Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 85/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 ust. 1 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 5, art. 20 par. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.
article: art. 133 par. 1, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Odpowiedzialność, o której mowa w art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, obejmuje także zobowiązania podatkowe powstałe po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, do czasu ogłoszenia upadłości. Dopiero wówczas, na skutek ogłoszenia upadłości, upadły traci z samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości. Data złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie ma wobec tego wpływu na powstania odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., gdyż członek zarządu nadal - do czasu ogłoszenia upadłości - zarządza spółką.

TEZY

Odpowiedzialność, o której mowa w art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, obejmuje także zobowiązania podatkowe powstałe po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, do czasu ogłoszenia upadłości. Dopiero wówczas, na skutek ogłoszenia upadłości, upadły traci z samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości. Data złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie ma wobec tego wpływu na powstania odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., gdyż członek zarządu nadal - do czasu ogłoszenia upadłości - zarządza spółką.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Stanik Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 17 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Marcina Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 października 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1066/04 w sprawie ze skargi Marcina Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 kwietnia 2004 r., (...) w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Marcina Ł. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 3.600 zł /słownie: trzy tysiące sześćset/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 października 2005 r. /III SA/Wa 1066 /04/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Marcina Ł. /zwanego dalej skarżącym/ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 2 kwietnia 2004 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. "A." m.in. w okresie od października 2000 r. do sierpnia 2003 r. Spółka ta za miesiące: październik - grudzień 2000 r., marzec - październik 2001 r., luty - kwiecień oraz czerwiec - sierpień 2002 r. złożyła deklaracje dotyczące podatku od towarów i usług /VAT-7/, lecz nie zapłaciła wynikających z nich należności podatkowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-B., decyzją z dnia 11 grudnia 2003 r., orzekł o odpowiedzialności podatkowej Marcina Ł. za powyższe zaległości podatkowe oraz za odsetki w łącznej wysokości 587.892,94 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji powołał się na art. 116 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, że zostały spełnione pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Podkreślił, że skarżący nie wykazał przesłanek ekskulpujących go od tej odpowiedzialności, gdyż wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero 10 kwietnia 2002 r., a więc później niż to wynikało z art. 5 par. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe /t.j. Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./, nie wszczęto także postępowania układowego jak również nie wskazano mienia, z którego byłaby możliwa egzekucja zaległości. Dyrektor Izby Skarbowej w W., utrzymując w mocy powyższą decyzję, podzielił stanowisko organu I instancji, że żadna przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie została w powyższej sprawie spełniona. Podkreślił, że wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony ze znacznym upływem terminu wynikającego z przepisów Prawa upadłościowego, a z oceny okoliczności faktycznych wynikało, że nie można było uznać zaprzestania spłacania długów od 2000 r. za krótkotrwałe, bowiem zadłużenie sukcesywnie wzrastało dochodząc w dniu 31 grudnia 2001 r. do kwoty 5.323.945,16 zł. Ponadto - jak zaznaczył Dyrektor Izby Skarbowej - skarżący nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu w terminie upadłości oraz nie wskazał mienia, z którego byłaby możliwa egzekucja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę wniesioną na powyższą decyzję, podkreślił w uzasadnieniu wyroku, że ustalone w tej sprawie okoliczności faktyczne - poza ustaleniami dotyczącymi momentu zaprzestania spłacania długów przez Spółkę "A.", a co za tym idzie zachowania terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości - nie były przez skarżącego kwestionowane. Sąd uznał za niezasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 108 par. 1 i art. 116 Ordynacji podatkowej i podkreślił, że przewidziany w art. 116 Ordynacji podatkowej "właściwy czas do złożenia wniosku o ogłoszenia upadłości", to termin o którym mowa w art. 5 par. 1 Prawa upadłościowego, tj. dwa tygodnie od dnia zaprzestania spłacania długów. Ponieważ - jak zauważył Sąd - wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w dniu 10 kwietnia 2002 r., to dla uznania, że złożono go z zachowaniem terminu, stan zaprzestania musiałby nastąpić dopiero 26 marca 2002 r. Tymczasem, jak wynikało z akt sprawy, zadłużenie spółki rosło od 2000 r., osiągając na koniec 2001 r. kwotę przekraczającą 5 mln. zł. przy czym samo tylko zadłużenie wobec urzędu skarbowego /bez odsetek/ wynosiło 453.501 zł. Za bezzasadne w tym kontekście Sąd uznał twierdzenia skarżącego, że wcześniejsze zaległości miały charakter krótkotrwałego zaprzestania spłacania długów i że nie było obowiązku do wystąpienia z wcześniejszym wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki. Sąd podkreślił, że przesłanką upadłości jest trwała niewypłacalność przedsiębiorcy, co nie może być zawsze utożsamiane z całkowitym zaprzestaniu długów. Niewypłacalność przedsiębiorcy w rozumieniu art. 1 par. 1 Prawa upadłościowego polega na niemożności jednoczesnego spłacenia wszystkich długów, gdyż postępowanie upadłościowe służy zaspokajaniu równoprawnie interesów wszystkich wierzycieli. Za zupełnie niezrozumiały Sąd uznał zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP polegający na "wydaniu decyzji z naruszeniem jednej z podstawowych zasad państwa prawa, tj. pewności obywatela co do prawa i ochrony praw nabytych". Skarżący nie wykazał bowiem, że nabył jakiekolwiek prawa chroniące go przed odpowiedzialnością za zaległości spółki "A.". W ocenie Sądu nie można było także przyjąć, że zaskarżona decyzja naruszała zasadę pewności prawa, gdyż zasady odpowiedzialności za zaległości spółki z o.o. i obowiązki w zakresie zgłaszania upadłości wynikały wprost z przepisów prawa, zaś błędne przekonanie odpowiedzialnej osoby o zakresie jej odpowiedzialności czy przesłankach ekskulpujących nie może stanowić o naruszeniu zasady pewności prawa. Niezasadne także w ocenie Sądu były zarzuty naruszenia art. 122, art. 187 par. 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż w toku postępowania prowadzonego przez organ I i II instancji wykazano wszystkie przesłanki odpowiedzialności prezesa zarządu spółki /skarżącego/ za jej długi. Organy te - jak zaznaczył Sąd - oceniły także podnoszone przez skarżącego okoliczności, które miałyby uwalniać go od tej odpowiedzialności i ocena ta nie naruszała zasady swobodnej oceny dowodów. Ponadto przedmiotem sporu były nie tyle ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, co ich subsumcja do obowiązującego stanu prawnego i w świetle zebranych dowodów zastosowanie przez organy podatkowe art. 116 Ordynacji podatkowej i art. 5 Prawa upadłościowego było zgodne z prawem. W końcowej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że nie mógł stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji zarzut nierozpoznania i nie poddania przez organ II instancji gruntownej analizie wszystkich zarzutów odwołania. Zbyt lakoniczne, zdaniem skarżącego, odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania i do podnoszonej /w części zupełnie niezrozumiałej/ argumentacji nie było - według Sądu - naruszeniem prawa procesowego w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a., gdyż nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej spółki zaskarżył powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Autor skargi kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi, że został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 2 Konstytucji w związku z art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że złożenie przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości nie skutkowało powstaniem co do jego osoby uprawnienia do skutecznej ochrony przed odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki, powstałe bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku, a zwłaszcza powstałe już po jego zgłoszeniu, co powodowało naruszenie jednej z podstawowych zasad państwa prawa, tj. pewności obywatela co do prawa i ochrony praw nabytych;

