Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1745/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 13, art. 114, art. 117
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]; znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku D. G. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] czerwca 2010 r. tenże organ decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. w całości i ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach ONW w wysokości 526,26 zł.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono m.in., że D. G. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. otrzymała płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na kwotę 526,26 zł. Następnie w wyniku wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, o których organ nie wiedział w dniu wydania w/w decyzji tj. prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...], które zostały zadeklarowane przez D. G. oraz przez L. G., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] uchylił decyzję dotychczasową oraz odmówił D. G. przyznania płatności z tytułu ONW na rok 2004 r. Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, czego skutkiem było wydanie kolejnej decyzji o odmowie przyznania płatności z tytułu ONW na rok 2004.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], utrzymał w mocy w/w decyzję a strona nie odwołała się od niej.

Zdaniem Prezesa ARiMR powyższe wskazuje, iż płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, faktycznie należały się użytkownikowi spornych działek rolnych

L. G. a nie właścicielowi D. G. Zatem D. G. zobowiązana jest zwrócić kwotę w wysokości 526,26 zł.

Powyższa kwota wynika z decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. na mocy której, przyznano stronie płatność w wysokości 526,26 zł i decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., którą uchylono decyzję przyznającą płatność na rok 2004 oraz stwierdzono, iż została wydana z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do złożonego przez Stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, iż nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ przypomniał, że podstawowymi przesłankami wymaganymi do uzyskania płatności ONW są m.in. wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych. Działalność ta musi być prowadzona poza tym zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, o której mowa w art. 14 ust 2 rozporządzenia 1257/1999/WE.

Powyższe wynika także z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) który stanowi, że;

1. Płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:

a) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których mowa w art. 14 ust 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r.,

b) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na których jest prowadzona działalność rolnicza wynosi, co najmniej hektar,

2. Za działalność rolniczą uważa się z kolei produkcję roślinną i zwierzęcą w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo hodowlę i produkcję materiału zarodkowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

Podkreślono również, że rozporządzenie nie wprowadza definicji legalnej pojęcia posiadania, zatem w tym zakresie należy stosować przepisy prawa – w szczególności przepisy Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Dlatego uprawnionymi do uzyskania płatności bezpośrednich są właściciele gospodarstw rolnych, ale także inne osoby, które władają nimi z innych tytułów, na przykład dzierżawy, użytkowania, użyczenia.

Powyższe oznacza, że zastosowanie w rozporządzeniu terminu "posiadacz" a nie "właściciel" nie kładzie nacisku na legitymowanie się prawem własności w stosunku do zgłaszanych działek rolnych, ale raczej takie faktyczne władztwo osoby nad działkami które polega na prowadzeniu na nich działalności rolniczej, zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej.

Organ przypomniał, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. ustalając zasady i tryb przyznania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyjmuje w § 2, że płatności te przysługują posiadaczowi prowadzącemu działalność rolniczą zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych a warunkiem uzyskania płatności ONW jest posiadanie działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 hektar położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Zatem konstrukcja instytucji pomocy finansowej na wspieranie działalności o której mowa opiera się na wspólnej polityce wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc, nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego ale ponadto należy je rolniczo użytkować.

Podkreślono, iż D. G. nie użytkowała w roku 2004 gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]. Faktycznym użytkownikiem był L. G., co potwierdzają zeznania strony oraz świadka w protokole rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2006 r. Ponadto podstawą przyznania płatności nie jest opłacanie podatku rolnego, ale faktyczne użytkowanie ziemi.

Przyznanie przez D. G. we wniosku o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, iż L. G. wykaszał za pozwoleniem sporną działkę "... w zamian za dostarczenie ziemniaków których wnioskodawczyni nie uprawia ...", potwierdza fakt, iż płatności ONW pobrane w 2004 roku są nienależne. Tym samym L. G. miał prawo ubiegać się o płatność ONW, jako rzeczywisty użytkownik spornych działek.

Wskazano również, iż strona składając wniosek o przyznanie płatności podpisała oświadczenie w tabeli X "Oświadczenia i zobowiązania", że zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolniczych będących w jej posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW, a zatem świadoma była ciążących na niej obowiązków.

Organ podniósł, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ostatecznie uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] o przyznaniu płatności ONW na rok 2004. W tym stanie prawnym przekazane środki pieniężne stały się nienależne.

Zauważono jednocześnie, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszczynając postępowanie administracyjne pominął fakt, iż decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] września 2006 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. o odmowie przyznania płatności ONW nie wyeliminowała z obrotu prawnego decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu płatności ONW na rok 2004.

Wobec powyższego decyzja nr [...] z dnia [...]czerwca 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) winna zostać uchylona i należało ustalić D. G. kwotę w wysokości 526,26 zł, która wynika z decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku na mocy której, przyznano stronie płatność w wysokości 526,26 zł i decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., którą uchylono decyzję przyznającą płatność na rok 2004 oraz stwierdzono, iż została wydana z naruszeniem prawa.

Organ jednocześnie wskazał, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001).

W niniejszej sprawie przepisy te nie mają jednak zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane nastąpiła w dniu [...] lutego 2005 r. natomiast decyzja nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 roku i stwierdzeniu, że niniejsza decyzja została wydana z naruszeniem prawa, została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] marca 2011 roku, a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Zdaniem organu nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 49 ust 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2004. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W rozpatrywanej sprawie płatność z tytułu ONW na rok 2004 przekazana na rachunek bankowy D. G.w dniu [...] lutego 2005 r., nie wynikała z pomyłki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z akt sprawy wynika, że w 2004 roku płatność D. G. nie przysługiwała z powodu nieprowadzenia działalności rolniczej na działkach ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności dlatego, też uzyskane płatności ONW uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 526,26 zł.

