Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1704/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. w dniu [...] r., Nr [...] , przyznajacą R. O. płatności za rok 2009 w wysokości [...] zł, w tym:

- jednolita płatność obszarowa w wysokości [...] zł,

- uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł,

- uzupełniajaca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości [...] zł.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

R. O. ubiegał się o przyznanie płatności obszarowych na rok 2009 i w tym celu złożył w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności wraz z dwunastoma załącznikami graficznymi oraz zaświadczeniem potwierdzającym, że był posiadaczem konia. Wniosek zawierał deklarację szesnastu działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] w województwie śląskim, powiecie myszkowskim, gminie Z. , działkach ewidencyjnych nr [... ] w województwie śląskim, powiecie myszkowskim, gminie Z. oraz działkach ewidencyjnych nr [...] w województwie śląskim, powiecie myszkowskim, gminie Z. .

Wniosek ten podlegał kontroli zgodności i kompletności.

W wyniku czynności kontrolnych ustalono, że do płatności nie kwalifikuje się działka rolna A (na działce ewid. nr [...] o powierzchni [...] ha) i działka rolna B (na działce ewid. nr [...] o powierzchni [...] ha), bowiem całe te działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień [...] r. Na podstawie protokołu z rozprawy administracyjnej stwierdzono także, iż R. O. nie użytkował w 2009 r. (a więc nie był posiadaczem) działek ewidencyjnych nr [...] , skoro świadkowie zeznali, że w dniu [...] r. działki te znajdowały się w bezumownym posiadaniu R. H. . W konsekwencji powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła [...] ha. Z uwagi na to, że różnica między powierzchnią zadeklarowaną ([...] ha) a powierzchnią stwierdzoną ([...] ha) przekroczyła 20% początkowej powierzchni kwalifikowanej, organy administracji odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanych płatności, zaś jako podstawę takiego rozstrzygnięcia wskazały art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 18, ze zm.; dalej powoływane jako "rozporządzenie nr 796/2004"). Na zmianę tego stanowiska nie wpłynęły argumenty podnoszone przez stronę w toku postępowania administracyjnego, że: 1) odnośnie działek nr [...] doszło do błędnego wskazania numerów ewidencyjnych rzeczywiście uprawianych przez stronę działek, tj. działek o numerach 76, 77, 82 i 83; 2) działki ewidencyjne nr [...] zostały bezprawnie zawładnięte przez R. H. , przez co uniemożliwiono uprawnionemu podmiotowi (R. O.) korzystania z tych gruntów, zaś taki przejściowy brak posiadania tychże działek nie powinien uniemożliwiać uzyskania przez wnioskodawcę płatności do nich.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich i płatności uzupełniających na rok 2009. Powołując regulacje unijne wskazał, że różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią kwalifikowaną przekracza 20% początkowej powierzchni kwalifikowanej co w danym roku powoduje odmowę przyznania płatności.

R. O. wniósł do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. odwołanie od decyzji z dnia [...] r. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną.

Strona skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i wniosła skargę na tę decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 2041/10 uchylił decyzję organu drugiej instancji. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył prawo w zakresie wyliczenia powierzchni działek rolnych, co do zadeklarowanych działek ewidencyjnych nr [...] oraz uznania posiadania działek ewidencyjnych nr [...] .

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1693/11 oddalił skargę kasacyjną.

NSA zauważył, że odnośnie działek ewidencyjnych nr [...] przedwczesny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, który może być sformułowany wówczas, gdy stan faktyczny został ustalony w sposób niewadliwy.

Natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, wobec ustaleń poczynionych na działkach ewidencyjnych o nr [...] , okazał się w ocenie NSA zasadny.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej prowadzone jest na wniosek rolnika, który spełnia łącznie następujące przesłanki:

a) posiada w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż [...] ha;

b) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, tj. w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek;

c) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 kc. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany został pogląd, że ustawodawca - wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku - odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada w dniu 31 maja wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela,

- dzierżawca gruntu rolnego,

- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę ).

Przytoczona regulacja omawianego zagadnienia wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego i dotyczy pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Na gruncie omawianych przepisów jest oczywistym, że ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako wynikająca jedynie z tytułu prawnego wnioskodawcy, na podstawie którego wynika posiadanie zgłoszonych we wniosku gruntów rolnych. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego wykonywanie zabiegów agrotechnicznych. Z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że faktycznym posiadaczem działek nr [...] , utrzymującym je zgodnie z normami, był w 2009 r. Pan R. H. . Organ prawidłowo uznał, że jest on uprawniony do płatności obszarowych w 2009 r. Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zrekonstruował treść normy prawnej wynikającej z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Przytoczone przez Sąd pierwszej instancji tezy wyroków Sądu Najwyższego dotyczą roszczeń o ochronę naruszonego posiadania i nie mają zastosowania na gruncie omawianej ustawy.

