Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 445/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4, art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 510
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - t.j.
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77  par. 1, art. 80, art. 86
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 106  par. 3, art. 133  par. 1, art. 135, art. 145  par. 1 pkt 1 lit.a i li.c, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 21 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Leśnicy z dnia 27 kwietnia 2021 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu od skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez P. M. (zwanego dalej: "skarżącym"), jest decyzja Wojewody O. (zwanego dalej: "organem odwoławczym" lub "Wojewodą") z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza L. (zwanego dalej: "Burmistrzem" lub "organem") z dnia [...], nr [...], o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Skarga została wniesiona w wynikającym z akt administracyjnych następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2021 r. żona skarżącego, K. M. (zwana dalej też "wnioskodawczynią") wystąpiła o wymeldowanie P. M. z miejsca pobytu stałego w L., ul. [...]. W uzasadnieniu wskazała, że dnia [...] 2020 r. skarżący dobrowolnie wyprowadził się z domu, zabierając ze sobą praktycznie wszystkie meble, ubrania oraz inne sprzęty potrzebne do życia i aktualnie zamieszkuje w miejscowości S., ul. [...]. O wyprowadzce z domu powiadomił sąsiadów oraz Policję. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że razem z mężem nie zamieszkuje od dnia 6 listopada 2020 r., kiedy to musiała wraz z córką uciec z powodu przemocy domowej męża. Dom przy ul. [...] w L. zakupiła przed zawarciem małżeństwa i stanowi on wyłącznie jej własność. Z uwagi na zadłużenie i brak możliwości zamieszkania w nim (uszkodzony piec c.o., brak mebli, itd.), zostanie on wystawiony na sprzedaż. Do wniosku skarżąca załączyła kserokopie: postanowienia Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] sygn. akt [...] o przysądzeniu na jej rzecz prawa własności nieruchomości, wypis z aktu notarialnego umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej z dnia 21 lutego 2018 r., fragment tekstu pierwszych stron pism procesowych P. M. składanych w sprawie przeciwko wnioskodawczyni o zabezpieczenie roszczenia oraz wniosku o ustalenie kontaktów z dzieckiem. Dodatkowo wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków w osobach K. M., K. M. i J. W.

Pismem z dnia 18 stycznia 2021 r. organ poinformował wnioskodawczynię oraz skarżącego o wszczęciu postępowania.

Ustosunkowując się do wniosku o wymeldowanie, w piśmie z dnia 16 lutego 2021 r. skarżący oświadczył, że z domu przy ul. [...] w L. wyprowadził się jedynie czasowo i nie zgadza się z treścią wniosku o wymeldowanie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że był zmuszony wyprowadzić się przynajmniej na czas wyjaśnienia spraw rodzinnych i majątkowych z małżonką, gdyż zachowanie żony i jej rodziców podczas niezapowiedzianych przyjazdów zagrażały jego zdrowiu, życiu i mieniu. Dowodem na to jest film nagrany telefonem komórkowym z dnia 2 grudnia 2020 r. Obecnie dom stoi pusty, a jemu nie pozwala się wejść do środka, by zobaczyć co z jego rzeczami, które w nim pozostały, co potwierdza kolejny film nagrany telefonem komórkowym w dniu 13 stycznia 2021 r. Skarżący wyjaśnił, że stosownie do umowy jaką zawarł z żoną przed ślubem nie może ona, ani samowolnie go wymeldować, ani eksmitować, a w terminie do 10 lat powinna przekazać mu w formie darowizny lub odsprzedać połowę domu. Jako dowód przedłożył kserokopię umowy oraz treść wpisu w księdze wieczystej Nr [...] - wg stanu na dzień 16 lutego 2021 r. - o umownym prawie pierwokupu. Wyjaśnił też, że z uwagi na działania żony na razie nie może pojawiać się w L., więc w celu bezpiecznego odbierania korespondencji podaje swój adres u rodziców w S. Podkreślając, że wnioskodawczyni poprzez kłamstwa i wprowadzenie organu administracyjnego w błąd próbuje działać na jego szkodę skarżący wniósł o dopuszczenie załączonych do pisma dowodów w postaci kserokopii: umowy z dnia 20 lutego 2018 r., treści księgi wieczystej, faktur za zakup węgla z dnia 14 listopada i 2 grudnia 2020 r. oraz z dnia 5 stycznia 2021 r., zaświadczenia A w S. z dnia 21 grudnia 2020 r., wniosku o zabezpieczenie powództwa. Ponadto wniósł o załączenie do sprawy akt Gminnej Komisji Alkoholowej, dokumentacji z OPS dotyczącej Niebieskiej Karty oraz notatek i protokołów Policji na okoliczność nieprawdziwych twierdzeń wnioskodawczyni jakoby miał nadużywać alkoholu i był sprawcą przemocy rodzinnej.

W pismach z dnia 4 i 22 lutego 2021 r., odpowiadając na zapytanie organu o okoliczności wyprowadzki skarżącego z miejsca pobytu stałego, Kierownik Posterunku Policji w L. wskazał, że skarżący w dniu [...] 2020 r. opuścił dom w wyniku porozumienia zawartego z żoną dnia 2 grudnia 2020 r. na czas uregulowania wszelkich spraw sądowych, w celu zapobieżenia interwencji Policji, konfliktom, pomówieniom i prowokacjom między małżonkami. W chwili obecnej pod wskazanym adresem nikt nie zamieszkuje, a lokal jest wystawiony na sprzedaż.

W dniu 25 lutego 2021 r. organ przeprowadził dowody z przesłuchania świadków w osobach: K. M., K. M. i J. W.

