Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 406/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 11 i 23
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 6 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1995 nr 83 poz 420
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach.
article: art. 57a, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant: referent stażysta Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...] r. X. Sp. z o.o. [...] Spółka komandytowo-akcyjna (dalej jako: spółka, wnioskodawczyni, skarżąca) wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w P. - upoważnionego przez Ministra Finansów o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodów.

Prezentując we wniosku opis zdarzenia przyszłego spółka wskazała, że jest polskim rezydentem podatkowym, podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. W celu pozyskania środków na sfinansowanie bieżącej działalności gospodarczej zamierza wyemitować obligacje. Z emisją obligacji wiązać się będzie obowiązek późniejszego ich wykupu, a także zapłaty odsetek, stanowiących wynagrodzenie obligatariuszy za udostępnienie środków finansowych. Warunki emisji obligacji nie będą przewidywać realizacji dyskonta przy wykupie obligacji. Nie będą to również obligacje partycypacyjne, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (Dz. U. z 2015 r., poz. 238 – w skrócie: "u.o."), albowiem nie będą one dawały obligatariuszom prawa do uczestnictwa w zysku spółki (emitenta), rozumianym, jako kategoria prawna i księgowa (definiowana przez przepisy Kodeksu spółek handlowych oraz ustawy o rachunkowości). Wnioskodawczyni wskazała, że u.o. dopuszcza możliwość określenia oprocentowania obligacji nie tylko w formie z góry określonej kwoty, ale także sposób, w jaki oprocentowanie będzie określane (art. 6 ust. 2 pkt 1). W związku z tym spółka rozważa emisję obligacji, w której wysokość oprocentowania obligacji określona zostanie w sposób inny niż jako stała, z góry określona kwota/wysokość odsetek. Sposób określenia wysokości oprocentowania opierać się będzie na pomiarze efektywności działalności prowadzonej przez spółkę.

Rozważane obecnie opcje obliczania takiego oprocentowania zakładają, iż będzie się ono składało z sumy dwóch elementów: stałego (wyrażonego jako stawka rocznych odsetek) oraz zmiennego. Element zmienny byłby oparty na jednym z następujących mechanizmów: 1) kalkulacji zysku spółki osiągniętego z danego przedsięwzięcia gospodarczego, obliczanego zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej; 2) kalkulacji zysku spółki obliczonego w wariancie EBITDA; 3) kalkulacji zdyskontowanej wartości przyszłych przychodów spółki z tytułu najmu nabytych przez nią nieruchomości komercyjnych. Możliwe jest także, że zostaną wyemitowane obligacje o różnych wariantach obliczania oprocentowania, skierowane do różnych inwestorów - zależnie od ich preferencji.

Na tle tak przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wnioskodawczyni zadała organowi podatkowemu następujące pytanie: czy odsetki od obligacji, których kwota obliczana będzie przy użyciu mechanizmów przedstawionych we wniosku (tj. w sposób inny niż w oparciu o wprost wskazany współczynnik procentowy), stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie ich zapłaty/kapitalizacji?

Zdaniem spółki odpowiedź na powyższe pytanie powinna być pozytywna. Przede wszystkim spółka wyraziła przekonanie, że jej wybór, co do sposobu obliczania oprocentowania obligacji nie zmienia faktu, iż z punktu widzenia u.o., świadczenia należne obligatariuszowi należy traktować jak odsetki (stanowi to jeden z elementów warunków wypłaty oprocentowania). Charakter świadczenia wynikającego z obligacji (odsetki/oprocentowanie) nie ulega bowiem zmianie zależnie od przyjętej metody określenia wysokości należnego świadczenia z tytułu oprocentowania obligacji, tj. odsetek. Wnioskodawczyni stwierdziła, że sposób ustalenia oprocentowania (odsetek) według zakładanej metodologii (obejmującej element stały oraz zmienny, zależny od efektywności ekonomicznej działalności emitenta) pozwala emitentowi na ograniczanie ryzyka związanego z ponoszeniem kosztów finansowych. Wykorzystanie środków z emisji obligacji w celu finansowania działalności gospodarczej, która z założenia ma przynosić dochód niewątpliwie ma związek z generowaniem przychodów podatkowych. Odsetki od obligacji jako wynagrodzenie z tytułu pozyskania finansowania na działalność gospodarczą mogą stanowić zatem koszty uzyskania przychodów. W ocenie spółki, w przypadku odsetek od obligacji zastosowanie znajdzie art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 851 ze zm. - w skrócie: "ustawa o PDOP"), zgodnie z którym, nie stanowią kosztów uzyskania przychodów naliczone odsetki, lecz niezapłacone albo umorzone od zobowiązań w tym również od pożyczek (kredytów). A contrario, odsetki od zobowiązań, w tym z tytułu emisji obligacji, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznej ich zapłaty lub kapitalizacji.

