Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 536/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 72 ust. 1 pkt 1 , art.82 ust. 1 pkt 1 lit. e, , art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 63 ust. 1 pkt 1,2, art. 66 ust. 1 pkt 5,7, art. 67 pkt 1, art. 71 ust. 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
article: art. 138, art. 15, 156 par. 1, , art. 16 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2, , art. 107 par. 3,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. J., E. J., B. J., M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 września 2014 r. A. J., E. J., B. J. i M. J. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej C. w gminie D..

We wniosku skarżący wskazywali na dwie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., które powinny, w ich ocenie, skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, to jest rażące naruszenie prawa, o którym mowa w pkt 2 i fakt, iż decyzja obarczona jest wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa, o czym stanowi pkt 7 przywołanego przepisu.

Odnośnie do rażącego naruszenia prawa, skarżący podnosili argument wadliwości sporządzonego na potrzeby postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań, raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wywodzili, że dokument ten dotyczy nie projektowanej farmy wiatrowej, ale instalacji już działającej, której rozmiary, produktywność i obszar oddziaływania są znacznie niższe aniżeli przedsięwzięcia, które jest planowane. Stąd w ocenie skarżących dane zawarte w raporcie nie są miarodajne, a obliczenia dotyczące prędkości wiatru i pomiarów natężenia hałasu obarczone są błędem.

W ocenie skarżących decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko(Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku", bowiem inwestor w dacie sporządzania raportu był w posiadaniu rocznego pomiaru wiatru, ale nie udostępnił tego dokumentu zespołowi wykonującemu raport, skutkiem tego było przyjęcie za wystarczającą analizy prognozy oddziaływania farmy wiatrowej przy prędkości wiatru do 5 m/s (tj. 3 m/s).

Skarżący wywodzili, że rażące naruszenie prawa w niniejszej sprawie przejawia się również w zaaprobowaniu przez organ raportu oddziaływania na środowisko uchybiającego wymogom stawianym przepisami tej ustawy. W ocenie skarżących autorzy raportu stawiając tezę o braku negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oparli się na danych z literatury, a nie rzeczywistych pomiarach. Zdaniem skarżących zbadano jedynie wariant "uśpiony" działania farmy, nie wykonano obliczeń dla średniej rocznej, czy wartości nominalnej prędkości wiatru, nie analizowano tzw. "róży wiatrów". Ponadto nie dopełniono rocznego okresu monitoringu ornitologicznego dla terenu przedsięwzięcia. Wszystko to zdaniem skarżących przesądza o wadliwości raportu, który nie powinien zostać przez organ zaaprobowany, tym bardziej, że nie uwzględnia on skali oddziaływania inwestycji na stanowiącą ich własność działkę nr [...] położoną w obrębie ewidencyjnym K. , którą nabyli z zamiarem jej komercjalizacji poprzez zabudowę mieszkaniowo – rekreacyjno- usługową. W dniu 18 lipca 2000 r. złożyli w Urzędzie Gminy D. stosowny wniosek i zyskali zapewnienie, że został on zarejestrowany i zostanie wykorzystany w momencie przystąpienia do prac związanych ze zmianą planu na terenie całej gminy. Zdaniem skarżących, wybudowanie elektrowni wiatrowej w pobliżu obszaru o funkcji mieszkaniowej, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu rażącym.

Odnośnie do drugiej ze wskazywanych podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D., skarżący podnieśli, że zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. wyjaśniając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest postępowaniem szczególnym. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć zapadłe rozstrzygnięcie.

Organ wywiódł, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, tj. takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień.

Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium podniosło, że zarzut dotyczący nieważności przedmiotowej decyzji z mocy prawa (art.156 § 1 pkt 7 k.p.a.) jest bezpodstawny, bowiem art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska przestał obowiązywać od 15 listopada 2008 r. tj. od momentu wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Dalej organ wyjaśnił, że w myśl art. 63 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko określonego przedsięwzięcia może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny. W przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko sporządzenie raportu jest obligatoryjne, natomiast w przypadku przedsięwzięć zaliczanych do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko może być nałożony w drodze postanowienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Kolegium wskazało również, że wnioskodawca sam dokonuje kwalifikacji przedsięwzięcia według przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71 – j.t.) oceniając, do której z tych dwóch kategorii przedsięwzięcie należy zaliczyć, a prawidłowość tej kwalifikacji winna zostać zweryfikowana przez organ. W przedmiotowej sprawie inwestycja zakwalifikowana została do przedsięwzięć wyszczególnionych w § 3 ust.1 pkt 6 lit.a i b rozporządzenia tj. jako instalacje wykorzystujące siłę wiatru do produkcji energii o całkowitej wysokości nie niższej niż 30m, nie wymienione w § 2 ust.1 pkt 5.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało na wniosek inwestora [...] w W. z dnia 8 listopada 2012r. Po uzyskaniu opinii właściwych organów (PPIS i RDOŚ), Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...]. nałożył obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, określając jednocześnie zakres raportu. Po otrzymaniu raportu oraz opinii i uzgodnień warunków realizacji planowanej inwestycji (opinia PPIS w S. z dnia [...] r. i RDOŚ z dnia [...] r.), organ I instancji, decyzją z dnia [...] r. ustalił środowiskowe uwarunkowania realizacji planowanego przedsięwzięcia. O podejmowanych czynnościach strony i społeczeństwo były informowane w drodze obwieszczeń oraz na stronie BIP Urzędu Gminy w D..

Kolegium zauważyło, że warunki realizacji przedsięwzięcia uzgodnione zostały postanowieniem właściwego organu ochrony środowiska czyli Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w S., który w postanowieniu przedstawił swoje stanowisko odnośnie potrzeby przeprowadzania postępowania oceny oddziaływania na środowisko oraz transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania o wydanie decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, zgodnie z przepisem art. 77 ust. 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Natomiast organ I instancji zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 tej ustawy ma obowiązek przedstawić swoje stanowisko w tym zakresie i nie jest to " wchodzenie w kompetencje starosty" ani też naruszenie art. 77 ust. 4 pkt 2 ani też art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, na co wskazywali skarżący.

Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżących w przedmiocie wad raportu jak również odniosło się do przedstawionej przez skarżących metodologii obliczeń pomiaru hałasu, wyjaśniając, że w zaskarżonej decyzji nie nałożono obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko, bowiem przy określaniu tego obowiązku organ administracji kierując się wynikającą z art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska zasadą przezorności obligującą do przewidzenia wszystkich skutków ingerencji w środowisko uznał, że ze względu na szczegółowy i jednoznaczny opis planowanej do zastosowania technologii oraz stosowanych środków mających na celu zmniejszenie uciążliwości dla środowiska, w związku z planowanym przedsięwzięciem, nie ma konieczności ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Podkreślono również, że weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko służyć ma instytucja analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5 wskazanej ustawy. Jak wynika z samej treści art. 83 ust.1 tej ustawy, w analizie dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia. A zatem dla wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania nie jest konieczne, aby rzeczywiste, faktyczne oddziaływanie danego przedsięwzięcia na środowisko było z góry znane. W zaskarżonej decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania kontrolnych pomiarów poziomów hałasu na najbliżej położonych terenach objętych ochroną akustyczną, w okresie nie dłuższym aniżeli dwa miesiące po uruchomieniu projektowanej inwestycji.

Kolegium nie podzieliło zarzutu rażącego naruszenia art. 82 ust.1 pkt 1 lit. e ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, dodając, że art. 82 ustawy określa zakres rozstrzygnięcia decyzji środowiskowej, której wydanie poprzedzone było przeprowadzeniem postępowania w sprawie oceny oddziaływania naj środowisko, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Kolegium decyzja z dnia [...], spełnia warunki określone w w/w przepisie oraz w art.107§ 3 k.p.a., bowiem Wójt Gminy D. prawidłowo określił wymogi, które powinny być wzięte pod uwagę w fazie projektowania i wydania decyzji, o której mowa w art.72 ust.1 pkt.1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Końcowo organ wywiódł, że raport został sporządzony przez osoby posiadające wiedzę fachową, a zawarta w nim analiza wpływu inwestycji na środowisko pozwalała na dokonanie oceny w tym zakresie i wydanie decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora.

A. J., E. J., B. J. i M. J. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i wnieśli o jej załatwienie z uwzględnieniem ich słusznego interesu jako właścicieli działki nr [...] w obrębie K., uchylenie decyzji SKO z dnia [...] r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r.

W odpowiedzi na wniosek, uczestnik postępowania – [...], wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] r. Kolegium ponownie dokonało szczegółowej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. i podzieliło pogląd wyrażony w tej decyzji, nie znajdując przesłanek do zadośćuczynienia żądaniu skarżących.

