Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 875/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1, 15, 7, 77 par. 1, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 23 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 12
journal: Dz.U. 2003 nr 50 poz 424
law: Ustawa z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 192, 132, 200, 205  par. 2, art. 209
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Adam Lipiński Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. S. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga M. S. w sprawie przetwarzania jego danych osobowych przez Krajowy [...] S.A. z siedzibą w W. przy ul. [...], zwany dalej K. W skardze wskazał m.in., że "pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. zażądałem od K. usunięcia informacji gospodarczych dotyczących dwóch rzekomo niespłaconych zobowiązań wobec [...] Sp. z o.o. (...) w postaci: Faktury VAT [...] z datą wymagalności na dzień [...] czerwca 2011 roku na kwotę [...] zł, Faktury VAT nr [...] z dnia [...] maja 2011 roku datą wymagalności na dzień [...] czerwca 2011 roku na kwotę [...] zł". W odpowiedzi na swoje pismo skarżący otrzymał pismo z K., które go nie usatysfakcjonowało, ponieważ K. "w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych przeze mnie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. Jedyną podstawą rozstrzygnięcia było niczym nieuargumentowane podtrzymanie swojego stanowiska przez rzekomego wierzyciela, [...] Sp. z o.o.". W związku z tym wniósł o "przeprowadzenie kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych (...)" oraz "wydanie decyzji administracyjnej nakazującej przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez usunięcie danych moich osobowych z wszelkich rejestrów, baz danych i zbiorów danych prowadzonych przez ten podmiot (...)". Skarżący podniósł dodatkowo, że przetwarzanie danych przez K. narusza jego prawa i wolność jego osoby, w szczególności dobra osobiste (dobre imię).

W celu zbadania przedmiotowej sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił się do K. o ustosunkowanie się do treści zarzutów skarżącego i złożenie pisemnych wyjaśnień w sprawie.

Pismem skierowanym do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych K. wyjaśnił, iż pozyskał dane osobowe skarżącego w dniu [...] września 2011 r. Dane zostały przekazane do systemu informatycznego K. w postaci informacji gospodarczej, w rozumieniu ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424). Operację przekazania wykonało [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S., z którą to Spółką K. zawarło stosowną umowę o udostępnianiu informacji gospodarczych. K. wskazało, że "uwzględnił częściowo wniosek skarżącego z dnia [...] kwietnia 2012 r. na podstawie uzasadnionej informacji o nieistnieniu zobowiązania (art. 31 pkt 6 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424)). Ponieważ informacja składała się z dwóch zobowiązań, wynikających z dwóch osobnych faktur, w tym jednego naliczonego jako dodatkowe wynagrodzenie, opierając się o brzmienie art. 632 § 1 ustawy Kodeks Cywilny, K. uznał, iż w części dotyczącej tegoż wynagrodzenia zobowiązanie nie istnieje."

W dodatkowych wyjaśnieniach K. oświadczył, że "informacja o ww. zobowiązaniu została usunięta przez K. z własnej inicjatywy z zasobów bazodanowych, do których uzyskanie dostępu możliwe jest za pośrednictwem strony internetowej biura, w dniu [...] lipca 2012 r.".

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 12 i art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), umorzył postępowanie. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że decydującym z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest fakt, iż Krajowy [...] usunęło informację o zobowiązaniu skarżącego. W tej sytuacji postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wobec jego bezprzedmiotowości, bowiem zgodnie z jego treścią, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Brzmienie powołanej regulacji nie pozostawia wątpliwości, iż w razie stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania organ prowadzący to postępowanie obligatoryjnie je umarza. Niezależnie od powyższego poinformowano, że organ nie jest właściwy do rozpatrywania spraw z zakresu ochrony dóbr osobistych i prawną ochronę dóbr osobistych zapewniają przepisy ustawy – Kodeks cywilny, a o tym, czy i jakie dobra osobiste zostały ewentualnie naruszone, rozstrzygają wyłącznie sądy powszechne. Natomiast kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych, jako kompetencja ustawowa, jest przeprowadzana z urzędu, a nie na wniosek zainteresowanego, czy skarżącego, bowiem Generalny Inspektor samodzielnie decyduje o sposobie realizacji własnych uprawnień.

We wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że organowi zupełnie umknęło, że postępowanie jest przedmiotowe, skoro w dalszym ciągu K. BIG przetwarza bez podstawy prawnej dane osobowe skarżącego w zakresie wskazanym w skardze. Organ umorzył postępowanie w całości, mimo że stan faktyczny sprawy nie zmienił się od momentu wniesienia skargi. Wyjaśnienia K. z dnia [...] października 2012 r. niczego nie zmieniły, w szczególności K. nie przestał przetwarzać danych osobowych skarżącego w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ. Organ nie zbadał, czy i na jakiej podstawie prawnej z art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych K. przetwarza dane osobowe skarżącego; nie odniósł się do faktu, że skarżący nigdy nie udzielił [...] Sp. z o.o. zgody na przekazanie jego danych osobowych do K.; nie ocenił materiału dowodowego zgłoszonego w sprawie skarżącego, w szczególności nie wskazał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej umowie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o budowę i montaż biologicznej oczyszczalni ścieków typu SBR, z której w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że K. nie ma podstawy prawnej do przetwarzania danych osobowych skarżącego przekazanych do K. przez [...] Sp. z o.o. Art. 105 § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie został zastosowany nieprawidłowo. Organ uznał bowiem, iż sprawa w całości jest bezprzedmiotowa mimo, że skarżący zażądał rozstrzygnięcia w przedmiocie przetwarzania danych osobowych przez K., który na żądanie organu potwierdził w piśmie z dnia [...] października 2012 r., że nadal przetwarza dane osobowe skarżącego.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2013 r. i odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. skarżący zawarł z [...] Sp. z o.o. umowę o budowę biologicznej oczyszczalni ścieków typu SBR, a w dniu [...] maja 2011 r. [...] Sp. z o.o. zawarła z K. umowę o udostępnianiu informacji gospodarczych. W dniu [...] września 2011 r. o godz. 14:00 [...] Sp. z o.o. dokonało przekazania do systemu informatycznego K. danych osobowych skarżącego wraz z informacją o jego dwóch zobowiązaniach wobec tej Spółki. Zobowiązania te wynikały z dwóch faktur VAT [...] na kwotę [...] zł oraz VAT [...] na kwotę [...] zł. W dniu [...] kwietnia 2012 r. do K. wpłynęło pismo skarżącego, w którym zakwestionował on prawdziwość dochodzonych od niego przez [...] Sp. z o.o. roszczeń. W przedmiotowym piśmie skarżący podniósł, iż faktury, z których [...] Sp. z o. o. wywodzi jego zobowiązania wobec tego podmiotu, nigdy nie zostały mu doręczone, a dodatkowo faktura VAT [...] dotyczy wykonania prac dodatkowych, których tej firmie nie zlecał. Wobec powyższego, K. stosując procedurę przewidzianą w Regulaminie Zarządzania Danymi Krajowego [...] S.A. przystąpił do rozpatrzenia jego zarzutu. W toku tego procesu zwrócił się do [...] Sp. z o.o. z prośbą o wykazanie podstaw istnienia przedmiotowego zobowiązania. Po analizie otrzymanej od [...] Sp. z o.o. dokumentacji, K. podjął decyzję o częściowym pozytywnym uwzględnieniu wniosku skarżącego i dokonał usunięcia informacji gospodarczej na temat jednego z przekazanych przez [...] Sp. z o.o. zobowiązań, a dokładnie wynikającego z faktury VAT [...], pozostawiając w swej bazie wpis dotyczący faktury VAT [...]. W wyjaśnieniach udzielonych Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych [...] Sp. z o.o. jako podstawę swojego działania polegającego na przekazaniu danych osobowych skarżącego do K. wskazała art. 23 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy "z uwagi na konieczność dochodzenia roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej". Z kolei K. jako podstawę prawną przetwarzania danych osobowych skarżącego wskazał art. 12 i 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Aktualnie K. przetwarza dane osobowe skarżącego w zakresie jego imienia, nazwiska, adresu zamieszkania, numeru PESEL i informacji o zobowiązaniu wobec [...] Sp. z o.o. wynikającym z faktury VAT [...]. Zatem po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych uznał, że kwestionowana decyzja z dnia [...] maja 20013 r. wymaga uchylenia w całości, bowiem K. faktycznie przetwarza aktualnie dane osobowe skarżącego, jednakże wniosek skarżącego o nakazanie K. usunięcia jego danych osobowych z posiadanych baz, nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), zwana dalej ustawą, określa zasady postępowania przy przetwarzaniu danych osobowych oraz prawa osób fizycznych, których dane osobowe są lub mogą być przetwarzane w zbiorach danych (art. 2 ust. 1 ustawy). W świetle przepisów powołanego aktu prawnego, przetwarzanie danych osobowych jest uprawnione, gdy spełniona zostanie którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 23 ust. 1 