Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 401/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 4 ust. 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 i ust. 5, art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia 20 kwietnia 2015r. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz U z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm. -), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: k.p.a.] (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm ) i po rozpatrzeniu odwołania S. K. z dnia 23 lutego 2015 r. od decyzji Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia 6 lutego 2015 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych u S. K. - zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia podano, że S. K., że urodzony [...], pracował w narażeniu zawodowym na sposób wykonywania pracy kolejno:

- od 1 lipca 1975 r. do 13 września 1976 r. w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. Marii Konopnickiej w G. (obecnie Zespół Placówek Szkolno-Wychowawczych w G., jako kierowca samochodu;

- od 12 września 2006 r. do nadal w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P., jako wykwalifikowany operator urządzeń produkcyjnych.

Dnia 11 lutego 2014r. S. K. dokonał zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz.19.5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. – w sprane chorób zawodowych).

Na podstawie ww. zgłoszenia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. ustalił i zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej (poz. 19.5) u S. K.

Dnia 4 marca 2014r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. sporządził protokół z oględzin miejsca pracy S. K. oraz kartę oceny narażenia zawodowego.

Następnie dnia 11 marca 2014 r. Organ I instancji w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie podejrzenia choroby zawodowej przesłuchał S. K. w charakterze strony.

Dnia 12 marca 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. skierował S. K. na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w L.

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. dnia 30 czerwca 2014 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5) u S. K., w uzasadnieniu podając: "W wywiadzie S. K. podaje przebyty wypadek w pracy w maju 2012 r. polegający na wykręceniu łokcia i nadgarstka prawego. Od tego czasu drętwienie palców IV i V dłoni prawej. Towarzyszą zaburzenia czucia. Poza tym bóle prawego stawu łokciowego i barkowego. Po wypadku pacjent leczony był farmakologicznie i rehabilitacyjnie. Z dostępnej dokumentacji wynika, że pacjent przebył kilką wypadków w pracy. W 2011 r. wskutek poślizgnięcia doznał urazu kręgosłupa odcinka L-SW, 2001 r. doznał urazu zmiażdżeniowego ręki lewej skutkującym upośledzeniem funkcji dłoni lewej. W badaniach radiologicznych pacjenta stwierdza się liczne zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów obwodowych kręgosłupa z wielopoziomową dyskopatią w jego zakresie. S. K. ma rozpoznaną także dnę moczanową. Przeprowadzone w trakcie diagnostyki w tut. Ośrodku badanie neurologiczne nie wykazało istotnych odchyleń od stanu prawidłowego w zakresie kończyny górnej prawej. Funkcja ręki prawej prawidłowa. Dla rozpoznania przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywanej pracy należy wykazać związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sposobem wykonywanej pracy, a rozpoznanym schorzeniem. Zakres czynności na zajmowanym przez S. K. stanowisku pracy był rożnorodny i nie obciążał długotrwale stawu łokciowego ruchami monotypowymi. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych. Zgłaszane przez pacjenta dolegliwości w zakresie kończyny górnej prawej należy wiązać z przebytym wypadkiem w pracy. Nie bez znaczenia są także zaawansowane liczne zmiany zwyrodnieniowe stawów kończyn oraz dna moczanowa.

Jednostka diagnostyczno-orzecznicza I stopnia poinformowała, że S. K. nie zgodził się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożył wniosek o ponowne badanie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Dnia 29 września 2014 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5) u S. K. W uzasadnieniu ww. orzeczenia podał : "W trakcie obecnej hospitalizacji wnikliwie przeanalizowano dane odnośnie warunków pracy zawodowej pacjenta, wykonano dodatkowe badania laboratoryjne i radiologiczne oraz przeprowadzono konsultacje specjalistyczne - neurologiczną i ortopedyczną. Badaniem fizykalnym stwierdzono obustronnie dodatni objaw Mila, palpacyjnie - bolesność stawu ramienno-promieniowego; po stronie lewej - palpacyjną i ruchową bolesność przedziału bocznego stawu łokciowego. W badaniu RTG potwierdzono istnienie zmian zwyrodnieniowych w stawach łokciowych (nawarstwienia na nadkłykciach kości ramiennych, a szczególnie na bocznym nadkłykciu kości ramiennej prawej, wyostrzone wyrostki dziobiaste kości łokciowych, skostnienia w przyczepach ścięgnistych na obu wyrostkach łokciowych, zmiany bardziej nasilone po stronie prawej; ostroga wyrostka łokciowego prawego). Całokształt obrazu klinicznego przemawia za istnieniem zmian zwyrodnieniowych w obu stawach łokciowych z przewagą po stronie prawej. Aktualnie nie stwierdza się klinicznych objawów zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej. Badaniem neurologicznym potwierdzono radikulopatię szyjną w przebiegu spondylozy szyjnej. Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, popartych oceną radiologiczną a także dane dotyczące przebiegu choroby uzyskane w toku analizy dostępnej dokumentacji medycznej (wyraźny związek czasowy pojawienia się dolegliwości ze strony kończyny górnej prawej z przebytym w maju 2012 r. urazem kończyny), ponadto uwzględniając różnorodny charakter czynności zawodowych wykonywanych przez badanego na stanowisku pracy - nie znajdujemy podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii rozpoznawanego w przeszłości zapalenia nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej, a tym samym do rozpoznania u badanego przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zapalenia nadkłykcia kości ramiennej."

