Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3369/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dariusz Zalewski Protokolant: ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw rozpatrywania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu komorniczego, powołana zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. (dalej: "Komisja Egzaminacyjna II Stopnia") - działając na podstawie art. 31h ust. 4, ust. 16 i ust. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2011 r. nr 231, poz. 1376 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego, obejmującej obszar właściwości Izb Komorniczych w [...] oraz w [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Komisja Egzaminacyjna"), w sprawie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], w której stwierdzono, że A. F. ("skarżący") uzyskał wynik negatywny z egzaminu komorniczego.

Okoliczności zadania pisemnego, którego sposób wykonania przez skarżącego, został negatywnie oceniony przez egzaminatorów były następujące.

Wierzycielka J. N. złożyła w dniu [...] października 2013 r. do Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym [...] i [...] w [...] M. K., właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji świadczeń pieniężnych należnych jej od dłużnika R. K. na podstawie tytułu wykonawczego – wyroku Sądu Okręgowego w [...], opatrzonego klauzulą wykonalności również przeciwko małżonce dłużnika.

Do wniosku wierzycielka dołączyła:

- odpis księgi wieczystej [...] z dnia [...] października 2013 r., z którego wynika, nieruchomość gruntowa objęta wnioskiem, o powierzchni 1000 m2, położona w [...] przy ul. [...] stanowi współwłasność dłużnika R. K. i jego małżonki A. K. (z domu P.) we wspólności majątkowej małżeńskiej i jest obciążona hipoteką na rzecz Banku [...] z siedzibą przy ul. [...], do kwoty 150 000 zł wpisaną w dniu [...] stycznia 2013 r.;

- oszacowanie nieruchomości oszacowania nieruchomości dokonane dla potrzeb obrotu rynkowego odpowiadające wymogom w egzekucji, z którego wynika, że dłużnik i jego małżonka posadowili na gruncie budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 150 m2, wartość gruntu to kwota 150 000 zł, wartość budynku mieszkalnego to kwota. 500 000 zł, a łączna wartość nieruchomości to kwota 650.000 zł, wykonane w dniu [...] października 2013 r. przez rzeczoznawcę majątkowego K. K., uprawnionego do szacowania nieruchomości na podstawie odrębnych przepisów;

- zaświadczenie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego z dnia [...] października 2013 r., z którego wynika, że nie dokonano zawiadomienia o zakończeniu budowy ani nie wystąpiono z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na użytkowanie w rozumieniu przepisów prawa budowlanego budynku posadowionego na nieruchomości wskazanej we wniosku;

- wniosek o dokonanie przez komornika opisu i oszacowania na wypadek, gdyby dłużnik i jego małżonka nie zapłacili długu w ciągu dwóch tygodni od doręczenia im wezwania komornika.

Komornik przystąpił do czynności egzekucyjnych. W dniu [...] listopada 2013 r. stwierdził między innymi, że budynek mieszkalny nie jest umeblowany i nie jest zamieszkały, grunt jest ogrodzony płotem z siatki metalowej oraz dostęp do niego jest zabezpieczony bramą i furtką zamykanymi na klucz. Tego samego dnia komornik złożył do właściwego sądu wniosek o wpis w księdze wieczystej wzmianki o wszczęciu egzekucji z nieruchomości. Sąd dokonał wpisu wzmianki w dniu [...] listopada 2013 r. W dniu [...] listopada 2013 r. R. K. i jego małżonka otrzymali zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwanie do zapłaty długu.

W dniu [...] listopada 2013 r. R. K. złożył do Komornika zaświadczenie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego, z którego wynikało, że w dniu [...] listopada 2013 r. dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy. W piśmie przewodnim skierowanym do Komornika R. K. oświadczył, że sprzeciwia się sprzedaży nieruchomości w jakimkolwiek trybie.

Dłużnik i jego małżonka nie zapłacili długu w terminie określonym w wezwaniu, Komornik ustalił, że zajęcie nieruchomości nie spowodowało zajęcia ruchomości, wierzytelności lub praw obciążonych zastawem rejestrowym.

Dłużnik R. K. zaskarżył opis i oszacowanie nieruchomości. Jego skarga została przez właściwy sąd rejonowy prawomocnie oddalona postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Postanowienie uprawomocniło się z dniem [...] stycznia 2014 r. W dniu [...] lutego 2014 r. na licytacji gotowość do udziału w przetargu zgłosił J. N. - mąż wierzycielki - składając oświadczenie, że zamierza nabyć nieruchomość za cenę wywołania. Na tej samej licytacji, przed zamknięciem przetargu, małżonka dłużnika A. K. złożyła do Komornika pisemny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc we wniosku, że zajęta nieruchomość stanowi jej majątek osobisty i dlatego sprzeciwia się dalszemu prowadzeniu egzekucji. Do wniosku dołączyła odpis postanowienia (w oryginale) Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., sygn. akt [...], ze wzmianką o stwierdzeniu prawomocności tego postanowienia z dniem [...] lutego 2014 r., w którym sąd orzekł separację dłużnika i jego małżonki oraz dokonał podziału ich majątku wspólnego, przyznając nieruchomość objętą egzekucją na własność A. K. z obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz dłużnika w kwocie 450 000 zł.

