Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1562/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37,  art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 23
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2021 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Miasta [...] na decyzję Ministra Finansów znak: [...] z [...] lipca 2020 r.

w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2018 rok.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Izba Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: IAS) przeprowadziła w Mieście [...] audyt w zakresie prawidłowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi w roku 2018, w szczególności prawidłowości realizacji obowiązków związanych z gromadzeniem i przekazywaniem danych stanowiących podstawę do naliczania części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018. Ustalenia audytu zawarto w sprawozdaniu z [...] czerwca 2019 r. nr [...],

w którym wskazano, że otrzymana przez Miasto [...] w 2018 r. w części powiatowej, część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 414.017 zł.

Minister Finansów pismem z [...] lipca 2019 r. nr [...] zawiadomił Miasto [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018.

Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Minister Finansów (dalej: Minister, organ), działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1530 ze zm., dalej: u.d.j.s.t.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), zobowiązał Miasto [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 w wysokości 414.017 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. [...] w [...] (dalej: SOSW, Ośrodek)

w Systemie Informacji Oświatowej (dalej: SIO) wykazał 9 wychowanków, którzy na dzień sprawozdawczy – 30 września 2017 r. - nie korzystali z kwaterunku w tym Ośrodku, tj. z całodobowej opieki, co w konsekwencji spowodowało zawyżenie o 9 liczby wychowanków przeliczonych wagą P51. Tą wagą mogli być przeliczeni wyłącznie wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, posiadający orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy korzystają z zakwaterowania

w tym ośrodku, tj. faktycznie zamieszkują ośrodek na dzień sprawozdawczy.

Poza tym Gimnazjum [...]

w [...] (dalej: Gimnazjum) wykazało:

a) oddział integracyjny, który nie spełniał warunków w zakresie liczebności uczniów ogółem, określony przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

z dnia 27 marca 2017 r. w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. z 2017 r. poz. 67, dalej: rozporządzenie MEN z 2017 r.), tj. klasę IIIe, która liczyła 21 uczniów ogółem (zamiast maksymalnie 20 uczniów), w tym 4 uczniów niepełnosprawnych, co spowodowało zawyżenie o 4 liczby uczniów przeliczonych wagą P8,

b) oddziały sportowe, które nie spełniały warunków w zakresie liczebności uczniów w pierwszym roku szkolenia, określonych przepisami rozporządzenia MEN

z 2017 r., tj. klasę:

- IIb (piłka nożna), której liczba uczniów na początku cyklu szkoleniowego, tj.

w klasie I, wynosiła 19. W roku szkolnym 2017/2018 liczba uczniów w klasie IIb wynosiła 20, w tym 3 uczniów dopisanych z klasy IIc, którzy nie uczestniczyli

w zajęciach lekcyjnych klasy IIb, bowiem obecni byli na lekcjach w klasie IIc,

- IIIa (piłka ręczna), której liczba uczniów na początku cyklu szkoleniowego, tj.

w klasie I, wynosiła 19. W roku szkolnym 2017/2018 liczba uczniów w klasie IIIa wynosiła 20, w tym 2 uczennice dopisano z klasy IIIf, które nie uczestniczyły

w zajęciach lekcyjnych klasy IIIa, bowiem obecne były na lekcjach w klasie IIIf,

- IIIb (piłka nożna), która realizowała zajęcia sportowe w wymiarze 10 godzin tygodniowo wobec tylko 19 uczniów z tej klasy liczącej 28 uczniów, a wobec pozostałych uczniów w wymiarze 4 godzin tygodniowo,

co spowodowało niesłuszne wykazanie 68 uczniów jako uczniów oddziałów sportowych skutkujące zawyżeniem o 68 liczby uczniów przeliczonych wagą P23.

W związku z powyższym zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych o 76,5405, a tym samym zawyżono o kwotę 414.017 zł w części powiatowej, część oświatową subwencji ogólnej na rok 2018 dla Miasta [...]. Kwota ta jako nienależna podlega zwrotowi do budżetu państwa.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Miasto [...] (dalej: również jako strona, skarżący) zarzuciło organowi:

1) naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, tj.:

a) nieuwzględnienie faktu, że 2 wychowanków (o inicjałach: P.M. i S.K.) posiadało tymczasowe zameldowanie w SOSW,

b) nieuwzględnienie faktu, że 5 wychowanków (o inicjałach: P.M., S.K., P.S., W.W. i L.S.) wykazywało obecność w okresie od września 2017 r. do czerwca 2018 r.,

c) bezpodstawne przyjęcie braku zakwaterowania wychowanków w ośrodku na podstawie tego, że wychowankowie nie korzystali, np. z kolacji w SOSW,

d) nieuwzględnienie tego, że podstawą ujęcia wychowanków w SIO jest fakt pozostawania wychowankiem według stanu na dzień 30 września 2017 r., udokumentowany wpisem do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych, a nie - jak błędnie przyjął organ - wyłącznie korzystanie z wyżywienia w Ośrodku przez wychowanka;

e) ustalenie stanu faktycznego sprawy przez Ministra wyłącznie na podstawie sprawozdań sporządzonych przez Dyrektora IAS, a nie dokumentacji źródłowej;

2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący otrzymał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej, a w konsekwencji żądania od strony zwrotu części subwencji.

Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości i umorzenie postępowania administracyjnego.

Wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2020 r. znak: [...] Minister, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Minister na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że SOSW w SIO według stanu na dzień 30 września 2017 r. wykazał 58 wychowanków, którzy zostali wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych w poszczególnych grupach, w tym

9 osób o inicjałach: P.M., S.K., P.S., W.W., G.J., N.Ł., L.S., L.P. i N.K. nie korzystało

z całodziennego wyżywienia w Ośrodku. W ocenie organu oznacza to, że nie korzystali oni również z całodobowej opieki SOSW, a tym samym nie byli zakwaterowani

w Ośrodku. Korzystanie z zakwaterowania oznacza bowiem faktyczne zamieszkiwanie

w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.

Zdaniem Ministra nie można uznać za wychowanków korzystających

z zakwaterowania w Ośrodku, o jakich mowa w charakterystyce wagi P51, dzieci/młodzieży, którzy tylko byli wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych oraz np. posiadali tymczasowe zameldowanie w ośrodku, a nie mieszkali w tym ośrodku. Chodzi bowiem o prawidłowe ustalenie na dzień 30 września 2017 r. liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania w ośrodku, bo tylko takich wychowanków można uwzględnić przy naliczaniu wysokości należnej za rok 2018 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta [...].

Podniesione przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności, że 9 wychowanków było wpisanych do księgi wychowanków,

5 wykazywało obecność w okresie od września 2017 r. do czerwca 2018 r. oraz że

2 z nich posiadało tymczasowe zameldowanie w SOSW, nie świadczy o tym, że korzystali oni z zakwaterowania w Ośrodku. Dodatkowo organ zauważył, że księga wychowanków jest dokumentem potwierdzającym przyjęcie dziecka do placówki, a nie jego zakwaterowanie. O braku korzystania z zakwaterowania w Ośrodku świadczy również fakt niekorzystania przez wychowanków z całodziennego wyżywienia.

Jednocześnie organ uznał, że opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej z [...] stycznia 2020 r., uzyskana przez organ na okoliczność oceny argumentacji strony, nie mogła być uwzględniona, gdyż nie jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, tj.: ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. z 2015 r. poz. 45 ze zm., dalej: u.s.i.o.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz.U. poz. 957 ze zm., dalej: rozporządzenie MEN z 2012 r.), Instrukcją wprowadzania

i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.23 (30 września 2017 r.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej

z 2 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości

i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. z 2015 r. poz. 1872, dalej: rozporządzenie MEN z 2015 r.), rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2018 (Dz.U. z 2017 r. poz. 2395, dalej rozporządzenie MEN z 2017 r.).

Odnośnie do zarzutów organu wobec Gimnazjum, to Minister wskazał, że organizację oddziałów integracyjnych regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. Nr 61, poz. 624 ze zm.). Zgodnie z § 8 ust. 2 załącznika nr 6 "Ramowy statut publicznej szkoły ponadpodstawowej" do ww. rozporządzenia liczba uczniów w oddziale szkoły ponadpodstawowej integracyjnej oraz w oddziale integracyjnym w szkole ponadpodstawowej ogólnodostępnej powinna wynosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych. Zatem klasa IIIe

w kontrolowanej placówce nie spełniała wymogu maksymalnej liczby uczniów

w oddziale integracyjnym.

