Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 327-328/99
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 2000-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony. tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

TEZY

Nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony. tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A." Spółka z o. o. w G. na dwie decyzje Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 15 lutego 1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P.- z dnia 13 lutego 1998 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./, art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 1996 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 145 poz. 670 ze zm. /, Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. (...) z dnia 13 lutego 1998 r. dotyczącą decyzji ostatecznej zawartej w JDA SAD (...) z dnia 21 października 1997 r. oraz (...) z dnia 13 lutego 1998 r. dotyczącą decyzji ostatecznej zawartej w JAD SAD (...) z dnia 16 października 1997 r.

W uzasadnieniu swoich decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł podał między innymi, że decyzjami zawartymi w ww. Jednolitych Dokumentach Administracyjnych SAD, dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym towar deklarowany jako "oleje ropy naftowej - oleje ciężkie - oleje opałowe o zawartości siarki w masie nie przekraczającej 1 procent", klasyfikując go, zgodnie z wnioskiem strony i załączonym pozwoleniem przywozu /../ z dnia 13 października 1997 r., według kodu PCN 2710 0 74 0, ze stawką celną autonomiczną- 25 procent.

Do zgłoszenia celnego załączono białoruski certyfikat analizy nr 809 z dnia 10 października 1997 r., stwierdzający, iż przedmiotowy olej destyluje w 10 procent przy temperaturze nie niższej niż 201 st. C, w 70 procent przy temperaturze 322 st. C i zawiera ok. 0,12 procent siarki.

Treść powyższego certyfikatu, w świetle uwag dodatkowych do pozycji 2710 taryfy celnej, nie wskazywała na rodzaj przywiezionego produktu.

W trakcje rewizji celnej, na zlecenie importera, firma kontrolna "E." pobrała próbki towaru, które, po uśrednieniu, poddano analizie chemicznej. (...)

Z uwagi na fakt, iż parametry fizyko-chemiczne produktu nie odpowiadały parametrom fizyko-chemicznym "ciężkiego oleju opałowego", na przywóz którego strona posiadała pozwolenie, Dyrektor UC w T. /obecnie B.-P./, postanowieniami z dnia 20 listopada 1997 r. wznowił z urzędu postępowanie w niniejszej sprawie, w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Celem potwierdzenia wyników badań zawartych w "Świadectwie analizy" "E.", organ celny, pismem (...) z dnia 10 października 1997 r., zwrócił się do ITN w Krakowie z prośbą o wykonanie dodatkowej analizy próbki spornego towaru. (...)

Biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, Dyrektor UC w B.-P. wydał decyzje (...) z dnia 13 lutego 1998 r., którymi dokonał ponownego ustalenia klasyfikacji taryfowej i wymiaru cła od towaru dopuszczonego do obrotu (...), uznając, iż sporny produkt, jako olej opałowy lekki, powinien być zaklasyfikowany do kodu PCN 2710 00 67 9, ze stawką celną autonomiczną- 35 procent.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie w którym zarzucała:

- dopuszczenie wadliwego dowodu biegłego /wyniku analizy ITN/, sporządzonego niezgodnie z przepisami Taryfy celnej, w oparciu o błędnie sformułowane zlecenie organu celnego, przestarzałą i prawdopodobnie błędnie pobraną próbkę towaru;

- pominięcie treści certyfikatu jakości producenta nr 809 z dnia 10 października 1997 r.;

- błędną klasyfikację taryfową oleju, wynikającą z niewłaściwej interpretacji taryfy celnej, polegającej na pominięciu treści uwagi dodatkowej 1g/ do pozycji 2710, powołaniu się na normę amerykańską ASTM D 86 "niezgodną z polską normą", nieuwzględnieniu błędu pomiaru wynikającego z norm związanych z olejem opałowym, pominięciu faktu przeznaczenia przedmiotowego towaru do celów grzewczych /faktur sprzedaży VAT/;

- wydanie decyzji sprzecznej z treścią Pozwolenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą oraz z klasyfikacją przedmiotowego oleju - SWW 034203;

- brak uczestnictwa strony w postępowaniu dowodowym;

- naruszenie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Zgodnie z oświadczeniem importera, nie wystąpiły żadne nowe okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania.

