Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 188/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 87 ust. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 154, art. 155
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nakazu rozbiórki I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], II. zasądza od Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz skarżącego [...] kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania, w tym 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej jako : LWINB ) w Gorzowie Wlkp., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U z 2000 roku, Nr 98, póz. 1071 ze zm. - dalej jako: Kpa) utrzymał w mocy decyzję [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: PINB ) [...], którą organ ten -rozpoznając wniosek G.O. - odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w N. nakazał G.O. rozbiórkę wybudowanych na działce [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę: domku letniskowego o wymiarach 7,00 m x 6,00 m, budynku gospodarczego o wymiarach 1,35 x 1,10 m, studni wierconej znajdującej się na granicy z działką nr [...].

W dniu 8 listopada 2007 roku do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. wpłynął wniosek pełnomocnika G.O. adw. W. C. o uchylenie na podstawie art. 155 Kpa w/w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia [...] nakazującej rozbiórkę ze wskazaniem, iż Wojewoda Lubuski decyzją [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N.. W uzasadnieniu wywodził, iż za uchyleniem decyzji przemawia uzasadniony interes społeczny oraz słuszny interes strony. Wskazywał, że przyczyną nakazania rozbiórki wymienionych w decyzji obiektów na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane było ustalenie, iż strona wybudowała je na terenie nie przeznaczonym do zabudowy, który zgodnie z Ogólnym Planem Zagospodarowania

l

Przestrzennego gminy S., zatwierdzonym uchwałą [...], oznaczony był jako "tereny upraw polowych". Powołując regulację art. 155 Kpa pełnomocnik wywodził, iż zaszły wymienione w tym przepisie przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę bowiem uchwałą Rady Miejskiej w [...] została zmieniona uchwała [...] stanowiąca podstawę do wydania przedmiotowej decyzji. Teren objęty działką [...] w T. został , z mocy wskazanej uchwały, przekształcony z "terenów upraw rolnych" na teren przeznaczony pod "budownictwo mieszkaniowe oraz budownictwo letniskowe". Taka zmiana Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego przed wykonaniem przedmiotowej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej ( nakazu rozbiórki ) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia decyzji w trybie art. 155 kpa bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 kpa (wyrok NSA w warszawie z dnia 19.07.1999 r. sygn. akt IV SA 1105/97- LEX nr 47797 ). Uzasadniony interes społeczny przemawiający za uchylenie decyzji rozbiórkowej jest wyrażony właśnie uchwałą władz samorządowych zmieniającą Ogólny Plam Zagospodarowania Przestrzennego gminy S. i charakter terenów położonych w T.. Wskazana uchwała jest wyrazem woli mieszkańców tegoż regionu, uzewnętrznionej w uchwale ich reprezentantów we władzach samorządowych. Natomiast słuszny interes strony przejawia się z jednej strony tym, iż zabudowanie terenu po dokonanej zmianie jest zgodne z nowym przeznaczeniem gruntów, zaś z drugiej strony utrzymanie przedmiotowej decyzji w mocy doprowadziłoby do kuriozalnej sytuacji w której strona, po dokonaniu rozbiórki, może ponownie w ten sam sposób, nawet z części "rozebranego" materiału, wybudować zgodnie z planem zagospodarowania te same obiekty. Takie działanie naraziłoby stronę na ponoszenie niebagatelnych kosztów związanych z wykonaniem przedmiotowej decyzji - rozbiórką. Dodatkowo zauważał, iż po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego w sposób niejako "sankcjonujący" dotychczasową zabudowę zgodnie z ustawą- Prawo budowlane z 1974 roku, mającą zastosowanie do niniejszego stanu faktycznego, istnieje możliwość "zalegalizowania" dotychczasowej zabudowy terenu, przy czym odmowa legalizacji może nastąpić jedynie, gdy obiekty znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub gdy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków

zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Również i w tym przejawia się uzasadniony interes społeczny oraz słuszny interes strony albowiem żadne z warunków ograniczających "legalizację" w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Decyzją [...] organ l instancji - PINB we W., powołując się na przepisy art. 154 § 2 w związku z art. 155 Kpa, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w N. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 155 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracyjny, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. PINB stwierdził, iż jako następca prawny Kierownika Urzędu Rejonowego w N., który wydał decyzję, jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku. Wskazał, że uchylenie w trybie art. 155 Kpa decyzji nakazującej rozbiórkę nie może mieć miejsca, gdyż nie zachodzą przesłanki przewidziane w tym przepisie. Decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wzniesionego obiektu nie jest bowiem decyzją, na mocy której strona ( Grzegorz O. ) nabyła prawo lecz decyzją nakładającą na stronę obowiązek. O nabyciu prawa w związku z wydaną decyzją mogą mówić jedynie właściciele sąsiednich nieruchomości, którym nielegalna zabudowa na działce nr ewid. 79/12 utrudniła lub uniemożliwiła zabudowę. Nadto istnieją przepisy szczególne sprzeciwiające się uchyleniu lub zmianie decyzji - ustawa "Prawo budowlane" nie przewiduje zmiany bądź uchylenia ostatecznych decyzji nakazujących rozbiórkę. Zdaniem organu przytoczony przez pełnomocnika wnioskodawcy wyrok NSA w Warszawie z dnia 19 lipca 1999 roku dopuszcza jedynie możliwość, a nie konieczność uznania zmiany planu miejscowego za przesłankę do uchylenia decyzji w trybie art. 155 Kpa bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 Kpa. Nadto wyrok sądu administracyjnego wiąże wyłącznie organ, który wydał decyzję w sprawie, a nie inny organ w innym postępowaniu. Stwierdził także, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przepisu art. 155 Kpa nie stosuje się w sprawie dotyczącej likwidacji samowoli budowlanej.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik wnioskodawcy, domagając się uchylenia decyzji organu l instancji, zarzucił jej naruszenie przepisów :

- art. 10 § 1 Kpa - polegające na niezapewnieniu stronie czynnego udziału w sprawie, a w szczególności uniemożliwienie jej zapoznania się z zebranymi materiałami i dowodami, wypowiedzenia się co do nich i zgłoszenia stosownych żądań wniosków i dowodów oraz art. 7, 8 i 9 Kpa - poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w kierunku możliwości zastosowania art. 155 Kpa, a w szczególności brak jakichkolwiek czynności, które zmierzałyby do ustalenia czy przesłanki do zastosowania tegoż artykułu zachodzą.

- art. 155 Kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w stanie faktycznym ( nawet tym nie uzupełnionym o dowody, które strona zamierzała w toku postępowania złożyć) powyższy przepis nie może mieć zastosowania.

W uzasadnieniu wywodził, iż decyzja została wydana z naruszeniem wszelkich możliwych przepisów postępowania administracyjnego, które zapewniają stronie określone prawa i nakładają na organ prowadzący postępowanie określone obowiązki. Organ l instancji przede wszystkim nie zaznajomił strony z materiałami sprawy przed wydaniem decyzji, uniemożliwiając jej czyny udział w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, czym naruszył art. 10 § 1 Kpa, co w świetle jednoznacznego orzecznictwa sądów, jest już wystarczające do uchylenia przedmiotowej decyzji. Zarzucał, iż w sprawie doszło do tego, że organ l instancji właściwie w ogóle wniosku strony merytorycznie nie rozpoznawał, ograniczając się do analizy materiału stanowiącego podstawę do wydania decyzji ostatecznej.

Tymczasem przepis art. 155 Kpa nakłada na organ prowadzący postępowanie zupełnie inne obowiązki takie jak obowiązek ustalenia "słusznego interesu strony" oraz obowiązek ustalenia "interesu społecznego" przejawiającego się w tym przypadku zmianą planu zagospodarowania przestrzennego korzystną dla strony.