Kolegium podtrzymało własne stanowisko w przedmiocie oceny decyzji Wójta Gminy D. uznając, że spełnia ona wszystkie wymogi, o których mowa w art. 82 i 85 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Organ stwierdził, iż poprzednio orzekające w niniejszej sprawie Kolegium prawidłowo uznało, że na etapie procedowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia dopełniono wszystkich obowiązków wynikających z przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i podzieliło stanowisko, iż decyzja nie narusza prawa, a zatem nie było przesłanek do stwierdzenia jej nieważności.

Odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r., "o niedostatecznym wyjaśnieniu i rozważeniu uwarunkowań, w kontekście posiadanej przez wnioskodawców działki nr [...] w miejscowości K., zlokalizowanej w terenie o funkcji mieszkaniowej i mieszkaniowo-usługowej, dla którego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego została ustalona strefa ochronna od elektrowni wiatrowych w odległości 400 m", Kolegium wyjaśniło, że stanowisko skarżących, iż w strefie tej winien obowiązywać zakaz lokalizowania elektrowni wiatrowych, a nie zakaz zabudowy mieszkaniowej lub mieszkaniowo-rekreacyjnej, jest nie właściwe, gdyż strefę ochronną ustala się w otoczeniu obiektów uciążliwych i w strefie tej obowiązuje zakaz zabudowy związanej z bytowaniem człowieka.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. J., E. J., B. J. i M. J. podnieśli zarzuty naruszenia prawa i ich interesu, w tym:

- mającego wpływ na wynik sprawy rażącego naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 63 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 66 ust. 1 pkt 5 i 7, art. 67 pkt 1 i art. 71 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku w związku z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP;

- naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., które miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, w tym niezastosowanie;

- naruszenia interesu prawnego skarżących przez pozbawienie ich zaskarżanym ustaleniem warunków środowiskowych możliwości zabudowy na działce nr [...] w obrębie K..

Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r., ewentualnie o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podobnie uczestnik postępowania [...].

Na etapie postępowania sądowego wnioski o dopuszczenie do udziału w sprawie złożyły Stowarzyszenie [...] i Stowarzyszenie [...]. Sąd dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w postępowaniu.

Stowarzyszenie popierając stanowisko skarżących wskazało na to, że organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zaniechał obowiązku informacyjnego, o którym mowa w art. 30 i 79 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, co doprowadziło do tego, że lokalna społeczność została w sposób świadomy wprowadzona w błąd co do rzeczywistego posadowienia farmy wiatrowej i jej szkodliwego oddziaływania.

W piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2018 r. oraz złożonym na rozprawie w dniu 12 kwietnia pisemnym stanowisku, Stowarzyszenie poparło stanowisko skarżących, dodatkowo wskazując na niezgodność decyzji Wójta Gminy D. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyjaśniło, że w § 4 pkt 1 uchwały Rady Gminy Darłowo, nr XVII/220/200, z dnia 16 sierpnia 2000 r., w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Darłowo ustalono zakaz lokalizacji obiektów powodujących przekroczenie dopuszczalnych norm uciążliwości dla środowiska poza granicami przynależnej im działki lub wywołujących w obrębie swojej działki nieodwracalne zmiany środowiska.

W ocenie Stowarzyszenia decyzja Wójta Gminy D. narusza ten zapis planu, bowiem – jak wskazało, wszystkie planowane wiatraki będą miały wysokość 100 m oraz średnicę 100. Logicznym zatem jest, iż oddziaływanie wychodzi poza teren działek nr [...] i [...] obręb C., z uwagi na to, że działki te swoją długością nie przekraczają 90 m. Inwestor w dokumentacji złożonej we wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę sam określił zasięg omiatania turbin na 90 m, a wiatrak znajdujący się na działce nr [...] obręb K. znajduje się niespełna 40 m od granicy działki. Inwestycja jest zatem niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ oddziaływanie elektrowni wykracza na sąsiednie działki.

Stowarzyszenie wniosło ponadto o wyeliminowanie z obrotu prawnego pozwoleń na budowę, dotyczących decyzji o pozwoleniu na budowę: [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 – j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona porządku prawnego, a argumenty podniesione w skardze okazały się nietrafne.

Przedmiotem skargi jest decyzja, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej [...].

