Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2276/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2018 poz 1382
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1263/18 w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1263/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 2017 r., na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r., poz. 657), Prezydent [...] orzekł o wymeldowaniu A.E. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek wymienionej na wstępie skarżącej. Do wniosku zostało załączonych szereg dokumentów mających uzasadniać interes prawny skarżącej w domaganiu się wymeldowania A.E. z pobytu stałego z ww. lokalu.

Zdaniem Prezydenta [...] w sprawie został spełniony warunek do wymeldowania wyżej wskazanego z pobytu stałego w spornym lokalu. Wprawdzie A.E. jest w nim zameldowany, ale faktycznie od czerwca 2002 r. zamieszkuje wraz z żoną w lokalu przy ul. [...] w W., gdzie koncentruje swoją aktywność życiową. W przedmiotowym lokalu mieszka jego syn z rodziną.

Na skutek wniesionego przez A.E. odwołania, zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] marca 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 149), zwanej dalej "k.p.a.", i art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Wojewoda Mazowiecki uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, by w dacie 4 lipca 2017 r. skarżącej przysługiwało jakiekolwiek prawo do lokalu nr [...]. W tej sytuacji skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w sprawie o wymeldowanie A.E. z tego lokalu, a organ pierwszej instancji nie mógł wszcząć na wniosek skarżącej przedmiotowego postępowania, gdyż nie posiada ona interesu prawnego w jego wymeldowaniu, a w konsekwencji nie mogła żądać wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego wniosła wymieniona na wstępie skarżąca, kwestionując stanowisko organu co do tego, że nie posiada interesu prawnego w wymeldowaniu A.E. z pobytu stałego w spornym lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, gdyż do skargi nie zostały załączone odpisy pisma.

Braki formalne skargi zostały usunięte w terminie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu nie ma racji organ odwoławczy, że skarżącej nie przysługiwał interes prawny w wymeldowaniu A.E. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, a to było powodem umorzenia postępowania.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że z treści art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2018 r., poz. 138) wynika, że wniosek o wymeldowanie może złożyć także współwłaściciel nieruchomości. Zdaniem Sądu, skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W. Okoliczność ta wynika wprost z pisma Sądu Rejonowego dla [...] w W. II Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2017 r. skierowanego do XV Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla [...], w którym zawiadamia na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, że nastąpiła zmiana właścicieli nieruchomości, do których zaliczona została obecnie także skarżąca. Przy czym Sąd wskazał, że skarżąca przedstawiła także i inne dokumenty, z których wynika jej następstwo prawne po poprzednich właścicielach - J.P. i J.G., tj. odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 1966 r. [...], na podstawie którego m.in. J.G. nabyła spadek po J.P.; odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] listopada 1991 r. [...] o nabyciu przez M.Z. spadku po zmarłej J.G.

Dalej Sąd wskazał, że wprawdzie w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości jako właściciele wpisani są S.D. i H.E., jednakże widnieje tam także ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła uczestniczka postępowania – H.E., zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:

1/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. oraz art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji zaskarżonej, pomimo że skarżąca nie posiada interesu prawnego w sprawie, a ustalenia organu odwoławczego w tym zakresie są w zupełności prawidłowe;

b) art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez zastosowanie przez Sąd błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegające na:

- przyjęciu za udowodniony fakt istnienia prawa własności budynku po stronie J.P. i A.P., pomimo że nie zostały przedłożone wymagane prawem dokumenty dowodzące tej okoliczności i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie składu majątku spadkowego objętego sukcesją uniwersalną po stronie skarżącej,

- oparcie wyroku na kopiach dokumentów nieposiadających żadnej mocy prawnej oraz na dokumentach w postaci zaświadczenia Prezydenta [...] nr [...] oraz pisma Sądu Rejonowego dla [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. skierowanym do XV Wydziału Ksiąg Wieczystych, które nie są i nie mogą być dowodem tytułu prawnego skarżącej do nieruchomości,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i uwzględnienie skargi podmiotu niebędącego stroną w sprawie, w sytuacji wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości decyzji organu pierwszej instancji i zasadnego umorzenia postępowania przez organ odwoławczy;

2/ art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i prowadzenie postępowania w oparciu o wniosek osoby niemogącej wykazać się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, co stoi w sprzeczności w powołanym przepisem,

co w okolicznościach sprawy doprowadziło Sąd pierwszej instancji do błędnego wniosku, że należy uwzględnić skargę uchylając decyzję organu odwoławczego i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, zamiast skargę oddalić.

