Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1450/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 127  par. 1,  art. 138  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 140  par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Anna Wesołowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Y. R. , H. J. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących Y. R., H. J. i M. S. solidarnie kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania Y. R., U. S., W. S., M. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wchodząca obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta Warszawy przeszły na własność Gminy m. [...], a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] stycznia 1947 r., przedmiotowa nieruchomość uregulowana była jawnym wpisem na imię: A. Z. co do [...] części, W. S. co do [...] części, J. i U. z G. małż. M. co do [...] części, M. O. co do [...] części.

W dniu [...] stycznia 1948 r. A. Z., S. S., działającą jako matka i opiekunka D. S., J. M., U. M., M. O. wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] hip. nr [...].

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] października 1951 r, nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej.

Po rozpoznaniu odwołania od ww. orzeczenia administracyjnego Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...] utrzymało ww. orzeczenie mocy.

Następnie powyższy grunt z dniem 27 maja 1990 r. stał się własnością Dzielnicy-Gminy W., a na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41 poz. 361 ze zm.) przeszedł na własność Miasta W.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., w części nieruchomości wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...], z obrębu [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r., nr [...] w części nieruchomości wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...].

Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], m.in. na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 stycznia 1948 r., orzekł o ustanowieniu na lat 99 prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, położonego w W. przy ulicy [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] na rzecz:

- J. M. w udziale wynoszącym [...] części;

- J. Z. w udziale wynoszącym [...] części;

- E. B. w udziale wynoszącym [...] części;

- M. A. w udziale wynoszącym [...] części;

- A. G. w udziale wynoszącym [...] części;

- A. D. w udziale wynoszącym [...] części (pkt 1 orzeczenia);

W pkt 2 decyzji ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, zaś w pkt 3 odmówił ww. osobom ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, położonego w W. przy ulicy [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Ponadto w decyzji tej stwierdził m.in., że: przedmiotowy teren objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu stacji [...], uchwalonego uchwałą Rady Gminy W, z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] (.Dz. U. Woj. Maz. Nr [...], poz. [...]), jest na nim posadowiony budynek, który spełnia warunki określone art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. i stanowi współwłasność następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości oraz właścicieli lokali nr: [...],[...],[...],[...],[...] oraz, że odnośnie pozostałej części gruntu, pochodzącego z dawnej nieruchomości hip. nr [...], zostanie wydana odrębna decyzja administracyjna.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów według planu zabudowania. Natomiast w sposób odmienny została potraktowana sprawa własności budynków znajdujących się na gruntach warszawskich. Budynki przechodziły na własność gminy tylko wówczas, gdy dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni nie złożyli w terminie wniosków o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub gdy wymienione wnioski zostały załatwione odmownie.

Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Ogłoszenie o oględzinach gruntu zostało zamieszczone w treści Dziennika Urzędowego Nr 13 z dnia 31 lipca 1947 r. Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. W związku z powyższym termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał 31 stycznia 1948 r.

Jak wynika z materiału dowodowego w dniu 29 stycznia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...].

Organ podniósł, że w planie miejscowym powyższa nieruchomość znajduje się w obszarze oznaczonym symbolem [...] w związku z czym następcy prawni dawnych współwłaścicieli mogą korzystać z gruntu w sposób określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Na przedmiotowym gruncie posadowiony jest budynek, którego fakt wybudowania przed 21 listopada 1945 r. potwierdzają, m.in. materiały archiwalne uzyskane z Archiwum Państwowego W., informacja z rejestru budynków.

Organ I instancji odmówił osobom wymienionym w pkt 1 niniejszej decyzji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do przedmiotowego guntu. W budynku przy ulicy [...] dokonano sprzedaży lokali nr [...] (lokal nr [...] następnie przeszedł na własność Skarbu Państwa na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] grudnia 1980 roku, sygn. [...]) i [...] wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego w ułamkowych częściach związanym z własnością w/w lokali. Udział sprzedanych lokali w przedmiotowej nieruchomości wynosi [...] części.

