Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 982/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 11 czerwca 2010 r., nr [....] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji skargę oddala


UZASADNIENIE

II SA/Kr 982/10

Uzasadnienie

wyroku z dnia 21 grudnia 2010 roku

Decyzją z dnia 09.03.2006 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił A.S. przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzja ta stała się ostateczna. W pismach z [...] .2010 i [...] 2010 roku, skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy i przyznanie uprawnień kombatanckich, wskazując że swój wniosek opiera na art. 154 k.p.a.

Decyzją z dnia 23.04.2010 roku Nr [...] , Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w trybie art. 154 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.

Dnia 18.05.2010 roku A.S. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia 11.06.2010 roku, nr [...] , wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 2 Ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 23.04.2010 roku.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 16 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w kodeksie. Z powyższego przepisu, wyrażającego zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa.

Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes Strony. W tym zakresie organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt II S.A./Lu 81/05) w myśl którego, ze względu na treść art. 16 § 1 kpa podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego prawidłowości (trwałości). Dla zastosowania trybu uregulowanego przepisem art. 154 § 1 kpa konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek- 1) decyzja ostateczna nie tworzy prawa dla żadnej ze stron postępowania; 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony; 3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej, a ocena czy za zmianą lub jej uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisem art. 7 kpa. Dla wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzję ostateczną, konieczne jest kumulatywne ziszczenie się wskazanych przesłanek.

Następnie organ wskazał, że w niniejszej sprawie po ustaleniu bezspornej kwestii, iż decyzja o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich jest decyzją ostateczną i nie tworzy prawa, najistotniejszego znaczenia nabiera kwestia odnosząca się do istnienia lub nieistnienia interesu społecznego, lub słusznego interesu strony, które miałyby uzasadniać konieczność zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do naruszania innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Organy administracji państwowej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art 6 Kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich odmowie.

W ocenie organu, ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu, gdyż nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 kpa. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem przeprowadzone w oparciu o przepis art. 154 kpa. Przedmiotem postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej jest ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji. Interes strony może być uzasadniony np. zmianą polityki administracyjnej, wykładni prawa, oceny stanów faktycznych. W przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, organ uchyla decyzję ostateczną albo też po jej uchyleniu w całości lub w części rozstrzyga o prawach lub obowiązkach stron. W przypadku natomiast braku wystąpienia przesłanek wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 kpa organ winien utrzymać w mocy dotychczasową decyzję.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 1997 r. III SA 854/96 "postępowanie prowadzone w oparciu o art. 154 kpa (analogicznie w trybie art. 155 kpa) jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem — w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) — nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony".

Ponieważ z pism strony złożonych w toku postępowania nadzwyczajnego wynika, iż strona dąży do ponownej oceny stanu faktycznego sprawy, polemizuje z trafnością dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego i przyjętej wykładni przepisów prawa, a jednocześnie nie przedstawia żadnych nowych środków dowodowych, co w istocie oznacza, iż stan faktyczny w sprawie nie uległ zmianie, a ponadto nie uległ zmianie także stan prawny i wykładnia normy art. 1-4 ustawy o kombatantach, której prawidłowość potwierdza przytoczone orzecznictwo sądowe, to w ocenie Kierownika Urzędu - wobec braku nowych okoliczności faktycznych - nie można dokonać odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy, niż w decyzji z dn. 09.03.2006 r., co prowadzi do konkluzji, iż wniosku strony w tym zakresie nie można uznać za zasadny.

Przechodząc do okoliczności faktycznych sprawy organ stwierdził, że z przedstawionej przez skarżącego argumentacji wynika, iż za zmianą decyzji przemawia jedynie interes strony, przy czym interes ów sprowadza się do przyznania stronie uprawnień kombatanckich, o których mowa w ustawie z 24 stycznia 1991 r. Organ zaznaczył przy tym, że interes strony w tym przypadku nie jest zgodny z treścią art. 1-4 tejże ustawy, ażeby bowiem skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie, organ winien wydać decyzję, która byłaby sprzeczna z ww. przepisami ustawy.

