Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 274/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 1-3, art. 41 ust. 1, art. 89 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2017 poz 59
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
article: art. 21, art. 206 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 208 ust. 1, 2, 3, art. 212
journal: Dz.U. 2017 poz 60
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe.

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi Rady Gminy i Miasta w Warcie na opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 2 lutego 2018 r. nr ŁKO.DSI.540.2.2018.MK w przedmiocie uchwały nr LIV/302/18 Rady Gminy i Miasta w Warcie z dnia 24 stycznia 2018 roku w sprawie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego uchyla zaskarżoną opinię.


UZASADNIENIE

W dniu 24 stycznia 2018r. Rada Gminy i Miasta w Warcie, na podstawie art.18 ust.2 pkt.15 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2017r. poz.1875), art.206 ust.1-3 w związku z art.212 ustawy z 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017r. poz.60 ze zm.), podjęła uchwałę nr LIV/302/18 w sprawie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego.

W § 1 uchwały stwierdzono, że w uchwale nr XLI/228/17 Rady Gminy i Miasta w Warcie z 29 marca 2017r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego wprowadza się następujące zmiany:

1.) w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do uchwały w poz.6 kol.4 dotyczącej obwodu Szkoły Podstawowej im. kpt. pil. Stanisława Skarżyńskiego w Warcie, kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje wyrazy "...Raczków, Kawęczynek, Zagajew, Gać Warcka"

2.) w tabeli stanowiącej załącznik nr 3 do uchwały w poz.6 kol.4 dotyczącej obwodu Szkoły Podstawowej im. kpt. pil. Stanisława Skarżyńskiego w Warcie, kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje wyrazy "...Raczków, Kawęczynek, Zagajew, Gać Warcka"

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

W dniu 31 stycznia 2018r. wymienioną uchwałę przedłożono Łódzkiemu Kuratorowi Oświaty w Łodzi.

W dniu 2 lutego 2018r. Łódzki Kurator Oświaty w Łodzi, na podstawie art.208 ust.3 w związku z art.212 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017r. poz.60 ze zm.) negatywnie zaopiniował uchwałę nr nr LIV/302/18 z dnia 24 stycznia 2018r. Rady Gminy i Miasta w Warcie.

W uzasadnieniu opinii podniesiono, że rozwiązania wskazane w treści uchwały zobowiązuje wszystkich uczniów do realizacji obowiązku szkolnego z dniem 1 września 2018r. w Szkole Podstawowej im. kpt. pil. Stanisława Skarżyńskiego w Warcie co prowadzi w konsekwencji do przyszłej likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie. Nadto załączone uzasadnienie uchwały jest niepełne i niejasne, nie uwzględnia informacji o przeprowadzonych konsultacjach z ogółem rodziców uczniów Szkoły Podstawowej w Raczkowie i budzi przepuszczenie, że działanie Rady Gminy i Miasta w Warcie stanowią obejście art.89 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe.

Wymienioną opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty doręczono Gminie i Miastu w Warcie w dniu 12 lutego 2018r.

W dniu 20 lutego 2018r. Rada Gminy i Miasta w Warcie podjęła uchwałę nr LVI/311/18 o wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargi na opinię Łódzkiego Kuratorium Oświaty z dnia 2 lutego 2018r.

W dniu 28 lutego 2018r. Gmina i Miasto w Warcie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 2 lutego 2018r. zarzucając opinii naruszenie:

- art.165 ust.2 w związku z art.16 ust.2 Konstytucji w związku z art.7 ust.1 pkt.8 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym w związku z art.208 ust.4 ustawy z 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe przez wkroczenie przez kuratora oświaty zaskarżoną opinią w zakres konstytucyjnego uprawnienia do samodzielności skarżącego przez wydanie wiążącej opinii w zakresie leżącym wyłącznie w sferze samodzielności skarżącego tj. dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego na terenie Gminy i Miasta Warta,