Organizację oddziałów sportowych i szkół mistrzostwa sportowego w okresie objętym przedmiotową sprawą regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 marca 2017 r. w sprawie oddziałów i szkół sportowych oraz oddziałów i szkół mistrzostwa sportowego (Dz.U. z 2017 r. poz. 671). Stosownie do § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia w oddziale sportowym są prowadzone zajęcia sportowe obejmujące szkolenie sportowe w jednym lub kilku sportach, w co najmniej trzech kolejnych klasach szkoły danego typu, dla co najmniej 20 uczniów w oddziale

w pierwszym roku szkolenia. Ponadto zgodnie z § 9 ust. 1 tego rozporządzenia obowiązkowy tygodniowy wymiar godzin zajęć sportowych w oddziałach sportowych

i szkołach sportowych wynosi co najmniej 10 godzin. Zatem klasy: IIb, IIIa i IIIb

w Gimnazjum nie spełniały wymogu minimalnej liczby uczniów w oddziale sportowym.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego, Minister wskazał, że odmienna ocena stanu faktycznego przedmiotowej sprawy przez Miasto [...] nie oznacza, że organ naruszył wskazane przepisy. Tym samym zasadne było zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t.

Od powyższej decyzji strona, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do sądu administracyjnego w części dotyczącej kwoty 35.739 zł, zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez błędne przyjęcie, że skarżący otrzymał część oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 w kwocie wyższej od należnej

o 35.739 zł, gdy tymczasem nienależną z tego tytułu kwotą jest kwota 378.278 zł;

2) pominięcie, że kwota w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej, definiowana w art. 7 ust. 1 pkt 4 u.d.j.s.t., stanowi zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dochód skarżącej oraz że nie jest rozliczana na każdego ucznia indywidualnie, lecz o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t., decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego;

3) naruszenie przepisów rozporządzenia MEN z 2017 r., w szczególności ust. 2 pkt 5 załącznika do tego rozporządzenia przez przyjęcie, że 1 wychowanek SOSW zgłoszony do SIO według wagi P51 nie był zakwaterowany w tym Ośrodku, co skutkowało uzyskaniem przez skarżącego nienależnej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 w wysokości 35.739 zł, gdy tymczasem o zakwaterowaniu tego wychowanka w rozumieniu powołanego rozporządzenia świadczy ujawnienie woli przebywania w Ośrodku, potwierdzonej czasowym zameldowaniem, co skutkuje przydzieleniem miejsca w Ośrodku;

4) bezpodstawne przyjęcie, że o "zakwaterowaniu" wychowanków w SOSW

i w konsekwencji uprawnieniu skarżącego do otrzymania kwoty w części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 według wagi P51 decyduje faktyczne korzystanie przez wychowanka z całodobowej opieki i całodobowego wyżywienia, gdy tymczasem już samo czasowe zameldowanie wychowanka w SOSW rodzi po stronie tego Ośrodka obowiązek przydzielenia wychowankowi miejsca w Ośrodku i zapewnienia całodobowej opieki, co jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem w rozumieniu ust. 2 pkt 5 załącznika do rozporządzenia MEN z 2017 r.

W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej kwoty 35.739 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W piśmie z 25 listopada 2020 r. sprecyzował swój wniosek, wnosząc o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w powyższej części oraz umorzenie postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżący wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że na dzień sprawozdawczy, tj. 30 września 2017 r., 1 z 9 podanych

w zaskarżonej decyzji wychowanków o inicjałach: S.K. był czasowo zameldowany

w SOSW. Skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1309/15, w którym wyjaśniono pojęcie "zakwaterowania" w znaczeniu potocznym wobec braku jego definicji legalnej. W tym zaś znaczeniu "zakwaterowanie" oznacza umieszczenie na kwaterze, przydzielenie komuś kwatery, zamieszkiwanie gdzieś tymczasowo (Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka t. 3, s.919). Kwatera natomiast oznacza wynajmowane lub zajęte mieszkanie na pobyt czasowy (Słownik (...) t. 1, s. 1099). Tak więc korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie

w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.

Zgadzając się z powyższym strona wskazała, że SOSW w momencie zgłoszenia woli (rodzica, opiekuna) zakwaterowania wychowanka w Ośrodku, w szczególności woli potwierdzonej czasowym zameldowaniem, zabezpiecza dla takiego wychowanka opiekę i miejsce do całodobowego pobytu, przy czym wychowanek, nawet jeśli z jakiś przyczyn (np. z powodu trudności adaptacyjnych) nie spędza całej doby w Ośrodku, to "blokuje" w nim miejsce i generuje wysokie koszty jego utrzymania.

