Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 521/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 4,  art. 10,  art. 107 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4 ust. 1, 2,  art. 5,  art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 175 poz 1459
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości
article: art. 67 ust. 3a,  art. 60
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 135,  art. 152,  art. 200,  art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi M. K., G. K., A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz M. K., G. K., A. K. solidarnie kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", art. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, 2, 3,4 i 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosków G.K., M.K. oraz A.K. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki gruntu nr [...] położonej w [...] - orzekł:

"1. Prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], o powierzchni [...] ha, położonej w [...] przy ul. [...], obręb ewidencyjny [...], gmina [...], objętej księgą wieczystą KW [...]urządzoną w Sądzie Rejonowym, przysługujące G.K. (c. S. i M.) i M.K. (s. S. i C.) oraz A.K. (s. G. i M.) - przekształcić w prawo własności.

2. Za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości opisanej w pkt 1 ustalić opłatę w wysokości [...] zł (słownie: [...]), płatną na rachunek Urzędu Gminy [...] w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji w odpowiednich częściach:

- G. i M. K. (część 1/2) - [...] zł;

- A.K. (część 1/2) - [...]zł;

3. Za zwłokę płatności należności określonej w punkcie 2 naliczane będą odsetki ustawowe.

4. Opłaty sądowe z tytułu wpisania prawa własności nieruchomości do księgi wieczystej ponosi wnioskodawca".

Organ uznał, że wnioskodawcy spełniają wymogi art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, gdyż aktem notarialnym z dnia [...] prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], zostało oddane A. i M. P. do dnia [...], natomiast aktem notarialnym z dnia [...] prawo użytkowania wieczystego zostało przeniesione w udziałach po 1/2 części na rzecz G. i M. K. oraz A.K.

Wysokość opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości naliczono na podstawie wyceny rzeczoznawcy majątkowego. Wartość rynkowa nieruchomości jako przedmiotu prawa własności wyniosła [...] zł, a wartość jako przedmiotu prawa użytkowania wieczystego [...] zł. Różnica między tymi kwotami stanowi odpłatność za przekształcenie.

Od decyzji tej odwołali się M.K., G.K. oraz A.K., podważając prawidłowość dokonanej wyceny działki.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. i G. K. oraz A.K., uchyliło zaskarżoną decyzje w części dotyczącej wysokości opłaty i w tym zakresie ustaliło wysokość opłaty z tytułu przekształcenia na kwotę [...] zł., w odpowiednich częściach (M. i G. K. - [...] zł., A.K. - [...] zł.)

Kolegium stwierdziło, że podstawą ustalenia opłaty adiacenckiej przez organ

I instancji było określenie w operacie szacunkowym z dnia [...], przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego S.M., wartości rynkowej nieruchomości gruntowej, jako przedmiotu prawa własności i prawa użytkowania wieczystego, celem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Wyrokiem z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 541/12 (prawomocny od 23 listopada 2012 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.K., G.K., A.K., uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy został doręczony Kolegium w dniu [...]. W konsekwencji postępowanie administracyjne wróciło na etap złożonego przez stronę skarżącą odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...].

Kolegium uznało, iż odwołanie jest w części zasadne. Stwierdziło konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego i dowodowego

w sprawie.

Mając to na uwadze, Kolegium przesłało Wójtowi Gminy z akt sprawy operat szacunkowy z dnia [...] dotyczący działki nr [...] położonej

w [...]. Kolegium podkreśliło, że z uwagi na okoliczność, iż upłynęło 12 miesięcy od jego sporządzenia, nie może on być obecnie wykorzystany jako dowód w toczącym się postępowaniu. Zobowiązało Wójta Gminy do zlecenia sporządzenia nowego operatu szacunkowego bądź ewentualnego potwierdzenia przez rzeczoznawcę majątkowego S.M. - w odpowiednim trybie, poprzez zamieszczenie klauzuli aktualizacyjnej -aktualności obecnego operatu szacunkowego.

