Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 801/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), sędzia WSA Gabriela Nowak, asesor WSA Iwona Ścieszka, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzje Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 10 stycznia 2022 r. nr DO-II.7610.349.2021.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 stycznia 2022 r., nr DO-II.7610.349.2021.JL, Minister Rozwoju i Technologii (Minister lub organ), po rozpatrzeniu odwołania spółki P. S.A. z siedzibą w W. (P.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z 19 października 2021 r., nr [...].

Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm., dalej jako ukir), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) - decyzją z 19 października 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P." w W. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w B., obręb ewidencyjny [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m², dla której prowadzona jest księga wieczysta nr B. tom [...] wykaz [...].

Odwołanie od ww. decyzji Wojewody złożyła spółka P. S.A. w W..

Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że oceniana decyzja Wojewody została wydana na podstawie wspomnianego uprzednio art. 34, którego treść przytoczył zaznaczając, że stosownie do ust. 1 tego przepisu podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest przysługujące zarówno dniu 5 grudnia 1990 r. jak i w dniu 27 października 2000 r. prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym.

Minister podniósł, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr B. tom [...] wykaz [...]. Organ odwoławczy wskazał dalej, że zgodnie z art. 34 ukir kolejną przesłanką jest posiadanie gruntu przez P. w dacie 5 grudnia 1990 r. Jednocześnie przepis ten przewiduje wymóg, by P. nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorców państwowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ukir) jest to, iżby nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P..

Minister zauważył, że na potwierdzenie wykazania powyższej przesłanki spółka P. S.A. w W. przedłożyła do akt sprawy wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 3 lipca 2008 r., wskazujący, iż na przedmiotowym gruncie znajduje się użytek drogowy - co zdaniem Ministra w żaden sposób nie może stanowić dowodu na spełnienie przesłanki posiadania gruntu, o który mowa w art. 34 ukir. Co więcej Minister wskazał, że przedłożone do akt sprawy oświadczenie beneficjenta uwłaszczenia z 21 sierpnia 2008 r. nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, iż opisany grunt, oznaczony jakom działka nr [...], pozostawał w posiadaniu P. w dniu 5 grudnia 1990 r., przy jednoczesnym braku wskazania jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na posiadanie tego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.

Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że w myśl art. 34 ust. 4 ukir nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Przy czym Minister zaznaczył, że w związku z tym, iż stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, w trybie art. 34 ust. 1, następuje z dniem wejścia w życie ukir, tj. 27 października 2000 r., to uwłaszczenie nie może nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich istniejących w tej właśnie dacie.

Minister dokonując analizy akt sprawy podał, że teren działki nr [...] w dniu 27 października 2000 r. wchodził w skład drogi publicznej ul. [...], która została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich Uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 31 marca 1987 r. (poz. 88 załącznika). Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy pismo Prezydenta Miasta B. z 8 czerwca 2009 r., nr znak: [...], w którym wskazano, że działka nr [...] zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r. jak i aktualnie zajęta jest przez pas drogowy ul. [...], a także pismo Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów z 24 sierpnia 2009 r., znak: [...], metryka drogi z opisem technicznym z [...] maja 1987 r., mapa z wyrysowanym pasem drogowym na działce nr [...] oraz porównanie podglądu na Geoportalu według stanu na luty 1996 r. i marzec 2003 r. Według Ministra skoro działka nr [...] stanowiła w dniu 27 października 2000 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), to działka ta nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawami osób trzecich – zarządcy drogowego. Stosownie bowiem do art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest zarząd miasta. Zatem Minister wskazał, że stwierdzenie nabycia przez P. S.A. użytkowania wieczystego na gruncie położonym w B., obręb ewidencyjny [...], oznaczonym jako działka nr [...] o pow. [...] m², w trybie art. 34 ukir, w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 tej ustawy wymóg poszanowania praw osób trzecich, w tym przypadku prawa zarządcy drogi publicznej w mieście na prawach powiatu - ul. [...] w B, tj. Prezydenta Miasta B..

Skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka P. S.A. w W. (skarżąca), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej kpa), poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ukir, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki P. S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.

Wskazując na przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawą tej decyzji stanowią art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29), które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe P. gruntów będących własnością Skarbu Państwa, objętych uwłaszczeniem na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Zgodnie z tymi przepisami grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P.. Nabycie prawa, o którym mowa, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 artykułu 34 ustawy, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P.. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich.

Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają zatem trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby P. mogło zostać uwłaszczone. Są to:

1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntów;

2) posiadanie przez P. w dniu 5 grudnia 1990 r. tych gruntów;

3) brak po stronie P. dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej.

Przy czym przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] tom [...] wykaz [...]. Została więc spełniona pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe".

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest jednak to, czy przedmiotowy grunt w dacie 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu P.. Skarżąca na dowód posiadania przedmiotowej nieruchomości przedłożyła wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 3 lipca 2008 r., z którego wynika, iż na przedmiotowym gruncie znajduje się użytek drogowy oraz oświadczenie z 21 sierpnia 2008 r. złożone na okoliczność posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...] przez P. w rozumieniu § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. Ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w § 2 ust. 1 określa na podstawie jakich dokumentów następuje potwierdzenia posiadania przez P. gruntów, o których mowa w § 1. Z kolei w § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia przewidziano, że jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów P. można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ww. oświadczeniu z dnia 21 sierpnia 2008 r. wnioskodawca wskazał, że działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P. oraz, że powyższe oświadczenie jest składane jako jedyny dowód w sprawie w trybie § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia w związku z brakiem innych dokumentów. W powyższym oświadczeniu P. nie odniosły się jednak do żadnego konkretnego dokumentu spośród wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia, które się nie zachowały. Także na żadnym etapie postępowania nie podnosiły, że istnieją obiektywne przeszkody w przedstawieniu ww. dokumentów z powodu ich utraty lub zniszczenia. Brak było zatem podstaw do zastosowania w takim przypadku reguły określonej w art. 75 k.p.a. w miejsce wymogów określonych przez § 2 ust. 1 rozporządzenia. W związku z czym przedłożone do akt oświadczenie wnioskodawcy z 21 sierpnia 2008 r. nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt pozostawał w posiadaniu P. w dniu 5 grudnia 1990 r., przy jednoczesnym braku wskazania jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na posiadanie ww. gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. przez P..

Rację ma również organ twierdząc, że także pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza posiadania przedmiotowej działki przez P. w dacie 5 grudnia 1990 r.

W rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy wskazuje, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r. wchodziła w skład ul. [...] w B.. Ulica [...] uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 31 marca 1987 r. Nr [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. Nr 14 poz. 60 ze zm.) droga lokalna miejska miała charakter drogi publicznej. Natomiast na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 33, poz. 872 ze zm.). dotychczasowe drogi gminne i lokalne drogi miejskie stały się 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi. Z tą datą ul. [...] uzyskała status drogi gminnej. Zatem zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r. jak i 27 października 2000 r. ul. [...] miała charakter drogi publicznej. Powyższe ustalenia wynikają przede wszystkim z treści map sytuacyjnych dotyczących działki nr [...] oraz metryki drogi załączonych pisma z dnia 24 sierpnia 2009 r. Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w B. oraz z pozostałych dowodów wskazanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Przy czym podkreślenia wymaga, że skarżąca w żaden sposób nie podważyła mocy i wiarygodności dowodowej powyższej dokumentacji - nie przedstawiła żadnego przeciwdowodu, który obalałby ustalenia organów orzekających w tym zakresie. Zauważyć zaś należy, że grunt stanowiący na dzień 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych, nie mógł w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu P. S.A., która to okoliczność stanowiła zasadniczą przesłanką dla stania się przez tę nieruchomość przedmiotem użytkowania wieczystego.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja Wojewody [...] z 19 października 2021 r. odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości, przesądziło o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a.). Tym samym zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów prawa procesowego, są całkowicie nieuzasadnione.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r.