Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 319/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II inst
Powołane przepisy: article: art. 59 par 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie WSA Inga Gołowska WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2020 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych)


UZASADNIENIE

Wobec T. K. (dalej jako zobowiązany) Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta K. (dalej jako wierzyciel lub skarżący) na należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania pojazdu na kwotę należności głównej [...] zł.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia 16.01.2020 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, z uwagi na zgon zobowiązanego w dniu 09.03.2019 r. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 20.01.2020 r.

Wierzyciel – Prezydent Miasta K. w dniu 22.01.2020 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie. W treści zażalenia podniesiono, umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie jest niezasadne. Autor zażalenia podkreślił, iż zgodnie z artykułem 56 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm.) - dalej jako u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego. Prezydent Miasta K. zarzucił organowi niewystarczające rozważenie charakteru przedmiotowej należności. W jego ocenie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie ustalił czy opłata dodatkowa za nieopłacone parkowanie pojazdu jest ściśle związana z osobą zmarłego. Wierzyciel wskazał, że przedmiotowa opłata stanowi należność publicznoprawną, a jako przykład przepisów szczególnych regulujących dochodzenie należności publicznoprawnych po zmarłym wskazał art. 97 oraz art. 98 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r., poz. 900 ze zm.) – dalej jako o.p.. Skarżący podkreślił, że w jego ocenie do niniejszego postępowania mają zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej, co oznacza że w przypadku śmierci osoby zobowiązanej postępowanie powinno zostać zawieszone w celu ustalenia spadkobierców osoby, a nie umorzone jak zrobił to organ I instancji.

Zażalenie złożone do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., organ ten, przekazał zgodnie z właściwością do organu II instancji – Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. celem rozpatrzenia.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r., poz. 2096) – dalej jako k.p.a., w związku z art. 17, art. 18 oraz art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podtrzymał stanowisko organu egzekucyjnego wskazując na treść art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się sytuacji gdy zobowiązany zmarł, a obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego. Podkreślił, iż przepis ten ma kategoryczny charakter – niemożliwe jest dalsze prowadzenie postępowania gdy dochodzona należność jest ściśle związana z osobą zmarłego.

W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie powyżej wskazany przepis znajduje zastosowanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uznał, iż dochodzone należności z tytułu opłat dodatkowych za nieuiszczone opłaty parkingowe w strefie płatnego parkowania są opłatami ściśle związanymi z osobą zmarłego. Organ podkreślił, że opłata ta wynika z osobistego działania zobowiązanego i z tego powodu niemożliwe jest jej egzekwowanie po śmierci. W ocenie Dyrektora opłata dodatkowa za nieuiszczone opłaty parkingowe stanowi opłatę o charakterze sankcyjnym, która w orzecznictwie jest uznawana za obowiązek ściśle związany z osobą zobowiązanego.

Organ odwoławczy przyznał, że dochodzona należność ma charakter publicznoprawny, jednak w jego ocenie nie podważa to umorzenia postępowania egzekucyjnego ponieważ cała ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do obowiązków publicznoprawnych.

W ocenie organu II instancji umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody dla wierzyciela do dalszego dochodzenia swych roszczeń wobec ewentualnych spadkobierców zobowiązanego, jeżeli tylko wierzyciel uzyska urzędowe (sądowe) potwierdzenie przejęcia obowiązków przez spadkobierców (następców prawnych) zobowiązanego. Możliwość taka jest wprost przewidziana w art. 28a u.p.e.a. Wymaga to z kolei wystawienia nowego tytułu wykonawczego.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Prezydent Miasta K., zarzucając mu:

1) naruszenie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie jest ściśle związany z osobą zmarłego,

2) naruszenie art. 97 § 1 w zw. z art 2 § 2 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019r., poz. 869 ze zm.) – dalej jako u.f.p. poprzez ich niezastosowanie,

3) naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. zastosowanie art. 18 u.p.e.a w zw. z 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a.

Podnosząc przedmiotowe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 13 lutego 2020 r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 16 stycznia 2020 r. oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W ocenie Prezydenta Miasta K. organy błędnie zinterpretowały charakter opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu. W treści uzasadnienia wskazuje on, iż opłata ta nie ma charakteru sankcyjnego lecz jedynie jest ekwiwalentem za parkowanie pojazdu o charakterze dyscyplinującym. Skarżący podkreśla, iż opłata ta ma charakter daniny publicznej jednakże wskazuje, iż nie powinno się traktować jej jako podatku.

Ponadto w uzasadnieniu skargi jej autor zwrócił uwagę na przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018r., poz. 2068 ze zm.) – dalej jako u.d.p., która stanowi podstawę nałożenia opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie pojazdu. Przepisy u.d.p. nie wskazują podmiotu zobowiązanego do dokonania opłaty, wskazują one jedynie, iż opłata obciąża korzystającego dlatego też w ocenie organu nie można mówić o obowiązku o charakterze ściśle osobistym.

