Wyrok NSA, sygn. akt II SA 3018/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Teza: Analiza przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ prowadzi do wniosku, że przesłankami warunkującymi przyznanie przez Prezesa ZUS świadczenia w drodze wyjątku są:

1/ niespełnienie warunków dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami,

2/ ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

3/ osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Do przyznania tego rodzaju świadczenia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie powinny być spełnione łącznie.

TEZY

Analiza przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ prowadzi do wniosku, że przesłankami warunkującymi przyznanie przez Prezesa ZUS świadczenia w drodze wyjątku są:

1/ niespełnienie warunków dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami,

2/ ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

3/ osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Do przyznania tego rodzaju świadczenia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie powinny być spełnione łącznie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Krzysztofa J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 7 listopada 2000 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia 13 września 2000 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszy Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ odmówiono Krzysztofowi J. przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy nie stwierdzono nowych okoliczności mających wpływ na zmianę decyzji odmownej. Stwierdzono, iż z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że w okresie 21-letniej aktywności zawodowej Krzysztof J. posiada udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 3 lat, 10 miesięcy i 9 dni, a na wymagane w ocenianym 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy 5 lat pracy zostało udowodnione tylko 2 lata i 7 dni. W latach 1984-1985, 1985-1987 i 1989-1993 występowały przerwy w zatrudnieniu, mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia.

Niewykonywanie pracy w tych okresach nie było spowodowane stanem zdrowia.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Krzysztofa J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Zdaniem skarżącego spełnia on wszystkie warunki do przyznania wspomnianego świadczenia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z przepisami obowiązującymi w czasie jej wydania.

Jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Sprawa jest po raz drugi rozpoznawana przez sąd administracyjny.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 3 lipca 2000 r. II SA 472/00 wskazał, iż organ nie wyjaśnił i nie poddał ocenie przyczyn, z powodu których skarżący zaprzestał pracy od 31 grudnia 1993 r., dlaczego obecnie nie może on podjąć pracy oraz czy posiada niezbędne środki utrzymania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowo jego oceny.

Z akt sprawy wynika, iż w okresie aktywności zawodowej skarżący okresowo nie pracował.

I tak w okresie od 14 czerwca 1984 r. do 19 marca 1985 r. - 9 miesięcy i 5 dni, od 30 maja 1985 r. do 1987 r. - 2 lata 4 miesiące i 1 dzień, od 13 kwietnia 1989 r. do 6 stycznia 1993 r. - 3 lata 8 miesięcy i 23 dni.

Łącznie skarżący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym 3 lata 10 miesięcy i 9 dni, a na wymagane w ostatnim 10-leciu przed powstaniem niezdolności do pracy 5 lat pracy, zostało udowodnione 2 lata i 7 dni.

Orzeczeniem OKIZ nr 7 w W. z dnia 28 sierpnia 1994 r. skarżący został zaliczony do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia z ustaleniem, że inwalidztwo powstało od grudnia 1993 r.

Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. nr 162 poz. 1118 ze zm./ ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że przesłankami warunkującymi przyznanie przez Prezesa ZUS świadczenia w drodze wyjątku są:

1/ niespełnienie warunków dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami,

2/ ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku,

3/ osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Podkreślić należy, iż do przyznania tego rodzaju świadczenia wszystkie przesłanki określone w tym przepisie powinny być spełnione łącznie.

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że decyzja Prezesa ZUS-u odmawiająca skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku prawa nie narusza, gdyż nie została spełniona jedna z przesłanek przewidzianych w art. 83 ust. 1 ustawy. Skarżący nie wykazał bowiem, że w okresie aktywności zawodowej nie mógł wypracować okresu niezbędnego do uzyskania ustawowej renty wskutek szczególnych okoliczności.

Wspomniane przerwy w pracy trwające łącznie 6 lat 9 miesięcy i 29 dni nie były spowodowane takimi okolicznościami np. stanem zdrowia.

Częściowa niezdolność do pracy powstała bowiem dopiero w grudniu 1993 r.

W związku z powyższym spełnianie przez skarżącego obecnie dwóch pozostałych warunków określonych w tym przepisie, nie uzasadnia przyznania tego świadczenia, gdyż jak wyżej wskazano przesłanki określone w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie.

Z tych względów na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.