W piśmie z dnia 10 marca 2021 r. K. M. odniosła się do wyjaśnień skarżącego wskazując, że:

- umowa jaką zawarła z mężem, z dnia 20 lutego 2018 r., nie ma formy aktu notarialnego, nie została notarialnie poświadczona i nie jest prawomocna;

- postanowieniem z dnia [...] (którego kserokopię załączyła do pisma) Sąd Okręgowego w O. [...] Wydział Cywilny oddalił wniosek skarżącego o udzielenie zabezpieczenia przed wytoczeniem powództwa;

- skarżący próbował wpisać do księgi wieczystej prawo pierwokupu, jednak postanowieniem z dnia [...] (którego kserokopie także załączyła) Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zmienił wpis w dziale III księgi wieczystej poprzez jego wykreślenie;

- podczas wyprowadzki w dniu [...] 2020 r. skarżący w obecności Policji oświadczył, że wyprowadza się dobrowolnie;

- 2 grudnia 2020 r. proponowała mężowi pozostanie w domu oraz jego odsprzedanie, jednak nie przystał on na warunki takiego porozumienia, co potwierdza nagranie rozmowy z tego dnia;

- skarżący zabrał cały swój majątek niezbędny do życia, praktycznie wszystkie meble i swoje prywatne rzeczy, a więc nie wyprowadził się tymczasowo tylko na stałe, co potwierdzają także zeznania przesłuchanych świadków;

- na rozprawie sądowej w sprawie o kontakty z małoletnim dzieckiem, w dniu [...] skarżący oraz jego rodzice oświadczyli, że adres pod którym obecnie przebywa, będzie jego stałym miejscem pobytu, ma tam urządzone swoje mieszkanie i wszystkie rzeczy niezbędne do życia;

- ze względu na zadłużenie dom jest wystawiony na sprzedaż, jednak jeśli do sprzedaży nie dojdzie zostanie wystawiony na licytację komorniczą.

Do pisma wnioskodawczyni załączyła m.in. otrzymane z B sp. z o.o. wypowiedzenie umowy sprzedaży i dystrybucji prądu do punktu poboru ul. [...], [...] L. z dnia 1 marca 2021 r., dokonane w związku z brakiem spłaty zadłużenia za prąd.

Na dzień 18 marca 2021 r. zaplanowano przeprowadzenie oględzin lokalu mieszkalnego, do których jednak nie doszło, albowiem wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na wejście skarżącego do lokalu i odmówiła okazania przedmiotu oględzin.

Przy piśmie z dnia 18 marca 2021 r. wnioskodawczyni przedłożyła nagranie video z dnia 18 marca 2021 r. jako dowód, że dom jest praktycznie pusty.

Także skarżący w dniu 18 marca 2021 r. dołączył do akt sprawy nowe dowody w postaci: ogłoszenia o sprzedaży domu oraz pozwu z dnia 16 marca 2021 r. o dopuszczenie do współposiadania wraz z wnioskiem o zabezpieczenie, w którym opisał przyczyny opuszczenia domu.

W kolejnym piśmie, z dnia 14 kwietnia 2021 r., skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i powołując okoliczności dotyczące jego sytuacji rodzinnej i konfliktu z żoną wywodził, że:

- podjął starania w celu zamieszkania w miejscu zameldowania;

- brak przebywania w domu nie wynika z jego winy lecz jest wynikiem podstępu wnioskodawczyni, która nie wpuszcza go do domu;

- wbrew twierdzeniom żony w domu pozostały jego meble kuchenne, z wyposażeniem AGD, meble w salonie i spiżarce oraz w ogrodzie domek ogrodowy;

- całą zimę dom stał pusty, a obecnie wnioskodawczyni zamierz go sprzedać;

- żona oszukała go wyłudzając środki na dom i nie zamierzając wywiązać się z zawartej umowy, w której zapewniła go o prawie do zamieszkiwania i zameldowania w lokalu;

- wymeldowanie jest niezgodne z jego wolą, gdyż chce mieszkać w domu;

- przedstawione przez wnioskodawczynię nagranie mające zastąpić dowód z oględzin jest nieobiektywne;

- świadkowie jednogłośnie potwierdzili, że nie miał nigdy zamiaru opuszczać domu;

- żona oszukuje, manipuluje, nie respektuje orzeczenia sądu i uniemożliwia mu kontakt z dzieckiem oraz fałszywie oskarża go o alkoholizm.

