Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1320/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1, art. 154, art. 5 pkt 41
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 80, art. 25, art. 24, art. 77, art. 123 par. 1, art. 26 par. 2, art. 40
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 5, art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 1 pkt 8, art. 5, art. 100, art. 103, art. 105 ust. 4a, art. 106 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 217
law: Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 96 poz 618
law: Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego była decyzja Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ, Fundusz) z dnia [...] lutego 2013 r., wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez p. J. K. Prezesa Zarządu, reprezentującą podmiot leczniczy "Z." Sp. z o.o. z/s w [...], (dalej: Spółka, odwołująca, skarżąca) od decyzji Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (DOW NFZ) z dnia [...] września 2012 r., oddalającej w całości odwołanie wniesione przez odwołującą od rozstrzygnięcia postępowania, prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, z zakresu [...], na obszarze miasta [...], którą Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej: K.p.a.).

Powołana wyżej decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2013 r. została wydana w następującym stanie faktyczny i prawnym.

[...]OW NFZ w dniu [...] kwietnia 2012 r. ogłosił konkurs ofert nr [...] (dalej: konkurs ofert) w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju określonym wyżej, w okresie obowiązywania umowy od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] czerwca 2015 r.

W ogłoszeniu o przedmiotowym postępowaniu wartość zamówienia określono jako nie większą niż 328 854,00 zł na okres rozliczeniowy od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r.

Jak wynika z ogłoszenia o konkursie ofert, świadczeniodawcy, którzy chcieli wziąć w nim udział, powinni składać swoje oferty w terminie do dnia [...] kwietnia 2012 r. Zgodnie z treścią ogłoszenia, otwarcie ofert nastąpić miało w dniu [...] kwietnia 2012 r., natomiast ogłoszenie o rozstrzygnięciu konkursu ofert miało zostać zamieszczone w dniu [...] czerwca 2012 r. na stronie internetowej [...]OW NFZ (www.nfz [...].pl) i tablicy informacyjnej w siedzibie [...]OW NFZ w [...].

Do przedmiotowego postępowania złożonych zostało 9 ofert przez następujących oferentów:

1. J.;

2.E. L.;

3. ZOZ Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...];

4. Wojewódzkie Centrum Szpitalne [...];

5. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "S.";

6. "Z." sp. z o. o.;

7. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "P." sp. z o. o.;

8. [...] Centrum Medyczne ;

9. NZOZ "P."s.c.

W części jawnej postępowania konkursowego komisja konkursowa stwierdziła prawidłowość ogłoszenia konkursu oraz ustaliła, które z ofert spełniają warunki, o których mowa w art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach.

W dalszej kolejności Komisja konkursowa dokonała oceny formalno-prawnej złożonych ofert i stwierdziła, iż oferta skarżącego nie zawierała braków o charakterze formalno-prawnym.

W dniu [...] czerwca 2012 r. komisja konkursowa ogłosiła wyniki kontroli zgodności danych zawartych w ofercie ze stanem faktycznym, przeprowadzonej u skarżącego w dniu [...] maja 2012 r., wykazując zgodność danych zawartych w ofercie ze stanem faktycznym.

Z protokołu z posiedzenia w dniu [...] lipca 2012 r. Komisji konkursowej w części jawnej wynika, iż 9 ofert, w tym oferta skarżącej, zostało przyjęte do dalszego postępowania, wezwano do usunięcia braków formalnych 4 oferentów. Kontrole przeprowadzono u 9, tzn. wszystkich oferentów.

Z rankingu otwarcia przedmiotowego postępowania, sporządzonego w dniu [...] czerwca 2012 r., wynika, iż oferta skarżącej zajęła 9 pozycję, uzyskując łącznie 22,06 punktów oceny.

Komisja konkursowa, po weryfikacji ofert pod kątem spełniania wymaganych warunków, w części niejawnej postępowania przeprowadziła negocjacje z 6 wybranymi oferentami w sprawie ustalenia liczby oraz ceny świadczeń opieki zdrowotnej. Skarżący nie został zaproszony do negocjacji z uwagi na miejsce w rankingu (ostatnia pozycja).

Zgodnie z art. 142 ust. 7 ustawy o świadczeniach komisja jest zobligowana do przeprowadzenia negocjacji co najmniej z dwoma oferentami. Kwalifikacja do zaproszenia na negocjacje odbyła się na podstawie liczby punktów uzyskanych przez ofertę danego świadczeniodawcy.

W dniu [...] lipca 2012 r. Komisja konkursowa sporządziła ranking końcowy ofert złożonych do przedmiotowego postępowania. Oferta skarżącej zajęła w rankingu końcowym ostatnią, 9 pozycję. Oferta na pozycji pierwszej uzyskała łączną liczbę punktów oceny - 75,428.

Oferta skarżącej uzyskała łącznie 22,06 punktów oceny, w tym w ramach kryterium kompleksowości 0,000 punktów oceny, kryterium jakości 7,727 punktów oceny, w ramach kryterium dostępności 4,333 punkty oceny oraz w ramach kryterium ceny 10 punktów.

Protokołem z posiedzenia komisji konkursowej w części niejawnej w dniu [...] lipca 2012 r. komisja wybrała 5 ofert następujących oferentów:

1. NZOZ "P."s.c;

2. [...] Centrum Medyczne ;

3. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "S.";

4. E. L.;

5. Wojewódzkie Centrum Szpitalne [...].

W dniu [...] lipca 2012 r. nastąpiło rozstrzygnięcie przedmiotowego postępowania, prowadzonego w trybie konkursu ofert, w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, z zakresu [...], na obszarze miasta [...]. Komisja konkursowa dokonując rozstrzygnięcia postępowania nie wybrała oferty złożonej przez skarżącą, ze względu na wykorzystanie środków finansowych, które zamawiający przeznaczył na świadczenia zdrowotne będące przedmiotem postępowania. Komisja konkursowa w celu zawarcia umowy dokonała wyboru ofert złożonych przez podmioty lecznicze wymienione powyżej. Wskazane powyżej oferty uszeregowane wg ilości uzyskanych w rankingu końcowym punktów oceny przedstawiły:

1. [...] Centrum Medyczne - 75,428;

2. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "S." - 72,170;

3. E. L. -70,029

4. Wojewódzkie Centrum Szpitalne [...] - 64,000;

5. NZOZ "P. "s.c. - 62,159.

W dniu [...] lipca 2012 r. do DOW NFZ wpłynęło odwołanie Spółki od rozstrzygnięcia postępowania. W treści powyższego odwołania skarżąca podniosła wątpliwości dotyczące:

1. zgodności przedmiotowego postępowania z zasadą wynikającą z art. 134 ust. 1 i 2 ustawy świadczeniach oraz art. 148 i 152 ust. 1 tejże ustawy;

2. zgodności art. 142 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach poprzez nie wybranie ofert zapewniających ciągłość udzielania świadczeń oraz ich kompleksowość i dostępność;

3. zgodności art. 142 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach poprzez nie przeprowadzenie negocjacji z odwołującym;

4. zgodności art. 149 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy o świadczeniach, poprzez nie odrzucenie ofert nie spełniających wymaganych warunków określonych w przepisach prawa.

Z potwierdzenia odbioru informacji o zapoznaniu się z materiałami dotyczącymi przedmiotowego postępowania, które wpłynęło do [...]OW NFZ w dniu [...] sierpnia 2012 r. wynika, iż skarżąca własnoręcznym podpisem stwierdza, iż zamierza skorzystać z przysługującego jej prawa wglądu do dokumentacji postępowania konkursowego oraz, iż zapoznała się z dokumentacją konkursową w dniu [...] sierpnia 2012 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca zwróciła się do [...]OW NFZ z prośbą o udostępnienie ofert innych oferentów biorących udział w przedmiotowym postępowaniu oraz wykonania fotografii wnioskowanej dokumentacji.

Tego samego dnia - [...] sierpnia 2012 r. skarżąca po zapoznaniu się z dokumentacją postępowania, wniosła uzupełnienie do odwołania od rozstrzygnięcia postępowania, zatytułowane "pismo procesowe wraz z wnioskami dowodowymi", w którym, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. wniosła o wyłączenie pracownika organu, tj. Dyrektora [...]OW NFZ z udziału w postępowaniu odwoławczym oraz wobec nie udostępnienia wglądu do dokumentacji ofertowej podmiotów biorących udział w przedmiotowym postępowaniu wniosła żądanie ich udostępnienia i dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez: [...] Centrum Medyczne i NZOZ "P.."s.c na okoliczność braku możliwości posiadania przez te podmioty statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zmianę rozstrzygnięcia poprzez dokonanie wyboru jej oferty.

Dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca przesłała do Dyrektora [...]OW NFZ pismo procesowe, w którym zapytała, czy [...]OW NFZ w [...] dokonał sprawdzenia harmonogramów pracy lekarzy spoza [...], w wykazanych przez [...] Centrum Medyczne w zakresie udzielania świadczeń [...] i czy zwrócił się do pozostałych oddziałów wojewódzkich NFZ w tym zakresie.

Pismem z dnia [...] września 2012 r. skarżący złożył kolejne pismo procesowe, z którego wynika, iż cofa w całości zawieszenie postępowań odwoławczych złożonych na podstawie art. 98 §. 1 K.p.a.

W dniu [...] września 2012 r. Dyrektor DOW NFZ wydał decyzję nr [...], która w całości oddaliła odwołanie wniesione przez "Z." Sp. z o. o. od rozstrzygnięcia postępowania nr [...]. Wskazana powyżej decyzja została doręczona skarżącej w dniu [...] września 2012 r.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. Spółka wniosła w terminie odwołanie od decyzji Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] września 2012 r.

W treści wskazanego powyżej odwołania "Z." Sp. z o. o. podtrzymuje wszystkie zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania z dnia [...] lipca 2011 r. oraz w pismach uzupełniających to odwołanie z dnia [...] sierpnia 2012 r. i [...] sierpnia 2012 r., zarzuca naruszenie interesu prawnego skarżącej poprzez pozbawienie możliwości zawarcia umowy oraz zarzuca decyzji nr [...] naruszenie wskazanych przepisów prawa.

