Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1348/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 167 ust.4, art. 187
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant sekr. sąd. – Agnieszka Wiechowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi R.S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej obniżenia stopnia służbowego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej R.S. kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] [...] L. T. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], uznała [...] R. S. winną naruszenia obowiązków służbowych podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej, poprzez

1) naruszenie obowiązku dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, określonego w art. 122 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, dotyczący strzeżenia dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza oraz

2) naruszenie obowiązku godnego zachowania się poza służbą, określonego w art. 122 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej;

w ten sposób, że:

w okresie od [...].01.2013 r. do [...].01.2013r., posługując się nickiem "[...]", podszywając się pod Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...] Panią M. G., dokonywała wpisów Jej dotyczących o treści: [...], które to wpisy miały na celu wyrażenie pogardy, upokorzenie oraz szydzenie i ośmieszanie Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...] Pani M. G. oraz za co, zgodnie z art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej podlega odpowiedzialności dyscyplinarne i na podstawie art. 169 ust. 1 przy zastosowaniu art. 167 ust. 4 oraz ust. 5 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej wymierzyła jej karę obniżenia stopnia służbowego, do stopnia [...]. W obszernym uzasadnieniu podano m.in., że komputer o nr IP [...], z którego dokonano wpisów należy do użytkownika skarżącej, zatem istniały podstawy do uznania, że wpisów o powyższej treści dokonała skarżąca posługująca się nickiem "[...]". W dniu [...] sierpnia 2013 r. wpłynął wniosek dowodowy skarżącej, w którym wniesiono o przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka M. G. Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...], z wyjaśnień skarżącej, z opinii biegłego z zakresu informatyki, z oględzin komputera należącego do skarżącej przeprowadzonego przez biegłego z zakresu informatyki, z oględzin wpisów na forum internetowym o nazwie "[...], "[...]" na stronie [...] w zakładce "Forum ogólne (W.)" i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. oddalono wniosek dowodowy w części dotyczącej przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki, dowodu z oględzin komputera należącego do skarżącej przeprowadzonego przez biegłego z zakresu informatyki, dowodu z oględzin wpisów na forum internetowym o nazwie "[...], "[...]". W trakcie przesłuchania skarżąca wyjaśniła, że nie dokonywała wpisów na forum internetowym [...], dotyczących Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...] Pani M. G. i o tym, że są przypisane dowiedziała się z treści postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Obwiniona zeznała, że była użytkownikiem dostawcy internetu [...] o wskazanym numerze IP komputera [...], lecz dodatkowo do modemu przydzielonego jej przez [...] miała zamontowany router. Router ten podłączała samodzielnie i podczas jego instalowania wynikły dla niej pewne komplikacje, które spowodowały, że nie został on właściwie zabezpieczony. Przy korzystaniu z przenośnego tabletu poprzez łącze wi-fi ukazywał się przy połączeniu napis "deflaut", a nie tak jak oczekiwała, napis R. Oprócz komputera stacjonarnego, posiada również tablet, który korzysta z tego samego nr IP co komputer przez łącze wi-fi, które idzie z routera. Zaobserwowała wielokrotnie zwolnienie tempa przesyłu danych. W umowie zawartej z [...] zaoferowano jej przesył danych z prędkością 30 MB/s. Podczas sprawdzania prędkości przy pomocy strony internetowej SPEED TEST okazywało się, iż prędkość wynosiła około 18 MB/s. Zaniepokojona brakiem właściwej prędkości, napisała do [...], że nie wywiązują się z umowy. W odpowiedzi dostała informację, iż wysłany sygnał jest prawidłowy i prawdopodobnie jest to wina sprzętu lub korzystających (wielu). W lutym 2013 roku, jej syn pomógł właściwie podłączyć router i odpowiednio zabezpieczyć go hasłem. Od tej pory sygnał wysyłany przez [...] trzymał swoje parametry i wynosi 30 MB/s. Reasumując, nie przyznała się do stawianych zarzutów i sądzi, że ktoś wykorzystał jej niewiedzę i brak dostatecznej wiedzy komputerowej. Wyjaśniła też, że wpisy mógł dokonać któryś z przebywających w jej domu kolegów funkcjonariuszy z pracy, przy czym do komputera nie ma dostępu każdy kto przychodzi do niej do domu, ale był dostęp do wi-fi. dzięki któremu osoba, która przyszła do jej domu mogła korzystać z internetu przy użyciu jej adresu IP nawet za pomocą takiego sprzętu jak tablet czy smartfon, który ma możliwość łączenia się przez wi-fi. Możliwość łączenia się i korzystania z jej adresu mogły mieć osoby, które nie były z wizytą u niej, lecz znajdowały się w zasięgu ok. 50 m od routera i wtedy korzystały z jej łącza. Ponadto jej relacje z przełożoną M. G. były dobre. Dodała, że jej router posiada zabezpieczenia wszelkimi możliwymi hasłami, aby uniemożliwić dostęp osób niepożądanych do komputera od lutego 2013 r. i istnieje możliwość, że osoby postronne przebywające w jej mieszkaniu przed styczniem 2013 r. mogły poznać IP jej komputera oraz adres [...] modemu należącego do niej. Osoby trzecie nie musiały znać hasła dostępu do danych w komputerze, ponieważ była możliwość łączenia się bez znajomości hasła. Ponadto wyjaśniła, że korzystała ze strony internetowej [...] i to często, logowała się tam niejednokrotnie z komputera, któremu przypisano wyżej wskazane IP. Działo się to również w styczniu 2013 r. Obwiniona zeznała, że w dyskusji na forum uczestniczyła przed styczniem, a nie w styczniu. Posługiwała się wówczas loginem "[...]" i dokonała może jednego wpisu w wątku o nazwie "[...] "[...]" Z kolei M. G. zeznała, że nie pamięta od kogo dowiedziała się o powyższych wpisach i miało to miejsce pod koniec września 2012 r., telefonicznie od kogoś z pracowników Izby Celnej. O tym, że dotyczą jej osoby wywnioskowała z treści wpisów na forum i potwierdziła, że występowała podległość służbowa pomiędzy nią i skarżąca, zaś ona sama uznała, że zostały naruszone jej dobra. Odnosząc się do okoliczności, w których dowiedziała się, że wpisów dokonywała R. S. zeznała, że w momencie kiedy otrzymała status pokrzywdzonej miała możliwość zapoznawania się z aktami sprawy prowadzonego postępowania. Co do osoby dokonującej wpisów dowiedziano się od operatora [...], który wskazał IP komputera. Zeznała również, że nie wniosła przeciwko skarżącej oskarżenia prywatnego, a w okresie, w którym dokonywane były wpisy. skarżąca nie była już jej podwładną. W dalszej części wskazano, że [...] Sp. z o. o. wyjaśniła, iż osoba postronna nie może dokonać kradzieży IP komputera przypisanego do konkretnego abonenta, lecz można ewentualnie podłączyć nieautoryzowane urządzenie do tego samego routera (wyposażonego w wi-fi), ale wymaga to bliskości fizycznej i znajomości hasła sieci bezprzewodowej. Praktycznie niemożliwe jest podłączenie "obcego" komputera pod adres IP użytkownika bez zgody i wiedzy tego użytkownika, chyba że użytkownik "obcego" komputera zna hasło sieci bezprzewodowej i jest w jej zasięgu. Ponadto modem nie ma sieci bezprzewodowej. Ma ją router, znajdujący się często w tej samej obudowie, natomiast [...] nie odpowiada za bezpieczeństwo sieci użytkowników i nie posiada wiedzy, jaka jest wymagana minimalna odległość od komputera posiadającego dane IP, aby zeskanować sieć bezprzewodową w celu podłączenia się do sieci udostępnionej przez modem użytkownika, ponieważ zależy to od wielu czynników, między innymi propagacji fal radiowych w otoczeniu routera. Stwierdzono też, że istnieje możliwość samodzielnej instalacji routera gwarantująca prawidłowość działania sprzętu bez zabezpieczenia hasłem, o ile za "prawidłowe" rozumiemy "pozbawione zabezpieczeń". Spowolnienie przesyłu danych w ramach sieci może, ale nie musi być spowodowane równoczesnym korzystaniem z sieci wielu użytkowników w tym także użytkowników "nielegalnie" korzystających z tego samego routera". Na spowolnienie przesyłu danych w przypadku, kiedy z umowy zawartej z użytkownikiem określono np. 30 MB/s, a użytkownik stwierdza, iż ta prędkość wynosi np. 18 MB/s może wpływać bardzo wiele czynników. [...] Sp. z o. o potwierdziła, że posiada reklamację złożoną w styczniu 2013 r. przez użytkownika usługi internetowej R. S. Dalej stwierdzono, że trudno jest dostawcy usługi wypowiadać się o urządzeniach, które nie są jego własnością w zakresie kradzieży IP. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego zwrócono się do Naczelnika Wydziału Informatyki Izby Celnej w [...] z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie wiadomości z dziedziny informatyki dotyczących możliwości kradzieży numeru IP komputera przypisanego na mocy umowy z dostawcą usługi internetowej konkretnemu abonentowi, który wyjaśnił, że adres [...] będący identyfikatorem urządzenia w warstwie łącza danych modelu [...] jest używany do zestawiania połączenia w sieci lokalnej pomiędzy urządzeniami fizycznymi w tym kart sieciowych i urządzenia brzegowego (modem, router) adres ten nie jest propagowany poza obrębem sieci lokalnej (segment sieci). Można go poznać jedynie od operatora, właściciela lub podłączając się do segmentu sieci, w którym działa interesujące nas urządzenie. Adres IP jest propagowany poprzez sieć rozległą i mógłby być poznany, lecz bez adresu [...], który jest używany w ramach lokalnego segmentu sieci. Zatem poznanie kompletu poza tym segmentem nie jest możliwe, bez udziału operatora lub właściciela urządzeń. Lub też bez ich udziału po podłączeniu się do segmentu sieci, w której pracuje to urządzenie, tzn. w lokalu abonenta. Ponadto zmiana adresu IP i MAC adresu jest możliwa na komputerze, natomiast podstawiony adres IP w innym segmencie sieci nie będzie propagowany. Z kolei przejęcie kontroli nad fizycznym łączem i podszycie własnego urządzenia pod IP adres i [...] adres jest mało prawdopodobne, podłączenie się do sieci oskarżanego abonenta, w tym przypadku przejmowanie adresów i IP i [...] nie jest konieczne, albowiem to, co odkładane jest w logach operatora to adres IP i [...] adres modemu operatora, natomiast użytkownicy znajdują się za routerem i indywidualnie nie są poprzez operatora widziani. Jeśli mówimy o dostępie bezprzewodowym, to nie jest wykluczone podłączenie się osoby obcej, lecz nie jest mu znana wymagana minimalna odległość od komputera posiadającego dane IP, aby zeskanować sieć bezprzewodową w celu podłączenia się do sieci udostępnionej przez modem użytkownika, ale zależy od mocy sygnału, warunków terenowych (grubości murów, ich konstrukcja, zabudowania, drzewa, wzniesienia), warunków elektromagnetycznych (linie prądowe, inne urządzenia radiowe), lecz można śmiało założyć, iż sygnał prawie zawsze wychodzi poza obrys lokalu, o ile nie jest on chroniony specjalistycznymi ekranami elektromagnetycznymi. Z kolei co do samodzielnej instalacji routera, samodzielna konfiguracja nie jest niemożliwa, natomiast potrzebna jest jakaś minimalna wiedza i umiejętność czytania, zaś spowolnienie przesyłu danych w ramach sieci może być spowodowane równoczesnym korzystaniem z sieci wielu użytkowników w tym także użytkowników "nielegalnie" korzystających z tego samego routera, ale też może wynikać z przeciążenia strony, do której próbujemy się dostać lub dalszych segmentów sieci operatora. Postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2014 r., włączono do akt prowadzonego postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w postaci akt sprawy o sygn. nr [...], gdzie dodatkowo widnieje wpis użytkownika forum internetowego [...] posługującego się nickiem [...] dokonany w dniu [...].01.2013r. godz. 21.01. o treści: [...] Postanowieniem nr [...] z dnia [...].01.2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] oddalił wniosek dowodowy w części dotyczącej przeprowadzenia dowodu z zeznań w charakterze świadka funkcjonariuszy pełniących służbę w Urzędzie Celnym [...] w [...] tj. K. L., A. S. i P. C. oraz dowodu z zeznań w charakterze świadka funkcjonariuszy pełniących służbę w Urzędzie Celnym [...] w [...] tj. B. M., A. S., E. K., T. P., G. M. na okoliczność i w celu ustalenia częstotliwości prowadzonej przez M. G. działalności handlowej na terenie Urzędu Celnego [...] w [...], rodzaju sprzedawanego asortymentu oraz jego źródła pochodzenia. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono sprawozdanie z przesłuchania świadków i stwierdzono, że nie wzięto pod uwagę zeznań, ponieważ wcześniejsze nieporozumienie dotyczące nieprzyznania jej przez bezpośredniego przełożonego M. G. nagrody okresowej, mogło mieć istotny wpływ na walor wiarygodności jej zeznań. Następnie wskazano, że w dniu [...].02.2014 r. wpłynął wniosek obrońcy skarżącej, w którym wniesiono o wyłączenie Pani K. K., Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] oraz Zastępcy Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], zaś postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2014 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] oddalił wniosek w części dotyczącej wniosku o wyłączenie od udziału w sprawie [...] K. K. oraz Zastępców Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] tj. [...] E. J. i [...] A. H. oraz przekazał przedmiotowy wniosek w części dotyczącej wyłączenia od udziału w sprawie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...][...] L. T. do rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Celnej w [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2014 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] odmówił wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie dyscyplinarnej Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...]. Następnie w dniu [...] kwietnia 2014 r. na podstawie art. 178 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej odbyło się w obecności Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...][...] L. T. wysłuchanie Rzecznika Dyscyplinarnego, osoby prowadzącej postępowanie dyscyplinarne, skarżącej i jej obrońcy, podczas którego przedstawiono stan faktyczny i prawny sprawy. W dalszej części stwierdzono, że ustawa o Służbie Celnej przyznaje funkcjonariuszom celnym szereg uprawnień, ale nakłada również obowiązki. Stosunek służbowy funkcjonariusza celnego jest obłożony większymi wymaganiami i rygorami niż stosunek pracy pracownika cywilnego. Funkcjonariusz celny wykonuje szczególny rodzaj pracy, zwanej służbą. Określenie służba stosuje się tylko do zawodów o szczególnym znaczeniu i o wyjątkowym prestiżu. Służba to więcej niż zwykła praca, wymaga pełnej identyfikacji z wykonywanym zawodem, dyspozycyjności, a także odpowiedniego zachowania się podczas wykonywania obowiązków służbowych oraz poza służbą. Wykonywanie zawodu funkcjonariusza celnego wymaga nie tylko rzetelności i przestrzegania prawa, ale również respektowania zasad etyki zawodowej. Każdy funkcjonariusz celny składa pisemne ślubowanie, zobowiązując się m. in. do dbania od dobre imię służby, honor i godność funkcjonariusza celnego (art. 83 ustawy o Służbie Celnej). Funkcjonariusz celny jest obowiązany dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania (art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz godnie zachowywać się w służbie i poza nią (art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy). Zasady dotyczące właściwej postawy oraz zachowania się funkcjonariusza celnego wynikają z wielu regulacji. Podstawowe, określone są w ustawie o Służbie