2. art. 108 par. 1 i art. 116 Ordynacji podatkowej, przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że powstała odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki z o.o "A.", mimo, że Zarząd Spółki złożył stosowny wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w art. 5 par. 1 Prawa upadłościowego, zwłaszcza w zakresie zobowiązań podatkowych za okres marzec - kwiecień 2002 r. oraz czerwiec - sierpień 2002 r., zważywszy na fakt, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z o.o "A." został złożony w dniu 10 kwietnia 2002 r., a więc jeszcze przed powstaniem zaległości podatkowych.

Nadto autor skargi kasacyjnej zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 p.p.s.a., polegającym na nieuwzględnieniu przy rozpoznaniu niniejszej sprawy przez Sąd I instancji całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy - w tym okoliczności wynikających z faktu zgłoszenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłość spółki z o.o "A." w dniu 10 kwietnia 2002 r., a więc jeszcze przed powstaniem znacznej części zobowiązań podatkowych objętych zaskarżonym wyrokiem oraz poprzedzającymi go decyzjami organów skarbowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że orzeczenie o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, w tym za zobowiązania powstałe po dniu zgłoszenia wniosku o upadłość, naruszało jego prawa wynikające z art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Zarzucił także, że Sąd błędnie przyjął, że powstanie zaległości w wypełnianiu przez Spółki jej zobowiązań podatkowych, nawet w niewielkim zakresie, było równoznaczne z zaprzestaniem płacenia długów i tym samym winny skutkować złożeniem przez jej Zarząd wniosku o upadłość w terminie 14 dni od ich powstania. Autor skargi kasacyjnej argumentował, że samo zaprzestanie płacenia części zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego nie oznaczało zaprzestanie płacenia długów w rozumieniu art. 5 Prawa upadłościowego, skoro konto spółki z o.o. "A." przestało wykazywać obroty dopiero od lipca 2002 r., podczas gdy wniosek o ogłoszenie upadłości złożony został już w dniu 10 kwietnia 2002 r., czyli jeszcze przed dniem całkowitego zaprzestania płacenia długów przez spółkę. Zarząd spółki, składając wniosek, działał zgodnie z dyspozycją art. 5 Prawa upadłościowego, będąc tym samym przekonanym, że jego zachowanie, wypełniające nakaz wynikający ze wskazanego przepisu, konstytuuje jednocześnie ochronę przed ewentualną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki. Autor skargi kasacyjnej zarzucił, że pomimo wskazanego powyżej przekonania co do skutków złożenia wnioski organy podatkowe pozbawiły skarżącego słusznie nabytej ochrony, podważając, mimo braku podstaw do takiego działania, skuteczność i prawidłowość złożonego przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "A.". Podkreślił, że Sąd powielił stanowisko organów skarbowych, że powstanie jakichkolwiek zaległości podatkowych jest równoznaczne z zaprzestaniem płacenia długów i że takie działanie w oczywisty sposób nie znajdowało potwierdzenia w stanie faktycznym niniejszej sprawy oraz w przepisach Ordynacji podatkowej. Zdaniem autora skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku w sposób oczywisty zabrakło chociażby jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd I instancji do podniesionego powyżej faktu, że znaczna część przedmiotowej należności powstała już po zgłoszeniu przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości.