Podzielając stanowisko przestawionych w uzasadnieniu orzeczeniach sądów stwierdził, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, na rzecz podmiotów trzecich na gruncie komunalnym stanowi negatywną przesłankę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku dawnego właściciela o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Ekspektatywa przyznania prawa własności czasowej znajduje w takim przypadku nieusuwalną przez organ administracyjny przeszkodę prawną, która powoduje konieczność wydania decyzji orzekającej w tej części o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przez Y. R., U. S., W. S. i M. S.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania Y. R., U. S., W. S., M. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...].

Kolegium uzasadniło, że w niniejszej sprawie należy przesądzić, czy właściciele lokali są stronami w postępowaniu o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, na którym usytuowany jest budynek z tymi lokalami, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Z uwagi na skutek ex tunc decyzji stwierdzających nieważność orzeczeń dekretowych, odmawiających przyznania prawa użytkowania wieczystego, decyzje w przedmiocie sprzedaży lokalu (wraz z oddaniem ułamkowej części użytkowania wieczystego) wydane były przez podmiot, który nie był właścicielem budynku. Właścicielem budynku był dawny właściciel hipoteczny. Kolegium nie stwierdza nieważności takich decyzji, z uwagi na wywołanie przez nie nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 k.p.a.). Bez wątpienia zatem konstrukcja nieodwracalnych skutków prawnych chroni w sposób wystarczający skuteczność nabycia prawa własności takich lokali. Nie ma zatem potrzeby tworzenie dodatkowych (wbrew powszechnie obowiązującym zasadom) zabezpieczeń prawnych dla właścicieli tych lokali, m. in. poprzez uznanie ich za strony postępowania w sprawie oddania gruntu dekretowego w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu.

Przedmiotem decyzji w sprawie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste jest w istocie rozporządzenie prawem cywilnym. Zgodnie zaś z art. 198 k.c. każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Gmina jako właściciel nieruchomości rozporządziła zgodnie z dyspozycją tego przepisu swoim udziałem w ten sposób, że na jego części ustanowiła użytkowanie wieczyste.

W ustawodawstwie polskim ww. zasada respektowana była również w sytuacji gdy ustawodawca dla rozporządzenia udziałem we współwłasności przewidywał tryb administracyjny, tj. wydanie decyzji administracyjnej. Zarówno bowiem na gruncie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159), jak i ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) stroną postępowania w sprawie sprzedaży lokalu wraz z oddaniem ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste był wyłącznie nabywca tego lokalu. W konsekwencji żaden z właścicieli lokali w danym budynku nie ma legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży innego lokalu w tym budynku. W przypadku takiego żądania należałoby odmówić wszczęcia postępowania, chociaż każdemu właścicielowi lokalu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości (własność lokalu, współwłasność określonej części budynku i współużytkowanie wieczyste.

Odwołanie się do faktu posiadania tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości jest w istocie jedynym argumentem uzasadniającym pogląd, że właściciele lokali są stronami postępowania w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie dekretu warszawskiego. Skoro jednak argument ten nie ma zastosowania w przypadkach sprzedaży lokali, to nie znajduje uzasadnienia posługiwanie się nim w sprawach "dekretowych".

Kolegium wskazało, że w orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę dla sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu oraz powołał wyrok z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 951/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził: ,,(...)brak jest przepisu prawa materialnego, z którego mógłby wynikać interes prawny takich właścicieli lokali w badaniu oceny legalności orzeczenia, które odmawiało przyznania prawa własności czasowej". Powyższe stanowisko podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1695/12 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 maja 2014 r. I SA/Wa 1087/13:

Z przedstawionych powyżej przyczyn odwołujący nie mają legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. Prezydenta W. W judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 442/2008; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 ONSA 1999/4 poz. 119).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Y. R., H. J. i M. S., zaskarżając ją w całości.

