Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2924/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 76 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1,  art. 151,
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170, art. 270
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o .o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu refundacji wywozowej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi E.M. C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "minister" lub "organ") z (...) sierpnia 2016 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z (...) czerwca 2016 r. nr (...) wydaną po wznowieniu postępowania, odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...) stycznia 2013 r. nr (...) utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (dalej: "Prezes ARR") z (...) listopada 2012 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej.

Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

W latach 2004-2005 spółka eksportowała cukier do Republiki K.. Do eksportu tego wypłacano refundację wywozową. Warunkiem wypłaty refundacji było spełnienie szeregu wymogów, m.in. określonych w przepisach rozporządzenia Komisji nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L 102, z 17.4.1999 r., str. 11, ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 800/1999"). Spełnieniem wymogu określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia było przedstawienie, w wymaganym terminie, kirgiskiego dokumentu celnego, który potwierdzał dokonanie przywozowych formalności celnych umożliwiających wprowadzenie towaru do obrotu. Rozporządzenie nr 800/1999, obowiązujące w okresie zdarzeń faktycznych mających znaczenie dla powstania prawa i wypłacenia refundacji zostało uchylone na mocy art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. UE L 2009 186 z 17.07.2009 r., str. 1, ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 612/2009"), które zastąpiło je z dniem 6 sierpnia 2009 r.

W celu wykazania nabycia uprawnienia do refundacji, spółka złożyła w ARR k. deklarację celną, która w polu nr 1 zawierała zapis "IM-40" oznaczający typ deklaracji oraz w polu 37 kod procedury celnej "4000 50" oznaczający dopuszczenie towaru do obrotu. Na tej podstawie ARR mogła rozliczyć płatność zaliczkową oraz zwolnić wniesione przez spółkę zabezpieczenie. Przeprowadzona przez ARR weryfikacja kirgiskiej deklaracji ujawniła jednak nieprawidłowości, polegające na złożeniu przez spółkę nieautentycznego dokumentu. Kopia deklaracji celnej o tym samym numerze identyfikacyjnym, która została przekazana przez administrację k. nie potwierdziła spełnienia warunku określonego w art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 800/1999, gdyż zawierała inne zapisy w polu nr 1 i 37, odpowiednio typ deklaracji "IM-71" i kod procedury celnej "7100 50". Nieautentyczny dokument nie mógł stanowić podstawy do uzyskania refundacji. Złożenie takiego dokumentu przez spółkę uznano za nieprawidłowość, która spowodowała nieuzasadniony wydatek z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej w postaci nienależnie wypłaconej refundacji wywozowej, o czym stanowi art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312, z 23.12.1995 r., str. 1). W myśl art. 4 wskazanego rozporządzenia Rady każda nieprawidłowość pociąga za sobą cofnięcie uzyskanej korzyści poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu bezprawnie uzyskanych kwot pieniężnych.

Taki stan faktyczny sprawy, jak i zastosowanie przepisów prawa krajowego i wspólnotowego, stały się podstawą do wydania przez Prezesa ARR (...) listopada 2012 r. decyzji ustalającej kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej w wysokości 646.737,00 zł wypłaconej przez ARR do wniosku (...) z 17 listopada 2004 r. oraz nakładającej na spółkę obowiązek zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami od dnia zwolnienia zabezpieczenia do dnia poprzedzającego dzień zapłaty. Po rozpatrzeniu odwołania spółki rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z (...) stycznia 2013 r.

Pismem z 25 maja 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ministra z (...) stycznia 2013 r. Zdaniem spółki wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, w postaci uregulowania prawnego importu towarów (cukru) obowiązującego na terenie K. począwszy od roku 2004 zgodnie z ustawą Republiki K. "O wolnych strefach ekonomicznych w Republice K." z dnia 16 grudnia 1992 roku Nr 1076-XII. Uregulowanie to obowiązywało w dniu wydania decyzji, ale skarżąca twierdzi, że dowiedziała się o nim z pism Państwowej Służby Celnej przy Rządzie K. nr (...) z 14 marca 2013 r. oraz nr (...) z 29 marca 2013 r. Pisma te zostały podpisane przez Przewodniczącego Państwowej Służby Celnej K. K. i przesłane w kopii do pełnomocników spółki przez Ambasador Republiki K. w W. (akredytowaną na Polskę) przy piśmie z 24 kwietnia 2013 r. W pismach tych wskazano, iż władze polskie nie znają prawa kirgiskiego, skutkiem czego źle je interpretują, błędnie uznając, iż towar objęty decyzjami nie został dopuszczony do swobodnego obrotu, mimo iż zgodnie z prawem kirgiskim towar został dopuszczony do swobodnego obrotu i poddany procedurom celnym w zakresie opłat.