Kwestionował również stanowisko organu l instancji jakoby strona decyzją ostateczną nie nabyła prawa. Odmiennie niż organ wskazywał, iż w orzecznictwie sądów utrwalony jest pogląd, iż każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązek ma ona znamiona decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo, bowiem decyzja taka kształtuje jej sytuację prawną przez określenie czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą ( wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 marca 2001 roku sygn. akt IV SA 1515/96 ). Wywodził w związku z tym, iż brak przeszkód prawnych do rozpoznania

merytorycznego wniosku pod kątem zastosowania art. 155 Kpa. Wątpliwości mogły zaistnieć co do przesłanki braku przepisów szczególnych sprzeciwiających się uchyleniu bądź zmianie decyzji za które należy uważać przepisy ustawy - Prawo budowlane. Jednakże w stanie faktycznym stanowiącym podstawę do wydania decyzji ostatecznej zaszły zmiany umożliwiające zastosowanie art. 155 Kpa lub 162 Kpa. Podjęta przecież w interesie społecznym uchwała Rady Miejskiej zmieniła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w sposób umożliwiający w chwili obecnej budowę nieruchomości, którą przeprowadziła strona. Ponieważ decyzja ostateczna, z przyczyn oczywistych, tej zmiany uwzględnić nie mogła, zastosowanie art. 155 Kpa lub 162 Kpa w istniejącym obecnie stanie faktycznym jest możliwe, albowiem właśnie poprzedni plan zagospodarowania przestrzennego stanowił podstawę do wydania takiej a nie innej decyzji ostatecznej. Wskazywał, iż wprawdzie rację miał organ l instancji, stwierdzając iż przepis art. 155 Kpa daje jedynie możliwość, a nie konieczność zmiany decyzji ostatecznej, ale właśnie ta możliwość nakładała na organ l instancji obowiązek rozpoznania wniosku strony pod kątem przesłanek do zastosowania art. 155 Kpa bądź 162 Kpa, czego on zaniechał.

Zaskarżoną skargą decyzją LWINB utrzymał w mocy decyzję organu l instancji jako wydaną zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wywiódł, iż w myśl art. 155 Kpa dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, niezbędne jest spełnienie czterech przesłanek: decyzja ostateczna istnieje, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji oraz brak jest przeciwwskazań w przepisach szczególnych do zmiany lub uchylenia decyzji. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska PINB we W., że decyzja z dnia 30 października 1998 roku nakazująca rozbiórkę samowolnie wzniesionych obiektów jest decyzją, na mocy której jej adresat - G. O., nie nabył prawa. Organ II instancji uznał, iż każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawo". Oznacza to, że w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązek - ma ona znamiona prawne decyzji na podstawie której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą. Natomiast za słuszne LWINB uznał stanowisko organu l instancji, że brak jest przesłanek do uchylenia w trybie art. 155 Kpa decyzji ostatecznej Kierownika

