Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 373/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2071/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie skreślenia z listy radców prawnych postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

I

Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił K. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 81 m2, prowadzi działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje dochodów.

Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej K. S., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2010 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie: dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej w 2010 r. (ewentualnie brak dochodu), kopii zeznania podatkowego za rok 2009 (ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącą w ubiegłym roku) oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy (w przypadku, w którym skarżąca posiada rachunki bankowe).

W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca przedłożyła kopie zeznań podatkowych PIT-36 oraz PIT/B za 2009 r., z których wynikało, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przy przychodzie w kwocie 20.720 zł skarżąca uzyskała dochód w kwocie 2875 zł. Złożyła także kopie deklaracji dla podatków od towarów i usług VAT-7 za okres styczeń – listopad 2010 r., z których wynikało, iż w okresie tym skarżąca sprzedała usługi o wartości 8200 zł. Skarżąca nie przedłożyła natomiast wyciągów z rachunku bankowego, nie wyjaśniła także, czy jakikolwiek rachunek bankowy posiada.

Sąd I instancji uznał, że skoro skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów dotyczących posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji, brak było możliwości ustalenia, czy spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadniało, w ocenie Sądu I instancji, oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

II

K. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany i uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu podała, że nie posiada żadnych dochodów, a od około dziesięciu lat grupa słupskich sędziów działa na rzecz pozbawienia jej prawa wykonywania zawodu radcy prawnego i tym samym pozbawienia minimum egzystencji.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje na podstawie oświadczenia strony mając na uwadze okoliczności podane w tym oświadczeniu i w przedstawionych przez stronę dokumentach. Wymaga to przedstawienia przez stronę wszelkiej możliwej dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej, a zwłaszcza, gdy została do tego zobowiązana przez Sąd.

W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca została wezwana do nadesłania dokumentów, które miały umożliwić ocenę jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W wykonaniu tego wezwania skarżąca nie przedstawiła dokumentów dotyczących posiadanych rachunków bankowych i dokonywanych na nich operacji.

W związku z powyższym Sądowi I instancji rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie była znana wysokość salda na rachunku skarżącej, ani historia dokonywanych operacji. Skarżąca nie wyjaśniła także z czego się utrzymuje skoro nie uzyskuje dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Przedstawione przez skarżącą dokumenty i oświadczenia należało uznać za niewystarczające do odtworzenia jej sytuacji majątkowej. Naczelny Sąd Administracyjny, po dokonaniu analizy całości nadesłanych danych uznał, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy podkreślić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy.

W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd I instancji odmowa przyznania prawa pomocy nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.