Postanowieniem z (...)/ lipca 2013 r. minister wznowił postępowanie zakończone decyzją z (...) stycznia 2013 r., a następnie zawiesił je postanowieniem z (...) sierpnia 2013 r. z uwagi na fakt, że wskazana decyzja stanowiła przedmiot skargi złożonej przez spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z 30 października 2013 r. sygn. akt. V SA/Wa 994/13 WSA w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję ministra z (...) stycznia 2013 r., zaś wyrokiem z 18 listopada 2015 r. sygn. akt I GSK 367/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki od wyroku WSA. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania sądowego postanowieniem z (..) maja 2016 r. minister podjął zawieszone postępowanie z wniosku o wznowienie.

W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej, decyzją z (...) czerwca 2016 r. minister odmówił uchylenia decyzji własnej z ...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ zauważył, że zgodnie z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.") podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stwierdził ponadto, iż mimo dotrzymania terminu, kopie pism dołączonych do wniosku o wznowienie nie stanowią dla sprawy nowych istotnych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Organ zwrócił uwagę, że znacznie wcześniej niż w dniu otrzymania pisma Ambasador Republiki K. w W. akredytowanej na Polskę nr (...)z 24 kwietnia 2013 r. przekazującego kopie pism Państwowej Służby Celnej przy Rządzie K., spółka posiadała wiedzę w zakresie uregulowań prawnych dotyczących importu towarów wynikających z ustawy Republiki K. o wolnych strefach ekonomicznych w Republice K. z dnia 16 grudnia 1992 r. Nr 1076-XII. Wskazał również, iż zgłaszane przez strony zastrzeżenia, że władze polskie błędnie interpretują prawo kirgiskie dotyczące wolnych stref ekonomicznych w K. znane było Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podobnie jak związane z nimi dowody w postaci noty Ambasady Republiki K. w Republice B.nr (...) z dnia 25 lutego 2009 r. Okoliczności te brane były pod uwagę przy wydawaniu decyzji dotyczących nienależnych refundacji z tytułu wywozu przez spółkę cukru do Republiki K. w latach 2004-2005.

Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, więc minister powtórnie przeanalizował wniosek o wznowienie oraz prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Kontrolowaną obecnie decyzją z (...) sierpnia 2016 r. organ utrzymał w mocy decyzje własną z (...) czerwca 2016 r.

Minister podtrzymał w całości swoje ustalenia oraz stanowisko wyrażone w decyzji z (...) czerwca 2016 r., podkreślając dodatkowo, że nie można przyjąć, iż dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. W decyzji z (...) czerwca 2016 r. wyraźnie wskazano, iż już w piśmie z (...) listopada 2012 r., a więc około 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, w odwołaniu od decyzji Prezesa ARR z (...) listopada 2012 r. (dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej - wywóz cukru do K.) spółka przywoływała ustawę Republiki K.j nr 1076-XII z dnia 16 grudnia 1992 r. o wolnych strefach ekonomicznych w Republice K., wywodząc na podstawie przepisów tej ustawy słuszności swoich twierdzeń.

Z kolei przedłożone przez spółkę pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie K. nie są dokumentami wymaganymi do uzyskania refundacji, o których mowa w art. 16 rozporządzenia nr 800/1999, nie potwierdzają autentyczności złożonej przez spółkę kirgiskiej deklaracji celnej, a także nie wskazują nowych okoliczności lub dowodów, wskazujących na to, że skarżąca nie ponosi odpowiedzialności za nieprawidłowości powstałe przy składaniu dokumentów mających na celu uzyskanie refundacji. Nie są zatem nowymi dowodami w sprawie.