W konkluzji spółka zwróciła uwagę, że ustawa o PDOP nie zawiera innych ograniczeń do zaliczenia odsetek od obligacji do kosztów uzyskania przychodów, które uzależniałyby kwalifikację podatkową odsetek od sposobu ustalenia wysokości tych odsetek. Dlatego też, jej zdaniem, skoro u.o. dopuszcza możliwość ustalenia oprocentowania obligacji w oparciu o efekty prowadzonej przez spółkę działalności, to tak ustalone odsetki będą stanowić koszty uzyskania przychodu dla Emitenta (spółki) w momencie ich faktycznej wypłaty lub kapitalizacji.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w P. - działając w imieniu Ministra Finansów - uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe.

W motywach interpretacji organ stwierdził, że skoro oprocentowanie zmienne, oparte na jednym z trzech wariantów wymienionych we wniosku, nie jest uzależnione od kapitału pożyczki, ani od poziomu stopy procentowej, to nie spełnia ono definicji pojęcia odsetek od pożyczki. Wydatek ten nie stanowi zatem odsetek, a inną formę wynagrodzenia z tytułu emisji obligacji, ustaloną przez strony na zasadzie swobody zawierania umów wynikającej z art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm. - w skrócie: "K.c."), będącą - zdaniem spółki - oprocentowaniem obligacji, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 1 u.o. Ponadto podkreślono, że z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o PDOP wyraźnie wynika, że środki pieniężne otrzymane przez podatnika tytułem pożyczki nie stanowią jego przychodu podatkowego. Wynika to ze zwrotnego charakteru pożyczki. Z powyższego organ wywiódł, że wydatki poniesione przez spółkę na zapłatę wynagrodzenia zmiennego zależnego od różnych czynników (tj. przyszłych zysków lub przychodów emitenta - spółki) nie spełniają warunku uznania ich za koszty uzyskania przychodu określonego w art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP, czyli poniesienia ich w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła. Wydatki te bezpośrednio wiążą się z uzyskaniem pożyczki, ich ponoszenie ma zatem na celu uzyskanie tego neutralnego podatkowo przysporzenia, a nie uzyskanie konkretnych przychodów

W konkluzji poczynionych rozważań organ stwierdził, że wydatki spółki z tytułu oprocentowania zmiennego nie będą stanowić dla niej kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP. Stwierdzono bowiem, że wydatki te ponoszone są w celu uzyskania finansowania w formie pożyczki (emisji obligacji), natomiast ani bezpośrednio, ani pośrednio nie służą celowi, jakim jest osiągnięcie przychodu podatkowego. Zaakcentowano, że wynagrodzenie z tytułu emisji obligacji (pożyczki) nie jest uzależnione od kapitału pożyczonego spółce, ale od jej zysku lub kalkulacji zdyskontowanej wartości jej przyszłych przychodów z tytułu najmu nabytych przez nią nieruchomości komercyjnych.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółki, reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] r., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, w której wniosła o uchylenie powyższej interpretacji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie art. 15 ustawy o PDOP w wyniku błędnej wykładni, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwej oceny co do zastosowania tego przepisu, poprzez uznanie, że wydatki skarżącej z tytułu oprocentowania zmiennego od obligacji nie będą stanowić dla niej kosztów uzyskania przychodów.

