Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 562/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono uchwałę I  i II  instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska Asesor WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi L. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. bez numeru w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2004 r.; 2. stwierdza, że zaskarżone uchwały nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

W Monitorze Polskim Nr 21 z 2004 r. ukazało się obwieszczenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2004 r. podające, iż Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Lustracyjny prawomocnym orzeczeniem z dnia 23 października 2001 r. stwierdził, że p. Leszek Wyszkowski złożył niezgodne z prawdą oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne (Dz. U. z 1999 r. Nr 42, poz.428, z późn. zm.).

Uchwałą z dnia [...] października 2004 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. skreśliła p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W. na podstawie art. 74 ustawy - Prawo o adwokaturze.

W uzasadnieniu uchwały podano, iż zgodnie z art. 30 w/w ustawy prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje utratę zajmowanego stanowiska lub funkcji i dlatego też podjęto przedmiotową uchwałę.

W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego 2005 r. uchyliło zaskarżoną uchwałę, podając w jej uzasadnieniu, iż o takim stanowisku organu przesądziły względy natury formalnej. Pozbawienie adwokata prawa wykonywania zawodu, orzeczonego przez Sąd, wykonuje się bowiem w drodze zarządzenia Dziekana (§ 26 ust. 2 Regulaminu organizacji i funkcjonowania Okręgowych Rad Adwokackich uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 28 września 2002 r.). Utrata prawa wykonywania zawodu adwokata następuje ex lege z chwilą prawomocności orzeczenia, a zatem decyzja Dziekana ma charakter wyłącznie deklaratoryjny.

Dnia [...] marca 2005 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w W. w związku z prawomocnym orzeczeniem Sądu stwierdzającym złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego na podstawie § 26 ust. 2 Regulaminu w sprawie zasad funkcjonowania Okręgowych Rad Adwokackich uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 3 października 1982 r. zarządził skreślenie adw. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W..

W wyniku złożonego odwołania od powyższego zarządzenia Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. uchwałą z dnia [...] czerwca 2005 r. stwierdziło w oparciu o art. 134 K.p.a. niedopuszczalność odwołania i pozostawiło je bez rozpoznania, wskazując iż zarządzenie Dziekana dotyczące skreślenia z listy adwokatów jest natychmiast wykonalne i nie przysługuje od niego odwołanie.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego p. L. W. wskazał, iż żaden akt prawny nie reguluje postępowania w wypadku skreślenia z listy adwokatów wskutek "kłamstwa lustracyjnego". Należy zatem stosować kodeks postępowania administracyjnego i w konsekwencji traktować wydane zarządzenie jako decyzję administracyjną.

W ocenie skarżącego "adwokat" to nie "status" i nie można utracić go z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia Sądu Lustracyjnego uznającego określoną osobę za "kłamcę lustracyjnego".

Skarżący wskazał również, iż nie ma podstawy do braku możliwości odwołania się od zarządzenia Dziekana. Ograniczenie prawa odwołania się od decyzji narusza interes strony, konstytucyjne prawo rozpatrzenia sprawy przez sąd oraz zasadę wieloinstancyjności stwarzającą możliwość kontroli przez kolejne lustracje prawidłowości postępowania lustracji niższej.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały i wniosło o oddalenie skargi.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1759/06, który stał się prawomocny z dniem [...] listopada 2006 r., uchylono zaskarżoną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2005 r.

W ocenie Sądu należało przyjąć, iż w sytuacji gdy adwokat złoży niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne uprawniony organ samorządu adwokackiego, tj. Okręgowa Rada Adwokacka na podstawie i w trybie art. 72 ust 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze, który stanowi, iż Okręgowa Rada Adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub prawa wykonywania zawodu, skreśla adwokata z listy adwokatów.

W powyższym kontekście Sąd stwierdził, iż skreślenie skarżącego L. W. z listy adwokatów zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej nastąpiło z uchybieniem wskazanego powyżej trybu przewidzianego w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze. Powołany jako podstawa prawna zarządzenia § 26 ust 2 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich ma - w ocenie Sądu - zastosowanie w innych stanach faktycznych. Zgodnie z jego treścią w drodze zarządzenia Dziekana wykonuje się pozbawienie adwokata prawa wykonywania zawodu orzeczone przez sąd.

W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem Sąd nie pozbawił skarżącego prawa wykonywania zawodu, lecz utrata tego prawa nastąpiła z mocy wyroku sądowego. W takiej sytuacji, o czym, była mowa powyżej, ma zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawo o adwokaturze. Dlatego też - w ocenie Sądu - dostrzegając wskazane wyżej naruszenia prawa jakich dopuściła się Naczelna Rada Adwokacka, w oparciu o której uchwałę zostało wydane zarządzenie Dziekana, niezbędne było, w oparciu o przepis art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), do końcowego załatwienia skargi uchylenie oprócz zaskarżonej uchwały, także zarządzenia Dziekana i uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej prowadzącej do wydania tegoż zarządzenia.