Trafność zarzutu naruszenia prawa materialnego, które miało zastosowanie na gruncie ustaleń faktycznych poczynionych odnośnie działek ewidencyjnych nr [...] – nie mogła jednak doprowadzić w niniejszej sprawie do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji uchylił bowiem zaskarżoną decyzję również z powodu naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania w zakresie ustaleń związanych z działkami ewidencyjnymi nr [...] , zaś organ administracji nie zakwestionował w skardze kasacyjnej tego stanowiska.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. organ drugiej instancji uchylił w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. .

Po ponownej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przyznania płatności ustalono (odmiennie niż poprzednio), że działki ewidencyjne nr 81 i 75 objęte deklaracją strony nie podlegają wyłączeniu z płatności na podstawie art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.

Z kolei, w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] stwierdzono, że znajdowały się w 2009 r. w posiadaniu R. H. i jednolita płatność obszarowa do tych powierzchni nie przysługuje.

W postępowaniu przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w M. ustalono:

- powierzchnia deklarowana przez stronę do jednolitej płatności obszarowej to łącznie [...] ha, powierzchnia stwierdzona uprawniona do płatności to [...]ha, stwierdzona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do tej płatności a stwierdzoną wynosi 1,76 ha, co stanowi 8,23 % powierzchni stwierdzonej.

- powierzchnia deklarowana do uzupełniającej płatności obszarowej to [...]ha, powierzchnia stwierdzona to [...]ha, procentowa różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną do tej płatności a stwierdzoną wynosi [...] ha - nie przekracza [...]ha i stanowi 0,1779 % powierzchni stwierdzonej.

- we wniosku została zadeklarowana powierzchnia [...]ha trwałych użytków zielonych (JPO, TUZ), powierzchnia stwierdzona trwałych użytków zielonych wynosi [...]ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i w rejestrze koniowatych wyliczona na podstawie § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.) liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi 0,80 DJP, a powierzchnia maksymalna została ustalona na podstawie § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą wynosi [...]ha.

Wobec powyższych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzją nr [...] z dnia [...]r. przyznał R. O.:

- jednolitą płatność obszarową do powierzchni stwierdzonej tj. 21,38 ha pomniejszoną o sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni;

- uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni deklarowanej;

- płatność zwierzęcą do powierzchni [...] ha zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 nie większej jednak niż wyznaczona powierzchnia maksymalna.

Pełnomocnik strony wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że w rozpatrywanej sprawie wykluczenie z płatności z działek rolnych położonych w granicach działek ewidencyjnych nr [...] jest niesłuszne ponieważ R. O. dysponuje tytułem prawnym do tych działek, natomiast R. H. zawładnął gruntem bezprawnie. Strona zarzuca, iż nie został w tym zakresie wyczerpująco wyjaśniony stan faktyczny, co prowadzi do przedwczesnych ustaleń będących postawą zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy po ponownej weryfikacji akt sprawy przede wszystkim wskazał na przepisy art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.). Zauważył, że jednolita płatność obszarowa przysługuje tylko do tych gruntów, które są w posiadaniu wnioskodawcy będącego jednocześnie rolnikiem utrzymującym grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy. Posiadanie powinno istnieć w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek. Poza posiadaniem ustawodawca wymaga również utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co dodatkowo wskazuje na konieczność faktycznego, rzeczywistego posiadania (władania gruntami). Wskazał, że nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Faktycznym posiadaczem działek nr [...] , utrzymującym je zgodnie z normami był w 2009 r. R. H. co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Wobec powyższego uznał za zasadne rozstrzygnięcie i argumentację organu pierwszej instancji czemu dał wyraz w decyzji nr [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] r.

R. O. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. i w konsekwencji uchylenie poprzedzającej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...]r. oraz przekazanie sprawy o ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zarzucającł naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

W skardze zarzucił organowi błędne ustalenia i wybiórczą ocenę materiału dowodowego co do wykluczenia z powierzchni deklarowanej działek nr [...] , które dzierżawił R. O., natomiast władanie gruntem przez R. H. było bezprawne i jako takie nie miało prawnego oparcia

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi nie znajdując w niej podstaw do zmiany swego stanowiska. Uznał bowiem, że zarzuty podniesione zarówno w piśmie odwoławczym jak i powtórzone w skardze przez R. O. nie zasługują na uwzględnienie, a dokumentacja i cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Należy przy tym zauważyć, że tylko prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy daje podstawę do stosowania norm prawa materialnego.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem można organom skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, na wstępie przypomnieć należy, że wyrokiem z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 2041/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. z dnia [... ] r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...] r., [...] , którą odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy należało zatem mieć na uwadze regulację prawną zawartą w art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1328/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić także należy, że po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., bowiem po myśli art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strona doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2011 3 k.p.a.r., sygn. akt I OSK 1241/10, - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W powołanym wyroku z 13 grudnia 2010 r. WSA w Gliwicach uznał, że organ odwoławczy naruszył prawo w zakresie wyliczenia powierzchni działek rolnych, co do zadeklarowanych działek ewidencyjnych nr [...] oraz uznania posiadania działek ewidencyjnych nr [...] .