Dyrektor Izby Skarbowej nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż w zaskarżonym wyroku nie naruszono żadnego ze wskazanych jako podstawy kasacyjne przepisów.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 133 par. 1 p.p.s.a., należy na wstępie zauważyć, że - wedle argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej - do jego naruszenia doszło na skutek nieuwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny całokształtu okoliczności sprawy i powielenia stanowiska organów podatkowych, że "powstanie jakichkolwiek zaległości podatkowych było równoznaczne z zaprzestaniem płacenia długów", a także na skutek braku odniesienia się przez Sąd do faktu, że znaczna część zaległości powstała już po zgłoszeniu przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości.

W związku z tak sformułowanym zarzutem zauważyć należy, że powołany wyżej art. 133 par. 1 p.p.s.a. stanowi, między innymi, że sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy /chyba, że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 par. 2 p.p.s.a/. Oznacza to nałożenie na sąd obowiązku rozstrzygania sprawy na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności i jednocześnie zakaz uwzględniania przy orzekaniu okoliczności powstałych później lub nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Za naruszenie tego przepisu nie można więc uznać zaakceptowania przez sąd, jako zgodnej z przepisami postępowania, oceny materiału dowodowego oraz przyjęcie za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny, nawet gdyby stanowisko sądu było błędne i nie uwzględniało całości materiału dowodowego sprawy. Wadliwość taka mogłaby uzasadniać zarzut naruszenia innych przepisów postępowania, jednak nie zostały one powołane jako podstawa kasacyjna w niniejszej sprawie. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 133 par. 1 p.p.s.a. nie może być uznany za uzasadniony /analogicznie NSA w wyroku z dnia 17 maja 2005 r., FSK 1812/04 - nie publ./.

Ponieważ skarżący nie zarzucił naruszenia przez sąd I instancji innych przepisów postępowania, należy przyjąć, że skutecznie nie zakwestionował prawidłowości zaaprobowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleń faktycznych, które poczyniły w tej sprawie organy podatkowe. Ustalenia te należy zatem uznać za wiążące w sprawie przy ocenie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, zaś ich treść jest taka, że spółka z o.o. "A." zaprzestała płacenia długów już w listopadzie 2000 r. i że wobec tego wniosek złożony w dniu 10 kwietnia 2002 r. "nie był złożony we właściwym czasie".

Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 2 Konstytucji w związku z art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej - skarżący wywodzi, że brak było podstaw do przeniesienia na niego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. "A.", które powstały bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o upadłość spółki i że sam fakt złożenia takiego wniosku winien skutkować powstaniem co do jego osoby uprawnienia do skutecznej ochrony przed odpowiedzialnością podatkową. W podobny sposób został sformułowany zarzut naruszenia art. 108 par. 1 i art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Skarżący argumentuje w tym przypadku, że złożył wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie określonym w art. 5 par. 1 Prawa upadłościowego, zwłaszcza w zakresie zobowiązań podatkowych powstałych po złożeniu wniosku.

Zarzuty te uznać należy za nieuzasadnione.

Okoliczność, że skarżący kwestionuje prawidłowość wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest jeszcze równoznaczna z naruszeniem przez tenże Sąd wskazanych w skardze przepisów konstytucyjnych. Subiektywna ocena, że orzeczenie sądowe jest nietrafne bądź niesprawiedliwe nie oznacza, że jego wydanie nastąpiło z naruszeniem przez Sąd art. 2 Konstytucji RP.