Decyzją z dnia [...], Burmistrz L., działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U z 2021 r., poz. 510) zwanej dalej ustawą, orzekł o wymeldowaniu P. M. z pobytu stałego w L., ul. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi odpowiedź na pytanie, czy okoliczności, w jakich P. M. opuścił lokal położony w L., ul. [...] spełniają obligatoryjne przesłanki materialne wynikające wprost z treści art. 35 ustawy, który należy rozpatrywać łącznie z art. 25 ust. 1 ustawy zawierającym definicję pobytu stałego. Ustalając na podstawie zgromadzonych dowodów, czy skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego organ przyjął, że przy ustaleniu charakteru opuszczenia lokalu nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby lecz znaczenie ma to czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Stosownie do tego, opisując zebrane w sprawie dowody i okoliczności wskazane w nich przez świadków (sąsiadów), skarżącego, Policję oraz wnioskodawczynię, w tym ujawnione na przedłożonym przez wnioskodawczynię nagraniu video z dnia 18 marca 2021 r. organ za bezsporny uznał fakt, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i w chwili orzekania nie przebywał w mieszkaniu pod adresem stałego zameldowania. Tym samym, lokal ten przestał być centrum jego spraw życiowych w rozumieniu art. 25 ustawy. Skarżący, zdaniem organu, nie został zmuszony do opuszczenia mieszkania (od dnia 6 listopada 2020 r. zamieszkiwał w nim już sam, gdyż żona z córką wyprowadziła się do rodziców w G.), lecz uczynił to w pełni świadomie i z własnej woli. Swoje sprawy życiowe i bytowe realizuje w nowym miejscu pobytu, tj. w miejscowości S., ul. [...], w domu swoich rodziców, który to adres podaje we wszystkich pozwach sądowych i pismach procesowych. Organ podkreślił, że niezależnie od intencji, jakimi kierował się P. M. (udostępnienie mieszkania żonie i córce) oraz niezależnie od postępowania i stosunku jego żony do zawartych porozumień i uzgodnień, mimo wszystko uznał, że skarżący w sposób dobrowolny opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego, gdyż sam potwierdził w piśmie z dnia 14 kwietnia 2021 r., że oczekiwała tego jego żona. Z nagranej w dniu 2 grudnia 2020 r. rozmowy pomiędzy współmałżonkami, jak i z pisma z dnia 10 marca 2021 r. wynika natomiast, że wnioskodawczyni nie domagała się kategorycznie, aby skarżący natychmiast wyprowadził się, pozostawiając do jego suwerennej decyzji, czy pozostanie w domu, czy też nie. Wprawdzie skarżący zwrócił uwagę, że opuszczenie mieszkania miało charakter tylko tymczasowy, jednak równocześnie zabrał stamtąd swoje rzeczy osobiste i wywiózł część mebli, co poświadczył wprost jeden ze świadków.

Stosownie do tego organ wyjaśnił, że zabranie rzeczy codziennego użytku, wywiezienie części dobytku z lokalu i tylko z pewnym zastrzeżeniem pozostawienie w nim reszty sprzętów nie przemawiają za tymczasowym opuszczeniem lokalu, lecz wprost przeciwnie, świadczą o zamiarze jego trwałego opuszczenia zwłaszcza jeśli uwzględnić spory istniejące między małżonkami. Organ podkreślił, że dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia zainteresowanego i deklarowana przez niego chęć ponownego zamieszkania, a istotniejsze są dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności. Wobec tego przeświadczenie skarżącego o tymczasowym charakterze zmiany miejsca zamieszkania i brak woli stałego opuszczenia lokalu są nieprzekonujące dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Ponadto, dla kwestii istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu podstawowe znaczenie ma nie tyle fakt czynienia tej osobie utrudnień w korzystaniu z lokalu (np.: wymiana zamków w drzwiach wejściowych), lecz istotna jest okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu. W chwili wydania niniejszej decyzji nie zostało ujawnione, aby wytoczone przez skarżącego powództwo o przywrócenie utraconego posiadania (datowane na dzień 16 marca 2021 r.) okazało się skuteczne, co także stanowi dowód na spełnienie przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu. Uwzględniając przedstawione ustalenia i dokonaną na ich podstawie ocenę organ stwierdził, że wobec skarżącego spełniona została przesłanka z art. 35 ustawy w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Zaistniała ona na skutek okoliczności niewymuszonego, rzeczywistego opuszczenia mieszkania oraz niepodjęcia skutecznych środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, czy też o ochronę posiadania, bądź wystąpienia o odszkodowanie za utracone (zniszczone) rzeczy osobiste, co wpłynęło na ocenę "dobrowolności jego opuszczenia". W kontekście istniejącego konfliktu małżeńskiego organ zauważył, że ewidencja ludności nie rozstrzyga spraw życiowych i materialnych, wobec czego nie są one przedmiotem decyzji organu. Przyjmując, że na chwilę obecną centrum interesów życiowych skarżącego jest nowe miejsce pobytu w S., ul. [...], gdzie skarżący zamieszkuje i skupia na stałe swoją aktywność życiową organ podkreślił, że wobec trwałego zerwania więzi (kontaktu) z mieszkaniem w L., ul. [...] z całą pewnością można przyjąć za udowodnioną przesłankę trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Na zakończenie organ wyjaśnił, że nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania na czas zakończenia spraw sądowych o przywrócenie naruszonego posiadania, albowiem w żadnym wypadku takie rozstrzygnięcie sądu cywilnego nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie o wymeldowanie. Zaznaczył również, że zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną mającą potwierdzać rzeczywisty pobyt w lokalu oraz przeciwdziałać utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa i w żadnej mierze nie rodzi uprawnienia do zamieszkiwania w danym lokalu.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Kwestionując ocenę organu, na podstawie wskazywanych już wcześniej okoliczności wywodził, że powodem opuszczenia miejsca zameldowania był konflikt z żoną, która wprowadziła go w błąd co do zamiaru zamieszkania w domu wraz z córką. Opuszczenie lokalu miało charakter czasowy do chwili rozwiązania sporu małżeńskiego. Opuszczając dom nie zabrał z niego wszystkich swoich rzeczy, a aktualnie nie przebywa w nim z tego powodu, że żona uniemożliwia mu dostęp. Wymeldowanie natomiast będzie wiązało się dla niego z niekorzystnymi i niemożliwymi do naprawienia konsekwencjami, w postaci utraty prawa do nieruchomości i braku możliwości powrotu do niego, a to na skutek sprzedaży domu przez jego żonę. Skarżący zaznaczył również, że obecnie oczekuje na termin rozprawy przed sądem w S. w sprawie o dopuszczenie do korzystania z nieruchomości.

