Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3774/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (spr.) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na uchwałę Komisji Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r., działając na podstawie art. 78h ust. 1, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze ( Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - dalej: "k.p.a."), utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w W. (dalej także: "Komisja Egzaminacyjna") z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu adwokackiego A.W. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca").

Zaskarżona uchwała została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:

A.W. przystąpiła do egzaminu adwokackiego w roku 2014 i z zakresu prawa gospodarczego - uzyskała ocenę niedostateczną.

Zadaniem egzaminacyjnym z prawa gospodarczego było sporządzenie pozwu albo opinii prawnej w przypadku uznania, że brak jest podstaw do wniesienia pozwu, co jednak nie było prawidłowym rozwiązaniem zadania. Zgodnie z poleceniem w przypadku sporządzenia pozwu należało wskazać właściwy rzeczowo sąd i określić jego wydział, oraz wskazać miejscowość będącą siedzibą sądu. Prawidłowe wykonanie zadania polegało na sporządzeniu pozwu o zapłatę kwot: 14.408,80 zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia zapłaty z tytułu naprawienia szkody niepokrytej przez ubezpieczyciela (naprawa samochodu), 3.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia [...] marca 2014 r., z tytułu szkody poniesionej na skutek zapłacenia kary umownej, 2.890 zł z odsetkami liczonymi od upływu 30 dni od doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, z tytułu utraconych korzyści. Pozew winien spełniać wymogi formalne, zawierać wnioski dowodowe i wniosek o zasądzenie kosztów procesu. Uzasadnienie pozwu powinno posiadać właściwą konstrukcję, logikę, argumentację.

Obydwoje egzaminatorzy oceniający pracę z prawa gospodarczego wystawili oceny niedostateczne.

Dokonując oceny sporządzonej przez stronę skarżącą zadania z zakresu prawa gospodarczego, egzaminator adwokat D.W. stwierdził, że przygotowana praca zachowuje wymogi formalne pozwu zarówno w zakresie przepisu art. 187 k.p.c., jak i art. 126 k.p.c. Zdaniem egzaminatora, zdająca nie wskazała podstaw materialno-prawnych powództw, jedyny przepis to art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, lecz tylko (prawidłowo) dla uzasadnienia właściwości sądu. Nie mniej egzaminator zaznaczył, że nie wiadomo czy autor pracy dostrzega różnice między właściwością rzeczową, funkcjonalną i miejscową. Za istotny błąd egzaminator uznał niedostrzeżenie konieczności poszukiwania podstaw materialno-prawnych powództwa, zaś za zupełne nieporozumienie prawne uznał samo żądanie pozwu, w którym autor domaga się zasądzenia różnych kwot na rzecz poszczególnych wspólników spółki (w ujęciu proporcjonalnym, co jest niejako: "błędem w błędzie"), co jest wynikiem odzwierciedlenia ich stosunku w zyskach i stratach spółki. Według tego egzaminatora wadliwie określono w żądaniu termin wymagalności co do kwoty 3.000 zł przy braku jakiegokolwiek uzasadnienia tej kwestii. Stwierdził niedostatki wiedzy sfery procesowej i interpretacji przepisów. Dostrzegł także niedostatki wiedzy w zakresie poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu strony, sygnalizując, że Sąd nie może się domyślać podstaw faktycznych żądanej kwoty, zaznaczył brak w uzasadnieniu właściwego wskazania związku przyczynowego między wypadkiem a niewykonaniem umowy z dnia [...].11.2013 r. W ocenie tego egzaminatora język, staranność pracy jest na miernym poziomie, żądanie pozwu określone zostało z uwzględnieniem opisu zdarzenia, będącego faktyczna podstawą, co jest błędem, wadliwość redakcji pozwu dotyczy także żądania odsetek. Oceniając uzasadnienie pozwu zwrócił uwagę na chaos, błędy merytoryczne, niestaranność pracy.

Drugi egzaminator SSA S.J., oceniając pracę - stwierdził, że zdająca zachowała w pełni wymogi formalne. Opisał przy tym, że wadliwie zostało skonstruowane żądanie bowiem zdająca domaga się zasądzenia spornej należności na rzecz powodów proporcjonalnie do wysokości ich udziałów w spółce, co świadczy o braku wiedzy w zakresie dotyczącym przepisów o spółce cywilnej, nadto zbędnie zostało wskazana wartość przedmiotu sporu, która znacznie różni się od łącznej sumy kwot dochodzonych przez powodów. Natomiast oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, egzaminator stwierdził, iż autor pracy wykazał się niskim poziomem wiedzy z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego materialnego oraz procesowego. Nie powołał żadnych podstaw prawnych sformułowanego w pozwie roszczenia (przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych oraz przepisów k.c.). Za jedynie prawidłowe uznał powołanie przepisu art. 20 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Wskazany w pozwie termin żądanych odsetek przekonuje w ocenie egzaminatora o braku znajomości i umiejętności interpretacji przepisów art. 481 k.c. oraz 14 cyt. ustawy. Zdaniem egzaminatora kwota dochodzona w pozwie zdecydowanie różni się od określonej w uzasadnieniu, co powoduje, że nie wiadomo skąd wynika 11.608,80 zł (rozważania w tym zakresie są nielogiczne i niespójne) i jak ta została wyliczona. Nadto, egzaminator zauważył, że niekorzystny dla powodów wskazany w pozwie termin żądania ustawowych odsetek od należności głównej, dotyczy to także kwot 3.000 zł i 2.890 zł. Jednocześnie zastrzeżenia egzaminatora budzi brak umiejętnego formowania wniosków dowodowych i tez dowodowych dla wykazania konkretnych i istotnych dla treści żądania twierdzeń. Dostrzegł również inne błędy w zakresie powołania się na opinie rzeczoznawcy, a dowód taki nie był zgłoszony. W zakresie sporządzonego uzasadnienia, egzaminator ocenił je jako lakoniczne, wnioski powierzchowne, chaotyczne i pozbawione logiki.