Kolegium przesłało jednocześnie w załączeniu odwołanie strony z dnia [...] w celu uzyskania przez organ I instancji od rzeczoznawcy majątkowego S.M. wyjaśnień w przedmiocie podnoszonych przez odwołujących się konkretnych zarzutów co do operatu szacunkowego z dnia [...] dotyczącego działki nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...].

Po uzyskaniu przez Kolegium nowego operatu szacunkowego z dnia [...] oraz wyjaśnień rzeczoznawcy majątkowego organ rozpoznał sprawę. Kolegium potwierdziło stan faktyczny ustalony przez organ I instancji. Wskazało, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości osoby fizyczne i prawne będące w dniu [...] użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Artykuł 4 ust. 1 stanowi, że osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. W myśl zaś art. 4 ust. 2 ustawy, w decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, właściwy organ ustala opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 3 i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.).

W nowym operacie rzeczoznawca określił wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego nieruchomości ([...] zł.), wartość rynkową prawa własności nieruchomości ([...] zł.). Różnica wyniosła [...] zł. W takiej też wysokości Kolegium ustaliło opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej w prawo jej własności.

Kolegium stwierdziło, że operat szacunkowy jest to dowód, który może być wykorzystany do ustalenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Strony zostały zawiadomione o jego wszczęciu,

o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz wniesienia ewentualnych uwag i zastrzeżeń. Zostały pouczone o możliwości złożenia wniosku o rozłożeniu opłaty z tytułu przekształcenia na raty. Zostały zawiadomione

o sporządzeniu operatu szacunkowego, możliwości zapoznania się z aktami sprawy

i wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Także Kolegium - po uzupełnieniu materiału dowodowego - przestrzegało zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, przed ponownym wydaniem decyzji w sprawie.

Ustalenie opłaty z tytułu przekształcenia następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Zgodnie zaś

z art. 150 ust. 5, określenia wartości nieruchomości dokonują rzeczoznawcy majątkowi, którzy sporządzają opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Zatem obligatoryjnym i jedynym środkiem dowodowym w sprawie ustalenia konkretnej wysokości opłaty jest wycena sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Wycena ta jest pisemną opinią, dotyczącą wartości określonej nieruchomości, zawierającą fachowe i specjalistyczne informacje dotyczące szacowanej nieruchomości oraz obrazującą czynności przeprowadzone przez rzeczoznawcę, związane z określeniem wartości nieruchomości. Zasadniczym, a właściwie jedynym dopuszczalnym przez prawo dowodem określającym wartość nieruchomości w postępowaniu zmierzającym do ustalenia opłaty jest właśnie operat szacunkowy sporządzany przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Kolegium dokonuje oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. bada czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. W tym zakresie Kolegium w pełni podzieliło pogląd wyrażony także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 lipca 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 1014/07, LEX nr 362495.

W ocenie Kolegium operat szacunkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości (działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...]) pod względem formalnym jest poprawny i zgodny z obowiązującymi przepisami, posiada tym samym wartość dowodową.

Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że operat szacunkowy sporządzony został zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Wnioski wynikające ze sporządzonego operatu są logiczne i jednoznacznie potwierdzają okoliczność, iż wartość prawa własności nieruchomości gruntowej oraz prawa użytkowania wieczystego została określona prawidłowo. Operat szacunkowy złożony w przedmiotowej sprawie odpowiada ustawowym wymogom, spełnia warunki określone w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z dnia 22 września 2004r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W wycenie wartość prawa własności gruntu określono podejściem porównawczym przy zastosowaniu metody porównywania parami. Oceniając operat szacunkowy nie znaleziono podstaw do zakwestionowania sporządzonej wyceny nieruchomości. W ocenie Kolegium operat szacunkowy sporządzony w niniejszej sprawie spełnia opisane wyżej kryteria poprawnej wyceny. W wykonanym operacie szacunkowym wskazano właściwe podstawy prawne oraz podstawy metodologiczne jego sporządzenia. Zbadano szczegółowo stan prawny przedmiotowej nieruchomości, dokonano opisu nieruchomości, wskazano i uzasadniono sposób i metodę wyceny. Dokonano prawidłowej analizy i charakterystyki rynku nieruchomości, zatem odpowiada on wymogom technicznym określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Kolegium ponadto wskazało, że zgodnie z przepisem art. 157 ust. 1 ustawy