Decyzją z dnia [...], Wojewoda O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił w pierwszej kolejności, że rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, lub w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które wyraża wolę danej osoby. Opuszczenie lokalu nie musi być przy tym połączone z jego opróżnieniem z wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Ponadto, trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego, jako konieczne przesłanki wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy, należy każdorazowo definiować odnosząc do indywidualnej sytuacji strony. Ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu, należy badać zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, tj. zamiar stałego związania się z innym miejscem pobytu, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego, przy ustalaniu którego nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy jako konieczne wskazał ustalenie, czy skarżący opuścił miejsce pobytu stałego oraz czy to opuszczenie nosi znamiona dobrowolności i trwałości. Dokonując oceny na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznał w tym zakresie, że jest on wystarczający dla rozpoznania sprawy i nie daje podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji. Opisując poszczególne dowody i okoliczności ustalone na ich podstawi organ odwoławczy wyraził pogląd, że w sytuacji wystąpienia okoliczności utrudniających przebywanie w lokalu, czy wręcz uniemożliwiających dostęp do niego istotne jest, że przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, jeśli osoba nie podejmuje formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Wskazał, że w niniejszej sprawie wprawdzie toczą się postępowania dotyczące kwestii własności lokalu, niemniej jednak własność lokalu nie determinuje kwestii zamieszkiwania w nim. W odwołaniu skarżący podkreśla, że opuścił lokal będąc zmuszonym do tego przez kłótnie prowokowane przez żonę. Z dokumentacji sprawy wynika jednak, że obie strony je prowokowały, a skarżący wyprowadził się dobrowolnie dnia [...]. Wprawdzie zarzuca on, że został namówiony do opuszczenia lokalu przez żonę, jednak na potwierdzenie tego nie przedłożył żadnych dowodów. Nie wystąpił też do Sądu z pozwem w sprawie uniemożliwienia mu i utrudnienia korzystania z lokalu, a jedynie o zabezpieczenie powództwa poprzez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, które to powództwo zostało oddalone, oraz z pozwem, na podstawie art. 206 Kodeksu Cywilnego, o nakazanie dopuszczenia go do współposiadania domu. W tych okolicznościach zdaniem organu odwoławczego opuszczenie przez skarżącego miejsca zamieszkania w L. przy ul. [...] należy uznać za dobrowolne i trwałe. Stwierdzając, że skarżący nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy wskazują na typowo rejestracyjny charakter zameldowania i wymeldowania, a ewidencja ludności nie rozstrzyga spraw życiowych i bytowych.

Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący sformułował zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez:

- nieuwzględnienie wniosku dowodowego dotyczącego wizji lokalnej, wobec czego nie mógł wskazać swojego mienia znajdującego się w mieszkaniu i obejściu;

- nieuwzględnienie dowodu z nagrań i korespondencji, gdzie domagał się dopuszczenia do korzystania z domu,

- nieuwzględnienie dowodu z dokumentów, z których jasno wynikało, że żona nie może go wymeldować oraz przysługuje mu prawo pierwokupu;

- nieuwzględnienie dowodów z faktur z tytułu zakupu węgla do domu;

- pominięcie całkowicie dowodu z wniosku o załączenie akt spraw [...] (o zaspokajanie potrzeb rodziny) i sprawy [...] (o dopuszczenie do współposiadania) - na okoliczność, że w pierwszej ze spraw obciążono go olbrzymimi alimentami, które wyliczono na podstawie kosztów opłat ponoszonych na dom (media, woda, prąd, śmieci, raty kredytowej), zaś drugie na okoliczność, że dom został niezamieszkany przez małżonkę i że sądownie domaga się dopuszczenia do korzystania z niego;

- pominięcie dowodu z nagrania, z dnia 2 grudnia 2020 r., z którego wynika, że przemocą i podstępem został doprowadzony do opuszczenia domu, co jak sądził będzie czasowe;

Podnosząc, że w sprawie nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto domagał się:

- załączenia do akt sprawy akt spraw [...] i [...];

- załączenia do akt sprawy notatek Policji w L. i w S. od 6 listopada 2020 r. do lipca 2021r. - na okoliczność zdarzeń, które miały miejsce oraz tego, że małżonka próbowała różnymi sposobami ściągnąć na niego fałszywe oskarżenia i doprowadzić do wyprowadzenia go z domu przez Policję, jako sprawcy rzekomej przemocy domowej - czemu jak wskazał zaprzecza chociażby nagranie z dnia 2 grudnia 2020r., gdzie faktycznym celem małżonki była samodzielna sprzedaż domu z pominięciem rozliczeń i skutków umowy zawartej ze skarżącym; a także na okoliczność interwencji Policji na posesji na podstawie fałszywych zgłoszeń oraz niewpuszczania skarżącego do domu i na posesję przez żonę;

- dopuszczenia dowodu z księgi wieczystej nieruchomości - na okoliczność, że po wydaniu zaskarżonej decyzji dom został sprzedany w dniu 30 czerwca 2021 r. co było głównym zamierzeniem małżonki, zaś wymeldowanie doprowadziło do szkody trudnej do naprawienia, gdyż sprzeniewierzone zostały prawa majątkowe i dobytek skarżącego;

- dopuszczenia dowodu ze wskazanych świadków - na okoliczność, że nigdy nie zamierzał się wymeldować, ani opuszczać posesji, że małżonka nie dopuszczała go do domu, że po czasowej wyprowadzce skarżącego nie zamieszkała w domu lecz wystawiła go na sprzedaż, że skarżący jest silnie związany z domem oraz, że małżonka nakłaniała sąsiadów do składania fałszywych zeznań przeciwko mnie;

