Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 711/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu i Budownictwa na rzecz G. S. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 711/05

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] maja 1999 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1951 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa parceli nr [...] , o pow. [...] m2, położonej w J., pochodzącej z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej [...] tom [...], karta [...]. [...], stanowiącej własność S. D.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 1 oraz art. 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138 ze zm.), albowiem nieruchomość została zajęta na cele przedsiębiorstwa państwowego i w dniu 16 kwietnia 1948 r., tj. dacie wejścia w życie dekretu znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa.

Z wnioskiem do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wystąpiła G. S.

W uzasadnieniu podniosła, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 1 i 2 cytowanego dekretu, nie ustosunkował się natomiast do zarzutu, iż brak wniosku ubiegającego się o wywłaszczenie nieruchomości Urzędu [...] w P. w rażący sposób narusza przepis art. 3 ust. 1 cytowanego dekretu.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia[...] grudnia 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku G. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2004 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 1998 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] maja 1999 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji uznano, że ze względu na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określonych w art. 16 k.p.a., organ orzekający w trybie art. 156 § 1 k.p.a. zobowiązany jest wykazać, że badane orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przesłanek wymienionych w tym artykule.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonując oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa.

Minister Infrastruktury ustalił ponadto, że przedmiotowa nieruchomość, zajęta w okresie wojny na cele użyteczności publicznej, znajdowała się w dacie wywłaszczenia we władaniu Skarbu Państwa – spełniała zatem przesłanki z art. 1 i 2 dekretu. Okoliczność braku egzemplarza wniosku o wywłaszczenie w aktach sprawy nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Organ uznał bowiem, że w świetle niezachowania akt archiwalnych, których poszukiwał w Urzędzie Wojewódzkim w K., Archiwum Państwowym w P., Archiwum Państwowym w K., Urzędzie Rejonowym w J. oraz w [...] S. A. – Zakładzie [...] w P., a zwłaszcza, że od wywłaszczenia upłynęły 53 lata - nie można jednoznacznie uznać, że takiego wniosku nie było.

Wobec nie odnalezienia wniosku ubiegającego się o wywłaszczenie Urzędu [...], w dniu [...] kwietnia 1996 r. organ nadzoru przeprowadził rozprawę administracyjną, która miała na celu ustalenie stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej nieruchomości w chwili dokonania wywłaszczenia.

Okoliczność, na którą powołuje się we wniosku G. S. została zatem wnikliwie zbadana i nie znaleziono podstawy, uzasadniającej uwzględnienie wniosku o stwierdzenie nieważności.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. S., zarzucając, iż decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżąca stoi na stanowisku, że wywłaszczenie majątków zajętych na cele użyteczności publicznej dopuszczalne było tylko wówczas, gdy zostały łącznie spełnione przesłanki z art. 1 – 3 wspomnianego dekretu, a wobec braku wniosku o wywłaszczenie – organ powinien stwierdzić nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Ponadto, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, który wywiódł z okoliczności, której nie udowodnił, negatywne dla strony konsekwencje w postaci odmowy stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą.

Odnosząc się do twierdzenia organu, iż kwestia złożenia wniosku o wywłaszczenie była przedmiotem postępowania wyjaśniającego w drodze rozprawy administracyjnej, skarżąca wskazała, że w trakcie tej rozprawy ustalono jedynie to, iż nieruchomość była we władaniu Urzędu [...] w P. w dniu wejścia w życie dekretu, czego strona nie kwestionowała. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury oraz poprzedzającej jej decyzji, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / regułą dokonywanej w postępowaniu sądowym oceny legalności aktów prawnych jest brak związania granicami skargi to znaczy treścią zawartych w niej wniosków i zarzutów .

Rolą sądu w niniejszej sprawie było dokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji organów administracji publicznej zapadłych w szczególnym trybie, to znaczy w postępowaniu nadzorczym, mającym na celu weryfikację decyzji administracyjnej.

W orzecznictwie sądowo administracyjnym utrwalił się pogląd o samodzielnym charakterze postępowania nadzorczego, którego wszczęcie rozpoczyna nowe postępowanie w stosunku do postępowania zakończonego badaną decyzją. Rozstrzygające w tym postępowaniu organy obowiązane są przestrzegać ogólnych reguł procedury administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 10 kpa organy administracji, zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania , a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Minister Infrastruktury przeprowadził postępowanie bez udziału wszystkich następców prawnych S. D. choć postępowanie powinno objąć wszystkie osoby, których interesów prawnych dotyczyło. Tymczasem organ naczelny z naruszeniem przepisu art. 10 i 28 kpa przeprowadził postępowanie jedynie z udziałem G. S. i Z. W., a zatem osób, które na mocy postanowienia Sądu [...] w J. z dnia [...] lipca 1964r sygn. [...] [...] i Sądu [...] w z dnia [...] stycznia 1992r. sygn. [...] [...] nabyły wchodzące w skład spadku po S. D. gospodarstwo rolne.

Uszło uwadze organu, że działka [...] o powierzchni [...] m2 nie wchodziła w skład masy spadkowej, bowiem została wywłaszczona przed śmiercią S. D. a ponadto działka ta nie stanowiła gospodarstwa rolnego, była bowiem zajęta pod urządzenia telekomunikacyjne jeszcze w czasie wojny a następnie przejęta przez Urząd [...] w P. Powyższe naruszenie prawa, jako dające podstawę do wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt.4 kpa stanowi przesłankę, o której mówi art. 145 §1 pkt1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien rozpoznać ją z udziałem wszystkich stron, którym powinien zapewnieni czynny udziału w każdym stadium postępowania /art.10 kpa / jak również poinformować o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego /art.9 kpa /.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.b art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.