Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 628/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lutego 2023 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 26 kwietnia 2022 r., nr SKO.421.294.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 26 stycznia 2022 r. I. S. (dalej: "Wnioskodawczyni", "Strona", "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Słupsk (dalej: "Wójt", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem R. K.

Decyzją z 7 marca 2022 r. Wójt, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2

i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

(Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku

z opieką nad R. K.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał m.in., że Strona mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z R. K., z którym 22 stycznia 2022 r. zawarła związek małżeński. Wójt wskazał, że małżonkowie mają dorosłego syna, który mieszka w W., natomiast ojciec R.K. żyje.

Odwołując się do ustaleń wywiadu środowiskowego organ pierwszej instancji podał, że R. K. przebywa na emeryturze, posiada znaczny stopień niepełnosprawności do 30 czerwca 2022 r. W 2019 r. u męża Wnioskodawczyni zdiagnozowano nowotwór krtani, guz został usunięty, następnie zastosowano cykl chemioterapii. R. K. został poddany również tracheotomii, w związku z czym utracił zdolność komunikacji przy użyciu mowy. Obecnie co 1,5 miesiąca odbywa wizytę kontrolną u lekarza laryngologa, trzy razy dziennie sam oczyszcza rurkę tracheotomijną, dwa razy dziennie sam przyjmuje leki. Wójt wskazał, że ograniczenia męża Strony w codziennym funkcjonowaniu wynikają również z innych posiadanych dysfunkcji - osteoporozy oraz neuropatii. R. K.

w domu porusza się opierając o ściany i meble, gdy wychodzi na zewnątrz korzysta z laski.

Organ pierwszej instancji podał, że do 31 sierpnia 2021 r. Wnioskodawczyni była zatrudniona, natomiast od 6 września 2021 r. do chwili obecnej jest zarejestrowana

w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Wójt wskazał, że opieka Strony nad mężem polega na pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, pomocy

w ubieraniu, obcinaniu paznokci, paleniu w piecu. Organ pierwszej instancji przyznał,

że R. K. niewątpliwie wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, jednak większość czynności samoobsługowych wykonuje sam, w tym te najważniejsze, jak czyszczenie rurki tracheotomijnej, korzystanie z toalety, przyjmowanie posiłków.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Wójt stwierdził, że mąż Wnioskodawczyni z uwagi na swoją niepełnosprawność wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu i że tę pomoc i opiekę zapewnia Strona, jednak zakres czynności, jakie Wnioskodawczyni wykonuje podczas opieki nad mężem może być pogodzony z podjęciem zatrudnienia, chociażby dorywczo lub na część etatu.

Organ pierwszej instancji podkreślił, że przepisy u.ś.r. jasno określają, komu

i w jakich okolicznościach przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wójt wskazał, że syn Wnioskodawczyni oraz jej męża żyje i nie legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Również ojciec R. K. żyje, zaś organ pierwszej instancji nie posiada informacji, czy legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem dwa z warunków zawartych w art. 17

ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Wójt uznał za niespełnione.

Końcowo organ pierwszej instancji wskazał, że z treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Wójta skoro Wnioskodawczyni nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności również ta przesłanka nie została spełniona.

W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 26 kwietnia 2022 r. utrzymało ją w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył treść przepisów art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. wskazując, że uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest wadliwe

w zakresie, w jakim opiera się na fakcie, że Wnioskodawczyni jako żona osoby niepełnosprawnej nie mieści się w kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium wskazało, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza innych krewnych osoby niepełnosprawnej, a zatem - co do zasady - małżonek osoby niepełnosprawnej, o ile nie jest osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma prawo ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

z tytułu opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy podniósł, że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego innemu członkowi rodziny tylko wtedy, gdy małżonek jest w stanie skutecznie opiekę sprawować. Możliwe jest natomiast przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających

z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki, mimo, że nie posiada on orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. A zatem przesłanka ta - wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji - nie stanowi przeszkody dla uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez żonę rezygnującą lub niepodejmującą zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium doszło do wniosku, że rozmiar i zakres sprawowanej przez Stronę opieki nie wymaga jej całodobowej dyspozycyjności. Odwołując się do ustaleń wywiadu środowiskowego z 10 lutego 2022 r. organ odwoławczy wskazał, że Wnioskodawczyni mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. R. K. pomimo ustalenia znacznego stopnia niepełnosprawności większość czynności samoobsługowych wykonuje samodzielnie (samodzielnie oczyszcza rurkę tracheotomijną, samodzielnie korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki), a pomoc, jaka jest udzielana przez Stronę nie uniemożliwia aktywności zawodowej, bowiem nie jest na tyle absorbująca, aby determinowała potrzebę rezygnacji z zatrudnienia, co nie uprawnia do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Podsumowując Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku spokrewnionych osób, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.

W skardze na decyzję organu odwoławczego I. S., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez Skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Stawiając powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak

i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono również o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazano, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa

w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

W ocenie strony skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona przez Skarżącą mężowi nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej"

w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zaznaczono, że w sprawowaniu opieki, o której mowa

w art. 17 ust. 1 u.ś.r., chodzi przede wszystkim o pomoc w zapewnieniu zaspokojenia normalnych, podstawowych i codziennych potrzeb egzystencjalnych osobie niepełnosprawnej, których ta z uwagi na stopień niepełnosprawności (schorowania) nie jest w stanie sobie sama zapewnić.

Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,

że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został

w skardze podniesiony.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 26 kwietnia 2022 r. utrzymująca

w mocy decyzję Wójta Gminy Słupsk z 7 marca 2022 r. odmawiającą I. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem R.K.

Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która

w art. 17 szczegółowo określa przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce lub ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że świadczenie pielęgnacyjne w związku

z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wtedy, gdy osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym zatem wymogiem uzyskania omawianego świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Należy zwrócić uwagę, że u.ś.r. nie zawiera definicji "sprawowania opieki", zaś z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długotrwała. Zdaniem Sądu użyte w tej regulacji określenia "stała" lub "długotrwała" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie,

a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Należy również wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację

z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 17 października 2020 r.

sygn. akt I OSK 1148/20, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby można było mówić o spełnieniu przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). W każdym postępowaniu właściwy organ musi zatem dokonać oceny, czy

w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować (zob. wyrok NSA z 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2820/13).

W niniejszej sprawie organy odmówiły przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia uznając, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawnym mężem z uwagi na rozmiar i zakres czynności sprawowanych

w ramach tej opieki (niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.).

Należy powtórzyć, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego

z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 1141/20).

Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy ustalony przez organy m.in. na podstawie wywiadu środowiskowego z 10 lutego 2022 r. nie budzi wątpliwości. Zebrane informacje dotyczące zarówno stanu zdrowia R. K., jak i zakresu sprawowanej przez Skarżącą opieki są wyczerpujące i zostały prawidłowo ocenione przez orzekające

w sprawie organy.

Z wywiadu środowiskowego wynika, że I. S. (ur. w 1965 r.) prowadzi wraz z przebywającym na emeryturze mężem (ur. w 1955 r.) dwuosobowe gospodarstwo domowe. U męża Skarżącej zdiagnozowano w 2019 r. nowotwór krtani. Guz został usunięty, następnie zastosowano cykl chemioterapii. R. K. został poddany również tracheotomii, w związku z czym utracił zdolność komunikacji przy użyciu mowy. Mąż Strony co 1,5 miesiąca odbywa wizytę kontrolną u lekarza laryngologa, trzy razy dziennie sam oczyszcza rurkę tracheotomijną, dwa razy dziennie sam przyjmuje leki (zdarza się, że przypomina mu o nich żona). Ograniczenia R.K.

w codziennym funkcjonowaniu wynikają również z innych posiadanych dysfunkcji - osteoporozy oraz neuropatii. Mąż Skarżącej w domu porusza się opierając się o ściany

i meble, gdy wychodzi na zewnątrz korzysta z laski. Podczas wywiadu środowiskowego Strona podała, że obecnie nie pracuje, jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Skarżąca oświadczyła również, że ostatni raz pracowała w wakacje 2021 r. (lipiec i sierpień) jako pomoc w kuchni. Skarżąca wspiera męża

w codziennym funkcjonowaniu, pomaga mu w niektórych czynnościach, takich jak ubieranie, kąpiel, czy obcinanie paznokci. Zdarza się, że przypomina mężowi o przyjęciu leków, gdy ten o tym zapomni. Strona podała, że uważa za swój obowiązek przygotowanie mężowi posiłków, czy napalenie w piecu. Ponadto uważa, że mąż nie ma na tyle siły, aby sam mógł zatroszczyć się o swoje pozostałe potrzeby jak przygotowanie posiłku. Nie może sam palić w piecu, bowiem dym i zanieczyszczenia z pieca trafiają bezpośrednio przez rurkę do jego płuc i szkodzą jego zdrowiu. Skarżąca podkreśliła, że wszystko jest na jej głowie, w tym przygotowanie opału na zimę.

Należy zwrócić uwagę, że z załączonego do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego formularza czynności wykonywanych podczas opieki wynika, iż wiele z nich R. K. wykonuje samodzielnie (pobudka, toaleta, podmywanie, przyjmowanie leków, o których przyjęciu żona jedynie przypomina, wyjścia na spacery, układanie do snu), a część z nich nie jest wykonywanych w ogóle. Część z tych czynności składa się natomiast na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, realizacja recept, przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie itp.) i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Strony, gdyż są to typowe czynności, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu (zob. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt I OSK 351/21).

W judykaturze wskazuje się, że czynności polegające na podawaniu leków, czy umawianiu wizyt lekarskich nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20). Wskazane przez Skarżącą czynności, które wykonuje jako czynności związane

z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków) dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasowym (zob. wyrok NSA z 16 grudnia

2021 r. sygn. akt I OSK 858/21).

O ile sprawowanie przez Skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem nie budzi wątpliwości, o tyle przedstawione powyżej okoliczności uniemożliwiają przyjęcie,

że niewykonywanie przez nią pracy pozostaje w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania tej opieki. Podczas wywiadu środowiskowego Strona podała, że jest osobą już niemłodą i trudno jest jej znaleźć zatrudnienie, a tym samym pogodzić pracę z opieką nad mężem i że nie ma już na to sił. A zatem, to nie opieka nad mężem jest przyczyną niewykonywania przez Skarżącą pracy zarobkowej. W judykaturze podkreśla się,

że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się bowiem na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd właśnie w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (zob. wyroki NSA: z 18 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 275/21, z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19, z 14 września 2017 r. sygn. akt

I OSK 695/17, czy z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15).

Sąd nie kwestionuje złego stanu zdrowia męża Skarżącej i konieczności jego wsparcia, do czego Strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia

25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm.), jednakże sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych.

Podsumowując należy wskazać, że Skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec męża godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową (o ile zdrowie i siły jej na to pozwolą), chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że część czynności, które wykonuje Skarżąca, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że Skarżąca - z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje względem męża - ma możliwość, na tle okoliczności stwierdzonych w wywiadzie środowiskowym, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie, pomimo lakoniczności uzasadnienia, zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na ustalenie istotnych okoliczności sprawy, tj. zakresu i rozmiaru sprawowanej przez Skarżącą opieki nad mężem.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.

Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w skardze (k. 2v akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]