Przystępując do badania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.), co oznacza, że strona ma prawo do tego aby sprawa, której postępowanie to dotyczy została rozpatrzona przez dwa niezależne organy. Temu służy prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Rzeczą organu odwoławczego jest natomiast ponowne merytoryczne zbadanie sprawy, w tym zarzutów odwołania, a następnie wydanie jednego z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 k.p.a. Stosownie do art. 16 § 1 k.p.a. decyzja, od której nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji jest ostateczna.

Dalej wskazać należy, że w art. 16 § 1 k.p.a. sformułowana została zasada trwałości decyzji ostatecznych, co oznacza, że stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych, co z kolei podyktowane jest koniecznością zapewnienia pewności obrotu prawnego.

Jednym z takich postępowań, zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji administracyjnej, jest postępowanie o stwierdzenie nieważności, o którym mowa w art. 156 k.p.a. W § 1 tego przepisu wymieniono przesłanki stwierdzenia nieważności, które powodują, że dotknięta jedną z tych wad decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a.

Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. Rażącego naruszenia prawa upatrywali przede wszystkim w niewłaściwej ocenie przez ten organ raportu oddziaływania na środowisko, który ich zdaniem nie spełniał wymogów nałożonych przepisami, został sporządzony nierzetelnie, w szczególności w zakresie nieuwzględnienia posiadanego przez inwestora rocznego pomiaru wiatru, zbadania poziomu hałasu generowanego przez turbiny, a w konsekwencji nieuwzględnieniu negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na działkę skarżących, znajdującą się na terenie oznaczonym symbolem MNU.

Z kolei uczestniczące w postępowaniu sądowym na prawach strony Stowarzyszenie [...], popierając stanowisko stron zawarte w skardze również wskazywało na naruszenie art. 62 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, w związku z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a i b, pkt 2 lit. b i d, art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. a i b, pkt 7 lit. a i c, art. 67 pkt 1 i art. 71 ust. 1 tej ustawy, przy czym zarzuty te koncentrują się wokół niewyjaśnienia przez Wójta Gminy D. wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, związanych z prawidłowym ustaleniem oddziaływania planowanej inwestycji na środowisko. Stowarzyszenie poddało również w wątpliwość dopełnienie przez Wójta Gminy D. obowiązków informacyjnych w zakresie zamieszczania stosownych obwieszczeń i ogłoszeń, celem zagwarantowania udziału społeczeństwa w postępowaniu. Naruszenia opisane w piśmie z dnia 9 kwietnia 2018 r. i stanowiące podsumowanie zasadniczych argumentów odnoszących się do istoty sprawy mają w ocenie Stowarzyszenia cechy rażącego naruszenia prawa, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia.

Dodatkowo Stowarzyszenie upatruje rażącego naruszenia prawa w niniejszej sprawie w niezgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wyjaśnienia zatem wymaga, że termin "rażące naruszenie prawa" nie został zdefiniowany, jednak w utrwalonym już orzecznictwie sądów administracyjnych, na które powołują się również sami skarżący, przyjmuje się, iż pod tym pojęciem należy rozumieć takie naruszenie przepisów prawa – przede wszystkim materialnego, ale również i procesowego, które jest widoczne na pierwszy rzut oka, bez konieczności przeprowadzania szczególnych analiz. Rażąco może zatem zostać naruszony przepis, którego brzmienie jest na tyle oczywiste, że nie wymaga wykładni.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż ustawodawca dopuszczając wyeliminowanie ostatecznej decyzji administracyjnej z obrotu prawnego przewidział taką możliwość tylko w takim przypadku, gdy narusza ona prawo w sposób rażący. Zatem nie każde naruszenie prawa może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a tylko takie, którego charakter nie pozwala na pozostawienie jej w obrocie prawnym. Stwierdzenie zwykłych naruszeń prawa nie może prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W judykaturze przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1954/13, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną, a więc chodzi o sytuację, gdy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 399/17, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Podzielając przytoczone wyżej poglądy sądów administracyjnych, wskazać zatem należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy proste zestawienie decyzji administracyjnej oraz normy prawnej i zawartego w niej nakazu bądź zakazu ujawnia oczywistą, widoczną na pierwszy rzut oka sprzeczność. Innymi słowy mówiąc, gdy organ wydając decyzję ignoruje przepisy, a tego rodzaju zachowanie nie daje się pogodzić z zasadami demokratycznego porządku prawnego. Przykładem takiego zachowania organu byłoby więc wydanie decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w takim przypadku, gdy obowiązek jej przeprowadzenia nakładają wprost przepisy prawa.