Zarzucili jej:

1. rażące naruszenie art. 28 kpa., poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na ustaleniu, że właściciele lokali znajdujących się w budynku posadowionym na nieruchomości przy ul. [...] w W. nie posiadają interesu prawnego w zaskarżeniu decyzji Prezydenta W. ustanawiającej ułamkowy udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu, pomimo tego, że w świetle stanu faktycznego analizowanej sprawy decyzja ta wprost odnosi się do praw tych osób oraz te prawa narusza,

2. naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r. (Dz.U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem" poprzez uznanie, że ustanowienie użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 nie odnosi skutku w sferze praw właścicieli lokali, podczas gdy ten udział nie może odpowiadać faktycznej wartości udziału w gruncie, skoro właściciele wyodrębnionych lokali posiadają udziały w gruncie nie odpowiadające przepisom i rzeczywistym wymiarom nieruchomości i powierzchni wspólnych, a właściciel lokalu nr [...] w budynku posadowionym na nieruchomości [...] jest również faktycznym współużytkownikiem działki nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, co pominął organ pierwszej instancji i nie rozważył organ drugiej instancji,

3. naruszenie art. 232 § 1 w zw. z art. 233 Kodeksu cywilnego, poprzez niezastosowanie tych przepisów, podczas gdy wynika z nich treść prawa użytkowania wieczystego - m.in. skarżących, którzy mogą korzystać z tego prawa w granicach ustalonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu, a co za tym idzie decyzja ustanawiająca użytkowanie wieczyste nie może naruszać praw skarżących wynikających z ustawy oraz doprowadzać do sytuacji, że decyzją administracyjną wnioskodawcy (spadkobiercy byłych właścicieli) otrzymaliby więcej niż to wynika z ich faktycznego (fizycznego) udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu,

4. naruszenie art. 3a ust. 1 pkt. 1 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r" nr 80, poz. 903), zwanej dalej "u.w.l." - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy per analogiam powinna być zastosowana zasada, że przy oddawaniu w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu nie oddaje się gruntu we współużytkowanie wieczyste, jeżeli stanowi on przedmiot współwłasności związanej z własnością uprzednio wyodrębnionych lokali oraz ustala się jeden termin trwania prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do wszystkich udziałów we współużytkowaniu wieczystym, niezależnie od daty wyodrębnienia lokalu, z którym jest związany udział w tym prawie,

5. naruszenie art. 3 ust. 3 u.w.l., poprzez jego niezastosowanie oraz nieuwzględnienie zasady wypływającej z tego przepisu, że "Udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi" oraz ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w sposób sprzeczny z dyspozycją przepisów prawa bezwzględnie obowiązujących,

6. naruszenie art. 136 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez odmowę stosowania i w konsekwencji nieuzupełnienie braków postępowania dowodowego, pomimo że uzupełnienie postępowania dowodowego o dowody zgłoszone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji było konieczne, z uwagi na wymóg wszechstronnego rozpatrzenia sprawy,

7. naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez:

- nieprzeprowadzenie dowodów z umów (ew. innych dokumentów) ustanawiających prawo użytkowania wieczystego wyodrębnionych lokali w budynku posadowionym na nieruchomości przy ul. [...] w W., na okoliczność czasu trwania tego prawa oraz udziału w tym prawie ustanowionego dla poszczególnych wyodrębnionych lokali, co implikuje naruszenie prawa materialnego wskazanego w zarzutach skargi,

- nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, tj. rzeczywistej wielkości udziałów właścicieli poszczególnych wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...] w prawie użytkowania wieczystego gruntu,

- nierozpatrzenie w sposób wszechstronny materiału dowodowego i nie wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących przeniesienia roszczeń majątkowych przez A. C. oraz E. M. na rzecz J. M., zgodnie z zarzutami odwołania,

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w zakresie dotyczącym stanu prawnego nieruchomości gruntowej przy ul. [...] w W., na której posadowiony jest budynek mieszkalny, a w konsekwencji błędne ustalenie ułamkowej części udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, która może zostać przeniesiona na byłych właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, co skutkowało nie uwzględnieniem słusznego interesu pozostałych stron postępowania, w tym skarżących oraz przysługującego im prawa użytkowania wieczystego wynikającego z przywołanych powyżej przepisów prawa materialnego,

8. rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym analizowanej sprawy i umorzenie postępowania w sprawie.

