Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SAB/Go 2/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 154 § 6, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2020r. sprawy ze skargi A.Z. – D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do wydania decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A.Z.-D. sumę 5 000 (pięć tysięcy) złotych, IV. w pozostałym zakresie skargę oddala, V. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A.Z.-D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. A.Z.D. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca wniosła o:

1) zobowiązanie organu do zakończenia postępowania dotyczącego samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...] o pomieszczenie mieszkalne na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...]) w prawem przewidziany sposób tj. do wydanie decyzji,

2) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS,

3) zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jako współwłaścicielka nieruchomości położonej na działce ewid. nr [...], bezpośrednio graniczącej z nieruchomością, której dotyczy postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) jest stroną tego postępowania. Ostatnim dokumentem doręczonym skarżącej przez organ I inst. było postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r. nakładające na K.K. obowiązek dostarczenia w terminie 90 dni wskazanych w postanowieniu dokumentów. Skarżąca wskazała, że jest to kolejny w danej sprawie kilkuletni okres bezczynności organu I inst. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za zasadną wniesioną przez skarżącą skargę na bezczynność PINB. Skarżąca podniosła, że niniejsza skarga na bezczynność została poprzedzona wniesieniem ponaglenia z dnia [...] listopada 2019 r., nadto na działania PINB skarżąca wniosła do organu II inst. skargę w trybie art. 227 kpa. Skarżąca zarzuciła utrudnianie jej dostępu do akt sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...] przy ul. [...] o pomieszczenie garderoby (poprzednio pomieszczenie sanitarne – WC) na terenie działki nr ewid. [...], przylegającego do budynku zlokalizowanego na terenie działki nr ewid. [...], organ postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. wydanym na podstawie ar. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DZ.U. z 2013 r. poz. 1409) – dalej p.b. w związku z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 pażdziernika 1974 r. Prawo budowlane (DZ.U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229) – dalej s.p.b., nałożył obowiązek przedłożenia wymienionych w nim dokumentów. Analiza przedłożonych dokumentów wykazała, że rozbudowa nie grozi awarią budowlaną, brak jest zagrożenia dla elementów konstrukcyjnych budynku i możliwe jest bezpieczne jej użytkowanie. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. PINB zawiadomił inwestora, że w celu zakończenia postępowania legalizacyjnego winien wystąpić do organu z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę inwestor nie wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej części obiektu. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym w sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 s.p.b. oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40 s.p.b. organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art., 42 s.p.b. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. W takiej sytuacji należy przyjąć, że podstawa prawną zobowiązania inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie jest art. 42 ust. 2 – 3 s.p.b. Organ wskazał, ze w świetle zarówno przepisów s.p.b. jak i aktualnie obowiązujących przepisów p.b. pozwolenie na użytkowanie wydawane jest na wniosek inwestora, brak jest podstaw prawnych do działania z urzędu przez organ nadzoru budowlanego.

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. PINB poinformował, że decyzją z dnia [...] marca 2020 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 42 s.p.b. w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. oraz art. 104 kpa udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego położonego na terenie działki o numerze ewid. [...] – pomieszczenia garderoby zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewid. [...]. Do pisma organ załączył poświadczony za zgodność z oryginałem odpis w.w. decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się zasadna, jednak nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje m.in. rozpatrywanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4, lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy takiej skargi wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4 i 4a p.p.s.a., w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że przedmiotowa skarga mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a., gdyż zarzucana bezczynność i przewlekłość dotyczy wszczętego postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji obiektu budowlanego. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 (albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a), zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności (pkt 1) lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), a także stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Aktualnie obowiązujący art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; zwanej dalej "k.p.a.") przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie. Wobec tego nie ma żadnego znaczenia, jaki okres upłynął pomiędzy złożeniem ponaglenia a wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, gdyż w odniesieniu do tych skarg takiego wymogu nie przewidują przepisy normujące postępowanie sądowoadministracyjne. Jak już wspomniano, warunkiem tym jest samo wniesienie środka zaskarżenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 2655/13, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, tego rodzaju skarga może być wniesiona do sądu w każdym czasie, po uprzednim wniesieniu ponaglenia do organu wyższego stopnia (por. stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 7 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2367/15 dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2a p.p.s.a., skoro skarżąca przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie skierowała w dniu 11 listopada 2019 r. do organu wyższego stopnia ponaglenie. Przyjąć zatem należy, że skarżąca wyczerpała tryb poprzedzający wniesienie skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania przewidziany w art. 37 k.p.a. (art. 53 § 2b p.p.s.a.).