Po rozpoznaniu wniosku małżonki dłużnika, Komornik miał dokonać wszelkich czynności, aby zakończyć postępowanie egzekucyjne.

Komisja Egzaminacyjna uchwałą z dnia [...] maja 2014 r. stwierdziła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu komorniczego, bowiem z pierwszego zadania otrzymał ocenę dostateczną, a z drugiego zadania ocenę niedostateczną.

W odwołaniu od uchwały wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały stwierdzającej uzyskanie przez skarżącego pozytywnego wyniku z egzaminu komorniczego.

W odwołaniu podniósł następujące zarzuty:

1) bezpodstawne uznanie przez egzaminatorów, iż zdający popełnił poważny błąd zmieniając sposób egzekucji z nieruchomości z uproszczonej na zwykłą;

2) nie było rażącym błędem także oddalenie wniosku małżonki dłużnika i dokonanie sprzedaży licytacyjnej nieruchomości. Na uzasadnienie swego stanowiska zdający przedstawia szereg argumentów m.in. przywołując poglądy doktryny;

3) niedoręczenie dłużnikom odpisu tytułu wykonawczego nastąpiło wskutek pośpiechu, a nie braku wiedzy;

4) Komisja Egzaminacyjna niesłusznie stwierdziła jakoby zdający niepotrzebnie sporządził wezwanie do usunięcia braków formalnych pod rygorem zwrotu wniosku;

5) Komisja Egzaminacyjna niesłusznie stwierdziła, jakoby zdający nieprawidłowo zaliczył opłatę sądową za dokonanie wpisu do księgi wieczystej do wydatków z art. 39 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji;

6) Komisja Egzaminacyjna niesłusznie stwierdziła jakoby zdający nie odniósł się do kwestii pozostawienia nieruchomości w zarządzie dłużnika i jego małżonki;

7) Komisja Egzaminacyjna niesłusznie stwierdziła, jakoby zdający nieprawidłowo wypełnił wniosek do rejestru zastawów;

8) Komisja Egzaminacyjna przekroczyła granice uznania administracyjnego, sprowadzające się do niewłaściwego (zbyt surowego) zastosowania skali ocen wynikającej z ustawowego upoważnienia.

W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjna II stopnia, po przeprowadzeniu analizy prac egzaminowanego oraz ocen egzaminatorów stwierdziła, że zdający otrzymał ocenę negatywną ze względu na dwa główne błędy, które popełnił, tj.:

- dokonał nieuzasadnionej zmiany trybu egzekucji z nieruchomości z uproszczonej na zwykłą;

- oddalił wniosek małżonki dłużnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego i dokonał sprzedaży licytacyjnej nieruchomości.

Organ stwierdził, że treść art. 10131 k.c. jest jasna i nie pozostawia pola do żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wynika z niego, że oceny w zakresie możliwości przeprowadzenia uproszczonej egzekucji z nieruchomości komornik dokonuje na podstawie stanu faktycznego i prawnego nieruchomości w chwili złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji. Jednocześnie organ jednoznacznie stwierdził, że art. 10135 § 4 k.c. odnosi się do kompetencji Sądu a nie komornika.

Organ stwierdził, że chybione są argumenty dotyczące faktu, że małżonkowie uzyskali orzeczenie sądu o separacji i podziale majątku sprzecznie z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) działając w celu pokrzywdzenia wierzyciela. Do kompetencji komornika nie należy bowiem badanie tego rodzaju okoliczności.

Odnośnie zarzutu, że egzaminatorzy sprawdzający pracę skarżącego oparli swoje oceny o orzeczenia Sądu Najwyższego, które nie są wiążące – organ stwierdził, że mimo iż orzeczenia Sądu Najwyższego nie mają charakteru wiążącego, to nie oznacza, że zdający jest zwolniony z ich znajomości. Organ wyjaśnił, że dla dokonania właściwej wykładni obowiązującego prawa trzeba nie tylko znać treść przepisów zamieszczonych w źródłach prawa, ale także poglądy orzecznictwa i doktryny.