Wobec powyższego, na podstawie art. 154 ust 6 ustawy o świadczeniach, skarżąca wniosła o uwzględnienie odwołania w całości oraz przeprowadzenia ponownego postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie [...].

Pismem z dnia [...] grudnia 2012 Prezes Funduszu poinformował skarżącą o przysługującym, na mocy art. 10 § 1 K.p.a. prawie do zapoznania się z dokumentacją przedmiotowego postępowania, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Spółka nie skorzystała z powyższego uprawnienia w terminie wskazanym ww. pismem. Przesłała natomiast do Prezesa Funduszu pismo procesowe z dnia [...] grudnia 2012 r. wnoszące o dopuszczenie dowodu z kompletnych ofert złożonych w postępowaniach wymienionych w piśmie przez skarżącego.

Po rozpatrzeniu odwołania "Z." sp. z o. o od decyzji nr [...] Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] września 2012 r., Prezes NFZ w dniu [...] lutego 2013 r. wydał powołaną na wstępie decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] września 2012 r. Decyzja nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2013 r. została doręczona podmiotowi wnoszącemu odwołanie w dniu [...] marca 2013 r.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka, reprezentowana przez adwokata.

W treści powyższej skargi skarżąca zarzuciła decyzji Prezesa NFZ rażące naruszenie prawa, a w szczególności:

1. art. 132 ust. 2 oraz art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach - poprzez zaaprobowanie przez Prezesa NFZ dokonania wyboru podmiotu oraz zawarcie przez Dyrektora [...]OW NFZ w [...] umowy na świadczenie usług AOS w zakresie [...] z innymi podmiotami, aniżeli te które zostały wybrane przez [...]OW NFZ w rozstrzygnięciu konkursu ofert przez NFZ. Powyższe dotyczy NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medycznego,

2. art. 132 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłowe - czynności zawarcia przez Dyrektora [...]OW NFZ w [...] umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu AOS dot. [...] ze świadczeniodawcami (tj. NZOZ "P. " M. M., K. W. spółka cywilna prowadzący przedsiębiorstwo lecznicze NZOZ "P." oraz [...]CM Spółka Akcyjna, prowadząca przedsiębiorstwo lecznicze [...] Centrum Medyczne), którzy nie zostali wybrani do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie [...],

3. art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłową czynność dokonania wyboru i ogłoszenia o dokonaniu wyboru w konkursie ofert dot. AOS świadczenia z zakresu [...] przez Dyrektora [...]OW NFZ w [...] podmiotów, które nie mogą być świadczeniodawcami oraz dokonanie wyboru przedsiębiorstw, pod którą świadczeniodawcy wykonują działalność leczniczą (NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medyczne).

4. art. 40 § 5 K.p.a. poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłową bezczynność Dyrektora [...]OW NFZ w [...] polegającą na nie poinformowaniu strony skarżącej o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem,

5. art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłowe postępowanie Dyrektora [...]OW NFZ w [...] polegające na nie rozpoznaniu przez Dyrektora [...]OW NFZ wniosku o wyłączenie pracownika organu, tj. Dyrektor [...]OW NFZ W. N. od udziału w niniejszym postępowaniu,

6. art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłowe postępowanie Dyrektora [...]OW NFZ polegające na braku formalnego rozpoznania przez Dyrektora [...]OW NFZ wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medyczne w przedmiocie postępowania: świadczenia w zakresie [...] na okoliczność istnienia okoliczności skutkujących odrzuceniem ww. ofert z powodu braku możliwości posiadania przez te podmioty statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach,

7. art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. poprzez uznanie przez Prezesa NFZ za prawidłowe postępowanie Dyrektora [...]OW NFZ polegające na braku formalnego rozpoznania przez Dyrektora [...]OW NFZ wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka dr M. H. celem ustalenia czy w rzeczywistości lekarz ten wyrażał zgodę na wykonywanie świadczeń medycznych w godzinach, w jakich został on wykazany w [...],

8. art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. poprzez brak formalnego rozpoznania przez Prezesa NFZ w [...] wniosku skarżącej złożonego w postępowaniu odwoławczym o dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medyczne w przedmiocie postępowania: świadczenia w zakresie [...] na okoliczność istnienia okoliczności skutkujących odrzuceniem ww. ofert z powodu braku możliwości posiadania przez te podmioty statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych,

9. art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. poprzez brak formalnego rozpoznania przez Prezesa NFZ w [...] oraz Dyrektora [...]OW NFZ w [...] wniosku skarżącej o zwrócenie się do pozostałych Oddziałów Wojewódzkich NFZ celem zasięgnięcia informacji czy lekarze wykazani w ofercie oraz harmonogramie czasu pracy [...] Centrum Medycznego nie świadczą pracy w tym samym czasie w innej publicznej placówce służby zdrowia na terenie innego OW NFZ w Polsce, skoro skarżąca o to wnosiła,

10. brak rozpoznania istoty sprawy poprzez nie podjęcie jakichkolwiek działań przez Prezesa NFZ oraz Dyrektora [...]OW NFZ w [...] zmierzających do wyjaśnienia czy dane zawarte w ofercie [...] Centrum Medycznego są prawdziwe w zakresie dysponowania osobą dr M. H., skoro skarżąca kwestionowała przedmiotową okoliczność,

11. art. 149 § 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach poprzez zaakceptowanie przez Prezesa NFZ wadliwego stanowiska Dyrektora [...]OW NFZ w [...] polegającego na nie odrzuceniu ofert złożonych przez NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medyczne w przedmiocie postępowania: świadczenia w zakresie [...] - skoro oferenci ci nie spełniali wymaganych warunków określonych w przepisach prawa.

12. art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez zaakceptowanie przez Prezesa NFZ nierównego traktowania przez Dyrektora [...]OW NFZ świadczeniodawców, albowiem podmioty, które zostały wybrane, jako świadczeniodawcy uzyskały dużo większe kontrakty, aniżeli sami o nie wnioskowali. Powyższe świadczy o nierównym traktowaniu poszczególnych oferentów, a w szczególności o faworyzowaniu większych podmiotów, co jest niedopuszczalne,

13. art. 77 § 1, art. 78 §. 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaakceptowanie przez Prezesa NFZ braku wyjaśnień, a przez Dyrektora [...]OW NFZ wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - tj. nie wyjaśnienie, jaka była cena oraz ilość świadczeń zaproponowanych przez oferentów, których oferty zostały wybrane przez NFZ w postępowaniu konkursowym AOS - świadczenia w zakresie [...] - pierwotnie oraz jak wartości te zmieniły się po rokowaniach z oferentami, których oferty zostały wybrane, o co wnioskowała skarżąca w trakcie postępowania odwoławczego,

14. art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez zaakceptowanie przez Prezesa NFZ braku wyjaśnienia przez Dyrektora [...]OW NFZ wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez nieprzeprowadzenie weryfikacji harmonogramu czasu pracy poszczególnych lekarzy w postępowaniu konkursowym AOS w zakresie [...] dotyczących ofert które zostały wybrane w zakresie dozwolonego czasu pracy poszczególnych lekarzy.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270.; dalej: p.p.s.a.) skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wnosząc jednocześnie o zasądzenie od Prezesa NFZ rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa adwokackiego.

W ocenie skarżącej, na skutek wadliwej i zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ uszczerbku doznał interes prawny skarżącej, polegający "na braku możliwości zawarcia przez skarżącego z NFZ umowy na udzielenie świadczeń zdrowotnych w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej z zakresu otolaryngologii na skutek naruszenia przez Prezesa NFZ oraz Dyrektora [...]OW w [...] szeregu norm regulujących postępowanie w sprawie przeprowadzenia konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie [...] (interes prawny skarżąca wywodzi m in. z: art. 132 ust. 1 i 2, art. 152 ust. 1 w zw. z art. 149 §. 1 pkt 7, art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach.). Interes prawny, w ocenie skarżącej, został naruszony poprzez Prezesa NFZ na skutek "dopuszczenia się przez niego podczas prowadzonego postępowania szeregu naruszeń, jak i norm prawa materialnego oraz prawa procesowego, które zostały szczegółowo wskazane w powyżej opisanych punktach. W ocenie skarżącej, na "skutek braku odrzucenia ofert [...] Centrum Medycznego oraz NZOZ "P." s.c. w przedmiotowym postępowaniu przez organ prowadzący przedmiotowe postępowanie - oferta skarżącej zostałaby wybrana, albowiem nie została ona odrzucona, tym samym spełniała wszystkie kryteria formalne jak i merytoryczne".

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie stwierdzając, co następuje.

Prezes NFZ uważa, że z przepisów art. 154 ust. 1 i art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika, iż przedmiotem rozstrzygania przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ oraz Prezesa NFZ jest badanie naruszenia interesu prawnego skarżącego się wskutek naruszenia zasad postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Prezes NFZ badając prawidłowość decyzji wydanej w I instancji powinien mieć na względzie również kontrolę prawidłowości postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Przedmiot badania organów obu instancji jest zatem skonkretyzowany do określonego podmiotu (odwołującego) i do określonych czynności komisji, podejmowanych w stosunku do tego podmiotu. Oznacza to, iż organy obu instancji nie prowadzą ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz rozpoznają sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu i konkretnych czynności. Nie powielają zatem czynności zarezerwowanych przez ustawę dla komisji powoływanej przez dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Organy obu instancji zobowiązane są zbadać, czy rozstrzygnięcie postępowania dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania, i czy wskutek tego doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego. NFZ, zgodnie z art. 10 § 1 oraz art. 12 § 1 K.p.a., zapewnił skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania poprzez umożliwienie zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem oraz wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W takim też zakresie sprawę rozpoznawał Prezes NFZ.

Oferenci przystępujący do konkursu ofert, oprócz wymagań wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, powinni spełniać wymagania określone przez Prezesa NFZ, na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, w:

1. zarządzeniu Nr 46/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 września 2011 r. w sprawie warunków postępowania dotyczącego zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zmienione: Zarządzeniem Nr 53/2011/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 30 września 2011 r. zwanym dalej zarządzeniem 46/2011/DSOZ ze zm.;

2. zarządzeniu Nr 54/2011/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.), zwanym dalej zarządzeniem 54/2011/DSOZ;

3. zarządzeniu Nr 81/2011/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna; zmienione zarządzeniem Nr 96/2011/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 22 grudnia 2011 r. zwanym dalej zarządzeniem 81/2011/DSOZ;

4. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 maja 2011 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. Nr 111, poz. 653 ze zm.).