- art.16 ust.2 Konstytucji w związku z art.206 ust.2 pkt.1 ustawy z 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe przez naruszenie zasady samodzielności jednostki samorządu terytorialnego polegające w istocie na narzuceniu ilości i zakresu obwodów szkolnych na ternie Gminy i Miasta Warta,

- art.208 ust.3 ustawy z 14 grudnia 2016r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe poprzez brak w treści opinii oceny zgodności z prawem przyjętych przez Radę Gminy i Miasta w Warcie rozwiązań oraz oceny w zakresie zapewnienia przez Gminę i Miasto Warta możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

- art.91 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym a w szczególności ust.3 ze względu na brak uzasadnienia faktycznego i prawnego wyrażonej opinii;

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że opinia kuratora oświaty ma charakter nadzorczy a więc powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie i wyjaśniać motywy którymi kierował się organ wydając opinię a także wskazywać przepisy prawa, które zostały naruszone w uchwale. Zaskarżona opinia nie spełnia tych wymagań. Podniesiono także, że uczniowie z obwodu szkoły w Raczkowie obecnie będą mogli realizować obowiązek szkolny w szkole w Warcie. Rodzice uczniów z obwodu szkoły w Raczkowie będą mieli teraz wybór szkoły albo w Raczkowie albo w Warcie. W obecnie obowiązujących przepisach nie ma zakazu aby dwie szkoły nie mogły obejmować tego samego obwodu. Zaskarżona uchwała nie zmierza do likwidacji szkoły w Raczkowie. W konkluzji strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej opinii.

W odpowiedzi na skargę Łódzki Kurator Oświaty wnosił o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono, ze zaskarżona uchwała przypisuje do obwodu Szkoły Podstawowej w Raczkowie miejscowości Raczków, Kawęczynek, Zagajew i Gać Warcka. Droga uczniów z tych miejscowości będzie przekraczała 4 kilometry i gmina ma w takim przypadku zapewnić uczniom bezpłatny transport do i ze szkoły oraz opiekę w czasie przewozu. Z treści uzasadnienia uchwały nie wynika aby gminna zapewniła dzieciom taki przewóz i opiekę w czasie transportu. Nadto ustalenie dla dwóch szkół obwodu szkolnego obejmującego te same miejscowości stanowi naruszenie art.41 ust.1 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe gdyż nie wiadomo, który dyrektor szkoły ma kontrolować spełnienie obowiązku szkolnego przez ucznia. Może dojść do sporu kompetencyjnego pomiędzy dyrektorami obu szkół. Uchwała stanowi także obejście art.89 ust.1-3 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe gdyż w sytuacji gdy rodzice uczniów w większości zapiszą dzieci do szkoły w Warcie to zmniejszy się liczba klas i oddziałów w szkole w Raczkowie a tym samym doprowadzi do likwidacji szkoły w Raczkowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej jest opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty z dnia 2 lutego 2018 r., wydana na podstawie art. 208 ust. 3 w związku z art.212 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60), wyrażająca stanowisko tego organu odnośnie uchwały Rady Gminy i Miasta w Warcie z 24 stycznia 2018r. nr LIV/302/18 w sprawie projektu uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, dla której to uchwały podstawą prawną stanowił art.206 w związku z art.212 ustawy z 14 grudnia 2016r.

Zgodnie z treścią art.206 ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 60), dalej p.w.p.o., rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie projektu dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe.

W myśl art.206 ust.2 wymienionej ustawy w uchwale, o której mowa w ust. 1, określa się:

1) plan sieci publicznych szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także granice obwodów publicznych szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe, prowadzonych przez gminę, a także przez inne organy, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r.;

2) plan sieci prowadzonych przez gminę publicznych gimnazjów i klas dotychczasowych publicznych gimnazjów prowadzonych w szkołach podstawowych, liceach ogólnokształcących, technikach i branżowych szkołach I stopnia, oraz granice obwodów dotychczasowych publicznych gimnazjów i klas dotychczasowych gimnazjów, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe, prowadzonych przez gminę, a także przez inne organy, na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2019 r.;

