Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 163/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a,  art. 165a, art. 208,  art. 253  par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Karolina Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Rejonowego Zarządu Infrastruktury na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003 oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym z powołaniem się na przepis art. 165a i art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Burmistrz Miasta i Gminy K. odmówił Rejonowemu Zarządowi Infrastruktury wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] o umorzenie należności odsetkowych od zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003.

Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że Rejonowy Zarząd Infrastruktury pismem z dnia [...] r. wystąpił z wnioskiem do Burmistrza Miasta i Gminy K. o umorzenie należności odsetkowych od zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003, które to należności zostały już wcześniej przez podatnika zapłacone. Stwierdzając, że merytoryczne rozpatrzenie złożonego wniosku nie jest możliwe właśnie ze względu na brak po stronie podatnika jakichkolwiek zaległych należności odsetkowych, organ pierwszej instancji wskazał, iż odsetki od zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości należnego za rok 1999 uległy przedawnieniu, natomiast odsetki od takich zobowiązań za lata następne zostały przez podatnika wpłacone w dniach: [...] r., [...] r. i [...] r. Dokonanie zapłaty odsetek przez podatnika oznacza, zdaniem organu podatkowego, iż brak jest przedmiotu, co do którego postępowanie o umorzenie odsetek mogłoby się toczyć, wobec czego postępowanie takie toczyć się nie może, co uzasadnia odmowę wszczęcia tego postępowania stosownie do przepisu art. 165a Ordynacji podatkowej.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez podatnika zażalenia na powyższe postanowienie, w którym, nie kwestionując faktu dokonania zapłaty odsetek przed złożeniem wniosku z dnia [...] r., podatnik podważał zapatrywanie, iż fakt ten wyklucza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zapłaconych odsetek, a nadto wywodził, iż "wobec wcześniejszego zakończenia postępowań w przedmiocie umorzenia odsetek wniosek z [...] r. winien być traktowany jako żądanie zmiany decyzji odmawiających umorzenia wobec zmiany okoliczności", Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] wydanym z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), orzekło o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.

Wynika z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez podatnika zażalenia uznał on zaskarżone postanowienie za mające podstawy faktyczne i prawne. Uzasadniając swoje stanowisko w tym względzie organ ten wskazał na wstępie na postanowienia art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej, określające przypadki wygaśnięcia zobowiązań podatkowych w całości lub w części, podkreślając, iż wygaśnięcie zobowiązania następuje na skutek jego przedawnienia oraz na skutek jego zapłaty. Podkreślając następnie niesporną w istocie okoliczność, iż w odniesieniu do odsetek od zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003, których umorzenia domaga się podatnik we wniosku z dnia [...] r., nastąpiło ich przedawnienie względnie zapłata (ostatnia wpłata z [...] r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w dniu składania tego wniosku nie istniał przedmiot żądania umorzenia (odsetki od zaległości podatkowych), co zasadnym czyni wniosek, iż ze względu na bezprzedmiotowość wszczętego wnioskiem postępowania o umorzenie odsetek, powodującą konieczność umorzenia wszczętego postanowienia, postępowanie w tej sytuacji nie może być wszczęte, a to rodzi konieczność wydania postanowień o odmowie takiego wszczęcia stosownie do przepisu art. 165a Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów organ odwoławczy wskazał, iż zapłata należności podatkowych (odsetek od tych należności) jedynie wówczas nie stałaby na przeszkodzie w merytorycznym rozpoznaniu wniosku o ich umorzenie, gdyby nastąpiła ona już po wszczęciu postępowania. Zauważył również, iż wniosku z dnia [...] r. nie można traktować jako kontynuacji poprzednich postępowań, gdyż każde postępowanie o ulgę podatkową wszczęte na konkretny wniosek i zakończone rozstrzygnięciem stanowi zamknięty epizod z chwilą gdy rozstrzygnięcie organu podatkowego staje się ostateczne.

Powyższe postanowienie ostateczne zaskarżone zostało do sądu administracyjnego przez Rejonowy Zarząd Infrastruktury z powodu jego niezgodności z prawem. Domagając się uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia Burmistrza Miasta i Gminy K., strona skarżąca nie kwestionuje faktu zapłaty przez siebie zaległych zobowiązań i odsetek, ani też tego, że poprzez zapłatę zobowiązanie podatkowe wygasa stosownie do przepisu art. 59 Ordynacji podatkowej, jednakże uważa, że wskazany przepis "nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż należność objęta określoną decyzją przestaje istnieć", bowiem wprawdzie "zobowiązanie wygasa, jednakże roszczenie co do należności jako prawo istnieje". Uważa ona również, iż "prawo do żądania rozpatrzenia istotnej dla podatnika kwestii jak umorzenie należności odsetkowych istnieje, a w związku z zapłatą, prawo to nie wygasło, a wręcz przeciwnie". Wskazuje, że "podatnik /.../ przed wygaśnięciem zobowiązania w podatku złożył wniosek o umorzenie odsetek, uzyskał decyzję odmowną, a więc nie przyznającą mu żądnego prawa". Uważa, że "w tych okolicznościach prawo przyznaje mu uprawnienie do żądania ponownego rozpoznania jego sytuacji w myśl art. 253 Ordynacji podatkowej".