Minister wskazał, że w sprawie nie stwierdził pojawienia się istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych i dowodów, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy zakończonej decyzją ostateczną, istniejących w dniu wydania tej decyzji i nieznanych organowi. Z tej przyczyny brak było podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a to z kolei na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. skutkowało wydaniem decyzji o odmowie jej uchylenia.

Spółka zaskarżyła decyzję ministra z (...) sierpnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją tego organu z (...) czerwca 2016 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez uznanie, iż nadesłanie pism Państwowej Służby Celnej przy Rządzie K. z 14 marca 2013 r. oraz z 29 marca 2013 r., nie stanowi nowej, istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej lub dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję.

W odpowiedzi na skargę minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Po rozpoznaniu skargi sąd stwierdził, że organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, które mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem podlega oddaleniu jako bezzasadna.

Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 - art. 152 k.p.a.) w sposób wyraźny wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania.

Etap wstępny omawianego postępowania jest etapem pozaprocesowym, który obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia i kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo o odmowie wznowienia postępowania. Badanie to polega na ustaleniu, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej istniejącej w obrocie prawnym, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 lub 145a k.p.a., czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów wymienionych w art. 148 k.p.a. W ocenie sądu organ prawidłowo uznał, że spółka spełniła warunki formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia, wskutek czego właściwie postanowieniem z 30 lipca 2013 r. minister wznowił postępowanie zakończone decyzją z (...) stycznia 2013 r.

Natomiast ustalenie, czy podana we wniosku przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy następuje po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. i musi być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. W przypadku stwierdzenia nieistnienia podanej przesłanki wznowienia, na podstawie art. 151 k.p.a. organ wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, chociażby dostrzegł inne wady prawne tej decyzji. Oznacza to, że do merytorycznej oceny sprawy w trybie wznowienia organ może przystąpić wyłącznie po jednoznacznym ustaleniu, że wystąpiła podstawa wznowienia. Nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy organ wydaje dopiero po ustaleniu czy raczej stwierdzeniu istnienia przyczyny wznowienia, ocenie wpływu tej przyczyny na wydane wcześniej rozstrzygniecie i po uchyleniu decyzji dotychczasowej.

Jako podstawę wznowienia postępowania spółka wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Spełnienie tej przesłanki otwierającej ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej ostateczną decyzją wymaga wystąpienia łącznie trzech wyliczonych w przywołanym przepisie warunków. Pierwszy warunek to że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Drugi warunek to że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mają istotne znaczenie dla sprawy. Występuje tu związek z regulacją materialną - przepisami prawa sprawy rozstrzygniętej decyzją objętą żądaniem wznowienia postępowania. Tylko bowiem na podstawie przepisu prawa materialnego możliwa jest ocena, czy nowa okoliczność faktyczna, nowy dowód dotyczy ustalenia stanu faktycznego zapisanego w tym przepisie prawa. Trzeci warunek to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniającym ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2010/15). Należy przy tym zauważyć, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu. Dowód musi istnieć w dacie wydania decyzji, aby mógł stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Okolicznością faktyczną istotną dla sprawy jest taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 2510/05). Kodeks postępowania administracyjnego wprawdzie nie wyjaśnia, na czym polega "istotność" dowodu, niemniej w art. 67 § 1, art. 86, 95 § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. do tej cechy dowodu wyraźnie nawiązuje. Ocenę tej "istotności" k.p.a. pozostawia przede wszystkich organowi administracyjnemu, ale także i stronie, która również ma szerokie uprawnienia w tym zakresie (patrz: Cz. Martysz, komentarz do art. 145 [w] G. Łaszczyca, A. Matan, Cz. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX 2010, wyd. III).

W ocenie sądu minister prawidłowo ustalił, że dowody i okoliczności podane przez skarżącą we wniosku o wznowienie nie wypełniły żadnego z wymienionych warunków.

Przede wszystkim, jak słusznie zauważył organ, już w odwołaniu z (...) listopada 2012 r. od decyzji Prezesa ARR z (...) listopada 2012 r., a więc około 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania, spółka powoływała się na ustawę Republiki K. nr (...) z dnia 16 grudnia 1992 r. o wolnych strefach ekonomicznych w Republice K,., dowodząc na podstawie przepisów tej ustawy słuszności swoich twierdzeń. Nie jest to okoliczność nowa, nieznana organowi, który wydał decyzję, skoro w odwołaniu skarżąca powoływała się na wskazany akt prawa kirgiskiego, zarzucając organowi I instancji, m.in. niewystąpienie do właściwych organów K,. o pomoc prawną w zakresie dostarczenia tekstu tej ustawy.