Dnia 15 października 2014 r. S. K. złożył pismo z uwagami do ustalonego narażenia zawodowego w sprawie, tym samym wnosząc o ponowną jego ocenę.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., mając powyższe pismo na uwadze, zwrócił się do zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. z prośbą "o dokładny opis czynności wykonywanych przez S. K. na wszystkich stanowiskach pracy, na których był on zatrudniony w [...] Sp. z o.o. w P.".

Dnia 1 grudnia 2014 r. zakład pracy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. przekazał informacje o zatrudnieniu S. K.

Następnie dnia 4 grudnia 2014 r. Organ I instancji przekazał uwagi do zebranego materiału dowodowego S. K. oraz dodatkowe materiały nadesłane przez zakład pracy do jednostki diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia celem ewentualnej weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego.

Dnia 17 grudnia 2014 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, że podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i nie znajduje podstaw do weryfikacji orzeczenia lekarskiego. W treści ww. pisma jednostka podała: W trakcie hospitalizacji pacjenta uzyskano z wywiadu od samego badanego szczegółowy opis wykonywanych przez niego czynności zawodowych w kabinie zgrzewalniczej m.in. na stanowisku AFO 6.4, gdzie pracował najczęściej w latach 2006-2012. Uwzględniono również uwagi pacjenta zawarte w jego wniosku o ponowne badanie lekarskie z dnia 8 lipca 2014 r., który złożył do DWOMP we W. - Oddziału w L. po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego wydanego przez tę jednostkę oraz w protokole przesłuchania świadka z dnia 11 marca 2014 r. Dane te zostały uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego. Z nadesłanych informacji wynika, że zakres wykonywanych czynności na różnych stanowiskach był do siebie bardzo zbliżony (różnice dotyczyły jedynie kształtu części i elementów używanych do produkcji), nie była to jednak czynność tylko jednego rodzaju. W omawianym przypadku o wydaniu orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zadecydowała nie tylko ocena narażenia zawodowego pacjenta. Jak wyraźnie podkreślono w orzeczeniu - z powodu dolegliwości bólowych w okolicy łokcia i nadgarstka pacjent leczy się dopiero od 2 lat - po przebytym w maju 2012 r. urazie kończyny górnej prawej, co jednoznacznie potwierdza dostępna dokumentacja medyczna. Brak jest obiektywnych dowodów na istnienie u badanego objawów przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej prawej w okresie wcześniejszym. W trakcie hospitalizacji w tut. Instytucie nie stwierdzono u pacjenta klinicznych objawów zapalenia nadkłykcia bocznego prawej kości ramiennej (pacjent był leczony operacyjnie w styczniu 2014 r.). Całokształt obrazu klinicznego przy uwzględnieniu badaniu RTG wskazuje aktualnie na istnienie zmian zwyrodnieniowych w obu stawach łokciowych z przewagą po stronie prawej. W oparciu o analizę dostępnej dokumentacji medycznej stwierdzono wyraźny związek czasowy i przyczynowo-skutkowy pomiędzy pojawieniem się u pacjenta dolegliwości ze strony kończyny górnej prawej a urazem tej kończyny doznanym w maju 2012 r. wskutek wypadku przy pracy. Reasumując - podtrzymujemy stanowisko wyrażone w orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej."

Na podstawie całości materiału dowodowego, w tym opinii uprawnionych jednostek I i II stopnia diagnostyczno-orzeczniczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. dnia 6 lutego 2015 r. wydał decyzję Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5) u S. K.