Celnej. Dodatkowo, wymogi w zakresie postawy etycznej i godnego zachowania się zawarte są w Kodeksie etyki funkcjonariusza Służby Celnej. Normy stojące na straży godności i zawodowego prestiżu funkcjonariuszy Służby Celnej stanowią, że w czasie służby i poza nią funkcjonariusz celny postępuje w sposób nie godzący w prestiż Służby Celnej i w dobre imię jej funkcjonariuszy. Funkcjonariusz celny swym praworządnym, profesjonalnym, bezstronnym postępowaniem, kulturą osobistą oraz nienaganną postawą etyczną, winien dbać o pozytywny wizerunek i prestiż Służby Celnej. Także Ceremoniał Służby Celnej odnosi się do właściwych postaw i zachowań. Zgodnie z pkt 17 Ceremoniału, funkcjonariusz obowiązany jest zachowywać się w sposób nie przynoszący ujmy mundurowi i nie godzący w prestiż Służby Celnej, być zdyscyplinowanym i lojalnym wobec przełożonych (starszych), przestrzegać zasad etycznych, norm współżycia społecznego, a także zachowywać się z godnością wobec podwładnych oraz współpracowników. Tymczasem skarżąca została obwiniona o naruszenie art. 122 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którymi funkcjonariusz jest obowiązany dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnie zachowywać się w służbie i poza nią. Po przeprowadzonej analizie stwierdzono, że wymóg godnego zachowywania się w służbie oraz poza nią, dbania o dobre imię funkcjonariuszy i prestiż Służby Celnej jest szczególny. Wymóg ten, w szczególności powinien być realizowany w relacjach z innymi ludźmi, zarówno wewnątrz organizacji, jak i poza nią. Funkcjonariusz celny winien zatem posiadać postawę prospołeczną, humanitarny stosunek do drugiego człowieka, zdolność do pozytywnego oddziaływania na innych ludzi, otwarcie na utrzymywanie właściwych relacji interpersonalnych. W szczególności, funkcjonariusz powinien być rozważny w działaniach i głoszonych opiniach wobec innych osób. W swoich działaniach winien kierować się zasadami poszanowania godności ludzkiej, dawać przykład swoim zachowaniem, kulturą słowa i odpowiednią postawą. Natomiast, zachowanie polegające na kierowaniu wobec drugiej osoby słów wyrażających pogardę, upokorzenie oraz szydzenie i ośmieszenie jest zachowaniem niegodnym, skierowanym przeciwko godności osobistej człowieka. Zachowanie uwłaczające godności, stanowiące przejaw lekceważenia oraz pogardy dla jednostki ludzkiej nie może być akceptowane. Tym bardziej jest ono naganne, gdy takiego zachowania dopuszcza się funkcjonariusz publiczny, mający świadomość obowiązujących go zasad etyki zawodowej. Podkreślono, że godność to również odpowiedzialność za swoje działanie i zachowanie. Przestrzeganie zasad etyki wynika nie tylko z przepisów prawa, ale powinno być również sprawą honoru każdego funkcjonariusza. Poszanowanie norm prawnych i etycznych przez funkcjonariuszy celnych służy kształtowaniu pozytywnego wizerunku Służby Celnej w opinii społecznej. Natomiast, wszelkie czyny, które negatywnie wpływają na wizerunek Służby Celnej i jej postrzeganie przez społeczeństwo są zachowaniem niegodnym. Zachowanie sprzeczne z wartościami, niegodne, narusza nie tylko wizerunek funkcjonariusza, który dopuścił się takiego czynu, ale godzi również w dobre imię innych funkcjonariuszy i całej Służby Celnej. Prestiż Służby Celnej jest istotną wartością, o którą dbać powinien każdy funkcjonariusz, co znajduje wyraz w przepisach ustawy o Służbie Celnej oraz w Kodeksie etyki funkcjonariusza Służby Celnej. Natomiast w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją wyrażenia pogardy, upokorzenia oraz szydzenia i ośmieszania Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...] Pani M. G. poprzez dokonanie wpisów o niegodnej treści na forum internetowym, zaś skarżąca przyjęła linię obrony polegającą na dowodzeniu, iż to nie ona dokonała tych wpisów, ale inna osoba używająca IP jej komputera oraz, że wpisy na forum internetowym [...] dokonane przez użytkownika posługującego się nickiem [...] są prawdziwe, zaś po dokonanej analizie dowodowej doszedł organ do przekonania, że to właśnie skarżąca dokonała przypisanych jej wpisów. Z kolei zachowanie takie jest sprzeczne z wartościami istotnymi dla Służby Celnej, dotyczącymi dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz obowiązku godnego zachowania się poza służbą. Natomiast jeżeli w ocenie skarżącej jej bezpośredni przełożony zachowywał się niegodnie w służbie, to obowiązkiem było poinformowanie o tym przełożonych. W postępowaniu skarżącej zabrakło zarówno honorowego zachowania, jak też elementu identyfikacji ze służbą i lojalności wobec wyższych przełożonych oraz wobec urzędu, w którym pełni służbę. Wpisy dokonane na forum internetowym [...], forum ogólnodostępnym dla nieograniczonej liczby osób niewątpliwie wywarły na czytelniku negatywny wydźwięk, ponieważ nie tylko osoba Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...], ale Urząd jako instytucja publiczna zostały przedstawione w negatywnym świetle. Lektura wpisów pozostawia w czytelniku przekonanie o tego typu patologiach panujących w administracji publicznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wpisy godziły w dobre imię kierownika i służby, przybierając charakter ośmieszający. Już sam fakt podszywania się pod inną osobę i wypowiadanie za nią słów jest wysoce naganny, bowiem stwarza sytuację, w której potencjalny czytelnik wpisów identyfikuje ich treść z określoną osobą, kształtuje jej wizerunek. To z kolei prowadzi do nadszarpnięcia jej autorytetu i dyskredytacji nie tylko jako kierownika, ale również jako człowieka. Zachowanie skarżącej należy zatem ocenić jako niegodne, godzące w dobre imię i prestiż Służby Celnej, Urzędu, w którym pełni służbę oraz M. G., dokonane z motywacji zasługującej na szczególne potępienie. Zachowanie skarżącej tym bardziej powinno zostać negatywnie ocenione, że miało zasięg publiczny, gdyż nastąpiło przy użyciu internetu, a wpisy te nie były wpisami odrębnymi, niepowiązanymi z innymi wpisami, wręcz przeciwnie dokonane były w kontekście wpisów innych autorów i w tym samym wątku. Zatem nie dano wiary wyjaśnieniom skarżącej i uznano jej wyjaśnienia jako linie obrony. Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, a także przepisy art. 122 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którymi funkcjonariusz jest obowiązany w szczególności dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania i godnie zachowywać się w służbie i poza nią, jak również zapisy Kodeksu etyki funkcjonariusza Służby Celnej, stanowiącego, że "funkcjonariusz celny w czasie służby i poza nią postępuje w sposób nie godzący w prestiż Służby Celnej i w dobre imię jej funkcjonariuszy oraz swym praworządnym, profesjonalnym, postępowaniem, kulturą osobistą oraz nienaganną postawą etyczną, dba o pozytywny wizerunek i prestiż Służby Celnej" uznano, że skarżąca postąpiła w sposób godzący w dobre imię funkcjonariuszy Służby Celnej oraz w prestiż Służby Celnej i wykazała się naganną postawą, która nie może być zaakceptowana i tym samym jej zachowanie wyczerpało znamiona przewinienia dyscyplinarnego określonego w przepisie art. 166 pkt 1 w zw. z art. 122 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej. Na zaostrzenie kary wpłynęły pobudki, jakimi kierowała się skarżąca dokonując wpisów na forum internetowym [...], mające na celu wyrażenie pogardy, upokorzenie oraz szydzenie i ośmieszanie Kierownika Oddziału Celnego [...] w [...] M. G., a także naruszenie dobrego imienia Służby Celnej. Zdaniem organu dyscyplinarnego, w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 167 ust. 5 pkt 1 i pkt 3 ustawy o Służbie Celnej, dające podstawę do zaostrzenia wymiaru kary. Wymierzona kara jest współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Dokonując wymiaru kary, organ dyscyplinarny wziął pod uwagę okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, skutki tego przewinienia, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