Uzasadniając skargę wskazał, że organy ustaliły stan faktyczny jedynie na podstawie wybranych przez siebie dowodów, w tym filmu wykonanego przez wnioskodawczynię, rezygnując z przeprowadzenia oględzin i pomijając cześć jego wniosków dowodowych, które świadczą o jego woli zamieszkiwania w domu, w tym nie uwzględniły m.in. tego, że zainicjował sprawę o dopuszczenie do posiadania. W kontekście okoliczności przedstawianych w toku postępowania, dotyczących sytuacji rodzinnej, skarżący nadal wywodził, że nigdy, ani w sposób dosłowny, ani w sposób dorozumiany nie wykazywał zamiaru opuszczenia domu, a przyczyną wyprowadzenia się był konflikt z żoną. Wskazał, że po czasowej wyprowadzce nie mógł powrócić do miejsca zameldowania albowiem żona uniemożliwiła mu dostęp do nieruchomości, a następnie sprzedała ją, co skutkowało dla niego stratą majątkową. Zarzucając organom stronniczość skarżący podkreślił, że nadal chce w domu mieszkać i nadal walczy o to w sądzie cywilnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda O. przytoczył ustalenia i ocenę przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Przeprowadzona przez Sąd, w tych graniach, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 p.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji wykazała, że akty te zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego, a więc uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę decyzji organów obydwu instancji stanowiły przepisy wskazanej wyżej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2021 r., poz. 510 z późn. zm.), nadal zwanej ustawą.

Zgodnie z art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu w sposób stały.

Badając zasadność wniosku o wymeldowanie należy zatem ustalić, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w art. 35 ustawy, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego musi wynikać z własnej woli zainteresowanej osoby, a nie z powodu presji czy bezprawnego działania innych osób. O dobrowolności decyduje więc samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym, psychicznym czy finansowym osób trzecich.

Zarówno element przedmiotowy, czyli fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, jak i element podmiotowy, czyli zamiar innego zlokalizowania centrum życiowego, powinny zostać ustalone w drodze wyjaśnienia wszelkich okoliczności faktycznych. W szczególności chodzi nie tylko o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, ale także o cel przebywania w tym miejscu oraz cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu.

Dla oceny zamiaru istotne jest z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może wszak nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (por. wyrok WSA w Opolu z dnia11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Op 5/19 oraz z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 626/17 i powołane tam orzecznictwo; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zamiar osoby opuszczającej lokal musi wynikać z całokształtu obiektywnych okoliczności faktycznych. Powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma natomiast takie znaczenie, że w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego z powodu przymusu fizycznego, psychicznego, czy też uniemożliwienia dostępu do lokalu, nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości przebywania w lokalu i realizowania w nim interesów życiowych.

Inaczej mówiąc, w sytuacji wystąpienia okoliczności utrudniających przebywanie w lokalu, czy wręcz uniemożliwiających dostęp do niego istotne jest, że przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, jeśli osoba nie podejmuje formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania. Brak takich działań należy traktować jako dorozumianą i następczą akceptację stanu trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu.

Mając na uwadze powyższe podkreślić trzeba, że dokonanie wymeldowania na podstawie art. 35 ustawy, wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność opuszczenia miejsce pobytu stałego. W tym zaś zakresie, ustalenie trwałego opuszczenia lokalu i woli osoby zameldowanej winno być dokonane w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne. Badanie dobrowolności nie może opierać się tylko na subiektywnych oświadczeniach osób zainteresowanych, lecz winno znajdować potwierdzenie w ustalonych okolicznościach faktycznych, takich jak np. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w innym miejscu, podejmowanie działań zmierzających do realizacji woli przebywania pod oznaczonym adresem. Z uwagi na to, że składane oświadczenia obarczone są wadą subiektywności, o treści woli można obiektywnie, choć pośrednio, wnioskować tylko na podstawie zewnętrznych jej przejawów, a zatem szczegółowych ustaleń w zakresie faktów.

Niewątpliwe postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy, a utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Jak stanowi art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Niemniej jednak rozpoznając sprawę wymeldowania nie można pomijać okoliczności faktycznych niezależnych od strony, które utrudniają jej lub wręcz uniemożliwiają realizowanie woli przebywania w miejscu pobytu stałego. Stąd też, na gruncie przedstawionej wykładni art. 35 ustawy, rozstrzygając o wymeldowaniu należy dokonać wyczerpujących ustaleń faktycznych oraz wszechstronnej i wnikliwej oceny materiału dowodowego odnoszącego się do wszystkich tych składników stanu faktycznego, które wskazują nie tylko na fizyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego ale także odnoszą się do przesłanki dobrowolności.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły w sposób prawidłowy takiego postępowania wyjaśniającego, które pozwalałoby na wyrażenie stanowiska o zaktualizowaniu się przesłanek uzasadniających wymeldowanie skarżącego, w konsekwencji czego naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 i art. 80 K.p.a.

Z akt administracyjnych wynika, że wprawdzie przeprowadzono postępowanie dowodowe, jednak nie sposób uznać, że ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie wszechstronnie zebranego i rozważonego materiału dowodowego.