W uzasadnieniu skargi skarżąca za chybioną uznała argumentację Ministra Finansów, że wydatki z tytułu oprocentowania zmiennego nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów dla spółki. W tej kwestii skarżąca stwierdziła, że skoro u.o. dopuszcza możliwość ustalenia oprocentowania obligacji w oparciu o efekty prowadzonej przez spółkę działalności, to tak ustalone odsetki będą stanowić koszty uzyskania przychodu dla Emitenta (spółki) w momencie ich faktycznej wypłaty lub kapitalizacji. Ponadto autorka skargi podniosła, że nawet jeśli poprzez powiązanie wysokości wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną, niż wartość tego kapitału, wynagrodzenie to utraciło walor odsetek, jak twierdzi Minister Finansów, to nie oznacza to jeszcze, że takie wynagrodzenie nie może być kosztem podatkowym. Zaznaczyła, że bez poniesienia tego wydatku spółka nie pozyskałaby finansowania (nie dokonałaby skutecznej emisji obligacji) i nie byłaby w stanie przeprowadzić zamierzonych przez siebie inwestycji i osiągać z nich przychody. Zwróciła także uwagę, że zbliżone w swej treści (opłata za pozyskanie finansowania), a niebędące odsetkami elementy wynagrodzenia instytucji udzielających finansowania nie są w żaden sposób kwestionowane jako koszty uzyskania przychodów. Najbliższym do niniejszej sprawy przykładem będą prowizje (bankowe), których potrącalność jako kosztów uzyskania przychodów nie była nigdy przedmiotem większych wątpliwości (z wyłączeniem momentu potrącenia prowizji jako kosztu podatkowego).

Skarżąca zgodziła się z organem, że wydatki z tytułu oprocentowana zmiennego nie mogą zostać bezpośrednio połączone z danym rodzajem przychodu. Jednocześnie jednak zauważyła, że ustawa o PDOP (art. 15 ust. 4d) przewiduje sytuację, w której zaliczymy dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów, nawet jeżeli nie jest on bezpośrednio powiązany z osiągnięciem konkretnego przychodu. Jej zdaniem, opłata z tytułu oprocentowania zmiennego jest wydatkiem, o którym mowa w ww. przepisie - nie jest ona powiązana bezpośrednio z przychodem, aczkolwiek służy prowadzeniu przez spółkę bieżącej działalności gospodarczej, z której spółka osiąga przychody. Tym samym istnieje związek pomiędzy ponoszeniem przez skarżącą opłaty z tytułu oprocentowania zmiennego z osiąganiem przez nią przychodów. Nie jest on tak uchwytny jak w przypadku wydatków bezpośrednio związanych z przychodami.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest wydana przez Ministra Finansów interpretacja indywidualna, w której na tle przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego (zdarzenie przyszłe) wyrażono stanowisko, zgodnie z którym, element zmienny oprocentowania obligacji, oparty na jednym z trzech wariantów wymienionych we wniosku, który nie jest uzależniony od kapitału pożyczki, ani od poziomu stopy procentowej, nie spełnia definicji pojęcia odsetek od pożyczki. Wydatek ten – w ocenie organu - nie stanowi zatem odsetek, a inną formę wynagrodzenia z tytułu emisji obligacji i w związku z tym nie będzie dla skarżącej kosztem uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP. Zdaniem organu, wydatki te ponoszone są w celu uzyskania finansowania w formie pożyczki (emisji obligacji), natomiast ani bezpośrednio, ani pośrednio nie służą celowi, jakim jest osiągnięcie przychodu podatkowego. Minister Finansów podkreślił, że wynagrodzenie z tytułu emisji obligacji (pożyczki) nie jest uzależnione od kapitału pożyczonego spółce, ale od jej zysku lub kalkulacji zdyskontowanej wartości jej przyszłych przychodów.