Urzędu Rejonowego w N., nakazującej stronie rozbiórkę obiektów wybudowanych na działce nr 79/12 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zauważył, że wzruszenie w trybie art. 155 Kpa dotyczyć może tylko takich decyzji ostatecznych, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem. Przepis szczególny, będący podstawą prawną decyzji nakazującej rozbiórkę, to jest art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane, nie dopuszcza żadnej dowolności, ani nie pozostawia organowi swobody orzekania w przedmiocie niewykonania obowiązku, nałożonego w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych poza obowiązującym porządkiem prawnym robót budowlanych. Wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, zarówno co do norm Prawa budowlanego z 1974 roku jak i co do norm Prawa budowlanego z 1994 roku, obecnie obowiązującego ich bezwzględnie obowiązujący charakter. Na przykład w wyroku z dnia 31 sierpnia 1993 roku sygn. akt IV S.A. 1774/92 wskazał, iż "przepisy prawa budowlanego mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że zawarte w tym prawie nakazy i zakazy - o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej - nie mogą być modyfikowane zarówno wolą stron postępowania administracyjnego jak i decyzjami organów administracji państwowej. Natomiast w wyroku z dnia 3 października 2006 roku sygn. akt II OSK 1165/05 ( LEX nr 289285) NSA jednoznacznie podkreślił, że "decyzja nakazująca rozbiórkę jest w istocie decyzją likwidującą stan niezgodności z prawem, a uchylenie takiej decyzji w trybie art. 155 Kpa prowadziłoby do powrotu stanu niezgodności z prawem, co spowodowałoby w konsekwencji sytuacje sprzeczne z podstawowym celem tej ustawowej regulacji". Zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli nie można bowiem oderwać od zasady praworządności, co oznacza, że interes osób naruszających ustanowiony porządek prawny nie może być uznany za słuszny. Wskazując na powyższe LWINB stwierdził, że argumenty podnoszone we wniosku z dnia z 5 listopada 2007 roku jak też w odwołaniu pozostają bez wpływu na konieczność odmowy uchylenia w trybie art. 155 Kpa ostatecznej decyzji o rozbiórce. Organ odwoławczy zauważył również, że uchwała [...], na którą powołano się we wniosku o uchylenie decyzji, wbrew stanowisku zawartemu w nim, nie mogła zmienić ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

ustalonego uchwałą Rady Miejskiej [...]. W świetle postanowień przepisu art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. 80 poz. 717 z późniejszymi zmianami), plan uchwalony uchwałą nr XXVIII/226/94 nie mógł obowiązywać dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 roku. Natomiast uchwała z dnia 26 maja 2006 roku, podjęta została wyłącznie w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie [...]. Zatem nie dotyczy ona zmiany planu uchwalonego inną uchwałą ( czy też uchwalenia nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego), jak błędnie określił to pełnomocnik strony. Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał też zarzuty naruszenia przez PINB przepisów postępowania. Wywiódł, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania rozpoznawczego - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie ewentualnej weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ponieważ w omawianej sprawie wniosek złożony przez G.O. został rozpatrzony w sposób odmowny, oznacza to, że organ nie przeprowadził żadnych czynności w postępowaniu nadzwyczajnym. Tym samym organ nie miał obowiązku zawiadamiania pozostałych stron postępowania prowadzonego w trybie zwyczajnym o fakcie złożenia wniosku ani też przesyłania do ich wiadomości decyzji odmownej, która nie wywołała żadnej zmiany stanu prawnego istniejącego w stosunku do obiektów objętych nakazem rozbiórki na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 30 października 2008 roku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pełnomocnik skarżącego pod adresem decyzji LWINB sformułował ponownie zarzuty analogiczne jak podniesione uprzednio w odwołaniu, wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wnosił również o wstrzymanie wykonania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. [...] w przedmiocie rozbiórki

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wywodził, iż błędne jest stanowisko organu II instancji stwierdzające, iż w zakresie decyzji, przy wydaniu której organ nie

ma żadnej dowolności lub też możliwości wyboru, art 155 kpa nie może mieć zastosowania. Zdaniem pełnomocnika, przy zaistnieniu pozostałych warunków niezbędnych wskazany przepis może mieć zastosowanie wobec zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, co potwierdził w wyroku z dnia 19 lipca 1999 roku ( sygn. akt IV SA 1 105/97 ) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, iż "zmiana planu miejscowego dokonana przed wykonaniem zaskarżonej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej ( nakaz rozbiórki ) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia do organu administracji z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia tej decyzji w trybie art. 155 Kpa bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 Kpa". Wywodził, iż wprawdzie w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania sensu stricte ( plan dotychczasowy przestał obowiązywać z dniem 31 grudnia 2003 roku ) jednakże zgodnie z przywołaną uchwałą Rady Miejskiej przystąpiono do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. in. w obrębie miejscowości Tarnów Jezierny. Jednocześnie przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej wskazuje jednoznacznie kierunki w jakich ustalenia tegoż nowego planu mają pójść. Ze wskazanych kierunków wynika również jednoznacznie, iż w nowym planie zagospodarowania miejscowego na przedmiotowej działce dopuszczalne będzie posadowienie obiektów wskazanych w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego jak przeznaczone do rozbiórki. Przyszły plan zagospodarowania musi być wykonany i opracowany zgodnie z wytycznymi zawartymi w uchwale Rady Miejskiej, zatem musi dopuszczać możliwość wybudowania obiektów, których rozbiórka została nakazana. Przyjęte kierunki dla nowego planu zagospodarowania powinny stanowić podstawę do weryfikacji decyzji ostatecznej, a przynajmniej do przeprowadzenia rzetelnego i całościowego postępowania w tym zakresie. Dodatkowo zarzucał, iż w toku postępowania administracyjnego nie sprawdzono czy nowy plan miejscowy został już opracowany i przyjęty albowiem od podjęcia uchwały przez Radę Miejską minęło prawie 2 lata.