W wyniku powyższych ustaleń uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w W. stwierdziła, że skarżąca A.W. uzyskała wynik negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu Komisja Egzaminacyjna wskazała, że egzaminowana uzyskała następujące oceny: z zakresu prawa karnego - ocenę bardzo dobrą, z zakresu prawa cywilnego - ocenę dostateczną, z zakresu prawa gospodarczego - ocenę niedostateczną oraz z zakresu prawa administracyjnego – ocenę bardzo dobrą. Komisja zaznaczyła, że zgodnie z treścią art. 78f ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu adwokackiego otrzymał ocenę pozytywną. W związku z powyższym  Komisja Egzaminacyjna stwierdziła, że egzaminowana uzyskała negatywny wynik z egzaminu adwokackiego.

Strona skarżąca odwołała się od powyższej uchwały organu pierwszej instancji do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez stwierdzenie, że strona skarżąca uzyskała pozytywną ocenę z prawa gospodarczego i w konsekwencji stwierdzenie uzyskania przez nią pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego.

Skarżąca zaskarżonej uchwale zarzuciła:

naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne pominięcie przez egzaminatorów sprawdzających pracę z zakresu prawa gospodarczego okoliczności dających podstawę do otrzymania pozytywnej oceny;

naruszenie art. 78d ust. 1 oraz art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez nieuwzględnienie w ocenach cząstkowych zadania z zakresu prawa gospodarczego całokształtu istotnych elementów w sporządzonym pozwie oraz możliwości wywołania przez niego rozstrzygnięcia Sądu zgodnego z interesem reprezentowanej strony.

Strona skarżąca podniosła, że na podstawie art. 136 k.p.a. w zw. z art. 75 2 k.p.a. zachodzi konieczność przeprowadzenia przez Komisję Egzaminacyjną II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od egzaminu adwokackiego dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, tj. odebrania od odwołującej oświadczenia na okoliczność wystąpienia w trakcie sporządzania zadania z zakresu prawa gospodarczego oczywistej omyłki pisarskiej wynikającej ze zmęczenia i braku czasu, a polegającej na wpisaniu w pkt. 1 żądania pozwu oraz treści uzasadnienia (str. 11) kwoty 11 608.80 zł tytułem odszkodowania za naprawę autobusu marki [...], nr rej. [...] stanowiącego własność powodów zamiast poprawnej kwoty 14 408, 80 zł.

W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca przyznała, że sporządzona w ramach zadania z zakresu prawa gospodarczego praca zawiera pewne niedokładności, jednakże nie mogą one stanowić podstaw do wystawienia negatywnej oceny. Następnie podniosła między innymi, że dokonała prawidłowego rozwiązania zadania z zakresu prawa gospodarczego – sporządziła pozew o zapłatę, spełniający wymogi formalne, co potwierdzili egzaminatorzy; zaproponowane przez nią rozwiązanie nie spowoduje odrzucenia pozwu wprost; dokonała właściwej oceny zadania. Dalej wskazała, iż w treści sporządzonego pozwu dostrzegła siedem z siedmiu wskazanych zagadnień:

1) spełniła wszystkie wymogi formalne pozwu w tym prawidłowo określiła strony (strona powodowa: wspólnicy spółki cywilnej, a nie spółka cywilna, która nie jest odrębnym podmiotem praw i obowiązków cywilnoprawych),

2) prawidłowo określiła właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną Sądu,

3) sporządziła pozew w sposób najbardziej korzystny dla "powodów,

4) sformułowała wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów procesu,

5) sformułowała niezbędne wnioski dowodowe,

6) przygotowała uzasadnienie pozwu o właściwej konstrukcji i argumentacji,

7) zażądała zapłaty spornych należności tytułem szkody niepokrytej przez ubezpieczyciela.

W dalszej części odwołania skarżąca odniosła się do popełnionej oczywistej omyłki pisarskiej spowodowanej ograniczeniem czasowym, stwierdziła, że prawidłowo określiła datę wymagalności roszczenia o zapłatę brakującej części odszkodowania za przywrócenie pojazdu do stanu sprzed wypadku, z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie zakwestionowała, iż zasadniczą wadą pracy miał być brak wskazania podstawy materialnoprawnej powództwa i przedstawiła wywody w tym zakresie. Zaznaczyła także, że w uzasadnieniu ocen cząstkowych brak jest również jakiejkolwiek argumentacji, czy w świetle art. 187 § 1 pkt. 1 k.p.c. tak określone żądanie jest żądaniem dokładnie określonym. Zdaniem odwołującej wymienione żądanie zostało natomiast dokładnie określone.