Organ wyjaśnił także, że zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego wniosek małżonki dłużnika należało uwzględnić. Natomiast powołana przez skarżącego opinia J. Świeczkowskiego jest odosobniona w doktrynie, a ponadto odnosi się wyłącznie do orzeczeń Sądu Najwyższego wydanych w drugiej połowie XX wieku, a w szczególności do uchwały z dnia 19 grudnia 1980 r., III CZP 65/80 (OSNCP 1981, nr 6, poz. 100). Zdaniem organu w sprawie należało zastosować art. 825 pkt 3 k.p.c. pomimo prezentowania krytycznych uwag przez zdającego na temat tego przepisu.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie podzieliła poglądu egzaminowanego dotyczącego zastosowania art. 823 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Komisja stwierdziła (odmiennie od skarżącego), że na poniesienie odpowiedzialności odszkodowawczej względem małżonki dłużnika narażony byłby komornik, który w takiej sytuacji oddaliłby jej wniosek i sprzedał nieruchomość.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała argument oparty na § 9 pkt 1 Kodeksie Etyki Zawodowej Komornika Sądowego za całkowicie bezzasadny.

Odnośnie stwierdzenia skarżącego, że niedoręczenie odpisu tytułu wykonawczego dłużnikom nastąpiło wskutek nieuwagi, a nie braku wiedzy - organ przyznał, że jest to dość wiarygodne, aczkolwiek błąd pozostaje błędem bez względu na przyczynę jego powstania.

W odpowiedzi na zarzut skarżącego, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych pod rygorem zwrotu wniosku zostało sporządzone prawidłowo w świetle przepisów art. 797 k.p.c. oraz art. 126 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - organ stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Brak numeru PESEL oraz numeru księgi wieczystej nie stanowią braków uniemożliwiających nadanie sprawie biegu.

Organ uznał za zasadny zarzut skarżącego dotyczący uwagi jednego z egzaminatorów, jakoby zdający nieprawidłowo zaliczył opłatę sądową za dokonanie wpisu do księgi wieczystej do wydatków z art. 39 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie stwierdziła takiej nieprawidłowości. Ta okoliczność - w ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia - nie miała istotnego wpływu na ocenę końcową.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przyznała rację skarżącemu, że ten prawidłowo ustosunkował się do pozostawienia nieruchomości w zarządzie dłużnika i jego małżonki. Skarżący nie miał obowiązku pouczać dłużnika i jego małżonki o pozostawieniu nieruchomości w ich zarządzie (art. 931 k.p.c.), gdyż ustanowił nad nią dozór (art. 10131 § 2 k.p.c.). Zdaniem organu doniosłość tej kwestii jest w procesie oceniania jest znikoma.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia także przyznała rację, że wniosek do rejestru zastawów został wypełniony prawidłowo. Jednak organ doszedł do przekonania, że błędne uwagi egzaminatorów zawarte w ocenach cząstkowych miały jedynie marginalny charakter i nie wpłynęły na konieczność zmiany oceny.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że Komisja Egzaminacyjna wydając uchwałę stwierdzającą negatywną ocenę z egzaminu komorniczego nie naruszyła granic uznania administracyjnego.

Reasumując, Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że co prawda uznała niektóre z zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, to jednak stoi na stanowisku, że zdający popełnił dwa zasadnicze, bardzo istotne błędy, które zdyskwalifikował jego pracę, tj.: bezpodstawnie zmienił sposób egzekucji z nieruchomości (z trybu uproszczonego na zwykły), a także oddalił wniosek małżonki o umorzenie postepowania dłużnika i dokonał sprzedaży nieruchomości. Organ stwierdził także, że skarżący popełnił uchybienie mniejszej wagi polegające na braku doręczenia dłużnikowi i jego małżonce odpisu tytułu wykonawczego. W ocenie organu popełnione błędy są na tyle istotne, że uniemożliwiły otrzymanie przez zdającego oceny pozytywnej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. A. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść podjętej uchwały, polegające na braku wnikliwej oceny i należytego rozważenia całości zebranego materiału w sprawie, w szczególności naruszenie prawa wynikające z treści:

- art. 87 Konstytucji RP,

- art. 10131 § 1, art. 10132 § 3 , art. 390 § 2 , art. 825 pkt 3, art. 930 § 1 , art. 840 § 1 pkt 2, art. 841 § 1 k.p.c.,

- art. 31 ust. 3 oraz art. 31d ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

Mając na uwadze postawione zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu zmiany wyniku z egzaminu komorniczego na pozytywny, a także o zwrot kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy. Podniósł zarzuty, które powołane zostały uprzednio w odwołaniu. Przedstawił polemikę ze stanowiskiem organu odnośnie rozumienia i stosowania art. 10131 § 1 k.p.c. powołując obszerne fragmenty komentarza pod red. prof. zw. dr hab. Janusza Jankowskiego (Kodeks postępowania cywilnego, Tom II, C.H. Beck, 2013). Skarżący stwierdził, że z powyższego wynika, że prawnie dopuszczalna jest dokonana przez komornika zmiana sposobu egzekucji z nieruchomości z uproszczonej na zwykłą. Wskazał, że część komisji egzaminacyjnych (np. w [...]) przyjmowała zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie pracy za prawidłowe.

