Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 166/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2, art. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 lipca 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E. P. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] r., Nr [...] , wydaną z powołaniem się na przepisy art. 104 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 11, pkt 23 lit. a, art. 4, art. 5 ust. 1, ust. 4, art. 6 ust. 1, art. 8 pkt 1, pkt 2, pkt 6, art. 9, art. 10, art. 14 ust. 1, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r., Dz. U. Nr 139, poz. 992) w związku z § 2, §3, §17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz § 1 pkt 2, pkt 3, § 4, § 7, § 9 pkt 1, pkt 2, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903). Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wymienioną wyżej decyzją orzekł o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci M. i M. P. , za okres od dnia [...] r., do dnia [...] r.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w [...] r. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od [...] r. do [...] r.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w miesiącu [...] r. Jednocześnie tą samą decyzją organ I instancji przyznał wymienione wyżej świadczenia za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. w następującej wysokości: zasiłek rodzinny na M. P. [...] zł miesięcznie; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł jednorazowo w miesiącu [...] r.; zasiłek rodzinny na M. P. w wysokości [...] zł,; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości [...] zł miesięcznie; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka jednorazowo w miesiącu [...] r. w wysokości [...] zł.

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem E. P. wniesionym w dniu [...] r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci M. i M. P. w okresie zasiłkowym od [...] r. do [...] r. Organ zasiłkowy na podstawie zebranych dokumentów ustalił , że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w [...] r. wynosił [...] zł, wobec czego dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł.. Wskazał dalej, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód w rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł., zaś w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany , zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Zaś w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Organ I instancji powołując się na zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawową definicję "dochodu rodziny" , według której przez to pojęcie należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, stwierdził ,że objęte wnioskiem świadczenia rodzinne nie przysługują za [...] r. Jednocześnie organ zwrócił uwagę na to , że zgodnie z § 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Natomiast utratą dochodu zgodnie z art. 3 pkt 23 lit. a jest utrata dochodu spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Zgodnie z powołanymi przepisami w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek strony, na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Organ I instancji wskazał dalej, że dochód rodziny strony pomniejszony został o dochód utracony z powodu uzyskania od dnia [...] r. prawa do urlopu wychowawczego o kwotę [...] zł, co dało miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł., a więc niższy od kwoty 504 zł. W ocenie organu uprawnia to rodzinę E. P. do świadczeń rodzinnych, jednakże z uwagi na przywołany przepis § 17 rozporządzenia dopiero od pierwszego pełnego miesiąca następującego po utracie dochodu , czyli od 1 stycznia 2007 r.

W odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej E. P. wskazała na zachodzące między przepisami prawa sprzeczności , a mianowicie między brzmieniem przepisu § 17 ust. 3 rozporządzenia , a przepisami art. 24 ust. 2, art. 26 ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych , które pozbawiają ją uprawnień do świadczeń rodzinnych za miesiąc, w którym złożony został wniosek o ich przyznanie. Zdaniem strony odwołującej analiza treści przepisów art. 24 ust. 2 i art. 26 ust. 2 ustawy wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości na to , że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych prawo do tych świadczeń przysługuje za miesiąc, w którym ten wniosek został złożony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w motywach decyzji ostatecznej wskazało na krąg podmiotów uprawnionych , a mianowicie stosownie do art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka a także osobie uczącej się, o ile dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł bądź kwoty 583,00 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Kolegium podkreśliło , że prawidłowe określenie dochodu ma istotne znaczenie przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych. Przypomniało brzmienie przepisu art. 5 ust. 4 cyt. ustawy , wedle którego w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. W oparciu o powyższy przepis w dochodzie rodziny nie uwzględnia się - na wniosek uprawnionego - tzw. dochodów utraconych. Organ II instancji powołał się na legalną definicję pojęcia " utrata dochodu" , zawartą w art. 3 pkt 23 ustawy, przez którą należy rozumieć, utratę dochodu spowodowaną między innymi uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego. Według Kolegium bezsporną w sprawie jest okoliczność , że strona wraz z mężem w roku [...] uzyskali tytułem wynagrodzenia ze stosunku pracy dochód brutto w wysokości [...] zł, natomiast dochód dla celów ustawy o świadczeniach rodzinnych jaki przyjął organ pierwszej instancji stanowi kwotę 36.016,58 zł. Natomiast z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że E. P. zatrudnionej w spółce z o. o. "S." w Z. od [...] r. na czas nieokreślony , udzielono urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad synem M. na okres od [...] r. do [...] r. Zatem – w ocenie organu odwoławczego- jako bezsporny przedstawia się fakt , że z momentem uzyskania przez stronę prawa do urlopu wychowawczego nastąpiła utrata dochodu z tytułu zatrudnienia. Z kolei szczegółowe zasady odejmowania dochodu utraconego zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.), którego przepis § 17 w ust. 1 przewiduje, że w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Wobec tego zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił utracony dochód na kwotę [...] zł. Kwota ta jest zgodna z podaną przez stronę we wniosku jak i podaną w piśmie skierowanym do MOPS w Z. z dnia [...] r. Zwrócił uwagę organ odwoławczy na to ,że przedmiot sporu sprowadza się do początkowej daty, od której stronie przysługuje prawo do wnioskowanych przez stronę świadczeń. W jego ocenie nie zachodzą również okoliczności przewidziane w ust. 3 art. 5, z których wystąpieniem ustawodawca wiąże obowiązek przyznania zasiłku rodzinnego w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego. Przeciętny miesięczny dochód rodziny w kwocie [...] zł przekracza bowiem granicę dochodu zwielokrotnioną stosownie do liczby członków rodziny (2.016,00 zł = 504 zł x 4 osoby) o [...] zł ([...] zł - 2.016,00 zł). Kwota przekroczenia jest więc wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, tj. 48 zł. Zasadnie zatem zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji ustalił, że stronie nie przysługuje prawo do wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych za [...] r. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że przypadku strony nastąpiła utrata dochodu spowodowana uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego od dnia [...] r. do [...] r. W przypadku utraty przez członka rodziny dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się - zgodnie z § 17 ust. 3 cyt. rozporządzenia - od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. Wobec tego utrata dochodu w [...] r., skutkuje możliwością uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, tj. od [...] r.

W skardze na decyzję ostateczną E. P. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu , podnosząc dodatkowo zarzuty związane z postępowaniem pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. W szczególności skarżąca podniosła, że w momencie składania wniosku nie udzielono jej informacji na temat zasad przyznawania świadczeń rodzinnych , a w podstawie prawnej decyzji organu I instancji błędnie oznaczono datę uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wnioskując o jej oddalenie, podtrzymała stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Natomiast odnosząc się do pozostałych argumentów skargi Kolegium stwierdziło , że zarzuty dotyczące okoliczności składania przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych są gołosłowne, bowiem postępowanie w przedmiocie przyznania świadczeń rodzinnych jest inicjowane wnioskiem strony, w następstwie którego organ na obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowo – wyjaśniające zakończone decyzją administracyjną, co wyklucza możliwość informowania strony o załatwieniu wniosku przed wydaniem decyzji. Z kolei w zakresie zarzutów niekierowanych na błędy w podstawie prawnej decyzji pierwszo-instancyjnej, strona przeciwna wskazała, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] sprostował oczywisty błąd pisarski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Spór w sprawie będącej przedmiotem osądu nie dotyczy faktów , bo te są miedzy stronami bezsporne, lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów , które stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