z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, "oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny...". Szczególną uwagę zwróciło na okoliczność, że w wyroku z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 828/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, że jeżeli strona nie zgadza się z treścią operatu lub uważa, że sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy został sporządzony niezgodnie z przepisami prawa, powinna przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), w celu obalenia kwestionowanego operatu szacunkowego lub inny operat szacunkowy, sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę. Z kolei w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 647/09, stwierdzono: "W postępowaniu administracyjnym nie jest możliwe, aby operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego powołanego przez stronę przeciwstawić operatowi szacunkowemu rzeczoznawcy majątkowego sporządzonemu na zlecenie organu (art. 157 ust. 2)". Jeśli strona uważa, że sporządzony na zlecenie organu operat szacunkowy budzi wątpliwości, powinna przedłożyć organowi przeciwdowód z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ust. 1 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami) w celu obalenia kwestionowanego operatu szacunkowego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2006 r., sygn. I SA/Wa 1107/05, LEX nr 276587, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 174/08). Poglądy przedstawione we wskazanych wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych są w pełni podzielane przez Skład Orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie.

Zdaniem Kolegium, wycena sporządzona przez uprawnioną osobę jest obligatoryjnym środkiem dowodowym w sprawie ustalenia wysokości opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wycena ta jest pisemną opinią, dotyczącą wartości określonej nieruchomości, zawierającą fachowe i specjalistyczne informacje dotyczące szacowanej nieruchomości oraz obrazującą czynności przeprowadzone przez rzeczoznawcę w postępowaniu związanym z określeniem wartości nieruchomości. W przypadku, gdy operat szacunkowy oraz wyjaśnienia złożone przez biegłego w celu odniesienia się do konkretnych zarzutów co do operatu szacunkowego w dalszym ciągu są przez stronę kwestionowane, na stronę przechodzi ciężar przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008r., sygn. akt I SA/Wa 1833/07, LEX nr 351279). Artykuł 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny, mając na względzie następujące zasady:

1) organizacja zawodowa wyznacza zespół oceniający w składzie co najmniej

2 rzeczoznawców majątkowych;

2) w ocenie nie mogą brać udziału rzeczoznawcy majątkowi, wobec których zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego lub inne przesłanki, które mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.

W ocenie Kolegium, strony miały zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym, zostały pouczone o możliwości rozłożenia opłaty na raty.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez M.K., G.K. i A.K.. Skarżący zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 40 K.p.a. w zw. za art. 10 § 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedoręczenie skarżącemu A.K. i G.K. informacji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów i tym samym nie zapewnienie skarżącym możliwości czynnego udziału w postępowaniu, bowiem skarżący utracili możliwość dokonania czynności, które chcieli przedsięwziąć w sprawie, a mianowicie utracili możliwość ustosunkowania się do pisma rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] oraz do nowego operatu szacunkowego z dnia [...] wykonanego w sprawie przez rzeczoznawcę majątkowego, a ponadto utracili możliwość przedstawienia prywatnego operatu szacunkowego;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 40 § 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedoręczenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], sygn. [...] stronie postępowania – G.K.;

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wyznaczenie skarżącemu M.K. zbyt krótkiego czasu, tj. 7 dni, na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji w sprawie, bowiem skarżący zamieszkuje w [...], natomiast by móc zapoznać się z aktami sprawy, w tym operatem szacunkowym z dnia [...] musiałby udać się w tym celu do [...], co ze względu na godziny pracy urzędu i wykonywaną pracę, nie było możliwe w terminie 7 dni, a ponadto skarżący nie był w stanie pozyskać w okresie 7 dni prywatnego operatu szacunkowego od rzeczoznawcy majątkowego, by móc podważyć sporządzony w sprawie nieprawidłowy operat szacunkowy zawierający zawyżoną wartość prawa własności przekształcanej nieruchomości.