Od powyższej decyzji S. K. odwołał się nie zgadzając się tym samym z rozstrzygnięciem, kwestionując w pierwszej kolejności ustalone w niniejszej sprawie narażenie zawodowe.

Mając powyższe na uwadze, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zważył, co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz §5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku S. K. postępowanie dowodowe wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był na sposób wykonywania pracy. Natomiast odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5).

Podkreślić należy, że obie jednostki diagnostyczno-orzecznicze były zgodne co do faktu, iż u S. K. nie rozpoznano jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w poz. 19.5, jednoznacznie wskazując, że dolegliwości ze strony kończyny górnej prawej mają etiologię pozazawodową i należy je wiązać z przebytym urazem tej kończyny doznanym w maju 2012 r. wskutek wypadku przy pracy. Ponadto, jak wskazały ww. jednostki, wpływ na powstanie schorzenia mają również zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów kończyn oraz dna moczanowa.

Według lekarzy orzeczników praca S. K. na zajmowanych stanowiskach była różnorodna i nie miała charakteru pracy monotypowej. Z tych też powodów w ocenie D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. kwestia narażenia zawodowego ma drugorzędne znaczenie, gdyż w przypadku braku zmian klinicznych trudno jest szukać ich powiązania z środowiskiem pracy. Niemniej jednak D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nadmienił, iż w niniejszej sprawie narażenie zawodowe zostało ustalone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. dnia 4 marca 2014 r. w trakcie oględzin miejsca pracy w zakładzie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. i utrwalone w karcie oceny narażenia zawodowego, następnie dnia 11 marca 2014 r. Organ I instancji zebrał wywiad z S. K. na okoliczności wykonywanej pracy. Dnia 12 marca 2014 r. zarówno ww. karta jak i protokół przesłuchania strony został przesłany do lekarzy orzeczników jako całokształt wywiadu na temat narażenia zawodowego. Dnia 15 października 2014 S. K. złożył pismo z uwagami do ustalonego narażenia zawodowego w sprawie, tym samym wnosząc o ponowną jego ocenę. Dnia 23 października 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P., przychylając się do wniosku strony, zwrócił się do zakładu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. z prośbą "o dokładny opis czynności wykonywanych przez S. K. na wszystkich stanowiskach pracy, na których był on zatrudniony w [...] Sp. z o.o. w P.".

Dnia 1 grudnia 2014 r. w odpowiedzi na ww. pismo zakład pracy [...] Sp.z o. o.

z siedzibą w P. przekazał informacje o zatrudnieniu S. K., w tym wykaz zajmowanych stanowisk i instrukcje stanowiskowe.

Dnia 4 grudnia 2014 r. Organ I instancji przekazał uwagi do zebranego materiału dowodowego pana S. K. oraz dodatkowe materiały nadesłane przez zakład pracy do jednostki diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia celem ewentualnej weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego. Na marginesie zauważono, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 17 grudnia 2014 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i podkreślił, że przy ocenie narażenia zawodowego w niniejszej sprawie uwzględniono wszystkie dostępne informacje podając: "W trakcie hospitalizacji pacjenta uzyskano z wywiadu od samego badanego szczegółowy opis wykonywanych przez niego czynności zawodowych w kabinie zgrzewalniczej m.in. na stanowisku AFO 6.4, gdzie pracował najczęściej w latach 2006-2012. Uwzględniono również uwagi pacjenta zawarte w jego wniosku o ponowne badanie lekarskie z dnia 8 lipca 2014 r., który złożył do DWOMP we W. - Oddziału w L. po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego wydanego przez tę jednostkę oraz w protokole przesłuchania świadka z dnia 11 marca 2014 r. Dane te zostały uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego. Z nadesłanych informacji wynika, że zakres wykonywanych czynności na różnych stanowiskach był do siebie bardzo zbliżony (różnice dotyczyły jedynie kształtu części i elementów używanych do produkcji), nie była to jednak czynność tylko jednego rodzaju."

Mając powyższe na uwadze nie zgodzono się z twierdzeniem strony zawartym w odwołaniu, gdzie podano: "wielokrotnie zwracałem uwagę na błędną ocenę stanowiska pracy (...) ale nikt nie chciał na to zwrócić uwagi".