Uzasadnili, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. narusza interes prawny skarżących, jako stron postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., bowiem ona bezpośredni skutek w sferze praw skarżących, tj. - ustanawia na okres 99 lat na rzecz wnioskodawców (spadkobierców byłych właścicieli) prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym [...] części do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 położonego w W., przy ul. [...], co powoduje, że w zależności od przypadku - może uszczuplać lub powiększać ich rzeczywiste udziały w tym prawie. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, zainicjowanego przez skarżących w reakcji na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 . - również narusza interes skarżących, gdyż zamyka im w postępowaniu administracyjnym drogę do dochodzenia swych praw.

W związku z powyższym wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w całości oraz poprzedzającej tę decyzję decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Skoro decyzja administracyjna ustala warunki na jakich może zostać ustanowione prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy cywilnoprawnej, i z którą to decyzją późniejsza umowa musi pozostawać w zgodzie, to ustalone w decyzji warunki nie mogą być określone przez organ w sposób dowolny lub niezgodny z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa oraz z pominięciem praw osób trzecich, tj. współużytkowników wieczystych tej samej nieruchomości. Organ w decyzji kształtuje uprawnienia pozostałych współużytkowników wieczystych gruntu określone w art. 233 Kodeksu cywilnego. Zdaniem skarżących z tego przepisu prawa materialnego wynika ich interes prawny do udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją administracyjną.

Skarżący, jak i pozostali właściciele lokali znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie, w tym właściciel lokalu nr [...], który wg informacji wpisanej do księgi wieczystej [...] znajduje się na działce nr [...] - co jest niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż lokal ten znajduje się również na działce nr [...] będącej przedmiotem niniejszego postępowania - posiadają interes prawny polegający na prawno-rzeczowym związku z nieruchomością.

Odpowiadając na skargę na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w kwestionowanej decyzji.

Na rozprawie Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie J. G. i A. G.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. umarzająca na podstawie art.138 § 1 pkt.3 kpa postępowanie odwoławcze zainicjowane przez Y. R., U. S., W. S., M. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015r.r., którą ustanowił on na rzecz: J. M., J. Z., E. B., M. A., A. G., A. D. w na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o pow. [...] m², oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], położonego przy ul. [...].

Istotą rozpoznawanej sprawy było zatem ustalenie, czy Skarżący posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 127 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa, gdyż tylko posiadanie tego przymiotu uprawniało ich do skutecznego złożenia do odwołania.

Stroną - jak to określa art. 28 kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.

Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ II instancji ma obowiązek ustalenia, czy pochodzi ono od strony postępowania – gdyż art. 127 § 1 kpa stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania.

Ustalenie, iż odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska i argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wyrażonej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu , Skarżący posiadają bowiem przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ustanowienia na rzecz następców prawnych przedwojennego właściciela nieruchomości, na 99 lat , prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu .

Orzecznictwo sądowe w sprawach gruntów warszawskich wypracowało pogląd, że stronami postępowania o rozpoznanie wniosku dekretowego są nie tylko przeddekretowi właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni, ale także każdy, komu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości, a zatem obecni właściciele lokali (i to zarówno w budynkach dekretowych oraz podekretowych), jak i obecni użytkownicy wieczyści nieruchomości. (por. np.: wyrok NSA z 24 kwietnia 2008 r. sygn. I OSK 264/08, wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. I OSK 1110/06, wyrok NSA z 31 marca 2011 r. sygn. I OSK 798/10, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl).