W podsumowaniu odwołania stwierdziła, iż sporządzony pozew należy oceniać całościowo przez pryzmat przesłanek określonych w art. 78d ust. 1 Prawa o adwokaturze, a więc poprzez cel jakiemu egzamin ma służyć. Wynik egzaminu nie powinien być wypadkową ocen dla poszczególnych elementów pozwu, ale powinien wskazywać na jego ocenę jako całości. W rezultacie podniosła prawidłowo określoną w sporządzonym pozwie właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną Sądu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego, działając na podstawie przepisów art. 78h ust. 1, ust. 9, ust. 10 i ust. 12 ustawy Prawo o adwokaturze w związku z art. 138 § 1 k.p.a., uchwałą z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymała w mocy sporną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] kwietnia 2014 r. ustalającą negatywny wynik egzaminu adwokackiego strony skarżącej.

W uzasadnieniu wydanej uchwały Komisja Egzaminacyjna II stopnia podkreśliła na wstępie, że zadaniem z prawa gospodarczego było sporządzenie pozwu albo opinii prawnej w przypadku uznania, że brak jest podstaw do wniesienia pozwu, co jednak nie było prawidłowym rozwiązaniem zadania.

Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca sporządzając pozew dostrzegła i poprawnie rozwiązała tylko część kwestii, a popełnione przez nią błędy oraz niedostateczna argumentacja, nie pozwalają na uwzględnienie odwołania.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącej na noty niedostateczne, wytknęli następujące uchybienia:

1/ zachowanie wymogów formalnych:

pozew spełnia wymogi formalne określone w art. 187 k.p.c. i art. 126 i nast. k.p.c.

wadliwie zostało skonstruowane żądanie, bowiem zdający domaga się zasądzenia spornej należności proporcjonalnie do wysokości udziałów w spółce, co świadczy o braku wiedzy w zakresie dotyczącym przepisów o spółce cywilnej,

zbędnie wskazano wartość przedmiotu sporu, która znacznie przy tym różni się od łącznej sumy kwot dochodzonych przez powodów,

2/ prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji:

nie wskazano podstaw materialno - prawnych powództwa, ani wynikających z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ani kodeksu cywilnego, a zatem nie sposób uznać, że zdający wykazał się wiedzą w tym zakresie,

prawnym nieporozumieniem jest samo żądanie pozwu, w którym autor domaga się zasądzenia różnych kwot na rzecz poszczególnych wspólników spółki, co jest wynikiem odzwierciedlenia ich stosunku w zyskach i stratach spółki,

wadliwie określono termin wymagalności co do kwoty 3.000 zł, przy jednoczesnym braku uzasadnienia tej kwestii,

Według egzaminatorów niedostatki wiedzy dotyczą także sfery procesowej, bowiem skarżąca wykazała się niskim poziomem wiedzy z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego materialnego oraz procesowego, nadto zdający wskazał tylko na przepis uzasadniający właściwość miejscową sądu, a nie wyjaśnił właściwości funkcjonalnej sądu, również wskazano w pozwie nieprawidłowo termin żądanych odsetek,

3/ poprawność zaproponowanego przez zdającego rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje:

wysokość żądania jest niekorzystna dla powodów, gdyż jest zbyt niska w stosunku do wynikające ze stanu faktycznego, a kwota określona w pkt. 1. (11.608,80 zł) zdecydowanie różni się od wskazanej w uzasadnieniu (14,408,80 zł),

niekorzystnie dla powodów określono termin żądania odsetek od należności głównej, w szczególności od kwot: 3.000 zł i 2.890 zł,

brak umiejętnego formułowania wniosków dowodowych i tez dowodowych,

zgłoszono nieprzydatne dowody dla udowodnienia rzeczywistych kosztów naprawy autobusu,

treść uzasadnienia jest bardzo lakoniczna, a wnioski zdającego z podanych faktów są bardzo powierzchowne, chaotyczne, niespójne, pozbawione logiki,

brak w uzasadnieniu właściwego wskazania związku przyczynowego między wypadkiem, a niewykonaniem umowy z dnia 14.11.2013 r.,

4/ inne uwagi (język, styl, staranność pracy):-

język, styl, staranność pracy ocenianej pracy na miernym poziomie,

żądanie pozwu określone zostało z uwzględnieniem opisu zdarzenia, będącego jego podstawą faktyczną, co jest błędem,

wadliwość redakcji dotyczy także żądanie odsetek "...w przypadku opóźnienia" w sytuacji gdy opóźnienie już nastąpiło,

brak wskazania we wniosku od kogo powodowie domagają się zasądzenia kosztów procesu,

niestaranność (brak precyzji) dotyczy także fragmentu uzasadnienia żądania utraconych korzyści, nie wiadomo na czym miałoby polegać niewykonanie umowy z dnia 14.11.2013 r.,

w uzasadnieniu nie wskazano, że zgodnie z opinią rzeczoznawcy szkoda z tytułu naprawy samochodu wyniosła 28.976,40 zł, podczas gdy okoliczność ta wynika z zapłaconej przez powodów faktury za naprawę samochodu.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że błąd popełniony przez stronę skarżącą w zakresie wymagalności żądanych kwot 3.000 zł i 2.890 zł, świadczy o nieznajomości albo nieumiejętności stosowania prawa. Również co do zasady, Komisja Egzaminacyjna II stopnia za słuszne uznała stanowisko skarżącej w zakresie braku wskazania podstawy materialno – prawnej powództwa, co nie oznacza według Komisji, że nie można tego oczekiwać, gdy działa przez zawodowego pełnomocnika. Jak wywiodła Komisja, profesjonalnie sporządzony pozew zawiera także omówienie podstawy prawnej, nadto należy tego oczekiwać od zdającego egzamin zawodowy aplikanta adwokackiego, gdyż na tej podstawie możliwa jest ocena jego znajomości i umiejętności stosowania prawa materialnego.