3) warunki przekształcenia dotychczasowych gimnazjów w ośmioletnie szkoły podstawowe, prowadzonych przez gminę, w tym:

a) dzień rozpoczęcia działalności przez ośmioletnią szkołę podstawową, określony zgodnie z art. 129 ust. 2,

b) rok szkolny, w którym rozpoczyna się kształcenie w klasie I ośmioletniej szkoły podstawowej;

4) warunki włączenia dotychczasowych gimnazjów do publicznych ośmioletnich szkół podstawowych, publicznych liceów ogólnokształcących, publicznych techników lub publicznych branżowych szkół I stopnia, prowadzonych przez gminę, w tym:

a) dzień rozpoczęcia działalności przez ośmioletnią szkołę podstawową, liceum ogólnokształcące, technikum lub branżową szkołę I stopnia, określony zgodnie z art. 129 ust. 2, 4 i 6,

b) rok szkolny, w którym rozpoczyna się kształcenie w klasie I ośmioletniej szkoły podstawowej,

c) dzień zakończenia działalności gimnazjum, określony zgodnie z art. 129 ust. 16;

5) warunki przekształcenia dotychczasowych publicznych gimnazjów odpowiednio w publiczne licea ogólnokształcące, publiczne technika lub publiczne branżowe szkoły I stopnia, prowadzone przez gminę, w tym dzień rozpoczęcia działalności przez liceum ogólnokształcące, technikum lub branżową szkołę I stopnia, określony zgodnie z art. 129 ust. 4 i 6;

6) projekt planu sieci publicznych ośmioletnich szkół podstawowych prowadzonych przez gminę, a także granice obwodów publicznych ośmioletnich szkół podstawowych, z wyjątkiem specjalnych, mających siedzibę na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 88 ust. 2 ustawy - Prawo oświatowe oraz planu sieci publicznych gimnazjów dla dorosłych i klas dotychczasowych publicznych gimnazjów dla dorosłych prowadzonych w szkołach podstawowych dla dorosłych i publicznych liceach ogólnokształcących dla dorosłych, prowadzonych przez gminę, a także przez inne organy, od dnia 1 września 2019 r.

Zgodnie z treścią art.206 ust.3 cytowanej ustawy w uchwale, o której mowa w ust. 1, wskazuje się adresy siedzib szkół, o których mowa w ust. 1, oraz adresy innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

W myśl art.208 ust.1 p.w.p.o. uchwałę, o której mowa w art. 206 ust. 1, przekazuje się właściwemu kuratorowi oświaty. Datą przekazania jest data otrzymania uchwały przez kuratora oświaty.

Zgodnie z treścią art.208 ust.2 p.w.p.o. kurator oświaty opiniuje uchwałę w ciągu 21 dni od dnia otrzymania.

W myśl art.208 ust.3 p.w.p.o. opinia kuratora oświaty dotyczy uchwały, o której mowa w art. 206 ust. 1, w zakresie, o którym mowa w art. 206 ust. 2 pkt 1-3, oraz zawiera w szczególności ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w tej uchwale oraz ocenę w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, a w przypadku, o którym mowa w art. 206 ust. 4, także możliwości realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego przez dzieci i młodzież zamieszkałe na terenie danej gminy.

Zgodnie z treścią art.208 ust.5 p.w.p.o. opinia kuratora oświaty, o której mowa w ust. 3, jest wiążąca i nie służy od niej zażalenie. Na opinię służy skarga do sądu administracyjnego.

W myśl art.21 p.w.p.o. w przypadku dokonywania zmiany uchwały, o której mowa w art. 210, przepisy art. 206-210 stosuje się odpowiednio.

