Wyrok NSA, sygn. akt III SA 7106/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Nie można prowadzić postępowania w trybie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w sytuacji, gdy odsetki zostały zapłacone i nie istnieje zaległość podatkowa.

TEZY

Nie można prowadzić postępowania w trybie art. 31 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ w sytuacji, gdy odsetki zostały zapłacone i nie istnieje zaległość podatkowa.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa w W. - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 i art. 105 par. 1 Kpa w zw. z art. 335 Ordynacji podatkowej, po rozpatrzeniu odwołania Stefana O. od decyzji Urzędu Skarbowego W.-B. z dnia 30.09.1997 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 1997 r. - umorzyła postępowanie odwoławcze. Izba Skarbowa stwierdziła, iż w toku postępowania odwoławczego ustalone zostało, że podatnik w dniu 25 września 1992 r. uiścił w całości sporne odsetki i w tej sytuacji postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, co z kolei uzasadniało umorzenie postępowania odwoławczego.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

W tejże skardze Stefan O. opisał przyczyny powstania zaległości podatkowej w podatku VAT za styczeń 1995 r. oraz powody złożenia wniosku o umorzenie odsetek od powstałej zaległości.

Autor skargi wyraził krytyczne uwagi co do przesłanek odmownego załatwienia jego wniosku w decyzji Urzędu Skarbowego W., z dnia 30.09.1997 r. Twierdził następnie, iż nadal istnieją powody, dla których winien on skorzystać z ulgi podatkowej.

Stefan O. przyznał, iż ostatecznie w dniu 25 września 1997 r. doszło do uregulowania przez niego spornej kwoty odsetek, jednak owa wpłata została na nim wymuszona, albowiem od uiszczenia tychże odsetek uzależniono wydanie zaświadczenia z dnia 25.09.1997 r. o niezaleganiu w płatności podatków.

Skarżący dołączył do skargi zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 10.06.1998 r. wykazujące zaległość w podatku VAT za listopad 1997 r., wywodząc przy tym, iż w jego przekonaniu ona nie istnieje.

Ten fakt zatem winien stanowić argument do wykazania nieprawidłowości występujących w pracy tego Urzędu związanych z obciążeniem konta rozliczeniowego podatnika.

Na tej podstawie skarżący wnioskuje, iż wpłacona przez niego w dniu 25.09.1997 r. kwota 1.989 zł winna być potraktowana jako niezidentyfikowana na dany dzień kwota, co przeczy stwierdzeniu Izby o uregulowaniu odsetek, a upoważnia z kolei do twierdzenia, iż postępowanie w przedmiocie tychże odsetek nie zostało zakończone.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Izba przyznała, iż wprawdzie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem terminów przewidzianych w przepisach na rozpatrzenie odwołania, jednakże naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. W obszernej odpowiedzi na zarzuty skargi, w kontekście sporu z Urzędem Skarbowym, Izba przytoczyła, co następuje:

Strona twierdzi, że odsetki od zaległości za styczeń 1997 r. nie zostały uiszczone. A zatem decyzja Izby została oparta na danych niezgodnych ze stanem faktycznym. Strona twierdzi, że wpłata kwoty 1. 989 zł, określanej przez Urząd Skarbowy jako zaległość dokonana 25.09.1997 r., była "wymuszona" jako warunek wydania "zaświadczenia o niezaleganiu". Stefan O. określa dokonaną wpłatę jako niezidentyfikowaną i nienależną. W odpowiedzi na powyższe zarzuty Izby Skarbowej z 28.04.1998 r. Stefan O. dokonał 1.08.1997 r. wpłaty kwoty 8.511,00 zł na poczet zaległości za styczeń 1997 r., z czego na poczet zaległości głównej zaliczono 6.977,00 zł, a 1.534,00 na odsetki. W dniu 25.09.1997 r. podatnik dopłacił kwotę 1.989,00 zł, z której zaliczono na zaległość główną 1.534,00 zł i na odsetki 455,00 zł. Cała zaległość za styczeń 1997 r. została zatem uregulowana. Nieistnienie zatem zaległości w dniu wydawania decyzji przez Izbę Skarbową wydaje się oczywiste, co ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem zgodnie z panującym w orzecznictwie poglądem zapłata przez podatnika odsetek powoduje, że postępowanie w sprawie ich umorzenia staje się bezprzedmiotowe i jako takie winno zostać umorzone.