Ocena ofert następowała w oparciu o zarządzenie nr 54/2011/DSOZ Prezesa NFZ z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 262/10, zarządzenia Prezesa NFZ są dla świadczeniodawców wiążące.

Analiza treści zarządzenia nr 54/2011/DSOZ ze zm. Prezesa NFZ z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w oparciu o które oferty złożone do przedmiotowego postępowania zostały ocenione, dowodzi, iż oferta w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie [...] mogła uzyskać maksymalnie za kryteria niecenowe 75 punktów oceny oraz maksymalnie 20 punktów za kryterium ceny, co daje łączną liczbę punktów oceny możliwą maksymalnie do uzyskania - 95 punktów. Szczegółowo punktację opisano skarżącemu w decyzji Prezesa NFZ.

Analiza oferty złożonej przez skarżącą do przedmiotowego postępowania wykazuje, iż nie uzyskała ona maksymalnej możliwej do zdobycia ilości punktów, ponieważ:

1. w kryterium jakości:

a. skarżąca wskazała, iż czas pracy lekarza specjalisty laryngologii lub otolaryngologii lub otorynolaryngologii w poradni jest równy lub poniżej 50% czasu pracy wszystkich lekarzy w poradni, w związku z powyższym oferta nie uzyskała możliwych do uzyskania w powyższym zakresie 30 punktów, natomiast wskazała, iż w realizacji świadczeń uczestniczy pielęgniarka w wymiarze czasu pracy równym co najmniej 50% czasu pracy poradni, za co oferta otrzymała 3 punkty;

b. skarżąca wskazała, iż nie zapewnia kabiny ciszy do badań słuchu oraz urządzenia do badania [...] akustycznych, w związku z powyższym oferta nie uzyskała możliwych do uzyskania w powyższym zakresie 15 punktów;

c. skarżąca wskazała, iż nie zapewnia gabinetu diagnostyczno-zabiegowego, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 7 zarządzenia w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, w związku z powyższym oferta nie uzyskała możliwych do uzyskania w powyższym zakresie 5 punktów;

d. skarżąca nie posiadała certyfikatu Centrum Monitorowania Jakości, ważnego w dniu zawarcia umowy, nie posiadała też certyfikatu ISO w zakresie usług medycznych, ważnego w dniu zawarcia umowy, w związku z powyższym oferta nie uzyskała możliwych do uzyskania w powyższym zakresie 5 punktów.

2. w kryterium kompleksowości:

a. skarżąca nie zapewniała możliwości doboru aparatów słuchowych różnymi metodami, za co mogła uzyskać 5 punktów w kryterium dostępności:

b. skarżąca otrzymała za harmonogram pracy powyżej 12 godzin do 24 godzin pracy w tygodniu - 1 pkt oceny, z 10 możliwych, jakie otrzymałaby udzielając odpowiedzi dotyczącej dostępności powyżej 48 godzin w tygodniu.

c. skarżąca otrzymała 4 punktów oceny za dostęp dla osób niepełnosprawnych na 5 punktów możliwych do uzyskania w tym kryterium z uwagi na nie posiadanie przy lokalizacji miejsc udzielania świadczeń powyżej pierwszej kondygnacji dźwigu umożliwiającego transport chorych na wózkach, a w budynku do dwóch kondygnacji możliwego innego urządzenia technicznego umożliwiającego wjazd niepełnosprawnych albo lokalizacji na parterze.

3. w kryterium ceny oferta skarżącej została oceniona przyznaniem 10 z 20 możliwych do uzyskania punktów, ponieważ zaoferowana przez skarżącego cena nie była niższa niż cena określona w załączniku nr 2 do zarządzenia nr 54/2011/DSOZ Prezesa Funduszu z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (z późn. zm.) jako cena oczekiwana przez NFZ, wynikająca z planu zakupu świadczeń NFZ. Dopiero obniżając zaoferowaną cenę do poziomu 8,28 zł skarżąca mogła w ramach kryterium ceny uzyskać maksymalną liczbę 20 punktów, co jasno wynika z treści załącznika nr 2 do zarządzenia nr 54/2011/DSOZ Prezesa Funduszu z dnia 30 września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Odnosząc się zaś merytorycznie do zarzutów określonych przez skarżącą w przedmiotowej sprawie organ stwierdził, co następuje.

Zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy o świadczeniach, umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w ustawie.

Zaś za świadczeniodawcę w rozumieniu ustawy o świadczeniach uważa się podmiot wykonujący działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, osobę fizyczną inną niż wymieniona w art. 5 pkt 41 lit a) ustawy o świadczeniach, która uzyskała fachowe uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach wykonywanej działalności gospodarczej lub podmiot realizujący czynności z zakresu zaopatrzenia w środki pomocnicze i wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi.

W ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2013 r. 217) wprowadzono definicję podmiotu wykonującego działalność leczniczą, jako podmiotu leczniczego, o którym mowa w art. 4, oraz lekarza lub pielęgniarki wykonujących zawód w ramach działalności leczniczej, jako praktykę zawodową, o której mowa w art. 5 tejże ustawy oraz definicję przedsiębiorstwa podmiotu wykonującego działalność leczniczą, jako zespołu składników majątkowych, za pomocą którego podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej. Przy czym niniejsza ustawa wskazuje także, iż przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego jest jednostką lokalną w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej, dla której nie sporządza się odrębnego bilansu, chyba, że podmiot leczniczy postanowi inaczej w regulaminie organizacyjnym, o którym mowa w art. 24 tejże ustawy. Zgodnie także z ustawą o działalności leczniczej i jej art. 4 ust. 1 przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą, oraz ust 2 niniejszego art., stanowiący, że za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 103. działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru, z zastrzeżeniem art. 104 ustawy o działalności leczniczej. Zatem można rozpocząć działalność (tzn. udzielanie świadczeń zdrowotnych i promocję zdrowia zgodnie z definicją zawartą w art. 3) dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru. Wpis ten - a ściślej, decyzja o jego dokonaniu - ma charakter konstytutywny (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 1696/02, LEX nr 150863, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 652/05, LEX nr 202327 - tezy tych orzeczeń są nadal, co do zasady, aktualne w obecnym stanie prawnym).

Wskazane przez skarżącego podmioty lecznicze, które w drodze rozstrzygnięcia postępowania zostały wybrane do zawarcia umów o udzielanie świadczeń w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie otolaryngologii są podmiotami leczniczymi wykonującymi działalność leczniczą poprzez przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego, zgodnie z wpisem do Rejestru Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą na mocy decyzji wojewody [...] - odpowiednio:

1. Nr księgi rejestrowej [...] dla NZOZ "P." M. M., K. W. Spółka cywilna

a. Lista wspólników: M. M., K. W.;

b. Forma organizacyjno-prawna podmiotu leczniczego - spółka cywilna;

c. Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego: NZOZ "P.";

2. Nr księgi rejestrowej [...] dla [...]CM [...] Spółka Akcyjna;

a. Forma organizacyjno-prawna podmiotu leczniczego - spółka akcyjna;

b. Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego: [...] Centrum Medyczne.

Wobec powyższego niesłuszny jest zarzut, jakoby wskazane przez skarżącego podmioty lecznicze nie były świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa.

Z dokumentacji konkursowej wynika wprost, iż komisja konkursowa badała szczegółowo czy oferenci składający oferty w przedmiotowym postępowaniu są świadczeniodawcami w rozumieniu ustawy o świadczeniach. Oferty w postępowaniach konkursowych składane są przez podmioty lecznicze, w których wskazane są przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego oraz miejsce udzielania świadczeń. W ogłoszeniu o rozstrzygnięciu przedmiotowego postępowania komisja konkursowa wskazała nazwę przedsiębiorstw podmiotów leczniczych celem skonkretyzowania i podania do publicznej wiadomości miejsc, w których będą udzielane świadczenia. Podmioty lecznicze mogą bowiem prowadzić kilka przedsiębiorstw, za pomocą których dany podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej w różnych miejscach lokalizacyjnych udzielania świadczeń. Nie zachodzi, wobec powyższego, w ocenie Funduszu naruszenie przepisów prawa przez komisje konkursową, poprzez podanie w rozstrzygnięciu postępowania nazw przedsiębiorstw wybranych podmiotów leczniczych, skutkujących, jak ocenia to skarżący, nieważnością umów podpisanych z wybranymi świadczeniodawcami, w tym wskazanymi w odwołaniu.

Umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z wybranymi w postępowaniu podmiotami leczniczymi w formie spółek, a więc z podmiotami, których przedsiębiorstwa wskazano w rozstrzygnięciu, tj., z [...] Centrum Medycznym oraz NZOZ "P. " zostały podpisane mając na uwadze przepisy obowiązującego prawa z podmiotami leczniczymi tych przedsiębiorstw, a więc z :

1. NZOZ "P. " M. M., K. W. Spółka cywilna, prowadzący przedsiębiorstwo NZOZ "P.";

2. [...]CM [...] Spółka Akcyjna, prowadzący przedsiębiorstwo [...] Centrum Medyczne.

Wobec zarzutu wynikającego z naruszenia art. 40 § 5 K.p.a. Prezes Funduszu wskazuje, iż adresatem doręczeń jest strona. Nie ma przy tym znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, osoba prawna czy jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, a także, czy postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony czy z urzędu. W przypadku wielości stron postępowania administracyjnego pisma doręcza się wszystkim stronom. Jedynie w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron, które w podaniu wskazały jedną stronę jako upoważnioną do odbioru pism, pisma doręcza się tylko tej stronie. Placówki medyczne funkcjonują w obrocie prawnym na takich samych zasadach, jak inne podmioty prawa - osoby fizyczne i osoby prawne. Stąd każda z nich może być stroną postępowania przed organami administracji państwowej (rządowej) lub samorządowej, w zależności od załatwianej sprawy. Z dokumentacji sprawy wynika, że strona została zawiadomiona pismem z dnia [...] lipca 2012 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz zgodnie z art. 10 K.p.a. poinformowana o wynikających z tego artykułu prawach. Natomiast § 5 art. 40 K.p.a. winien być odczytywany łącznie z § 4 art. 40:

§ 4. Strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń.