W konsekwencji warunek do zastosowania wagi P51, polegający na zakwaterowaniu w SOSW 1 wskazanego w skardze wychowanka, został przez skarżącego spełniony.

Potwierdzeniem powyższego jest treść pisma Ministra Edukacji Narodowej z 29 stycznia 2020 r. (znak: DWST-WSST.0916.102.2019.JD), w którym wskazano, że czasowa nieobecność wychowanka na dzień 30 września oraz liczba posiłków,

z których korzysta w SOSW, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że nie jest on wychowankiem tego Ośrodka.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontrolowanej decyzji jest zobowiązanie Miasta [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za 2018 rok w wysokości 414.017 zł, z której strona zaskarżyła kwotę 35.739 zł.

Podstawę materialnoprawną rozpoznawanej sprawy stanowi art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t., z którego wynika, że w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:

1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej

w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;

2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Minister orzekł na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o zwrocie nienależnie uzyskanej przez stronę kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2018 rok w związku z tym, że nastąpiło jej naliczenie na skutek nieprawidłowego zastosowania wagi P51 wobec 9 wskazanych w zaskarżonej decyzji wychowanków SOSW oraz zawyżenie w Gimnazjum o 4 liczby uczniów przeliczeniowych wagą P8

i o 68 liczby uczniów przeliczonych wagą P23.

Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. stanowi samoistną podstawę do żądania zwrotu nienależnie otrzymanej części subwencji. Sąd w pełni podziela ustalenia dokonane w tym zakresie przez Ministra, uznając je za własne.

Stosownie do art. 28 ust. 5 u.d.j.s.t. w związku z § 1 rozporządzenia MEN z 2017 r. minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, określonych

w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r. poz. 1943, 1954, 1985 i 2169), dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do tego rozporządzenia.

Zakres zadań oświatowych realizowanych przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2018, został określony m.in. na podstawie danych o liczbie uczniów i wychowanków wykazanych przez szkoły i placówki oświatowe w SIO – według stanu na dzień 30 września 2017 r., zweryfikowanych i potwierdzonych przez organy prowadzące/dotujące szkoły i placówki oświatowe.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1 lit. c i h u.s.i.o. system informacji oświatowej obejmuje bazy danych oświatowych, w skład których wchodzą m.in. zbiory danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego, w tym niebędących obywatelami polskimi, według typów lub rodzajów szkół i placówek oświatowych oraz specjalnych potrzeb edukacyjnych wynikających

z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 127 ust. 9 i 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59, 949 i 2203), albo posiadania zezwolenia na indywidualny program lub tok nauki. W myśl art. 112 ust. 1 cyt. ustawy dane w bazach danych oświatowych były aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 31 marca i 30 września w latach 2013-2017, z zastrzeżeniem ust. 2-5, niemających znaczenia w przedmiotowej sprawie.

Dla wyliczenia przeliczeniowej liczby wychowanków lub uczniów w bazowym roku szkolnym algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2018 w załączniku do rozporządzenia MEN z 2017 r. przewidywał m.in. następujące wagi:

P8 = 0,80 dodatkowo dla uczniów niepełnosprawnych w oddziałach integracyjnych w szkołach podstawowych, dotychczasowych gimnazjach, szkołach ponadpodstawowych i szkołach ponadgimnazjalnych (na podstawie orzeczenia

o potrzebie kształcenia specjalnego) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,

P23 = 0,20 dla uczniów oddziałów sportowych,

P51 = 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych

i specjalnych ośrodków wychowawczych (na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego) oraz wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (na podstawie orzeczeń

o potrzebie kształcenia specjalnego) - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (waga P51 wyklucza się z wagami P47 i P48).

W świetle § 33 ust. 1 rozporządzenia MEN z 2015 r. specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze są prowadzone dla dzieci i młodzieży, które wymagają stosowania specjalnych oddziaływań wychowawczych, pomocy psychologiczno-pedagogicznej

i zajęć rewalidacyjnych, oraz posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, o której mowa w § 32, oraz które z powodu tej niepełnosprawności nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania.

Ponadto stosownie do § 40 ust. 1 ww. rozporządzenia specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy i specjalny ośrodek wychowawczy zapewniają wychowankom całodobową opiekę. Aby w porze nocnej zapewnić wychowankom nadzór

i bezpieczeństwo, sprawują ją co najmniej 2 osoby, w tym co najmniej 1 wychowawca grupy wychowawczej (§ 40 ust. 3 i 4 ww. rozporządzenia). Natomiast opłatę za posiłki

w stołówce ośrodka ponoszą rodzice wychowanków (§ 76 ust. 1 rozporządzenia MEN

z 2015 r.).