Pozostaje poza sporem w niniejszej sprawie , że postępowanie administracyjne zainicjowane zostało złożonym w dniu [...] r. wnioskiem strony o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci M. i M. P. . Z prawidłowych i niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych poczynionych przez organy administracyjne wynika, że czteroosobowa rodzina skarżącej w [...] r. uzyskała miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł. Zgodzić się zatem należy z organami obu instancji , że wysokość dochodu na osobę w rodzinie nie uprawniała skarżącej do uzyskania wnioskowanych świadczeń na dzieci M. i M. P. w roku [...] , skoro dochód rodziny w przeliczeniu na osobę , uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy , przekroczył kwotę 504 zł ( art.5 ust.1 w zw. z art.3 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. tj. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych ) . Trafnie również organy orzekające w sprawie przyjęły ,że w rodzinie skarżącej w [...] r. nastąpiła utrata dochodu , o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. a powołanej wyżej ustawy – prawidłowo ustalona przez organy na kwotę [...] zł miesięcznie- spowodowana uzyskaniem przez skarżącą prawa do urlopu wychowawczego z tytułu opieki nad synem od dnia [...] r. do [...] r., Powyższych ustaleń skarżąca nie kontestuje , lecz przedmiotem sporu między nią a organami administracji jest określenie początkowej daty , od której przysługuje jej prawo do wnioskowanych świadczeń .

Wbrew zarzutom skargi , organy administracji obu instancji dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a mianowicie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. tj. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) (zwanej dalej ustawą) stanowiącej - wraz z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105. poz. 881 ze zm.) - materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w wymienionej wyżej ustawie. Stosownie bowiem do art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, a także osobie uczącej się, o ile dochód w rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł bądź kwoty 583 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Przepisy ustawy określają również sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, o czym stanowi art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przy czym okres zasiłkowy określany jest przez ustawodawcę jako okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych , co wynika z przepisu art. 3 pkt 10 ustawy. Zgodnie zaś z ust. 4 art. 5 ustawy w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Jednakże szczegółowy sposób i tryb postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, a także sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych określono w powołanym wyżej rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej , wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 23 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu § 17 ust.1 rozporządzenia wynika , że w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się miesięczną kwotę utraconego dochodu, zaś prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W cytowanym przepisie określono zatem sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych w sytuacji szczególnej , a mianowicie w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny . Przepis ten - wbrew wywodom skarżącej - nie pozostaje w sprzeczności z wyżej wymienionymi regulacjami odnoszącymi się do sposobu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych zawartymi w ustawie, a jedynie je uzupełnia o szczególny przypadek , jakim jest utrata dochodu przez członka rodziny .Zaistnienie sytuacji objętej dyspozycją przepisu § 17 rozporządzenia, a więc utraty dochodu, obliguje organ z jednej strony do określonego sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych , a z drugiej strony do ustalenia początku przyznania świadczenia dopiero od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu , w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. A zatem w przypadku utraty dochodu świadczenia pomocowe mogą być przyznane niekoniecznie począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek , lecz uzależnione jest to jednocześnie od momentu ( miesiąca) , w którym nastąpiła utrata dochodu . Taka regulacja jest zamierzona przez normodawcę i nie pozwala na przyznanie świadczenia pomocowego za miesiąc , w którym nastąpiła utrata dochodu i bez znaczenia pozostaje wówczas kwestia ,że miesiąc utraty dochodu jest jednocześnie miesiącem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia . Zaistnienie takiej sytuacji w konsekwencji może prowadzić do odmiennego niż to wynika z przepisu ust. 2 art. 24 ustawy określenia początku przyznania i wypłacania świadczeń rodzinnych. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie . Natomiast żaden z przepisów komentowanej ustawy, jak również wydanego na jej podstawie rozporządzenia nie pozwala na odmienną – niż to dokonały organy- ocenę ustalonego w sprawie ( nie kwestionowanego przez stronę ) stanu faktycznego w sprawie, Ma bowiem rację organ odwoławczy, kiedy stwierdza, że nie można utożsamiać momentu od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych automatycznie z przyznaniem tego prawa . Nie może również odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącej, że przepis art. 10 ust. 3 ustawy stanowi podstawę do rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniami. Wyjaśnić bowiem należy, że przepis ten obejmuje swoim zakresem zastosowania sytuację, w której doszło już do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz pochodnego do niego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i zarazem określa wyłącznie sposób wypłaty uzyskanego dodatku do zasiłku rodzinnego, a nie sposób ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w przypadku utraty dochodu.

Konkludując powyższe stwierdzić należy, że przeprowadzone w sprawie postępowanie nie jest obarczone wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów procedury administracyjnej, jak również zastosowano w niej przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) .