ustawy. Przepis ten nakazuje uznać przetwarzanie danych osobowych za dopuszczalne wtedy, gdy osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych (pkt 1), jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (pkt 2), jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą (pkt 3), jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego (pkt 4), jest to niezbędne do wykonania prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (pkt 5). Katalog przesłanek wymienionych w art. 23 powyższego aktu prawnego, jest zamknięty. Każda z przesłanek legalizujących proces przetwarzania danych osobowych ma charakter autonomiczny i niezależny. Oznacza to, że przesłanki te co do zasady są równoprawne, a wobec tego spełnienie co najmniej jednej z nich stanowi o zgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych. Tym samym, zgoda na przetwarzanie danych, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy, nie jest jedyną przesłanką legalizującą proces przetwarzania danych osobowych. Z kolei aktem prawnym zawierającym szczegółowe regulacje dotyczące procesu udostępniania informacji gospodarczych jest przede wszystkim ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 2010 r. Nr 81, poz. 530 ze zm.). Ocena legalności przetwarzania danych osobowych skarżącego przez [...] Sp. z o.o. i K. musi być zatem dokonywana w powiązaniu z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do przetwarzania danych skarżącego przez [...] Sp. z o.o. wskazano, iż z materiału dowodowego oraz okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, iż skarżący był klientem wymienionego podmiotu. Zawarł z nim bowiem umowę o budowę biologicznej oczyszczalni ścieków typu SBR. Zatem podstawą przetwarzania przez [...] Sp. z o.o. danych osobowych skarżącego stanowiła przesłanka wymieniona w art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. konieczność realizacji ww. umowy. Ustosunkowując się natomiast do kwestii udostępnienia danych osobowych skarżącego przez [...] Sp. z o.o., wskazano na treść art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, zgodnie z którym wierzyciel może przekazywać do biura informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeżeli zawarł z biurem umowę o udostępnianiu informacji gospodarczych. Umowę tę sporządza się na piśmie pod rygorem nieważności (ust. 2). W przedmiotowej sprawie [...] Sp. z o.o. jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w przedmiocie oferowania rozwiązań dla prawidłowej gospodarki ściekami i z tytułu tej działalności Spółka uznała skarżącego za swojego dłużnika. Wskazano ponadto, że kwestia oceny istnienia lub nieistnienia zobowiązania oraz dochodzenia przez stronę (strony) roszczeń należy do sądów powszechnych, do których o dokonanie takiej oceny, może zwrócić się każda ze stron sporego zobowiązania. Spółka uznając skarżącego za swojego dłużnika, jako jego wierzyciel, przekazała jego dane osobowe do biura informacji gospodarczej (K.). Przekazanie danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. do K. nastąpiło w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy (w związku z art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych), zatem dla legalności tego udostępnienia zgoda skarżącego nie była wymagana. Co zaś się tyczy przetwarzania danych osobowych skarżącego przez K. wskazać należy, iż K. jest instytucją utworzoną na podstawie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego aktu prawnego, przedmiotem działalności gospodarczej biura informacji gospodarczej jest pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych, polegające na przyjmowaniu informacji gospodarczych od wierzycieli, przechowywaniu i ujawnianiu tych informacji. Z powyższego wynika zatem, iż kwestionowana przez skarżącego działalność K. wobec jego osoby, polegająca na przetwarzaniu jego danych osobowych w bazach danych tego podmiotu, znajduje uzasadnienie w jednej z przesłanek legalizujących ten proces, mianowicie wskazanej w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przetwarzanie to jest bowiem niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Brak jest zatem podstaw do sformułowania wobec K. nakazu usunięcia danych osobowych skarżącego ze zbiorów prowadzonych przez ten podmiot. Stosownie bowiem do treści art. 18 ustawy, Generalny Inspektor wydaje nakaz przywrócenia stanu zgodnego z prawem, w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie przepisów ustawy. Z przywołanego przepisu wynika zatem, iż warunkiem wydania przez organ nakazu przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest istnienie stanu naruszenia prawa do ochrony danych osobowych w chwili wydania decyzji administracyjnej, a takie, jak wskazano powyżej, w przedmiotowej sprawie nie istnieje.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zarzucając naruszenie:

1) art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (dalej: ustawa o ochronie danych osobowych), poprzez niewydanie decyzji administracyjnej nakazującej przywrócenie stanu zgodnego z prawem, tj. usunięcie danych osobowych skarżącego z wszelkich rejestrów, baz danych i zbiorów danych prowadzonych przez Krajowy [...] S.A. z siedzibą w W. (dalej: K.);

2) art. 7, 8, 9, 11, 12, 35 § 3, 36 §1 i 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezamieszczenie w decyzji uzasadnienia prawnego w zakresie w jakim organ nie wskazał, jakie uprawnienie lub obowiązek biura informacji gospodarczej, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, wynika z art. 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (dalej: ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych), a które to uprawnienie lub obowiązek miałoby stanowić podstawę prawną przetwarzania przez K. danych osobowych skarżącego lub przekazania tych danych do K. przez [...] Sp z o.o.;

4) art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ uznał, że przekazanie danych osobowych przez [...] Sp. z o.o. do K. było niezbędne dla zrealizowania uprawnienia [...] Sp. z o.o. wynikającego z przepisu prawa, podczas gdy spółka ta nie ma żadnego uprawnienia wynikającego z wskazanego przez organ art. 12 o udostępnianiu informacji gospodarczych;

5) art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem organ uznał, że przepis ten stanowi samodzielną i wystarczającą podstawę prawną do wywodzenia przez [...] Sp. z o.o. uprawnienia do przekazywania danych osobowych klientów tej spółki do biur informacji gospodarczej oraz - odpowiednio - do przetwarzania tych danych przez K., podczas gdy art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych nie stanowi źródła uprawnienia lub obowiązku, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych;

6) art. 51 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez uznanie, że dane osobowe skarżącego mogą być przetwarzane li-tylko na podstawie umowy i to zawartej wyłącznie pomiędzy podmiotami trzecimi ([...] Sp. z o.o. i K.), podczas gdy wskazany przepis ustawy zasadniczej przewiduje, że "nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby";

7) art. 15 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez rozpatrzenie sprawy merytorycznie tylko jeden raz (w wyniku ponownego rozpoznania sprawy), podczas gdy postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne i skarżący ma prawo do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ administracji.