Podnosił, iż nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, że postępowanie wszczęte na wniosek strony w trybie art. 155 kpa jest postępowaniem uprzywilejowanym w którym rola strony sprowadzać się ma do biernej obserwacji działań organu sprawę rozpoznającego. Do takiego postępowania stosuje się wszystkie rygory związane z postępowaniem administracyjnym i z żadnych obowiązków organ wydający decyzję nie został zwolniony. Wobec całkowitego

pominięcia w niniejszym postępowaniu praw stronie przysługujących obie decyzje organów dotknięte są wadami, które winny skutkować ich uchyleniem.

W odpowiedzi na skargę LWINB wnosił o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2008 roku Sąd wstrzymał wykonanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. [...] w przedmiocie rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić jednakże z przyczyn odmiennych niż w niej podniesione. W sprawie zaistniały bowiem okoliczności, które Sąd miał obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, a które dawały podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej ppsa ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie zaś do przepisu art. 156 § 1 pkt 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż organ administracji publicznej, do którego wniesione zostało pismo z konkretnym żądaniem ( podanie ) jest obowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy jest organem właściwym ( rzeczowo i miejscowo ) do wszczęcia postępowania w sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 19 Kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

W rozpatrywanej sprawie, w związku z wpływem w dniu 8 listopada 2007 roku wniosku skarżącego o uchylenie w trybie art. 155 Kpa ostatecznej decyzji Kierownika

Urzędu Rejonowego w N. z dnia 30 października 1998 roku, PINB we W. uznał swą właściwość rzeczową i miejscową do rozpoznania sprawy. W decyzji załatwiającej wniosek stwierdził bowiem, iż jest następcą prawnym zlikwidowanego organu tj. Kierownika Urzędu Rejonowego w N., który wydał decyzję z dnia 30 października 1998 roku. Stanowisko w tym przedmiocie zaakceptował organ II instancji, nie odnosząc się w żaden sposób do kwestii właściwości. Jednocześnie zarówno z wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 155 Kpa jak i decyzji organów obu instancji zgodnie wynika, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 30 października 1998 roku była przedmiotem kontroli instancyjnej organu odwoławczego. Organ ten - Wojewoda Zielonogórski ( a nie jak błędnie określiły go organy - Lubuski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) decyzją [...] utrzymał w mocy wskazaną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w N.. Zgodnie z przepisem art. 155 Kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony , zaś przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Jak wynika z przytoczonych uregulowań organem właściwym do rozpoznania wniosku zgłoszonego w trybie art. 155 Kpa i wydania decyzji w tym trybie jest organ administracji publicznej, który wydał decyzję ostateczną lub organ wyższego stopnia nad organem wydającym decyzję ostateczną. W świetle przepisu art. 16 § 1 Kpa decyzją ostateczną jest decyzja wydana przez organ l instancji ( gdy nie została zaskarżona w toku instancji ) lub decyzja wydana przez organ odwoławczy w sytuacji zaskarżenia decyzji organu l instancji. Zatem organem właściwym o jakim mowa w przepisie art. 155 Kpa, jest organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji (i uzyskała ona walor ostateczności bo nie została zaskarżona ) lub organ odwoławczy, który wydał decyzję w wyniku odwołania złożonego od decyzji l instancji ( vide: uzasadnienie wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2002 roku l SA 2723/01 - Lex 83821, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, rok 2005, wyd. II.). W przypadku zmian w strukturze administracji powodujących zniesienie organu, który wydał decyzję właściwość organu do wzruszenia decyzji w trybie art. 155 Kpa określa się w oparciu o przepisy regulujące przejmowanie zadań i kompetencji