§ 5. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. Organ administracji publicznej jest obowiązany doręczać pisma pełnomocnikowi strony, o którego ustanowieniu został powiadomiony.

Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, z czego wywodzić należy bezpodstawność zarzutu w kwestii naruszenia niniejszego przepisu k.p.a.

Odnosząc się do naruszenia art. 24 § 1, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 K.p.a., należy stwierdzić jednoznacznie, że wniosek skarżącej o wyłączenie pracownika nie znajduje uzasadnienia, co zostało także wskazane w decyzji Prezesa NFZ.

Pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, (...), odnosi się więc do pracownika organu, zaś wniosek o wyłączenie obejmował p. W. N., Dyrektor [...]OW NFZ, która zgodnie z art. 98 ust. 4 ustawy o świadczeniach jest organem Funduszu nie zaś jego pracownikiem.

Pomimo iż wyłączeniu w trybie i na zasadach określonych w tym przepisie mogą podlegać pracownicy organu właściwego do załatwienia sprawy, a także pracownicy organów, jednostek, organizacji i instytucji, którym w trybie przepisów ustaw szczególnych powierzono wykonywanie kompetencji organu do prowadzenia spraw administracyjnych, w tym wydawania decyzji, należy zwrócić uwagę na fakt, iż pracownik podlega wyłączeniu z udziału w postępowaniu w sprawie, w której jest stroną, czyli wówczas, gdy postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku pracownika albo, gdy żąda on czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Pracownik podlega wyłączeniu z udziału w postępowaniu w sprawie, w której pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Powód wyłączenia istnieje zatem wówczas, gdy pracownik pozostaje ze stroną w stosunku prawnym powstałym na drodze czynności prawnej lub z mocy prawa. Są to innego rodzaju stosunki prawne łączące pracownika ze stroną niż określone w art. 24 § 1 pkt 2 K.p.a. (małżeństwa, pokrewieństwa i powinowactwa do drugiego stopnia), art. 24 § 1 pkt 3 K.p.a. (przysposobienia, opieki i kurateli), art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. (przedstawicielstwa) i art. 24 § 1 pkt 7 K.p.a. (podporządkowania służbowego). Ponadto nie jest to tego rodzaju stosunek prawny łączący pracownika ze stroną wnoszącą żądanie, który sprawia, że pracownik staje się stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Wyłączeniu z załatwienia sprawy określonej w tym przepisie podlega zarówno organ administracji publicznej w sensie ścisłym (art. 5 § 2 pkt 3-6 K.p.a.), jak i pracownicy urzędu organu upoważnieni do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu organu. Wyłączenie osoby piastującej funkcję organu oraz pracowników upoważnionych przez tę osobę do załatwiania spraw administracyjnych w jego imieniu powoduje, że osoby te nie mogą skutecznie upoważnić innego, podległego im pracownika organu do załatwienia sprawy administracyjnej.

Organ administracji publicznej podlega wyłączeniu z załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki - dotyczy a) interesów majątkowych, b) osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. Następstwem wystąpienia tych przesłanek jest utrata właściwości organu do załatwienia sprawy i związana z tym dewolucja kompetencji w tej sprawie, tj. "przeniesienie jednostkowej właściwości w tej sprawie na organ wyższego stopnia określony zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 K.p.a. Wymienione w art. 25 K.p.a. przesłanki wyłączenia organu są przesłankami wyczerpującymi, co oznacza, że podstawą wyłączenia organu nie może być przepis art. 24 § 3 K.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 354/07, LEX nr 468746).

W powyższym przypadku organ zauważył, iż wymienione w art. 25 K.p.a. przesłanki wyłączenia organu nie zachodzą w rozpatrywanej sprawie, zatem nie można było uczynić zadość żądaniu strony.

Również naruszenie art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a., poprzez nieudostępnienie skarżącemu ofert podmiotów konkurencyjnych biorących udział w przedmiotowym postępowaniu, w tym dopuszczenie dowodu z ofert złożonych przez [...] Centrum Medyczne oraz NZOZ "S.", nie znajduje uzasadnienia, bowiem zgodnie z zapisem art. 78 K.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba, że mają one znaczenie dla sprawy.

Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ administracji publicznej jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W piśmiennictwie przyjmuje się, że ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu, który jest jednakże związany w tej mierze przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia.

Omawiane uprawnienie strony podlega jednak pewnym ograniczeniom ze względów praktycznych, tj. ze względu na celowość i szybkość postępowania; tak więc nie podlegają przeprowadzeniu:

1. dowód zgłoszony przez stronę na okoliczność nie mającą znaczenia dla sprawy,

2. zgłoszony przez stronę dowód na okoliczność już dostatecznie wyjaśnioną innymi dowodami, jeżeli strona zgłosiła go po zakończeniu stadium postępowania dowodowego. Organ może nie uwzględnić żądania przeprowadzenia dowodu, jeżeli ma to na celu przewleczenie sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1863/96, LEX nr 37600).

Stwierdzić należy, iż z akt sprawy przedmiotowego postępowania oraz z uzasadnień decyzji I instancji wynika wprost, że w toku postępowania administracyjnego organ z urzędu przeprowadził dowód z części materiałów wytworzonych w postępowaniu konkursowym, obejmujących m.in. sprawdzanie wiarygodności informacji podanych w ofercie konkurenta, wartości punktowych za poszczególne kryteria oceny, odpowiedzi udzielonych przez konkurentów w ankietach dotyczących przedmiotowych świadczeń.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 7 ustawy o świadczeniach należy stwierdzić, iż przepis niniejszy wskazuje, iż ofertę oferenta można odrzucić, jeżeli oferent lub oferta nie spełniają wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach Przepis wymienia enumeratywnie przypadki, kiedy komisja konkursowa musi odrzucić ofertę. Przyczyna niespełnienia wymaganych warunków określonych w przepisach prawa oraz warunków określonych przez Prezesa Funduszu na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 przedmiotowej ustawy ma w pierwszym etapie postępowania wyeliminować podmioty, które nie spełniają warunków merytorycznych określonych w zarządzeniach Prezesa NFZ. Warunki wymagane od świadczeniodawców to ustalane przez Prezesa Funduszu warunki sine qua non uczestnictwa w postępowaniu. Warunki te dotyczą głównie: personelu medycznego, posiadanego sprzętu, warunków lokalowych, organizacji udzielania świadczeń. Warunki formułowane są w ten sposób, że można je spełniać albo nie - spełnianie warunków nie podlega stopniowaniu. Organ podkreślił, że co do zasady, niedopuszczalne jest obniżenie w zarządzeniach, wydanych na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach, standardu świadczeń, w porównaniu do warunków udzielania świadczeń określonych w rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 31d przedmiotowej ustawy.

W przedmiotowym postępowaniu wszystkie oferty zostały ocenione przez komisję konkursową na tych samych zasadach i przy zastosowaniu tych samych kryteriów oraz przepisów prawa. Wszystkie oferty biorące udział w przedmiotowym postępowaniu przeszły weryfikację i ocenę ofert, co znajduje potwierdzenie w załącznikach do protokołu "Sprawdzenia spełniania warunków formalnych - część A, B i C", Zespoły kontrolne powołane w trakcie postępowania przeprowadziły kontrolę wybranych oferentów, w tym oferentów, którzy ostatecznie zostali wyłonieni w trakcie postępowania do zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w przedmiotowym rodzaju i zakresie świadczeń, badając zgodność podanych informacji w ofercie ze stanem faktycznym, nie wykazując odstępstw. Należy zatem wywieść wniosek, iż oferty złożone do przedmiotowego postępowania, prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, z zakresu [...] na obszarze miasta [...], spełniały wymagania i nie podlegały odrzuceniu.

Odnośnie wyjaśnienia okoliczności w związku z dokonaniem sprawdzenia harmonogramów pracy lekarzy, należy wskazać, iż zgodnie z informacjami pozyskanymi od Dyrektora [...]OW komisja konkursowa prowadząca przedmiotowe postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dokonała sprawdzenia powtarzalności personelu wykazanego w poszczególnych ofertach w relacji z pozostałymi oferentami oraz oferentami z innych postępowań.

W przypadku, gdy ten sam personel wykazany był w tym samym czasie pracy w danym postępowaniu w kilku ofertach lub ten sam personel wykazany był w tym samym czasie w różnych postępowaniach, komisja konkursowa pisemnie informowała oferenta o zaistniałym konflikcie harmonogramów personelu i wzywała do wyjaśnienia elementów spornych. W czasie przeprowadzonych u oferentów kontroli zespoły kontrolujące sprawdzały kwalifikacje lekarzy wykazanych w ofertach oraz umowy zawarte z oferentami lub zobowiązania współpracy od dnia rozpoczęcia realizacji umowy, tj. [...] września 2012 r. oraz zgodność zawartych umów z harmonogramem czasu pracy określonym w ofercie.

W przypadkach przekroczenia czasu prac wykazanego w ofertach powyżej 48 godzin tygodniowo oferenci przedstawiali zgody lekarzy na czas pracy przekraczający wymiar 48 godzin tygodniowo.

Nadto organ zaznaczył, iż prowadzenie przez Dyrektora Oddziału ponownej weryfikacji harmonogramu czasu pracy poszczególnych lekarzy w przedmiotowym postępowaniu sprowadzałoby się do prowadzenia ponownie postępowania konkursowego. Jak wskazano w decyzji, zadaniem Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ jest zbadanie czy rozstrzygnięcie dokonane przez komisję zostało podjęte z naruszeniem zasad postępowania nie zaś ponowne prowadzenie postępowania w sprawie zawarciu umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, które to zadanie zastrzeżone jest dla komisji konkursowej.

Ponadto organ wyjaśnił, że każdy z oferentów oświadcza, że dane przedstawione w jego ofercie i dołączonych do niej oświadczeniach są zgodne ze stanem prawnym i faktycznym. Podkreślić także należy, że ewentualne pomyłki lub podana w ofercie nieprawda, obciążają wyłącznie konkretnego oferenta. Po rozstrzygnięciu postępowania i zawarciu umowy dane z oferty mogą stanowić podstawę do weryfikacji przez oddział Funduszu, pod względem zgodności istniejącego stanu faktycznego ze złożoną ofertą, i sprawa może zostać zakończona w myśl § 36 ust. 1 pkt 8 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 81 poz. 484 z późn. zm.).