Przepis art.208 ust.3 wymienionej ustawy reguluje treść opinii kuratora oświaty i wynika z niego, że opinia dotyczy zakresu, o którym mowa w art.206 ust.2 pkt.1-3 oraz zawiera ocenę zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w uchwale a także w zakresie zapewnienia przez jednostkę samorządu terytorialnego możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Opinia kuratora w sprawie dostosowania sieci szkół i przedszkoli do nowego ustroju szkolnego ma niewątpliwie charakter nadzorczy. Stanowi bowiem jednostronne i władcze wkroczenie organu administracji rządowej w kompetencje jednostki samorządu terytorialnego z zakresu działalności oświatowej, które stanowią jej zadanie własne (art. 7 ust. 1 pkt 8 u.s.g.). Dlatego też opinię kuratora oświaty wydaną na podstawie art. 208 ust. 3 p.w.p.o. należy uznać za akt nadzoru. Pogląd taki wyraził WSA w Gliwicach w wyroku z 25 lipca 2017r. w spr. IV SA/Gl 437/17 i WSA we Wrocławiu w wyroku z 4 października 2017r. w spr. IV SA/Wr 188/17.

W sytuacji gdy opinia kuratora jest szczególnego rodzaju aktem nadzoru nad działalnością organów gminy, niewątpliwie musi ona spełniać wszystkie wymogi stawiane tego typu aktom. W szczególności zaś powinna ona zostać szczegółowo uzasadniona, a więc musi zawierać wyczerpujące przedstawienie motywów, którymi kierował się organ nadzoru wraz ze wskazaniem przepisów prawa, które, jego zdaniem, zostały naruszone przez jednostkę samorządu terytorialnego.

Zaskarżona opinia Łódzkiego Kuratora Oświaty nie spełnia tych wymogów. Przede wszystkim jest ona lakoniczna i ogólnikowa. Jej uzasadnienie składa się zaledwie z trzech następujących zdań: "... stwierdzam, że rozwiązania wskazane w treści uchwały zobowiązują wszystkich uczniów do realizacji obowiązku szkolnego z dniem 1.09.2018r. w Szkole Podstawowej im. kpt. pil. Stanisława Skarżyńskiego w Warcie co prowadzi w konsekwencji do przyszłej likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie. Ponadto załączone uzasadnienie jest niepełne i niejasne, nie uwzględnia informacji o przeprowadzonych konsultacjach z ogółem rodziców uczniów Szkoły Podstawowej w Raczkowie i budzi przypuszczeniu, że działania Rady Gminy i Miasta w Warcie stanowią obejście art.89 ust.1-3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017r. poz.59 ze zm.). Biorąc pod uwagę powyższe, postanawiam jak na wstępie".

Wymieniona opinia nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia. Nie wyjaśnia ona szczegółowo motywów rozstrzygnięcia ani nie wskazuje przepisów prawa, które w ocenie kuratora, zostały naruszone przez uchwałę z 24 stycznia 2018r. Rolą organu nadzoru jest takie uzasadnienie wydanego przez siebie aktu aby strona mogła zrozumieć motywy jakimi kierował się organ oraz aby można było prześledzić prawidłowość zastosowanego rozumowania. Organ nadzoru winien także dokładnie wskazać przepisy prawa jakie narusza uchwała wraz z przedstawianiem własnej ich interpretacji.

W rozpoznawanej sprawie z uwagi na lakoniczność i ogólnikowość zaskarżonej opinii nie spełnia ona wymogów jakie obowiązują przy wydawaniu aktu przez organ nadzoru. Braku tego nie może konwalidować treść odpowiedzi na skargę z dnia 23 marca 2018r. w której nieco szerzej wyjaśniono argumenty jakimi kierował się kurator oświaty przy wydawaniu opinii. Argumenty te winny się znaleźć w treści opinii aby strona mogła się z nimi zapoznać i się do nich odnieść. Podnoszenie tych argumentów dopiero w postępowaniu sądowym na poparcie stanowiska o konieczności oddalenia skargi, w ocenie sadu, jest zbyt późne. Odniesienie się do argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę nastąpi w dalszej części rozważań.