Zdaniem skarżącego za błędne należy uznać stanowisko Komisji Egzaminacyjnej II stopnia odnośnie rozwiązania zadania drugiego egzaminu. Komisja stwierdziła, że oddalenie wniosku dłużniczki o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wyłączenie zastosowania art. 930 § 1 k.p.c. jest zagadnieniem prawnym nie budzącym wątpliwości w komentarzach do kodeksu postępowania cywilnego oraz jest jednoznacznie akceptowane w doktrynie i orzecznictwie. Skarżący podkreślił, że egzaminatorzy oceniający jego zadanie drugie mieli błędne przekonanie, że zagadnienie prawne wynikające ze stanu faktycznego zadania nie budzi żadnych wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie, co w ocenie skarżącego miało wpływ na wynik sprawy i przekroczenie granic uznania administracyjnego w ustaleniu ocen za zadanie drugie egzaminu. Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie uznała za trafny zarzut odwołania oparty na powyższej argumentacji, ponieważ stwierdziła, że orzeczenia SN sprzed ponad 40 lat nie są aktualne z powodu faktu, że od tego czasu zmieniły się przepisy regulujące odpowiedzialność współmałżonków za zobowiązania jednego z nich, a co za tym idzie także poglądy orzeczników. Zdaniem skarżącego rozgraniczenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia orzeczeń Sądu Najwyższego zna "nieaktualne" i "aktualne" w doktrynie prawa w żaden sposób nie neguje faktu, że w doktrynie nadal obowiązują różne poglądu dotyczące tej materii prawa. Skarżący podkreślił, że w doktrynie i piśmiennictwie prezentowane są dwa przeciwne poglądy dotyczące możliwości wytaczania przez małżonka dłużnika powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 § 1 k.p.c. w razie skierowania egzekucji do majątku stanowiącego jego majątek osobisty (odrębny). Według jednego małżonek dłużnika ma w takim przypadku status osoby trzeciej, zatem w razie skierowania egzekucji do majątku osobistego może on wnieść powództwo o zwolnienie zajętej rzeczy spod egzekucji. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że określenie czy konkretny przedmiot należy do majątku wspólnego, jest zagadnieniem materialnoprawnym, które powinno być rozstrzygane w drodze powództwa ekscydenyjnego. Według drugiego stanowiska, małżonek dłużnika, przeciwko któremu została nadana klauzula wykonalności w ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku wspólnego, nie może bronić się powództwem opartym na podstawie art. 841 § 1 k.p.c. Skarżący w podsumowaniu powyższego wywodu stwierdził, że najogólniej rzecz ujmując jedni autorze twierdzą, że małżonek dłużnika, przeciwko któremu nadano klauzulę wykonalności nie jest osobą trzecią w rozumieniu art. 841 § 1 k.p.c. natomiast rzecznicy poglądu przeciwnego uzasadniają je tym, że zagadnienie, czy przedmiot należy do majątku wspólnego należy do kwestii materialnoprawnych, a dla ich rozstrzygnięcia przewidziano właśnie powództwo ekscydacyjne.

Zdaniem skarżącego w praktyce zmiana trybu prowadzenia egzekucji z nieruchomości z uproszczonego na zwykły nie powoduje ujemnych dla wierzyciela i dłużnika skutków prawnych, a także przyczynia się w znacznym stopniu do zapewnienia im lepszej ochrony prawnej podczas postępowania egzekucyjnego z nieruchomości.

Skarżący podkreślił, że ze stanu faktycznego wynikało, że komornik ma w dniu [...] lutego 2014 r. przeprowadzić licytację zajętej nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że w tym celu przeprowadził licytację zajętej nieruchomości pod nadzorem sędziego. Skarżący wskazał, że sporządził protokół z tej czynności, który zawierał wszystkie wymagane elementy. Z treści zadania wynikało, że małżonka dłużnika złożyła do komornika pisemny wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc we wniosku, że zajęta nieruchomość stanowi jej majątek osobisty i dlatego sprzeciwia się dalszemu prowadzeniu egzekucji. Do wniosku dołączyła odpis postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. ([...]) we wzmianką o stwierdzeniu prawomocności tego postanowienia z dniem [...] lutego 2014 r., w którym sąd orzekł separację dłużnika i jego małżonki oraz dokonał podziału ich majątku wspólnego, przyznając nieruchomość objętą egzekucją na własność małżonki dłużnika. Skarżący, rozwiązując zadanie egzaminacyjne, oddalił wniosek małżonki dłużnika na podstawie art. 930 k.p.c. wydając stosowne postanowienie. Skarżący podniósł, że powyższe rozwiązanie według Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nie zasługiwało na uznanie, bowiem zdaniem Komisji winno się umorzyć postępowanie egzekucyjne w całości na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. Skarżący zauważył, że w zarzutach szczegółowo uzasadnił, że w treści zadania drugiego egzaminu komorniczego wynikało, że "dłużnicy" dokonali czynności prawnej, poprzez złożenie wniosków do sądu o ustanowienie separacji i podział ich majtku wspólnego, co wywołało skutek w postaci zmiany statusu zajętej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, wprawdzie "dłużnicy" byli uprawnieni do złożenia wniosku o ustanowienie separacji i podział majątku wspólnego, jednak zgodnie z art. 5 k.c. (zasadami współżycia społecznego) ich czynności nie mogły korzystać z ochrony prawnej, bowiem stanowiły obejście prawa.