Według przeciwnego stanowiska skarżącej, opisane we wniosku świadczenia należne obligatariuszowi należy traktować jak odsetki. Zdaniem skarżącej, charakter świadczenia wynikającego z obligacji (odsetki/oprocentowanie) nie ulega bowiem zmianie zależnie od przyjętej metody określenia wysokości należnego świadczenia z tytułu oprocentowania obligacji, tj. odsetek. Wnioskując a contrario w kontekście treści art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy o PDOP, skarżąca uznała, że odsetki od zobowiązań, w tym z tytułu emisji obligacji, stanowią koszty uzyskania przychodów w momencie faktycznej ich zapłaty lub kapitalizacji. W ocenie skarżącej, nawet jeśli poprzez powiązanie wysokości wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną, niż wartość tego kapitału, wynagrodzenie to utraciło walor odsetek, to nie oznacza to jeszcze, że takie wynagrodzenie nie może być kosztem podatkowym. Skarżąca podkreśliła, że bez poniesienia tego wydatku spółka nie pozyskałaby finansowania (nie dokonałaby skutecznej emisji obligacji) i nie byłaby w stanie przeprowadzić zamierzonych przez siebie inwestycji i osiągać z nich przychody. W jej ocenie opłata z tytułu oprocentowania zmiennego jest wydatkiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP - nie jest ona powiązana bezpośrednio z przychodem, aczkolwiek służy prowadzeniu przez spółkę bieżącej działalności gospodarczej, z której spółka osiąga przychody. Tym samym – zdaniem skarżącej - istnieje związek pomiędzy ponoszeniem przez skarżącą opłaty z tytułu oprocentowania zmiennego z osiąganiem przez nią przychodów.

W ocenie Sądu stanowisko organu interpretacyjnego wyrażone w zaskarżonej indywidualnej interpretacji jest prawidłowe, a przeciwna argumentacja skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności rozważenia wymagała kwestia związania Ministra Finansów przedstawionym we wniosku stanem faktycznym i dopuszczalnością badania charakteru prawnego tzw. elementu zmiennego oprocentowania, które w sformułowanym pytaniu skarżąca zakwalifikowała jako odsetki od obligacji. Wyjaśnić bowiem należy, że w postępowaniu o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego organ interpretacyjny udziela interpretacji w stanie faktycznym przedstawionym przez stronę we wniosku interpretacyjnym. Organ interpretacyjny nie ma uprawnień ani też środków prawnych do tego, by stan faktyczny wydawanej interpretacji, poza przedstawiony przez zainteresowanego, ustalać, albo też go zmieniać lub weryfikować. Uwaga ta dotyczy również sądu administracyjnego, tym bardziej, że nie jest on organem interpretacyjnym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i udzieloną (w określonym stanie faktycznym) interpretację indywidualną tylko kontroluje pod względem zgodności z prawem i legalności postępowania, w którym została wydana. Skutkiem tego, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę (por. uchwała siedmiu

sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., II FPS 2/11, dostępna na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć jednocześnie należy, że jeżeli jednak, po wydaniu interpretacji, w postępowaniu podatkowym organ podatkowy ustali stan faktyczny odmienny od tego, w którym została wydana interpretacja, interpretacja ta - w zakresie uzasadnionym tą różnicą - nie będzie wywoływała dla zainteresowanego podatnika przewidzianych prawem skutków ochronnych. Interpretacyjny organ podatkowy, dla wydania mogącej powodować ochronne skutki prawne indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, ocenia możliwości zastosowania tego prawa, przeprowadzając, w razie potrzeby, jego wykładnię, wyłącznie w kontekście i obszarze stanu faktycznego przedstawionego przez zainteresowanego. Jeżeli zmiana (w wyniku ustaleń i ocen postępowania podatkowego) stanu faktycznego wywierać będzie wpływ na jego ocenę prawną, wydana (uprzednio) interpretacja nie będzie mogła stanowić dla podatnika podstawy do zastosowania ochrony prawnej przewidzianej w art. 14k - 14 m Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2013 r., II FSK 2232/11, LEX nr 1372111).