Wskazać trzeba, że przepis art. 7 K.p.a. statuujący jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę prawdy obiektywnej, wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przyjęcie do konstrukcji prawnej zasady ogólnej prawdy obiektywnej, obok elementu oficjalności czynności dowodowej ustalenia stanu faktycznego sprawy rozpoznawanej w postępowaniu administracyjnym, elementu dyspozycyjności - prawa strony do złożenia wniosków podjęcia przez organ administracji publicznej czynności dowodowych, stanowi ugruntowanie prawa strony (stron) do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Konkretyzuje zasadę ogólną czynnego udziału strony (stron) w postępowaniu przez przyjęcie prawa nie tylko obecności i udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale wpływu na zakres czynności postępowania wyjaśniającego przez wnioskowanie o przeprowadzenie tych czynności (tak B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2016 r., 14 wydanie, s. 67-68). Określona w art. 10 K.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, stanowi zatem gwarancję udziału strony w dokonywanych czynnościach postępowania dowodowego. Powyższe zasady realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, w tym art. 75 § 1 K.p.a., który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie natomiast z art. 86 K.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. Wskazać również trzeba na art. 77 § 1 K.p.a., nakładający na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 K.p.a., organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny, w tym w zakresie postępowania odwoławczego także w odniesieniu do okoliczności powoływanych w odwołaniu. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy, do naruszenia której dochodzi w sytuacji braku ustosunkowania się organu do twierdzeń strony wskazywanych przez nią jako istotne.

Zdaniem Sądu, w kontekście wskazanych powinności organów administracji publicznej, przeprowadzane w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające nie było wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego.

Na podstawie zebranych dowodów organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dotyczący przedmiotowej przesłanki w postaci fizycznego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego. Takie ustalenie pozostaje w zgodzie nie tylko z zeznaniami świadków oraz z wyjaśnieniami żony skarżącego, ale także z informacją Policji i przede wszystkim z wyjaśnieniami samego skarżącego, który w swych pismach wskazywał wprost, że wyprowadził się z domu.

W ocenie Sądu okoliczności związane z przesłanką podmiotową, dotyczącą dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu nie zostały jednak przez organy ustalone i ocenione prawidłowo. Nie można tym samym uznać, że na podstawie zebranych dowodów organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który potwierdza zaistnienie materialnej przesłanki wymeldowania, tj. dobrowolne i trwałe opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego, bez wymeldowania.

W toku całego postępowania skarżący konsekwentnie podkreślał, że wyprowadził się ze względu na konflikt z żoną i poczucie zagrożenia, a w późniejszym okresie dostęp do domu został mu uniemożliwiony przez żonę. Wskazywał też, że zmiana miejsca pobytu miała charakter tymczasowy i nie wiązała się z wolą stałego opuszczenia domu, w którym jak zaznaczał pozostała cześć jego rzeczy. Oceniając dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu skarżącego organy nie uznały za wiarygodne twierdzeń skarżącego i na podstawie wybiórczej oceny materiału dowodowego, tj. zeznań świadków, wyjaśnień wnioskodawczyni, przedłożonego przez nią nagrania video ukazującego wygląd lokalu mieszkalnego oraz nagrania rozmowy jaka odbyła się między stronami w dniu 2 grudnia 2020 r. uznały, że skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił miejsce pobytu stałego.

Jako nieistotne dla sprawy organy uznały dowody przedłożone przez skarżącego w postaci m.in. umowy zawartej między skarżącym a wnioskodawczynią, postępowań sądowych i pism procesowych oraz nagrań skarżącego dotyczących spornego lokalu. Nie dokonały ustaleń np. na podstawie wnioskowanego nagrania rozmowy z dnia 13 stycznia 2021 r., nie wypowiedziały się w kwestii wniosku dowodowego dotyczącego pisma z Powiatowego Centrum Terapii Uzależnień i nie dokonały oceny co do okoliczności interwencji policyjnych w spornym mieszkaniu, na które wskazywali świadkowie, a także co do treści porozumienia zawartego przez strony w dniu 2 grudnia 2020 r., które potwierdził organ Policji (w piśmie z dnia 4 lutego 2021 r.). Co istotne również, w sprawie nie podjęto działań wyjaśniających dotyczących spraw sądowych cywilnych i karnych oraz postępowań prowadzonych przez organy ścigania, na które wskazywał skarżący, a które jak wynika z jego wyjaśnień dotyczyły konfliktu z żoną i związanych z nim przyczyn opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Zdaniem Sądu konsekwentnie nie można uznać, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a - wobec tylko części zgromadzonych dowodów - przeprowadzony został prawidłowy proces ich wartościowania i analizy.

Po pierwsze zważyć należy, że sytuacja rodzinna skarżącego i konflikt z żoną oraz jego konsekwencje niewątpliwie stanowią okoliczność istotną dla ustalenia dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu przez skarżącego. Ponieważ wyjaśnienia stron są w tym zakresie sprzeczne należało dokonać wszechstronnych i wyczerpujących ustaleń w tym zakresie, w tym co do zapewnienia skarżącemu możliwości przebywania w miejscu zameldowania.

Ogólne stwierdzenie organu odwoławczego, że obie strony prowokowały konflikty ma charakter dowolny i jest niewystarczające dla stwierdzenia dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Już same zasady doświadczenia życiowego wskazują ,że każdy opuszczając miejsce zamieszkania i udając się pod inny adres potrzebuje szeregu rzeczy niezbędnych do pracy, kontaktu ze współpracownikami i rodziną, dbania o higienę, leczenia itd. Zabiera więc ubranie, przybory toaletowe, telefon, komputer, dokumenty osobiste i zawodowe, oraz szereg innych rzeczy niezbędnych do normalnego funkcjonowania dorosłego człowieka. Są to okoliczności oczywiste.