Istotne znacznie w rozpoznawanej sprawie ma w tym kontekście fakt, że decyzja ministra z 18 stycznia 2013 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa ARR były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 994/13 WSA w Warszawie oddalił skargę spółki na to rozstrzygnięcie. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 listopada 2015 r. sygn. akt I GSK 367/14 oddalił skargę kasacyjną spółki od tego wyroku WSA w Warszawie.

W tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 170 p.p.s.a., który zdaniem sądu ma zastosowanie w sprawie. Przepis ten stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W doktrynie przyjmuje się, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia Sadu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Problem związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego nabiera szczególnego znaczenia, jeżeli po prawomocnym oddaleniu skargi przez sąd administracyjny strona chce wzruszyć decyzję w trybie stwierdzenia nieważności. W sprawach podatkowych kwestia ta została przesądzona przez ustawodawcę: zgodnie z art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji (dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Odmienny pogląd, jakkolwiek na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które takiej regulacji nie zawierają, wyraził NSA w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, stwierdzając w niej, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.

Związanie wyrokiem sądu może być w określonych sytuacjach ograniczone treścią konkretnego przepisu prawa. Chodzi mianowicie o przepisy dotyczące wznowienia postępowania, które dopuszczają możliwość zmiany bądź uchylenia prawomocnego orzeczenia sądu - art. 270 p.p.s.a. (patrz: B Dauter, komentarz do art. 170 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz).

Skutkiem zasady mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest to, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w późniejszym postępowaniu ta kwestia nie może być już w ogóle badana. Zachodzi tu zatem ograniczenie dowodzenia faktów objętych orzeczeniem prejudycjalnym, a nie tylko ograniczenie poszczególnego środka dowodowego (por. wyrok SN z dnia 12 lipca 2002 r. sygn. akt V CKN 1110/00).

Jak już wspomniano, decyzja ministra z 18 stycznia 2013 r., która była objęta wnioskiem skarżącej o wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podlegała już kontroli sądowoadministracyjnej, przy czym sądy obydwu instancji odmówiły zasadności skarg składanych przez spółkę.

Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2015 r. sygn. akt I GSK 367/14, którym to wyrokiem oddalono skargę kasacyjną skarżącej spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 października 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 994/13, oddalającego skargę na wspomnianą decyzję ministra, jednoznacznie wynika, że zasadnicze znaczenie dla meritum niniejszej sprawy mają zasady stosowania systemu refundacji uregulowane w rozporządzeniu nr 612/2009, którym uchylono rozporządzenie nr 800/1999.

NSA zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji, iż w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej zróżnicowanej, to na podmiocie ubiegającym się o taką refundację spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, wskazujących na spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących wypłatę takiej refundacji.

Sąd kasacyjny stwierdził, że z punktu 2 i 20 preambuły rozporządzenia Komisji nr 612/2009 wynika wprost, że w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów, uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do kraju trzeciego i należy przedstawić dowód, że dany produkt został przywieziony do kraju trzeciego. Dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym kraju trzecim. Zasady te zostały też wyrażone w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, w którym wskazuje się, że produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane. Natomiast z treści art. 2 ust. 1 pkt b ww. rozporządzenia wynika, co należy rozumieć przez "należności przywozowe" i wskazuje się, że są to należności celne i opłaty o skutku równoważnym oraz inne opłaty przywozowe przewidziane w ramach wspólnej polityki rolnej lub w ramach szczególnych uzgodnień handlowych stosowanych do niektórych towarów będących wynikiem przetworzenia produktów rolnych.