Podkreślono również, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Powyższe wynika z przepisów prawa wspólnotowego tj. art. 49 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z dnia 12 grudnia 2001 r.).

Skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosła D. G. zarzucając jej naruszenie art. 117 k.p.a., poprzez nie wykazanie podstawy prawnej wydanej decyzji jak również oparcie decyzji o niewłaściwie ocenione przesłanki merytoryczne, a nadto rażące naruszenie art. 12 k.p.a. poprzez wyjątkowo przewlekłe prowadzenie sprawy.

W ocenie skarżącej organ zaniechał także przeprowadzenia postępowania ugodowego czym naruszył art. 13 k.p.a.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że organ bez jakichkolwiek dowodów ustalił, że L. G. był posiadaczem nieruchomości uprawnionym do uzyskania dopłat oraz że dokonywał nawożenia i wałowania łąki skarżącej. Poza tym nie wykazał przyczyn dla których odmówił wiarygodności wyjaśnieniom właścicielki nieruchomości. Bezpodstawnie przy tym uznał, że wykoszenie łąki przez L. G. było zaniechaniem działalności rolniczej przez skarżącą. Niezależnie od tego organ nie doprowadził do spotkania pojednawczego co mogło skutkować porozumieniem zainteresowanych bez konieczności prowadzenia przewlekłego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna i jako taka została oddalona.

Zarzut naruszenia art. 117 k.p.a. przez nie wykazanie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji jak i oparcie jej o niewłaściwe ocenione przesłanki merytoryczne jest nie tylko bezpodstawny ale i niezrozumiały. Powołany przepis dotyczy bowiem ugody zawartej przed organem. Stanowi on że:

1) Ugodę sporządza się w formie pisemnej,

2) Ugoda powinna zawierać oznaczenie organu przed którym została zawarta, datę sporządzenia, oznaczenie stron, przedmiot i treść ugody, wzmiankę o jej odczytaniu i przyjęciu podpis stron oraz podpis pracownika organu administracji publicznej upoważnionego do sporządzenia ugody.

3) Organ administracji publicznej utrwala fakt zawarcia ugody w aktach sprawy w formie protokołu podpisanego przez osobę upoważnioną do sporządzenia ugody.

Cytowany wyżej przepis nie został naruszony także dlatego, że w przedmiotowej sprawie nie tylko nie doszło do zawarcia jakiejkolwiek ugody ale i dlatego, że jej zawarcie nie było możliwe. Trzeba przecież pamiętać, że w sprawie w której toczy się postępowanie przed organem administracji publicznej strony mogą zawrzeć ugodę jeżeli przemawia za tym charakter sprawy, przyczyni się to do uproszczenia lub przyśpieszenia postępowania i nie sprzeciwia się temu przepis prawa (art. 114 k.p.a.).

Skarga pomija jednak to, że sprawa niniejsza jest następstwem wcześniejszego postępowania zakończonego wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia ustalającego, iż pobrane przez skarżącą płatności ONW były płatnościami nienależnymi. Co istotne w uzasadnieniu tego właśnie rozstrzygnięcia ustalono, że skarżąca nie była posiadaczem działek o numerach [...] i [...].

Oznacza to, iż wracanie do powyższych kwestii w niniejszym postępowaniu i kwestionowanie ustaleń poczynionych w sprawie już ostatecznie rozstrzygniętej nie może odnieść oczekiwanego przez skarżącą skutku.

Sprawa niniejsza jest więc prawną konsekwencją sprawy o której wyżej mowa. Zatem wobec wcześniejszego uznania, iż skarżąca pobrała płatności ONW nienależnie organ był zobligowany jedynie do kwotowego określenia płatności podlegającej zwrotowi.

W tym stanie rzeczy jakakolwiek ugoda była w przedmiotowej sprawie wykluczona. Należy przy tym zauważyć, że skarga nie precyzuje nawet co powinno być jej przedmiotem i na jakich warunkach mogłaby być zawarta. Stąd także zarzut naruszenia art. 13 k.p.a. musi być uznany za bezpodstawny.

W uzasadnieniu skargi postawiono także zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wykazanie przyczyn dla których odmówił on wiarygodności wyjaśnieniom właścicielki nieruchomości.

Zdaniem sądu także i ten zarzut nie jest trafny. Oceny tego dowodu nie dokonywano w sprawie niniejszej albowiem nie było takiej konieczności. Tenże dowód tak jak i inne dowody (np. z zeznań L. G.) został poddany ocenie w postępowaniu wcześniejszym tj. w postępowaniu w którym ustalono, że skarżąca nie była w roku 2004 posiadaczem działki o numerach [...] i [...].

Jak już podkreślono wcześniej postępowanie w którym ustalono fakt braku posiadania w/w działek przez skarżącą zostało zakończone decyzją ostateczną. Oznacza to, że w sprawie której przedmiotem jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nie sposób badać ponownie zasadności argumentacji już wcześniej przedstawionej a odnoszącej się do kwestii posiadania w/w działek.

Jeżeli chodzi o podnoszoną w skardze przewlekłość postępowania w sprawie to pełnomocnik skarżącej będący profesjonalistą winien (o ile rzeczywiście były ku temu podstawy) wystąpić wcześniej ze stosowną skargą w tym przedmiocie.

Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.