Audyt Dyrektora IAS przeprowadzony w Mieście [...] stwierdził m.in. nieprawidłowości w wykazaniu w SIO według stanu na dzień 30 września 2017 r. przez SOSW liczby wychowanków korzystających z zakwaterowania. Spośród 58 wychowanków, 9 nie spełniało warunków do ich przeliczenia wagą P51. Ośmiu

z zakwestionowanych osób nie było zameldowanych pod adresem SOSW i odpłatność za wyżywienie nie dotyczyła wszystkich posiłków (śniadań, obiadów i kolacji). Natomiast wychowanek o inicjałach: S.K. był zameldowany pod adresem SOSW w okresie od 12 września 2017 r. do 22 czerwca 2018 r., jednak nie korzystał z całodziennego wyżywienia. Odpłatność za jego wyżywienie dotyczyła tylko śniadań i obiadów (bez kolacji), brak było również adnotacji o nim w raportach opieki nocnej.

Organ uznał więc, że zakwestionowani wychowankowie nie korzystali

z całodziennego wyżywienia i całodobowej opieki SOSW, tym samym nie byli zakwaterowani w tym Ośrodku. Natomiast strona uznała, że organ bezpodstawnie przyjął, że o "zakwaterowaniu" wychowanków w Ośrodku i jej uprawnieniu do otrzymania kwoty w części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018 według wagi P51 decyduje faktyczne korzystanie przez wychowanka z całodobowej opieki

i całodobowego wyżywienia, gdy tymczasem już samo zameldowanie wychowanka wiąże się z przydzieleniem mu miejsca w Ośrodku i zapewnieniem całodobowej opieki, co jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem.

W ocenie Sądu istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie, ilu wychowanków SOSW na 58 wykazanych w SIO według stanu na dzień 30 września 2017 r. korzystało z zakwaterowania.

Zarówno Minister, jak i skarżący powołali się w uzasadnieniu swoich stanowisk na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2017 r. wydany w sprawie II GSK 1309/15, w którym wskazano, że "zakwaterowanie" w znaczeniu potocznym (brak legalnej definicji tego pojęcia) oznacza umieszczenie na kwaterze, przydzielenie komuś kwatery, zamieszkiwanie gdzieś tymczasowo, a korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajmowanym czy też zajętym lokalu.

Jak wynika z treści skargi, Miasto [...] zgodziło się ostatecznie ze stanowiskiem organu, że wychowankowie zakwaterowani w Ośrodku muszą być w nim czasowo zameldowani. Stąd ograniczenie zaskarżenia ostatecznej decyzji Ministra do

1 wychowanka, który był zameldowany w SOSW, ale nie korzystał w nim

z całodziennego wyżywienia.

Minister, rozpoznając sprawę na skutek odwołania, dokonał analizy materiału dowodowego w postaci nie tylko sprawozdania z audytu Dyrektora IAS, ale

i dokumentacji dołączonej przez stronę do pisma z 28 kwietnia 2020 r., nr [...] (raporty opieki nocnej za okres od 4 września 2017 r. do 19 maja 2018 r., dziennik zajęć wychowawczych – opieka nocna za rok szkolny 2017/2018, listy obecności wybranych wychowanków za okres wrzesień 2017 r. – czerwiec 2018 r., dzienniki zajęć wychowawczych z grupą III, IV, V i VI i VII na rok szkolny 2017/2018). Na podstawie całokształtu dowodów zebranych w sprawie organ uznał, że zakwestionowany wychowanek o inicjałach S.K. nie korzystał z całodziennego wyżywienia i całodobowej opieki w SOSW, a więc nie był zakwaterowany.