organu zlikwidowanego przez inne organy. Zatem organem właściwym rzeczowo do wydania decyzji będzie organ, który przejął zakres kompetencji organu niegdyś zlikwidowanego. Nie budzi wątpliwości, iż od wprowadzonej z dniem 1 stycznia 1999 roku reformy ustrojowej Państwa kompetencje dotychczasowych kierowników urzędów rejonowych w zakresie nadzoru budowlanego przejęte zostały przez powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego, a organem odwoławczym, w miejsce wojewodów, stali się wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż wprawdzie we wniosku z dnia 5 listopada 2007 roku wnioskodawca wnosił o uchylenie " ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w N. z dnia 30 października 1998 roku" to wskazał jednocześnie na okoliczność poddania tej decyzji kontroli instancyjnej organu odwoławczego - Wojewody Zielonogórskiego, co pozwalało potraktować ten wniosek jako faktycznie dotyczący uchylenia decyzji ostatecznej. Z tych przyczyn jak i w świetle poczynionych powyżej rozważań należało uznać, iż w niniejszej sprawie organem właściwym do wydania, w związku z wnioskiem z dnia 5 listopada 2007 roku, decyzji w trybie art. 155 Kpa nie mógł PINB we W.. Fakt rozpoznania odwołania od decyzji z dnia 30 października 1998 roku i utrzymania jej w mocy przez ówczesny organ odwoławczy tj. Wojewodę Zielonogórskiego decyzją z dnia 9 grudnia 1998 roku czynił z tego Wojewody organ, który wydał decyzję ostateczną w przedmiocie rozbiórki w rozumieniu przepisu art. 155 § 1 Kpa. W konsekwencji organem właściwym do orzekania w przedmiocie jej uchylenia jest aktualny kompetencyjnie odpowiednik Wojewody Zielonogórskiego czyli LWINB w Gorzowie Wlkp.

Mając na uwadze okoliczność, iż w przedmiocie wniosku o uchylenie decyzji w trybie art. 155 Kpa rozstrzygnął organ niewłaściwy rzeczowo ( PINB we W. zamiast LWINB w Gorzowie Wlkp. ) jak też w konsekwencji odwołanie od jego decyzji rozstrzygnął organ niewłaściwy ( LWINB zamiast Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie) zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji obu instancji ( art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ppsa ). Ze względu na treść rozstrzygnięcia brak było podstaw do odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do meritum sprawy.

Wskazania jedynie wymaga, iż Sąd, działając z urzędu, skontrolował również zaskarżoną decyzję pod kątem podmiotu uprawnionego do jej wydania i uznał, iż podpisany pod nią E.W., pełniący obowiązki zastępcy WINB, był uprawniony do podpisania zaskarżonej decyzji w imieniu organu. Działał on bowiem w oparciu o upoważnienie organu nr [...], spełniające wymogi upoważnienia o jakim mowa w art. 268a Kpa.

Konsekwencją wyniku sporu i zawartego w pkt III skargi wniosku pełnomocnika skarżącego było zasądzenie od organu na rzecz strony poniesionych przez nią kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis 500 zł, koszty zastępstwa procesowego 240 zł oraz opłatę od pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi 17 zł ( art. 200 i 205 § 2 ppsa ).