Nadto, skarżąca kasacyjnie wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, bez spowodowania nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, w postaci załączonych:

a) decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...],

b) postanowień Sądu Rejonowego dla [...] w W. XV Wydział Ksiąg Wieczystych: z dnia [...] grudnia 2016 r., z dnia [...] stycznia 2016r. i z dnia [...] marca 2017 r.

dowodzących nieposiadania tytułu prawnego przez skarżącą do przedmiotowej nieruchomości, a wobec tego braku nabycia nieruchomości w drodze objęcia spadku przez skarżącą.

Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie od skarżącej na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw kasacyjnych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Kolejnym pismem (z 3 marca 2020 r.) wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotowa skarga kasacyjna została, na mocy zarządzenia z dnia 19 października 2020 r., skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), z uwzględnieniem zgody strony skarżącej kasacyjnie wyrażonej w piśmie z dnia 15 lipca 2020 r.

Zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym wyrazili także: organ (pismo z 9 lipca 2020 r.) i J.Z. (pismo z 10 lipca 2020 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., dlatego stosownie do normy § 1 tego przepisu rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Przedmiotem oceny legalności w rozpoznawanej sprawie była ostateczna decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2018 r. uchylająca zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2017 r. orzekającą o wymeldowaniu A.E. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i umarzająca postępowanie organu pierwszej instancji w całości. Jako przesłankę umorzenia przedmiotowego postępowania wskazano brak interesu prawnego po stronie M.Z. wnioskującej o wszczęcie postepowania w sprawie wymeldowania. Przede wszystkim w motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy nie wynika, by w dacie 4 lipca 2017 r. ww. przysługiwało jakiekolwiek prawo do lokalu nr [...], a zatem nie przysługiwał jej przymiot strony w sprawie o wymeldowanie A.E. z tego lokalu, a organ pierwszej instancji nie mógł wszcząć na wniosek tejże przedmiotowego postępowania, gdyż nie posiada ona interesu prawnego w jego wymeldowaniu.

Natomiast Sąd pierwszej instancji, wyrażając odmienne stanowisko wskazał, iż organ odwoławczy nie ma racji uznając, że skarżąca nie ma interesu prawnego aby wszcząć postępowanie w sprawie o wymeldowanie A.E.

Skarga kasacyjna kwestionuje to stanowisko zarzutami naruszenia prawa materialnego, jak i zarzutami obrazy przepisów prawa procesowego. Jednakże zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie w okolicznościach tej sprawy.

Na wstępie zaznaczyć należy, że jest oczywiste, iż obowiązek ustalenia przez organ stron postępowania o wymeldowanie wynika z przepisów ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz przepisów k.p.a., regulujących, kto może być stroną w postępowaniu administracyjnym, a mianowicie kto w oparciu o konkretne przepisy prawa materialnego może żądać od organu administracji publicznej dokonania określonej czynności, w tym wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W konsekwencji - zasadnicze znaczenie - w niniejszej sprawie ma treść przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w oparciu o który można określić krąg osób legitymowanych do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie oraz który jest podstawą uprawniającą organ do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania.

Podkreślenia wymaga, że sprawy o wymeldowanie podlegają regulacji k.p.a., który w art. 28 stanowi, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasada ta znajduje bezpośrednie potwierdzenie w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ meldunkowy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu) decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Reasumując, regulacje zawarte w art. 35 ustawy o ewidencji ludności wprost wskazują krąg osób, które w sprawach o wymeldowanie legitymują się statusem strony, a więc posiadają interes faktyczny i prawny w prowadzonym przez właściwe organy postępowaniu. Powyższe potwierdzone zostało również jednoznacznie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2011 r. sygn. akt II OPS 1/11, gdzie wskazano, że stroną w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) jest, poza osobą której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy, osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu.

Zaznaczenia wymaga także to, że posiadanie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. i którego pochodną jest legitymacja procesowa, może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być przy tym osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny, przy czym przyjmuje się, że jakkolwiek może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej innej gałęzi prawa, w tym również do prawa cywilnego, tym niemniej taką normę materialną zawsze należy przywołać rozstrzygając kwestię istnienia interesu prawnego (zob. w tej materii m.in.: wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1007/17).

O interesie prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie mogą świadczyć ani przeszłe, ani przyszłe zdarzenia, dotyczące sporów o tytuł prawny do nieruchomości, lecz udokumentowany, aktualny stan prawny, istniejący w chwili orzekania przez organ administracji publicznej, bez względu na to czy jest on w tym czasie kwestionowany w postępowaniu cywilnym, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. Uwaga ta została uczyniona, albowiem w przedmiotowej sprawie toczący się wieloletni spór cywilnoprawny pomiędzy stronami prowadzony przed sądami powszechnymi jest faktem, jednakże nie jest rzeczą organów administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego rozstrzyganie takiego sporu i przesądzanie o nabyciu prawa do nieruchomości, lecz organ ten załatwiając sprawę musi brać pod uwagę aktualny stan prawny.