Z orzeczeń tych wynika, że stroną postępowania dotyczącego nieruchomości jest każdy podmiot, któremu obecnie przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości. Wynika to z faktu, że właściciele lokali są jednocześnie właścicielami części wspólnych budynku i urządzeń (w przypadku budynku dekretowego) i w każdym przypadku są współużytkownikami wieczystymi gruntu, co do którego zgłoszono roszczenia dekretowe , a zarazem ich prawa mogą być przeszkodą do zaspokojenia roszczeń byłych właścicieli dekretowych.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. I OSK 264/08, podkreślił , że obowiązujące prawo na podstawie art. 140 § 1 k.c. w równym stopniu chroni zarówno interesy dawnych właścicieli nieruchomości [...], dochodzących w postępowaniu administracyjnym roszczeń dekretowych jak i osób, które w późniejszym czasie nabyły od Skarbu Państwa własność nieruchomości. Tym samym pozbawienie legitymacji prawnej właścicieli samodzielnych lokali, oprócz naruszenia norm prawa materialnego, godziłoby również w konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz w zasadę ochrony własności wynikającą z art. 64 ust. 1 Konstytucji.

W wyroku z dnia 27 maja 2015r. sygn. I OSK 508/14 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał , że wyeliminowanie właścicieli lokali mieszkalnych jako strony postępowania administracyjnego w sprawach analogicznych stanowiłoby jednocześnie naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), która przewiduje, że samodzielne lokale mieszkalne mogą stanowić odrębną własność - w razie wyodrębnienia własności lokali, właścicielowi lokalu przysługuje zaś udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokalu (art. 3 ust. 1). W myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na gruncie nieruchomości [...], której niniejsze postępowanie dotyczy, stali się współwłaścicielami części budynku i urządzeń oraz w określonej części ułamkowej użytkownikami wieczystymi gruntu nieruchomości warszawskiej, której niniejsze postępowanie dotyczy.

Podkreślenia ponadto wymaga, że wniosek dekretowy, który stanowi podstawę postępowania w niniejszej sprawie, dotyczy całej działki, a nie jej wydzielonej części.

Przedmiotem sprawy była więc cała nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] m.kw. przy ul. w W.

Rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta W. z [...].04.2015r. r. również obejmowało całą nieruchomość, gdyż na jej części ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli, a co do pozostałej części odmówiono ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, ze względu na to, że ww. część gruntu została oddana w użytkownie wieczyste właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych . Skoro status strony przysługuje wszystkim osobom, które legitymują się tytułem prawnorzeczowym do gruntu to właściciele wyodrębnionych lokali mieli więc interes prawny do występowania w charakterze stron w postępowaniu administracyjnym dotyczącym tego rozporządzenia, bowiem dotyczyło ono ich prawa. Rozstrzygnięcie organu w części odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego dotykało bezpośrednio uprawnień właścicieli lokali, będących współużytkownikami nieruchomości gruntowej pod budynkiem.

W sprawie niniejszej podkreślenia wymaga, że Kolegium wydając zaskarżoną decyzję powołało się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w wyrokach wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dacie wyrokowania powołane przez organ wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2013r. sygn. I SA/Wa 951/13 oraz z 7 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1695/12 zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 8 stycznia 2016r. , sygn. I OSK 1691/14 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 508/14, a sprawy zostały przekazane tutejszemu Sądowi do ponownego rozpoznania jako , że Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zawartej w nich argumentacji. W ostatnich miesiącach analogiczne rozstrzygnięcia zapadły ponadto w sprawach zakończonych wyrokami z dnia 9 października 2015r. , I OSK1904/14 i z dnia 9 lipca 2015r. sygn. I OSK 2527/14

Podsumowując Sąd stwierdza, że skoro Skarżący legitymują się tytułem prawno-rzeczowym do przedmiotowego gruntu - to w sposób oczywisty wykazali interes prawny uzasadniający wystąpienie z odwołaniem od decyzji organu I instancji.

W związku z tym należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję , która podlega uchyleniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.