Należy przy tym podkreślić, iż czynności w zakresie poświadczenia nieprawdy wypełniają dyspozycję art. 271 § 1 kodeksu karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 88 poz. 553 z późn. zm.), stanowiący, iż "(...) osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5". Ponadto art. 286 § 1 kodeksu karnego stanowi, iż "kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd (...) podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8".

Jednocześnie wskazać trzeba, że w trakcie przedmiotowego postępowania konkursowego do komisji konkursowej nie dotarły żadne informacje, które mogły mieć wpływ na przebieg postępowania.

Ponadto przypomnieć należy, iż odniesienie się skarżącego do ofert innych oferentów, biorących udział w przedmiotowym postępowaniu konkursowym, należy uznać za bezcelowe. Przypomnieć bowiem należy, iż organy obu instancji, rozpatrując odwołanie nie prowadzą ponownie postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, lecz rozpoznają sprawę w odniesieniu do konkretnego podmiotu, tj. skarżącego i do określonych czynności komisji podejmowanych w stosunku do tego podmiotu.

Odnosząc się do wskazania przez skarżącego naruszenia art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach poprzez nierówne traktowanie przez Dyrektora [...]OW NFZ świadczeniodawców oraz uzyskanie przez świadczeniodawców wybranych w postępowaniu wyższych kontraktów aniżeli te, o które wnosili, organ wyjaśnił, co następuje.

Wyrazem przyjęcia zasad zapewniających równe traktowanie świadczeniodawców jest określona w art. 146 delegacja do wydania przez Prezesa Funduszu dokumentu, określającego kryteria oceny ofert. Rokrocznie w celu realizacji dyspozycji tego przepisu prezes Funduszu wydaje zarządzenie w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Zasada równego traktowania świadczeniodawców przejawia się w stosowaniu takich samych kryteriów do wszystkich świadczeniodawców biorących udział w danym postępowaniu. Niedopuszczalne jest stosowanie do niektórych świadczeniodawców dodatkowych kryteriów, względnie wyłączenie stosowania określonych kryteriów wobec niektórych świadczeniodawców. Jeśli oferta w przedmiotowym rodzaju i zakresie świadczeń uzyskuje najwyższą liczbę punktów w zakresie jakości udzielania świadczeń, i dostępności oraz ceny, to nie można wyprowadzić wniosku, iż oferent nie zapewnia właściwego udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Równe traktowanie świadczeniodawców z całą pewnością winno dotyczyć zarówno wymagań, jakie muszą być spełnione przez świadczeniodawców celem zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, jak i zakresu obowiązków określonych w umowie i odpowiadającego im wynagrodzenia. Powyższe niewątpliwie oznacza, że dwóch lub więcej świadczeniodawców, którzy w takim samym stopniu spełniają warunki określone przez Fundusz i wykonują ten sam zakres obowiązków ustalonych w umowie, winno mieć prawo otrzymania za te usługi takiego samego lub zbliżonego wynagrodzenia, zaś jego zróżnicowanie musi znajdować oparcie w ilości i jakości świadczenia wzajemnego oferowanego Funduszowi (a na jego zlecenie pacjentowi). Inaczej mówiąc, podmiotom znajdującym się w takiej samej sytuacji prawnej nie można za ich usługi, o tożsamym zakresie i jakości, oferować innego - znacząco od siebie odbiegającego - wynagrodzenia. Jeżeli zatem wybrani świadczeniodawcy mieliby otrzymywać za takie same usługi i wykonywanie takich samych czynności, tudzież takich samych pozostałych obowiązków, wynagrodzenie różniące się od siebie w sposób zasadniczy, wówczas należy taką sytuację zakwalifikować, jako naruszenie, gwarantowanej ustawą o świadczeniach zasady równego traktowania wszystkich świadczeniodawców oraz zasady uczciwej konkurencji.

Co zaś się tyczy braku możliwości przez skarżącego kontroli ceny początkowej zaproponowanej przez poszczególnych oferentów, liczby świadczeń oraz wartości świadczeń w pierwotnie złożonych przez innych oferentów ofertach, organ poinformował, iż zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego NFZ nie udostępnia skarżącym dokumentacji ofertowej złożonej przez podmioty konkurencyjne biorące udział w postępowaniu konkursowym, gdyż zawierają one informacje, których przekazywanie podmiotom nieuprawnionym jest łamaniem istniejącego porządku prawnego, a także jest obwarowane sankcją karną. Tym samym NFZ nie jest uprawniony do udostępniania skarżącemu wglądu do ofert złożonych przez podmioty konkurencyjne, gdyż zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z późn. zm.) czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. Natomiast zgodnie z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Jednocześnie art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, iż czynem nieuczciwej konkurencji jest przekazywanie informacji o osobie, która świadczyła pracę na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego. Należy również zauważyć, iż art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.) stwierdza, że "(...) prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy (...)".

Przytaczając powyższe przepisy z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można pominąć przepisów Kodeksu Cywilnego wyjaśniających pojęcie przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo obejmuje w szczególności: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; koncesje, licencje i zezwolenia; patenty i inne prawa własności przemysłowej; majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; tajemnice przedsiębiorstwa; księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie z przytoczonym przepisem Kodeksu Cywilnego, podmioty uczestniczące w przedmiotowym postępowaniu konkursowym są przedsiębiorcami. Jednocześnie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony, poprzez dokonanie czynu nieuczciwej konkurencji może żądać: zaniechania niedozwolonych działań; usunięcia skutków niedozwolonych działań; złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie; naprawienia wyrządzonej szkody, na zasadach ogólnych oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, na zasadach ogólnych. Tak więc ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa naraża ujawniającego na roszczenie ze strony podmiotu, którego informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa zostają ujawnione.

Należy także zauważyć, iż udostępnianie skarżącemu ofert podmiotów konkurencyjnych wywołałoby dość paradoksalną sytuację, w której wszedłby on w posiadanie pełnej informacji na temat swoich konkurentów, którzy nie będąc stroną postępowania administracyjnego wszczętego na podstawie art. 154 ustawy o świadczeniach (w postępowaniu administracyjnym stroną nie jest, a w postępowaniu sądowo-administracyjnym mogą zostać dopuszczeni jedynie w charakterze uczestników postępowania) nie mieliby takiej możliwości. W takiej sytuacji skarżący byłby w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do swoich konkurentów biorących udział w postępowaniu konkursowym. Powyższe mogłoby mieć bardzo istotne znaczenie np. w przypadku uwzględnienia wniesionego odwołania, ponieważ zgodnie z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach, postępowanie przeprowadza się wówczas ponownie. W takiej sytuacji podmiot wnoszący odwołanie, które zostało uwzględnione, posiadałby istotną przewagę nad innymi podmiotami zaproszonymi do postępowania prowadzonego w związku z unieważnieniem postępowania prowadzonego wcześniej. W ten sposób równe traktowanie stron w postępowaniu konkursowym i symetria pozycji uczestników biorących udział w tym postępowaniu, przekształciłaby się w asymetrię ich sytuacji prawnej i obiektywnie rzecz ujmując w naruszenie równego traktowania tych samych podmiotów w ramach postępowania administracyjnego oraz ewentualnych późniejszych postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Takie działanie stanowiłoby obejście zasady równości stron w postępowaniu konkursowym, z tym że de facto przeniesione także na grunt postępowania administracyjnego. Zasada równości stron jest kanonem postępowania konkursowego. Obejście tej zasady na etapie postępowania administracyjnego, nie wydaje się być ani uzasadnione ani sprawiedliwe.

W tym miejscu należy zauważyć, że przytoczone powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku o sygn. akt II GSK 264/10 z dnia 16 marca 2011 r. wskazuje, iż "(...) szerszego omówienia wymaga natomiast zasada takiego prowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, które gwarantuje zachowanie uczciwej konkurencji. Zasadne w tej materii będzie sięgnięcie do ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Ustawa ta wymienia czyny będące przejawem nieuczciwej konkurencji. Przepis art. 11 ust. 1 tej ustawy, jako czyn nieuczciwej konkurencji wskazuje: przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieuprawnionej, jeżeli zagraża lub narusza to interes przedsiębiorstwa.

Z kolei zgodnie z art. 11 ust. 4 powyższej ustawy przez tajemnicę przedsiębiorstwa należy rozumieć nieujawnianie do wiadomości publicznej informacji technicznych, technologicznych, organizacji przedsiębiorstwa lub innych informacji posiadających wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Stosując powyższe reguły, sposobem gwarantującym prowadzenie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z zachowaniem uczciwej konkurencji będzie takie jego prowadzenie, które nie dopuści do przekazania, ujawnienia lub wykorzystania informacji stanowiących tajemnicę usługodawcy. (...) Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że oferta konkurencyjnego świadczeniodawcy w sposób nieograniczony podlega ujawnieniu innym świadczeniodawcom. Nie podlegają bowiem ujawnieniu dane zawarte w ofercie, objęte tajemnicą przedsiębiorstwa oraz ustawowo chronione dane osobowe

Przywoływany powyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w sprawie, w której NFZ odmówił podmiotowi wnoszącemu odwołanie wglądu do ofert podmiotów konkurencyjnych, czego Sąd nie uznał za działanie naruszające zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.