W odwołaniu z dnia [...] maja 2015 r. r. do Dyrektora Izby Celnej w [...] skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uniewinnienie jej od popełnienia przypisanych czynów zarzucając:

1. na zasadzie art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. w zw. art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. obrazę przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez :

– nieuwzględnianie składanych w toku postępowania dyscyplinarnego wniosków dotyczących wyłączenia [...] K. K. od prowadzenia postępowania dyscyplinarnego (art. 41 §1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 3 k.p.k.)

– pominięcie i nieprzeprowadzenie zgłoszonych w toku postępowania dyscyplinarnego wniosków dowodowych (art. 170 § 3 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k.),

– pominięcie zeznań świadka A. S. i nie wyjaśnienia przyczyn odmówienia im wiarygodności (art. 167 k.p.k. w zw. z art. 424§ 1 k.p.k.),

– wydanie rażąco surowego orzeczenia przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia surowości kary (art. 440 k.p.k. w zw. z art. 424 §2 k.p.k.),

– naruszenie prawa do obrony poprzez uniemożliwienie zadawania pytań dotyczących przedmiotu wpisów internetowych (art. 6 k.p.k.).

2. na zasadzie art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 427§ 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że dokonywała ona wpisów podczas gdy niezabezpieczona sieć wi-fi dawała możliwość skorzystania z jej adresu IP nieograniczonej liczbie osób, które znajdowały się w zasięgu sieci internetowej.

3. na zasadzie art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej poprzez uznanie, że naruszyła obowiązki godnego zachowania się w sytuacji, gdy nigdy nie dokonała wpisów zawartych w sentencji zaskarżonego orzeczenia.