Skarżący zarzucił Komisjom, że przy ocenianiu jego pracy wybiórczo stosuje orzeczenia Sądu Najwyższego uznając jedne za aktualne (i na nie się powołuje) innym z kolei odmawia cechy aktualności (zarzucając zdającemu błędne ich powołanie). Powyższa niejasność miała miejsce – zdaniem skarżącego – przy ocenie treści prawnej wynikającej art. 930 § 1 k.p.c., bowiem w ocenie skarżącego norma prawna wynikająca z ww. przepisu obowiązywała w dniu rozwiązywania zadania, a w ocenie Komisji orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1977 r. (I CR 409/77) miało wpływ na treść tej normy.

Kolejny zarzut skargi oparto na niewłaściwym zastosowaniu przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia art. 825 pkt 3 k.p.c. i uznaniu przez nią, że jedynie właściwą decyzją komornika powinno być pozytywne rozpatrzenie wniosku małżonki dłużnika złożonego w czasie licytacji i umorzenie całego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. W ocenie Skarżącego komornik nie jest upoważniony przez uchwały Sądu Najwyższego do umorzenia postępowania, gdyż zgodnie a rt. 390 § 2 k.p.c. wiążą one tylko w sprawie, w której zostały orzeczone. Upoważnienie takie nie wynika również z art. 825 pkt 3 k.p.c., gdyż jest to przepis nieprecyzyjny, który nie upoważnia komornika do orzekania, czy prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego oraz do swobodnego oceniania przez komornika, czy wywołane przez wniosek "dłużników" orzeczenie separacji i podział ich majątku wspólnego należy uznać za "inny powód" i czy zaistniała "sprzeczność z tytułem wykonawczym". Jednocześnie skarżący podkreślił, że uprawnienie do orzekania w kwestiach spornych i niejednoznacznych ustawodawca powierzył sądowi, a dłużnikom zapewnił odpowiednie środki do ochrony prawnej poprzez możliwość złożenia powództwa przeciwegzekucyjnego lub skargi na czynności komornika zgodnie z art. 767 k.p.c.

Skarżący zwrócił uwagę także na interpretację gramatyczną art. 825 pkt 3 k.p.c., zgodnie z którym organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji, albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego. Wskazał, że ustawodawca użył w nim pojęć nieostrych i nieprecyzyjnych: "inne powody" i "oczywista sprzeczność". Zdaniem Skarżącego z powodu tych pojęć nieostrych swobodna ocena stanu faktycznego nie była możliwa, gdyż – w jego ocenie – stanowiłoby to przekroczenie kompetencji jakie ustawodawca zastrzegł dla komornika. Skarżący podkreślił także, że w komentarzach do kodeksu postępowania cywilnego autorzy nie interpretują ww. określeń oraz nie twierdzą, że komornik ma uprawnienie lub obowiązek samodzielnie interpretować zakres i podstawę wynikającą z art. 825 pkt 3 k.p.c. Wskazał, że autorzy przytaczają jedynie sytuacje kiedy może nastąpić umorzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek w trybie art. 825 pkt 3 k.p.c., a prawie wszystkie przykłady wynikają jedynie z orzeczeń Sądu Najwyższego, które zgodnie z art. 390 § 2 k.p.c. wiążą jedynie w sprawie, w której zostały podjęte. Zdaniem Skarżącego z treści art. 825 pkt 3 k.p.c. nie wynika, że komornik ma w każdym przypadku rozpatrzeć pozytywnie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnił, że w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego przyjął, że skutecznie zajęta nieruchomość będąca "majątkiem wspólnym" choć stała się "majątkiem odrębnym" nie oznaczało, że jest to jednoznaczny "inny powód będący w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego", który upoważniałby komornika do swobodnego orzeczenia w tej kwestii i zobowiązywał komornika do umorzenia całego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. Zdaniem Skarżącego Komisja Egzaminacyjna II stopnia dokonała wnikliwej oceny zarzutu odwołania opartego na przedstawionej powyżej argumentacji, tj. nie dokonała wnikliwej analizy wykładni gramatycznej art. 825 pkt 3 k.p.c. oraz nie uwzględniła rozgraniczenia kompetencji pomiędzy wadzą orzeczniczą sądu a władzą wykonawczą komornika.

Skarżący podkreślił, że w czasie rozwiązywania zadania egzaminacyjnego uznał i w rozwiązaniu wyjaśnił, że do Sądu należy orzeczenie, czy "ustanowienie separacji i podział majątku wspólnego" dokonane zostało w celu obejścia prawa.