Dodatkowo należy tez mieć na uwadze, że rola Funduszu sprowadza się do zbierania ofert usługodawców, a następnie wynegocjowania z nimi odpowiedniej ceny i ilości świadczeń, aby osiągnąć najkorzystniejszy bilans ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia. Jeśli część oferentów spełnia oczekiwane warunki cenowo-ilościowe i warunki te mieszczą się w przedmiocie zamówienia, to wybór ofert odbywa się na zasadach konkurencyjnych, a oferty z niewystarczającą ilością punktów oceny nie zostają zakwalifikowane do zawarcia umowy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia interesu prawnego skarżącego należy stwierdzić, iż zgodnie z orzecznictwem istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Podstawą legitymacji procesowej strony jest przepis prawa materialnego wskazujący na interes prawny. Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest bezpośredniość związku z sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny. Ponadto istotną rzeczą jest jego realność istnienia w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. Konkurs ofert w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest trybem eliminacyjno - konkurencyjnym. Oznacza to, że oferty niepodlegające odrzuceniu uszeregowane są w ramach tzw. listy rankingowej od oferty najkorzystniejszej do ofert z najniższą liczbą punktów. Wyborowi podlegają oferty, które uzyskują określoną liczbę punktów. W związku z tym posiadanie interesu prawnego związane jest z oceną, czy naruszenie określonych zasad postępowania powoduje to, że świadczeniodawca pozbawiony jest możliwości zawarcia umowy. Dla przykładu, świadczeniodawca zajmujący odległe miejsce na liście, który wskutek uwzględnienia protestu uzyskałby dodatkowe punkty niekwalifikujące go do wybrania oferty nie posiada interesu prawnego we wnoszeniu środków odwoławczych. Stanowisko to potwierdza wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2009 r., VII SA/Wa 2013/08. Do uszczerbku interesu prawnego uczestnika postępowania w procedurze zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może dojść wówczas, gdy naruszenie zasad postępowania, tj. konkretnego przepisu prawa przez podmiot prowadzący postępowanie, ma wpływ na ocenę możliwości zawarcia umowy o świadczenie takich usług. W postępowaniu dojść zatem musi do ujawnienia i zbadania wszelkich okoliczności, związanych z punktacją, bądź jej brakiem, będącą skutkiem ocen dokonanych w odniesieniu do poszczególnych wymagań stawianych w ogłoszeniu.

Taki zakres odpowiada celom ustawy o świadczeniach.

Przedmiotowe postępowanie konkursowe było, w ocenie Prezesa Funduszu, prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o świadczeniach, z warunkami postępowania oraz warunkami zawierania umów. Komisja konkursowa postępowała zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach oraz z zapisami właściwych zarządzeń Prezesa NFZ. Oferta skarżącej została przyjęta do dalszego postępowania konkursowego, a jej ocena została dokonana według jednolitych zasad dla wszystkich świadczeniodawców, określonych w przepisach prawa.

Sam argument niedokonania wyboru świadczeniodawcy nie może stanowić o uszczerbku w interesie prawnym skarżącej.

Prezes NFZ rozpatrując złożone przez skarżącego odwołanie od decyzji nr [...]. Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., oddalającej w całości odwołanie wniesione przez wskazany powyżej podmiot od rozstrzygnięcia postępowania nr [...], prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ambulatoryjna opieka specjalistyczna, z zakresu [...] na obszarze miasta [...], podjął wszelkie kroki zmierzające do zbadania przedmiotowej sprawy zgodnie z art. 7, art. 8 oraz art. 77 K.p.a., mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej.

Reasumując organ stwierdził, że NFZ nie dokonując wyboru oferty "Z." sp. z o.o., nie naruszył jej interesu prawnego, a zarzuty skarżącej są bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2012 r., oddalającą w całości odwołanie wniesione przez odwołującą - podmiot leczniczy "Z." Sp. z o.o. z/s w [...] od rozstrzygnięcia postępowania, prowadzonego w trybie konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna, z zakresu [...], na obszarze miasta [...].

Wobec zaskarżonej decyzji podniesiono szereg zarzutów (14), dotyczących naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania (w tej właśnie kolejności). W szczególności wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 132 ust. 2 oraz art. 151 ust. 4, art. 149 § 1 pkt 7 oraz art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, a także z naruszeniem przepisów K.p.a., a w szczególności art. 40 § 5. art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1, art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 oraz art. 77 § 1, art. 78 §. 1 oraz art. 80 K.p.a.

Skarżąca łączy zarzuty naruszenia – w jej ocenie - art. 132 ust. 2 oraz art. 151 ust. 4 ustawy o świadczeniach przede wszystkim z faktem zawarcia umowy na świadczenie usług AOS w zakresie [...] z innymi podmiotami, aniżeli te które zostały wybrane przez [...]OW NFZ w rozstrzygnięciu konkursu ofert przez NFZ. (dotyczy to w szczególności NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medycznego). Praktycznie tego samego faktu dotyczą również zarzuty naruszenia art. 149 § 1 pkt 7 oraz art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Także zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 § 1 K.p.a. ma związek z tą kwestią (Dyrektor [...]OW NFZ wiedziała o wyborze oferentów, które nie mogą być świadczeniodawcami).

Natomiast pozostałe zarzuty procesowe łączą się z – w ocenie skarżącej – z niewłaściwym jej informowaniem oraz ze stroną dowodową przeprowadzonego postępowania.

Żaden natomiast zarzut Spółki, co Sąd uważa za istotne, nie dotyczy zasad punktowania w konkursie, ilości punktów uzyskanych przez stronę skarżącą oraz jej miejsca w rankingach: otwarcia i zamknięcia. Strona jak gdyby w ogóle nie zdawała sobie sprawy z rażącej dysproporcji w ilości uzyskanej przez nią punktów oraz ilości punktów uzyskanych przez konkurentów biorących udział w konkursie, przy czym w odpowiedzi na skargę organ wskazał przyczyny nie przyjęcia oferty skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że w rankingu otwarcia oferta skarżącej zajęła 9 pozycję, uzyskując łącznie 22,06 punktów oceny, w związku z czym skarżąca nie została zaproszona do negocjacji z uwagi na miejsce w rankingu (ostatnia pozycja). Również w sporządzonym przez komisję konkursową rankingu końcowym ofert złożonych do przedmiotowego postępowania oferta skarżącej zajęła ostatnią, 9 pozycję, uzyskując łącznie 22,060 punktów oceny, w tym w ramach kryterium kompleksowości 0,000 punktów oceny, kryterium jakości 7,727 punktów oceny, w ramach kryterium dostępności 4,333 punkty oceny oraz w ramach kryterium ceny 10 punktów. Tymczasem oferta na pozycji pierwszej uzyskała łączną liczbę punktów oceny - 75,428.

W rezultacie komisja konkursowa postanowiła zawrzeć umowy z pięcioma następującymi podmiotami, które uzyskały najwyższą ilość punktów:

1. J. - 75,428;

2. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "S." - 72,170;

3. E. L. -70,029

4. Wojewódzkie Centrum Szpitalne [...] - 64,000;

5. NZOZ "P."s.c. - 62,159.

Nawet gdyby uznać – czego żąda skarżąca Spółka – że dwóch oferentów nie mogło być świadczeniodawcami, to pozostałe podmioty (9), które brały udział w konkursie (w tym również te, które zaproszono do negocjacji) uzyskały w rankingu końcowym ilość punktów nieporównywalnie większą niż skarżąca Spółka – i to nawet wtedy, gdyby jej przyznać dodatkowe 10 punktów za kryteria cenowe. Szczegółowo ilość punktów uzyskanych przez podmioty uczestniczące w przedmiotowym konkursie, w rozbiciu na poszczególne kryteria, przedstawiono w tabeli zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z tabeli tej wynika m.in., że jeszcze co najmniej dwa podmioty uzyskały ok. 20 punktów więcej niż skarżąca Spółka; były to: [...]Centrum [...] (56,996 pkt) oraz Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "P." sp. z o. o.(41,742 pkt). W tej sytuacji nie wiadomo na czym opierają się kalkulacje skarżącej Spółki, zakładające zajęcie przez nią pozycji w rankingu końcowym konkursu, która pozwoliłaby ją zakwalifikować jako świadczeniodawcę, wybranego przez NFZ do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych w zakresie objętym konkursem.

Odnosząc się do podstawowego zarzutu w sprawie, dotyczącego dokonania wyboru podmiotu oraz zawarcie przez Dyrektora [...]OW NFZ w [...] umowy na świadczenie usług AOS w zakresie otolaryngologii z innymi podmiotami, aniżeli te które zostały wybrane przez [...]OW NFZ w rozstrzygnięciu konkursu ofert przez NFZ (tzn z NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medycznym) Sąd podziela w tym zakresie w całości ustalenia organu przedstawione w odpowiedzi na skargę.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o świadczeniach, otwierającym Dział VI tej ustawy "Postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami", podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. Umowa taka, tj., umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w ustawie. Należy przy tym przypomnieć, że umowa ta ma charakter umowy wzajemnej, odpłatnej, zawartej na czas oznaczony, dwustronnie zobowiązującej, w której każda za ze stron jest jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem; jest to umowa nazwana, pozakodeksowa, typowa, uregulowana przepisami ustawy o świadczeniach, której essentialia negotii określa art. 136 ustawy. Oznacza to m.in., że do umowy tej nie mają zastosowania – co do zasady – przepisy k.c. o umowie zlecenia, a w szczególności art. 750 k.c. Przedmiotem umowy jest kompleksowa opieka zdrowotna świadczeniodawcy nad świadczeniobiorcą, gdyż umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest umową o świadczenie na rzecz osoby trzeciej.( E. Szewczyk, M. Szewczyk, "Uprawnienia decyzyjne Prezesa NFZ w kontekście art. 154 Ustawy o świadczeniach zdrowotnych, Prawo i Medycyna 4/2011, str. 26 i n.). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt III CSK 93/10, LEX nr 1001312, "3. Umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej jest umową nazwaną, pozakodeksową. Przepisy kodeksu cywilnego, do których odsyła art. 155 ust. 1 ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych stosuje się, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, przy czym odesłanie to należy rozumieć jako odesłanie do ogólnych przepisów k.c., skoro w ustawie i w przepisach wykonawczych wiążąco określono cechy tej umowy tworząc normatywny typ umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej."

Zgodnie z art. 5 pkt 41 lit a ustawy o świadczeniach świadczeniodawcą jest (tzn. może być) podmiot wykonujący działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, osoba fizyczną inna niż wymieniona w lit. a, która uzyskała fachowe uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych i udziela ich w ramach wykonywanej działalności gospodarczej, a także podmiot realizujący czynności z zakresu zaopatrzenia w środki pomocnicze i wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi.

Z art. 3 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej wynika, że działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, tzn. działań służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz innych działań medycznych wynikających z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy).