Dyrektor Izby Celnej w [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], mając za podstawę art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o służbie celnej, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w konkretnej sprawie. Nasuwająca się stronie prawdopodobna obawa musi być na tyle poważna, żeby mogłaby wzbudzić uzasadnione przekonanie co do stronniczości sędziego i nie wystarcza przy tym samo subiektywne przeświadczenie strony o uprzedzeniu do niej sędziego, lecz musi się ono opierać na obiektywnych podstawach, które spowodowały utratę zaufania do jego bezstronności. Tymczasem brak jest dowodów, aby [...] K. K. prowadząc postępowanie dyscyplinarne wykazywała się stronniczością i brakiem obiektywizmu. Nie łączyły jej z obwinioną stosunki służbowe, a do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego została wyznaczona przez organ dyscyplinarny. Podobnie rzecz się ma z wnioskiem o wyłączenie od sprawy zastępców naczelników urzędu celnego. Nie pełnili oni bowiem funkcji organu dyscyplinarnego i nie sprawowali jakiegokolwiek nadzoru nad tym postępowaniem. Ponadto, złożenie przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku dotyczącego wymierzenia obwinionej kary dyscyplinarnej określonej w art. 167 ust. 1 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, wyłączało możliwość upoważnienia do orzekania zastępcy naczelnika urzędu celnego (art. 169 ust. 5 cyt. ustawy). Odnosząc się natomiast do zarzutu, iż "nie został nigdy rozpoznany w sposób prawidłowy" wniosek o wyłączenie [...] K. K. stwierdzono, że powyższy zarzut nie znajduje odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wniosek został rozpoznany, a jego wcześniejsze rozpatrzenie przez Naczelnika UC [...] w [...], aczkolwiek stanowiące błąd proceduralny, nie miało jakiegokolwiek wpływu na prawidłowość prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. Ponadto, w czasie pomiędzy złożeniem przez obronę wniosku o wyłączenie, a jego rozpatrzeniem, nie zostały wykonane żadne czynności w sprawie. Nie zasługuje również na uwzględnienie zgłoszony przez obronę wniosek dotyczący dołączenia do akt postępowania dyscyplinarnego dokumentów z postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do T. T. celem potwierdzenia, że nastąpiło rażące naruszenie przepisów postępowania z uwagi na okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] rozpoznał wcześniej, tj. w dniu [...] kwietnia 2014 r. sprawę T. T., opierając się na tym samym materiale dowodowym, co w jej przypadku. Nie można się jednak zgodzić z zaprezentowanym stanowiskiem, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość materiału dowodowego a w konsekwencji sytuacja, która nakazywałaby organowi dyscyplinarnemu wyłączenie się od orzekania, bowiem funkcjonariusze dokonywali wpisów na forum "[...], "[...]" indywidualnie, bez dysponowania wiedzą, kto czyta dokonywane przez nich wpisy oraz jacy użytkownicy kryją się pod poszczególnymi niekarani. Przedmiotem postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec T. T. objęto wyłącznie dokonane przez nią wpisy i okoliczności towarzyszące dokonywaniu wpisów, zaś w sprawie skarżącej materiał dowodowy stanowią wyłącznie wpisy dokonane przez nią, a pozostałe dowody w postaci zeznań świadków, korespondencji z [...] Sp. z o.o., korespondencji z Szefem Służby Celnej itd., zostały zgromadzone wyłącznie na potrzeby postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec wyżej wymienionej. W dalszej części dodano, że przeprowadzenie dowodu z oględzin komputera w celu "prześledzenia" aktywności obwinionej w Internecie był nieprzydatny dla przedmiotu postępowania dyscyplinarnego, które swoim zakresem objęło jedynie okres od [...].01.2013r. do [...].01.2013r. Przeprowadzenie oględzin wszystkich wpisów zamieszczanych przez użytkowników na forum internetowym [...] w temacie "[...],[...]", celem ustalenia wydźwięku dokonanych przez użytkownika "[...]" było zbędne w sytuacji gdy wpisy skierowano do wszystkich użytkowników forum, w tym do osób postronnych nie znających realiów sprawy. Natomiast na pytania dotyczące bezpieczeństwa sieci [...] odpowiedzi udzielili specjaliści z [...] Sp. z o.o. oraz Naczelnik Wydziału Informatyki Izby Celnej w [...]. W dniu [...].12.2013r. obrońca obwinionej złożył kolejny wniosek dowodowy, dotyczący przesłuchania 8 funkcjonariuszy w celu zgromadzenia materiału dowodowego w "sposób konsekwentny, możliwie pełny i obiektywny" i wniosek oddalono w części dotyczącej przesłuchania w charakterze świadków K. L., A. S. oraz P. C. z uwagi na fakt, iż nie pełnili oni służby w Oddziale Celnym [...] w [...] w styczniu 2013 r. oraz nie byli świadkami zachodzących tam wydarzeń. Częściowe oddalenie wniosków dowodowych nie świadczyło o bezczynności dowodowej organu dyscyplinarnego. Przyczyny częściowego oddalenia wniosków dowodowych zostały wskazane i są one w ocenie organu dyscyplinarnego II instancji przekonujące. Natomiast pozostali świadkowie obrony zostali przesłuchani na wskazane przez obronę okoliczności. W dniu [...].03.2014 r. złożono kolejny wniosek dowodowy dotyczący ponownego przesłuchania obwinionej na okoliczność stawianych zarzutów. Ponadto wnioskowano o dołączenie do akt postępowania korespondencji prowadzonej przez obwinioną z firmą [...] na potwierdzenie występujących problemów technicznych z routerem WIFI oraz o dołączenie do akt postępowania skargi obwinionej do Szefa Służby Celnej, sygnalizującej stronnicze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego. Wniosek dotyczący ponownego przesłuchania obwinionej w oczywisty sposób zmierzał do przedłużenia postępowania i nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak wynika z akt, obwiniona wezwana celem zapoznania się z aktami sprawy, z powyższego uprawnienia nie skorzystała jak również nie skorzystała z możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień. Nie sygnalizowała także celowości ponownego przesłuchania. Ponadto nie skorzystała z możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy przez Dyrektora Izby Celnej w [...] oraz w trakcie wysłuchania. Natomiast w dniu [....].10.2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentu w postaci wydruku z forum internetowego znajdującego się na stronie internetowej [...] w temacie "[...], [...]" celem wykazania, że wpisy objęte postępowaniem dyscyplinarnym zostały dokonane o godzinę wcześniej niż wskazano w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz w orzeczeniu dyscyplinarnym i że w momencie ich dokonywania (tj. w dniu [...].01.2013r. o godz. 16.04 oraz w dniu [...].01.2013r. o godz. 16.37), znajdowała się w miejscu pełnienia służby. Powyższy dowód został przeprowadzony. Analizując wydruk dołączony przez obwinioną stwierdzono, że nie potwierdza on stawianej tezy dowodowej. Przyczyną zmiany godzin na wydrukach była zmiana czasu z zimowego na czas letni. Świadczy o tym okoliczność, że zmiana godziny wpisów dotyczyła wszystkich wpisów, dokonanych przez różnych użytkowników. Ponadto za istotną należy uznać okoliczność, że wydruki znajdujące się w aktach sprawy zostały sporządzone podczas obowiązywania czasu zimowego, a wydruk załączony przez obwinioną został sporządzony podczas obowiązywania czasu letniego. Tezę, że zmiana czasu jest przyczyną zmiany godziny na wydrukach potwierdzają wydruki dokonane przez organ dyscyplinarny II instancji w czasie zimowym. Również przekazana przez Związek Zawodowy [...] informacja dotycząca kwestionowanych wpisów potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...]. Ponadto w dniu [...].01.2013r. obwiniona przebywała na urlopie wypoczynkowym, co przeczy jej twierdzeniu o pobycie w tym dniu w miejscu pełnienia służby. Dołączona na wniosek obrony do akt postępowania korespondencja obwinionej z firmą [...] nie potwierdziła faktu występowania problemów technicznych z łączem internetowym. Obwiniona nie wykonała żądanych przez firmę pomiarów prędkości na wskazanych stronach internetowych i nie przesłała wyników testów, celem potwierdzenia występowania usterki. Również dołączona do akt sprawy korespondencja prowadzona przez z Szefem Służby Celnej, nie potwierdziła faktu nieprawidłowego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego. W zawiązku z pismem obwinionej z dnia [...] marca 2014 r. skierowanym do Szefa Służby Celnej i informującym o zastrzeżeniach do prowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz w związku z wnioskiem o "objęcie nadzorem" postępowania, w dniu [...] maja 2014 r. została obwinionej udzielona odpowiedź z której wynikało, iż w ocenie Departamentu Kontroli Celno – Akcyzowej i Kontroli Gier nie zachodzą przesłanki do przejęcia do dalszego prowadzenia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego wobec skarżącej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut pominięcia zeznań świadka A. S. Zgodnie z treścią art. 424 § 1 k.p.k. uzasadnienie orzeczenia powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Dowód z przesłuchania świadka A. S., wbrew twierdzeniu obrony, nie został pominięty. Organ dyscyplinarny dokonał oceny tego dowodu oraz wskazał w uzasadnieniu, że wcześniejsze nieporozumienie pomiędzy nią, a M. G. i nie przyznanie przez przełożoną nagrody okresowej mogło mieć istotny wpływ na walor wiarygodności świadka. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewłaściwego uzasadnienia orzeczenia i wydanie rażąco surowego orzeczenia, przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia surowości kary, bowiem powyższa kwestia została przedstawiona w sposób wyczerpujący i wykazuje, dlaczego Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...] uznał wymierzoną karę za adekwatną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Natomiast uniemożliwienie obwinionej zadawania pytań nie związanych z prowadzonym wobec niej postępowaniem dyscyplinarnym, nie stanowiło naruszenia jej prawa do obrony, bowiem prawo to zapewnia swobodę wypowiedzi co do zarzuconego czynu, a zadawanie przez obwinioną pytań co do faktu naruszania obowiązków służbowych przez innego funkcjonariusza celnego, było nieprzydatne dla potwierdzenia okoliczności dokonywania wpisów w internecie przez skarżącą. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że zaistniał błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Nie można bowiem się zgodzić ze stanowiskiem obrony, że niezabezpieczona sieć wi-fi dawała możliwość skorzystania z adresu IP oraz zamieszczania wpisów na forum [...] nieograniczonej liczbie osób, które znajdowały się w zasięgu sieci internetowej. Treść dokonanych wpisów świadczy bowiem o posiadaniu przez autora wpisów pełnej wiedzy o specyfiki pracy w Oddziale Celnym [...] w [...] oraz o osobie kierownika ww. oddziału celnego. Błąd ustaleń faktycznych istotnych w orzekaniu zachodzi natomiast wówczas, gdy treść dokonanych ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd nie odpowiada zasadom rozumowania i błąd ten mógł mieć wpływ na treść orzeczenia. Zarzut takiego błędu jest natomiast nieuzasadniony, gdy sprowadza się do samego zakwestionowania stanowiska sądu, czy do polemiki z ustaleniami sądu. Prezentowanie własnej oceny dowodów oraz negowanie oceny przeprowadzonych w tej sprawie dowodów dokonanej przez organ dyscyplinarny tylko dlatego, że są one niewiarygodne dla strony skarżącej, nie może być uznane za błąd w ustaleniach faktycznych. Dalej wskazano, że obraza prawa materialnego podlega na jego wadliwym zastosowaniu lub niezastosowaniu w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Kwestionowanie faktu dokonania wpisów przez skarżącą skutkuje bezzasadnością zarzutu naruszenia prawa materialnego. Zatem organ dyscyplinarny I instancji nie naruszył przepisów prawa procesowego w sposób, który mógł mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia oraz ustalił stan faktyczny w sposób prawidłowy. Uznając, że wymierzona kara jest adekwatna do zaistniałego przewinienia dyscyplinarnego organ uwzględnił fakt, że skarżąca jest długoletnim funkcjonariuszem, znającym reguły postępowania oraz zasady informowania o występujących nieprawidłowościach i mającym pełną świadomość, że postępuje w sposób niewłaściwy i nieusprawiedliwiony jakimikolwiek okolicznościami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca R. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Celnej w [...] do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zarzucając naruszenie przepisów postepowania, a to:

1. art. 178 ustawy o służbie celnej w zw. z art. 452 § 1 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego złożonego na etapie postępowania odwoławczego o dołączenie do akt niniejszego postępowania akt postępowania dyscyplinarnego przeciwko T. T. i P. C. i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w tych aktach, celem ustalenia z jakich adresów IP dokonywano wpisów na forum [...], w jakich godzinach dokonywane były te wpisy oraz kto ich dokonywał, a w konsekwencji zaniechanie wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności sprawy podczas gdy przedmiotem postępowania dyscyplinarnego przeciwko T. T. oraz P. C. było tożsame zdarzenie tj. umieszczenie wpisów na forum internetowym [...], które dokonywane były jeden po drugim, w tym samym czasie, zaś ona wskazywała, że inni funkcjonariusze Służby Celnej mogli korzystać z jej niezabezpieczonej sieci wi-fi, co doprowadziło do naruszenia prawa do obrony i uniemożliwiło wykazanie okoliczności dla niej korzystnych, mających kluczowe znaczenie dla jej odpowiedzialności dyscyplinarnej i prowadziło do uznania jej winnej zarzucanego przewinienia w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

2. art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika [...] Urzędu Celnego w [...], podczas gdy orzeczenie to wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów postępowania karnego, tj. art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 5 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., albowiem wydane zostało przez Naczelnika [...] Urzędu Celnego – L. T., która obligatoryjnie powinna podlegać wyłączeniu od orzekania w jej sprawie co najmniej od dnia [...] kwietnia 2014r., skoro w tym dniu wydała orzeczenie w sprawie dyscyplinarnej T. T., a więc w sprawie przedmiotowo i podmiotowo związanej ze jej sprawą dyscyplinarną, a w obu tych sprawach Naczelnik [...] Urzędu Celnego oparł się na tym samym materiale dowodowym dotyczącym dynamicznej, następującej bezpośrednio po sobie wymiany myśli i poglądów na forum internetowym [...], w związku z czym wydanie orzeczenia o sprawstwie i winie T. T. było de facto równoznaczne z przesądzeniem kwestii odpowiedzialności prawnej za zarzucane jej przewinienie dyscyplinarne, gdyż oznaczało ujawnienie stanowiska Naczelnika [...] Urzędu Celnego na jej sprawstwo i winę, co zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem NSA obligowało L. T. do złożenia żądania wyłączenia jej od orzekania w sprawie, zaś zaniechanie wykonania tego obowiązku stanowiło naruszenie zasady domniemania niewinności i skutkowało rażącą niesprawiedliwością orzeczenia organu dyscyplinarnego I Instancji, które bezwzględnie powinno zostać uchylone w toku postępowania odwoławczego, zaś niewykonanie powyższego obowiązku miało oczywisty i istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

3. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o służbie celnej poprzez nieprawidłowe i nierzetelne rozpoznanie zarzutu zawartego w odwołaniu obrońcy obwinionej, tj. zarzutu naruszenia przepisu art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 3 k.p.k. dotyczącego niewyłączenia od orzekania K. K., wobec której istniały uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, co skutkowało utrzymaniem w mocy orzeczenia dyscyplinarnego wydanego z rażącą obrazą w/w przepisów postępowania, albowiem wymieniona dokonała szeregu czynności dowodowych, które stały się podstawą orzeczenia dyscyplinarnego, pomimo iż nie była uprawniona do ich przeprowadzenia wobec nieprawidłowo rozpoznanego wniosku o jej wyłączenie przez Naczelnika [...] Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] lutego 2014 r., która zobligowana była do powstrzymania się od udziału w sprawie w związku ze złożonym w dniu [...] lutego 2014 r. wnioskiem o jej wyłączenie od orzekania w sprawie, a który to wniosek rozpoznano dopiero w dniu [...] lutego 2014 r., co doprowadziło do oparcia orzeczenia dyscyplinarnego o materiał dowodowy zgromadzony w sposób sprzeczny z przepisami postępowania, a w konsekwencji obligowało Dyrektora Izby Celnej do jego uchylenia;

4. art. 1 § 1 i 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 187 ustawy o służbie celnej w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k. zw. z art. 366 § 1 k.p.k. (w brzmieniu do dnia 1 lipca 2015 r.) poprzez niedopuszczenie niezbędnego dowodu z opinii biegłego z zakresu informatyki celem ustalenia dokładnej godziny wpisów dokonanych na forum internetowym [...] będących podstawą zarzutów, w sytuacji gdy w aktach postępowania dyscyplinarnego znajdują się wydruki z forum internetowego przedstawiające różne godziny dokonanych wpisów i poczynienie kategorycznych ustaleń będących podstawą orzeczenia dyscyplinarnego na podstawie własnych, dowolnych ustaleń, a także zapisków uzyskanych od podległych służbowo pracowników Służby Celnej, tj. pracowników Związku Zawodowego [...], które to nie mogą zastępować wiadomości specjalnych, co naruszyło prawo obwinionej do obrony poprzez uniemożliwienie jej odniesienia się do przeprowadzonych "ustaleń", zweryfikowanie ich prawidłowości poprzez zadawanie pytań autorom tych ustaleń oraz poznanie zastosowanej metody ich dokonania, podczas gdy ustalenia te mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności dyscyplinarnej, co w konsekwencji prowadziło do utrzymania w mocy orzeczenia dyscyplinarnego opartego na poza procesowych czynnościach, które nie mogły stanowić dowodu będącego podstawą tego orzeczenia, albowiem nie zostały przeprowadzone w zgodzie ze ściśle określonymi regułami prawa dowodowego;

5. art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 437 § 1 k.p.k. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika [...] Urzędu Celnego w [...], podczas gdy wymierzona kara obniżenia stopnia służbowego jest karą rażąco niesprawiedliwą, niewspółmierną do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, albowiem dokonywane wpisy były wyrazem dezaprobaty dla niewłaściwych zachowań oraz postawy prezentowanej przez innego funkcjonariusza celnego, zaś były zrozumiałe jedynie dla wąskiego kręgu osób, natomiast dotychczasowy przebieg jej służby wskazuje na wieloletnią prawidłową i nienaganną postawę i nie uzasadnia wymierzania obwinionej tak dotkliwej kary.

W obszernym uzasadnieniu odniosła się do ustalonego stanu faktycznego i do argumentacji organu drugiej instancji w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu. Zaś co do orzeczenia dyscyplinarnego dotyczącego T. T. dodała, że bezsprzecznie sędzia orzekający w sprawie danego oskarżonego nie powinien następnie orzekać w kwestii odpowiedzialności innych oskarżonych, jeżeli miałby się opierać na tym samym materiale dowodowym, który już został przez niego uprzednio oceniony. Tym samym, skoro orzeczenie w jej sprawie zostało wydane przez tę samą osobę, która na trzy tygodnie przed wydaniem orzeczenia przesądziła już kwestię sprawstwa i winy T. T., naruszenie art. 41 § 1 k.p.k. nie może budzić wątpliwości, zaś z uwagi na jego wagę i podstawowe znaczenie dla rzetelności postępowania, ujawnienie tego naruszenia uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreślono, że wymóg bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę stanowi jeden z naczelnych elementów rzetelnego procesu w rozumieniu art. 45 ust 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Art. 45 ust 1 Konstytucji RP Konstytucji stanowi, że "Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wielokrotnie potwierdzał, że użyte w art. 6 ust. 1 Konwencji sformułowanie "niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą" dotyczy w równej mierze różnych zawodowych organów dyscyplinarnych (por. H. przeciwko Belgii, 30 listopada 1987). Tym samym w postępowaniu dyscyplinarnym toczącym się przeciwko obwinionej o popełnienie czynu zagrożonego sankcją zastosowanie mają wprost wszelkie przepisy gwarantujące zachowanie owej bezstronności, będącej elementem rzetelnego procesu. Nie można bowiem wyobrazić sobie sytuacji, takiego "odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego" na gruncie postępowania prowadzonego przez organy dyscyplinarne, które odmawia obwinionemu prawa do rzetelnego procesu, poprzez pozbawienia go możliwości kontroli czy organ orzekający pozostaje w sprawie poza jakimikolwiek podejrzeniami i wątpliwościami co do ewentualnego braku bezstronności przy rozpoznaniu konkretnej sprawy, indywidualnej osoby. Wszak nie sposób nie dostrzec, iż jedynie istnienie instytucji pozwalających na kontrolę tej bezstronności, w tym przede wszystkim instytucji wyłączenia sędziego przewidzianej w art. 40 i 41 k.p.k. mogą realnie spełniać przewidzianą prawem funkcję maksymalnego poszanowania prawa do rzetelnego postępowania. Zaś co do niewyłączenia od prowadzenia postępowania dyscyplinarnego K. K. podała, że wymieniona ujawniła swój stronniczy i nieobiektywny stosunek do sprawy poprzez uniemożliwienie obrońcy oraz jej zadawania pytań świadkom, których celem było ustalenie i weryfikacja prawdziwości wpisów, o dokonanie których była obwiniona, uniemożliwienie obrońcy oraz jej zadawania pytań świadkom, których celem było potwierdzenie, iż M. G. prowadziła w trakcie czynności służbowych sprzedaż różnego rodzaju artykułów, a także pytań potwierdzających, że M. G. korzystała z pomocy innych funkcjonariuszy celnych w trakcie egzaminów prowadzonych w trakcie służby, stwierdzenie przez [...] K. K. w trakcie przesłuchania świadka A. S. w dniu [...] lutego 2014 r., że ",istotą i celem prowadzonego postępowania nie jest ustalenie czy wpisy o dokonanie których obwiniona jest Pani R. S. są prawdziwe czy nie ponieważ ma to znaczenia dla tego postępowania", sugerowanie w trakcie przesłuchania świadka A. S. w dniu [...] lutego 2014 r., że świadek ten miał przygotowane odpowiedzi na pytanie obecnego podczas przesłuchania adwokata M. K., które to oskarżenie było całkowicie nieuzasadnione, obraźliwe i jak się wydaje miało związek z tym, iż świadek A. S. ujawniła okoliczności dyskredytujące M. G. oraz potwierdziła prawdziwość wpisów, oddalenie wniosków dowodowych, których celem było ustalenie czy w związku z brakiem zabezpieczenia routera wi-fi wpisów na forum internetowym mogła dokonać inna osoba posługująca się nr jej numerem IP. Ponadto wniosek o wyłączenie K. K. został rozpoznany w dniu [...] lutego 2014r. przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], który wobec złożenia wniosku o wyłączenie również co do jego osoby, zobowiązany był powstrzymać się od podejmowania czynności w sprawie, o czym wprost stanowi, stosowany również w postępowaniu dyscyplinarnym, art. 42 § 3 k.p.k.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2015 r. skarżąca podtrzymała swoje zarzuty ze skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 187 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. z 2014 r. poz. 1404), w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Z kolei według brzmienia art. 42 § 3 k.p.k., sędzia, co do którego zgłoszono wniosek o wyłączenie na podstawie art. 41, może złożyć do akt stosowne oświadczenie na piśmie i powstrzymuje się od udziału w sprawie; jest jednak obowiązany przedsięwziąć czynności nie cierpiące zwłoki.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że pismem z dnia [...] lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek dotyczący wyłączenia od udziału w sprawie [...] K. K. oraz Zastępców Naczelnika Urzędu Celnego [...] W [...][...] E. J. oraz [...] A. H. Tym samym pismem został również złożony wniosek o wyłączenie organu dyscyplinarnego – Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...][...] L. T. Bezspornym również jest, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...][...] L.T. nie powstrzymała się od udziału w sprawie i postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], oddaliła wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie [...] K. K. oraz Zastępców Naczelnika Urzędu Celnego [...] W [...][...] E. J. oraz [...] A. H. Ponieważ – w ocenie Sądu – czynność owa nie miała charakteru czynności nie cierpiącej zwłoki, przeto doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w myśl art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W tym miejscu należy przytoczyć tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt V kk 57/12, a mianowicie: "Jeżeli sędzia uczestniczy i orzeka w postępowaniu karnym dotyczącym odpowiedzialności określonych osób za czyny, które pozostają ze sobą w związku, to gdy brał on uprzednio udział w osądzeniu spraw niektórych z nich, wyłączonych z danego procesu, nie może być uznany za osobę bezstronną w sprawach pozostałych współoskarżonych, i to zarówno co do tych przestępstw, które mieli oni popełnić wspólnie z osądzonymi już oskarżonymi, jak i w stosunku do innych zarzucanych im czynów, pozostających we wzajemnym powiązaniu". (OSNKW 2012/12/128).