W uzasadnieniu podał, że organ nieprawidłowo uznał, iż art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych statuuje nie tylko jakiekolwiek uprawnienie [...] Sp. z o. o., ale na dodatek takie uprawnienie, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych jest przepisem, którego celem jest ograniczenie kręgu wierzycieli mogących przekazywać informacje do biura informacji gospodarczych (ergo: mogących domagać się przyjęcia i przetwarzania takich informacji przez biuro informacji gospodarczych) tylko do tych wierzycieli, którzy zawarli z biurem umowę o udostępnianie informacji gospodarczych. W żadnym jednak razie przepis ten nie uchyla ani nie ogranicza ochrony praw dłużników, wynikającej z przepisów zarówno ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, jak i ustawy o ochronie danych osobowych. Zatem poczyniona przez organ interpretacja art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych jest błędna z tego powodu, że wynika z nieprawidłowego odczytania celu, któremu służy analizowany przepis. Wymaga on bowiem od wierzycieli i biur informacji gospodarczych, aby te współdziałały ze sobą na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. W przypadku braku umowy na piśmie pomiędzy wierzycielem i biurem, przekazanie informacji gospodarczych obarczone byłoby nieważnością z mocy samego prawa i stanowiłoby podstawę do roszczeń cywilnoprawnych osób, których dane przekazano do biura. Celem tego przepisu nie jest zaś, jak chce tego organ, ustanowienie uprawnienia biura informacji gospodarczej do przetwarzania danych osobowych kontrahentów podmiotu, z którym to biuro zawarło umowę. Jeżeli nawet uznać, że art. 12 ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych stanowi podstawę do przetwarzania danych skarżącego w oparciu o przesłankę z art. 23 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych (a tak właśnie uczynił organ), to musiałby on mieć jakikolwiek związek z umową nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. o budowę i montaż biologicznej oczyszczalni ścieków typu SBR. Organ nie wskazał zaś jaki związek miałaby mieć przedmiotowa umowa zawarta pomiędzy skarżącym i wierzycielem z umową zawartą pomiędzy wierzycielem a biurem informacji gospodarczej. Są to dwa niezależne, cywilnoprawne stosunki pomiędzy różnymi podmiotami. Art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczej nie pozwala wierzycielowi na przekazywanie danych dłużników, nie określa sposobu tego przekazywania i zakresu danych. Stanowi jedynie ogólną podstawę do zawierania umów między wierzycielami a biurami informacji gospodarczej i nie uchybia innym przepisom regulującym sposób przekazywania i zakres danych dotyczących dłużnika lub jego zobowiązania. Stanowisko organu zasadza się na nieograniczenie szerokim pojmowaniu uprawnienia, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Taka oczywiście błędna interpretacja słowa "uprawnienie" oznacza więc, że każdy wierzyciel może wpisać swojego kontrahenta do jakiegokolwiek biura informacji gospodarczej, niezależnie od tego czy:

1) kontrahent ten wyraził zgodę czy też nie na przekazywanie jego danych do biura informacji gospodarczej;

2) kontrahent został uprzedzony czy też nie przez wierzyciela, że ten ma podpisaną umowę z biurem informacji gospodarczej;

3) w momencie zawierania umowy z kontrahentem wierzyciel miał podpisaną umowę z biurem informacji gospodarczej czy też nie;

4) wierzytelność istnieje czy też nie;

5) wierzytelność jest sporna czy też nie.

Organ nie zwrócił także uwagi na fakt, że umowa o budowę i montaż biologicznej oczyszczalni ścieków typu SBR została zawarta [...] sierpnia 2010 r. a umowa pomiędzy [...] Sp. z o.o. i K. dopiero [...] maja 2011 r. Zdaniem organu, jeżeli tylko wierzyciel ma podpisaną umowę z biurem informacji gospodarczej, to zawsze (i niejako automatycznie) rodzi to jego uprawnienie do przekazywania danych osobowych kontrahenta do biura informacji gospodarczej. Taka interpretacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prowadzi do absurdu i powoduje, że jakiekolwiek ograniczenia przewidziane ustawą o ochronie danych osobowych oraz ustawą o udostępnieniu informacji gospodarczych tracą rację bytu. Organ ustanowiony w polskim porządku prawnym do czuwania nad przetwarzaniem danych osobowych dopuszcza ich niczym nieograniczone udostępnianie podmiotom trzecim (tj. biurom informacji gospodarczej). Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że art. 12 ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych dotyczy uprawnienia wierzyciela, który zawarł z biurem umowę o udostępnianie informacji gospodarczych, do domagania się od tego biura przyjęcia i przetwarzania informacji gospodarczych, to po pierwsze:

1) takie uprawnienie wierzyciela wynika z samej umowy zawartej z biurem informacji gospodarczej a nie z art. 12 ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych; a przede wszystkim

2) tak rozumiane uprawnienie nie jest uprawnieniem, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych.