Rozpatrując odwołanie Prezes Głównego Urzędu Ceł przyjął, iż klasyfikacja towarów w Nomenklaturze Scalonej podlega pewnym warunkom określającym zasady, na których jest oparta oraz ogólnym regułom zapewniającym jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę. Do każdego importowanego towaru przypisany jest odpowiedni kod taryfy z przyporządkowaną do niego stawką celną.

Dla celów prawnych taryfikację towarów ustala się zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji lub działów oraz zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej, przy czym wiążący jest tu, wynikający z art. 23 ust. 1 ustawy Prawo celne, stan towaru w dniu jego zgłoszenia do odprawy celnej.

Analiza parametrów fizyko-chemicznych importowanego oleju, zawarta w Świadectwach analizy "E.", wystawionych po dacie odprawy celnej, jak również tych, zawartych w Sprawozdaniu z badań wykonanych przez ITN w Krakowie, pod kątem uwagi dodatkowej nr 1 do pozycji 2710 taryfy celnej, w pełni potwierdziła słuszność klasyfikacji taryfowej przedmiotowego towaru do kodu PCN 271000679. (...)

O klasyfikacji taryfowej oleju /do tego, czy innego kodu PCN/ decydują w pierwszej kolejności jego parametry fizyko-chemiczne, a w dalszej - przeznaczenie.

Analiza pozycji 2710 wskazuje, iż dokonany w taryfie celnej podział na oleje lekkie, oleje średnie i oleje ciężkie nie wiąże się bezpośrednio z nazwą konkretnego produktu.

Do "olejów lekkich" zalicza się m.in. benzyny silnikowe, bezołowiowe i etylizowane, do "olejów średnich" - nafty i paliwa lotnicze do silników odrzutowych, a do "olejów ciężkich" - oleje napędowe /o różnej zawartości siarki/ i oleje opałowe.

Jakkolwiek przedmiotowy produkt jest nazywany "olejem opałowym lekkim", to jego parametry fizyko-chemiczne, w świetle uwag dodatkowych do pozycji 2710, wyraźnie i jednoznacznie wskazują iż należy go taryfikować w grupie olejów ciężkich - olejów napędowych, przeznaczonych do celów opałowych.

Organ II instancji nie kwestionuje faktu, że sporny produkt jest olejem opałowym i że został on sprzedany zgodnie ze swoim przeznaczeniem jako olej grzewczy - o czym świadczą, znajdujące się w aktach sprawy, krajowe faktury sprzedaży.

Niemniej jednak, przedmiotowy olej posiada parametry fizyko-chemiczne oleju napędowego, co uniemożliwia jego taryfikację do grupy "ciężkich olejów opałowych", do których zalicza się m.in. towar objęty wnioskowanym przez stronę kodem PCN 271000740.

Organ I, jak i II instancji nie sugerują iż przedmiotem importu w niniejszej sprawie był olej napędowy do silników - jak to błędnie wnioskuje strona. Gdyby w aktach sprawy znajdowały się dokumenty potwierdzające, iż przedmiotem przywozu był olej napędowy do silników - jego właściwą klasyfikacją taryfową byłaby taryfikacja do jednego z trzech kodów: PCN 2710 00 66 1, PCN 2710 00 67 1 lub PCN 2710 00 68 1 /w zależności od zawartości siarki/.

Taka sytuacja jednak nie miała miejsca.

Bezspornym pozostaje natomiast fakt nieuwzględnienia przez organ I instancji certyfikatu jakości białoruskiego producenta - nr 809 z dnia 10 października 1997 r., załączonego do zgłoszenia celnego.

Fakt ten, nie ma jednak żadnego znaczenia dla meritum sprawy, ponieważ analiza ujętych w tych dokumentach parametrów fizyko-chemicznych produktu, pod kątem uwagi dodatkowej nr 1 do pozycji 2710 nie wskazuje na rodzaj towaru, a tym samym i jego taryfikację. (...)

Żądania skarżącego związane z uznaniem powyższego dokumentu jako "dowodu w sprawie, znanego organowi I instancji" i "wystarczającego" do ustalenia prawidłowej taryfikacji towaru są bezzasadne.

Wywody strony dotyczące możliwości przeliczenia danych z certyfikatu jakości producenta "według metody TU. 38.101656-87 poprzez zastosowanie monogramu przeliczeniowego ASTM D 86", jak również wskazanie, iż białoruski producent przeprowadził badania zgodnie z "GOST 2177-66 częściowo zgodną z normą RWPG CT 758-77" /stwierdzenie to nie zostało poparte żadnym dokumentem/ - potwierdzają iż w dacie odprawy celnej, wyniki badań zawarte w białoruskim certyfikacie jakości, wykonane według nieznanej normy obowiązującej w kraju producenta, nie mogły posłużyć ani do ustalenia rodzaju towaru, ani jego taryfikacji.