Tymczasem w sprawie świadkowie nie potwierdzili w sposób pewny, że skarżący wyprowadził się dobrowolnie i trwale. Z treści zeznań świadków wynika zaś jedynie, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego zabierając ze sobą jakieś rzeczy. Zeznania te dotyczą spostrzeżeń opartych na sporadycznej obserwacji wobec czego są w wysokim stopniu niewystarczające dla pełnej i rzetelnej oceny zaistnienia przesłanek wymeldowania.

Po drugie dostrzec trzeba, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające ograniczone zostało do dowodów z zeznań świadków i wystąpienia do organu Policji o informacje dotyczące opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Z uwagi na brak zgodny wnioskodawczyni w lokalu nie przeprowadzono natomiast oględzin. Tymczasem w sprawach o wymeldowanie oględziny miejsca stałego pobytu zwykle stanowią bezpośredni dowód oznak więzi (braku więzi) osoby wymeldowywanej z lokalem. Wynikające z nich ustalenia mogą potwierdzić lub zaprzeczyć wyjaśnieniom stron postępowania. W niniejszej sprawie było to o tyle istotne, że skarżący wywodzi, iż w domu znajdowały się także jego rzeczy osobiste.

W obecnym stanie sprawy brak wpuszczenia organu i skarżącego na nieruchomość w celu urzędowej czynności oględzin należy przyjąć jako okoliczność niekorzystną dla wnioskodawczyni, która bezpośrednio czyni niewiarygodnym jej twierdzenia np. o zabraniu przez męża wszystkich rzeczy. Świadczy o tym, że wnioskodawczyni albo ma coś do ukrycia, albo że jej wywody o stanie ruchomości w domu nie mają nic wspólnego z rzeczywistością, z rzeczywistym przebiegiem wypadków.

Oceniając związek skarżącego z miejscem pobytu stałego organy uwzględniły jedynie jednostronnie i wybiórczo dowód w postaci nagrania video przedstawionego przez wnioskodawczynię. W ocenie Sądu nie był on jednak wystarczający dla dokonania prawidłowych ustaleń co do zerwania przez skarżącego więzi z miejscem pobytu stałego. Jego uwzględnienie bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego uznać należy za naruszające zasadę prawdy obiektywnej.

Zauważyć można, że wprawdzie strony postępowania zobowiązane są do współdziałania przy wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego, niemniej jednak przedłożenie dowodów przez stronę nie zwalnia organów z aktywnego dążenia do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie, pomimo braku możliwości przeprowadzenia oględzin w miejscu zameldowania (którą to okoliczność winny przyjąć na niekorzyść żony skarżącego) organy zaniechały dalszych , koniecznych ustaleń co do okoliczności zorganizowania przez skarżącego swojego stałego centrum życiowego w innym miejscu.

Samo zaś wskazywanie adresu do doręczeń w pismach procesowych, jak uznał organ pierwszej instancji, nie jest równoznaczne ze zorganizowaniem takiego centrum pod tym adresem i nie świadczy o dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Przecież podejmując jakąkolwiek próbę obrony i wykazania swoich racji skarżący musi dysponować adresem do doręczeń, którym – co oczywiste – nie może być dotychczasowy adres, pod którym czasowo go nie ma.

Przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez osobę uznaje się za spełnioną w sytuacji ustalenia, że osoba ta opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. Jeżeli zatem okaże się, że przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, przesłankę wymeldowania uznać należy za spełnioną jeżeli osoba podlegająca wymeldowaniu trwale urządziła swoje centrum życiowe w innym miejscu zamieszkania, bez podejmowania jakichkolwiek czynności prawnych w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. W zależności od tego, czy opuszczenie miejsca pobytu było dobrowolne, bądź też nie organ winien rozważyć także konieczność odniesienia się do okoliczności urządzenia centrum życiowego w nowym miejscu.

W zaskarżonej decyzji organ nie dokonał właściwej oceny co do charakteru opuszczenia miejsca zameldowania przez skarżącego, jak również nie rozważył okoliczności związanych z ustaleniem jego nowego centrum życiowego, w tym w szczególności nie ustalił, czy znajduje się ono pod wskazywanym przez skarżącego adresem. Sam fakt braku przebywania w miejscu zameldowania, nie był natomiast wystarczający dla wykazania tej okoliczności, a to wobec twierdzenia skarżącego, że wnioskodawczyni uniemożliwiła mu dostęp do lokalu mieszkalnego.

Zauważyć również trzeba, że w niniejszej sprawie organy bezzasadnie nie przeprowadziły w trybie art. 86 K.p.a. dowodu z przesłuchania stron. Przeprowadzenie takiego środka dowodowego ma zdaniem Sądu, szczególne znaczenie w takiej sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, a mianowicie kiedy strony prezentują odmienne stanowiska w kwestii o kluczowym znaczeniu dla sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można wykluczyć, że przeprowadzenie takiego dowodu, który choć w świetle art. 86 K.p.a. nie jest dowodem bezwarunkowo koniecznym, mogło się przyczynić do wyjaśniania okoliczności mających znaczenie dla ustalenia przesłanek wymeldowania, w tym dotyczących charakteru opuszczenia lokalu przez skarżącego a takie przesłanki w sprawie oczywiście istnieją.

Podczas zeznań możliwe jest zadawanie stronie konkretnych pytań, a zeznania składane są pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Ponadto, skoro priorytetem w postępowaniu administracyjnym jest ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, należy wykorzystać do tego celu wszelkie środki zgodne z prawem. Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, pomimo jego posiłkowego charakteru, może dostarczyć organowi administracji publicznej cennych informacji niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również wykrycia innych środków dowodowych, przy pomocy których możliwe będzie stwierdzenie okoliczności mających znaczenie dla sprawy (por. H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015, str. 587).