Przetwarzanie danych osobowych przez K. nie jest niezbędne dla wykonania uprawnień i obowiązków przyznanych K. w art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, bowiem: 1) może zawierać umowy z wierzycielami (w tym z [...] Sp. z o.o.), niezależnie od tego, czy przetwarza dane osobowe skarżącego czy nie (nie ma to żadnego znaczenia dla K.); 2) może realizować umowę z [...] Sp. z o.o. w odniesieniu do tych kontrahentów, których przetwarzanie danych osobowych znajduje podstawę w przesłankach wyliczonych w art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych i fakt, że przesłanki te nie znajdują zastosowania do skarżącego nie stoi na przeszkodzie w realizacji umowy z [...] Sp. z o.o. Ponadto art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczej nie dotyczy w ogóle skarżącego, bowiem przepis ten reguluje prawa i obowiązki stron umowy o udostępnianie informacji gospodarczych, a skarżący nie jest stroną tej umowy. Ponadto organ nie określił, jakie konkretnie uprawnienie lub obowiązek K., o którym mowa art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, miałoby wynikać z art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczej. Przepis ten przewiduje zaś tylko jedno prawo i tylko jeden korespondujący z nim obowiązek biura informacji gospodarczej, a mianowicie prawo do zawarcia z wierzycielem umowy o udostępnianie informacji gospodarczych i obowiązek przyjmowania informacji gospodarczych od wierzyciela, z którym biuro informacji gospodarczych zawarło tę umowę i organ nie wskazał, dlaczego do realizacji tego prawa lub obowiązku miałoby być konieczne przetwarzanie danych osobowych skarżącego. Organ nie wskazał, dlaczego przetwarzanie danych osobowych skarżącego miałoby być niezbędne dla wykonania uprawnień z art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych. To nie przetwarzanie danych osobowych skarżącego ma być niezbędne (jak chce organ). Powoływanie się przez organ na art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych byłoby właściwe tylko wówczas, gdyby zawarcie umowy o udostępnienie informacji gospodarczych było możliwe jedynie w razie zapewnienia możliwości przetwarzania danych osobowych skarżącego. Art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych w żadnym przypadku (zwłaszcza w niniejszej sprawie) nie może być źródłem uprawnienia lub obowiązku, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. W dalszej części stwierdził, że istotą postępowania administracyjnego jest zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. Doznaje ona wprawdzie ograniczenia w przepisie art. 21 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, który stanowi, że strona może zwrócić się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nieostateczną, ale ograniczenie to nie może prowadzić do zaniechania dopełnienia przez tenże organ obowiązku ponownego przeprowadzenia pełnego, merytorycznego postępowania, ponownej oceny dowodów, przeanalizowania w sposób rzeczowy wszelkich argumentów i opinii, a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie skarżący otrzymał tylko jednokrotnie wyrażone przez organ (w wyniku ponownego rozpoznania sprawy) stanowisko merytoryczne. Skoro organ przyznał w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, że wydał pierwotnie błędną decyzję o umorzeniu postępowania w całości, to powinien był uchylić tą decyzję w całości i orzec merytorycznie w I instancji. Orzeczenie zaś merytoryczne tylko na etapie ponownego rozpoznania sprawy pozbawiło skarżącego, gwarantowanego mu przepisem art. 12 k.p.a., dwuinstancyjnego rozpoznania jego sprawy. Co więcej, wadliwe (poprzez wykazaną powyżej niepełność rozważań dotyczących art. 12 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych) uzasadnienie decyzji zapadłej w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, może uniemożliwić sądowi administracyjnemu, rozpoznającemu niniejszą skargę, ową "rekonstrukcję zasadniczego ogniwa procesu stosowania prawa przez organ".