Podkreślić również należy, że postępowanie nieważnościowe nie jest "trzecią instancją", a zatem w jego ramach nie mogą być badane zarzuty, które mogły zostać podniesione w zwykłym postępowaniu odwoławczym. Rzeczą organu rozpoznającego wniosek o stwierdzenie nieważności jest bowiem zbadanie, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a nie ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy, na co słusznie zwrócił uwagę organ w swoim rozstrzygnięciu. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia jaki przepis i w jaki sposób został naruszony, a przede wszystkim, czy stwierdzone naruszenie spełnia kryterium "rażącego naruszenia prawa".

W badanej sprawie zarówno zarzuty skarżących jak i Stowarzyszenia [...] prowadzą do kwestionowania ustalonego w postępowaniu, którego zwieńczeniem było wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej [...], stanu faktycznego. Zastrzeżenia skarżących i uczestnika postępowania budzi przede wszystkim dokonana przez Wójta Gminy D. ocena raportu oddziaływania na środowisko, a w konsekwencji brak rzetelnej analizy faktycznego wpływu jaki planowana inwestycja będzie miała na otoczenie, w tym również należącą do skarżących działkę.

W ocenie sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. dokonało prawidłowej oceny wniosku skarżących i zasadnie uznało, że w badanej sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D., bowiem ani skarżący, ani Stowarzyszenie nie byli w stanie wskazać przepisów, o których można byłoby na gruncie niniejszej sprawy powiedzieć, że zostały naruszone w sposób rażący, a wyrażona w skardze i pismach procesowych ocena dotycząca naruszenia przez organ prawa, sprowadza się do tego, aby organ właściwy do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, przeprowadził postępowanie zmierzające do merytorycznej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosząc się do zarzutów skargi i podniesionych przez Stowarzyszenie argumentów wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 63 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. b i d, art. 66 ust. 1 pkt 5 i 7, art. 67 pkt 1 i art. 71 ust. 1 tej ustawy, bowiem przywołane przez skarżących przepisy statuują obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz wskazują na niezbędne elementy, które przy jej przeprowadzeniu winny zostać uwzględnione. Takim niezbędnym elementem, który z jednej strony umożliwia organowi dokonanie właściwej oceny w jaki sposób planowane przedsięwzięcie będzie wpływało na środowisko, a także daje możliwość wdrożenia odpowiednich środków, w celu zminimalizowania negatywnego wpływu - z drugiej, jest raport oddziaływania na środowisko.

W badanej sprawie dokument taki, w ramach oceny oddziaływania na środowisko, został sporządzony i poddany ocenie przez Wójta Gminy D.. Analiza treści raportu wskazuje, iż – wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zawiera on wszystkie, przewidziane w art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku elementy. W szczególności dotyczy to danych, o których mowa we wskazywanych w skardze i piśmie procesowym Stowarzyszenia z dnia 9 kwietnia 2018 r. przepisach ww. ustawy, które w ocenie skarżących i Stowarzyszenia zostały rażąco naruszone.

Raport zawiera wszystkie wymagane dane dotyczące sposobu realizacji planowanej inwestycji, jej mocy, przewidywanego wpływu na środowisko, w tym dane dotyczące emisji hałasu, promieniowania i pola elektromagnetycznego, zanieczyszczenia powietrza, wpływu na florę i faunę oraz warunki życia i zdrowia ludzi oraz krajobraz, analizę powiązania z innymi, istniejącymi już przedsięwzięciami i zjawiska kumulacji oddziaływań. W dokumencie przedstawiono alternatywne warianty lokalizacyjne i technologiczne przedsięwzięcia, w tym wariant zerowy i uzasadniono z jakich względów proponowany wariant jest najkorzystniejszy. Wbrew wywodom skargi raport opisuje wpływ planowanej inwestycji na warunki życia ludzi i nieruchomości znajdujące się w zasięgu jej oddziaływania, wskazując jednocześnie na okoliczność, iż ma ona polegać na demontażu 9 z 10 istniejących już turbin i budowę 9 nowych elektrowni wiatrowych o mocy do 2 MW każda.