Nawet gdyby badania przeprowadzono według PN-81/C-04012 lub ASTM D 86, to i tak, wyniki zawarte w przedmiotowym certyfikacie analizy byłyby nieprzydatne do określenia charakteru towaru, gdyż zgodnie z opinią ITN w Krakowie - "przebieg krzywej destylacji jest charakterystyczny dla każdej próbki. (...)

Powyższe oznacza, iż jedynymi dokumentami potwierdzającymi stan towaru są: Świadectwo analizy "E." oraz certyfikat jakości wystawiony przez ITN w Krakowie wskazujące, iż przedmiotem importu w niniejszej sprawie był olej opałowy o parametrach oleju napędowego, klasyfikowany według kodu PC N 271000679.

W tym stanie rzeczy, organ II instancji stwierdza, iż zataryfikowanie spornego oleju do kodu PCN 2710 00 74 0 naruszało:

a/ postanowienia taryfy celnej /brzmienie uwagi dodatkowej nr 1 do pozycji 2710/,

b/ art. 23 ust. 1 ustawy Prawo celne, w myśl którego "cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących",

c/ art. 4 ust. 4 ustawy jw., zgodnie z którym wysokość cła ustala się przez zastosowanie stawki celnej, określonej w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów, do podstawy wymiaru cła;

d/ art. 3 ustawy jw., który stanowi, iż: "obrót towarowy z zagranicą jest dozwolony każdemu na równych prawach, z zachowaniem warunków i ograniczeń określonych w przepisach prawa i umowach międzynarodowych".

Powoływanie się skarżącego na fakt, iż "olej opałowy objęty kodem PCN 2710 00 74 0 jest towarem nieakcyzowym - co potwierdza systematyczny wykaz wyrobów SWW 0342-3" - jest całkowicie bezzasadne w przedmiotowej sprawie, ponieważ:

a/ sporny towar jest klasyfikowany do kodu PCN 2710 00 67 9,

b/ kody SWW nie mają odniesienia do kodów PCN taryfy celnej. Kody SWW są nadawane jedynie dla celów statystycznych, a nie taryfikacyjnych.

Klasyfikacji towarów dokonuje się wyłącznie w oparciu o kody PCN zamieszczone w taryfie celnej.

Odnośnie zarzutu naruszenia prawa proceduralnego, poprzez wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, Prezes Głównego Urzędu Ceł podał, że gdy postępowanie administracyjne dotknięte jest jedną z wad wymienionych w art. 145 par. 1 Kpa, wznawia się postępowanie w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść decyzji.

Instytucja wznowienia postępowania służy usuwaniu następstw szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnej i jej skutki prawne, w sytuacji gdy zostaną stwierdzone nowe istotne okoliczności faktyczne oraz dowody, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były znane organowi, który decyzję wydawał.

Według zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 24 czerwca 1996 r. w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 38 poz. 380/, podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą zobowiązany jest złożyć wniosek w formie i treści określonej ww. przepisami prawa. Pole nr 31 /określające rodzaj towaru/, nr 33 /określające kod PCN towaru/ oraz nr 47 /określające stawkę celną towaru/ wypełnia importer. On też ponosi ryzyko za niewłaściwe zgłoszenie towaru do odprawy celnej.

Z akt sprawy wynika, iż strona, składając wniosek o wszczęcie postępowania celnego, nie przedstawiła stanu towaru zgodnie ze stanem faktycznym, a zatem nie dopełniła obowiązku właściwego zgłoszenia towaru do odprawy celnej wynikającego z art. 40 ust. 1 i art. 50 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo celne, jak również załączyła pozwolenie przywozu na produkt, który faktycznie nie był przedmiotem importu w niniejszej sprawie.

Skarżąca, poprzez wadliwy zapis w polu 33 dokumentu SAD, błędnie zawnioskowała o zastosowanie /dla będącego przedmiotem przywozu oleju/ kodu PCN 2710 00 74 0, dla którego przysługiwała 25 procent autonomiczna stawka celna.

Zastosowanie wnioskowanego przez importera kodu PCN spowodowało bezprawne uprzywilejowanie strony z tytułu zaniżenia należności celnych przysługujących Skarbowi Państwa.

