio- i długoterminowe, stałe i chwilowe oddziaływania na środowisko, wynikające z: a) istnienia przedsięwzięcia, b) wykorzystywania zasobów środowiska, c) emisji. Zagadnieniu temu poświęcony został rozdz. XIV Raportu. Przedstawia on zarówno zastosowane metody prognozowania jak i przewidywane oddziaływania na poszczególne komponenty środowiska wynikające zarówno z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska, jak i z emisji, przy uwzględnieniu poszczególnych rodzajów oddziaływania. Wyjaśniono przy tym, co należy rozumieć pod pojęciem nieznaczącego, znaczącego czy istotnego odziaływania. Nie ma w takich warunkach podstaw do stwierdzenia niezgodności Raportu z art. 66 ust. 1 pkt 8 uoiś.

Nie ma również podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi sugerującego znaczne negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na obszary Natura 2000. Jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 17 uoiś, pod pojęciem znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 rozumie się oddziaływanie na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności działania mogące: a) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub b) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub c) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. W kontrolowanej sprawie jest bezsporne, że przedsięwzięcie leży w zasięgu dwóch obszarów Natura 2000, tj. Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk G. (kod [...]) oraz Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków S. (kod [...]). Kwestia wpływu przedsięwzięcia na wskazane obszary i chronione siedliska przyrodnicze, siedliska roślin i zwierząt była przedmiotem ustaleń i ocen w postępowaniu administracyjnym. Jak wynika z Raportu, w docelowych granicach projektowanego obszaru górniczego nie występują siedliska przyrodnicze, w związku z czym nie nastąpi ich uszczuplenie na skutek powiększenia obszaru eksploatacji. Przesuwanie krawędzi wyrobiska nie spowoduje zajętości terenu w najbliższych płatach chronionych siedlisk 9110-2 (kwaśna buczyna górska) i 9130-3 (żyzna buczyna górska) – Raport, s. 249. Raport w ramach rozdz. IX pkt.6 przedstawia także katalog i charakterystykę ośmiu chronionych siedlisk występujących w granicach projektowanego terenu górniczego, jak również wskazuje chronione gatunki roślin, owadów, ptaków, płazów, gadów, ssaków, minogów i ryb. W Raporcie przedstawiono ocenę odziaływania przedsięwzięcia na wskazane elementy środowiska przyrodniczego, z której jednoznacznie wynika brak odziaływania o charakterze znaczącym. Zaznaczono też, że odziaływanie przedsięwzięcia – zarówno bezpośrednie jak i pośrednie – na dany gatunek jest możliwe jedynie w przypadku, gdy gatunek ten ma stanowisko w granicach projektowanego terenu górniczego, przy czym w przypadku roślin, grzybów i porostów bezpośrednie oddziaływanie wiąże się jedynie z występowaniem ich w granicach obszaru górniczego. Takie założenie ma oparcie w dobrze rozpoznanej strukturze geologicznej i warunkach wodno-gruntowych otoczenia kopalni oraz w rozpoznanym charakterze oddziaływań kopalni na środowisko (Raport, s. 230).