Przede wszystkim istotne jest to, że Sąd pierwszej instancji orzeka na podstawie akt sprawy – art. 133 § 1 p.p.s.a. Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Oznacza to, że orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno być podjęte nie tylko w oparciu o analizę uzasadnienia zaskarżonego aktu i wyjaśnienia stron, ale na podstawie całego materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego przez organy administracji obu instancji.

W tej sprawie realizując właśnie dyrektywę wynikająca z ww. normy prawa procesowego, Sąd pierwszej instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo, analizując akta sprawy, doszedł do przekonania, iż wadliwe jest stanowisko organu odwoławczego o braku interesu prawnego skarżącej w żądaniu wszczęcia przedmiotowego postępowania, albowiem wskazywane w motywach zaskarżonego wyroku dokumenty świadczą o posiadanym tytule prawnym (współwłasność) do nieruchomości. Dokumenty te dotyczą okresu w którym prowadzone jest przedmiotowe postępowanie.

Słusznie wskazano w zaskarżonym wyroku, oczywiście na potrzeby sprawy o wymeldowanie, że z akt sprawy (strona 76 akt 2/2) wynika, iż skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] w W. Do tej kwestii odnosi się wprost pismo Sądu Rejonowego dla [...] w W. II Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2017 r. zawiadamiające sąd wieczystoksięgowy, na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, że nastąpiła zmiana właścicieli nieruchomości, do których zaliczona została obecnie także M.Z. W aktach sprawy znajduje się również prawomocne postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. sygn. akt [...], w oparciu o które wskazano ww. podstawę nabycia prawa własności - patrz: karta 16 akt sprawy. Trafnie również Sąd pierwszej instancji zauważył, że nałożony na sądy, organy administracji i notariuszy obowiązek zawiadomienia sądu wieczystoksięgowego o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której jest założona księga wieczysta, ma na celu zapobieganie utrzymywaniu się niezgodności między stanem prawnym księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.

Analiza akt przedmiotowej sprawy pozwala także podzielić pogląd Sądu pierwszej instancji, iż skarżąca przedstawiła inne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po J.P. i J.G. – poprzednich właścicielach – patrz odpis postanowienia Sądu Powiatowego dla [...] z [...] kwietnia 1966r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po J.P. - w tym J.G. w ¼ części; odpis postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] listopada 1991 r., sygn. akt [...] o nabyciu przez M.Z. spadku w całości po zmarłej J.G.

Zasadne jest więc twierdzenie Sądu, iż wobec tego, że spadkobiercy J.P. nie dokonali podziału spadku wszyscy są współwłaścicielami całego odziedziczonego majątku, wszystkich nieruchomości i ruchomości, które były własnością J.P. w częściach określonych przez sądy w postępowaniach spadkowych zgodnie z art. 1035 k.c. W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji, przy uwzględnieniu w szczególności ww. dokumentów zasadnie uznał, że potwierdzają one prawo do spadku po J.P. w części określonej przez Sąd w postępowaniach spadkowych, zgodnie z Kodeksem cywilnym a więc również prawo do współwłasności nieruchomości znajdującej się w W. przy ul. [...]. Tym samym prawidłowo uznano, że został spełniony warunek wykazania interesu prawnego przez wnioskodawczynię w tej sprawie.

Trzeba również zaznaczyć, że w aktach sprawy pomieszczono odpis Księgi Wieczystej nr [...] stan na dzień [...] marca 2018 r. prowadzonej dla nieruchomości przy ul. [...] w W. w której jako właściciele widnieją S.D. i H.E., przy czy co jest istotne w dziale III wpisane jest ostrzeżenie o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym, stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w W. II Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2015 r. sygn. akt [...]. Ta okoliczność, co słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji ma wpływ na działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyłączono bowiem działanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku, gdy w księdze zamieszczono wzmiankę o wniosku lub środku zaskarżenia albo ostrzeżenie, które dotyczy niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (tzw. negatywne przesłanki rękojmi). W takim przypadku treść księgi wieczystej zawiera informację ostrzegającą uczestników obrotu o potencjalnej niezgodności. Stanowi ona wskazówkę, że treść księgi wieczystej może nie obejmować wiarygodnych wiadomości o stanie prawnym nieruchomości.