Powołana przez strony ustawa z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach stanowi w art. 5 ust. 1, że świadczenia wynikające z obligacji, sposób ich realizacji oraz związane z nimi prawa i obowiązki emitenta i obligatariuszy określają warunki emisji. Niewątpliwie świadczenie wynikające z obligacji nie musi odnosić się do wartości kapitału, ale w warunkach emisji wskazać należy wysokość tego świadczenia lub sposób, w jaki będzie ustalana (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.o.). Ustawa precyzuje dalej, że świadczenie może przybrać postać oprocentowania i w takiej sytuacji, warunki emisji także określają wysokość oprocentowania lub sposób, w jaki będzie ustalana (art. 6 ust. 2 pkt 1 u.o.).

Zdaniem Sądu, w przypadku oprocentowania, wartość świadczenia ustalana jest jako oznaczony procent odnoszony do wartość kapitału pożyczkowego.

Jak wynika z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, emitowane obligacje będą oprocentowane, przy czym określenie wysokości oprocentowania, nastąpi w wyniku sumy dwóch elementów: stałego i zmiennego. W świetle przedstawionych we wniosku okoliczności nie ma wątpliwości co do odsetkowego charakteru elementu stałego, na co wprost wskazała skarżąca. Uzasadnione wątpliwości pojawiają się w przypadku oceny charakteru prawnego elementu zmiennego. Skarżąca nie wskazała bowiem, czy suma tych elementów wyrażona zostanie jednolitą stopą procentową odnoszoną do wartości kapitału (skoro oba elementy mają stanowić oprocentowanie), czy też element zmienny nie będzie bezpośrednio odnoszony do wartości pożyczonego kapitału (jak przyjął to organ), a zatem nie będzie miał podstawowej cechy charakteryzującej świadczenie odsetkowe.

W ocenie Sądu Minister Finansów zasadnie rozważał, czy zakwalifikowanie elementu zmiennego jako odsetek, przy tak przedstawionej podstawie faktycznej, jest zasadne, skoro skarżąca nie miała wątpliwości co ustalenia prawnopodatkowych konsekwencji zastrzeżenia oprocentowania wyrażonego elementem stałym. Gdyby oba ww. elementy oprocentowania miały tożsamy (jednolity) charakter prawny (odsetki), to brak byłoby uzasadnionych podstaw do formułowania pytania tylko w zakresie elementu zmiennego. Zauważyć także należy, że w uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca posługiwała się szerszym pojęciem "świadczenia", a w skardze, polemizując ze stanowiskiem organu, wprost wskazała na brak powiązania wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału z podstawą inną niż wartość kapitału, kwalifikując także rozważany tu wydatek jako "opłata z tytułu oprocentowania zmiennego", wskazując na podobieństwo takiego świadczenia z tzw. "opłatą za pozyskanie finansowania" (strona 5 skargi). Podkreślić też należy, że co do prawidłowego odczytania stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, skarżąca nie sfomułowała zarzutów (art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016, poz. 718 - w skrócie: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu zasadna jest konkluzja Ministra Finansów zgodnie z którą, skoro w opisanych okolicznościach oprocentowanie zmienne oparte jest na jednym z trzech wariatów wymienionych we wniosku i nie jest uzależnione od kapitału pożyczki ani poziomu stopy procentowej, to świadczenie takie nie ma charakteru odsetek do pożyczki. Między stronami nie było sporu co do pożyczkowego charakteru wierzytelności inkorporowanej w obligacji, nie budził też wątpliwości fakt, że emisja obligacji spełnia cechy kredytu (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2015 r., II FSK 1143/13, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego, odsetki muszą być obliczane za pomocą stopy procentowej w stosunku do kapitału, a jeżeli wypłacane świadczenie przyjmuje inną formę – uzależnioną od zysku, to nie można mówić o odsetkach, ale o innej formie wynagrodzenia, ustalonej przez strony na zasadzie swobody zawierania umów (wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012r., II FSK 42/11, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się także, że w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jak również w kodeksie cywilnym brak jest ustawowej definicji odsetek. Mimo występujących w piśmiennictwie i orzecznictwie różnych definicji odsetek, to jednak można wskazać te elementy, które są wspólne i muszą się pojawić przy definiowaniu pojęcia odsetek Obok pojmowania odsetek jako wynagrodzenia, należą do nich korzystanie z pieniądza lub rzeczy zamiennych, stopa procentowa oraz czas korzystania z tych rzeczy, przy czym należy podkreślić, że są niezależne do zysku ani od obrotu i to zarówno w znaczeniu językowym, jak i w piśmiennictwie prawniczym (wyrok NSA z dnia 3 marca 2015 r., II FSK 3272/14; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2014 r., I SA/Gd 603/14; dostępne na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przyjęcie stanowiska o braku odsetkowego charakteru wskazanego we wniosku zmiennego elementu oprocentowania, przesądza jednocześnie o niezasadności stanowiska skarżącej, opartego na wnioskowaniu a contrario z przepisów art. 16 ust. 1 pkt 11 i pkt 23 ustawy o PDOP. Na marginesie stwierdzić należy, że – co do zasady- za błędną uznać należy, przyjętą przez skarżącą metodę kwalifikacji wydatków jako kosztów uzyskania przychodów tylko na podstawie analizy zakresu wyłączeń wskazanych w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP, bez uprzedniego rozważenia czy zastosowanie w sprawie znajdzie art. 15 ust. 1 tej ustawy. Poza powołaniem tego przepisu, skarżąca nie przedstawiła we wniosku szerzej argumentacji w tym zakresie.