Zdaniem Sądu, aby zakwalifikować wychowanków ośrodka szkolno - wychowawczego do przeliczenia ich wagą P51 muszą oni być zakwaterowani, a więc zamieszkiwać w tym ośrodku, co wiąże się z korzystaniem z całodziennego wyżywienia. Istotne jest, że ośrodki szkolno-wychowawcze sprawują całodobową opiekę nad swoimi wychowankami (w tym opiekę nocną), a ta z kolei nierozerwalnie jest związana

z pełnym wyżywieniem i zamieszkiwaniem w ośrodku. Opis wagi P51 jest jasny i nie budzi wątpliwości, że wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych wymagają specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

Tym samym Sąd nie podziela stanowiska strony zawartego w skardze, że już samo czasowe zameldowanie wychowanka w SOSW (przydzielenie mu kwatery) jest równoznaczne z jego zakwaterowaniem w rozumieniu załącznika do rozporządzenia MEN z 2017 r. W tym zakresie Sąd uznał za prawidłową ocenę organu, że SOSW był uprawniony do przypisania wagi P51 wychowankowi, który korzystał z zakwaterowania w Ośrodku, przejawiającego się w korzystaniu z całodziennego wyżywienia oraz

całodobowej opieki.

W związku z powyższym nie można uznać za wychowanków SOSW korzystających z zakwaterowania w tym Ośrodku, o których mowa w opisie wagi P51, dzieci lub młodzieży, którzy byli tylko wpisani do księgi wychowanków i dzienników zajęć wychowawczych oraz np. posiadali tymczasowe zameldowanie, ale faktycznie nie mieszkali całodobowo w tym ośrodku (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2480/14, publ. CBOSA). Tym samym takich wychowanków nie można było uwzględnić przy naliczaniu wysokości należnej za rok 2018 w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej dla Miasta [...]. Sama gotowość przyjęcia wychowanka poprzez jego zameldowanie, ale przy braku faktycznego zakwaterowania (rozumianego nie tylko jako przydzielenie kwatery

w Ośrodku, ale i korzystanie z pełnego wyżywienia oraz całodobowej opieki wychowawców), nie jest wystarczająca do jego przeliczenia wagą P51.

Sąd podziela również ocenę dokonaną przez Ministra, że stanowisko MEN zawarte w piśmie z 29 stycznia 2020 r., nr DWST-WSST.0916.102.2019.JD, nie jest wiążące w sprawie, ponieważ odnosi się ono do wychowanków SOSW, a nie do wychowanków tego Ośrodka korzystających z zakwaterowania w nim.

Wbrew zarzutom skarżącego, Minister właściwie zastosował przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. W sytuacji zawyżenia należnej ww. subwencji na skutek błędnego wykazania przez dyrektora SOSW danych o liczbie wychowanków korzystających

z zakwaterowania w SIO według stanu na dzień 30 września 2017 r., jak również dyrektora Gimnazjum stosowych danych (niezaskarżonych do Sądu przez stronę), Minister zobligowany był do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej (decyzja związana). To na skarżącym i jego organie, a także osobach mu podległych (dyrektorach placówek oświatowych, ośrodków szkolno-wychowawczych) spoczywa określony obowiązek sprawozdawczy, wynikający z prawa oświatowego, który powinien być wykonywany rzetelnie. Podmioty te zobowiązane są do przedstawiania informacji zgodnych

z rzeczywistością, przy czym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie są istotne przyczyny, które spowodowały przyznanie tej subwencji w niewłaściwej wysokości (por. wyrok NSA z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK 696/15, publ. CBOSA).

W odniesieniu do zarzutu skargi należy również zauważyć, że na kontrolowaną decyzję Ministra nie mogła mieć wpływu okoliczność wskazana przez skarżącego, że przyznana subwencja oświatowa nie jest rozliczana na każdego ucznia indywidualnie, lecz o przeznaczeniu otrzymanych środków decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem zwrot nienależnej kwoty w części powiatowej, części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2018, a nie kwestia jej przeznaczenia. Należy przy tym pamiętać, że część oświatowa subwencji ogólnej jest tylko jednym ze źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego. Stąd niezasadny jest zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t.

Zdaniem Sądu Minister, wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, który poddał wnikliwej analizie i ocenie oraz dokonał prawidłowej wykładni obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest przekonujące, jasne i logiczne, zawierające odniesienie się do zarzutów odwołania, a więc zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. oraz zasadą przekonywania z art. 11 k.p.a.

Zasada przekonywania sprowadza się do wyjaśnienia adresatowi decyzji, że rozstrzygnięcie w niej zawarte wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparte o przepisy obowiązującego prawa. Przy czym nie wymaga się od organu osiągnięcia rezultatu, to znaczy faktycznego przekonania skarżącego do prawidłowości podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 631/13, publ. Lex nr 1387627).

W świetle powyższego Sąd uznał, że zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę

z prawidłowymi ustaleniami organu, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak

w sentencji wyroku.