Ponadto Skarżący wskazał na brak ustosunkowania się Komisji Egzaminacyjnej II stopnia do faktu, że zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., w sytuacji jaka wynikała z zadania, dłużnikowi przysługiwała możliwość złożenia do sądu powództwa przeciwegzekucyjnego, który mógł mieć istotny wpływ na ocenę zadania.

Nieuwzględnienie zarzutów odwołania – zdaniem Skarżącego – jest ewidentnym naruszeniem przepisów k.p.a., w szczególności art. 6, 7, 8, 12 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 390 § 2 k.p.c. i art. 87 Konstytucji, ponieważ egzaminatorzy oparli swoją ocenę jedynie na treści orzeczenia Sądu Najwyższego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1977 r., I CR 409/77, OSNC 1979, Nr 1, poz. 6), które nie jest wiążącą normą prawną.

Zdaniem skarżącego przedstawione w odwołaniu zarzuty nie zostały przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia wnikliwie i należycie rozpatrzone.

Zdaniem Skarżącego Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie odniosła się do zarzutu odwołania dotyczącego niezastosowania przez egzaminatorów pełnej skali ocen (od 2 do 5), a jedynie oceny "pozytywnej" i "negatywnej".

W ocenie Skarżącego Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy ocenianiu pracy egzaminacyjnej nie uwzględniła różnić pomiędzy egzaminem komorniczym a innym egzaminami zawodowymi. Pominęła fakt, że do kompetencji komornika sądowego należy m.in. wykonywanie orzeczeń sądowych , a nie kreowanie i rozważania, które poglądy doktryny oraz które orzeczenia Sądu Najwyższego należy uznać za "właściwe" i "aktualne" przy ocenie stanu faktycznego zadania egzaminacyjnego oraz nieprecyzyjnej treści art. 825 pkt 3 k.p.c.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną uchwałę z uwzględnieniem kryterium legalności, Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo orzekła utrzymując w mocy – po odwołaniu skarżącego – niekorzystną dla skarżącego uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw przeprowadzenia egzaminów konkursowego i komorniczego, obejmującej obszar właściwości Izb Komorniczych w [...] oraz w [...] z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...].

W tym miejscu wskazać należy, że Skarżący kwestionuje ocenę zadania drugiego opatrzonego kodem 13. Stan faktyczny tego zadania Sąd przywołał w części historycznej uzasadnienia.

W pracy Skarżącego dostrzeżono dwa uchybienia, które - ocenione jako istotne - zaważyły na wyniku całego egzaminu.

Chodzi mianowicie o to, że Skarżący zmienił tryb egzekucji z nieruchomości z uproszczonego na zwykły, a także oddalił wniosek małżonki dłużnika o umorzenie postępowania i dokonał sprzedaży nieruchomości.

Sąd podziela ocenę organów co do wagi tych błędów.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia uwzględnił przede wszystkim cel egzaminu, tj. że służy on zweryfikowaniu wiedzy kandydata i jego umiejętności niezbędnych do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika. Egzamin zawodowy sprawdzić ma bowiem – co oczywiste – znajomość przepisów prawa i potwierdzić umiejętność ich stosowania w konkretnych okolicznościach faktycznych.

I tak, zgodnie z art. 10131 § 1 k.p.c. przepisy działu VIa ("Uproszczona egzekucja z nieruchomości") stosuje się do egzekucji z niezabudowanej nieruchomości gruntowej oraz nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym lub użytkowym, jeżeli w chwili złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji nie dokonano zawiadomienia o zakończeniu budowy albo nie wystąpiono z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na użytkowanie w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Stosowanie przepisów dotyczących uproszczonej egzekucji z nieruchomości dozwolone jest więc, w myśl przytoczonych unormowań, jedynie w ściśle określonych przez ustawodawcę przypadkach. Fakt zaś spełniania przez nieruchomość egzekwowaną przesłanek zezwalających na egzekucję w trybie uproszczonym powinien być oceniany na chwilę złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji. Innymi słowy dla dokonania oceny dopuszczalności zastosowania uproszczonej egzekucji z nieruchomości przyjmuje się chwilę skutecznego złożenia wniosku, tzn. po ewentualnym uzupełnieniu jego braków formalnych.

Skarżący dokonując na egzaminie zmiany trybu egzekucji z uproszczonej na zwykłą - na skutek zmiany statusu nieruchomości już po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji - wbrew zasadom wynikającym z art. 10131 § 1 k.p.c. nie uwzględnił w swojej pracy, że status nieruchomości ustala się na określony moment. Zasady tej nie zmienia wskazywany przez Skarżącego przepis art. 10132 § 3 k.p.c. Skarżący zadziałał więc w ww. zakresie nie mając ku temu wyraźnej podstawy prawnej. Egzaminatorzy dostrzegli to i ocenili jako nieprawidłowe. Słusznie też oceniający podnieśli, że uprawnień Sądu określonych w art. 10135 § 4 k.p.c. nie można przenosić na inne organy prowadzące egzekucję.