W wyniku orzeczenia Sądu w obrocie prawnym pozostała uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2004 r. skreślająca p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W..

Sąd wskazał, że w zaistniałej sytuacji Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej winno ponownie rozpoznać odwołanie skarżącego od uchwały z dnia [...] października 2004 r., mając na względzie poczynione ustalenia.

Uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, podjętą w wyniku wskazań zawartych w powołanym wyroku Sądu na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2007 r., po rozpoznaniu odwołania p. L. W. od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z [...] października 2004 r., dotyczącej skreślenia z listy adwokatów, na podstawie przepisu art. 58 pkt. 8 ustawy – Prawo o adwokaturze postanowiono utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę.

W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zważyło, iż nie budzi wątpliwości okoliczność, iż zainteresowany złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, co powoduje, iż - niejako automatycznie - utracił prawo wykonywania zawodu adwokata.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 13 września 2006 r., skreślenie z listy adwokatów za złożenie niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego winno nastąpić nie zarządzeniem dziekana okręgowej rady adwokackiej wydanym w trybie § 26 Regulaminu, ale uchwałą rady okręgowej podjętą na podstawie przepisu art. 72 ust. 1 pkt. 7 ustawy – Prawo o adwokaturze.. Sąd powołuje się w tej materii również na treść Uchwały Nr 9/99 Naczelnej Rady Adwokackiej z 17 kwietnia 1999 roku i na Uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z 7 listopada 2000 roku, w których jako podstawę skreślenia wskazywano właśnie art. 72 ust. 1 pkt. 7 powołanej ustawy. Należy jednak podkreślić, że Regulamin został uchwalony w dniu 28 września 2002 roku, a więc znacznie później niż powołane uchwały i od dnia jego uchwalenia stanowi podstawę skreślenia z listy adwokatów w przypadku złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego.

Niemniej jednak Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, ograniczając się jedynie do powyższych uwag, nie znalazło podstaw zarówno do zawieszenia postępowania odwoławczego, jak również do uchylenia zaskarżonej uchwały i postanowiło, jak na wstępie.

Skargę na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r., utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z [...] października 2004 r., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowany – p. L. W., zarzucając jej naruszenie przepisu art. 104 § 2 K.p.a., 107 § 1 i 3 K.p.a. i w związku z tym wniósł o uchylenie w/w uchwał, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W ocenie skarżącego uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października, utrzymana w mocy przez Naczelną Radę Adwokacką uchwałą z dnia[...]stycznia 2007 r., została wydana z powołaniem jako podstawy prawnej art. 74 Prawa o adwokaturze. Zgodnie z uzasadnieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie VI SA/Wa 1759/05 i powołanymi w nim orzeczeniami Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego skreślenie z listy adwokatów następuje ex lege po oddaleniu kasacji w postępowaniu lustracyjnym, ale na podstawie art. 30 ustawy z 11 kwietnia 1997r. (o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa (...) w związku z art. 72 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo o adwokaturze.

Decyzja administracyjna, zgodnie z postanowieniem art. 107 § 1 K.p.a. powinna zawierać m.in. wskazanie podstawy prawnej jej wydania oraz uzasadnienie prawne. Zarówno podstawa prawna, jak i uzasadnienie prawne muszą być adekwatne do stanu faktycznego. Odwoływanie się do § 26 Regulaminu organizacji i funkcjonowania okręgowych rad adwokackich, nie może mieć zastosowania w sprawie dotyczącej osoby skarżącego, bo nie został on pozbawiony przez żaden sąd prawa wykonywania zawodu. Tym samym bezzasadne jest wyjaśnienie w uzasadnieniu do decyzji z 23 stycznia 2007r przez Naczelną Radę Adwokacką celowości powołania się zamiast na art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze na § 26 Regulaminu, jako uchwalonego później (28 września 2002 r.) niż uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej Nr 9/99 z dnia 7 listopada 2000 r. wskazująca art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze, jako podstawę skreślenia z listy.

Zdaniem skarżącego, uchwała z dnia [...] października 2004 r. winna być uchylona ze względu na formalny jej brak ( brak wskazania podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego), w świetle przepisu art. 107 § 1 K.p.a. Tym samym utrzymująca ją w mocy uchwała z [...] stycznia 2007 r. również winna być uchylona.

Uchwała z [...] października 2004 r. posiada także brak formalny w postaci braku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Powołano się jedynie na art. 30 ustawy z 11 kwietnia 1997 r. natomiast nie powołano art. 72 ustawy - Prawo o adwokaturze, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. Tego rodzaju naruszenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 17 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 877/05, publik. Legalis, potraktował jako rażące naruszenie przepisu, które na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie z wyrokiem WSA z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 538/05, publik. Legalis, dla poprawności decyzji administracyjnej niezbędne jest, aby m.in. pomiędzy podstawą prawną, a rozstrzygnięciem i uzasadnieniem prawnym istniała wewnętrzna spójność.