Komisja zaznaczyła również, że w okolicznościach sprawy będącej pracą egzaminacyjną z prawa gospodarczego, zdający winien ustosunkować się do twierdzeń ubezpieczyciela zawartych w jego piśmie do spółki z dnia 15 stycznia 2014 r., w którym wyjaśnił dlaczego nie uznał szkody w zgłoszonej wysokości. Ponadto nie ma żadnego uzasadnienia dla żądanej kwoty 2.890 zł, a uzasadnienie pozwu stanowi w zasadzie przytoczenie stanu faktycznego zadania egzaminacyjnego, nie zawiera żadnej argumentacji, która przekonywałaby o zasadności roszczeń.

Jak podkreśliła Komisja, egzaminatorzy słusznie wskazali błąd stanowiący najistotniejsze uchybienie związane z naruszeniem prawa materialnego, polegający na żądaniu zasądzenia na rzecz powodów dochodzonych kwot w takim stosunku, w jakim uczestniczą oni w spółce cywilnej w stratach i podziale zysku. Błąd ten świadczy o braku wiedzy o relacji między stosunkami wewnętrznymi w takiej spółce, a ich zewnętrzną emanacją, przy czym skarżąca nie dostrzegła znaczenia popełnionego błędu, który skutkowałby oddaleniem powództwa. Wierzytelność wchodząca do majątku spółki cywilnej jest wierzytelnością łączną, ma charakter świadczenia "do niepodzielnej ręki", a zatem nie może być dochodzona przez wspólników w częściach im przypadających w udziałach w spółce.

W odniesieniu do złożonego odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że nie zawierało ono uzasadnionych zarzutów podważających oceny egzaminatorów, także przy uwzględnieniu oświadczenia o popełnionej pomyłce. W rezultacie Komisja podzieliła zasadność oceny o słabości pracy strony skarżącej z prawa gospodarczego i przychyliła się do niedostatecznej oceny egzaminatorów, zaznaczając przy tym, iż popełnione uchybienia świadczą o nieznajomości i nieumiejętności stosowania prawa, zarówno procesowego jak i materialnego, w stopniu niepozwalającym na postawienie oceny dostatecznej. Pracę skarżącej dyskwalifikuje suma błędów takich jak: żądanie zasądzenia kwot na rzecz powodów proporcjonalnie do posiadanych w spółce udziałów, błędne określenie terminów wymagalności, brak umiejętności formułowania wniosków dowodowych, brak jakiejkolwiek argumentacji uzasadniającej dochodzone kwoty, w kontekście odmowy ich zapłacenia przez ubezpieczyciela na etapie likwidacji szkody.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, uwypuklone przez egzaminatorów błędy ocenianej pracy ukazały bardzo istotne braki w warsztacie przyszłego zawodowego pełnomocnika procesowego. W kwestii surowości ocen, podniesionej w odwołaniu, organ wyjaśnił, że ocena pracy skarżącej dokonana przez obu egzaminatorów nie była zbyt surowa w świetle art. 78e ust. 2 i art. 78d ust.1 ustawy Prawo o adwokaturze.

Konkludując, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że należy podzielić zasadność stanowiska wskazującego na słabą jakość pracy skarżącej z prawa gospodarczego i przychylić się do oceny egzaminatorów. Organ odwoławczy podkreślił, że egzamin adwokacki służy ocenie przygotowania kandydata do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, którego ranga i charakter wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy i umiejętności w stopniu ponadprzeciętnym. Z powyższych względów, organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do podwyższenia skarżącej oceny z prawa gospodarczego egzaminu adwokackiego.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. skarżąca A.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., a także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania, strona zarzuciła:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1) art. 75 § 2 k.p.a. w zw. z art. 78 § 2 k.p.a., art. 136 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oświadczenia strony na okoliczność wystąpienia oczywistej omyłki pisarskiej;

2) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., przez zaniechanie rozpoznania wszystkich zarzutów i argumentów odwołania, a zatem niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących oczywistej omyłki pisarskiej, kwestii dotyczących solidarności i proporcjonalności, a nader wszystko zarzutu sprowadzającego się do tego, że wynik egzaminu nie powinien być wypadkową ocen poszczególnych elementów pozwu, tym samym wskazane przez egzaminatorów niedokładności, co najwyżej mogłyby uzasadniać przyjęcie niższej oceny, w ramach ocen pozytywnych;

3) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez Komisję II stopnia wszystkich istotnych okoliczności dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń strony przedstawionych w odwołaniu, sprowadzając uzasadnienie uchwały w przeważającej części jedynie do streszczenia zarzutów egzaminatorów oraz stanowiska skarżącej;