Skarżący wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

2) wstrzymanie - na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wykonania decyzji ostatecznej, a w przypadku, gdyby organ nie uwzględnił wniosku, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sygn. [...], w zakresie w jakim w decyzji ustalono opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący A.K. nie został zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji, przez co nie został mu zapewniony czynny udział w postępowaniu. Skarżący A.K., ani G.K. nie ustanawiali nikogo swoim pełnomocnikiem w sprawie, a zatem każda ze stron winna być zawiadomiona przed wydaniem decyzji o możliwości zaznajomienia się

z materiałem zgromadzonym w sprawie. Sam fakt zamieszkiwania przez skarżącego A.K., G.K. i M.K. pod tym samym adresem, nie wyłącza konieczności doręczenia, w myśl art. 40 § 1 K.p.a., każdej ze stron osobno korespondencji od organu. Podobnie doręczenie pisma organu jednemu z małżonków nie zwalnia z obowiązku doręczenia pisma także drugiemu małżonkowi, w tym wypadku G.K., która także była stroną postępowania toczącego się przed SKO. W wyroku z dnia 23 marca 2010 r., sygn. II OSK 573/09, NSA wskazał, że nawet w przypadku nałożenia w decyzji obowiązku na oboje małżonków zachowują oni status stron postępowania, co oznacza, że "...korespondencja powinna być doręczana każdemu z nich osobno, chociażby zamieszkiwali oni pod tym samym adresem" (tak: wyrok z dnia 3 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Bk 487/06,). Nie ulega wątpliwości, że "Narusza art. 40 K.p.a. dokonywanie jedna przesyłką doręczeń korespondencji dla dwóch lub trzech osób zamieszkałych pod tym samym adresem" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. II SA/Kr 520/07). Ponadto "Pisma w postępowaniu administracyjnym kierowane do strony winny być adresowane imiennie, wymieniające stronę jako indywidualnie określonego adresata. Zatem doręczenie jednego egzemplarza pisma obojgu małżonkom uznać należy za sprzeczne z treścią art. 40 K.p.a." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. III SA/Łd 505/07). "Doręczenie pisma osobie niebędącej pełnomocnikiem strony postępowania nie może być uznane za doręczenie zgodne z art. 40 § 1 i 2 K.p.a. Pismo doręczone osobie niebędącej pełnomocnikiem strony nie może wywołać skutków prawnych, jakie przepisy procedury administracyjnej wiążą z doręczeniami, bowiem doręczenie osobie uprawnionej nie nastąpiło" (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r., sygn. II SA/Wa 875/07). "Doręczenie pisma obojgu małżonkom jest sprzeczne z treścią art. 40 K.p.a."W sytuacji gdy w jednej kopercie przesyłany jest dwóm adresatom jeden egzemplarz decyzji brak jest podstaw do stwierdzenia, że domownik odebrał przesyłkę kierowaną do drugiego adresata, bowiem przesyłka ta jest tylko jedna i zostaje doręczona tylko osobie kwitującej jej przyjęcie. Osoba ta nie ma możliwości przekazania przesyłki drugiemu adresatowi, bowiem przesyłka jest jedna. Może ona jedynie umożliwić drugiemu adresatowi zapoznanie się z treścią decyzji. Nie jest to jednak równoznaczne

z doręczeniem decyzji i rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środka odwoławczego" (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2003 roku, sygn. II SA/Gd 1735/00).

