Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1889/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i  par. 2 pkt 7 w zw. z  art. 246 par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (zabezpieczenie) w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Wniosek ten obejmował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez wyraźnego uszczerbku dla siebie i rodziny. Strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo razem ze swoim mężem S.B. i małoletnim synem J. (7 lat). Jedynym dochodem rodziny jest jej wynagrodzenie za pracę, a jest ona zatrudniona jako pielęgniarka w Szpitalu Miejskim w S. Wynagrodzenie to jest częściowo objęte zajęciem komorniczym. Wnioskodawca oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro.

Wynagrodzenie strony skarżącej zamyka się w kwocie 2.498,76 zł, w tym zajęciem komorniczym objęta jest kwota 795,18 zł. W efekcie wynagrodzenie wypłacana skarżącej w kasie wynosi 1.017,60 zł.

W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 12 stycznia 2012 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Przy wezwaniu należało jednocześnie uwzględnić ustalenia, jakich dokonano przy rozpoznawaniu wniosków o prawo pomocy męża skarżącej, S.B.

W odpowiedzi na to wezwanie nadesłane zostały następujące dokumenty: zaświadczenie z zakładu pracy skarżącej i jej kartoteka zarobkowa za okres od maja 2011 r. do lipca 2011 r. (wynagrodzenie brutto 3.255,60 zł; netto 2.293,42 zł i zajęcie komornicze w kwocie 1.115,03 zł, do wypłaty w kasie: 1.030,10 zł); zaświadczenia o osobach zameldowanych pod adresem wskazanym, jako miejsce zamieszkania skarżącej; pismo zawiadamiające o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem – na kwotę 987.382 zł (z dnia 9 marca 2011 r.); zaświadczenia o osiągniętych dochodach za 2010 r., wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. dla wnioskodawcy i jej męża; zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w D. z dnia [...] r. o tym, że mąż skarżącej nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych; zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w okresie od [...] r. do dnia [...] r.; odpis zwykły z księgi wieczystej [...] obrazującej stan prawny na [...] r.

Strona nadesłała także kserokopie rachunków za: wodę (maj i lipiec 2011 r.); gaz (maj 2011 r.); energię elektryczną (za okres od lipca do września 2011 r.) i telefon (czerwiec i lipiec 2011 r.).

W piśmie przewodnim z dnia [...] r. (nadesłanym wraz z w/w dokumentami), pełnomocnik procesowy skarżącej zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu na przedstawienie pozostałych informacji i dokumentów uprawdopodabniających dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy. pełnomocnik wnioskodawcy zobowiązał się do przedstawienia pozostałych dokumentów w "nieprzekraczalnym" terminie do dnia [...] r.

Pełnomocnik procesowy nadesłał kolejna partię dokumentów wraz z pismem procesowym z dnia [...] r. Nadesłane zostały następujące dokumenty: zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej, prowadzonej przez S.B. od dnia [...] r. do dnia [...] r.; decyzja o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą z dniem [...] r.; odpis umowy o pracę M.B. zawartej pomiędzy nim a "A" Sp. z o.o. w D. (syn skarżącej otrzymuje wynagrodzenie miesięczne wg minimalnego obowiązującego wynagrodzenia i nie występują żadne inne składniki wynagrodzenia); zeznania podatkowe złożone przez M.B. za rok 2010 oraz wydruk z księgi przychodów i rozchodów za rok 2011 i 2012 prowadzonej dla "B" M.B. .

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje:

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M.B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, tego, aby spełniała warunki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych.

W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżąca nie wypełniła zasadniczej i bardzo istotnej części wezwania – nie nadesłała mianowicie żadnego wydruku, czy wyciągu z rachunku bankowego swojego, jak również jej męża oraz syna M.B. Co istotne w żadnym piśmie skarżąca, ani jej pełnomocnik procesowy nie ustosunkowali się do tej kwestii w żaden sposób. Nie stwierdzono także w żadnym miejscu, że strona, jak również jej domownicy rachunku bankowego nie posiadają.

Jest to w rzeczywistości bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Niezależnie od tego, że wiemy jakie wynagrodzenie osiąga wnioskodawca, że wykazana została formalnie kwestia uzyskiwania dochodów przez syna i męża skarżącej, to w sytuacji, w której brak jest wyciągów z rachunku bankowego skarżącej i osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe, nie znamy ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Nie można wszak stwierdzić czy i jakie środki finansowe są zdeponowane na ich rachunkach bankowych. Nie można przecież wykluczyć, że na tych rachunkach bankowych są zdeponowane kwoty pieniężne, które z pewnością umożliwiłyby jednak skarżącej uiszczenie wpisu sądowego od skargi. W efekcie nie ma możliwości, aby przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej o prawo pomocy ustalić, jaka jest jej rzeczywista "wydolność finansowa".