II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 78d ust. 1 oraz art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z art. 187 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że mimo, iż powszechnie obowiązujące przepisy prawa nie wymagają wskazania podstawy materialnoprawnej powództwa, to profesjonalnie sporządzony pozew musi przytaczać taką podstawę, podczas gdy w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że z punktu widzenia interesu reprezentowanej strony oraz metodyki pracy adwokata nie jest pożądane oparcie powództwa na ściśle wskazanym w jego treści przepisie prawa materialnego, a tym samym zawężenie granic orzekania, poza które Sąd meriti wychodzić nie może, a brak wskazania takich przepisów nie może pociągać za sobą żadnych niekorzystnych skutków procesowych dla reprezentowanej strony;

2) art. 78d ust. 1 oraz art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że za oceną niedostateczną przemawia zbyt wczesny termin wymagalności roszczenia określony w pozwie, który co potwierdził organ ad ąuem, nie narusza interesu reprezentowanej strony, podczas gdy według ustawy decydującym kryterium oceny pracy powinno być właśnie zabezpieczenie interesów reprezentowanej strony, a dopiero narażenie klienta na szkodę może skutkować oceną niedostateczną;

3) art. 78d ust. 1 i ust. 10 oraz art. 78e ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez ich błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przy ocenie zadania z zakresu prawa gospodarczego całej skali ocen i ustaleniu oceny niedostatecznej, pomimo tego, iż stwierdzone w pozwie uchybienia nie dawały podstaw do wystawienia oceny niedostatecznej, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu przez Komisję Odwoławczą, dlaczego pozew nie zasługiwał na ocenę pozytywną.

W uzasadnieniu skargi, przede wszystkim skarżąca zwróciła uwagę, że organ odwoławczy pozbawił stronę czynnego udziału w sprawie, bowiem pominął wniosek dowodowy, gdyż nie wezwał strony do złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Nie wykazał jednocześnie, aby w sprawie zachodziły negatywne przesłanki uniemożliwiające przeprowadzenie tego dowodu. Strona skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, dlaczego nie zasługują na uwzględnienie zarzuty odwołania dotyczące oczywistej omyłki pisarskiej, kwestii dotyczących solidarności i proporcjonalności, a w szczególności, że wynik egzaminu nie powinien być wypadkową ocen poszczególnych elementów pozwu, ale powinien wskazywać na jego ocenę jako całości. W sposób szczegółowy skarżąca odniosła się do popełnionej niedokładności, powołując się na wartość przedmiotu sporu, część dyspozytywną pozwu i podkreślając, że doszło do oczywistej omyłki pisarskiej wynikającej z ograniczeń czasowych.

Odnosząc się do najistotniejszego uchybienia wskazanego przez Komisję odwoławczą, podniosła, że sformułowała prawidłowo żądanie domagając się zasądzenia zapłaty spornych należności, choć nie w pełni właściwie określono sam sposób spełnienia świadczenia. Nie mniej tego rodzaju niedoskonałość nie spowodowałaby oddalenia powództwa, bowiem skarżąca zgłosiła żądanie zapłaty konkretnych i spornych sum pieniężnych.

Zwróciła uwagę, że art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. określa obowiązek dokładnego sformułowania żądania pozwu, to już sposób jego sformułowania pozostawiono podmiotowi wnoszącemu pozew. Kwestia "dlaczego wierzytelność nie może być dochodzona przez wspólników w częściach im przypadających" - nie została przez Komisję szczegółowo uzasadniona.

Strona skarżąca nie podzieliła stanowiska Komisji odwoławczej co do braku wskazania podstawy prawnej, który to brak nie może skutkować oceną niedostateczną. Podniosła także brak argumentacji organu Komisji w zakresie zbyt wczesnych terminów wymagalności żądanych kwot 3.000 zł i 2.890 zł.

W rezultacie skarżąca stwierdziła, że Komisja odwoławcza nie wykazała w sposób należyty, iż sporządzony przez skarżącą projekt pozwu nie dawał wystarczających podstaw do przyjęcia pozytywnej oceny z części gospodarczej egzaminu adwokackiego. Zdaniem skarżącej Komisja II stopnia nie uwzględniając całej skali ocen naruszyła art. 78d ust. 1 i ust. 10 ustawy Prawo o adwokaturze i tym samym przekroczyła granice swojej uznaniowości. W związku z powyższym nie uwzględniono w ocenie zadania z zakresu prawa gospodarczego całokształtu istotnych elementów w sporządzonym pozwie, co skutkuje naruszeniem art. 78d ust. 1 i ust. 10 oraz art. 78e ust.2 ustawy Prawo o adwokaturze, zaś zaskarżona uchwała przekracza granice zasady swobodnej oceny i tym samym staje się uchwałą dowolną.

Podsumowując skarżąca uznała, iż stwierdzone w zadaniu z zakresu prawa gospodarczego pewne uchybienia, ich charakter nie powinien skutkować przyznaniem oceny niedostatecznej z tej części egzaminu adwokackiego.

Zdaniem skarżącej uchwała Komisji II stopnia oraz uchwała Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] w W. winny zostać uchylone, gdyż naruszają prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te kontrolują zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego ustalonego na datę ich podjęcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także jako: "p.p.s.a.").

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, należy zdaniem Sądu stwierdzić, że skarga A.W. nie jest uzasadniona.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną uchwałę w dniu [...] sierpnia 2014 r., Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...] marca 2014 r. nie dopuściła się zarówno istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w szczególności podniesionych w skardze przepisów art. 75 § 2 k.p.a. w zw. art. 78 § 2 k.p.a., art. 136 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., jak również nie naruszyła norm prawa materialnego wyrażonych w przepisach ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, w tym w szczególności art. 78d ust. 1 i ust. 10, art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, w sposób, który mógłby uzasadniać uchylenie uchwały organu odwoławczego.