Reasumując, w przedmiotowej sprawie upoważnieni do orzekania w sprawach chorób zawodowych lekarze stwierdzili, iż objawy chorobowe - zmiany kliniczne u S. K. nie odpowiadają obrazowi klinicznemu - skutkom choroby zawodowej ujętej w wykazie chorób zawodowych w poz. 19.5.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., zgodnie z art. 80 k.p.a. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, które są "opiniami biegłego" w rozumieniu art. 84 k.p.a. podlegającymi weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdził, że orzeczenia wydane przez upoważnionych do tego lekarzy zostały poprzedzone analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości, spełniają zatem wymagania stawiane opiniom biegłego. Wskazano iż: "Nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania Organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową a tymi warunkami.

Podkreślono, że stanowisko D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. jest zbieżne z linią orzeczniczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zgodnie z którą: "(...) bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej (sygn. akt III SA/Wr 690/06)." Stanowisko to - co do zasady - podziela także Naczelny Sąd Administracyjny, który sprawie (sygn. akt II OSK 195/08) stwierdził: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego."

W odwołaniu S. K. podał: "W mojej ocenie i zgodnie z zebranym materiałem praca w tym zakładzie pracy, czyli [...] w P. na tych stanowiskach, na których pracowałem jest pracą ewidentnie monotypową w rozumieniu przepisów i definicji, choroba została również oceniona i leczona przez odpowiedni zespól lekarzy specjalistów (...)."

Odnosząc się do ww. zarzutu Organ II instancji wyjaśnił, iż kwestia monotypii ruchów nie jest uregulowana w obecnym stanie prawnym. Pojęcie to jak wielokrotnie wskazywały jednostki orzecznicze wiąże się z pracą wykonywaną poprzez wielokrotne powtarzanie tych samych czynności w krótkich odstępach czasowych (np. praca stenotypisty, maszynopisanie). Z uwagi właśnie na brak uregulowania prawnego w tym zakresie przy ocenie narażenia zawodowego lekarze orzecznicy każdorazowo w sposób indywidualny oceniają sposób wykonywania pracy, uwzględniając właśnie charakter pracy oraz liczbę powtórzeń czynności w jednostce czasu i zgodnie z wiedzą medyczną oceniają ryzyko wpływu sposobu wykonywania pracy na genezę zdiagnozowanego schorzenia. Nadto wskazać trzeba, że w świetle § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych orzeczenie lekarskie wydaje lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach tj. rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010 r. (Dz. U. Nr 110, poz. 736) w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, oraz zatrudniony w jednostce orzeczniczej. (...) opinia innej jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005r sygn. OSK 1488/04 publ. w LEX 166671). Zatem w świetle powyższych rozważań, należy odmówić mocy dowodowej stanowisku odwołującego się przedstawionemu w odwołaniu, bowiem w opinii Organu II instancji nie może być ono traktowane jako kontrargument dla orzeczeń lekarskich wydanych przez lekarzy upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

W skardze na tę decyzję S. K. zakwestionował zawarte w niej rozstrzygnięcie, powtarzając zarzuty zgłoszone w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie, również powtarzając swoją wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwane dalej rozporządzeniem. Uregulowania tego rozporządzenia stały sią podstawą rozstrzygnięć organów.

Uznać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporz.). Zgodnie z treścią § 8 ust 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności.

Warunkiem uznania choroby za chorobę zawodową musi być uwzględnienie aspektu formalnego, materialnego i kompetencyjnego. Elementem formalnym jest określony przez ustawodawcę wykaz chorób zawodowych - tylko choroba zawarta w wykazie może być uznana za chorobę zawodową, element materialny polega na ustaleniu związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, a wystąpieniem choroby, element kompetencyjny jest równoznaczny z dyrektywą, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2014 r., poz. 1184), zatrudniony w uprawnionej jednostce medycznej.

Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie. Powyższe oznacza, że sam fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, zgodnie z regułami zawartymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z uprawnionych jednostek orzeczniczych.

Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, Dz.U. z 2015 r., nr 277, poz. 464 ze zm.).

W przypadku S. K. postępowanie dowodowe wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był na sposób wykonywania pracy jednak placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych: D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5). Jednoznacznie wskazano, że dolegliwości kończyny górnej prawej mają etiologię pozazawodową i należy je wiązać z przebytym urazem tej kończyny doznanym w maju 2012 r. wskutek wypadku przy pracy. Ponadto wpływ na powstanie schorzenia miały również zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów kończyn oraz dna moczanowa. Z tych też powodów w ocenie D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. kwestia narażenia zawodowego ma drugorzędne znaczenie, gdyż w przypadku braku zmian klinicznych trudno jest szukać ich powiązania z środowiskiem pracy.