Podkreślając dalej ponownie, że "wygaśnięcie zobowiązania podatkowego nie może być utożsamiane z wygaśnięciem roszczenia", skarżący podatnik stwierdza w uzasadnieniu skargi, iż "jest odrębną instytucją wygaśnięcie zobowiązania poprzez zapłatę czy to dobrowolną czy wymuszoną postępowaniem egzekucyjnym, od prawa żądania zwrotu nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, a takim świadczeniem stałyby się należności objęte decyzją umorzeniową. Nie podziela on stanowiska organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie co do tego, że przedmiot postępowania przestał istnieć z tego powodu, iż zobowiązanie wygasło na skutek zapłaty. Zauważa, iż "wobec zapłaty podatnik spełnił swój obowiązek, ale jednocześnie mając na uwadze wskazane przepisy w dalszym ciągu posiada określone roszczenie wobec organów podatkowych", które "może być realizowane na gruncie wskazanych przepisów, tak jak w sytuacji uchylenia czy stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowych".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie i odwołując się do jego uzasadnienia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadnioną, brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne nie odpowiada przepisom prawa.

Stosownie do obowiązującego od dnia 1 września 2005 r. przepisu art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), na wniosek podatnika organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może:

- odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,

- odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz

- umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (§ 1); umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa (§ 2).

Wynika z tych przepisów, że wymienione w nim ulgi podatkowe odnoszą się wyłącznie do zobowiązań podatkowych (odsetek od tych zobowiązań) istniejących w dacie ich stosowania, a nie do zobowiązań, które w całości wygasły, w szczególności na skutek zapłaty należnego podatku (odsetek od zaległości) lub na skutek ich przedawnienia.

Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego powoduje ustanie więzi prawnej łączącej podatnika z podmiotem uprawnionym do świadczenia podatkowego, co oznacza, że podmiot ten (Skarb Państwa, gmina, powiat województwo) nie może skutecznie domagać się od podatnika wykonania zobowiązania podatkowego. Powoduje ono poza skutkiem materialnoprawnym również skutek formalnoprawny - wobec braku przedmiotu postępowania, postępowanie to jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu stosownie do przepisu art. 208 Ordynacji podatkowej (por.- S. Babiarz i in. - Ordynacja podatkowa. Komentarz - Wydaw. Praw. LexisNexis, Warszawa 2006, str. 268).

Jest w rozpatrywanej sprawie okolicznością niesporną, iż w dacie złożenia [...] przez skarżącego podatnika wniosku o umorzenie odsetek od zaległych zobowiązań w podatku od nieruchomości za lata 1999-2003 zobowiązania te w istocie nie istniały, czy to na skutek ich przedawnienia (zaległości za rok 1999), czy to na skutek ich zapłaty (zaległości za lata 2000-2003), co nastąpiło ostatecznie z dniem [...] r. Skoro zatem przed dniem złożenia wniosku zaległe zobowiązania podatkowe wygasły, to jest oczywistym, że brak jest przedmiotu postępowania, wszczęcia którego w tymże wniosku domaga się podatnik, a to oznacza ten skutek, że ewentualne postępowanie w przedmiocie umorzenia przedawnionych i uiszczonych odsetek podlegałoby umorzeniu stosownie do przepisu 208 Ordynacji podatkowej. Zasadne jest zatem stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w sytuacji niespornego wygaśnięcia zaległych zobowiązań (odsetek), których dotyczy wniosek z dnia [...] r., postępowanie wywołane tym żądaniem nie może być wszczęte, co w konsekwencji uzasadnia też wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania stosownie do przepisu art. 165a Ordynacji podatkowej.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż z treści spornego wniosku z dnia [...] r. wynika, iż nie jest on - wbrew temu co twierdzi się w skardze - wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie uchylenie wcześniej wydanych decyzji odmawiających podatnikowi umorzenia zaległości (odsetek). Jakkolwiek w swej treści wniosek ten nawiązuje do wcześniejszych, nieskutecznych wniosków o umorzenie należności odsetkowych, to wyraźnie jest w nim sformułowany nowy wniosek o to umorzenie odwołujący się do faktu wystąpienia nowych okoliczności, które uzasadniają według podatnika "ponowne przeanalizowanie sprawy". Wskazać tu należy, iż odmowa umorzenia zaległości podatkowych (odsetek) nie stwarza stanu res iudicata, co oznacza, że zobowiązany do uiszczenia tych należności może występować o ich umorzenie tak długo, jak długo ta należność istnieje (por. wyrok NSA z 18.02.2000 r., III SA 398-399/99 - publ.: Poradnik VAT 2000 nr 15, str. 47).

W związku z odwoływaniem się skarżącego do regulacji art. 253 § 1 Ordynacji podatkowej zauważyć należy, iż przepis ten wprawdzie pozwala na uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nie nabyła uprawnień, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony, to jednakże nieuprawnionym jest upatrywanie w tej regulacji podstaw do ponownego rozpatrywania przez organ podatkowy sprawy już raz merytorycznie rozstrzygniętej. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w trybie art. 253 Ordynacji podatkowej jest bowiem weryfikacja decyzji ostatecznej z jednego wyłącznie punktu widzenia, a więc tego, czy za ewentualnym uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny (por.: S. Babiarz i inni - jw., str. 725). Tymczasem z treści spornego wniosku z dnia [...]r. wynika, iż żądaniem podatnika nie była weryfikacja jakiejś, bliżej zresztą we wniosku tym nie wskazanej, decyzji ostatecznej odmawiającej zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych (odsetek) ze względu na wystąpienie ważnego interesu podatnika względnie interesu publicznego, ale żądanie ponownego rozpatrzenia możliwości umorzenia zaległości podatkowych (odsetek) w świetle wystąpienia nowych okoliczności faktycznych, co w świetle wygaśnięcia tychże zobowiązań było - jak to wyżej wskazano - żądaniem bezprzedmiotowym.

Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie ostateczne wydane zostało z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).