W art. 2 ust. 1 pkt 5 w/w ustawy zdefiniowano podmiot wykonujący działalność leczniczą jako podmiot leczniczy, o którym mowa w art. 4, oraz lekarza lub pielęgniarkę wykonujących zawód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową, o której mowa w art. 5. Z kolei art. 4 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że podmiotami leczniczymi są:

1) przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.2)) we wszelkich formach przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej,

2) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,

3) jednostki budżetowe, w tym państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, posiadające w strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej,

4) instytuty badawcze, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. Nr 96, poz. 618 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654 i Nr 185, poz. 1092),

5) fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej,

5a) posiadające osobowość prawną jednostki organizacyjne stowarzyszeń, o których mowa w pkt 5,

6) osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania

- w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 dla celów ustawy o działalności leczniczej przedsiębiorstwo stanowi zespół składników majątkowych, za pomocą którego podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej; zgodnie z pkt 9 szpital stanowi również przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego, w którym podmiot ten wykonuje działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne. Wynika stąd, że przedsiębiorstwo stanowi nieodłączny składnik (część) podmiotu leczniczego choć – antycypując tutaj dalsze uwagi – powinno różnić się nazwą od nazwy podmiotu leczniczego.

Z kolei, zgodnie z art. 5 ustawy o działalności leczniczej, lekarze i pielęgniarki mogą wykonywać swój zawód w ramach działalności leczniczej na zasadach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych, po wpisaniu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art. 100 (ust 1).

W myśl art. 5 ust. 2 powołanej ustawy działalność lecznicza:

1) lekarzy może być wykonywana w formie:

a) jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka lekarska, indywidualna praktyka lekarska wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska, indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna praktyka lekarska wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem lub indywidualna specjalistyczna praktyka lekarska wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem,

b) spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka lekarska,

2) pielęgniarki może być wykonywana w formie:

a) jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka pielęgniarki, indywidualna praktyka pielęgniarki wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki, indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki wyłącznie w miejscu wezwania, indywidualna praktyka pielęgniarki wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem lub indywidualna specjalistyczna praktyka pielęgniarki wyłącznie w przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego na podstawie umowy z tym podmiotem,

b) spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka pielęgniarek

Art. 100 ustawy o działalności leczniczej przewiduje, że podmiot, który zamierza wykonywać działalność leczniczą jako podmiot leczniczy, składa organowi prowadzącemu rejestr (...), wniosek o wpis do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (...) zawierający następujące dane:

1) imię i nazwisko, nazwę albo firmę;

2) adres siedziby albo miejsca zamieszkania;

3) adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych;

4) formę organizacyjno-prawną;

5) rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych;

6) nazwę przedsiębiorstwa, oraz wykaz jego jednostek lub komórek organizacyjnych, których działalność jest związana z udzielaniem świadczeń zdrowotnych;

8) numer REGON;

9) Numer Identyfikacji Podatkowej (NIP);

10) dane podmiotu tworzącego - w przypadku podmiotu leczniczego niebędącego przedsiębiorcą.

Jednocześnie ust. 1a powołanego przepisu stanowi, że nazwa przedsiębiorstwa, o której mowa w ust. 1 pkt 6, nie może być taka sama jak oznaczenie podmiotu leczniczego, zgodnie z ust. 1 pkt 1.

Zgodnie z art. 103 ustawy działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru. Wpis ten ma charakter konstytutywny, co m.in. oznacza, że prawo udzielania określonych świadczeń zdrowotnych lub inne dyspozycje organizacyjne mogą być realizowane dopiero po ujawnieniu ich w rejestrze. Ma to zapewnić bezpieczeństwo współpracy wszystkim zainteresowanym w kooperacji z podmiotem wykonującym działalność leczniczą, ponieważ uzależnia prawo do udzielania świadczeń zdrowotnych. Co istotne, podmiot leczniczy może prowadzić działalność jedynie w granicach zakreślonych wpisem do rejestru, w którym wymienia się m.in. jego strukturę organizacyjną, a w tym jednostki i komórki organizacyjne. Bez względu na to, czy należy przyjmować, że każdy podmiot leczniczy może działać tylko poprzez przedsiębiorstwo, czy też podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą działa samodzielnie - podział na jednostki i komórki organizacyjne jest zawsze stosowany.

Rozpoczęcie działalności przed uzyskaniem wpisu albo z przekroczeniem jego granic jest zabronione, a jej ewentualne podjęcie jest karalne.

Należy też podkreślić, że w odniesieniu do podmiotów leczniczych w formie spółek kapitałowych czy też fundacji lub stowarzyszeń, obowiązku rejestracji samego podmiotu leczniczego nie wolno utożsamiać z rejestracją podmiotu, który go utworzył (tj. spółki, fundacji, stowarzyszenia), są to bowiem całkowicie różne postępowania, wynikające z odrębnych przepisów (M. Dercz, Komentarz do art. 103 ustawy o działalności leczniczej, LEX).

Konkludując, należy wyraźnie rozróżnić podmioty lecznicze – ich formę organizacyjno-prawną od prowadzonych przez nie przedsiębiorstw, choć z obowiązujących przepisów prawnych nie wynika wyraźnie rozróżnienie uprawnień i obowiązków obu tych podmiotów.

Z przepisów powołanych wyżej ustaw wynika natomiast, że:

- ustawa o świadczeniach nie używa dla określenia podmiotów świadczących usługi lecznicze innego pojęcia niż świadczeniodawca, przy czym definiuje to pojęcie (art. 5 pkt 41 lit a) przez odesłanie do przepisów o działalności leczniczej ("podmiot wykonujący działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej"). Nadto zalicza do świadczeniodawców osoby fizyczne inne niż wymienione w lit. a, które uzyskały fachowe uprawnienia do udzielania świadczeń zdrowotnych i udzielają ich w ramach wykonywanej działalności gospodarczej, a także podmioty realizujące czynności z zakresu zaopatrzenia w środki pomocnicze i wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi.;

- art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności leczniczej wynika, że podmiot leczniczy to podmiot wykonujący działalność leczniczą, o którym mowa w art. 4, oraz lekarza lub pielęgniarkę wykonujących zawód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową, o której mowa w art. 5;

- w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej wymieniono podmioty lecznicze. Z redakcji tego przepisu wynika, że jest to wyliczenie kompletne. Ust. 2 powołanego przepisu stanowi, że określone ustawą prawa i obowiązki podmiotu leczniczego dotyczą wyłącznie wykonywanej przez ten podmiot działalności leczniczej i są wykonywane przez kierownika tego podmiotu, chyba że ustawa stanowi inaczej;

- zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 8 dla celów ustawy o działalności leczniczej przedsiębiorstwo stanowi zespół składników majątkowych, za pomocą którego podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej. Oznacza to .in., że podmiot leczniczy może prowadzić działalność leczniczą wyłącznie za pomocą powołanego przezeń przedsiębiorstwa (przedsiębiorstw);

- z kolei art. 5 powołanej ustawy stanowi, że lekarze i pielęgniarki mogą wykonywać swój zawód w ramach działalności leczniczej na zasadach określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych, po wpisaniu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą, o którym mowa w art. 100. Przepis ten w ust. 2 pkt 1 i 2 określa enumeratywnie formy, w jakich lekarze i pielęgniarki mogą wykonywać działalność leczniczą;

- wymóg wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą dotyczy wszystkich podmiotów, który zamierzają wykonywać działalność leczniczą jako podmioty lecznicze. Zgodnie z art. 103 ustawy działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru. Wpis ten ma charakter konstytutywny;

- we wniosku o wpis do rejestru należy określić formę organizacyjno-prawną zamierzonej działalności leczniczej (pkt 4), rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych (pkt 5) oraz nazwę przedsiębiorstwa, oraz wykaz jego jednostek lub komórek organizacyjnych których działalność jest związana z udzielaniem świadczeń zdrowotnych (pkt 6);

- nazwa przedsiębiorstwa, o której mowa w ust. 1 pkt 6, nie może być taka sama jak oznaczenie podmiotu leczniczego (art. 100 ust. 1a ustawy).Jak widać, ustawodawca zmierza do wyraźnego rozróżnienia nazwy (oznaczenia) podmiotu leczniczego i jego przedsiębiorstwa;

- zgodnie z art. 105 ust. 4a ustawy o działalności leczniczej organ prowadzący rejestr nadaje podmiotowi leczniczemu oraz jednostkom lub komórkom organizacyjnym jego przedsiębiorstwa resortowe kody identyfikacyjne, zgodnie z zakresem udzielanych świadczeń zdrowotnych. Jest to m.in. istotne w postępowaniach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

- konkludując należy stwierdzić, że na tle obu ustaw, tj. ustawy o świadczeniach oraz ustawy o działalności leczniczej pojęcie świadczeniodawcy jest równoznaczne z pojęciem podmiotu leczniczego, tzn. podmiotu wykonującego działalność leczniczą, o którym mowa w art. 4 (oraz lekarza lub pielęgniarkę wykonujących zawód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową, o której mowa w art. 5) ustawy o działalności leczniczej, działającego za pomocą przedsiębiorstwa, wpisanego do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą i działającego za pośrednictwem powołanego przedsiębiorstwa, mającego inną nazwę niż podmiot leczniczy, którego dane zostały również ujawnione w w/w rejestrze.

