Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1925/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 13 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1479/19 w sprawie ze skargi S. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji kwoty wierzytelności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1479/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 12 czerwca 2019 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji kwoty wierzytelności, w sprawie ze skargi S. z siedzibą w C. (dalej: skarżąca lub Spółdzielnia).

Skargę kasacyjną wywiódł Dyrektor IAS. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7, art. 8, 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) poprzez dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego oraz błędną ocenę prawną ustalonego przez organy stanu faktycznego, polegającego na niezasadnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że kwestia ważnego interesu zobowiązanego nie została zbadana przez organ odwoławczy w sposób prawidłowy i wyczerpujący,

podczas gdy organ uczynił powyższą kwestię przedmiotem rozbudowanego uzasadnienia, wyjaśniającego w sposób pełny i rzetelny zasadność przesłanek, stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. wskazał, dlaczego nie uznał, że za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 13 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego oraz błędną ocenę prawną ustalonego przez organy stanu faktycznego, polegającego na bezpodstawnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji stanowiska, że organ nie odniósł się w żadnej mierze do okoliczności, które według skarżącego stanowią o jego ważnym interesie przemawiającym za zwolnieniem zajętych wierzytelności, tj. powinności dokonania zapłaty za wynagrodzenie pracowników za dany miesiąc, podczas gdy Sąd w sposób obiektywny winien ocenić, że nie dość, iż Dyrektor IAS odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, to przedstawił koherentne i wyczerpujące uzasadnienie swego rozstrzygnięcia, co powinno stanowić nie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, a oddaleniu skargi skarżącego.

Dyrektor IAS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi skarżącej poprzez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna. Wbrew prezentowanemu w niej stanowisku zaskarżony wyrok nie narusza art. 13 § 1 u.p.e.a. Przywołany przepis stanowi, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Z przepisu tego wynika, że wyłączenie z egzekucji jest możliwe, jeśli zobowiązany złoży wniosek i jeśli za zwolnieniem przemawia jego ważny interes. Tak też odkodował postanowienia art. 13 § 1 u.p.e.a. Sąd pierwszej instancji.

Bezsprzecznie w niniejszej sprawie została spełniona pierwsza z przesłanek określonych w omawianym przepisie (skarżąca złożyła wniosek), więc rolą organu było rozważenie, czy spełniona została druga przesłanka, tj. ważny interes zobowiązanego. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, Dyrektor IAS w ogóle nie zbadał kwestii ważnego interesu zobowiązanego.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, ale nie wskazał jakie wnioski wynikają z nich dla wyniku sprawy. Lektura tegoż uzasadnienia wskazuje, że rzeczywistą przyczyną, dla której Dyrektor IAS uznał za zasadną odmowę zwolnienia z egzekucji wierzytelności, jest niewskazanie przez skarżącą innego składnika majątkowego, z którego można byłoby skutecznie prowadzić egzekucję. Nie podał przy tym żadnego przepisu prawa, który warunkowałby zwolnienie spod egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., od wskazania przez zobowiązanego innego majątku, niż ten który zajęto.

Stwierdzić więc trzeba, że rozstrzygnięcie Dyrektora IAS zostało podjęte z uwzględnieniem nienormowanych przepisami prawa kryteriów. Również w skardze kasacyjnej organ odwołał się do pozaprawnego kryterium. Twierdził bowiem, że interes zobowiązanego "w pierwszej kolejności winien być skonfrontowany z interesem wierzyciela". Tymczasem w art. 13 § 1 u.p.e.a. ustawodawca nakazał uwzględnić wyłącznie ważny interes zobowiązanego, co oznacza, że zwolnienie z zabezpieczenia może nastąpić bez względu na interes wierzyciela. Priorytetem jest tu ważny interes zobowiązanego i nie musi on być relatywizowany z niczyim innym interesem. Jeśli oba te interesy należałoby wyważać ustawodawca dałby temu wyraz w przepisie prawa, jak uczynił to np. w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej mającym zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, mocą art. art. 70c § 2 w zw. z § 1 u.p.e.a., przy odraczaniu terminu płatności należności pieniężnych lub rozłożeniu ich na raty.

Mając na uwadze przewidziane w art. 8 i art. 8a, jak również w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyłączenia spod egzekucji, należy przyjąć, iż skuteczność egzekucji nie jest wartością nadrzędną nad innymi wartościami, lecz istotny jest ważny interes zobowiązanego. Należy mieć na uwadze, że wyłączenia określone w art. 8 i art. 8a następują bez względu na to czy poprzez ich dokonanie dojdzie do bezskuteczności egzekucji. Tak samo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trzeba odczytywać regulację z art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie jest bowiem możliwe przewidzenie wszystkich przypadków, których wystąpienie uzasadnia wyłączenie spod egzekucji i ujęcie ich w katalogu włączeń zamieszczonych w przepisie prawa. Biorąc to pod uwagę ustawodawca w art. 13 § 1 u.p.e.a. dał możliwość wyłączania spod egzekucji w innych przypadkach niż wyspecyfikowane w art. 8 i art. 8a.

Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, istota regulacji zawartej w art. 13 § 1 u.p.e.a. polega na rozważeniu ważnego interesu zobowiązanego, a ponieważ Dyrektor IAS tego nie uczynił, zasadnie Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zobowiązał organ do rozważenia tej przesłanki, uwzględniając podnoszone przez skarżącą okoliczności. Niewątpliwie czynienie tych rozważań powinno nastąpić w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co słusznie wyartykułował Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko, iż przepisom tym uchybił Dyrektor IAS.

Reasumując, stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne, przy czym podnieść należy, że wbrew wymogom art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 P.p.s.a. w skardze kasacyjnej nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy.

Odnośnie do pisma procesowego, stwierdzić należy, że w rzeczy samej stanowi ono uzupełnienie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Tymczasem taki zabieg nie może doprowadzić do zmiany treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji poddał ocenie uzasadnienie o takiej treści jaka jest zawarta w zaskarżonym postanowieniu i właśnie przez wzgląd na jego wadliwość uchylił je.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

sędzia A. Juszczyk-Wiśniewska sędzia K. Winiarski sędzia J. Sokołowska