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie skargi skarżącego odpowiadało schematowi dwuinstancyjności postępowania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w pierwszej instancji, podczas którego to organ kilkakrotnie zwracał się do K. celem odebrania wyjaśnień i ustalenia stanu faktycznego oraz wobec ustalenia, iż kwestionowany przez skarżącego proces przetwarzania jego danych osobowych przez K. nie ma miejsca, w związku z bezprzedmiotowością tego postępowania, orzekł o jego umorzeniu. Na skutek wniesionego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych będący organem II instancji w stosunku do wydawanych przez siebie rozstrzygnięć, opierając się na zgromadzonym w aktach w toku postępowania w I instancji materiale dowodowym, dokonał analizy przedstawionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów co do ich zasadności. Co zostało już wskazane, z uwagi na trafność zarzutów i wątpliwości skarżącego co do zgromadzonego materiału dowodowego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podjął decyzję o przeprowadzeniu z urzędu dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W tym celu organ podjął szereg czynności, w wyniku których dokonał właściwego ustalenia stanu faktycznego zasygnalizowanej sprawy. Dysponując tak zgromadzonym materiałem dowodowym, organ odwoławczy ponownie rozstrzygnął sprawę administracyjną, biorąc pod uwagę ustalone okoliczności sprawy i odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu. Mając na uwadze powyższą argumentację, w ocenie organu, w toku postępowania administracyjnego zainicjowanego skargą skarżącego, nie uchybił on zasadzie wyrażonej w art. 15 k.p.a. Ponadto, wbrew stanowisku skarżącego o naruszeniu art. 7, 8, 9, 11, 12, 35 § 3, 36 § 1 i 80 k.p.a., wskazano że organ przeprowadził to postępowanie w sposób uwzględniający zasady ogólne Kodeksu postępowaniu administracyjnego. Na każdym etapie postępowania skarżący był przez organ należycie i wyczerpująco informowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak i w granicach swoich aktualnych możliwości w toku tego postępowania organ działał wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami i orzekł na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Co zaś tyczy się zarzutów z art. 35 § 3, 36 § 1, wskazano iż okoliczność, czy organ dopuścił się w tym procesie zwłoki w załatwieniu sprawy w terminie i względnie, czy uczynił zadość obowiązkowi poinformowania skarżącego o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, będzie przedmiotem kontroli dokonanej w odrębnym postępowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Również Krajowy [...] S.A. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne, zaakcentował warunki przekazywania informacji do biura informacji gospodarczej, wskazując na brzmienie art. 14 ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych i konstatując, że przesłanki owe zostały spełnione.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2014 r. skarżący nie zgodził się z powyższym stanowiskiem i stwierdził jednocześnie, że [...] Sp. z o. o. do chwili obecnej nie wystąpił przeciwko niemu z pozwem o zapłatę.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r. skarżący rozszerzył zarzuty skargi, wskazując na naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych poprzez niewydanie przez organ decyzji nakazującej przywrócenie stanu zgodnego z prawem, tj. usunięcie jego danych osobowych z wszelkich rejestrów, baz danych i zbiorów danych prowadzonych przez K., mimo iż do skarżącego nie wystosowano wezwania do zapłaty, o czym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 3 tej ostatniej ustawy.

Z kolei Krajowy [...] w piśmie z dnia [...] października 2014 r. podtrzymało swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. z 2002 r. Dz. U. Nr 101, poz. 926 ze zm.), przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Natomiast według art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnieniu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 ze zm.), wierzyciel może przekazywać do biura informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeżeli zawarł z biurem umowę o udostępnianie informacji gospodarczych, zaś w myśl art. 7 ust. 1, przedmiotem działalności gospodarczej biura jest pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych, polegające na przyjmowaniu informacji gospodarczych od wierzycieli, przechowywaniu i ujawnianiu tych informacji.

Skoro zatem [...] Sp. z o. o. zawarła w dniu [...] maja 2011 r. z Krajowym [...] S. A. umowę o udostępnianiu informacji publicznej, to – co do zasady – mogła przekazać K. informacje o zobowiązaniu skarżącego M. S., wynikającym z faktury VAT [...] na kwotę [...] zł celem ich przetwarzania. Z tego mianowicie powodu, że mocą art. 2 ust. 1 pkt 4) ustawy o udostępnieniu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, przez informacje gospodarcze rozumie się dane dotyczące zobowiązania pieniężnego w zakresie:

a) tytułu prawnego,

b) kwoty i waluty,

c) kwoty zaległości,

d) daty powstania zaległości,

e) informacji o postępowaniach dotyczących zobowiązania,

f) informacji o kwestionowaniu przez dłużnika istnienia całości lub części zobowiązania,

g) daty wysłania listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi do rąk własnych wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura informacji gospodarczej, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura,

h) informacji o zbyciu wierzytelności,

i) innych informacji przekazanych w trybie i na zasadach określonych w art. 18.