W przekonaniu sądu błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej opinii, że uchwała z 24 stycznia 2018r. zobowiązuje wszystkich uczniów do realizacji obowiązku szkolnego z dniem 1 września 2018r. w Szkole Podstawowej w Warcie co prowadzi do przyszłej likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie.

Należy zaznaczyć, że uchwała z 24 stycznia 2018r. poszerza obwód Szkoły Podstawowej w Warcie o sołectwa Raczków, Kawęczynek, Zagajew i Gać Warcka. Sołectwa te pozostają jednocześnie także w obwodzie Szkoły Podstawowej w Raczkowie. Innymi słowy cztery wymienione sołectwa są zarówno w obwodzie Szkoły Podstawowej w Warcie jak i Szkoły Podstawowej w Raczkowie. Podnieść należy, że rada gminy jest zobowiązana do ustalenia granic obwodów publicznych szkół podstawowych (art.206 ust.2 pkt.1 p.w.p.o.) i nie ma przepisu, który zakazywałby ustalenie dla określonych miejscowości (sołectw) obwodu tylko jednej szkoły podstawowej. Oznacza to, że dla konkretnych miejscowości mogą być ustalone obwody dwóch szkół podstawowych (obwody dwóch szkół mogą się pokrywać).

Z treści skargi wynika, że dodanie czterech sołectw (Raczków, Kawęczynek, Zagajew i Gać Warcka) do obwodu Szkoły Podstawowej w Warcie nastąpiło wskutek sugestii rodziców uczniów zamieszkałych w obwodzie Szkoły Podstawowej w Raczkowie aby umożliwić tym uczniom wybór szkoły podstawowej (albo w szkole w Warcie albo w Raczkowie). Rozwiązanie przyjęte w uchwale z 24 stycznia 2018r. zapewnia zatem uczniom zamieszkałym dotychczas w obwodzie szkoły w Raczkowie prawo swobodnego wyboru miejsca pobierania nauki. Uczniowie z obwodu szkoły w Raczkowie mają więc obecnie swobodę dostępu do szkoły w Warcie albo w Raczkowie. Wspomnieć tylko należy, iż w chwili obecnej do Szkoły Podstawowej w Warcie uczęszcza 7 uczniów z obwodu szkoły w Raczkowie. Niezgodne z prawda jest zatem sformułowanie kuratora w zaskarżonej opinii, że uchwała z 24 stycznia 2018r. zobowiązuje wszystkich uczniów do realizacji obowiązku szkolnego, począwszy od 1 września 2018r. w Szkole Podstawowej w Warcie. Nic takiego nie wynika z treści uchwały. Obwód Szkoły Podstawowej w Raczkowie nie został bowiem zlikwidowany i nadal obejmuje sołectwa w Raczkowie, Kawęczynku, Zagajewie i Gaci Warckiej.

Nieuzasadniony jest również zarzut podniesiony w zaskarżonej opinii, ze rozwiązanie przyjęte w uchwale z 24 stycznia 2018r. prowadzi do likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie i stanowi obejście przepisu art.89 ust.1 -3 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017r. poz. 59 ze zm.). Jak wynika treści skargi Rada Gminy i Miasta w Warcie nie zamierza likwidować Szkoły Podstawowej w Raczkowie. W obwodzie tej szkoły nadal pozostają sołectwa w Raczkowie, Kawęczynku, Zagajewie i Gaci Warckiej a uchwała z 24 stycznia 2018r. realizuje jedynie propozycję rodziców uczniów zamieszkałych w obwodzie szkoły w Raczkowie aby istniał swobodny dostęp uczniów do szkół w Warcie i Raczkowie. Brak jest racjonalnych podstaw do uznania, że rozwiązanie przyjęte w uchwale z 24 stycznia 2018r. zmierza do likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie z obejściem przepisu art.89 ustawy Prawo oświatowe. Ocena kuratora w tym zakresie przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej opinii nie jest prawidłowa.

