Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 832/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 17, art. 23 par. 2, par. 4, art. 54 par. 1, art. 2 par. 1, art. 79 par. 1, art. 7 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego Z. D. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (wierzyciela) na należność w kwocie 5.068,00 zł.

W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zobowiązanemu doręczono w dniu 24 listopada 2016r. odpis ww. tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016r. o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.

Zobowiązany w dniu 30 listopada 2016r., złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie egzekucji, z uwagi na fakt, iż egzekucja w tym przypadku jest niedopuszczalna i bezskuteczna gdyż żyje w ubóstwie Dodatkowo, grzywna w celu przymuszenia do wykonania zobowiązania niepieniężnego została określona niezgodnie z prawem.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał w dniu 3 stycznia 2017r. postanowienie o nr [...], oddalające ww. skargę. Wskazał, że podniesione w uzasadnieniu skargi zarzuty nie odnoszą się do czynności wykonawczej związanej z zastosowaniem środka egzekucyjnego, którą zobowiązany zaskarżył w trybie art. 54 u.p.e.a. - a zobowiązany nie złożył zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji w trybie art. 33 u.p.e.a. W ramach natomiast skargi na konkretną czynność egzekucyjną nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem obowiązku.

Zobowiązany złożył zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc te same argumenty, co w ww. skardze na czynność egzekucją. Zarzucił, że bezpodstawnie utrzymano w mocy decyzję o zajęciu zaopatrzenia emerytalnego i socjalnego ponieważ "czynność ta została wykonana bezpodstawnie, gdyż świadczenia te stanowią tzw. minimum egzystencji dla mnie i nie powinienem ich zostać pozbawiony, gdyż pozostaję wówczas bez środków do życia".

Zażalenie złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., organ ten przekazał zgodnie z właściwością do organu odwoławczego, celem rozpatrzenia.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. po rozpatrzeniu sprawy w trybie zażaleniowym, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), art. 18, art. 17, art. 23 § 2 i § 4 oraz art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 599) – wydał w dniu 27 lutego 2017r. postanowienie o nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 54 § 1, art. 2 § 1, art. 79 § 1, art. 7 § 2 u.p.e.a. i wskazano, że zaskarżonego zajęcia dokonano na podstawie ww. przepisu. Prawidłowy druk, to zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, odpowiadający wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r. poz. 2310). Zawiadomienie podpisał upoważniony pracownik organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i organowi rentowemu. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika, iż wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 79 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Podniesione zarówno w skardze, jak i w zażaleniu kwestie nie dotyczą natomiast zaskarżonej czynności wykonawczej, tj. prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wskazują sytuacji naruszenia przepisów art. 79 u.p.e.a., regulującego postępowanie w powyższym zakresie. Zatem nie mogą być przedmiotem postępowania w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Okoliczności, na jakie powołuje się zobowiązany w zażaleniu, te same argumenty, co w skardze na czynność tj. kwestionowanie przez zobowiązanego istnienia obowiązku "grzywna w celu przymuszenia została nałożona bezpodstawnie i w celu wykonania nieistniejącego zobowiązania", nie mogą być, zdaniem organu, przedmiotem postępowania w trybie skargi na czynność egzekucyjną, a dla których przewidziane są odrębne tryby postępowań, czy też, dla których przewidziane są inne środki zaskarżenia. Zobowiązany nie skorzystał ze środka prawnego, jakim są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. Wskazano, że skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem ochrony wobec czynności organu egzekucyjnego, czy egzekutora, dokonanych z naruszeniem prawa, jedynie w sytuacji, gdy przepisy u.p.e.a. nie przewidują innych środków ochrony. Sama egzekucja, będąca przymusowym wykonaniem zobowiązania, jest dla dłużnika niedogodnością, jednak postępowanie egzekucyjne jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący – działając przez profesjonalnego pełnomocnika - sformułował zarzut naruszenia:

- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niedostateczne i

niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności poprzez nieustalenie rzeczywistej treści pisma i woli skarżącego, materializującej się w treści wniesionego przez niego pisma i rozpoznanie go jedynie w oparciu o nadany mu przez skarżącego tytuł,

- art. 63 § 2 k.p.a. oraz art. 64 §2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpoznanie złożonego przez skarżącego pisma, jako zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a jako skargę na czynności egzekucyjne, pomimo że treść złożonego pisma wskazywała konkretne zarzuty, pozwalające na właściwe jego zakwalifikowanie,

- art. 54 § 1 oraz art. 54 § 5 u.p.e.a., poprzez oddalenie pisma skarżącego zatytułowanego, jako 'skarga', podczas gdy prawidłowa jego interpretacja, doprowadziłyby organ l instancji do wniosku o niemożliwości i niedopuszczalności wydania postanowienia o oddaleniu skargi skarżącego,

- art. 33 ust. 1 pkt 1, pkt 6 i pkt. 8 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie pomimo istnienia ku temu oczywistych przesłanek.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów, prezentując swoją argumentację z przytoczeniem orzecznictwa i komentarzy w tym zakresie. W ocenie skarżącego, kwestią o znaczeniu zasadniczym w niniejszej sprawie była prawidłowa identyfikacja charakteru pisma zatytułowanego "skargą na czynności egzekucyjne". W niniejszym postępowaniu, zarówno organ l instancji, jak i organ II instancji, zauważając, iż podniesione przez skarżącego (tak w skardze na czynności egzekucyjne, jak i dalej w zażaleniu) okoliczności, twierdzenia i zarzuty, mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie uczynili zadość obowiązkom nałożonym na nich, jako organy administracyjne, polegającym na ustaleniu charakteru wnoszonego pisma i rozstrzygnęli je negatywnie, jedynie w oparciu o nadany mu przez skarżącego błędny tytuł.

Powołując się na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie

zaskarżonego postanowienia organu lI instancji, jak i poprzedzającego go postanowienia organu l instancji w całości.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie, rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z dyspozycji art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 27 lutego 2017r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 3 stycznia 2017r., nr [...] w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia nr [...] świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia 22 listopada 2016r.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji w płaszczyźnie jego zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził, aby organy administracji publicznej, naruszyły prawo, jak również wydane przez nie postanowienia – wbrew zarzutom skargi – nie naruszają obowiązujących przepisów. Zatem skarga Z. D. nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia w przedmiotowej sprawie, stanowią przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2016r. poz. 599, dalej jako: "u.p.e.a."). Jak wynika z regulacji, zawartych w przytoczonej wyżej ustawie - w trakcie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany może wnieść skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora (art. 54 § 1 u.p.e.a.).

W tym miejscu Sąd zauważa, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego, która została uregulowana w art. 54 u.p.e.a. Istotne jest przy tym, że analizowana skarga ma charakter subsydiarny w stosunku do innych środków zaskarżenia, przewidzianych w postępowaniu egzekucyjnym. Ów status prawny, przesądza o możliwości jej zastosowania. Oznacza to, że może ona dotyczyć tylko czynności wykonawczych, czy czynności faktyczne podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Nie dotyczy zaś czynności procesowych. Te mogą być bowiem przedmiotem zarzutów albo zażalenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013r. w sprawie o sygn. akt II GSK 72/12). Przedmiotem skargi składanej w tym trybie mogą być: czynności egzekucyjne czyli, zgodnie z definicją legalną tego pojęcia zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego; przewlekłość postępowania egzekucyjnego.

Precyzując zakres tego typu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2013r. o sygn. akt II GSK 1024/12 wskazał, że: "przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego złożenia skargi na tę czynność ograniczać się musi jedynie do określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem aktów wiedzy lub woli tego organu. Innymi słowy, zobowiązany, przeciwko któremu wymierzona jest dana czynność egzekucyjna, w skardze na nią może podnosić wyłącznie okoliczności, które związane są ściśle z daną czynnością, a które zdaniem skarżącego, naruszają formę i zasady dokonywania tej czynności. Powyższe sprowadza się do kontroli prawidłowości stosowania środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym. Nie jest dopuszczalne zatem podnoszenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną żadnych okoliczności, dla których ustawodawca przewidział inny środek zaskarżenia i takie stanowisko prezentuje konsekwentnie sądownictwo administracyjne."