Decyzje zawarte w ww. JDA SAD wadliwie rozstrzygały co do istoty sprawy i wbrew obowiązującemu prawu, a tym samym nie mogły być zaakceptowane z punktu widzenia wymogów praworządności.

Treść decyzji zawartych w ww. dokumentach SAD była spowodowana niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy /błędnym ustaleniem rodzaju towaru/, dlatego Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P. zasadnie uznał, że w chwili otrzymania świadectw analizy "E." certyfikatu jakości towaru, nadesłanego przez ITN w Krakowie - zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, wymienione w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem zgodnie z treścią wyroku NSA z dnia 27 stycznia 1984 r. SA/Wr 649 - ONSA 1984 Nr 1 poz. 7 "przy wznowieniu postępowania w okolicznościach wskazanych w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań /np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego/ czy z innych powodów".

Postanowienie o wznowieniu postępowania jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie w sprawie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających takie wznowienie. Przedmiotowe postanowienia zawierały taką przesłankę - art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa: nowy dowód w sprawie w postaci certyfikatu analizy produktu.

Zgodnie z art. 148 par. 1 Kpa "podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania". Termin ten jest przewidziany na wniesienie podania o wznowienie postępowania celnego przez stronę i w żaden sposób nie obliguje on Urzędu Celnego.

Strona w pełni skorzystała z przysługującego jej prawa do czynnego uczestnictwa w przedmiotowym postępowaniu /na każdym etapie tego postępowania/ i jej zarzuty dotyczące tej materii są bezzasadne.

Zarówno świadectwa jakości nadesłane przez "E.", jak i wyniki badań uzyskane w ITN w Krakowie, dotyczyły stanu towaru, który istniał w dniu wydania decyzji zawartej w JDA SAD.

Treść tych dokumentów /stanowiących nowe dowody w sprawie/ definitywnie rozstrzygała wątpliwości dotyczące tak rodzaju, jak i taryfikacji przywiezionego oleju, a zatem, mogła stanowić "nową okoliczność" dającą podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Do zgłoszenia celnego załączono jedynie certyfikat białoruskiego producenta, który nie mógł stanowić istotnego dowodu w sprawie, gdyż na jego podstawie nie można było określić rodzaju przywiezionego towaru.

W tym stanie rzeczy, organ II instancji stwierdza, iż nowe dowody w sprawie /w postaci certyfikatów "E." i ITN/, opisujące stan towaru i w sposób jednoznaczny rozstrzygające jego klasyfikację taryfową znalazły się w posiadaniu organu celnego po wydaniu decyzji zawartych w JDA SAD, które stały się ostateczne.

A zatem, mogły one stanowić "nową okoliczność" dającą Dyrektorowi UC w B.-P. podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz do uchylenia wadliwych decyzji zawartych w JDA SAD.

Skargę na powyższe decyzje wniosła Spółka "A." domagając się ich uchylenia bądź stwierdzenia ich nieważności. Strona zarzuca organowi:

- fałszywą interpretację pojęcia dowodu, tj., certyfikatu jakości tylko wyniki badań krajowych z udziałem stron są dowodem w postępowaniu:

- fałszywą interpretację pojęcia normy zagranicznej na olej opałowy TU, nie mającej odpowiednika wśród polskich norm, w rozumieniu produktu /materiałoznawstwo/ zawiera parametr zgodny tj. 85 procent V/V dla 350 st. C według zasady określonej w taryfie celnej w dziale 27 i wytycznych do taryfy;

- fałszywą interpretację wykładni taryfy celnej dla pozycji CN 2710 00 69;

- tworzenie w decyzji rzekomego obrazu formalności, głównie poprzez przepisywanie treści wyjaśnień do taryfy celnej. (...)

Przedstawiając powyższe zarzuty w ocenie skarżącego naruszone zostały przepisy postępowania, tj. art. 7-8, art. 145 i art. 149 par. 2 Kpa, które to naruszenie miało również wpływ na zastosowanie przepisów prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach.

Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wzruszenie decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 par. 1 Kpa i z tego też powodu winno być poprzedzone przeprowadzeniem wnikliwego postępowania uwzględniającego w pełni przepisy art. 7-8 i art. 77 par. 1 Kpa, a także wypełniającego zawarte w uprzednio w art. 1 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. /Dz.U. nr 84 poz. 426/, zaś obecnie w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskazanie o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego.