Także istotne w niniejszej sprawie jest to, że organy nie podjęły również koniecznych działań wyjaśniających i nie rozważyły w sposób prawidłowy wskazanych przez skarżącego okoliczności dotyczących podejmowania przez niego formalnych działań prawnych dotyczących spornego lokalu mieszkalnego. W szczególności pomimo wskazania przez skarżącego, że w toku są sprawy sądowe i postępowania prokuratorskie organy nie wyjaśniły jakie dokładnie postępowania są prowadzone, bądź jakie były prowadzone i jak zostały zakończone. Ponadto organy nieprawidłowo uznały, że podjęte przez skarżącego działania zmierzające do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

To prawda, że meldunek - sam w sobie - nie tworzy uprawnienia do żądania własności nieruchomości, ani przesłanki wytaczania roszczeń majątkowych wobec właściciela. Ale prowadzenie spraw cywilnych, karnych, prokuratorskich, administracyjnych wykazywać może albo nie, rzeczywistą wolę osoby wcześniej opuszczającej sporny lokal mieszkalny, co do jej zamiaru. To jest dopuszczalna prawnie linia obrony każdego przed bezprawnym wyzuciem z posiadania prawa zamieszkania w lokalu, w którym jest on zameldowany. Prawa które istnieje nawet po sprzedaży nieruchomości przez dotychczasowego właściciela.

W tych okolicznościach ważne było, że skarżący przedłożył w toku postępowania kopię pozwu wniesionego w trybie art. 206 Kodeksu cywilnego o dopuszczenie do współposiadania spornej nieruchomości. W tej sytuacji należało uznać, że podjął środki prawne obrony swego stanu posiadania. W konsekwencji zaś wątpliwości budzi realizacja przesłanki wymeldowania w postaci dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. W tej kwestii, jak już wcześniej wskazano, Sąd podziela pogląd, że w sytuacji wystąpienia okoliczności utrudniających przebywanie w lokalu, czy wręcz uniemożliwiających dostęp do niego istotne jest, że przesłanka istnienia woli opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu może zostać uznana za spełnioną, jeśli osoba nie podejmuje formalnych działań prawnych zmierzających do przywrócenia swojego pobytu w miejscu zameldowania, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu.

Skoro skarżący wskazał, że podjął środki prawne dotyczące ochrony prawa posiadania lokalu, dokładne wyjaśnienie i rozważenie tej okoliczności ( obok ustalenia czy opuszczenie lokalu mieszkalnego było dobrowolne, czy też wynikało z przymusu związanego z konfliktem małżeńskim, a także czy trwale urządził swoje centrum życiowe w innym miejscu zamieszkania) było konieczne dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Stosownie też do tego uznać należy, że w kontrolowanym postępowaniu nie zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący w sposób dobrowolny i trwały zerwał całkowicie więź z miejscem pobytu stałego.

Końcowo pokreślić trzeba, że wymóg dobrowolności i trwałości opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. O kwalifikacji pobytu w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczeń składanych przez strony postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych wykazujących na rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. W sytuacji zaś ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie wynikało z własnej woli osoby zameldowanej, lecz było wynikiem presji lub bezprawnego działania innej osoby, a jednocześnie nie wiązało się z zamiarem urządzenia swojego centrum życiowego w nowym miejscu, podjęcie środków prawnych o ochronę posiadania lokalu mieszkalnego czyni nieuprawnionym uznanie, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego.

Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd uznał, że organy rozpoznając niniejszą sprawę nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności i nie rozważyły sprawy w jej całokształcie, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Rozstrzygniecie oparto przede wszystkim na stwierdzeniu, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu, bez dokonania wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności faktycznych, w tym co do miejsca urządzenia nowego, stałego centrum życiowego oraz co do podjętych przez skarżącego działań prawnych w celu przywrócenia prawa do posiadania lokalu. Rozstrzygnięcie sprawy bez odniesienia się do całości jej realiów wyłącza prawidłowość stanowiska, że skarżący w sposób dobrowolny i trwały opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., w punkcie 1 wyroku Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.

W kwestii wniosku skarżącego o dopuszczenie przez Sąd dowodów z akt spraw prowadzonych przed sądem powszechnym, akt policyjnych i innych dokumentów oraz w postaci przesłuchania świadków wyjaśnić natomiast trzeba, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Co do zasady nie jest więc uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego i czynienia ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, który miałby służyć merytorycznemu jej rozstrzyganiu.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może też jedynie przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie może natomiast słuchać świadków ani stron, bo stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. brak jest podstaw prawnych do przeprowadzania przez Sąd innych dowodów, w tym osobowych. W niniejszej sprawie, z uwagi na te uwarunkowania dowodowe i na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organy, Sąd nie stwierdził aby istniała potrzeba przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów – w tym np. wskazanej przez skarżącego księgi wieczystej nieruchomości.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia istoty sprawy, na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego. Badając zaistnienie przesłanki z art. 35 ustawy organy winny odnieść się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania, w tym wskazanych w niniejszym uzasadnieniu.

Organy uwzględnią okoliczność, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją załatwiającą merytorycznie sprawę administracyjną. W związku z tym Sąd nie ma możliwości ani obowiązku wskazać na wszystkie okoliczności sprawy podlegające ustaleniu i dowody konieczne do przeprowadzenia w danym przedmiocie postępowania administracyjnego. Zwłaszcza, że postępowanie może przebiegać dynamicznie a poza inicjatywą dowodową stron istnieje obowiązek organów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w rozumieniu art. 77 k.p.a.