Doprecyzowując powyższe, podkreślenia wymaga, że celem skargi jest obalenie konkretnej czynności egzekucyjnej, podjętej przez organ egzekucyjny lub egzekutora w postępowania egzekucyjnym, a skarżący powinien wyraźnie określić, które czynności egzekucyjne były jego zdaniem nieprawidłowe i na czym owa nieprawidłowość polegała. Prawo do wniesienia skargi na czynności administracyjne powstaje zatem wówczas, gdy zobowiązany wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne, podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Poprzez wniesienie skargi można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji, podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.

Przechodząc do kontroli przedmiotowej sprawy – na bazie wskazanych wyżej regulacji prawnych i poglądów orzecznictwa sądownictwa administracyjnego - w pierwszej kolejności podać trzeba, że organy egzekucyjne obu instancji, prawidłowo zakwalifikowały pismo zobowiązanego z dnia 29 listopada 2016r. a następnie prawidłowo rozstrzygnęły zawartą w tym piśmie skargę.

Co do pierwszej kwestii, organ egzekucyjny po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia z dnia 22 listopada 2016r. o zajęciu świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wraz ze stosownymi pouczeniami otrzymał od zobowiązanego pismo z dnia 29 listopada 2016r. (złożone w Urzędzie Skarbowym w dniu 30 listopada 2016r.) zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej". Dalej podano "zaskarżam przedmiotowe zajęcie egzekucyjne w kwocie 5.321,40". W uzasadnieniu sformułowano wniosek o uchylenie "zaskarżonego postanowienia" i umorzenie egzekucji, z uwagi na fakt, iż egzekucja w tym przypadku jest niedopuszczalna i bezskuteczna gdyż "jesteśmy osobami zamieszkałymi w skrajnym ubóstwie" Dodatkowo jedynie wskazano, że grzywna w celu przymuszenia do wykonania zobowiązania niepieniężnego została określona niezgodnie z prawem. Także w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, podniesiono te same argumenty zarzucając, że bezpodstawnie utrzymano w mocy "decyzję o zajęciu zaopatrzenia emerytalnego i socjalnego" ponieważ "czynność ta została wykonana bezpodstawnie, gdyż świadczenia te stanowią tzw. minimum egzystencji dla mnie i nie powinienem ich zostać pozbawiony, gdyż pozostaję wówczas bez środków do życia".

W ocenie Sądu, dysponując tej treści środkiem zaskarżenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. a następnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. mieli podstawy by uznać, że zobowiązany złożył w postępowaniu egzekucyjnym skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w trybie art. 54 u.p.e.a., dokonaną z mocy zawiadomienia o zajęciu z dnia 22 listopada 2016r. Następnie zaś zaskarżył postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uwzględnienia tej skargi.

Sąd zgadza się z twierdzeniami zawartymi w skardze i powszechnie akceptowanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, wedle których organ do którego wpływa pismo strony jakiegokolwiek postępowania administracyjnego czy egzekucyjnego, ma obowiązek analizy treści pisma nie zaś kwalifikowania jego charakteru wyłącznie na podstawie wskazanego przez wnoszącego pismo tytułu jednakże w badanej sprawie – zdaniem Sądu – istniała spójność pomiędzy tytułem pisma a jego treścią. Zobowiązany wyraźnie wskazał jaką konkretnie czynność zaskarżą (zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego) oraz argumentował, że czynność ta jest niedopuszczalna ponieważ żyje w ubóstwie na granicy minimum egzystencji a realizacja zajęcia doprowadzi do sytuacji w której pozostanie bez środków do życia. Dodatkowo jedynie wskazywał, że grzywna w celu przymuszenia została nałożona bezpodstawnie.

