Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 899/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 788
law: Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach - tekst jedn.
article: art. 11 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 153 poz 1503
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst jednolity
Teza: W sprawach o dostęp do informacji publicznej, mającej związek z działalnością państwowych wewnętrznych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, powołanych na podstawie odrębnej ustawy o lasach, wszystkie wewnętrzne jednostki organizacyjne Lasów Państwowych, wymienione w art. 32 ustawy o lasach jako należące do stationes fisci Skarbu Państwa, należą też do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.

TEZY

W sprawach o dostęp do informacji publicznej, mającej związek z działalnością państwowych wewnętrznych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, powołanych na podstawie odrębnej ustawy o lasach, wszystkie wewnętrzne jednostki organizacyjne Lasów Państwowych, wymienione w art. 32 ustawy o lasach jako należące do stationes fisci Skarbu Państwa, należą też do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia S. O. w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa B. w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Nadleśnictwa B. w B. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia S. O. w W. kwotę 480,00 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku przez Stowarzyszenie S. O. z siedzibą w W. (zwane dalej: "Stowarzyszeniem"), jest decyzja Nadleśniczego Nadleśnictwa B. z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.

Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r., przesłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, Stowarzyszenie zwróciło się do Nadleśnictwa B. o udostępnienie informacji publicznej obejmującej:

1) informacje o tym, gdzie (komu) przekazywane jest drewno, uzyskane z wycinki Puszczy B. – w okresie od początku 2017 r. do dnia złożenia wniosku;

2) skany umów związanych z gospodarowaniem drewnem uzyskanym z ww. wycinki.

Stowarzyszenie wniosło jednocześnie o przekazanie żądanych informacji w formie elektronicznej na wskazany adres e-mail.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Nadleśniczy Nadleśnictwa B. pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował Stowarzyszenie, że w okresie od początku 2017 r. do dnia złożenia wniosku Nadleśnictwo nie przekazywało drewna przedsiębiorstwom oraz osobom prywatnym, a ze względu na wątpliwości formalno-prawne udostępnienia informacji, z uwagi na chronioną prawem tajemnicę przedsiębiorstwa, termin przygotowania wnioskowanych informacji ulegnie wydłużeniu, tj. informacja zostanie udostępniona w terminie do dnia [...] października 2017 r.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2017 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa B., działając w imieniu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe (dalej w skrócie: PGL LP) Nadleśnictwo B., odmówił udostępnienia żądanych informacji publicznej w zakresie skanów umów związanych z gospodarowaniem drewnem, ze względu na fakt, że prowadziłoby to do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 17 ust. 1 w z związku z art. 16 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, dalej powoływanej w skrócie: "u.d.i.p.").

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że po przeprowadzeniu niezbędnych analiz w świetle przepisów u.d.i.p., uznano, że szczegółowe informacje zawarte w umowach sprzedaży drewna nie zostały dotychczas ujawnione do publicznej wiadomości i jako, że stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa PGL LP oraz każdorazowego kupującego to są konsekwentnie utrzymywane w poufności. Ponadto nabywcom drewna mającym status przedsiębiorców przysługuje prawo do ochrony ich tajemnicy przedsiębiorcy. W związku z tym, iż przedsiębiorcy ci również nie zrezygnowali z przysługującego im prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, to PGL LP nie jest uprawnione do udostępnienia informacji z uwagi na obowiązek ochrony tajemnicy swoich kontrahentów wynikający wprost z treści zawartych umów. Konkludując organ stwierdził, że informacje zawarte w umowach z kontrahentami Nadleśnictwa B. wypełniają materialny element definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. Co więcej są to informacje, co do których przedsiębiorcy (PGL LP we wskazanym zarządzeniu oraz jego kontrahenci - strony umów sprzedaży w treści tych umów) podjęli działania mające na celu ochronę ich poufności. Tym samym są one tajemnicą przedsiębiorstwa (w konsekwencji także tajemnicą przedsiębiorcy), ze względu na którą prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu. Końcowo Nadleśniczy wyjaśnił, że standardowy wzór umowy sprzedaży drewna stosowany przez jednostki organizacyjne PGL LP jest publicznie dostępny pod adresem internetowym, co umożliwia zapoznanie się z nim przez Wnioskodawcę i poznanie ogólnych warunków umownych, na jakich zbywany jest surowiec drzewny przez PGL LP. Tym samym dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa PGL LP. Dobrowolnie PGL LP nie rezygnuje z przysługującej mu ochrony, a zatem nie zachodzi przesłanka wyłączająca ochronę zawarta w art. 5 ust. 2 zd. 2 u.d.i.p. Do powyższej decyzji organ załączył też pouczenie o możliwości zwrócenia się przez Wnioskodawcę do Nadleśniczego Nadleśnictwa B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Stowarzyszenie wniosło skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego, zarzucając jej naruszenie:

- art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione - bowiem zbyt daleko idące ograniczenie prawa do informacji publicznej;

- art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim ten przepis stanowi normatywną podstawę ograniczenia prawa do informacji publicznej poprzez nieuzasadnione zastosowanie;

- art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1132) poprzez nieprawidłowe zakwalifikowanie informacji będącej przedmiotem wniosku, jako tajemnicy przedsiębiorstwa, bez spełnienia ustawowych przesłanek uznania informacji za takową;

- art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez prawidłowego uzasadnienia.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów Stowarzyszenie domagało się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, że organ błędnie zakwalifikował umowy zawarte z kontrahentami jako podpadające pod ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 5 u.d.i.p. Wnioskowane informacje nie spełniają bowiem przesłanki materialnej definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. W ocenie Stowarzyszenia, zaskarżona decyzja pozbawiona jest uzasadnienia, w którym wskazano by okoliczności faktyczne i prawne stojące u podstawy odmowy udostępnienia informacji publicznej. Natomiast samo powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy, bez wyczerpującego uzasadnienia wystąpienia przesłanek z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, świadczy o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszeniem przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę jej wydania. Zdaniem Stowarzyszenia, organ nie wskazał, w jaki sposób ujawnienie informacji będących przedmiotem wniosku wpłynie na sytuację ekonomiczną organu bądź jego kontrahentów, nie wykazał też w jakimkolwiek stopniu, by podjął próbę zachowania poufności informacji, ani nie przywołał żadnych kroków podjętych w tym właśnie celu. Wymogiem koniecznym uznania tajemnicy przedsiębiorcy jest natomiast wskazanie konkretnych, posiadających wartość gospodarczą należących do niego informacji, które mają korzystać z poufności. Reasumując, Stowarzyszenie stwierdziło, że organ nieprawidłowo uznał, iż żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorcy, ponieważ nie uzasadnił w przekonujący sposób spełnienia przesłanek formalnych i materialnych, koniecznych do takiej kwalifikacji. Powyższe oznacza, że wnioskowana informacja publiczna nie została objęta klauzulą tajemnicy przedsiębiorcy, określonej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie o jej odrzucenie na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustosunkowując się do zarzutów skargi pełnomocnik organu w odpowiedzi na nią rozbudował argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji uzasadniającą - jego zdaniem - odmowę udostępnienia wnioskowanych informacji. Wskazał, że ograniczenie udostępnienia informacji publicznej w oparciu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy nie tylko tajemnicy kontrahentów PGL LP kupujących drewno, ale również samego PGL LP, który jest przedsiębiorcą i może, a nawet powinien chronić interesy zarówno swoje, jak i innych kontrahentów. Ponadto, zdaniem pełnomocnika organu, skarżące Stowarzyszenie zarzucając naruszenie treści art. 11 ust 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dokonuje zbytniego utożsamienia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy z tajemnicą przedsiębiorstwa, tymczasem pojęcia te nie są tożsame i nie powinny być tak samo interpretowane. Cena i ilość towaru będącego przedmiotem transakcji są tożsame z opisem wykonania usługi, oraz jej kosztem czyli tym co definiuje materialny element tajemnicy przedsiębiorcy. Upublicznienie zatem informacji takich jak ilość nabywanego, sprzedawanego towaru cena po jakiej się to odbywa w oczywisty sposób mogą kształtować sytuację przedsiębiorcy na rynku. Informacje takie dają wgląd w wewnętrzną sytuację majątkową przedsiębiorcy i mogą być wykorzystywane przez konkurencje. Poza tym są to informacje, co do których przedsiębiorcy podjęli działania mające na celu ochronę poufności. Zdaniem organu, udostępnienie informacji zawartych w umowach sprzedaży drewna byłoby możliwe wyłącznie w sytuacji, w której przedsiębiorcy zrezygnowaliby z prawa do ochrony, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Ponadto, w przekonaniu organu, podanie informacji publicznej stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy może narazić Nadleśnictwo na odpowiedzialność odszkodowawczą i spowodować roszczenia przedsiębiorców w wypadku poniesienia przez nich szkód.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę pełnomocnik organ powołał dodatkowy argument przemawiający, jego zdaniem, za zachowaniem tajemnicy przedsiębiorcy przez PGL LP, tj. zarządzenie Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych nr [...] z dnia [...] października 2010 r. "Wykaz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa". W załączniku nr 2 do tego zarządzenia wyraźnie wskazano, że do informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w PGL LP należą m.in. przebieg i wynik przetargów, aukcji i negocjacji handlowych w zakresie dotyczącym poszczególnych klientów, jak również informacje szczegółowe o nabywcach jak: (-) przebieg uzgodnień warunków sprzedaży, (-) warunki sprzedaży, (-) formy zabezpieczenia umów, (-) harmonogramy realizacji umów, (-) poziom cen, (-) masa sprzedanego drewna lub ilość innych towarów. W ocenie pełnomocnika organu fakt, iż powyższe zarządzenie zostało opublikowane w Biuletynie Informacyjnym Lasów Państwowych nr 11(215) w listopadzie 2010 roku, powoduje, że wola ochrony określonych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa została przez PGL LP wyraźnie uzewnętrzniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem decyzja Nadleśniczego Nadleśnictwa B. odmawiająca udzielenia skarżącemu stowarzyszeniu informacji publicznej została wydana z naruszeniem przepisów prawa mogącym mieć wpływ na sposób załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej co do niedopuszczalności skargi. Z punktu widzenia dopuszczalności skargi na odmowę udzielenia informacji publicznej, nie ma znaczenia fakt, że nadleśniczy nadleśnictwa wydając zaskarżoną decyzję nie był organem władzy publicznej tj. nie działał jako organ administracji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej określa bowiem bardzo szeroko krąg podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy stanowi, iż do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty repezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Nadto ustęp 2 art. 4 ustawy rozszerza obowiązek udostępnienia informacji publicznej na organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego oraz na partie polityczne.