W zaskarżonej opinii podniesiono także zarzut, że uzasadnienie uchwały jest niepełne i niejasne i nie uwzględnia informacji o przeprowadzonych konsultacjach z rodzicami uczniów Szkoły Podstawowej w Raczkowie. Uzasadnienie uchwały z 24 stycznia 2018r. przesłane kuratorowi jest faktycznie niepełne. W takiej sytuacji Łódzki Kurator Oświaty mógł jednak zażądać od Rady Gminy i Miasta w Warcie uzupełnienia tego uzasadnienia w określonym terminie w tym m.in. o ewentualne informacje o przeprowadzonych konsultacjach z rodzicami uczniów. Organ nadzoru jednak tego nie uczynił. Wspomnieć tylko należy, że przed ustaleniem granic obwodu szkół podstawowych żaden przepis prawa nie zobowiązuje radę gminy do przeprowadzenia konsultacji z rodzicami uczniów. Brak wystarczającego uzasadnienia uchwały z 24 stycznia 2018r. nie zwalniało organu nadzoru od obowiązku sporządzenia opinii spełniającej wymogi należytego uzasadnienia rozstrzygnięcia nadzorczego.

Nie można się zgodzić z poglądem Łódzkiego Kuratora Oświaty wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że uchwała z 24 stycznia 2018r. narusza art.39 ustawy Prawo oświatowe gdyż nie reguluje kwestii dojazdu dzieci z czterech sołectw (w Raczkowie, Kawęczynku, Zagajewie i Gaci Warckiej) do Szkoły Podstawowej w Warcie.

Należy zaznaczyć, że w sytuacji gdy droga dziecka z domu do szkoły przekracza 3 km (dla uczniów klas I-IV) bądź 4 km (dla uczniów klas V-VIII) gmina jest zobowiązana zapewnić bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Kwestię tę szczegółowo reguluje art.39 ust.1-3 ustawy Prawo oświatowe.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, że droga z sołectw Raczków, Kawęczynek, Zagajew i Gać Warcka do Szkoły Podstawowej w Warcie przekracza odległości określone w art.39 ust.2 ustawy z 14 grudnia 2016r. Rada Gminy i Miasta w Warcie jest zatem zobowiązana do zapewnienia bezpłatnego transportu dzieci do szkoły. Jak wynika z treści skargi oraz oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej złożonego na rozprawie gmina zamierza zapewnić taki bezpłatny transport gdyż jest to jej obowiązek wynikający z ustawy. Błędny jest jednak pogląd organu nadzoru, że kwestia ta winna zostać uregulowana w uchwale z 24 stycznia 2018r. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, ze w aktach jednostek samorządu terytorialnego nie można powtarzać uregulowań ustawowych. W sytuacji gdy w ustawie uregulowano jakąś kwestię (np. obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu dzieci do szkoły gdy droga do szkoły przekracza odległości wymienione w art.39 ust.2 ustawy z 14 grudnia 2016r.) to niedopuszczalne jest powtarzanie tego unormowania w uchwale organu gminy. Uchwała nie może jeszcze raz regulować tego co zostało już wcześniej unormowane przez ustawodawcą i co stanowi przepis powszechnie obowiązujący gdyż może to wywołać u adresatów norm, przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Nadto może się pojawić wątpliwość, która z norm (uchwała czy ustawa) i w jakim zakresie znajduje zastosowanie gdy w uchwale powtórzone zostanie tylko część regulacji odnoszącej się do danej kwestii czyli gdy na grunt uchwały przeniesiony zostanie jedynie fragment ustawy. Dodatkowo należy podnieść, że powtarzanie w akcie organu jednostki samorządu terytorialnego uregulowań ustawowych może spowodować także komplikacje w zakresie ustalenia obowiązującego stanu prawnego gdy dojdzie do uchylenia przepisu ustawy, który wcześniej został powtórzony w uchwale a który później nie zostanie na czas usunięty przez uchwałodawcę. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd o niedopuszczalności powtarzania w akcie organu jednostki samorządu terytorialnego unormowań ustawowych i w sytuacji gdy akt ten powtarza uregulowanie ustawowe stanowi to istotne naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności takiego unormowania. Pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 21 grudnia 1993r. w spr. SA/Wr 1739/93 i z 10 września 2009r. w spr. II OSK 1077/09, WSA w Lublinie w wyroku z 26 maja 2011r. w spr. III SA/Lu 131/11, WSA w Poznaniu w wyroku z 23 listopada 2011r. w spr. IV SA/Po 977/11 i WSA we Wrocławiu w wyroku z 20 maja 2008r. w spr. III SA/Wr 204/08. Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach.

