Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 978/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] przyznano M. K. uprawnienie do świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu osadzenia w obozie pracy przymusowej w wymiarze sześciu miesięcy. W podstawie materialnoprawnej decyzji przywołane zostały przepisy art. 2 pkt. 1 i art. 3 ust. 1 oraz art.4 ust. 1, ust.2 i ust. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono motywy postępowania, a w pouczeniu prawnym pouczono o przysługującym stronie środku zaskarżenia - w przypadku niezgodności z prawem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Decyzję tę strona odebrała w dniu [...]r. (potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych).

W piśmie datowanym na dzień "[...]r", nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...]r., nazwanym "odwołanie od decyzji z dnia [...]r." M. K., wniosła o zaliczenie pracy w obozie od [...]1944 r. i wydania nowej "uczciwej" decyzji. Wskazała także, że po otrzymaniu krzywdzącej ją decyzji, "moje serce nie wytrzymało i nie byłam zdolna odpisać w terminie".

W wyniku otrzymania powyższego pisma, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wezwał zainteresowaną do oświadczenia, w jaki sposób należy potraktować jej pismo, wymieniając trzy tryby nadzwyczajne rozpatrzenia sprawy, tj. wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji i zmianę decyzji w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia [...]r. M. K. wniosła o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 145 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i przyznanie jej świadczenia pieniężnego w wymiarze 9 miesięcy. W uzasadnieniu tego pisma podniosła argumenty merytoryczne, w jej ocenie przemawiające za uznaniem, że w obozie pracy na terenie Rzeszy [...] pracowała od [...] 1944 r.

Rozpatrując zgodnie z powyższym pismem sprawę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego jego decyzją z dnia [...]r. W podstawie prawnej przywołane zostały art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w uzasadnieniu podkreślono, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, w pierwszej kolejności organ administracji bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki, wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz czy wniosek został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Badając pod tym względem wniosek strony, organ stwierdził, że nowe okoliczności, na które strona powołała się we wniosku, znane jej były co najmniej w dacie wydania decyzji, natomiast strona powołała się na ów fakt dopiero w piśmie z dnia [...]r., a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 148 § 1 cytowanego Kodeksu. Mając na uwadze, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godząc w ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego), uznano, że istnieją podstawy do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania w niniejszej sprawie.

Niezadowolona z powyższej decyzji, M. K. wniosła odwołanie. Wniosła w nim o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że wznowienie postępowania jest instytucją umożliwiającą przeprowadzenie ponownego postępowania w sytuacji, gdy pomimo wydania decyzji ostatecznej pojawią się "nowe okoliczności faktyczne". Jej zdaniem, fakt, ze przebywała w obozie [...] od [...]1944 r. jest taką nową okolicznością, której rozstrzygający sprawę organ nie wziął po uwagę.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 3 i art. 145a § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu, po analizie przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145), organ stwierdził, że żadna z wymienionych przesłanek nie została stwierdzona w niniejszym postępowaniu, a zatem nie było uzasadnionych podstaw do wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca M. K. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji oraz przyznanie jej uprawnienia do świadczenia z tytułu pobytu w obozie pracy przymusowej w wymiarze 9 miesięcy i zasądzenie kosztów postępowania. W skardze w pierwszej kolejności podniosła merytoryczne zarzuty w stosunku do zgłoszonego wniosku przyznania świadczenia pieniężnego za 9 miesięcy pobytu w obozie pracy. Następnie odnosząc się do przesłanek wznowienia postępowania, wskazała, że powołała się na nowe okoliczności sprawy, a mianowicie fakt przebywania w obozie pracy przymusowej już od [...]1944 r. W jej ocenie, jest to nowa okoliczność faktyczna, istniejąca w dniu wydania pierwszej decyzji, a nie znana organowi, który tą decyzje wydał. W jej odczuciu pojawienie się tych okoliczności uzasadnia wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, iż nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto dodał, że okoliczność na którą strona się powołuje, a mianowicie przebywanie w obozie w P. od [...]1944 r. znana jej była od początku prowadzenia niniejszego postępowania, a zatem strona uchybiła terminowi określonemu w art. 148 § 1 Kodeku postępowania administracyjnego, dlatego też wnosi jak na wstępie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji -art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c powołanej ostatnio ustawy.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty skargi są zasadne, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, a to: art. 7, art. 77 (1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest wydanie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...]r. decyzji nr [...], uchylającej swoją poprzednią decyzję z dnia [...]r. i przyznającej M. K. uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w wymiarze 6 miesięcy oraz odmawiającej przyznania uprawnienia do tego świadczenia za okres [...]1945 r. Decyzja ta w uzasadnieniu wyjaśniła motywy postępowania orzekającego w sprawie organu, a nadto w pouczeniu prawnym informowała o przysługującym, w razie niezgodności prawem, środku zaskarżenia w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Bezsporne w sprawie postaje także, iż strona niniejszą decyzję odebrała w dniu [...]r. Poza sporem pozostaje także fakt, iż pismem datowanym na dzień [...]r. a nazwanym "odwołanie od decyzji z dnia [...]." M. K. wniosła zastrzeżenia do powoływanej decyzji, a odnoszące się daty początkowej osadzenia w obozie w P., wskazując, ze w obozie była od [...]1944 r.