Obowiązek zatem udzielenia informacji publicznej przez nadleśniczego nadleśnictwa ciążył na nim jako na kierującym nadleśnictwem, będącym wewnętrzną jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Lasów Państwowych, które z mocy art. 32 ust. 1 ustawy z 28.09.1991r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 788) są państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej reprezentującą Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wszystkie podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, są obowiązane do udzielania informacji publicznej, będącej w ich posiadaniu. W sprawach zatem o dostęp do informacji publicznej, mającej związek z działalnością państwowych wewnętrznych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, powołanych na podstawie odrębnej ustawy o lasach, wszystkie wewnętrzne jednostki organizacyjne Lasów Państwowych, wymienione w art. 32 ustawy o lasach jako należące do stationes fisci Skarbu Państwa, należą też do podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Nadleśnictwa są jedną z wewnętrznych jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych z mocy art. 32 ust. 2 pkt 3 ustawy o lasach. Zgodnie zaś z art. 35 ustawy o lasach, nadleśniczy kieruje nadleśnictwem oraz reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych w zakresie swojego działania. Zatem na nadleśniczym ciążył obowiązek udostępnienia informacji publicznej, której treść bezpośrednio wiązała się z funkcjonowaniem kierowanego przez niego nadleśnictwa a która to informacja znajdowała się w posiadaniu nadleśnictwa.

Nie ulega wątpliwości, że umowy zawierane przez nadleśnictwo, dotyczące gospodarowania drewnem uzyskanym z wycinki, wchodzą w zakres informacji publicznej. Informacją publiczną jest bowiem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie swych kompetencji. Taki charakter będzie miała również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów. Informacją publiczną jest zatem każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne i odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (vide, między innymi wyroki NSA z: 20.01.2012r. sygn. I OSK 2118/11, 7.03.2012r. sygn. I OSK 2265/11, 27.03.2012r. sygn. I OSK 155/1 - opublikowane w bazie CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że umowy cywilnoprawne, dotyczące dysponowania (gospodarowania) majątkiem publicznym, stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej (tak NSA między innymi w wyrokach: ż dnia 2.04.2014r. sygn. I OSK 1741/13, z 11.09.2012r. sygn. I OSK 916/12- opublikowane w bazie CBOSA).

Nie jest trafny zarzut odpowiedzi na skargę, iż przed jej wniesieniem ciążył na skarżącym stowarzyszeniu obowiązek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odnoszącego się do kwestii odmów udostępniania informacji publicznej przez podmioty, niebędące organami władzy publicznej, wynika, że wnioskodawca może wystąpić z takim wnioskiem, co wprost oznacza, iż nie musi. Zważywszy na fakt, że wniosek Stowarzyszenia S. O. o udzielenie informacji publicznej został złożony po 1 czerwca 2017r. tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017r., poz. 935), nadane wyżej wymienioną ustawą zmieniającą brzmienie art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala stronie, której przysługuje prawo wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, na wniesienie skargi bez skorzystania z tego uprawnienia. Skarżące stowarzyszenie mogło zatem bez wyczerpywania prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku, skierować skargę do sądu administracyjnego.

