Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 838/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 838/04

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku numer [...] Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2003 roku numer [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2002 roku [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisania do rejestru zabytków kamienicy położonej przy ulicy [...] w W. wybudowanej w 1914 roku według projektów H. S. i S. W.

W dniu 18 grudnia 2002 roku przeprowadzono dowód z oględzin budynku położonego w W. przy ulicy [...]. O miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości powiadomiono zarządcę Zarząd Domów Komunalnych w W. Z treści protokołu z oględzin wynika, że kamienica została wybudowana w latach 1913-1914 według projektów H. S. i S. W. i wykonana została w technice żelbetowej. Budynek posiada szeroko opracowaną dokumentację naukową, jako standardowy obiekt ze względu na materiał, konstrukcję oraz procent zabudowy działki. Zachowane zostały oryginalne wnętrza budynku. Posadzka z kolorowego lastriko, w klatce schodowej schody wykonane z lastriko, ozdobna balustrada. W mieszkaniach zachowana sztukateria, plafony, podłogi z dębowego parkietu taflowego.

Pismem z dnia 23 grudnia 2002 roku Zarząd Domów Komunalnych powiadomił Wojewódzki Oddział Służby Ochrony Zabytków Województwa [...] o przekazaniu w dniu [...] grudnia 2002 roku w zarząd i administrowanie E. W. i A. O., nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...].

Pismami z dnia 14 stycznia 2003 roku [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków powiadomił E. W. i A. O. o toczącym się postępowaniu o wpisanie do rejestru zabytków nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oraz o możliwości zapoznania się z aktami postępowania i zgłaszania wniosków oraz dowodów w sprawie.

W dniu [...] stycznia 2003 roku E. S. zapoznała się z aktami postępowania administracyjnego i złożyła kopię pełnomocnictwa udzielonego jej przez E. W. Również w dniu [...] stycznia 2003 roku E. S. doręczono kopię dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym kopię protokołu z oględzin nieruchomości.

W dniu [...] lutego 2003 roku E. W., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. O., wystąpiła z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie dowodu z oględzin zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], celem zapewnienia stronom postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz wniosła o powiadomienie współwłaścicielek nieruchomości o zebraniu całego materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Burmistrz Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku dekretowego z [...] kwietnia 1947 roku, złożonego przez byłego właściciela nieruchomości E. B., orzekł o ustanowieniu na rzecz A. O. i E. W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] stanowiącego działkę gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m². W decyzji organ administracji publicznej wskazał, że stosownie do treści art.5 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, znajdujący się na gruncie budynek mieszkalny stał się ponownie własnością byłych właścicieli nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 roku numer [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków orzekł o wpisaniu do rejestru zabytków województwa [...] dobra kultury w postaci kamienicy wzniesionej w 1914 roku w konstrukcji żelbetowej, według projektu H. S. i S. W., położonej w W. przy ulicy [...]. W decyzji organ administracji publicznej podał, że wpisem objęto budynek-bryłę z układem wnętrz i wystrojem wraz z działką gruntu numer [...] o powierzchni [...] m², a granice obszaru objętego wpisem do rejestru zaznaczono na kopii mapy ewidencyjnej, która stanowi integralną część decyzji.

W dniu 7 kwietnia 2003 roku E. W., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik A. O., złożyła odwołanie od decyzji z [...] marca 2003 roku numer [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W dniu [...] sierpnia 2003 roku na zlecenie Ministerstwa Kultury, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków Dział Ekspertyz i Analiz sporządził opinię dotyczącą kamienicy położonej w W. przy ulicy [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 roku numer [...] Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2003 roku numer [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Na decyzję z dnia [...] grudnia 2003 roku numer [...] Ministra Kultury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. W. Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła zarzut naruszenia art.10 k.p.a. i art.79 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronom postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, a w szczególności w czynnościach związanych z przeprowadzaniem dowodu z oględzin budynku położonego w W. przy ulicy [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury podtrzymał swoją dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.

Podkreślić należy, że zarzuty podniesione w skardze są całkowicie zasadne. W szczególności wskazać trzeba, że zasady ogólne kodeksu postępowania administracyjnego nie są deklaracjami ustawodawcy ale stanowią normy prawa obowiązującego bądź też są logicznymi konsekwencjami tych norm, a więc mają charakter normatywny (vide K. Opałek J. Wróblewski, Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969 s.92-96)

Nadto stwierdzić należy, że od strony formalnoprawnej nie ma różnicy między zasadami ogólnymi k.p.a., a pozostałymi przepisami tej ustawy. Oznacza to, że naruszenie zasady ogólnej wywołuje takie same skutki, jak naruszenie każdej innej normy prawnej.

Wśród zasad ogólnych postępowania administracyjnego, jedną z podstawowych jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Przepis art.10 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów a także zgłoszonych żądań. Poza sporem winno pozostawać, że prawo czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym obejmuje prawo strony do podejmowania wszelkich czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym obejmuje wszystkie fazy postępowania, a więc fazę wszczęcia postępowania, fazę postępowania wyjaśniającego, fazę między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a wydaniem decyzji oraz fazę wydawania decyzji.

Stosownie do treści art.79 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiadomić stronę o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin. Strona winna być zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu przynajmniej na siedem dni przed wyznaczonym terminem. Celem zawiadomienia jest zapewnienie stronie możliwości udziału w przeprowadzeniu dowodu, możliwości zadawania pytań świadkom, biegłym oraz możliwości składania wyjaśnień w trakcie przeprowadzania dowodu. W orzecznictwie przyjmuje się, że naruszenie obowiązku zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu narusza zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania administracyjnego, a tym samym stanowi naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy (vide wyrok NSA z 14.11.1995 r. SA/Wr 664/95 niepublikowany, wyrok NSA z 8.01.1988 r. IV SA 806/87 ONSA 1/88, poz.24).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2002 roku organ administracji publicznej przeprowadził dowód z oględzin budynku znajdującego się w W. przy ulicy [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin budynku nie były zawiadomione współwłaścicielki budynku i współużytkowniczki wieczyste gruntu E. W. i A. O. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2002 roku Burmistrz Gminy [...] rozpatrzył wniosek "dekretowy" z 23 kwietnia 1947 roku i orzekł o ustanowieniu na rzecz A. O. i E. W. prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] stanowiącego działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] m². Nadto w decyzji organ wskazał, że w oparciu o przepis art.5 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, E. W. i A. O. odzyskały tytuł prawny do nieruchomości budynkowej znajdującej się na tej działce gruntu. Obowiązkiem organu administracji publicznej było ustalenie kręgu wszystkich podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługiwałby przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a. Dotyczy to zwłaszcza tzw. nieruchomości warszawskich, objętych działaniem w/w dekretu. Należało więc ustalić, czy nieruchomość była objęta działaniem dekretu i czy nie toczy się postępowanie administracyjne, w trybie przepisów w/w dekretu bądź czy nie toczy się postępowanie nadzorcze dotyczące tej nieruchomości.

Ponadto wskazać trzeba, iż w dniu [...] lutego 2003 roku E. W. i A. O. złożyły wniosek o ponowne przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Przepis art.78 § 1 k.p.a. wskazuje, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W aktach sprawy brak jest dowodu na to, aby decyzja z [...] lipca 2002 roku numer [...] Burmistrza Gminy [...] nie pozostawała w obrocie prawnym w dacie przeprowadzania dowodu z oględzin nieruchomości. W tej sytuacji organ winien dopuścić dowód z ponownych oględzin nieruchomości z udziałem wszystkich stron postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c, art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.