Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2138/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skarg H.S., W.S., M.L. i B.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz: a) H.S. i W.S. kwotę po 200 (dwieście) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, b) M.L. i B.G. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego, c) M.L. i B.G. kwotę po 240 (dwieście czterdzieści) złotych na rzecz każdej z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], ozn. hip. [...] nr inw. [...] o pow. [...] m² oraz za budynki znajdujące się na powyższym gruncie.

W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności.

Nieruchomość zabudowana położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] nr inw. [...] o pow. o pow. [...] m², zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. L. dz. [...] oraz wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia

[...] kwietnia 2003 r. Sygn. akt [...], stanowiła własność A i B małżonków S. w równych częściach w jednej połowie, oraz M. i M. małżonków B. w równych częściach w drugiej połowie, wszyscy niepodzielnie na mocy aktu zdziałanego dnia [...] sierpnia 1934 r.

Została ona objęta działaniem dekretu z dnia 26 października1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 1945 r. nr 50, poz.279). Na mocy art. 1 tego dekretu, grunt powyższej nieruchomości przeszedł na własność gminy miasta W., a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Przedmiotowy grunt wchodzi obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], będących własnością Miasta W.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 w/w dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłata symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.

W dniu [...] marca 1988r. H. S. (spadkobierczyni byłych właścicieli) złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wniosek ten został następnie poparty przez pozostałych spadkobierców.

Po rozpoznaniu powyższych wniosków, Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] ozn. hip. [...] nr inw. [...] o pow. [...] m² oraz za budynki znajdujące się na powyższym gruncie.

Prezydent stwierdził, że kwestię odszkodowania reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.), który jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania. Z treści ust. 2 wymienionego art. jednoznacznie wynika, iż w trybie w nim określonym można jedynie dochodzić odszkodowania za:

- dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia

1958 r.

- działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia .

Prezydent uznał, że przewidziane w cytowanym wyżej przepisie warunki dotyczące przyznania odszkodowania za działkę, a więc możliwość przeznaczenia jej pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r., odnoszą się tylko do działki niezabudowanej w dacie wejścia w życie w/w dekretu, tj. w dniu 21 listopada 1945 r.

Natomiast z informacji przekazanych przez Archiwum Państwowe Miasta W. wynika, że na dzień 21 listopada 1945 r. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana, co potwierdza także oświadczenie H.S.

Prezydent uznał więc, że nie można przyznać odszkodowania za działkę zabudowaną, gdyż nie mogła być ona przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, że odszkodowanie przysługuje za inną działkę niż ta pod domem jednorodzinnym. Ponadto przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się do działki niezabudowanej.

Jeżeli zaś chodzi o budynki znajdujące się na gruncie objętym działaniem dekretu, to przechodziły one na własność Skarbu Państwa w dwóch sytuacjach: albo w wyniku upływu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy do gruntu albo z dniem uprawomocnienia się orzeczenia o odmowie przyznania prawa wieczystej dzierżawy. Z wnioskiem o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym należało wystąpić w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie przez Gminę Miasta W. w dniu [...] listopada 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta. W., zatem termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu przysługiwał do dnia 25 maja.1949 r. Zgodnie z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do w/w gruntu w trybie powołanego dekretu nie został złożony. Zatem budynki znajdujące się na przedmiotowym gruncie przeszły na własność gminy Miasta W. w dniu 26 maja 1949 r., a więc przed dniem 5 kwietnia 1958 r., Ponieważ nie został spełniony przewidziany w art. 215 ust. 2 w/w ustawy warunek przejścia budynku na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., odszkodowanie za powyższe zabudowania nie przysługuje.

Od decyzji tej odwołali się :W.S., adw. M.B. (jako pełnomocnik M.L. i B.G.) oraz T.S. (jako pełnomocnik H.S.), kwestionując ustalenia organu pierwszej instancji oraz wnosząc o uchylenie omawianej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Po rozpoznaniu odwołań, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], ozn. hip. [...] nr inw. [...] o pow. [...] m² oraz za budynki znajdujące się na powyższym gruncie.

Podtrzymał on w całości stanowisko i argumentację Prezydenta odnośnie tego, że odszkodowanie nie przysługuje.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.S., adw. M.B. (jako pełnomocnik M.L. i B.G.) oraz T.S. (jako pełnomocnik H.S.) wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Powoływali się na to, że zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wobec czego należy im się odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wnosił o ich oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Decyzje te zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa.

Obecnie kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za:

1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r.,

2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu

5 kwietnia 1958 r.,

3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21 listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Odnośnie odszkodowania za dom jednorodzinny znajdujący się na przedmiotowej działce, to organy I i II instancji dokonały prawidłowych ustaleń, że przeszedł on na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., zatem odszkodowanie za niego nie przysługuje.

Z powołanego przepisu nie wynika jednak, jak to przyjął Prezydent Miasta W. i czego nie zakwestionował Wojewoda [...], że przedmiotem postępowania o odszkodowanie może być wyłącznie działka niezabudowana. Z treści art. 215 ust. 2 w/w ustawy nie można wyprowadzić takiej przesłanki. Z art. tego wynika, iż konieczne jest tylko wykazanie, że nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, nie jest natomiast istotne, czy była ona zabudowana.

Tak więc do przyznania odszkodowania za działkę potrzebne jest łączne zaistnienie dwóch przesłanek:

- działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne,

- poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Tych istotnych elementów organy nie wyjaśniły i nie przeprowadziły w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. Organy w ogóle nie zajmowały się kwestią, czy przedmiotowa działka mogła być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne w planach zagospodarowania przestrzennego. Nie wyjaśniły także, kiedy właściciele lub ich następcy prawni, zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką. Należało przy tym uwzględnić, że "faktyczna możliwość władania nieruchomością" o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. IV SA 311/96 LEX nr 45948).

Ponieważ organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności niezbędnych do wydania prawidłowej decyzji, dlatego też Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lutego 2005 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.nr.152 poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.