Powyższy pogląd znajduje aprobatę zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyrok z dnia 26 października 1992 r. III SA 907/92/, jak i Sądu Najwyższego /wyrok z dnia 18 listopada 1993 r. w sprawie III ARN 56/93 - OSNCP 1994 nr 5 poz. 116/.

Z tych też między innymi przyczyn weryfikacja decyzji ostatecznej może nastąpić w trybie określonym przepisami prawa, tylko w określonych tymi przepisami terminach oraz po spełnieniu niezbędnych przesłanek przewidzianych w tych przepisach.

W sprawie organy celne zweryfikowały decyzję ostateczną stosując przepisy dotyczące wznowienia postępowania z tego też względu podstawową kwestią dla rozpoznania sprawy jest problematyka związana ze wznowieniem postępowania a w szczególności trafność zastosowanego w sprawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312/ nie był przez cały okres obowiązywania tej ustawy nowelizowany, zaś z jego treści wynikało, iż w postępowaniu przed organami celnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy Prawa Celnego nie regulowały najogólniej rzecz ujmując kwestii weryfikacji wszystkich ostatecznych decyzji celnych poza nielicznymi wyjątkami np. art. 69 ust. 1. W każdym bądź razie przepisy Prawa celnego nie regulują w sposób bezpośredni problematyki stwierdzenia nieważności czy wznowienia postępowania odsyłając w tym zakresie do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26 ze zm./.

Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego art. 145 par. 1 Kpa /W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne.

Zarys wykładu" W-wa 1983 r. str. 242 B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne" Wyd. Naukowe PWN, W-wa 1992 r. str. 214 E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego", W-wa - Zielona Góra 1994 r. str. 19/.

Wznowienie postępowania następuje z urzędu za wyjątkiem art. 145 par. 1 ust. 4 i art. 145a lub na żądanie strony.

W sprawie wznowione zostało postępowanie z urzędu. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania rozpoczyna nowe postępowanie administracyjne w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym /instancyjnym/, którego datę określa się na zasadzie art. 61 Kpa /Uchwała SN z dnia 19 lipca 1991 r. III AZP 4/91/.

Enumeratywne wymienione podstawy wznowienia postępowania w art. 145 par. 1 Kpa nakazują organom dokonywanie ich precyzyjnej interpretacji zwłaszcza, iż wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych.

Podstawą prawną wznowienia w sprawie był art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, bowiem w ocenie organów celnych wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znane organowi, który je wydał. Tymi nowymi okolicznościami był "rzeczywisty stan towaru".

Art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wymaga kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek; nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej. Nie mogłyby one być znane organowi przed wydaniem przez ten organ decyzji ostatecznej. Nadto te okoliczności i dowody musiały istnieć już wcześniej to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Uzyskanie przez organ celny informacji podważającej podstawę materialnoprawną decyzji ostatecznej wyłączało uznaniowość tego organu do wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w czasie którego organ ten winien wstępnie zbadać czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania, między innymi winien odnieść się do tego. czy zachowane zostaną terminy oraz czy dana informacja stanowi ustawową przesłankę wznowienia. W ocenie Sądu ta faza postępowania organu budzi zastrzeżenia.

Samo postanowienie o wznowieniu postępowania nie oznacza jeszcze wzruszenia decyzji ostatecznej.

O tym czy można w tym trybie wzruszyć decyzję ostateczną decyduje dalszy etap postępowania w którym organ winien dokonać szczegółowej analizy podstawy wznowienia.

"Ujawniony" warunek owych nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu a nie strony. Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane /E. Mzyk "Wznowienie postępowania administracyjnego" op. cit. str. 78/.

Z powyższych ustaleń wynika, iż nowe okoliczności o jakich mowa w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa przedstawiają określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn mający wpływ na status prawny strony. tj. zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia.

Postanowienie o wznowieniu postępowania nie może być przedmiotem postępowania odwoławczego. Wadliwość tego postanowienia można wykazać w postępowaniu odwoławczym od decyzji wydanej w trybie art. 151 Kpa.

Podając powyższe uwagi natury ogólnej należałoby je odnieść do stanu faktycznego objętego przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W sprawie organ celny wydając decyzję ostateczną na podstawie której dopuszczony został przedmiotowy towar do obrotu na polski obszar celny stosując określoną stawkę celną uznał rewizję państwa obcego na podstawie par. 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. /t.j. Dz.U. 1995 nr 30 poz. 155 ze zm./ wydanym między innymi z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 88 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./.