Sąd - jedynie wspierając argumentację już w tej sprawie wyrażoną przez organy -wskazuje, że egzamin zawodowy nie służy prezentacji przez egzaminowanego tez polemicznych wobec oczywistej wykładni przepisu, którego zastosowania wymaga rozwiązanie casusu egzaminacyjnego. Ryzykowne jest więc podejmowanie czynności, których zasadność może podlegać dyskusji. Uzasadnianie podjętych działań korzyścią stron postępowania - tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w sytuacji egzaminacyjnej może nie odnieść oczekiwanego skutku, jeśli nie pozostaje w zgodzie ze stosowanym przepisem.

W analizowanym zakresie podlegała sprawdzeniu umiejętność posługiwania się przez zdającego instytucją egzekucji uproszczonej z nieruchomości. Ustalony na dzień złożenia wniosku status nieruchomości uzasadniał prowadzenie egzekucji w trybie uproszczonym.

Skarżący - niewątpliwie posiadający określoną wiedzę i doświadczenie zawodowe w prowadzeniu spraw komorniczych - zobowiązany był je zaprezentować z uwzględnieniem wymagań (rygorów) egzaminu zawodowego, to jest przekonać egzaminatorów i komisję egzaminacyjną, że zna i rozumie znaczenie przepisu art. 1013¹ § 1 k.p.c. Stąd argumentacja Skarżącego odwołującego się do poglądów autorów komentarzy do przepisów o postępowaniu egzekucyjnym jest w sprawie bez znaczenia. Powinien był on jedynie wykazać, że wie, że status nieruchomości na potrzeby prowadzenia uproszczonej egzekucji z nieruchomości ustala się na dzień skutecznego złożenia wniosku.

Słusznie także negatywnie oceniono wynikające z pracy egzaminacyjnej stanowisko skarżącego o tym, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek małżonka dłużnika, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787 k.p.c., o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Małżonek dłużnika powoływał się na postanowienie sądu z dnia [...] stycznia 2014 r. (czyli wydane już po wszczęciu egzekucji) o separacji i podziale majątku. Podział majątku nastąpił w taki sposób, że egzekwowana nieruchomość nie stanowiła już majątku wspólnego, tylko weszła do jego majątku odrębnego. Skarżący oddalił ten wniosek powołując się na przepis art. 930 k.p.c.

Zdaniem Sądu mają rację egzaminatorzy podnosząc konieczność zastosowania w tym przypadku przepisu art. 825 pkt 3 k.p.c., który stanowi, że organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek jeżeli egzekucję skierowano przeciwko osobie, która według klauzuli wykonalności nie jest dłużnikiem i która sprzeciwiła się prowadzeniu egzekucji, albo jeżeli prowadzenie egzekucji pozostaje z innych powodów w oczywistej sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego.

Zdaniem Sądu okoliczności z przykładu egzaminacyjnego to sytuacja, o której ten przepis wprost stanowi. Przecież egzekucja została skierowana do rzeczy, z której małżonek dłużnika nie odpowiada (a wiec prowadzenie egzekucji pozostaje w sprzeczności z treścią tytułu wykonawczego). Nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową umożliwia bowiem zajęcie przedmiotów stanowiących wyłącznie wspólny majątek małżonków, bez względu na to, gdzie się znajdują. Nie można jednak dokonać zajęcia przedmiotów stanowiących majątek odrębny małżonka dłużnika. Dokonanie takiego zajęcia, uprawnia małżonka dłużnika do domagania się umorzenia egzekucji przez komornika, powołując się właśnie na ograniczenie jego odpowiedzialności (art. 837 i 825 pkt 3 k.p.c.).

Wobec obowiązku uwzględniania na podstawie art. 825 pkt 3 k.p.c. faktu ograniczenia odpowiedzialności małżonka dłużnika, nie mogą odnieść pozytywnego dla Skarżącego skutku argumenty o prawie małżonka dłużnika do skorzystania z uprawnień przewidzianych w innych przepisach k.p.c.

Niezasadne także było wskazanie w postanowieniu o oddaleniu wniosku małżonki dłużnika przepisu art. 930 k.p.c. Warto przypomnieć, że w treści protokołu z licytacji zapisano, że "Komornik oddalił wniosek dłużniczki na podstawie art. 930 kpc wydając stosowne postanowienie" Przepis ten (w § 1) stanowi, że rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika. W każdym razie czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i w stosunku do nabywcy.