Strona określiła dokonane przez siebie wpłaty jako niezidentyfikowane i nienależne. Należy zauważyć, że zaległość w podatku od towarów i usług za I 1997 r. powstała na skutek nieuregulowania w terminie kwoty zobowiązania wynikającej z deklaracji VAT-7 złożonej przez Stronę. Zasady zaliczania wpłat dokonywanych przez podatnika na poczet zobowiązań oraz zaległości podatkowych określają przepisy, które powinny być podatnikowi znane. Zaś podatnik powinien być w pełni świadom stanu swoich zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Dokonanej przez podatnika wpłaty nie można również określić jako nienależnej, skoro podatnik sam ją wykazał w deklaracji podatkowej, która w dniu wydawania decyzji przez Urząd Skarbowy była podstawą do określenia wysokości zaległości.

Strona podnosi w skardze, że istniały przesłanki uzasadniające społecznie i gospodarczo zastosowanie ulgi w postaci umorzenia odsetek. Za przesłanki takie uważa fakt powstania w marcu 1997 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, która jako bezsporna i wymagalna wierzytelność winna zostać zaliczona na podstawie art. 28 ustawy o zobowiązaniach podatkowych na poczet zaległości za styczeń 1997 r. Izba Skarbowa zauważa, że powstała nadwyżka naliczonego nad należnym w marcu 1997 r. związana była wyłącznie ze sprzedażą opodatkowaną 22 procent stawką podatku, nie dokonano również w tym miesiącu zakupów środków trwałych. A zatem kwota nadwyżki podatku naliczonego na należnym nie mogła zostać zwrócona bezpośrednio podatnikowi. Mogła zostać jedynie, zgodnie z art. 21 ustawy o podatku od towarów i usług, rozliczona w następnych okresach rozliczeniowych. Należy zauważyć, że podatnik w złożonej deklaracji wykazał przedmiotową kwotę jako podlegającą rozliczeniu w następnych okresach rozliczeniowych.

Na rozprawie przedstawicielka Izby przedłożyła notatkę działu księgowości Urzędu Skarbowego, z której wynika, iż wpłata podatnika z dnia 25.09.1997 r. wpłynęła na konto dopiero w dniu 7.10.1997 r., a zatem decyzja organu I instancji miała merytoryczne uzasadnienie.

Pełnomocnik skarżącego przedłożył natomiast wyciąg z ksiąg handlowych wskazujący na istnienie zaległości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, iż w miesiącu kwietniu 1997 r. podatnik podjął próbę skompensowania zaległości w podatku VAT za styczeń 1997 r. z nadwyżką tego podatku zaistniałą w marcu 1997 r.

Tenże podatnik nie przekonał jednak organu podatkowego i godząc się z jego stanowiskiem w dniu 1.08.1998 r. wpłacił całą kwotę zaległego podatku. Skarżący w swoim wniosku z dnia 6.08.1997 r. potwierdził fakt należnych odsetek od tychże zaległości.

Toteż postępowanie administracyjne musiało zmierzać do wykazania istnienia bądź nieistnienia przesłanek z art. 31 obowiązującej wówczas ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Izba Skarbowa wykazała, iż skarżący w dniu 25.09.1997 r. obciążył swój rachunek bankowy pozostałą należnością związaną ze sporną zaległością.

Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 27 /zdanie ostatnie/ ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ obowiązuje zasada, że wpłata na poczet zaległości podatkowej, jeżeli nie pokrywa należnej kwoty odsetek od tej zaległości, zaliczona jest po części na samą należność, a po części na odpowiadającą kwocie wpłaconej należności głównej części odsetek. Zaliczenie odbywa się więc proporcjonalnie do kwoty zaległości oraz narosłych do dnia zapłaty odsetek, albowiem obowiązek zapłaty odsetek powstaje z mocy prawa.

Dodać także należy, iż art. 1 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, stanowiący o obowiązku pobrania odsetek za zwłokę w przypadkach zaistnienia zaległości w opłacaniu podatków, w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. Oznacza to, że w każdej sytuacji faktycznej istnienie zaległości podatkowych rodzi dla podatnika następstwa w postaci świadczenia od nich odsetek za zwłokę.

W rozpatrywanej sprawie doszło do dobrowolnego uiszczenia odsetek za zwłokę, czyli doszło do zapłaty całego podatku, co powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko Izby Skarbowej, iż w takim stanie rzeczy postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Pozostałe kwestie podniesione w skardze pozostają poza jej granicami, albowiem nie mają wpływu na wynik sprawy.

Sam podatnik określił w podaniu o umorzenie zaległości podatkowej granice postępowania administracyjnego i w tym zakresie wypowiedział się organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zasadnie przyjął z kolei, iż nie można prowadzić postępowania w trybie art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w sytuacji, gdy odsetki zostały zapłacone i nie istnieje zaległość podatkowa. Naczelny Sąd Administracyjny, nie dopatrując się zatem naruszenia prawa na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368/, orzekł jak w wyroku.