Cytowany par. 8 ww. rozporządzenia stanowi "jeżeli dane w zgłoszeniu celnym i załączonych dokumentach nie budzą wątpliwości co do rodzaju, ilości oraz wartości celnej towaru, rewizji celnej można dokonać przez uznanie rewizji celnej przeprowadzonej przez organ celny państwa obcego".

Oznacza to między innymi, że polski organ celny dysponując fakturą oraz certyfikatem producenta którymi dysponował także organ celny państwa obcego nie miał najmniejszych wątpliwości odnośnie rodzaju towaru będącego przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą skoro przyjął za prawdziwy "stan towaru" wynikający z tych dokumentów nie dokonując dodatkowo jakichkolwiek innych czynności z własnej inicjatywy, które zmierzałyby do potwierdzenia tych informacji o "stanie towaru" bądź też uzupełnienia tych informacji o inne dane fizyko-chemiczne.

Organ celny zna zasady klasyfikacji taryfowej towarów będących przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą oraz Ogólne Reguły Interpretacji Nomenklatury Scalonej w związku z powyższym badając dokumenty będące podstawą do wydania decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polski obszar celny winien dostrzec, iż dane zawarte w tych dokumentach nie zawierają wszystkich informacji dla prawidłowego zastosowania kodu towaru oraz stawki celnej.

Regułą bowiem w postępowaniu celnym jest prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji, a nie wydanie decyzji i dopiero w postępowaniu wznowieniowym prowadzenie postępowania dowodowego. Organ celny nie jest związany kwalifikacją importowanych towarów wskazaną przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą lecz sam orzeka w formie decyzji w tym przedmiocie. Nawet wadliwe wskazanie przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą pozycji taryfy celnej samo w sobie nie może stanowić podstawy prawnej do wznowienia postępowania, bowiem nie są to ani nowe dowody, ani nowe okoliczności, które istniały w chwili dokonywania odprawy celnej lecz nie były znane organowi celnemu.

Również "stan towaru" określony dokumentami dołączonymi do odprawy celnej w chwili tej odprawy odpowiadał parametrom zawartych w tych dokumentach i organy zarówno tych dokumentów, jak i tych parametrów nigdy nie kwestionowały.

Oznacza to, iż dowody powyższe i zawarte w nich dane fizyko-chemiczne towaru celnego były organowi celnemu znane od chwili zapoznania się z nimi. Z tych też względów niezasadne jest powoływanie się w zaskarżonej decyzji w tym przedmiocie na wyrok NSA, bowiem okoliczności dotyczące stanu towaru były organowi znane.

Z tego też względu należy przyjąć, iż organ celny nie miał podstaw do wznowienia postępowania na podstawie powołanych przez ten organ przepisów, bowiem wbrew twierdzeniu organów obu instancji nie wyszły na jaw nowe okoliczności w rozumieniu powołanych przez organy celne przepisów i w tym znaczeniu już w tej fazie postępowania organ celny pierwszej instancji naruszył te przepisy w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W cytowanym wyżej orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r. III ARN 56/93 powołano szereg orzeczeń tegoż Sądu /I PRN 34/91, III AZP 23/93, I PA 5/92/, z których jednoznacznie wynika, iż zasada zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem wyraża się między innymi w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań.

Zasady państwa prawnego wymagają nie tylko legalności działania organów, ale również rzetelności, bowiem ryzyko pomyłek i błędów, a nawet celowych, bo podjętych w interesie ogólnym, lecz szkodzących jednostce działań administracji, nie było przerzucane tylko na tę jednostkę, zwłaszcza gdy po jej stronie nie można dopatrzeć się naganności postępowania.

Konstytucyjna zasada demokratycznego państwa prawnego zakazywałaby przerzucania skutków majątkowych wadliwej działalności funkcjonariuszy celnych na podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą.

Powyższe okoliczności niejako zwalniają Naczelny Sąd Administracyjny od obowiązku ustosunkowania się w pełnym zakresie do wszystkich pozostałych zarzutów skargi, bowiem wyżej przedstawione okoliczności świadczą o wadliwości decyzji obu instancji skutkujących ich eliminację z obrotu prawnego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 55 ust. 1 ostatnio wymienionej ustawy.