W skardze zarzucono, że nie jest nigdzie jasno wskazana zastosowana w Raporcie metodologia prognozowania, nie wiadomo więc jakimi kryteriami się kierowano przy formułowaniu wniosków. Sąd jednak zwraca uwagę, że opisowi metod prognozowania poświęcony został rozdz. XIV Raportu. Wynika z niego, że podstawową metodą pozwalającą na identyfikację rodzajów oddziaływań była tzw. "lista sprawdzająca" pozwalająca ograniczyć zakres merytoryczny Raportu do zagadnień istotnych. Opisano przy tym metody stosowane przy analizie oddziaływania na klimat akustyczny, emisji pyłów i gazów, stanu zanieczyszczenia powietrza, gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki odpadami i zasobów przyrodniczych. Zaznaczono, że do określenia zasięgu i intensywności oddziaływania planowanego przedsięwzięcia przyjęto rozwiązania funkcjonalno-przestrzenne dla projektowanego obszaru górniczego oraz dane uzyskane od przedsiębiorcy górniczego. Oceny prawdopodobnego oddziaływania dokonano biorąc pod uwagę sytuacje analogiczne lub podobne, przy użyciu metody pomiarowej, modelowania matematycznego, porównawczej i analogii środowiskowych. Sąd podkreśla, że w literaturze tematu zwraca się uwagę, że decyzje o wyborze danej metody lub metod oceny oddziaływania na środowisko podejmują eksperci przygotowujący daną dokumentację. Oceny wykonywane są najczęściej przez specjalistów, którzy reprezentują różne dyscypliny naukowe, zaś każdy z nich posługuje się narzędziami już istniejącymi bądź też tworzonymi specjalnie do celów danego badania. Listy kontrolne, metody mapowe, metody macierzowe, metody sieciowe, wielocechowa teoria użyteczności MAUT, metody wielokryterialnego wspomagania decyzji czy metody analizy kosztów i korzyści nie stanowią więc katalogu zamkniętego metod, jakie mogą być wykorzystane przy sporządzeniu raportu o odziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko (zob. R. Strulak-Wójcikiewicz i M. Łatuszyńska, Metody oceny oddziaływania przedsięwzięć inwestycyjnych na środowisko naturalne Uniwersytetu Szczecińskiego, Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Nr 37, t.3 – s. 112-113).

W skardze SP[...] zarzucono również, że Raport w istocie nie określa wpływu przedsięwzięcia na cele środowiskowe obszarów Natura 2000, w szczególności na ich stan docelowy ("właściwy stan ochrony"). Sąd zwraca uwagę, że skoro z Raportu wynika bezsprzecznie brak znaczącego oddziaływania na poszczególne elementy środowiskowe tych obszarów, to tym samym nie sposób uznać, że cele środowiskowe ochrony tych obszarów zostaną zagrożone. W przypadku Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk G. przedmioty i cele działań ochronnych określone zostały w załączniku nr 4 do zarządzenia RDOŚ we Wrocławiu z dnia [...] w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 G. [...] (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2014 r., poz. [...]). Wymieniono tam w 29 pozycjach przedmioty ochrony określając zarazem cele działań ochronnych dla każdego z nich. Jak wynika z Raportu niektóre z wymienionych przedmiotów ochrony występują w sąsiedztwie lub w granicach projektowanego terenu górniczego. Chodzi tu o nietoperze z rodzaju: 1) mopek Barbastella barbastellus; 2) nocek duży Myotis myotis ; 3) podkowiec mały Rhinolophus hipposideros; 4) nocek orzęsiony Myotis emarginatus i 5) nocek Bechsteina Myotis bechsteinii. W granicach projektowanego terenu górniczego znajduje się także 7 siedlisk ujętych w powołanym zarządzeniu, tj.: 1) jaworzyny i lasy klonowo lipowe na stokach i zboczach Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani; 2) łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinosoincanae; 3) kwaśne buczyny Luzulo-Fagetum; 4) żyzne buczyny Dentario glandulosae Fagenion, Galio odorati-Fagenion; 5) górskie i niżowe murawy bliźniczkowe Nardion – płaty bogate florystycznie; 6) górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie Polygono-Trisetion; 7) ziołorośla górskie Adenostylion alliariae i ziołorośla nadrzeczne Convolvuletalia sepium. Jako cel ochrony określono zachowanie stanu siedlisk w niepogorszonym stanie (co najmniej niezadowalającym U1). Materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że tak określone cele zostaną zagrożone. Wskazane nietoperze nie mają swoich schronień ani podstawowej bazy pokarmowej w obrębie projektowanego terenu górniczego. Jak wskazano na s. 246 Raportu, ponieważ nie przewiduje się w ramach eksploatacji złoża usuwania powierzchni leśnych a jedynie niewielki zakres zmian w ukształtowaniu powierzchni terenu, nie wpłynie to na uszczuplenie bazy żerowiskowej nietoperzy. Zaznaczono również, że zgodnie z aktualnym stanem wiedzy chiropterologicznej dotychczasowa działalność kopalni mogła mieć pozytywny wpływ na siedliska podkowca małego i nocka orzęsionego z uwagi na to, że dostarczała preferowanych przez te gatunki skalnych obszarów żerowisk (Raport, s. 210). Zaś co do siedlisk przyrodniczych to z mapy obrazującej rozmieszczenie chronionych siedlisk przyrodniczych wynika, że projektowany obszar górniczy nie koliduje z żadnym z tych siedlisk (Raport - Załączniki Tom II, załącznik nr 46).

