Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1487/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1487/05 | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr), Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, Asesor WSA Maja Chodacka, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2007r, sprawy ze skargi A F, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 sierpnia 2005r Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za [...] 2005r, -skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2005 r. A. F. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2005 r. w kwocie [...] zł oraz kosztów upomnienia. Prośbę umotywował trudną sytuacją finansową. Podał, że od [...] 2005 r. nie prowadzi działalności gospodarczej ze względu na całkowitą niezdolność do pracy. Zaległość podatkowa wynikała z uzyskiwania obrotu z tytułu dzierżawy nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] .2005 r. [...] Urząd Skarbowy w [...] odmówił umorzenia A. F. zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2005 r. powołując się na brak przesłanek określonych w przepisie art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Organ podatkowy ustalił, że podatnik utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł netto oraz dochodów w wysokości [...] zł z tytułu dzierżawy budynku przy ul [...] w [...] Podatnik prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która obecnie nie pracuje. Żona podatnika do [...] 2005 r. pracowała w Szpitalu Powiatowym w [...] Na utrzymaniu podatnika pozostaje czworo dzieci w wieku od 13 do 25 lat. Dwoje dzieci studiuje. Rodzina podatnika mieszka w domu o pow. 110 m2, będącym jej własnością, a usytuowanym na działce o pow. 8 arów. Podatnik jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 25 arów, położonej w [...] przy ul. [...] na której rozpoczęto budowę budynku z przeznaczeniem do prowadzenia działalności gospodarczej, jak również posiada nieruchomość o powierzchni 173 m2 przy ul. [...] w [...] oraz budynek o powierzchni 100 m2 przy ul[...] w [...] który wydzierżawią. Podatnik jest właścicielem samochodów marki Lublin z 1997 r. oraz marki Audi z 1986 r. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł. Dodatkowo podatnik spłaca kredyt w wysokości [...] zł (miesięczna rata spłaty kredytu wynosi [...] zł). Synowie podatnika zaciągnęli kredyty studenckie. Podatnik jest osobą schorowaną, pozostaje w stałym leczeniu i jest całkowicie niezdolny do pracy.

Od powyższej decyzji A.F. wniósł odwołanie i wyraził swoje niezadowolenie z zapadłej decyzji organu podatkowego. Podatnik wniósł o uchylenie decyzji lub ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając iż niekorzystne rozstrzygnięcie zapadło jeszcze przed zaznajomieniem go z aktami spraw. Ponadto podatnik podnosi, iż ustalenia organu podatkowego odnośnie posiadanego przez niego majątku nie są prawidłowe. W ocenie podatnika zachodziły ustawowe przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej.

Decyzją z dnia 29.08.2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za [...] 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził uchybień w prowadzonym postępowaniu i nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na przepis art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Dokonując analizy sytuacji finansowej podatnika i jego rodziny organ podatkowy nie dostrzegł zagrożenia dla bytu rodziny po zapłaceniu kwoty zaległości podatkowej w wysokości [...] zł. Podatnik jest współwłaścicielem kilku nieruchomości. Dane odnośnie powierzchni nieruchomości przyjęte przez organ l instancji wynikały z oświadczeń podatnika. Odnośnie zarzutu rozstrzygnięcia przed zapoznaniem podatnika z aktami sprawy Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że postanowieniem z dnia [...] .2005 r. wyznaczono podatnikowi 7 - dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to zostało doręczone w dniu [...] .2005 r. Podatnik w dniu [...] 2005 r. zgłosił się do Urzędu Skarbowego i przedłożył dodatkowe dokumenty. Decyzja została wydana w dniu [...] .2005 r.

Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W skardze podatnik zarzuca nieprawidłowe rozpoznanie sprawy i oparcie się przez organy podatkowe na nieprawdziwych dowodach i przypuszczeniach. Skarżący zarzuca, w chwili zapoznawania się z aktami sprawy istniał już projekt decyzji (bez podpisu Naczelnika Urzędu Skarbowego). Skarżący podnosi, że sytuacja finansowa jego rodziny jest katastrofalna i brakuje mu środków do życia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowa wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego albo przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie decyzja organu l instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że organ podatkowy, ze względu na ważny interes podatnika, na jego wniosek, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie jest dotknięte naruszeniem prawa materialnego lub przepisów procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

W odniesieniu do spraw objętych tzw. uznaniem administracyjnym kognicja sądu nie wkracza w zakres owego uznania, ograniczając się do prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w ich kompetencjach. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie pojęte w trybie art. 67 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa oparte właśnie na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa wynika, iż organ może umorzyć zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w sytuacji zaistnienia powołanych w tym przepisie przesłanek, tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, iż zaistnieją ww. przesłanki organ może ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. Instytucja umorzenia traktowana jest bowiem jako wyjątek od zasady i winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika", "interes publiczny", to pojęcia niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie i orzecznictwie, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 07.04.2004, sygn. l SA/Wr 735/02).

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ona prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, a przeprowadzone postępowanie nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów.

Organy odniosły się także do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, a zatem rozstrzygnięcie to nie jest dowolne.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja o umorzeniu (bądź odmowie umorzenia) zaległości podatkowej wraz z odsetkami wydana na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.09.2003 r., sygn. III SA 2457/02). Wybór sposobu załatwienia wniosku podatnika o umorzenie zaległości zależy wyłącznie od woli organu podatkowego, nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. W tym zakresie organ podatkowy ma jedynie obowiązek przeprowadzić w sposób prawidłowy postępowanie w sprawie i wydać decyzję (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 01.09.2004 r., sygn. III SA 1154/03).

Skoro umorzenie zaległości podatkowej oraz zaniechanie poboru podatku jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu, (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt l SA/Gd 1563/99).

Jak wykazało postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc [...] 2005 r. w wysokości [...] zł, skarżący posiada źródło dochodu w postaci renty w kwocie [...] zł, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną która nie pracuje od [...] 2005 r. Ponadto skarżący zgodnie z umową najmu z dnia [...].2004 r. uzyskuje przychód z tytułu najmu w kwocie [...] zł miesięcznie brutto. Podatnik jest osobą chorą, niezdolną do pracy. Podatnik ma czworo dzieci w wieku 13-25 lat, dwoje studiuje zaocznie i mają zaciągnięte kredyty studenckie. Z zaświadczenia wydanego przez Urząd Miasta [...] wynika, że A. i M. F. posiadają w [...] następujące nieruchomości: dom mieszkalny z działką o pow. 817 m2 przy ul. [...], budynek z działką o pow. 858 m2 przy ul. [...] i, działkę o pow. 2581 m2 przy ul. [...] na której w 1997 r. rozpoczęto budowę budynku, działkę o pow. 173 m2 przy ul. [...]. Podatnik posiada również dwa samochody marki FC Lublin rok produkcji 1997 oraz marki Audi rok produkcji 1986, które stanowią zabezpieczenie kredytu. Koszty utrzymania wynoszą [...] zł miesięcznie. Podatnik spłaca kredyt, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Podatnik posiada zatem stałe źródła dochodów (renta, najem) oraz kilka nieruchomości.

Podkreślenia wymaga, iż ulga udzielana w trybie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Stąd też jej zastosowanie może nastąpić jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych; jednakże sformułowanie powołanego przepisu sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych, szczególnych względów społecznych i gospodarczych nie obliguje organu podatkowego do zastosowania ulgi w każdym przypadku. Tak więc nie istnieje prawo podatnika do uzyskania ulgi w postaci umorzenia zaległości lub odsetek za zwłokę, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 1999 r. sygn. akt l SA/Wr 1344/97).

Zakres kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem, Sąd sprawdza, czy wydanie decyzji nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, procesowego, a naruszenie prawa mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji zgodnie z przepisem art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W związku z powyższym, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).