W ocenie NSA sąd I instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji publicznej wskazujące dokumenty, które uznano za wiarygodne i dające podstawę do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Podstawę do wypłaty refundacji wywozowej zróżnicowanej mogły stanowić autentyczne dokumenty przedstawione przez spółkę, potwierdzające dokonanie przywozowych formalności celnych umożliwiających wprowadzenie towaru do obrotu w kraju trzecim. Poza sporem pozostaje okoliczność, że zwolnienia zabezpieczenia dokonano po przedstawieniu przez skarżącą k. deklaracji celnej, z której wynikało, iż w polu nr 1 - typ deklaracji widniał zapis IM-40, a polu nr 37-kod procedury celnej widniał zapis 4000 50 oznaczający dopuszczenie towaru do obrotu po uiszczeniu należności celnych. Natomiast po przeprowadzeniu weryfikacji przedstawionej deklaracji i uzyskaniu szeregu dokumentów, w tym od Państwowej Służby Celnej Rządu Republiki K., Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki K., Ambasady RP w T. wynika, że produkt, którego dotyczyła przedstawiona przez spółkę deklaracja nie został objęty procedurą IM-40, bowiem dokonano nieuprawnionej zmiany zapisów w polu numer 1 z IM-71 na IM-40 oraz w polu numer 37 z 7100 na 4000 50. Tak więc przedstawiona przez spółkę deklaracja celna została sporządzona w procedurze wprowadzenia produktu do wolnej strefy gospodarczej a nie w procedurze dopuszczenia do obrotu. Oznacza to, że przedstawiony przez spółkę dokument w postaci deklaracji celnej nie może stanowić podstawy do uznania, że spółka spełniła dodatkowe warunki, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 rozporządzenia nr 612/2009. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dawał podstawę do przyjęcia, że produkt nie został objęty procedurą wprowadzenia do swobodnego obrotu i nie uiszczono należności celnych przywozowych w kraju trzecim.

Dalej NSA podkreślił, że z treści art. 76 § 1 k.p.a. wynika jedynie tyle, że dokumenty urzędowe sporządzone w odpowiedniej formie przez właściwe organy w zakresie ich kompetencji stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia faktyczne, które zostały przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zostały oparte na niczym niepodważonych dokumentach właściwych władz K..

W świetle przepisu art. 170 p.p.s.a. przedstawiona przez NSA ocena, jakie dokumenty mogą stanowić podstawy do uznania, że spółka spełniła dodatkowe warunki, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 rozporządzenia nr 612/2009, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tylko dokumenty, które zostały wskazane w cytowanym przepisie mają przymiot "istotnych" dla rozstrzygnięcia zawartego w decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania na mocy wskazanego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego. Ukształtowana w prawomocnym orzeczeniu kwestia prawna w tym zakresie nie może być już ponownie badana.

Prawidłowe jest zatem stanowisko ministra, że pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie K. z 14 i 29 marca 2013 r., nie są dokumentami wymaganymi do uzyskania refundacji, nie potwierdzają autentyczności złożonej przez spółkę kirgiskiej deklaracji celnej, ani też nie wskazują nowych okoliczności lub dowodów tego, że spółka nie ponosi odpowiedzialności za nieprawidłowości powstałe przy składaniu dokumentów mających na celu uzyskanie refundacji. Dowodem potwierdzającym dokonanie przywozowych formalności celnych warunkujących wprowadzenie towaru do obrotu w kraju trzecim nie mogą być pisma, nawet wysokich urzędników służby celnej, informujące że wwieziony towar został wprowadzony do obrotu, jak tego chce strona skarżąca. Wskazana pisma nie stanowią więc nowych dowodów w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Nadmienić należy, że stanowisko takie zostało też zajęte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2798/13 oraz w wyroku NSA z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I GSK 1416/14.

Z uwagi na prawidłowe ustalenie przez ministra braku istnienia podanej przez spółkę przesłanki wznowienia, zasadnie - w oparciu o art. 151 k.p.a. - odmówiono uchylania decyzji dotychczasowej z 18 stycznia 2013 r. Następstwem tego było z kolei stwierdzenie braku podstaw do podjęcia merytorycznego rozpatrzenia sprawy w trybie wznowienia, czyli oceny wpływu przesłanki wznowieniowej na wydane wcześniej rozstrzygnięcie. Skoro przesłanka ta nie wystąpiła, nie może oddziaływać na decyzję dotychczasową.

Tym samym sąd stwierdził, że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi.

Należy zatem stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.