Zestawienie danych z raportu i przywołanych przez skarżących i Stowarzyszenie przepisów prowadzi do wniosku, że wskazywane we wniosku, a następnie skardze rażące naruszenie prawa przejawia się w niewłaściwej i niezgodnej z oczekiwaniami stron analizie czynników dotyczących oddziaływania inwestycji na środowisko, błędnej metodologii wyliczeń dotyczących prędkości wiatru i poziomu hałasu generowanego przez farmę wiatrową i niewłaściwej interpretacji przeprowadzonych badań. Zatem zarzuty te dotyczą nie naruszenia wskazywanych przepisów poprzez pominięcie w raporcie oddziaływania na środowisko elementów, które powinien on obligatoryjnie zawierać, ale odnoszą się do treści tego dokumentu, nieakceptowanej przez strony.

Tego rodzaju zastrzeżenia, które kwestionują ustalenia w zakresie stanu faktycznego, przyjętego za podstawę orzekania mogłyby stanowić przedmiot odwołania i rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego działającego jako organ drugiej instancji w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem od decyzji, nie mogą jednak stanowić podstawy stwierdzenia jej nieważności. Brak jest bowiem w takim przypadku oczywistości naruszenia prawa, o której była mowa wyżej –potwierdzenie zasadności podnoszonych przez strony argumentów wymagałoby bowiem przeprowadzenia postępowania co do meritum sprawy, w kontekście podnoszonych zarzutów, a to z kolei nie mieści się w ramach postępowania nieważnościowego.

Jako że w skardze odwołano się do argumentacji zawartej we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] r., sąd badając jej zasadność nie dostrzegł naruszenia art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, bowiem – wbrew wywodom skarżących, w punkcie III decyzji zawarto szczegółowe wytyczne dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym.

Nie zasługiwał również na aprobatę, podnoszony przez Stowarzyszenie, zarzut dotyczący naruszenia przez Wójta Gminy D. obowiązku informacyjnego, w szczególności poprzez zaniechanie zamieszczania ogłoszeń o wszczęciu i przebiegu postępowania. Analiza przedłożonych sądowi akt wykazuje, iż ogłoszeniem z dnia 21 listopada 2012 r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zamieszczając ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, a także na tablicach ogłoszeń Urzędu Gminy D. i w sołectwach C. i K. . Obowiązku informacyjnego dopełniono również na kolejnych etapach postępowania, zawiadamiając o istotnych z punktu widzenia udziału społeczeństwa okolicznościach, dotyczących wystąpienia do właściwych organów (PPIS, RDOŚ) o wyrażenie opinii w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, sporządzeniu raportu o oddziaływaniu na środowisko, uzyskaniu postanowień o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia, możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia polegającego na niezgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przywoływany przez strony zapis § 4 pkt 1 planu miejscowego mówi bowiem o niedopuszczalności lokalizacji tylko takich obiektów, których eksploatacja powoduje przekroczenie dopuszczalnych norm uciążliwości do środowiska poza granicami działki, na której przedsięwzięcie się znajduje, a nie o lokalizacji inwestycji, której działanie wykracza poza granice tej działki nie przekraczając dopuszczalnych norm. Taki też zapis znalazł się w kwestionowanej decyzji (str. 2 pkt 11), co w połączeniu z obowiązkiem prowadzenia monitoringu porealizacyjnego (str.5 pkt V), stanowić powinno gwarancję przestrzegania zapisów planu.

W przedmiocie drugiej, wskazywanej we wniosku skarżących podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. podnieść należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. trafnie zauważyło, iż przywoływany przez skarżących art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska utracił moc obowiązującą z dniem 15 listopada 2008 r., z dniem wejścia w życie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Końcowo wskazać należy, że sąd nie mógł uwzględnić wniosku Stowarzyszenia o wyeliminowanie decyzji dotyczących pozwoleń na budowę, bowiem, jak już wyżej wyjaśniono, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka w granicach sprawy, zakreślonych wnioskiem i przedmiotem postępowania. W granicach tych nie mieści się badanie zgodności z prawem decyzji administracyjnych, wydanych w innych postępowaniach i w oparciu o inne przepisy prawa.

Podsumowując, sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień, które mogłyby skutkować jej uchyleniem, bowiem Kolegium dokonało właściwej oceny wniosku skarżących i zasadnie przyjęło, że podnoszone zarzuty nie mogły stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D.. Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty podnoszone przez Stowarzyszenie [...].

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.