W rozpoznawanej sprawie w sytuacji gdy w art.39 ustawy Prawo oświatowe nałożono na gminę ustawowy obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu dzieci do szkoły to niedopuszczalne było powtarzanie tego unormowania w uchwale z 24 stycznia 2018r. Nieuzasadniony jest zatem pogląd organu nadzoru, iż wymieniona uchwała naruszyła art.39 ustawy z 14 grudnia 2016r. gdyż nie uregulowała kwestii dowozu dzieci do Szkoły Podstawowej w Warcie Obowiązek gminy zapewnienia takiego bezpłatnego transportu wynika wprost z ustawy i niedopuszczalne było przenoszenie tego uregulowania do uchwały.

Nieuzasadniony jest zarzut organu nadzoru podniesiony w odpowiedzi na skargę, że uchwała z 24 stycznia 2018r. narusza art.41 ust.1 ustawy Prawo oświatowe gdyż nakładanie się obwodów dwóch szkół (w Warcie i Raczkowie) na cztery sołectwa (Raczków, Kawęczynek, Zagajew i Gać Warcka) doprowadzi do sporu kompetencyjnego, który dyrektor szkoły ma sprawować nadzór nad spełnianiem przez dzieci obowiązku szkolnego.

Zgodnie z treścią art.41 ust.1 wymienionej ustawy dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół.

W niniejszej sprawie obaj dyrektorzy szkół podstawowych w Warcie i Raczkowie będą nadzorować spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w sołectwach w Raczkowie, Kawęczynku, Zagajewie i Gaci Warckiej. Nadzór ten będzie zatem bardziej efektywny i skuteczny niż w przypadku gdyby nadzór ten sprawował tylko jeden dyrektor szkoły. W ocenie sądu brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy dyrektorami obu szkół będzie dochodziło do sporów kompetencyjnych. W przekonaniu sądu uchwała z 24 stycznia 2018r. nie narusza przepisu art.41 ust.1 ustawy Prawo oświatowe.

Odnośnie zarzutu organu nadzoru, podniesionego w odpowiedzi na skargę, że rozwiązanie przyjęte w uchwale z 24 stycznia 2018r. zmierza do likwidacji Szkoły Podstawowej w Raczkowie z obejściem przepisu art.89 ustawy z 14 grudnia 2016r. to kwestia ta została omówiona we wcześniejszych rozważaniach. Zarzut ten, w ocenie sądu, nie jest zasadny.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Zaskarżona opinia nie wyjaśnia szczegółowo motywów rozstrzygnięcia ani nie wskazuje przepisów prawa, które ocenie kuratora, narusza uchwała z 24 stycznia 2018r. Nie spełnia ona wymaga opinii określonych w art.208 ust.3 p.w.p.o. Również argumentacja kuratora podniesiona w odpowiedzi na skargę nie jest uzasadniona. Mając to na uwadze, na podstawie art.148 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną opinię Łódzkiego Kuratora Oświaty. W związku z tym, że kurator utracił możliwość ponownego wyrażania w tym samym zakresie opinii, gdyż zgodnie z art. 208 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r., kurator oświaty opiniuje uchwałę w ciągu 21 dni od dnia otrzymania, a termin ten upłynął, to należy uznać, iż zbędne stało się wyrażanie przez sąd zaleceń, co do dalszego toku postępowania.

R.T.