Dodać jednak w tym miejscu należy, że w myśl art. 14 ust. 1 ustawy, wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy są spełnione łącznie następujące warunki:

1) zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy o kredyt konsumencki oraz umów, o których mowa w art. 1871 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.);

2) łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika będącego konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 200 złotych oraz są one wymagalne od co najmniej 60 dni;

3) upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi będącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika będącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu – na adres miejsca zamieszkania, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.

Natomiast zgodnie z ust. 4 pkt 1 tegoż przepisu, biuro nie przyjmuje informacji gospodarczej o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem przekazanej niezgodnie z ust. 1.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się wezwanie do zapłaty z dnia [...] czerwca 2011 r. adresowane do M. S. (wg wzoru Krajowego [...]) kwoty [...] zł wynikającej z faktury VAT [...], jednakże – zdaniem Sądu – jest ono wadliwe i w konsekwencji K. nie mógł przyjąć od wierzyciela tej informacji, bowiem nie została spełniona przesłanka z cytowanego już wyżej art. 14 ust. 1 pkt 3) ustawy.

Uzasadniając zaś wadliwość wezwania do zapłaty wskazać należy, że zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że wezwanie do zapłaty nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy. Zatem może zostać złożone w sposób wyraźny lub dorozumiany. Można go dokonać ustnie bądź pisemnie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 1972 r. sygn. akt III CRN 2/72, wezwanie do wykonania świadczenia nie wymaga żadnej szczególnej formy, wystarczy jeśli wierzyciel wyrazi w sposób dostateczny przez swoje zachowanie swoją wolę, aby dłużnik spełnił świadczenie (publ. LEX nr 7184). Zatem skoro wierzyciel ma wyrazić swoją wolę, to wezwanie ma charakter oświadczenia woli złożonego dłużnikowi przez wierzyciela. Wobec powyższego winno spełniać warunki formalne każdego pisma procesowego, o którym mowa w art. 126 § 1 k.c. Stąd też powinno zawierać oznaczenie dłużnika, do którego jest skierowane, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności, jak również podpis. Innymi słowy mówiąc, wezwanie do zapłaty przez dłużnika musi pochodzić od wierzyciela i winno to w sposób jednoznaczny wynikać z wezwania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wysłano wskazane już wyżej wezwanie do zapłaty sporządzone – jak wynika z "określenia wierzyciela" przez [...], ul. [...] [...], [...] S., jednakże mimo, że na druku z K. znajduje się rubryka "pieczęć i podpis wierzyciela", to brak w nim zarówno pieczęci, jak i samego podpisu wierzyciela (k. 100 akt adm.) Zatem ów brak uniemożliwia skuteczne ustalenie woli wierzyciela, skoro nie złożył pod nim swojego podpisu. Skoro zaś tak, to nie można uznać, że została spełniona przesłanka wezwania do zapłaty. Tym bardziej jest to zasadnie, że skarżący M. S. kwestionuje przedmiotowe zobowiązanie.

W tej sytuacji więc, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien był sprawdzić, od kogo pochodzi owo wezwanie do zapłaty, a skoro tego nie uczynił, to rozpoznając na nowo sprawę ustali więc, czy rzeczywiście wierzyciel wezwał skutecznie M. S. do zapłaty, zaś przy braku wezwania winien nakazać usunięcie przez Krajowy [...] S.A. danych osobowych skarżącego, w myśl art. 18 ust. 1 pkt 6) ustawy o ochronie danych osobowych.

Dodać w tym miejscu należy skarżącemu, że – wbrew zarzutowi – nie została naruszona zasada wyrażona w art. 15 k.p.a., z tego mianowicie powodu, że do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy różni się od odwołania tym, że nie ma on konstrukcji względnie dewolutywnej, bowiem jest rozpoznawany przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję. Nie mają zatem zastosowania przepisy art. 129 § 1, art. 132, art. 133 oraz art. 138 § 2 i 3 k.p.a., a zatem nie można zarzucać, że została naruszona zasada dwuinstancyjności.

Wskazać również należy skarżącemu, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest władny do dokonywania oceny prawidłowości umowy i powstałych na tym gruncie sporów, gdyż właściwość rzeczową w tym zakresie posiadają jedynie sądy powszechne.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec jak w sentencji wyroku.