Stosownie do art. 116 ust. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli spółka spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie, gdy dana osoba była członkiem jej zarządu, a egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, to osoba ta może się zwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe /lit. "a"/ albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jej winy /lit. "b"/ albo wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa /lit. "c"/.

Powyższe unormowanie, ustanawiając subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe, obok odpowiedzialności za nie samej spółki, daje Skarbowi Państwa dodatkową gwarancję uzyskania należnych świadczeń podatkowych, a jego celem jest obciążenie członków zarządu obowiązkiem wyrównania uszczerbku poniesionego w tym zakresie wskutek ich zawinionego działania. Wykładnia omawianego przepisu powinna uwzględniać wobec tego przede wszystkim funkcję ochrony praw Skarbu Państwa - podmiotu uprawnionego do uzyskania należności podatkowych. Funkcja ta jest jednocześnie funkcją postępowania upadłościowego, w szczególności w sytuacji, gdy wiadomo już, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich wierzycieli w całości. Za przyjęciem takiego rozumienia przedstawionych wyżej przepisów przemawia dodatkowo wynikający z art. 116 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ciężar dowodu: ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu. Świadczą o tym słowa: "(...) chyba, że członek zarządu wykaże, że właściwym czasie zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości". Wykazanie, że członek zarządu "we właściwym czasie" zgłosił wniosek powinno być jednoznacznie przez niego udowodnione.

Przepis art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej nie odwoływał się wprost do terminów wymienionych w art. 5 prawa upadłościowego, lecz posługiwał się niedookreślonym pojęciem "zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie". W związku z tym, przy ocenie, czy w okolicznościach danej sprawy wniosek o upadłość zgłoszony został "we właściwym czasie", nie można ograniczyć się wyłącznie do ustalenia obiektywnego momentu zaistnienia przesłanek zgłoszenia wniosku o upadłość i odniesienia do niego terminu wskazanego w art. 5 prawa upadłościowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być zatem uznany za zgłoszony we właściwym czasie, gdy wykazane zostało, że zgłaszając go zarząd /członek zarządu/ uczynił ze swej strony wszystko, by nie dopuścić do zniweczenia celu postępowania upadłościowego poprzez stworzenie sytuacji, w której niektórzy wierzyciele są zaspakajani kosztem innych. Przesłanka ta jest spełniona w szczególności, gdy zarząd /członek zarządu/, który po objęciu swej funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania układowego oraz że czynność taka nie została dokonana, niezwłocznie złoży odpowiedni wniosek /analogicznie: wyrok NSA z dnia 5 maja 2005 r. FSK 1663/04 - nie publ./.

Nie może budzić wątpliwości to, że członkowie zarządu spółki z o.o. odpowiadają za zaległości podatkowe powstałe przed zaistnieniem przesłanek do ogłoszenia upadłości względnie przed zgłoszeniem wniosku o upadłość. Z uwagi na przedstawiony wyżej cel przepisów, odpowiedzialność, o której mowa w art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej, obejmuje także zobowiązania podatkowe powstałe po spełnieniu się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, do czasu ogłoszenia upadłości. Dopiero wówczas, na skutek ogłoszenia upadłości, upadły traci z samego prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości .../art. 20 par. 1 Prawa upadłościowego/. Data złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie ma wobec tego wpływu na powstania odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., gdyż członek zarządu nadal - do czasu ogłoszenia upadłości - zarządza spółką. Wykładnia językowa art. 116 ust. 1 pkt 1 lit. "a" w powiązaniu z treścią art. 116 par. 2 Ordynacji podatkowej /"Odpowiedzialność członków zarządu, określona w par. 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu"/ prowadzi do jednoznacznego wniosku, że chodzi w nim o te zaległości, które powstały "w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu" bez ograniczeń związanych z momentem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Gdyby zaś wolą ustawodawcy było zawężenie zakresu tej odpowiedzialności tylko do zobowiązań istniejących w chwili spełnienia się przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub w chwili zgłoszenia tego wniosku, to dałby temu wyraz przez zawężenie ujętego tak szeroko w art. 116 par. 1 ust. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej zakresu odpowiedzialności. Pogląd prezentowany w skardze kasacyjnej skutkowałby tym, że działania członków zarządu powodujące obniżenie potencjału majątkowego spółki i zaciąganie dalszych zobowiązań po zaistnieniu przesłanek do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pozostawałyby bez żadnej sankcji /por. także: uchwała SN z dnia 25 listopada 2003 r., III CZP 75 /03 - OSNC 2005 nr 1 poz. 3 oraz wyrok SN z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 793/00 - OSNC 2003 nr 2 poz. 22/.

Z wyżej podanych przyczyn postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły być uwzględnione, a skarga ta podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a., określając ich wysokość na podstawie par. 6 pkt 7 w związku z par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. "a" oraz par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.