Ponieważ w sprawie bezspornym było, że zobowiązany nie złożył zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji w trybie art. 33 u.p.e.a. mimo doręczenia mu tytułu wykonawczego wraz z pouczeniem, organ prawidłowo zakwalifikował pismo z 29 listopada 2016r. i uznał, że w ramach skargi na konkretną czynność egzekucyjną nie mogą być badane dodatkowe zarzuty materialnoprawne związane z bezpodstawnym nałożeniem grzywny i w konsekwencji nieistnieniem obowiązku.

Należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że obowiązku interpretacji treści pisma wnoszonego przez stronę postępowania nie można rozumieć jako obowiązku organu do którego takie pismo jest składane, kreowania środka zaskarżenia jaki w danych okolicznościach sprawy mógłby być zasadny do złożenia z punktu widzenia interesów strony. Organ ma natomiast obowiązek pouczać uczestników postępowania o ich prawach procesowych nie zaś formułować w zastępstwie tych uczestników racjonalne w danej sytuacji środki zaskarżenia. Takie prawo przysługuje tylko uczestnikom postępowań.

Treść skargi skierowanej do sądu administracyjnego wskazuje na próbę forsowania przez profesjonalnego pełnomocnika - którego Sąd ustanowił dla skarżącego – koncepcji, wedle której skarga Z. D. na czynność egzekucyjną złożona w trybie art. 54 u.p.e.a. była w istocie zarzutami w sprawie prowadzonej egzekucji złożonymi w trybie art. 33 u.p.e.a jednakże w okolicznościach sprawy przyjęcie takiej koncepcji nie znajduje uzasadnienia w świetle materiału zgromadzonego w aktach postępowania. Stan ubóstwa skarżącego, nie może stanowić podstawy do interpretacji przepisów prawa w sposób niewynikający z ich treści oraz powszechnie akceptowanej ich wykładni, co oczywiści nie zmienia faktu, iż pełnomocnik wyznaczony z urzędu w ramach udzielonego prawa pomocy ma prawo a nawet jest zobligowany do poszukiwania wszelkich możliwości uzyskania korzystnego dla strony rozstrzygnięcia.

Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia złożonej w niniejszej sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie można tracić z pola widzenia, że do środków egzekucyjnych w postępowaniu, którego przedmiotem są należności pieniężne, przewidzianych przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy m.in. egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Procedura powyższych zajęć uregulowana jest w art. 79 § 1 u.p.e.a. W kontekście powyższej regulacji, egzekucja ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, jest środkiem egzekucji należności pieniężnych, stosowanym wobec zobowiązanych, którzy są osobami fizycznymi, pobierającymi świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, ubezpieczenia społecznego albo rentę socjalną. Istotą tego środka jest zajęcie przez organ egzekucyjny w organie rentowym zobowiązanego części przysługujących jemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji oraz zobowiązanie organu rentowego do przekazania tej części organowi egzekucyjnemu.

Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej przez przesłanie do właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń organu rentowego, zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji. Wzywa organ rentowy do nie wypłacania zobowiązanemu zajętej części świadczenia, lecz przekazywania organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.

Wzór zawiadomienia stanowiącego podstawę zastosowania egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Zajęcie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Trwa aż do całkowitego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi.

Jednocześnie z przesłaniem do organu egzekucyjnego zawiadomienia o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, organ egzekucyjny wystosowuje do zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu przysługujących mu świadczeń. Doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego. Jednocześnie poucza zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.

Wskazać również należy, że doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu i odpisu tytułu wykonawczego oraz odpisu zawiadomienia przesłanego do organu rentowego pociąga za sobą dla zobowiązanego określone konsekwencje prawne związane z możliwością podjęcia środków obrony w tym postępowaniu. Zobowiązany z tą chwilą jest uprawniony m. in. do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 u.p.e.a) i wniesienia skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.).