Co do Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków S. (kod [...]), to nie opracowano dotychczas planu zadań ochronnych dla tego obszaru, niemniej jednak Raport prezentuje wpływ planowanego przedsięwzięcia na gatunki ptaków występujących w granicach Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków S., w tym chronione na mocy Załącznika I dyrektywy Ptasiej (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 XI 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa – Dz.U.UE.L 2010.20.7). Stwierdzono mało znaczące oddziaływanie na takie ptaki jak: trzmielojad (Pernis apivorus), kania ruda (Milvus milvus) i dzięcioł czarny (Dryocopus martius) – Raport, s. 234-235. Stwierdzono bowiem, że na skutek przedsięwzięcia nastąpi niewielkie ograniczenie bazy żerowiskowej dla tych gatunków ptaków. Dzięcioł czarny był wielokrotnie obserwowany w granicach terenu górniczego zaś trzmielojad i kania ruda mogą potencjalnie zalatywać na ten teren.

Odnośnie do zarzutu niedokonania oceny zgodności przedsięwzięcia z rozporządzeniem nr 9/2016 Dyrektora RZGW we Wrocławiu z 14 VII 2016 r. w sprawie ustalenia warunków korzystania z wód regionu wodnego Ś. (Dz.Urz. Woj.Doln. z 2016 r., poz. 3675) to SKO w decyzji odwoławczej zasadnie zwróciło uwagę, że nie może mieć ono zastosowania w sprawie. Jak bowiem wynika z § 8 powołanego rozporządzenia, warunków w nim określonych nie stosuje się do spraw wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie rozporządzenia (tj. przed dniem 10 VIII 2016 r.). Nie może więc ono stanowić podstawy dla ocen w postępowaniu wszczętym w 2011 r., jak to ma miejsce w kontrolowanej sprawie. Niezależnie jednak od tego należy podkreślić, że w decyzji środowiskowej w ramach pkt. II. 14 burmistrz ustalił, by wody do celów technologicznych pobierać z potoku (R.) wyłącznie w sytuacjach braku wody napływowej w rząpiu. W skardze dokonano zbyt daleko idącej interpretacji tego postanowienia stwierdzając, że upoważnia ono przy realizacji przedsięwzięcia do poboru wody z naruszeniem poziomu przepływu nienaruszalnego (Qn). Tymczasem jeszcze raz należy zaznaczyć, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie zwalnia inwestora z obowiązku przestrzegania przy realizacji przedsięwzięcia obowiązujących przepisów, w tym uzyskania wymaganych pozwoleń. Warunki poboru wód powierzchniowych określa pozwolenie wodnoprawne i na tym etapie będą rozstrzygane m.in. kwestie dopuszczalnego poboru maksymalnego wody.

Odnosząc się do argumentacji wywiedzionej w skardze S. P. i K. P., Sąd stwierdził co następuje:

Zakres stron w kontrolowanym postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia wyznaczała norma z art. 28 kpa. Stroną jest zatem wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest zasadniczo kategorią obiektywną. Jest więc weryfikowany zarówno przez organ I instancji jak i – w przypadku postępowania odwoławczego - przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy może przy tym dokonać odmiennej oceny w tym zakresie, tak więc uznanie danej osoby za stronę postępowania przez organ I instancji nie ma charakteru wiążącego dla organu odwoławczego. W orzecznictwie ugruntowany jest przy tym pogląd, że w warunkach spraw dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań, stroną postępowania poza wnioskodawcą jest także właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko (zob. np. wyrok NSA z 15 V 2013 r., II OSK 108/12 - CBOSA). Trzeba jednak zaznaczyć, że ustalenie zakresu odziaływania opierać się musi na konkretnych dowodach obrazujących rodzaj i charakter odziaływania planowanego przedsięwzięcia. Nie może się zaś opierać na niepopartych materiałem dowodowym twierdzeniach, że przedsięwzięcie będzie z takich lub innych przyczyn uciążliwe.

