Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1487/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Po 274/19 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Po 274/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. Spółka Akcyjna z siedzibą w P.(Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 17 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że w niniejszej sprawie skarżąca traktowana jako właściciel nieruchomości, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, w przypadku gdy w niniejszej sprawie w posiadaniu samoistnym jest inny podmiot niż właściciel nieruchomości – C.S. A.;

2) art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe zastosowanie z uwagi na błędne uznanie, że nieruchomością nie władał samoistny posiadacz inny niż właściciel nieruchomości – C.S. A. i niewłaściwym uznaniem, że skarżąca jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego (określonego w pkt I), a w konsekwencji nieprawidłowe oddalenie skargi skarżącej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w trakcie postępowania egzekucyjnego doszło do istotnych naruszeń następujących przepisów:

a) art. 138 § 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a.") poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 28 listopada 2018 r., nr [...];

b) art. 54 § 5a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). polegające na nieuwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną pomimo jej wydania z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l.;

c) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. polegające na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do Spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu – Spółki – która w związku z tym, że nie była posiadaczem samoistnym nieruchomości nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości;

3) art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do oddalenia skargi skarżącej, podczas gdy zarzuty skargi są w pełni uzasadnione.

Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnik Pierwszego Wielkopolskiego Urzędu Skarbowego, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na jej rzecz, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W rozpoznanej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Według art. 54 § 4 skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej.

W przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Na te właśnie działania przysługuje zatem skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przy czym chodzi tu nie tylko o działania jako czynności faktyczne, wykonawcze organu egzekucyjnego i egzekutora, ale i czynności egzekucyjne, które mają charakter aktów prawnych, i od których nie przysługuje inny środek ochrony.

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji mając na celu doprowadzenie do wykonania przez Spółkę obowiązku o charakterze pieniężnym, zawiadomieniem z 10 października 2018 r. dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnioscowego w Banku Millennium S. A.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił i ocenił, że dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nastąpiło w sposób prawidłowy. Czynności tych dokonano z zachowaniem wymogów wynikających z art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a.

Należy podkreślić, że Spółka tej oceny Sądu I instancji w żaden sposób nie zakwestionowała. Powyższa uwaga jest o tyle istotna, że jak dostrzegł to już słusznie Sąd I instancji, skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, którym można negować całe prowadzone postępowanie egzekucyjne czy zabezpieczające. Postępowanie w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną jest postępowaniem obejmującym swoim zakresem jeden tylko, ograniczony wycinek postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego. W postępowaniu tym nie orzeka się ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, ani też nie rozstrzyga się co do zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego, a to art. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 (pkt 1) i art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l (pkt 2) należy stwierdzić, że zagadnienia regulowane powołanymi przepisami nie były przedmiotem analizy i oceny w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. stąd też zarzuty te należy uznać za chybione. Kwestionowanie podmiotu zobowiązania podatkowego może i powinno odbywać się w postępowaniu podatkowym. W konsekwencji nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. albowiem Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy wyjaśnić, że kwestia istnienia ewentualnych podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowi przedmiot odrębnego postępowania, które jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, i czego Spółka w skardze kasacyjnej nie kwestionuje, było prowadzone z wniosku strony. Powtórzyć należy zatem, że w obszarze skargi na czynności egzekucyjne nie można wykazywać zaistnienia przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również nie można się domagać umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Przepis art. 54 § 5a u.p.e.a. stanowi, że w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Zatem warunkiem koniecznym zastosowania środków tym przepisem przewidzianych jest uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną. Skoro zaś, co Sąd I instancji prawidłowo ocenił, nie było podstaw do uwzględnienia skargi na kwestionowaną czynność egzekucyjną, nie było też podstaw aby uchylić tę czynność egzekucyjną lub usunąć stwierdzone wady czynności. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 54 § 5a u.p.e.a. jest niezasadny.

Zgodnie z art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy postanowienie to zostało wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby wbrew ocenie Sądu I instancji, w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki obligujące organ II instancji do wydania postanowienia kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a., przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia. Przepis ten stanowi tzw. przepis wynikowy i warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd administracyjny naruszeń prawa przez organ administracji publicznej oraz podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Brak takich powiązań w rozpoznawanej skardze kasacyjnej oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia przepisu.

Wyjaśnić jeszcze pozostaje, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Przewodniczący z uwagi na konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, mając na uwadze ograniczenia związane z sytuacją pandemiczną, skierował ją na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 ww. ustawy.

Bogusław Woźniak (spr.) Paweł Borszowski Anna Dalkowska