Ponadto, wnioskodawca została wezwana o wykazanie stanu finansowego działalności gospodarczej prowadzonej przez jej syna M.B. W głównej mierze chodziło o przedłożenie kopii księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez niego w zakresie działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące oraz nadesłanie kopii raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa na koniec ostatniego miesiąca. Skarżąca nadesłała tymczasem wydruk z księgi przychodów i rozchodów dla prowadzonej przez jej syna działalności gospodarczej (firma "B" M.B.), nie nadsyłając jednocześnie dokumentu obrazującego bezpośredni stan kasy (czyli "żywej gotówki"), dostępnej w jego firmie, w trakcie bieżącej działalności. Tak więc brak danych o tym, jaka jest w rzeczywistości realna kondycja przedsiębiorstwa syna skarżącej.

W dalszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca nadesłała wprawdzie kserokopie rachunków i faktur opłat za media, są to jednak rachunki obrazujące obciążenia finansowe wspólnego gospodarstwa strony z maja, czerwca i lipca 2011 r. Brak jest więc aktualnych danych, które wskazywałoby na rzeczywiste i aktualne obciążenia związane z kosztami utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego.

Reasumując, nie wiadomo więc, jaka jest rzeczywista wydolność finansowa strony i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym (brak wyciągów, wydruków z posiadanych przez nich rachunków bankowych), brak jest również danych o bezpośrednim obrocie finansowym osiąganym przez syna wnioskodawcy (brak zobrazowania stanu "żywej gotówki" w kasie prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa). Poza tym, brak jest danych jakie są aktualne obciążenia finansowe skarżącej związane z utrzymaniem domu.

Tak więc strona skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby spełniała warunki i przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Nie należy również tracić z pola widzenia kontrowersji i istotnych, niewyjaśnionych wątpliwości związanych z sytuacją majątkową małżonka skarżącej, S.B. Są to wątpliwości o tyle istotne, że skarżąca prowadzi przecież ze swoim mężem wspólne gospodarstwo domowe. W tym stanie rzeczy, stan majątkowy małżonka strony w sposób bezpośredni rzutuje także na jej stan majątkowy, a co za tym idzie, na możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Kwestie te były podnoszone przy rozpoznawaniu składanych przez S.B. wniosków o przyznanie prawa pomocy. Były one przedmiotem rozpoznania w sprawach III SA/Gl 1121 – 1137/11 i III SA/Gl 1404 – 1418/11.

W sprawach tych okazało się, że małżonek wnioskodawcy dysponuje zabudowaną nieruchomością położoną w miejscowości B. w gminie P. Nieruchomość ta ma powierzchnię [...] ha i znajduje się na niej budynek stacji paliw, garaż i wiata, a z nieruchomością tą związane jest prawo użytkowania wieczystego działki i własność usytuowanego na niej urządzenia bocznicy kolejowej i budowli. W sprawach tych pełnomocnik procesowy męża skarżącej podnosił, że stan prawny tej nieruchomości jest nieuregulowany, a kwestia jej własności pozostaje sporna. Jednak w rzeczywistości, samo używanie i użytkowanie tej nieruchomości, jak również czerpanie korzyści i pożytków z określonej jednostki organizacyjno – funkcjonalnej (np. stacji paliw z jej częściami składowymi i przynależnościami) jest przecież niezależne od kwestii własności tej nieruchomosci. W istocie, nieruchomość ta pozostaje przecież nadal w dyspozycji skarżącego, który de facto jest jej posiadaczem samoistnym. Stan ten trwa ciągłe, niezależnie od sytuacji prawnej i stosunków własnościowych odnoszących się do tej nieruchomości. Na marginesie, należy stanowczo podkreślić, że w tej sprawie, jak i w wyżej cytowanych sprawach, w których stroną jest małżonek strony skarżącej, pełnomocnik procesowy S.B.nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na istnienie wątpliwości co do kwestii własnościowych tej nieruchomości, czy też prowadzenie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, czy też likwidującego te wątpliwości i kwestie sporne. Należy więc przyjąć, że małżonek strony użytkuje przedmiotową nieruchomość i czerpie z niej określone dochody.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.