Przechodząc do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyjaśnić trzeba, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pod pojęciem tym rozumie się również mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w]: B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238).

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (wyrok z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Organ administracji publicznej pozostaje natomiast w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy do czynienia w sytuacji, gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., II OSK 1031/12).

Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Z punktu widzenia sprawności postępowania znacząca jest zasada szybkości postępowania wyrażona w art. 12 k.p.a. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

Przepis artykułu 35 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Powyższe oznacza, że co do zasady postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone tak szybko jak tylko jest to możliwe, z zastrzeżeniem, że w sprawie wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno to nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, zaś w sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.

Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie legalizacji obiektu budowlanego prowadzone było z uchybieniem terminów wynikających z przepisów prawa procesowego, nadto organ nie informował o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy na podstawie art. 36 kpa.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pismem z dnia [...] maja 2003 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie dobudowanego pomieszczenia do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...], w którym to pomieszczeniu znajdowały się wówczas sanitariaty. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 40 s.p.b., PINB nakazał przedłożenie w wyznaczonym terminie przez inwestorów J. i L.K. inwentaryzacji wykonanych robot budowlanych wraz z oceną techniczną oraz uzgodnieniami. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. WINB stwierdził nieważność w.w. decyzji. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. wydaną na podstawie art. 40 s.p.b. PINB nakazał inwestorom przedłożenie, w wyznaczonym terminie, inwentaryzacji wykonanych robot budowlanych wraz z oceną techniczną. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła A.Z. –D.. Wyrokiem z dnia z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Go 611/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił postanowienie WINB o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez A.Z. –D.. W wyniku rozpoznania odwołania decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. WINB uchylił w.w. decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2004 r. Akta sprawy wraz z decyzją kasacyjną wpłynęły do organu I inst. w dniu 6 września 2006 r. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. PINB zawiadomił A.Z.-D. oraz J.G. o prowadzeniu postępowania w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] o pomieszczenia mieszkalne zlokalizowane na działce nr [...] oraz na podstawie art. 10 § 1 kpa poinformował o prawie zapoznania się z aktami sprawy i zgłaszania wniosków dowodowych. Następnie organ zawiadomił strony o kontroli samowolnie rozbudowanego obiektu budowlanego której termin, w uzgodnieniu ze stronami postępowania, wyznaczono na dzień 25 czerwca 2014 r.

Następnie postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r., na podstawie art. 103 ust. 2 p.b. w zw. z art. 56 ust. 1 s.p.b. oraz art. 123 kpa nałożył na K.D.K. obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie inwentaryzacji budowlanej powykonawczej obiektu, ocenę stanu technicznego obiektu, inwentaryzacji geodezyjno – powykonawczej lub zaświadczenia PODGiK, ocenę lokalizacji obiektu na działce co do zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, zaświadczenia Prezydenta Miasta o braku sprzeczności wybudowanego obiektu z planem zagospodarowania terenu, a w przypadku jego braku decyzji o warunkach zabudowy. W dniu 1 grudnia 2014 r. H.K. przedłożył dokumenty zgodnie z zobowiązaniem wynikającym z w.w. postanowienia PINB.

W dniu 11 listopada 2019 r. A.Z. –D. na podstawie art. 37 kpa złożyła do WINB ponaglenie w związku z bezczynnością oraz przewlekłym prowadzeniem postępowania przez PINB w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na terenie działki nr [...] o pomieszczenie mieszkalne na terenie działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. WINB stwierdził przewlekłość i bezczynność PINB i wyznaczył dodatkowy 30 - dniowy termin na załatwienie sprawy.