Skarżący podkreślił, że niezależnie od powyższego, opłata dodatkowa stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, która zalicza się do katalogu należności wymienionych w art. 60 u.f.p., a to oznacza iż mając na uwadze treść art. 67 u.f.p. do przedmiotowej opłaty należy stosować przepisy działu III ordynacji podatkowej. Art. 97 § 1 o.p. znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie, wobec czego umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. jest niedopuszczalne.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.). Sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a. Przepisy te dopuszczają możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że zawiera ono wady, powodujące konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji, skarga Prezydenta Miasta K. okazała się zasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 13 lutego 2020 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia 16.01.2020 r. nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne do majątku T. K..

Istotę sporu stanowi możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku T. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta K. na należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania pojazdu na kwotę należności głównej [...] zł.

W przedmiotowej sprawie, organ I instancji, postanowieniem z dnia 16 stycznia 2020r., umorzył postępowanie egzekucyjne, z uwagi na zgon zobowiązanego w dniu 9 marca 2019r. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 20 stycznia 2020r.

W zażaleniu Prezydent Miasta K. podniósł brak podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w jego ocenie, na podstawie art. 56 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego.

Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego. Oznacza to, że w sytuacji śmierci zobowiązanego organ jest zobligowany do umorzenia postępowania egzekucyjnego jedynie w sytuacji gdy obowiązek, z którego wynika postępowanie ma charakter osobisty nie może go wykonać inna osoba. W sytuacji gdy obowiązek nie ma charakteru czysto osobistego i może zostać wykonany przez inną osobę organ powinien zawiesić postępowanie w celu ustalenia spadkobierców zobowiązanego na podstawie art. 56 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu ustalenie czy postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone wymaga uprzedniego ustalenia czy opłata dodatkowa za parkowanie pojazdu bez uiszczenia opłaty podlega sukcesji.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż w zakresie przedmiotowego problem wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2019r., w sprawie o sygn. akt I GSK 53/19. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż opłata ta podlega sukcesji, a w konsekwencji nieprawidłowe jest umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w przypadku śmierci zobowiązanego do pokrycia opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu bez uiszczenia dodatkowej opłaty. Tutejszy sąd podziela w całości stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione we wskazanym wyroku .

Przede wszystkim w ślad za wskazanym stanowiskiem NSA wskazać należy, iż, opłata dodatkowa za parkowanie pojazdu bez uiszczenia dodatkowej opłaty jest nakładana na podstawie art. 13f ust. 1 u.d.p. Sąd nie ma wątpliwości, iż opłata ta stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, która została wymieniona w art. 60 u.f.p. Opłata dodatkowa stanowi dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7 u.f.p.).

W tym miejscu zwrócić należy uwagę na treść art. 67 u.f.p., który wskazuje, że do należności wskazanych w art. 60 u.f.p. w kwestiach nieuregulowanych u.f.p. stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy działu III ordynacji podatkowej. Przepisy ustawy o drogach publicznych nie zawierają regulacji dotyczącej następstwa prawnego, co oznacza, że konieczne staje się sięgnięcie do regulacji zawartej w ordynacji podatkowej.

Podkreślić należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że odmowa stosowania przepisów Ordynacji podatkowej oznaczałaby, że opłata dodatkowa, o której mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p. nie mogłaby wygasnąć przez przedawnienie lub potrącenie, nie mogłaby stanowić nadpłaty w przypadku zapłacenia jej nienależnie, nie mogłaby także zostać objęta ulgą ponieważ w przepisach ustawy o drogach publicznych nie znajdują się przepisy to umożliwiające. Wskazać należy, że w powyżej wymienionych przypadkach do przedmiotowej opłaty zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stosuje się przepisy ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2019r., sygn. akt II FSK 2600/18).

Dekodując pojęcie odpowiedniego stosowania wskazać należy, że należy przez to rozumieć stosowanie przepisów wprost, w całości, zgodnie z modyfikacjami wynikającymi z istoty regulowanej instytucji prawnej, względnie oznacza odmowę ich stosowania. Nawet w sytuacji przyjęcia, iż do niepodatkowych należności budżetowych stosuje się przepisy jedynie odpowiednio z uwagi na treść art. 2 § 2 o.p. nie upoważnia to do odmowy ich zastosowania.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania należy wskazać, że do opłaty dodatkowej za parkowanie pojazdu na terenie strefy płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty ma zastosowanie art. 97 § 1 o.p, zgodnie z którym

spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.

W niniejszym postępowaniu nie ma zastosowania § 2 dotyczący prawa o charakterze niemajątkowym, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oznacza to, że spadkobiercy zobowiązanego T. K. przejmują jego majątkowe prawa i obowiązki w omawianym zakresie. W konsekwencji należy stwierdzić, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 6 u.p.e.a. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., a następnie utrzymanie w mocy tego postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. było niezasadne.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a., przy ponownym rozpoznaniu organ egzekucyjny jest zobowiązany uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu dokonując czynności w postępowaniu egzekucyjnym.

W oparciu o powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 i w zw. z art. 135 p.p.s.a. uznał, że skarga jest uzasadniona i orzekł jak w sentencji postanowienia.

Podstawą uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jego uchylenie stało się konieczne.