W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że nieruchomość oznaczona jako działki geodezyjne nr [...] i nr [...], stanowiąca własność S. P. i K. P., nie znajduje się w obszarze projektowanego terenu górniczego R.(2) ani też nie leży w jego bliskim sąsiedztwie. Położona jest ona w odległości prawie 1,4 km od północnej granicy projektowanego terenu górniczego. Jak wynika z ustaleń Raportu tak zlokalizowana nieruchomość nie jest objęta zakresem przewidywanych oddziaływań, w tym także oddziaływań o charakterze normatywnym (tj. niewykraczających poza dopuszczalne normy). W szczególności nie jest ona objęta zasięgiem pola akustycznego (zob. Raport, Załączniki - Tom II, zał. Nr 48 i 49) ani też zasięgiem rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń wokół kopalni (zob. Raport, Załączniki – Tom I, zał. Nr 26). W tym drugim przypadku na uwagę zasługuje m.in. zasięg rozprzestrzeniania się w kierunku północnym pyłu zawieszonego PM10 i PM 2,5, który sięga ok. 800 m od północnej granicy obszaru górniczego R.(2), zaś ok. 1200 m licząc od punktu 0 na osi współrzędnych (zob. Raport, Załączniki – Tom I, zał. Nr 26, rys. 10 i 13). Nieruchomość skarżących znajduje się również poza zasięgiem oddziaływania wynikającego z wykorzystania materiałów wybuchowych, tj. fali uderzeniowej, drgań sejsmicznych oraz rozrzutu odłamków (zob. Raport, s. 52 – 54). Treść Raportu nie daje jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że w obrębie nieruchomości skarżących wystąpi oddziaływanie związane z analizowanym wpływem przedsięwzięcia na poszczególne elementy środowiska. Powoływana zaś w skardze uciążliwość związana z transportem urobku z kopalni jest w istocie konsekwencją bezpośredniego sąsiedztwa z drogą publiczną, a więc drogą powszechnie dostępną. Bezpośrednie sąsiedztwo drogi publicznej, po której przemieszczają się także pojazdy ciężkie, to w tym przypadku typowa uciążliwość związana z funkcjonowaniem obiektu drogowego. Za skalę i poziom emisji związany z funkcjonowaniem tego rodzaju obiektu odpowiada zarządca drogi. On też musi przedsięwziąć odpowiednie kroki, jeśli zakres emisji ze strony tego obiektu przekracza dopuszczalne normy. Tymczasem, jak już wcześniej zasygnalizowano, przedmiotem spornego przedsięwzięcia nie jest budowa drogi ale eksploatacja kopaliny. Organy nie miały podstaw do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań z powodu niedogodności w korzystaniu z nieruchomości przylegających do dróg publicznych, wykorzystywanych m.in. do transportu urobku. Tak samo organy nie miały podstaw do przyznania statusu strony wszystkim właścicielom nieruchomości przylegających do szlaków drogowych, którymi mogą przemieszczać się pojazdy transportujące kopalinę. Przeprowadzenie zresztą wiarygodnych ustaleń w takim zakresie byłoby z oczywistych względów niemożliwe i w praktyce prowadziło do paradoksalnych sytuacji uzależniania kręgu stron m.in. od przewidywanych kierunków transportu samochodowego. Tymczasem interes prawny musi być konkretny, bezpośredni, aktualny i obiektywnie weryfikowalny. Musi więc mieć bezpośredni związek z planowanym przedsięwzięciem (tu: z eksploatacją kopalin) a nie z kontestowaniem ruchu samochodowego odbywającego się po drodze publicznej.

W konsekwencji należało podzielić stanowisko SKO stwierdzające brak po stronie S. P. i K. P. interesu prawnego w sprawie. Tym samym SKO prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze w zakresie wywołanym ich odwołaniem na zasadzie art. 138 §1 pkt 3 kpa.

Nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji również okoliczność wygaśnięcia w 2015 r. koncesji na wydobywanie kopaliny. Wbrew stanowisku S. P. i K. P. wyrażonemu w piśmie procesowym z dnia 31 III 2022 r. tego rodzaju przypadek nie dawał podstaw do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań. Jak wynika z art. 72 ust. 1 pkt 4 uoiś, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje zasadniczo przed uzyskaniem koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Skoro więc K., mimo wygaśnięcia koncesji, podtrzymała wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań, modyfikując przy tym treść pierwotnego wniosku i wskazując na zamiar uzyskania nowej koncesji, organy nie miały prawnych podstaw do umorzenia postępowania.

Przy ocenie legalności kwestionowanej decyzji Sąd rozważył także argumenty sformułowane w odrzuconej skardze, wniesionej przez Komitet O. oraz S., oczywiście w zakresie, w jakim wskazywała ona na kwestie nie podniesione w innych skargach.

Przede wszystkim nie można zgodzić się z twierdzeniem, że skarżona decyzja środowiskowa "zwolniła" K. z obowiązku realizacji działań prośrodowiskowych przewidzianych w § 16 ust. 14 MPZP. Sąd podkreśla, że dla skuteczności postanowień MPZP nie jest konieczne ich recypowanie ich do jakiejkolwiek decyzji administracyjnej. MPZP jako akt prawa miejscowego stanowi samoistne źródło praw i obowiązków, zaskarżona decyzja zaś w żaden sposób z tych obowiązków nie zwalnia.

Ewentualność wykorzystania w procesie rekultywacji odpadów nie narusza postanowień z § 15 ust. 2 MPZP, zgodnie z którym dopuszcza się zarówno leśny jak i wodny kierunek rekultywacji terenów kategorii oznaczonej symbolem "PE". Działalność w zakresie rekultywacji terenu pokopalnianego regulowana jest kompleksowo przepisami z zakresu ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz prawa geologicznego i górniczego. Regulacje te nie wykluczają możliwości wykorzystania w procesie rekultywacji odpadów, o ile oczywiście ich właściwości nie sprzeciwiają się takiemu celowi. Eksponowana w skardze kwestia uciążliwości wynikającej z dodatkowych transportów odpadów dla potrzeb rekultywacji w kierunku leśnym jest zaś nieunikniona i to niezależnie od tego, jaki ostatecznie materiał zostanie wykorzystany do wypełnienia wyrobiska. W żadnym bowiem wypadku inwestor przy tego rodzaju działalności nie jest w stanie wypełnić wyrobiska własnym materiałem, a więc będzie musiał ten materiał skądś transportować.

Nie ma podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości postanowienia z pkt. II.33 decyzji środowiskowej, ograniczającego roboty strzałowe m.in. do wykorzystania materiałów wybuchowych w ilości 360 Mg na rok. W skardze zarzucono nieprecyzyjność tego rodzaju postanowienia uniemożliwiającą ustalenie ilości ładunku wykorzystywanego na jeden odstrzał. Sąd zwraca jednak uwagę, że żadnych postanowień zawartych w decyzji nie można odczytywać w oderwaniu od przepisów powszechnie obowiązujących. W omawianym przypadku w zależności od rodzaju robót strzałowych, ich złożoności oraz warunków, w których są one wykonywane, dla miejsca ich wykonywania sporządza się metrykę strzałową albo dokumentację strzałową. To w metryce strzałowej uprawniona osoba określa maksymalną wielkość ładunku materiału wybuchowego (pojedynczego otworu oraz w całej serii otworów lub ładunków) biorąc pod uwagę wymienione wyżej czynniki, a więc rodzaj robót strzałowych, ich złożoność oraz warunki, w których są one wykonywane (aktualnie § 52 rozporządzenia Ministra Energii z dnia 9 XI 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w ruchu zakładu górniczego – Dz.U. z 2017 r., poz. 321; poprzednio § 40 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 IV 2003 r. w sprawie przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych – Dz.U. 2003 r. Nr 72, poz. 655). W takich uwarunkowaniach normatywnych burmistrz nie miał podstaw do regulowania w ramach decyzji środowiskowej ilości ładunku wykorzystywanego w ramach jednego odstrzału, bowiem decyzje w tym zakresie podejmuje uprawniona osoba na etapie wykonawczym w ramach prawnie unormowanej procedury użycia środków strzałowych i sprzętu strzałowego.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.