Powyższa sekwencja wydarzeń i podjętych czynności świadczy o tym, że w przedmiotowej sprawie PINB dopuścił się bezczynności w okresie od 6 września 2006 r. (wpływ do organu akt sprawy wraz prawomocną decyzją kasacyjną WINB z dnia [...] lipca 2006 r.) do 9 maja 2014 r. (pismo informujące skierowane do stron postępowania) oraz w okresie od 1 grudnia 2014 r. (złożenie przez H.K. dokumentacji na podstawie postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r.) do [...] marca 2020 r. (wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ). We wskazanych okresach organ nie podjął żadnych czynności procesowych oraz w trybie art. 36 kpa nie zawiadomił stron postępowania o przyczynach uchybienia terminu i nie wyznaczył kolejnego terminu załatwienia sprawy. Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu wskazują, że postepowanie organu należy zakwalifikować jako bezczynność, nie stanowi natomiast przewlekłego prowadzenia postępowania. Oceniając tok postępowania prowadzonego przez organ w pozostałym okresie ( tj. od daty wszczęcia postępowania w dniu [...] maja 2003 r. do jego zakończenia decyzją z dnia [...] marca 2020 r.), poza okresami kiedy organ pozostawał w bezczynności stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było z zachowaniem terminów procesowych, a organ nie podejmował czynności procesowych pozornych, zmierzających do przedłużenia postępowania. Konstatacja ta dowodzi, że postępowanie nie było prowadzone w sposób przewlekły. W tym stanie sprawy Sąd zobowiązał organ do zakończenia postępowania legalizacyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej (pkt I sentencji wyroku).

Orzekając Sąd przychylił się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. akt II OSK 1923/10, którym Sąd stwierdził ,że w świetle przepisów p.b. z 1974 r., sprawa dotycząca samowoli budowlanej w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 i art. 40 p.b. z 1974 r., powinna zostać zakończona decyzją orzekającą o legalności inwestycji, co oznacza objęcie jej gwarancją bezpieczeństwa prawnego. Właściwym środkiem jest pozwolenie na użytkowanie, wydane na podstawie art. 42 ust. 1 p.b. z 1974 r. W sytuacji uznania samowoli za nielegalną, organ winien orzec o konieczności jej likwidacji poprzez nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Skoro pozwolenie na użytkowanie jest stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania, to decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli na podstawie art. 42 p.b. z 1974 winno mieć ustalenie, że obiekt użytkowany bez pozwolenia na budowę nie narusza przepisów prawa. Przeszkodą dla legalizacji nie powinna być okoliczność, iż budynek już jest użytkowany.

W rozpatrywanej sprawie na skutek wydania decyzji z dnia [...] marca 2020 r. udzielającej stronie pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego postępowanie w sprawie legalizacji zostało zakończone, a nałożony na organ w punkcie I obowiązek został w istocie już wykonany.

Przystępując do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15). Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, powinna być dokonana w kontekście przepisu art. 35 § 3 k.p.a., który to przepis zobowiązuje organ do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu 2 miesięcy. Kontrolowane postępowanie zostało zainicjowane w 2003 r., a tym samym sprawa nie została zakończona przez okres prawie 17 lat, nadto przez okres 8 lat, a następnie przez okres 5 lat organ nie podejmował żadnych czynności procesowych, przy czym postępowanie w tym czasie nie zostało zawieszone. Stwierdzony, na podstawie akt sprawy, stan sprawy uzasadnia ocenę, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II sentecji wyroku)

Strona w treści skargi wnioskowała o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Wskazać w tym miejscu należy, że kwota o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania oraz z naruszeniem prawa, do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Przyznanie jej następuje w wysokości proporcjonalnej do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania.

Wysokość przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2018 r. i drugim półroczu 2018 r. została podana w Obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2019 r. (M.P. 2019. 201) i wynosi - 4.003,88 zł (przeciętne wynagrodzenie) oraz 4.134,02 zł (wynagrodzenie w drugim półroczu). Ze względu na rażące naruszenia prawa i przywołaną powyżej argumentację, Sąd uznał zgłoszony w tym zakresie wniosek za uzasadniony w części. W ocenie Sądu przyznana na rzecz skarżącej od organu suma 5000 zł winna stanowić zadośćuczynienie za doznane negatywne przeżycia psychiczne z powodu nieprawidłowego prowadzenia postępowania administracyjnego, a jednocześnie daje wyraz rażącemu naruszeniu prawa przez organ. Ustalając wysokość sumy pieniężnej Sąd brał pod uwagę stopień naruszenia prawa oraz jednocześnie praktykę orzeczniczą w tym zakresie.

W tym stanie sprawy skarga w zakresie stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania oraz przyznania na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości przekraczającej kwotę 5000 zł została oddalona (pkt IV sentencji wyroku).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) (pkt V).

.