W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu własnej uchwały i wniosła o oddalenie skargi p.. L. W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymującą w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2004 r. skreślającą skarżącego - p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w Warszawie.

W rozpatrywanej sprawie podjęte zostały następujące akty:

- wspomniana wyżej uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia[...] października 2004 r. skreślająca skarżącego - p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W., wydana na podstawie art. 74 ustawy – Prawo o adwokaturze w związku z art. 30 powołanej wyżej ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa (...);

- uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2005 r. uchylająca powyższą uchwałę z powodu niewłaściwej podstawy prawnej, gdyż pozbawienie adwokata prawa wykonywania zawodu, orzeczonego przez Sąd, wykonuje się w drodze zarządzenia Dziekana (§ 26 ust. 2 Regulaminu organizacji i funkcjonowania Okręgowych Rad Adwokackich uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 28 września 2002 r.);

- zarządzenie Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., podjęte na podstawie § 26 ust. 2 powołanego wyżej Regulaminu (...);

- uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 21 czerwca 2005 r., stwierdzająca na podstawie art. 134 K.p.a. niedopuszczalność odwołania i pozostawiająca je bez rozpoznania;

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1759/06, którym uchylono powołaną wyżej uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 21 czerwca 2005 r. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy adwokat złoży niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne uprawniony organ samorządu adwokackiego, tj. Okręgowa Rada Adwokacka na podstawie i w trybie art. 72 ust 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze, który stanowi, iż Okręgowa Rada Adwokacka skreśla adwokata z listy adwokatów;

- uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] stycznia 2007 r., którą już po uprawomocnieniu się powołanego wyroku WSA w Warszawie utrzymano w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [...] października 2004 r. skreślającą skarżącego - p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W.; uchwała ta została podjęta na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy – Prawo o adwokaturze.

Przytoczony wyżej przepis art. 30 ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi w latach 1944-1990 osób pełniących funkcje publiczne, mający bezpośrednie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, ma jednoznacznie dyrektywne brzmienie. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu "prawomocne orzeczenie Sądu, stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia, jest równoznaczne z utratą kwalifikacji moralnych niezbędnych do zajmowania funkcji publicznych określanych w odpowiednich ustawach jako: nieskazitelność charakteru, nieposzlakowana opinia, nienaganna opinia, dobra opinia obywatelska bądź przestrzeganie podstawowych zasad moralnych. (...)". Z kolei zgodnie z ust. 2 tegoż przepisu "prawomocne orzeczenie Sądu stwierdzające fakt złożenia przez osobę lustrowaną niezgodnego z prawdą oświadczenia powoduje utratę zajmowanego stanowiska lub funkcji, do których pełnienia wymagane są cechy określone w ust. 1. (...)".

Treści powołanego przepisu powinien odpowiadać odpowiedni tryb jego wykonania. Jak wskazał w powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jest to tryb określony w art. 72 ust. 1 pkt 7 Prawa o adwokaturze, zgodnie z którym okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku utraty z mocy wyroku sądowego praw publicznych lub prawa wykonywania zawodu. Odpowiedni wyrok sądu sprawia więc, że okręgowa rada adwokacka nie ma innego wyboru niż skreślenie adwokata z listy.

Tymczasem, po przeprowadzeniu polemiki z powołanym wyrokiem Sądu, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. uchwałą z dnia [...] stycznia 2007 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2004 r. skreślającą skarżącego - p. L. W. z listy adwokatów Izby Adwokackiej w W.; uchwała ta została podjęta na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy – Prawo o adwokaturze. Przepis ten określa zakres działania (zadań) Naczelnej Rady Adwokackiej, do której należy m.in. (pkt 8) rozpoznawanie odwołań od uchwał okręgowych rad adwokackich. Tym samym na podstawie przepisu "zadaniowego" utrzymano w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] października 2004 r., podjętą w trybie art. 74 ustawy – Prawo o adwokaturze. W myśl tego ostatniego przepisu okręgowa rada adwokacka może skreślić adwokata z listy adwokatów w związku z czynem popełnionym przed wpisem na listę, jeżeli czyn ten nie był znany okręgowej radzie adwokackiej w chwili wpisu, a stanowiłby przeszkodę do wpisu. Jednakże, jak wskazał w swoim wyroku z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1759/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tryb skreślenia adwokata z listy określony w tym przepisie jest niewłaściwy, gdyż zgodnie z treścią art. 30 powołanej ustawy z dnia 11 kwietnia 1997 r. o ujawnieniu pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z nimi (...) okręgowa rada adwokacka nie ma w przypadku stwierdzenia sytuacji określonej w tym przepisie, potwierdzonym wyrokiem sądu, możliwości żadnego wyboru. Okręgowa rada adwokacka jest zobowiązana w takim przypadku po prostu skreślić adwokata z listy adwokatów.

W rezultacie należy stwierdzić, iż podejmując uchwałę z dnia [...] stycznia 2007 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w W. nie wykonało zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1759/06, co miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.