Z kolei, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną organu stwierdził, że Sąd pierwszej instancji uznał zaskarżoną decyzję w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] za wydaną przedwcześnie z naruszeniem prawa procesowego tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopełnił ustawowego obowiązku rozpatrzenia znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Wnoszący skargę kasacyjną organ nie zakwestionował tych konstatacji, gdyż nie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenia przepisów prawa procesowego.

Natomiast w ocenie NSA zarzut naruszenia prawa materialnego, wobec ustaleń poczynionych na działkach ewidencyjnych nr [...] okazał się zasadny.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, postępowanie w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej prowadzone jest na wniosek rolnika, który spełnia łącznie następujące przesłanki:

a) posiada w dniu 31 maja danego roku grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, o łącznej powierzchni działek rolnych nie mniejszej niż 1ha;

b) utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami, tj. w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek;

c) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

NSA wskazał, że ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, rozróżniając posiadanie samoistne i zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 kc. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowany został pogląd, że ustawodawca - wskazując na posiadanie jako ustawową przesłankę warunkującą rozpoznanie wniosku - odnosi to pojęcie do posiadania w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Jednak poza posiadaniem ustawodawca wymaga utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami, co wyraźnie wskazuje na faktyczne, rzeczywiste posiadanie (władanie) gruntami rolnymi w dniu 31 maja roku, w którym jest składany wniosek. Wymóg posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do gruntów nie został sformułowany w żadnym przepisie tej ustawy. Dla przyznania płatności istotne jest czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z ustawy. Wnioskodawca nie musi zatem wykazać, że przysługuje mu prawo do gruntu, a jedynie, że faktycznie posiada w dniu 31 maja wnioskowane grunty rolne i utrzymuje je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem:

- właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela,

- dzierżawca gruntu rolnego,

- posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę ).

Przytoczona regulacja omawianego zagadnienia wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego i dotyczy pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznie użytkownikami gruntów rolnych. Tak więc dla uzyskania płatności bezpośrednich nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je użytkować rolniczo. Na gruncie omawianych przepisów jest oczywistym, że ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana jako wynikająca jedynie z tytułu prawnego wnioskodawcy, na podstawie którego wynika posiadanie zgłoszonych we wniosku gruntów rolnych. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego wykonywanie zabiegów agrotechnicznych.

Dalej NSA wskazał, że z niekwestionowanego stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że faktycznym posiadaczem działek nr [...] , utrzymującym je zgodnie z normami, był w 2009 r. Pan R. H. . Organ prawidłowo uznał, że jest on uprawniony do płatności obszarowych w 2009 r. Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zrekonstruował treść normy prawnej wynikającej z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Przytoczone przez Sąd pierwszej instancji tezy wyroków Sądu Najwyższego dotyczą roszczeń o ochronę naruszonego posiadania i nie mają zastosowania na gruncie omawianej ustawy.

Trafność zarzutu naruszenia prawa materialnego, które miało zastosowanie na gruncie ustaleń faktycznych poczynionych odnośnie działek ewidencyjnych nr [...] nie mogła jednak doprowadzić w niniejszej sprawie do uchylenia zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji uchylił bowiem zaskarżoną decyzję również z powodu naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania w zakresie ustaleń związanych z działkami ewidencyjnymi nr [...] , zaś organ administracji nie zakwestionował w skardze kasacyjnej tego stanowiska.

W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały się, co nie jest sporne, do powyższych wskazań. W ponownym rozpatrywaniu sprawy poczyniły ustalenia co do spornych działek nr [...] co spowodowało zmianę wcześniejszego stanowiska na korzyść R. O.ego.

Natomiast działki ewidencyjne nr [...] nadal zostały wykluczone z płatności, co wbrew jednoznacznemu i wyraźnemu rostrzygnięciu NSA, które wiąże w tej sprawie, nadal zarzuca w skardze, a uprzednio w odwołaniu pełnomocnik skarżącego.

Generalnie organy ponownie rozpatrując sprawę zasadnie zweryfikowały dotychczasowe stanowisko z wyłączeniem działek nr [...] .

W tym miejscu Sąd podziela poczynione przez organ podatkowy ustalenia faktyczne i przyjmuje je za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podsumowując dotychczasowe wywody stwierdza, że rozstrzygnięcie organów w zakresie zakwestionowania zadeklarowanych do płatności działek nr [...] jest w pełni zasadne wobec obowiązującego i wiążącego stanowiska NSA zaprezentowanego w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. II GSK 1693/11.

Wobec powyższego skargę, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, w myśl art. 151 p.p.s.a należało oddalić.