Porównując datę wydania kwestionowanej decyzji, datę jej odbioru przez stronę oraz biorąc pod uwagę pouczenie prawne zawarte w kwestionowanej decyzji, należy zauważyć, że strona złożyła owe pismo z naruszeniem wskazanego 30-dniowego terminu oraz nazwała pismo "odwołaniem" a nie "skargą".

Zasadnym w tym świetle staje się pismo organu z dnia [...]r. skierowane do strony z zapytaniem, jak należy potraktować złożone przez stronę pismo z dnia [...] r. Można zastanawiać się tylko, dlaczego organ wskazuje w nim tylko tryby nadzwyczajne wzruszenia decyzji ostatecznej, pomijając wskazany z decyzji środek zaskarżenia – skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz pomijając całkowicie zamieszczone w piśmie strony zdanie "gdy otrzymałam ostatnią decyzję krzywdzącą mnie, to moje serce nie wytrzymało, nie byłam zdolna odpisać w terminie".

Zacytowane zdanie może świadczyć o prośbie przywrócenia terminu dla dokonania czynności procesowej. Reguluje ją art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca wydaje się bowiem sugerować, że problem zdrowotny- choroba [...]- uniemożliwił jej wniesienie pisma w wyznaczonym terminie.

Skoro w związku z pismem organu z dnia [...]r. zainteresowana wskazała, że jej pismo należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. i organ decydował o prowadzeniu postępowania wznowieniowego, to równocześnie mając na uwadze informację skarżącej o chorobie [...], powinien ustalić, jaki w tym zakresie jest jej zamiar i jak należy go rozumieć i tłumaczyć. Zgodnie bowiem z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji stają na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast według art. 8 Kodeksu, organy administracji publicznej zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Z powołanych powyżej przepisów wynika obowiązek dokładnego wyjaśnienia treści żądania strony. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego obejmuje bowiem również ustalenie treści rzeczywistego żądania strony. Również obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, wymaga wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli treść wnoszonego przez stronę pisma może budzić wątpliwości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 1999r. - Sygn. Akt ISA/ Łd 1592/97, Lex nr 40547). W tym miejscu należy podkreślić, że z jednej strony organ idąc w kierunku ustalenia rzeczywistej woli skarżącej, ustalił jak należy traktować wniesione pismo, z drugiej jednak całkowicie pominął problem wyjaśnienia celu zamieszczenia wzmianki o chorym [...].

Wobec bowiem zamieszczenia w piśmie z dnia [...]r. informacji "moje serce nie wytrzymało" wskutek czego nie była zdolna odpisać w terminie, to zgodnie z powyższymi wskazaniami organ powinien ustalić, jaki w tym zakresie jest faktyczny zamiar strony. Wbrew wskazanym zasadom organ nie wezwał strony do sprecyzowania jej pisma w tym zakresie, nie wyjaśnił więc czy fragmentu tego nie należy potratować jako wniosku o przywrócenie terminu o którym mowa w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś podjęte w sprawie rozstrzygnięcie w przytoczonych okolicznościach, z powołaniem się właśnie na upływ tego terminu, należy uznać za przedwczesne.

Powyższe rozważania musza doprowadzić do wniosku, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał swoje rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów art.7, art.8, art 77 ( 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na marginesie można także zauważyć, że wynikiem niewystarczającego wyjaśnienia sprawy zdają są być również rozstrzygnięcia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, które w obu instancjach powołują się na inne przesłanki odmowy wznowienia postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uzupełnić postępowanie dowodowe w celu jednoznacznego ustalenia zamiaru strony i dopiero wówczas podejmie stosowne rozstrzygnięcie merytorycznie.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 ( 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.