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd zauważa, że na kanwie przedmiotowej sprawy wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 79 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione prawidłowo. Tym samym, w ocenie tut. Sądu, organ nie naruszył ww. przepisu. Jak już wcześniej wskazano, prawidłowy druk, w tym przedmiocie, to zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, odpowiadający wzorowi określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r. poz. 2310). Zawiadomienie to podpisał upoważniony pracownik organu egzekucyjnego. A nadto, zawiadomienie o zajęciu, doręczono zarówno zobowiązanemu, jak i organowi rentowemu.

Dodać należy, że skarżący w doręczonych mu w dniu 24 listopada 2016r. odpisie tytułu wykonawczego oraz zawiadomieniu o zajęciu – został prawidłowo poinformowany o przysługujących mu środkach zaskarżenia. Skorzystał z tego prawa i wniósł skargę na czynność egzekucyjną (w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a.) w postaci zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Nie wniósł natomiast zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 u.p.e.a. Braku tego nie da się w chwili obecnej w sposób zgodny z prawem, sanować.

Zwrócić też należy uwagę, że w postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, okoliczności, na jakie dodatkowo powoływał się zobowiązany w skardze na czynność, min. nieistnienie obowiązku, nie mogły być przedmiotem postępowania w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Zobowiązany nie skorzystał ze środka prawnego, o którym został poinformowany w doręczonym odpisie tytułu wykonawczego, jakim są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a.

Słuszne było zatem stanowisko organów obu instancji, które w kwestii zakresu kontroli w ramach skargi na czynności egzekucyjne wyraziły pogląd, zgodnie z którym, skarga ta ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie można w niej podnosić zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego. Nie ma bowiem podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować, jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia, np. zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub innych środków zaskarżenia (por. R. Hauser i Z. Leoński, Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -Warszawa 2011r., s. 237). Powyższe potwierdzają również tezy zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012r. sygn. akt II FSK 1896/10, czy też z dnia 3 grudnia 2013r. sygn. akt II GSK 1285/12.

Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, LEX nr 1941089).

W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).

Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II FSK 1688/13).

Konkludując, w ocenie Sądu, przyjęte przez organy obu instancji przesłanki faktyczne i prawne, jak również ich ocena nie budzą wątpliwości. Uzasadnienia podjętych przez organ I i II instancji, rozstrzygnięć (postanowień) także spełniają wymogi określone w przepisach (art. 124 k.p.a.). Organy wyjaśniły bowiem podstawy prawne wydanych rozstrzygnięć. Przytoczyły, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa, trafnie je stosując - zarówno w aspekcie proceduralnym, jak i materialnym. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcia te dotyczą skargi na czynność egzekucyjną, a więc ich uzasadnienia ograniczają się jedynie do kwestii istotnych z punktu widzenia art. 54 u.p.e.a. Natomiast sam fakt, że organy obu instancji nie przychyliły się do stanowiska skarżącego i orzekły odmiennie od jego oczekiwań nie powoduje, że przedmiotowe rozstrzygnięcia zostały wydane z naruszeniem prawa.

Ponadto w opinii Sądu – wbrew zarzutom skargi – organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Brak jest także przesłanek, które pozwalałyby na przyjęcie, iż czynności w postępowaniu zostały przeprowadzone w sposób podważający zaufanie do organów. Dokonano rzetelnej analizy okoliczności sprawy. Ocena zgromadzonych dowodów, znajdująca odzwierciedlenie w uzasadnieniach kontrolowanych postanowień nie narusza granic swobodnej oceny dowodów i zasługuje na akceptację Sądu.

W konsekwencji uznać także należy, że organ II instancji słusznie zastosował w podstawie swojego rozstrzygnięcia, m.in. art. 138 §1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a., w świetle których organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie (w rozpatrywanym przypadku postanowienie), w którym utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie mogły skutkować uchyleniem kontrolowanych postanowień, gdyż nie były one zasadne.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżone oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na ich wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.