Na wstępie należy podnieść, iż skarżąca A.W. nie zgodziła się z ustalonym uchwałą nr [...] Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2014 r. z siedzibą w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. negatywnym wynikiem egzaminu adwokackiego, któremu została poddana w dniach od [...] do [...] marca 2014 r. oraz z utrzymującą ją w mocy uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2014 r.

Ustosunkowując się do szeregu zarzutów o charakterze formalnoprawnym, które zdaniem skarżącej mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania bądź też dawały podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego należy w pierwszym rzędzie wskazać, że całość zagadnień związanych z przeprowadzaniem egzaminu adwokackiego zostało uregulowanych w art. od 77a do 78 i ustawy Prawo o adwokaturze oraz w przepisach wykonawczych do tej ustawy, wydanych na podstawie art. 77a ust. 12, 13, 15, 78b ust. 2, 78n ust. 14 ww. ustawy. Wobec tego, że skarżąca kwestionuje przede wszystkim prawidłowość postępowania przed Komisją egzaminacyjną II stopnia niezbędne jest wyjaśnienie jakim jest ona organem i jaka jest podstawa prawna jej działania. Zgodnie z art. 78h ust. 1 Prawa o adwokaturze jest ona organem II stopnia, powołanym przez Ministra Sprawiedliwości w drodze zarządzenia, którego zadaniem jest rozpatrywanie odwołań od uchwały komisji egzaminacyjnej, działającej jako organ I instancji. W myśl art. 78h ust. 12 Prawa o adwokaturze do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Posłużenie się przez ustawodawcę słowem "odpowiednio" wyłącza stosowanie k.p.a. wprost w sytuacji, gdy kwestie związane z postępowaniem zostały uregulowane w przepisach ustawy – Prawo o adwokaturze. W pozostałym zakresie przepisy k.p.a. powinny znaleźć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Komisją II stopnia, uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. z 2009 r., nr 164, poz. 1315 ze zm.).

Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia w toku postępowania odwoławczego niezbędne jest sporządzenie opinii dotyczącej zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu, natomiast § 5 ust. 4 określa procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję uchwały w konkretnych sprawach.

Ww. rozporządzenie nie stawia wymogu zawiadamiania strony odwołującej się o terminie posiedzenia Komisji II stopnia ani nie przewiduje jej osobistego uczestniczenia w tej komisji. Należy wskazać, że skarżąca nie była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu albowiem swoje stanowisko przedstawiła w obszernym odwołaniu oraz oświadczeniu którymi dysponowała Komisja, o czym świadczy wyciąg z protokołu posiedzenia tego organu z dnia [...] sierpnia 2014 r. Protokół ten dowodzi, że przy podejmowaniu uchwały w II instancji zachowana została procedura przewidziana ustawą i przepisami rozporządzenia wykonawczego. Okoliczność, iż nie zostało wydane przez komisję postanowienie w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku dowodowego skarżącej nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość oceny z prawa gospodarczego, z którego otrzymała oceny niedostateczne od każdego z egzaminatorów, a w konsekwencji z całego egzaminu uzyskała wynik negatywny.

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy - Prawo o adwokaturze, oceny rozwiązania każdego z zadań egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną, przy czym Komisja Egzaminacyjna podejmuje uchwałę o wyniku egzaminu większością głosów w obecności wszystkich członków komisji.

Poza sporem jest, że średnia arytmetyczna z wystawionych skarżącej ocen cząstkowych z prawa gospodarczego była oceną negatywną, a Komisja Egzaminacyjna jednogłośnie podjęła uchwałę o wyniku negatywnym z egzaminu adwokackiego. Należy podkreślić, że to zarzuty podniesione przez skarżącą w odwołaniu - determinowały zakres rozpatrzenia tej sprawy w drugiej instancji przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. Także i obecnie określają ramy kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu, z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że powyższa procedura została przez organ odwoławczy zachowana.

Zauważyć jednocześnie należy, że poprzez odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., należy także rozumieć doświadczenie i wiedzę członków komisji odwoławczej z zakresu prawa objętego odwołaniem (cywilnego) - w zakresie dotyczącym zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu, uwzględniając zakres odwołania lub zakres pracy pisemnej z zadania.

Ponadto, trzeba wyraźnie przy tym podkreślić sformalizowany tryb podjęcia tej uchwały, bowiem w razie odwołania, Komisja Egzaminacyjna II stopnia, rozpoznając sprawę ponownie, stosownie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 78f ust. 3-5 ustawy - Prawo o adwokaturze, podejmuje uchwałę ostateczną biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym opinie wyrażone przez egzaminatorów.

Poza sporem pozostaje, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia jednogłośnie opowiedziała się za niepodwyższaniem oceny uzyskanej przez skarżącą [...]. Następnie w jawnym głosowaniu komisja odwoławcza opowiedziała się jednogłośnie za utrzymaniem zaskarżonej uchwały w mocy, a dokumentacja zebrana w aktach administracyjnych potwierdza powyższą procedurę.