Ponadto zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2012 r., sygn. II SA/Wr 24/12, : "Nie można jako zasady przyjmować stanowiska, że doręczenie aktu administracyjnego jednemu ze współmałżonków wywiera taki sam skutek, jakby doręczono go obojgu". Zatem nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Koszalinie winna również zostać doręczona skarżącej G.K., a nie jeden egzemplarz obojgu małżonkom M. i G. K.. Skierowanie w jednej przesyłce ww. decyzji wspólnie do obydwojga skarżących nie może być uznane za skierowanie (doręczenie) konkretnej decyzji indywidualnie każdemu ze skarżących (vide: uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 marca 2012 r., sygn. II SA/Wr 24/12) . W sprawie nie nastąpiło prawidłowe doręczenie, gdy nie miało miejsca ani bezpośrednie doręczenie skarżącej przedmiotowej decyzji, ani też zastępcze w trybie art. 43 K.p.a. (do rąk jej męża).

W przedmiotowej sprawie SKO naruszyło również przepisy postępowania,

tj. art. 10 § 1 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez wyznaczenie skarżącemu M.K. zbyt krótkiego czasu, tj. 7 dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji

w sprawie, bowiem skarżący zamieszkuje w [...].

Wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla skarżących znaczną szkodę. Operat szacunkowy został sporządzony w sposób nieprawidłowy, a stronom nie zapewniono możliwości udziału w postępowaniu i sposobności zapoznania się

i zakwestionowania nowego operatu szacunkowego z dnia [...] sporządzonego w trakcie postępowania przed organem odwoławczym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Na wstępie należy podnieść, że zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak

i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uprawnieniami procesowymi rozporządza strona tego postępowania. Jest to efektem przyjętej w polskim porządku prawnym koncepcji zapewniania jednostce w ww. postępowaniach podwójnej ochrony, poprzez prawo do procesu (obrony interesu prawnego w unormowanym przepisami prawa procesowego postępowaniu, z zagwarantowaniem także prawa do obrony za pomocą środków zaskarżenia) oraz poprzez prawo do sądu ( prawo jednostki do zaskarżenia działania administracji publicznej w celu rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem przez niezawisły, bezstronny sąd). Możliwość realizacji tej ochrony wymaga aktywności strony poprzez realizację jej uprawnień procesowych i podjęcie obrony jej własnego interesu prawnego.

W tym kontekście, podniesiony w skardze zarzut, iż G.K. w toku całego postępowania organy nie doręczały decyzji, ani innych pism, znajdujący potwierdzenie w aktach sprawy, bezsprzecznie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy, wszystkie pisma doręczane były jedynie M.K. i A.K.. Błędne było uznanie organów, że skoro G.K. jest współwłaścicielką ½ przedmiotowej nieruchomości razem z M.K. i równocześnie jego małżonką, zamieszkującą pod jednym adresem, można doręczać dokumenty urzędowe, a w tym również decyzje, wyłącznie M.K. i będzie to równoznaczne ze skutecznym doręczeniem ich także G.K.. Stroną postępowania administracyjnego jest w przypadku przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności każdy współwłaściciel przekształcanej nieruchomości, prawidłowo więc wszelką korespondencję należy doręczać imiennie każdemu z nich. Brak doręczenia decyzji czy innych pism procesowych jednemu ze współwłaścicieli czyni postępowanie administracyjne wadliwym z powodu niezapełnienia stronie czynnego w nim udziału, co z kolei stanowi przesłankę wznowieniową postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W sytuacji natomiast, gdy głównym dowodem w sprawie jest operat szacunkowy nieruchomości gruntowej i stronie nie stworzono możliwości zapoznania się z nim i wypowiedzenia się na temat tego dowodu, naruszenie art. 10 K.p.a., z pewnością mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), dalej zwanej "ustawą o przekształceniu". Powołana wyżej ustawa określa przesłanki, zasady oraz tryb przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Przepis art. 4 ust. 1 tej ustawy stanowi, że osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy w decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, właściwy organ ustala opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 3a i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).

Zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy

i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja (art. 107 § 2). Przepisy te stanowią punkt wyjścia do analizy występującego

w sprawie zagadnienia. Dodatkowymi składnikami decyzji, według utrwalonego

w doktrynie i piśmiennictwie prawniczym poglądu, są: termin, warunek, zlecenie,

a także klauzula o natychmiastowej wykonalności decyzji z mocy ustawy (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2005, s. 513-514; Komentarz do art. 107 kpa Czesława Martysza dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex, a także T. Woś, Termin, warunek i zlecenie w prawie administracyjnym, PIP 1994, Nr 6, s. 24-31). Z powyższego wynika, że dodatkowe składniki decyzji, takie jak termin, warunek i inne, mogą być w niej zawarte tylko wtedy, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

Wyjaśnić należy, że określenie w decyzji administracyjnej dodatkowego jej składnika w postaci terminu jej wykonania jest istotne z punktu widzenia sytuacji prawnej adresata decyzji. Dlatego też, art. 107 § 2 K.p.a. wymaga, aby dla jego zastrzeżenia istniało upoważnienie w przepisie szczególnym.

W ocenie sądu, brak było podstaw prawnych do określenia terminu wykonania decyzji, jak to uczynił organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu wskazując, iż kwotę opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności należy wpłacić na podane konto "w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji /.../".

Z dyspozycji przepisu art. 4 ust.1 i 2 ustawy o przekształceniu nie wynika, iż daje on podstawę do orzekania w przedmiocie określenia terminu wykonania nałożonego ustawą obowiązku. W świetle przepisów procesowego prawa administracyjnego z zasady podlegają wykonaniu decyzje ostateczne, a więc decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art.16 K.p.a.), a także decyzje nieostateczne, którym został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art.108 K.p.a.). Ponadto, Kodeks postępowania administracyjnego w art. 269 stanowi: "Decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi". Ponieważ żaden przepis prawny nie mówi o prawomocności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, organ

I instancji posłużył się nieprawidłowym sformułowaniem, co utrudnia jego zrozumienie.

Zatem termin, określony przez organ I instancji i zaakceptowany przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, został nałożony bez podstawy prawnej i niezgodnie z przepisami postępowania administracyjnego (z naruszeniem art. 107 § 2 i art. 269 K.p.a.). Podobnie zapisy pkt 3. i 4. rozstrzygnięcia nie znajdują oparcia w przepisach prawa stanowiących kompetencję organu do wydania decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Treści te wynikają z odrębnych ustaw i mogą być jedynie zawarte w informacji dla strony, a nie w rozstrzygnięciu decyzji.

Dodać należy, że ustawa o przekształceniu nie zawiera jakiegokolwiek zapisu pozwalającego na wyprowadzenie tezy o zależności pomiędzy samym przekształceniem, a uiszczeniem stosownej opłaty, choć oczywiście z art. 4 ust. 1 jasno wynika, że osoba na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu przekształcenia, z zastrzeżeniem art. 5. Dotychczasowy użytkownik wieczysty może natomiast uiścić opłatę jednorazowo lub wnieść o rozłożenie jej na raty, zgodnie z rozwiązaniem przyjętym w art. 4 ust. 3 ustawy, a wierzytelność z tytułu opłaty podlega zabezpieczeniu hipoteką przymusową na nieruchomości objętej przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi odnośnie do terminu wyznaczonego, w trybie

art. 10 K.p.a., A.K. do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W ocenie sądu, strona, z wniosku której toczy się postępowanie administracyjne, winna przewidywać konieczność osobistego udziału w tym postępowaniu. Termin siedmiodniowy wyznaczony przez organ był w tym przypadku wystarczający. Przy niemożności osobistego udziału w postępowaniu strona zawsze może skorzystać z pomocy pełnomocnika.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy winny wziąć pod uwagę przedstawioną przez sąd wykładnię prawa, a przede wszystkim w sposób prawidłowy kierować pisma do wszystkich stron postępowania, przestrzegając przy tym obowiązujących przepisów K.p.a.