Analizy podstaw stosowania w sprawie art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP zasadnie dokonał Minister Finansów, albowiem niezależnie od prawnej kwalifikacji charakteru poniesionego wydatku, sformułowane we wniosku pytanie dotyczyło zaliczenia tego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Zgodnie z tym przepisem, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. W kontekście tej regulacji w orzecznictwie trafnie podkreślono, że dla zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów konkretnych wydatków nie jest wystarczający jakikolwiek związek tych wydatków z przychodami podatnika, ale musi to być związek konkretny i adekwatny do zakładanego celu. Na tle konkretnego stanu faktycznego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że tego warunku nie spełniają np. kwoty odsetek od kredytu zaciągniętego na sfinansowanie wypłaty wynagrodzenia akcjonariuszowi spółki, którego akcje zostały wykupione w celu ich umorzenia. NSA przyznał, że prowadzenie działalności gospodarczej wymaga posiłkowania się kredytami czy pożyczkami, a konieczność skorzystania z tych form pozyskiwania kapitału niewątpliwie w każdym przypadku służy zachowaniu płynności finansowej przedsiębiorcy, któremu posiadane środki nie wystarczają na zaspokojenie wszelkich zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością. Ten sposób finansowania (dofinansowania) działalności wiąże się zwykle z poniesieniem dodatkowych kosztów w postaci choćby odsetek i uzasadniony jest brakiem środków na pokrycie konkretnych wydatków (realizację określonych celów). Zdaniem NSA, oceniając możliwość zaliczenia wydatku w postaci odsetek od pożyczki do kosztów uzyskania przychodu należy ustalić, na jaki cel zaciągnięta została pożyczka. Tylko bowiem w odniesieniu do odsetek od pożyczki służącej uzyskaniu przychodów, zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów można rozważać możliwość zaliczenia jej do kosztów uzyskania przychodu. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się z tezą, że kosztowy charakter mają nie tylko wydatki bezpośrednio nakierowane na cele określone w art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP, ale także te, których związek z tymi celami ma charakter pośredni. Jednakże – zdaniem NSA - pośredni charakter tego związku nie oznacza, jakiegokolwiek związku. Z treści art. 15 ust. 4, 4b, 4c i 4d ustawy o PDOP wynika, że rozróżnienie bezpośredniego i pośredniego związku wydatków z przychodami zależy od możliwości powiązania konkretnego wydatku z konkretnym przychodem, albo braku takiej możliwości. Jednakże nawet w tej drugiej sytuacji musi być widoczne, że głównym, zasadniczym, pierwszym celem działania podatnika jest osiągnięcie przychodu lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów, chociaż nie ma możliwości powiązania danego wydatku z konkretnym przychodem (tak NSA w wyroku z dnia 4 sierpnia 2016 r., II FSK 1921/14, podobnie NSA w powołanej wyżej uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 12 grudnia 2011 r., II FPS 2/11, dostępne na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponoszony przez podatnika koszt nie może być kosztem wymienionym na tzw. liście kosztów negatywnych, zawartej w art. 16 ust. 1 ustawy o PDOP. Jak zaznaczono już wyżej, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy określony wydatek jest kosztem podatkowym, a w następnej kolejności czy nie został z niego wyłączony poprzez zamieszczenie w art. 16 ust. 1. Sam fakt bowiem nieumieszczenia wydatku na liście negatywnej, bez konieczności wykazania jego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie jest wystarczający do stwierdzenia, że wydatek ten może być zaliczony w ciężar kosztów. Zawarty w art. 15 ust. 1 zwrot "w celu" oznacza, że nie każdy wydatek poniesiony przez podatnika w związku z prowadzoną działalnością podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania, lecz tylko ten wydatek, który pozostaje w takim związku przyczynowo-skutkowym. Poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie lub zwiększenie przychodów. Wydatek należy oceniać mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów; wydatek powinien, przynajmniej potencjalnie, wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u konkretnego podatnika musi więc uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności gospodarczej oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego wydatku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II FSK 1190/14 i powołane tam orzecznictwo, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę, w określonej przez skarżącej podstawie faktycznej wniosku, Minister Finansów słusznie uznał, że brak jest podstaw do zastosowania w sprawie art. 15 ust. 1 ustawy o PDOP. Zdaniem Sądu, w przedstawionych okolicznościach brak jest możliwości zidentyfikowania celu na który zostały wyemitowane obligacje, aby następnie dokonać oceny istnienia związku i powiązania konkretnego wydatku z konkretnym przychodem.