Należy podnieść, że w świetle wymienionych wyżej przepisów, w tym unormowań określających charakter i warunki zdania egzaminu adwokackiego, Komisja Egzaminacyjna II stopnia, jako organ odwoławczy, jest uprawniona do dokonania samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Co istotne, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym m. in. w wyrokach z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 695/11 oraz II GSK 489/11, a także w wyroku z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 392/11, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, postępowanie odwoławcze przed Komisją Odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres określa strona w odwołaniu. Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę i tylko pod kątem zarzutów podniesionych przez stronę. Nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne, w rozumieniu k.p.a., tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie prac egzaminacyjnych. Obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w zakresie ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, stosownie do przepisu § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, nie polega na ponownej ocenie wszystkich części egzaminu, lecz na ponownej, ostatecznej ocenie wyłącznie zadań zakwestionowanych przez stronę odwołującą się (podobnie: wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 392/11 oraz wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r., sygn. II GSK 2333/11). Oznacza to, że zgodnie z tymi zasadami organ odwoławczy kontroluje zaskarżone odwołaniem rozstrzygnięcie, bacząc jednak, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Powyższe także oznacza, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, związana jedynie zakresem zaskarżenia objętym odwołaniem (zaskarżona część egzaminu) obowiązana jest wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżąca nie sformułowała zarzutów w swoim odwołaniu. Jednocześnie wskazać należy, że powyższa reguła działa także w drugą stronę. A więc, jeżeli Komisja Odwoławcza, rozpatrując odwołanie, dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, pominięte przez egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I stopnia, to ma obowiązek wziąć je pod uwagę. Nie ulega jednak wątpliwości, że powołanie się organu odwoławczego na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 195/12).

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy powyższe zasady zostały dochowane przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia.

Rozpatrując skargę, należy wyraźnie pokreślić, że rolą sądu administracyjnego, który niewątpliwie nie stanowi quasi-komisji egzaminacyjnej kolejnej - trzeciej instancji, jest jedynie zbadanie legalności spornych uchwał komisji egzaminacyjnych obu instancji, w tym zbadanie, czy organy te nie dopuściły się rażących uchybień, czy dysponowały prawidłowo zgromadzonym i zarazem niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy, a także sprawdzenie, czy dokonały one wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwał i jego zgodności przede wszystkim z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej sporządzonej przez stronę skarżącą, zarówno organy obu instancji, jak i Sąd, muszą pamiętać, że istotne znaczenie dla tej oceny mają przede wszystkim kryteria wymienione przez ustawodawcę w przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze. Kryteria te stanowią materialny wzorzec oceny wiedzy zdającego, a analizując pracę osoby zdającej, zarówno egzaminatorzy, jak same komisje zobowiązane są wziąć pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, a także poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zdaniem Sądu, należy uznać, że wskazane wyżej kryteria oceny przygotowania zdającego do wykonywania zawodu adwokata muszą zostać spełnione łącznie (podobnie /w:/ wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1037/12). Tak surowa regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu adwokata osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: m.in. wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r. sygn. II GSK 2333/11).

Jak wynika z powyższego, zachowanie wymogów formalnych jest tylko jednym z kryteriów oceny zadania przez komisję egzaminacyjną, nie jest to kryterium jedyne, ani też decydujące o pozytywnej ocenie danego zadania. Stąd też, nawet gdyby się okazało, że inne komisje egzaminacyjne tylko na podstawie tego ostatniego kryterium wystawiały pozytywną ocenę zdającym i tak, ta okoliczność nie miałaby wpływu na ocenę zadania opracowanego przez skarżącą.

W ocenie Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia, uzasadniając swoje stanowisko, wskazała na konkretne błędy pracy egzaminacyjnej skarżącej A.W., które podlegały ocenie i rzutowały na podjęte rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały - w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości Sądu - organ odwoławczy przedstawił argumenty za uznaniem, że wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Przede wszystkim wskazano, że najistotniejszym uchybieniem sporządzonego projektu pozwu, który wyklucza możliwość wystawienia stronie oceny pozytywnej, są istotne uchybienia dotyczące zawartości merytorycznej sporządzonego pozwu: wadliwie skonstruowane żądanie (proporcjonalnie do wysokości udziałów); zbędnie wskazano wartość przedmiotu sporu, która różni się od łącznej sumy kwot dochodzonych przez powodów; nie wskazano podstaw materialno-prawnych powództwa; jak również autor pracy wykazał się niskim poziomem wiedzy z zakresu prawa gospodarczego i cywilnego materialnego oraz procesowego.

W ocenie Sądu, należy zgodzić się ze stanowiskiem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i w konsekwencji uznać, że do ewidentnych mankamentów pracy skarżącej słusznie zostały zaliczone ww. istotne uchybienia, a ponadto: zdający nie wyjaśnił właściwości funkcjonalnej sądu; wskazano w pozwie nieprawidłowo termin żądanych; wysokość żądania jest niekorzystna dla powodów, gdyż jest zbyt niska w stosunku do wynikającej ze stanu faktycznego, kwota określona w pkt. 1 różni się od wskazanej w uzasadnieniu; niekorzystny termin żądania odsetek od należności głównej, w szczególności od kwot 3.000 zł i 2.890 zł; brak umiejętnego formułowania wniosków dowodowych i tez dowodowych; zgłoszenie nieprzydatnych dowodów; lakoniczna treść uzasadnienia.

Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej uchwały - wbrew zarzutom strony skarżącej - wskazuje, że ponowna ocena sporządzonego w ramach zadania z prawa gospodarczego pozwu została dokonana nie tylko w aspekcie zachowania stosownych wymogów formalnych, lecz przede wszystkim prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, a także poprawności zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu reprezentowanej strony.

Skarżąca nie wykazała również, że w sprawie doszło do naruszenia art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze, albowiem przy ocenie jego pracy zastosowano kryteria nie mające uzasadnienia w tych przepisach.

Obaj egzaminatorzy dokonując bowiem oceny rozwiązania zadania z prawa cywilnego uwzględnili zarówno spełnienie wymogów formalnych, prawidłowość zastosowania przepisów i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem skarżący reprezentuje, jak również mieli na uwadze język, styl i staranność pracy. Dostrzeżone przez egzaminatorów uchybienia zostały przez nich dokładnie omówione a ponieważ przewidziane w art. 78e ust. 2 Prawa o adwokaturze kryteria nie zostały spełnione, zdający uzyskał od obu egzaminatorów ocenę niedostateczną z zadania dotyczącego prawa cywilnego.

Mankamenty pracy skarżącej zostały potwierdzone przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. Sąd stwierdza, że praca skarżącej została oceniona indywidualnie.

W ocenie Sądu, argumenty skargi stanowią polemikę ze stanowiskiem zajętym przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia. Należy w całej rozciągłości potwierdzić jednak stanowisko organu odwoławczego i uznać, że umiejętność redagowania zarzutów w oparciu o konkretną sprawę, stanowi sedno pracy adwokata.

Sąd uznał, że strona skarżąca bezpodstawnie bagatelizuje podniesioną przez egzaminatorów niepoprawność w stawianiu zarzutów - niezasadnie akcentując przede wszystkim zachowanie wymogów formalnych sporządzonego pozwu.

Należy stwierdzić, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia szczegółowo omówiła wszystkie elementy pracy egzaminacyjnej, zaś zarówno jej mankamenty, jak i zalety, odniesione zostały do kryteriów ustawowych i prawidłowo ocenione. W ocenie Sądu, z zaskarżonej uchwały wynika, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, wyczerpująco oceniając pracę strony skarżącej, odniosła się szczegółowo do zasadniczych argumentów odwołania.

Sąd uznał w konsekwencji, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, słusznie zauważyła w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, iż skarżąca nie dostrzegła znaczenia popełnionego błędu.

W tej sytuacji w ocenie Sądu, należy podzielić zasadność oceny Komisji Egzaminacyjnej II stopnia dotyczącej słabości pracy skarżącej z prawa gospodarczego. Według Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, iż uchybienia popełnione przez stronę skarżącą świadczą o tym, że sporządzony przez nią projekt pozwu zawiera błędy przemawiające za nieznajomością i nieumiejętnością stosowania prawa, zarówno procesowego jak i materialnego, w stopniu niepozwalającym na postawienie oceny dostatecznej. Świadczy to także o nieumiejętności skarżącej dostrzegania i rozwiązywania problemów, które winny być w pozwie wywiedzione i należycie umotywowane.

Zdaniem Sądu, okoliczność, że skarżąca sporządziła pozew spełniający wymogi formalne, jest niewystarczająca do uznania, że zdała ona egzamin w stopniu dostatecznym. Istotne znaczenie ma umiejętność stosowania prawa i jego interpretacji, albowiem egzamin adwokacki służy ocenie przygotowania kandydata do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, którego ranga i charakter wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy i umiejętności w stopniu ponadprzeciętnym.

Tym samym odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1854/11, wyraźnie wskazał, że ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony reprezentowanej przez zdającego. Istota i charakter egzaminu zawodowego obligują zdających, do dostrzeżenia i podniesienia wszystkich istotnych uchybień sądu, zaś zaproponowany sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego powinien zawierać poprawnie zredagowane zarzuty i wnioski oraz należyte ich uzasadnienie. Skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu, sposób rozwiązania przyjęty przez egzaminowanego powinien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny, możliwie najlepiej zabezpieczając interesy strony reprezentowanej zgodnie z treścią zadania egzaminacyjnego.

Warto także zasygnalizować inny wyrok, w którym Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1840/11), wyraźnie stwierdził, że wysoka jakość pomocy prawnej, świadczonej przez adwokata - jest wartością, która ma kluczowe znaczenie dla każdego, kto korzysta z tej pomocy. Nie ma przy tym wątpliwości, że od kandydata do zawodu adwokata (podobnie, jak i zawodu radcy prawnego) należy wymagać takich kwalifikacji, aby mógł on sprostać wymaganiom świadczenia pomocy prawnej o jak najwyższej jakości.

Odnosząc się w związku z tym do zarzutu, że sposób rozwiązania zadania egzaminacyjnego przez skarżącą był co najmniej dopuszczalny, a zatem poprawny - podkreślić trzeba, że w świetle stanowiska judykatury przyjmuje się, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania, uprawnia oceniających do przejścia do skali ocen pozytywnych (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 225/11, czy też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2333/11 oraz z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 195/12).

Reasumując, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawę do wydania uchwały ustalającej negatywny wynik z egzaminu adwokackiego. Zatem, Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie miała podstaw do podwyższenia skarżącej oceny z trzeciej części egzaminu.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za bezzasadną i na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.