W rozpoznawanej sprawie natomiast Naczelnik Urzędu Celnego [...] w [...][...] L. T. rozpoznała wcześniej, bo w dniu [...] kwietnia 2014 r. sprawę dyscyplinarną T. T. dotyczącą podobnych wpisów, co skarżącą i na tym samym na forum, co skarżąca, a mianowicie "[...], "[...]", dotyczące tego samego wątku, co wpisy skarżącej. A zatem istniał pomiędzy powyższymi sprawami związek oraz wzajemne powiązanie i w tej sytuacji [...] L. T. nie mogła – zdaniem Sądu – być uznana za osobą bezstronną. Tymczasem Dyrektor Izby Celnej w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] odmówił wyłączenia od orzekania w przedmiotowej sprawie dyscyplinarnej Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], co – w ocenie Sądu – doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodzić się również należy ze skarżącą, że należało w sprawie powołać biegłego z zakresu informatyki i nie oddalać wniosku dowodowego w tej sprawie, bowiem problematyka godzin dokonywanych wpisów na forum, czy też problematyka związana m.in. z podłączeniem się do sieci skarżącej wymaga wiedzy specjalistycznej, zaś "opinia" Naczelnika Wydziału Informatyki Izby Celnej w [...] po pierwsze nie jest jednoznaczna, skoro stwierdza on, iż podłączenie się do sieci skarżącej jest mało prawdopodobne, zaś do sieci bezprzewodowej nie wykluczone. Po drugie pozostaje on w zależności służbowej Dyrektora Izby Celnej i nie można z całą stanowczością stwierdzić, iż był on obiektywny w dokonanej ocenie. Po trzecie wreszcie skarżąca nie miała w trakcie postepowania dyscyplinarnego możliwości zadawania jemu pytań i wyjaśniania wątpliwości.

Niezależnie od powyższego nie można pozostać obojętnym wobec faktu, że w myśl art. 167 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, karami dyscyplinarnymi są:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) nagana z ostrzeżeniem;

4) zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata;

5) zakaz awansowania na wyższe stanowisko przez 2 lata;

6) obniżenie stopnia służbowego;

7) przeniesienie na niższe stanowisko;

8) zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata;

9) pozbawienie stopnia oficerskiego lub generalskiego;

10) wydalenie ze Służby Celnej.

Zatem wymierzona skarżącej kara obniżenia stopnia służbowego mieści się mieści się w granicach zbliżonych do górnego stopnia zagrożenia.

Z kolei według art. 167 ust. 4 ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Tymczasem organ w sposób niezwykle obszerny powołał okoliczności obciążające, zaś nie wskazał na jakąkolwiek przesłankę łagodzącą, cytując jedynie wskazany już wyżej przepis art. 167 ust. 4. Zatem jeśli w przypadku skarżącej nie dopatrzono się żadnej okoliczności łagodzącej, to należało to opisać przy wymiarze kary, bowiem Sąd nie ma możliwości zweryfikowania, czy faktycznie okoliczności te nie występują, czy też nie zostały uwzględnione przy wymiarze kary.

Ponadto organ powołał się na przesłanki, a których mowa w art. 167 ust. 5 pkt 1 i 3 ustawy. Jednakże w żaden sposób nie wyjaśnił, czy ma na myśli wszystkie te przesłanki (działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, działanie w stanie po spożyciu alkoholu, działanie w stanie innego podobnie działającego środka, poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Celnej lub naruszenie dobrego imienia Służby Celne),czy też niektóre z nich, a jeśli tak, to jakie i z podaniem przekonywującego uzasadnienia.

Wobec powyższego rozpoznając sprawę na nowo, organy winny uwzględnić powyższe ustalenia Sądu i zaskarżone oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne wydać zgodnie z przytoczonymi już wyżej wskazaniami i przepisami prawa.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.