Na tle przedstawionego stanu prawnego i jego analizy należy uznać, że podstawowy zarzut strony skarżącej, że lista podmiotów leczniczych, które brały udział w przedmiotowym postępowaniu konkursowym różni się istotnie od listy podmiotów w rozstrzygnięciu tegoż postępowania (wybranych do zawarcia umów z NFZ), nie ma istotnego znaczenia w sprawie,

Zgodnie z wyjaśnieniami organu, oferty w postępowaniach konkursowych składane są przez podmioty lecznicze (świadczeniodawców), w których wskazane są przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego oraz miejsce udzielania świadczeń. W ogłoszeniu o rozstrzygnięciu przedmiotowego postępowania komisja konkursowa wskazała nazwę przedsiębiorstw podmiotów leczniczych celem skonkretyzowania i podania do publicznej wiadomości miejsc, w których będą udzielane świadczenia. Podmioty lecznicze mogą bowiem prowadzić kilka przedsiębiorstw, za pomocą których dany podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej w różnych miejscach lokalizacyjnych udzielania świadczeń. Nie zachodzi, wobec powyższego, w ocenie Funduszu, którą Sąd podziela, naruszenie przepisów prawa przez komisje konkursową, poprzez podanie w rozstrzygnięciu postępowania nazw przedsiębiorstw wybranych podmiotów leczniczych, skutkujących, jak ocenia to skarżący, nieważnością umów podpisanych z wybranymi świadczeniodawcami, w tym wskazanymi w odwołaniu. Tutaj należ wskazać, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 372/10, LEX nr 99237, zawarto stwierdzenie, że "2. W przepisach Działu VI ustawy z 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, regulujących postępowanie w sprawie zawarcia umów ze świadczeniodawcami, ustawodawca konsekwentnie posługuje się terminem "świadczeniodawca", co oznacza, że rzeczywistym partnerem Funduszu w postępowaniu w sprawie zakontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej są podmioty wymienione w art. 5 pkt 41 ww. ustawy, a więc przede wszystkim zakłady opieki zdrowotnej (ZOZ-y), jako podmioty świadczące te usługi, a nie organy założycielskie, będące ich właścicielami."

Należy przy tym przypomnieć, że zarzut ten dotyczy w szczególności dwóch podmiotów- NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medycznego. Słusznie zatem organ wskazał, że umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z wybranymi w postępowaniu podmiotami leczniczymi w formie spółek, a więc z podmiotami, których przedsiębiorstwa wskazano w rozstrzygnięciu, tj., z [...] Centrum Medycznym oraz NZOZ "P." zostały podpisane, mając na uwadze przepisy obowiązującego prawa, z przedsiębiorstwami leczniczymi tych przedsiębiorstw, a więc z :

1. NZOZ "P." M. M., K. W. Spółka cywilna, prowadzący przedsiębiorstwo NZOZ "P.";

2. [...]CM [...] Spółka Akcyjna, prowadzący przedsiębiorstwo [...] Centrum Medyczne.

Nadto organ wskazał, że powołane przez skarżącą podmioty lecznicze, które w drodze rozstrzygnięcia postępowania zostały wybrane do zawarcia umów o udzielanie świadczeń w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna w zakresie [...], są podmiotami leczniczymi wykonującymi działalność leczniczą poprzez przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego, ujawnionymi zgodnie z wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą na mocy decyzji wojewody [...] - odpowiednio:

1. Nr księgi rejestrowej [...] dla NZOZ "P." M. M., K. W. Spółka cywilna

a. Lista wspólników: M. M., K. W.;

b. Forma organizacyjno-prawna podmiotu leczniczego - spółka cywilna;

c. Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego: NZOZ "P. ";

2. Nr księgi rejestrowej [...] dla [...]CM [...] Spółka Akcyjna;

a. Forma organizacyjno-prawna podmiotu leczniczego - spółka akcyjna;

b. Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego: [...] Centrum Medyczne.

Wobec powyższego niesłuszny jest zarzut, jakoby wskazane przez skarżącego podmioty lecznicze nie były świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa.

Nie od rzeczy będzie też przypomnieć, że:

- w toku kontrolowanego postępowania konkursowego przeprowadzono kontrole u wszystkich świadczeniodawców; jest oczywiste, że ich przedmiotem nie była kontrola danych administracyjnych w siedzibach spółek, lecz kontrola możliwości i warunków istniejących u rzeczywistych wykonawców, związanych z ogłoszonym konkursem, tj. przedsiębiorstwach podmiotów leczniczych;

- zgodnie z art. 106 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej rejestr podmiotów leczniczych prowadzi się w systemie teleinformatyczny. Odpowiednie, potrzebne do ustalenia podmiotów rzeczywiście wykonujących świadczenia nie są tajne, a zasady ich udostępniania reguluje ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w służbie zdrowia (Dz.U. Nr 113, poz. 657) oraz przepisy wykonawcze. Skarżąca miała więc możliwość ustalić przedsiębiorstwa podmiotów leczniczych, którzy zostali wybrani do udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie otolaryngologii.

Kolejny zarzut odnoszący się do naruszenia art. 40 K.p.a. został w wystarczający sposób, w ocenie Sądu, rozpatrzony w odpowiedzi na skargę. Ponadto, jak zauważył organ, sytuacja, do której się on odnosi, w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca. W ocenie organu, którą Sąd podziela, zarzut jest zatem bezpodstawny. Z żadnego przepisu K.p.a. nie wynika również obowiązek informowania przez organ o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem.

Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia w toku postępowania art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 123 § 1 K.p.a., poprzez nie rozpoznanie wniosku o wyłączenie Dyrektora [...]OW NFZ od udziału w niniejszym postępowaniu. Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę szeroko i wnikliwie ustosunkował się do tego zarzutu wskazując, że w istocie dotyczy on wniosku o wyłączenie organu, tzn. instytucji uregulowanej w art. 25 K.p.a. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej – a tak należy w rozpatrywanej sprawie traktować dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ - podlega wyłączeniu z załatwienia sprawy, która spełnia łącznie dwie przesłanki - dotyczy a) interesów majątkowych, b) osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 K.p.a. Następstwem wystąpienia tych przesłanek jest utrata właściwości organu do załatwienia sprawy i związana z tym dewolucja kompetencji w tej sprawie, tj. "przeniesienie jednostkowej właściwości w tej sprawie na organ wyższego stopnia określony zgodnie z regułą zawartą w art. 26 § 2 K.p.a. Wymienione w art. 25 K.p.a. przesłanki wyłączenia organu są przesłankami wyczerpującymi, co oznacza, że podstawą wyłączenia organu nie może być przepis art. 24 § 3 K.p.a.

Powyższy wniosek potwierdza m.in. jeden z ostatnich wyroków NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1186/12, LEX nr 1339577, zgodnie z którym "Nie można uznać, by zwrot "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 k.p.a., obejmował także osobę będącą personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu."

Podobnie w wyroku NSA z dnia 23 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2401/11, LEX nr 1145100, stwierdzono, że:

"1. Przepisy art. 24 § 1 k.p.a. oraz art. 25 § 1 k.p.a. obejmują zakres różnych spraw, w których ustawa wymaga wyłączenia oraz wywołują różne skutki prawne.

2. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję, piastun funkcji monokratycznego organu centralnej administracji rządowej, podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu."

Jednocześnie, w związku z zarzutem naruszenia art. 123 K.p.a. należy zwrócić uwagę, że w doktrynie utrwalił się pogląd, że wyłączenie organu administracji publicznej na podstawie art. 25 § 1 następuje z mocy prawa, a zatem wydanie odrębnego postanowienia w tej sprawie jest zbędne, a ponadto dalszym skutkiem wyłączenia jest utrata właściwości do rozpatrzenia sprawy przez ten organ.

Powyższy pogląd podziela również orzecznictwo sądów administracyjnych, czego wyrazem jest m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 830/10, LEX nr 760153, zgodnie z którym:

"1. Wyłączenie organu od prowadzenia sprawy w oparciu o art. 25 k.p.a. następuje z mocy prawa i zbędne jest wydawanie jakiegokolwiek postanowienia przez organ podlegający wyłączeniu lub organ wyższego stopnia.

2. Przepis art. 25 k.p.a. nie stanowi o wyłączeniu od udziału w sprawie, ale o wyłączeniu od załatwienia sprawy. Zatem uregulowanie z art. 25 k.p.a. ma szerszy charakter wyłączenia niż z art. 24 k.p.a."

Kończąc uwagi dotyczące zarzutu nie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie w rozpatrywanej sprawie organu - dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ należy zauważyć, że – po pierwsze – wniosek dotyczył wyłączenia pracownika organu, po drugie zaś – właściwie nie miał uzasadnienia, gdyż zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2012 r. strony stwierdzenie, że "...zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż p. (...) pozostaje ze stronami – ww. podmiotami, których oferty zostały wybrane w przedmiotowym postępowaniu w takim stosunku prawnym, iż wynik tejże sprawy może rzutowć na jej prawa i obowiązki" (a nie interesy – dop. Sądu) ma raczej charakter bezzasadnego pomówienia.

Odnosząc się kolejno do zarzutów procesowych należy zauważyć, co następuje:

- pierwszy wniosek strony o udostępnienie do wglądu dokumentacji ofertowej podmiotów biorących udział w przedmiotowym postępowaniu miał miejsce na etapie postępowania cywilnego i z oczywistych względów (m.in. ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa) nie mógł zostać uwzględniony;

- w kwestii odmowy przeprowadzenia dowodu ze świadków, a zwłaszcza dopuszczenie dowodu z zeznań świadka dr M. H., Sąd podziela ocenę organu;

- powtarzany wielokrotnie zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. (zarzuty nr 6, 7, 8, 9, 13), i to najczęściej w zw. z naruszeniem art. 123 § 1 K.p.a., nie ma w ocenie Sądu wystarczających podstaw i służy w istocie wzmocnieniu rozpoznanego już wyżej zarzutu, w myśl którego z powodu braku możliwości posiadania przez podmioty: NZOZ "P." s.c. oraz [...] Centrum Medyczne statusu świadczeniodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach, podmioty te nie miały prawa udziału w przedmiotowym konkursie, a złożone przez nie oferty powinny podlegać odrzuceniu;

- Sąd podziela stanowisko Prezesa NFZ dotyczące niezasadności ponownej kontroli harmonogramu czasu pracy poszczególnych lekarzy w postępowaniu konkursowym AOS w zakresie [...] co do ofert, które zostały wybrane w zakresie dozwolonego czasu pracy poszczególnych lekarzy. Wymagałoby to rzeczywiście, jak podniósł organ, ponownego przeprowadzenia całego postępowania. W ocenie Sądu jest to zbędne, gdyż organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Tym samym niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 80 K.p.a.

Nadto należy zwrócić uwagę, że skarżąca uznała, że wszystkie podniesione przez nią zarzuty łączą się z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu jest to twierdzenie bezzasadne, gdyż rozpatrzenie tych zarzutów w sposób oczywisty łączyło się z interpretacją wskazanych przez stronę skarżącą przepisów prawa, co z zasady wyklucza możliwość uznania naruszenia prawa za rażące.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.