Sąd wskazuje, że pojęcie rozporządzenia nieruchomością w rozumieniu art. 930 k.p.c. ma ustalone w orzecznictwie znaczenie, tj. przyjmuje się, że pojęcie to nie obejmuje zmiany stanu prawnego spowodowanej orzeczeniem sądu o zniesieniu współwłasności, dziale spadku lub podziale majątku wspólnego. Jeśli zatem wymienionymi orzeczeniami przyznano nieruchomość na wyłączną własność współwłaścicielowi niebędącemu dłużnikiem, przepis ten nie ma zastosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 1980 r., III CZP 65/80, OSNCP 1981, nr 6, poz. 100 z glosą Z. Świebody, OSP 1982, z. 5–6, poz. 60). Pogląd ten wyrażany był także we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w wyroku tego Sądu z dnia 1 grudnia 1977 r., I CR 409/77, OSNC 1979, nr 1-2, poz. 6, wskazano, że zmiana spowodowana orzeczeniem sądu na skutek podziału majątku wspólnego, działu spadku lub zniesienia współwłasności nieruchomości nie ma charakteru rozporządzenia tą nieruchomością w rozumieniu art. 930 k.p.c.

Wykładanie ww. zwrotu normatywnego z art. 930 k.p.c. nie poprzez analizę orzecznictwa sądowego odnoszącego się do tego przepisu, ale poprzez odwoływanie się do definicji słownikowej słowa "rozporządzać się – rozporządzić" jest istotnym błędem argumentacji Skarżącego.

Niewątpliwie orzeczenia sądowe, nie mają w polskim systemie prawnym charakteru precedensowego, a uchwały Sądu Najwyższego rozstrzygające zagadnienie prawne wiążą tylko w konkretnych sprawach (art. 390 § 2 k.p.c.). Niemniej jednak dla osób wykonujących profesjonalne zawody prawnicze oczywistym jest, że stanowisko judykatury ma istotne znaczenie w procesie wykładni prawa.

Należy również zauważyć, że na kanwie zagadnienia związanego z wnioskiem małżonka dłużnika o umorzenie postępowania ujawniło się także niezrozumienie przez Skarżącego roli i znaczenia orzeczeń sądowych dla postępowania egzekucyjnego. Słusznie w zaskarżonej uchwale oceniający zauważyli, że badanie okoliczności związanych z wydaniem na rzecz dłużnika i jego małżonka orzeczenia o separacji i podziale majątku nie należy do ustawowych kompetencji komornika. Sąd orzekający ten pogląd w pełni podziela i wskazuje, że komornik powinien uwzględnić w sprawie skutki prawomocnego orzeczenia, a nie podejmować z nim polemiki. Prezentowana przez skarżącego postawa podważa autorytet sądu, przekreśla jego kompetencje ustrojowe, na straży których stoi m.in. art. 365 § 1 k.p.c., i - w konsekwencji – może budzić nieufność obywateli wobec państwa i prawa.

Konkludując, wyniki egzaminu - wobec istotnego charakteru popełnionych błędów - dawały obu komisjom egzaminacyjnym podstawę zakwestionowania przygotowania Skarżącego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu komornika.

Uzyskanie bowiem przez zdającego z jednego zadania oceny niedostatecznej stanowić musiało o negatywnym wyniku całego egzaminu. Wyłącznie wystawienie pozytywnych ocen z obu zadań egzaminu komorniczego stwarzałoby dla komisji egzaminacyjnych obu instancji obowiązek podjęcia uchwały o pozytywnym wyniku egzaminu (związanie administracyjne). W tej sprawie wobec jednoznacznej negatywnej oceny pracy Skarżącego nie było podstaw do rozważania skali ocen pozytywnych.

Według Sądu w niniejszej sprawie zostały ustalone i uwzględnione wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Komisja Egzaminacyjna II stopnia odniosła się do tych wszystkich zarzutów odwołania, których uwzględnienie mogłoby zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia. Nawet gdyby Komisja odwoławcza nie rozprawiła się ze wszystkimi argumentami strony skarżącej, naruszając tym samym obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowała się, podejmując określone rozstrzygnięcie, to nie byłaby naruszona dyspozycja art. 107 § 3 k.p.a. – co do nieodniesienia się przez organ administracji do wszystkich argumentów odwołania - jeżeli wskazane i objaśnione przez ten organ w uzasadnieniu okoliczności przesądzają o trafności decyzji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r. II GSK 2333/11).

Prowadzenie zaś egzekucji zgodnie z przepisami prawa, w tym z uwzględnieniem okoliczności wynikających z prawomocnych orzeczeń sądowych, w żadnym razie nie może naruszać przepisów kodeksu deontologii zawodu komornika. Dlatego też Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo uznała argument oparty na § 9 pkt 1 Kodeksie Etyki Zawodowej Komornika Sądowego za całkowicie bezzasadny.

Za pozbawione podstaw Sąd uznaje również powoływanie się przez skarżącego na fakt pozytywnego oceniania przez inne komisje egzaminacyjne (np. w [...]) prac sporządzanych w ten sam sposób, co praca Skarżącego. Zważyć bowiem należy, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., której indywidualizm powoduje, że nigdy dana sprawa nie jest rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Oceniając zaskarżoną uchwałę Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że była pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.