Dlatego też w ocenie organu orzekającego, tak pojmowany interes strony, nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 kpa, gdyż prowadziłoby to do wydania decyzji sprzecznej z przepisami prawa. Zgodnie zaś z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a więc wszelkie podejmowane przez nie decyzje muszą znaleźć oparcie w treści przepisów bezwzględnie obowiązujących (w niniejszej sprawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz aktów wykonawczych do niej). Te akty prawne enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią równoważną uzasadniającą przyznanie uprawnień kombatanckich.

Z tych względów, mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozstrzygnął, jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11.06.2010 roku, nr [...] , wniósł A.S. W jej uzasadnieniu przedstawił w skrócie przebieg niniejszego postępowania administracyjnego, przytoczył okoliczności faktyczne mające wskazywać na zasadność jego wniosku i skargi, w tym m.in. fakt ustalenia przez Sąd Okręgowy w K. w uzasadnieniu do wyroku z dnia 11.09.2003 roku, sygn. akt 556/01, okoliczności dotyczących narodzin i pobytu skarżącego w obozie pracy w J. w okresie od jesieni 1945 roku do lata 1947 roku. Ponadto skarżący przytoczył poglądy prawne, które jego zdaniem mają wskazywać na zasadność jego skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., a orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań prawnych zaznaczyć należy, że przedmiotem niniejszego postępowanie nie jest kwestia oceny zasadności odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, lecz ocena zgodności z prawem decyzji, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a.

Na tej płaszczyźnie rozważań przede wszystkim należy podkreślić, że sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w całości aprobuje poglądy prawne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które legły u podstaw rozstrzygnięcia wyrażonego tak w zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji z dnia 23.04.2010 roku. Poglądy te zostały obszernie przytoczone w części historycznej uzasadnienia i w związku z tym, jak również z uwagi na ich kompletność, w ocenie sądu nie wymagają ponownego przytaczania. Przypomnieć jedynie można, że z akt administracyjnych wynika, że tak w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 09.03.2006 roku, jak i w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, organ dysponował takim samym materiałem dowodowym. Nie nastąpiła zatem żadna zmiana co do dowodów, którymi dysponował i które oceniał organ tak w poprzednim, jak i aktualnym postępowaniu administracyjnym. Jak trafnie zauważył organ, nie nastąpiła też żadna zmiana prawa, ani wykładni przepisu, w oparciu o który skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich. Przypomnieć tu można, że odmowa przyznania uprawnień, o jakiej orzeczono w ostatecznej decyzji z dnia 09.03.2006 roku, nastąpiła dlatego, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, do nabycia uprawnień kombatanckich z wnioskowanego przez skarżącego tytułu, konieczne było przedstawienie decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, a skarżący mimo wezwania przez organ, decyzji tej nie przedstawił. Tak więc jak trafnie zauważa organ, nie wystąpiły żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać uchylenie ostatecznej decyzji z dnia 09.03.2006 roku, na podstawie szczególnego przepisu jakim jest art. 154 k.p.a. Brak natomiast jakichkolwiek podstaw aby słuszny interes strony, do jakiego m.in. odwołuje się cytowany przepis, rozumieć w sposób, który prowadziłby do rozstrzygnięcia naruszającego prawo.

Kończąc rozważania prawne dodać jedynie można – mimo, że przedstawione poniżej poglądy nie mają decydującego znaczenia na płaszczyźnie oceny zaskarżone decyzji - że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, a represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:

1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

2) z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,

3) z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:

a) w więzieniach oraz poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, a od marca 1946 r. MWD ZSRR,

b) na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,

4) w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość.

W myśl ust. 2 w/w przepisu, przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, skarżący ubiegał się o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 4 cytowanej ustawy. Tymczasem nie przebywał on w obozie w J., ani na mocy skazania, ani też za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Nie znajduje do niego zastosowania art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy, gdyż nie został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. Tak więc nie tylko kwestie formalne, które legły u podstaw wydania niezadowalajacej skarżącego decyzji z 2006 roku, ale i wykładnia powyżej zacytowanego przepisu wskazują, że skarżącemu trafnie odmówiono przyznania uprawnień kombatanckich.

Mając na uwadze powyższe, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym należało orzec jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.