Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 407/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2 oraz art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ewa Pecelt po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] marca 2017 r, nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie płatności PRŚ postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie nie prowadzi działalności rolniczej, od kilku lat nie otrzymuje dopłat z ARiMR. Jedyne jej wydatki dotyczą obsługi korespondencji, a koszty te ponosi jej prezes z własnych środków. Ponadto oświadczyła, że wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Do wniosku spółka załączyła CIT-8 za 2017 r., bilans, rachunek zysków i strat za 2017 r. oraz postanowienie Sądu rejonowego w R. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] października 2013 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych.

Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości [...] zł.

Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Przede wszystkim zauważyć należy, że pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca prowadzący działalność rolniczą, w tej sytuacji argumentem nie może być powołanie się na fakt nieotrzymywania dopłat do posiadanych gruntów i sporów na tym tle z organami administracji. Dopłaty unijne nie stanowią bowiem jedynego źródła przychodów z gospodarstwa rolnego.

W orzecznictwie podnosi się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Skoro spółka nadal figuruje w KRS, nie ogłosiła upadłości, ani likwidacji, przyjąć należało, że chcąc aktywnie uczestniczyć w postępowaniach sądowych, spółka winna liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania spółki na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność spółki finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność (funkcjonuje) na bazie własnego majątku.

Należało uznać, że w sytuacji skarżącej spółki, wobec nieprowadzenia aktywnej działalności gospodarczej, nieuzyskiwania przychodów, braku majątku, istniała możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie się wspólników do dopłat, czy pożyczek, których uchwalenie dopuszczalne jest także nawet w okresie likwidacji spółki (art. 177 i art. 275 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych, tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1577), co przewiduje umowa spółki (§ 8 umowy spółki k. 35 akta II SAB/Sz 32/18). Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych. W sytuacji zatem, gdy spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, jej udziałowcy mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie udzielania pożyczek lub dokonanie dopłat przez udziałowca. Dopłaty, pożyczki mogą być wykorzystane także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zwrócić także należało uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu (referendarza sądowego). W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu, które nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń.

Konkludując, zdaniem referendarza sądowego, z przedstawionych powyżej przyczyn, strona, pomimo trudności finansowych, braku majątku nie wykazała, że nie była i nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Nie chodzi tu bowiem jedynie o brak środków pieniężnych na rachunku bankowym, czy w kasie przedsiębiorstwa lecz o pełną finansową niemożność poniesienia opłat związanych z postępowaniem sądowym.

Przyjęcie argumentacji skarżącej i poprzestanie na niej prowadziłoby do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy.

Podkreślić należy, że brak stałego źródła dochodów czy duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy, nie mogą przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem spółki przy rozpatrywaniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy.

Na zakończenie jedynie odnieść należy się do przedstawionego przez Spółkę postanowienia Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...] października 2013 r. o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, które Skarżąca przedłożyła w celu wykazania braku możliwości regulowania swoich zobowiązań. Referendarz sądowy zwraca uwagę, że przy wydawaniu orzeczenia dotyczącego przyznania prawa pomocy, orzekający może wziąć pod uwagę okoliczności wynikające z przedstawionych przez stronę innych orzeczeń (czy to dotyczących postępowania sanacyjnego, czy też innych postępowań o przyznanie prawa pomocy), jednak nie jest nimi związany. Natomiast fakt oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości i odmowy otwarcia postępowania sanacyjnego, sam w sobie nie jest podstawą do uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto, stwierdzić należy, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości wskazuje jedynie, że w październiku 2013 r. spółka nie posiadała środków na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a które to koszty są niewspółmierne z wpisem w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.