Skarżąca wskazała jedynie w sposób ogólny, że zamierza wyemitować obligacje w celu pozyskania środków na sfinansowanie bieżącej działalności gospodarczej. Z opisu trzeciego mechanizmu kalkulacji elementu zmiennego oprocentowania wynika, że chodzi o przyszłe przychody wnioskodawcy z tytułu najmu nabytych nieruchomości komercyjnych. Z przedstawionej na wstępie rozważań zasady związania organu i Sądu stanem faktycznym wniosku, wynika zakaz formułowania domniemań faktycznych, prowadzących do zmiany lub poszerzenia wskazanej we wniosku podstawy faktycznej. Z wniosku nie wynika na jaki konkretny cel mają być przeznaczone uzyskane z emisji obligacji środki pieniężne i czy cel ten związany jest z konkretnym źródłem przychodu. Skarżąca sama wskazuje na cel pośredni przyznając, że wynagrodzenie z tytułu elementu zmiennego oprocentowania nie jest związane z wartością pożyczonego kapitału.

Należy podkreślić, że organ interpretacyjny nie kwestionował ekonomicznej racjonalności ponoszonego wydatku, w szczególności nie kwestionował związku wynagrodzenia (świadczenia) z tytułu oprocentowania zmiennego, jako należności za pozyskanie finansowania. W świetle argumentacji skarżącej i przedstawionych okoliczności, nie jest zasadne utożsamianie spornego świadczenia z prowizją bankową, albowiem świadczenie to miało charakter wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w postaci innej formy (udział w zysku) niż odsetki, nie miało natomiast charakteru opłaty za samą możliwość pozyskania finansowania. Takiego wniosku nie sposób wyprowadzić z określonej przez skarżącą podstawy faktycznej.

W podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zaskarżonego aktu, Sąd uznał, że organ interpretacyjny, w przedstawionych przez wnioskodawcę okolicznościach faktycznych, właściwie zastosował przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni. Tym samym postawiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się bezzasadny.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.