Z odpowiedniego stosowania do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, przepisu art. 16 (vide: odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), wynika, że odmowa udzielenia informacji publicznej następuje decyzją, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednym z obligatoryjnych elementów decyzji w świetle wymogów art. 104 § 1 K.p.a. jest uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak stanowi art. 104 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W podstawie prawnej odmowy udostępnienia skarżącemu stowarzyszeniu skanów umów związanych z gospodarowaniem drewnem uzyskanym z wycinki Puszczy B., Nadleśniczy Nadleśnictwa B. powołał przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis ten stanowi, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Skuteczne uzasadnienie odmowy udzielenia informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, wymagało niewątpliwego wykazania przez decydenta, że tajemnica przedsiębiorcy w odniesieniu do żądanej informacji wystąpiła oraz że zakres ograniczeń prawa do żądanej informacji publicznej wynikający z tajemnicy przedsiębiorcy, był tak szeroki, że uniemożliwiał udostępnienie informacji nawet z częściowo ukrytymi danymi.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że nadleśniczy nie wykazał w sposób należyty wystąpienia przesłanki wyłączającej udostępnienie żądanej informacji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie jest postrzegany sposób wykazywania "tajemnicy przedsiębiorcy" jako przesłanki ograniczającej dostęp do informacji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej (vide między innymi: wyrok WSA w Szczecinie z 5.01.2017r. sygn. II SA/Sz 1069/16, wyrok NSA z 27.04.2017r. sygn. I OSK 2218/16, wyrok WSA w Lublinie z 11.03.2014r. sygn. II SAB/Lu 6/14, wyrok WSA w Warszawie z 13.12.2016r. sygn. II SA/Wa 1001/16, wyrok WSA w Opolu z 19.01.2018r. sygn. II SA/Op 583/17).

"Tajemnica przedsiębiorcy" nie jest zdefiniowana w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wyprowadzana jest z pojęcia "tajemnicy przedsiębiorstwa" zamieszczonej w art. 11 ust. 4 z dnia 16.04.1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003r., nr 153, poz. 1503 ze zm.). W doktrynie wskazuje się, że pojęcia te w istocie stanowią synonimy (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, str. 78). Zgodnie z treścią tego przepisu przez "tajemnicę przedsiębiorstwa" rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W świetle przepisu, aby dana informacja, stanowiła tajemnicę przedsiębiorstwa, musi spełniać warunki: poufności, braku ujawnienia i zabezpieczenia informacji. Jeśli przedsiębiorca nie podjął działań w celu zabezpieczenia poufności, to informacja nie jest poufna, skoro każdy może mieć do niej dostęp. Informację można uznać za chronioną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji tylko wówczas, jeśli jest ona poufna. Pozostałe przesłanki w postaci braku ujawnienia informacji i podjęcia działań zabezpieczających są jedynie konsekwencją przesłanki poufności. Aby można było mówić o skutecznym zastrzeżeniu danych informacji jako objętych tajemnicą przedsiębiorstwa, muszą być spełnione dwa warunki: a) sam przedsiębiorca musi podejmować działania mające na celu zachowanie określonych danych w poufności; b) muszą to być działania usystematyzowane, które obiektywnie dowodzą chęci zachowania w poufności określonych informacji i działania te nie mogą być wyłączną reakcją na złożony wniosek o udostepnienie informacji publicznej, lecz powinny mieć charakter stały (vide: wyrok WSA w Warszawie z 13.12.2016r. sygn. II SA/Wa 1001/16).

W orzecznictwie zwraca się uwagę, że aby dana informacja podlegała ochronie na tle przepisu art.11 ust. 4 z dnia 16.04.1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003r., nr 153, poz. 1503 ze zm.), musi być spełniona zarówno przesłanka formalna, jak i materialna. Przesłanka formalna dotyczy opisanych wyżej, podjętych przez przedsiębiorcę konkretnych działań w celu zachowania poufności informacji. Nie jest zatem wystarczające przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że dane te mają charakter poufny, ale konieczne jest wykazanie faktu zastrzeżenia przez przedsiębiorcę poufności danych. Przesłanka materialna odnosi się do treści informacji (danych technicznych, technologicznych, organizacyjnych lub innych posiadających dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą), których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy.

Jednostronicowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle nie zawiera analizy rzeczywistego wystąpienia "tajemnicy przedsiębiorcy" jako przesłanki odmowy udzielenia żądanej informacji publicznej. Nie ma w nim jakiegokolwiek odniesienia do definicji przesłanki i wypracowanego w orzecznictwie rozumienia tego pojęcia. Tymczasem, jak wcześniej zostało podane, dla skutecznego ograniczenia dostępu do informacji publicznej z uwagi na zaistnienie tajemnicy przedsiębiorcy, nie jest wystarczające wskazanie tajemnicy ale konieczne jest wykazanie jej zaistnienia zarówno w materialnym, jak i w formalnym aspekcie. Należy zatem wykazać zasadność objęcia żądanych informacji statusem tajemnicy ze względu na treść informacji, jak i wypełnienia przez chronionego przedsiębiorcę działań w celu zachowania poufności chronionej treści. W uzasadnieniu zaś znalazło się jedynie ogólnikowe stwierdzenie, że nabywcom drewna mającym status przedsiębiorców przysługuje prawo do ochrony ich tajemnicy przedsiębiorcy. Nadleśniczy enigmatycznie wskazuje także na chronioną własną tajemnicę przedsiębiorcy. Odsyła do standardowego wzoru umowy sprzedaży drewna, dostępnego pod adresem internetowym oraz do zarządzenia PGL LP, bez bliższego jego określenia i treści.

Nadleśniczy odmawiając całkowitego udostępnienia informacji publicznej, pominął brzmienie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, z którego wynika, że prawo do informacji publicznej podlega jedynie ograniczeniu w ściśle określonym zakresie ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis nie mówi o całkowitym wyłączeniu prawa do informacji publicznej ale o jego ograniczeniu w takim zakresie, w jakim wymaga tego ochrona prywatności osoby fizycznej lub tajemnicy przedsiębiorcy. Nie ma zatem przeszkód prawnych do udostępnienia żądanej informacji publicznej z wyłączeniem części informacji podlegających ochronie poprzez utajnienie w procesie anonimizacji wyłącznie tych danych, które są poufne i których ujawnienie zagrażałoby lub naruszałoby interes przedsiębiorcy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednoznacznie, tajemnica których przedsiębiorców jest bardziej chroniona, czy przedsiębiorców – kontrahentów umów zawieranych z nadleśnictwem, czy własna tajemnica nadleśnictwa jako przedsiębiorcy. Argumentacja przedstawiona na etapie postępowania przed sądem, wyrażona w pismach procesowych, kładzie nacisk na własną tajemnicę nadleśnictwa jako przedsiębiorcy. Stanowisko nadleśnictwa zaprezentowane w odpowiedzi na skargę i w pismach procesowych, nie sanuje jednak błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie do sądu bowiem należy sprawowanie jurysdykcji administracyjnej i zastępowanie decydentów w poszukiwaniu argumentacji dla uzasadnienia wydanych decyzji. W sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej chroni jej treść z uwagi na własną tajemnicę przedsiębiorcy, nie może bagatelizować potrzeby rozważenia proporcji między konstytucyjnie chronionym prawem do informacji publicznej i własnym obowiązkiem udostępnienia takiej informacji a koniecznością zachowania w poufności danych odnoszących się do własnej działalności jako przedsiębiorcy, chronionych ze względu na treść. W odniesieniu do nadleśnictwa, stanowiącego jednostkę organizacyjną wyodrębnioną ze struktury Lasów Państwowych, nie można pomijać tego, że zadaniem Lasów Państwowych jest działalność w interesie publicznym i wykonywanie gospodarki leśnej nie w celu przynoszenia zysku, tak jak działają przedsiębiorcy, ale dla pokrycia kosztów działalności z własnych przychodów (art. 50 ustawy o lasach). Brzmienie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w ogóle nie wskazuje na przeprowadzenie oceny proporcjonalności między potrzebą ochrony tajemnicy przedsiębiorcy a obywatelskim prawem do informacji, z której wynikałoby, że żądane skany umów zawieranych przez nadleśnictwo, zawierają informacje chronione tajemnicą przedsiębiorcy, a konieczność ochrony jest proporcjonalnie większa, niż racje przemawiające za ich udostępnieniem

Reasumując, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu z uwagi na pominięcie analizy przesłanki z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i oparcie rozstrzygnięcia na wnioskach ogólnie sformułowanych i nieuzasadnionych, co naruszyło wymogi określone art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi było zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na koszty postępowania sądowego złożyły się koszty zastępstwa procesowego strony przed sądem w kwocie 480 złotych ustalone według stawki wynikającej z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1667).