Powyższe dokumenty zgromadzone w sprawie pozwalają zatem na potrzeby prowadzonego postępowania o wymeldowanie uznać, iż wnioskodawczyni M.Z. posiada jako współwłaściciel spornej nieruchomości interes prawny w żądaniu wymeldowania z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. A.E., co z kolei umożliwia skuteczne zakwestionowanie stanowiska organu odwoławczego o braku tego interesu po stronie skarżącej. Dlatego też w tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji mając na uwadze, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego właściwie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Zastosowanie tej konstrukcji prawnej było uzasadnione w okolicznościach tej sprawy.

Skarga kasacyjna nie może doprowadzić do weryfikacji ww. stanowiska, a jej zarzuty pozostają nieusprawiedliwione.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie naruszył normy art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Przede wszystkim przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ma charakter ustrojowy. Określa on jedynie kryterium, pod jakim sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem strony nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że powołany wyżej art. 1 § 1 i 2 wyznacza jedynie ramy sądowej kontroli. Natomiast, co jest niesporne Sąd pierwszej instancji przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, a to, iż wydał wyrok, który został następnie zakwestionowany skargą kasacyjną, nie oznacza naruszenia ww. normy ustrojowej.

Jak już wyżej wskazano w tej sprawie zasadnie zastosowano za to konstrukcję prawną z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., nie ujawniono zaś naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skoro nie ujawniono innego naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. poprzez zastosowanie przez Sąd błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów.

Norma art. 106 § 5 p.p.s.a. stanowi, iż "do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.". Przepis ten (art. 106 § 5 p.p.s.a.) stosuje się zatem tylko do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 art. 106 p.p.s.a. Tymczasem w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał żadnego dowodu uzupełniającego z dokumentów, o jakim mowa w § 3, co potwierdza protokół rozprawy. Dokumenty o których wspomina skarga kasacyjna stanowiły element materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy w oparciu o które orzekał Sąd pierwszej instancji. Zatem znajdowały się one już w aktach administracyjnych sprawy i nie były to dowody dopuszczone w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. "Niezrozumienie istoty tej regulacji jest przyczyną wielu wadliwie skonstruowanych skarg kasacyjnych, które przez zarzut naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. bezskutecznie usiłują zakwestionować poczynione w sprawie ustalenia faktyczne. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 227-257 k.p.c. może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe wyłącznie w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd pierwszej instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne" (B. Dauter [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, uw. 20 do art. 106, LEX/el 2019). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i uwzględnienie skargi podmiotu niebędącego stroną w sprawie, w sytuacji wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości decyzji organu pierwszej instancji i zasadnego umorzenia postępowania przez organ odwoławczy. Wbrew bowiem stanowisku prezentowanemu we wniesionej skardze kasacyjnej prawidłowość umorzenia postępowania w tej sprawie przed organem odwoławczym właściwie została oceniona w zaskarżonym wyroku. Trafność zaskarżonego wyroku tym samym nie budzi żadnych wątpliwości.

W konsekwencji jako nieusprawiedliwiony należy potraktować także zarzut niewłaściwego zastosowania art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Zdaniem skarżącej kasacyjnie skarżąca przed sądem pierwszej instancji nie może wykazać się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, co stoi w sprzeczności w powołanym przepisem. Przedstawione natomiast powyżej rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń, oczywiście wyłącznie na gruncie rozpoznawanej sprawy. Trzeba raz jeszcze w tych okolicznościach sprawy wyraźnie zaznaczyć, iż wieloletni toczący się spór cywilnoprawny pomiędzy stronami niemożliwy jest do rozstrzygnięcia bez przeprowadzenia właściwego postępowania przed sądami powszechnymi. Nie jest to jednak przeszkoda do procedowania niniejszej sprawy przed organami administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego.

Na koniec należy zaznaczyć, iż przedstawione do skargi kasacyjnej dokumenty o dopuszczenie których w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. zawnioskowała skarżąca kasacyjnie w żadnym stopniu nie wpływają na zmianę wyżej wyrażonego poglądu o trafności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. wprowadza zatem odstępstwo od zasady orzekania przez sąd na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania. Jego zastosowanie jest możliwe, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przedstawione zaś dokumenty nie uzasadniają przyjęcia odmiennego stanowiska niż to zaprezentowane w zaskarżonym wyroku.

Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do konkluzji, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku J.Z. – pełnomocnika M.Z. o zasądzenie kosztów sądowych za II instancję gdyż ww. nie wykazał jakie to niezbędne koszty postępowania poniósł w związku z rozpoznawaniem przedmiotowej skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną oddalił.

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.