Odrębna sprawa to kwestia narażenia zawodowego ustalonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w trakcie oględzin miejsca pracy w zakładzie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. i utrwalonego w karcie oceny narażenia zawodowego. Organ przeprowadził przesłuchanie skarżącego na okoliczność wykonywanej pracy, przesyłając protokół przesłuchania jak i kartę narażenia zawodowego do lekarzy orzeczników. Wystąpił również do Zakładu [...] Sp. z o.o. z prośbą o dokładny opis czynności wykonywanych przez S. K. na wszystkich stanowiskach pracy, na których był on zatrudniony w tym podmiocie. W odpowiedzi na ww. pismo zakład pracy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. przekazał informacje o zatrudnieniu S. K., w tym wykaz zajmowanych stanowisk i instrukcje stanowiskowe. Organ I instancji przekazał uwagi do zebranego materiału dowodowego S.K. oraz dodatkowe materiały nadesłane przez zakład pracy do jednostki diagnostyczno-orzeczniczej II stopnia celem ewentualnej weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia lekarskiego. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w piśmie z dnia 17 grudnia 2014 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i podkreślił, że przy ocenie narażenia zawodowego w niniejszej sprawie uwzględniono wszystkie dostępne informacje. Podano, że w trakcie hospitalizacji pacjenta uzyskano z wywiadu od samego badanego szczegółowy opis wykonywanych przez niego czynności zawodowych w kabinie zgrzewalniczej m.in. na stanowisku AFO 6.4, gdzie pracował najczęściej w latach 2006-2012. Uwzględniono również uwagi pacjenta zawarte w jego wniosku o ponowne badanie lekarskie z dnia 8 lipca 2014r., który złożył do DWOMP we W. - Oddziału w L. po otrzymaniu orzeczenia lekarskiego wydanego przez tę jednostkę oraz protokole przesłuchania świadka z dnia 11 marca 2014 r. Dane te zostały uwzględnione przy wydawaniu orzeczenia lekarskiego Z nadesłanych informacji wynika, że zakres wykonywanych czynności na różnych stanowiskach był do siebie bardzo zbliżony (różnice dotyczyły jedynie kształtu części i elementów używanych do produkcji), nie była to jednak czynność tylko jednego rodzaju".

Powyższe zaprzecza twierdzeniem strony zawartym w skardze, gdzie podał, że kilkakrotnie zwracał uwagę, że opis stanowiska pracy jest niezgodny z tym, na którym faktycznie pracował, a jego sprzeciw nie został uwzględniony przez żadną ze stron.

Należy także podzielić rozważania organu na temat przekonania skarżącego, że wykonywał pracę monotypową.

Organ trafnie wskazał, że opinia jednostki służby zdrowia i to niespełniająca żadnych wymogów formalnych nie może być uznawana za podstawę kwestionowania opinii podmiotów uprawnionych. Podobnie stanowisko odwołującego się nie może być traktowane jako kontrargument dla orzeczeń lekarskich wydanych przez lekarzy upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

Analizując stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowana opinii jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej mając na uwadze wskazania aktualnej wiedzy medycznej (opartej na znajomości literatury przedmiotu, wytycznych I zasadach sformułowanych przez właściwe podmioty), oraz stosując dostępne metody i środki rozpoznawania chorób, w sposób uwzględniający wskazania wiedzy.

Wobec tego należy stwierdzić, iż orzeczenia lekarskie uzupełnione przez wyjaśnienia przedstawione na "żądanie organu odpowiadają prawu, gdyż spełniają warunki formalne, zostały, należycie i wyczerpująco uzasadnione, co znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalenia oparto na analizie pełnego stan faktycznego: na analizie narażenia zawodowego, dostępnej dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonych badaniach specjalistycznych. Orzeczenia lekarskie nie budzą wątpliwości, są jednoznaczne i konkretne, zawierają argumentację odpowiadającą zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu. Wobec tego Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych orzeczeń i nie dopatrzył się uchybień w ustaleniach placówek medycznych.

Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany.

Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i jeżeli nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

W kontekście powyższych uwag należy rozumieć związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Zatem jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i daje możliwość odtworzenia toku rozumowania lekarza organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.