Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 39/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-02-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2013 postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trójką dzieci, którego miesięczny dochód wynosi łącznie [...] zł z. Jako majątek skarżąca wskazała mieszkanie o pow. [...] m˛ - wartość ok. [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżąca podała: kredyt hipoteczny [...] zł; pożyczki na spłatę zobowiązań podatkowych [...] zł; czynsz za mieszkanie [...] zł; prąd [...] zł; koszty leczenia dzieci [...] zł; ubezpieczenia [...] zł; eksploatacja samochodu [...] zł; środki czystości [...] zł; koszt wyżywienia [...] zł; opłaty za telefon [...] zł; odzież [...] zł; koszty szkolne [...] zł; opłaty za przedszkole [...] zł.

W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: odpisy zeznań podatkowych za lata 2015-2016; wyciągi z rachunków bankowych; zaświadczenia o zarobkach; kserokopie paragonów; umowę kredytu hipotecznego; umowy pożyczek.

Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że: nie posiada oszczędności; posiada samochód osobowy Ford Focus o wartości [...] zł; nie prowadzi działalności gospodarczej; z majątku skarżącej nie jest prowadzona egzekucja sądowa lub administracyjna; nie posiada udziałów w spółkach prawa handlowego; nie pobierała w okresie trzech ostatnich miesięcy świadczeń z tytułu pomocy społecznej. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania rodziny.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.

Podkreślić również należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie uwzględniając podaną przez skarżącą wartość przedmiotu zaskarżenia wpis sądowy wynosi [...] zł.

Zdaniem orzekającego złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby.

Przede wszystkim nie można przyjąć by wnioskodawczyni oraz jej mąż znajdowali się w stanie ubóstwa, skoro posiadają stałe źródła dochodów. Łączny miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni oraz jej męża wynosi ok. [...] zł (zaświadczenia o zarobkach K-43 i 44 akt sądowych). Ponadto jak wynika z przedłożonych rachunków bankowych dochód gospodarstwa domowego zasilany jest miesięcznie kwotą [...]zł z tytułu programu 500+. Zatem łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto miesięcznie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, obowiązek partycypacji w kosztach postępowania dotyczy w szczególności strony, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OZ 452/06). W postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednocześnie podniesiono, iż należy rozgraniczyć pojęcie "uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oraz "uszczerbku na majątku".

Odnosząc się do wskazanych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków, związanych z ratami kredytowymi (pożyczkowymi) przypomnieć należy, iż rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek). Przez wydatki "utrzymania koniecznego" należy bowiem rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak żywność i mieszkanie (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08). Nie można również przyjąć jakoby zobowiązania wykraczające poza kategorię niezbędnych dla utrzymania, miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych. Sąd podkreślił przy tym, iż koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Analiza wydatków, jakie ponosi rodzina wnioskodawczyni prowadzi do wniosku, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe w wysokości [...] zł, skoro miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i przewyższa te wydatki, które można zaliczyć do niezbędnych do utrzymania, jak wydatki na wyżywienie, opłaty związane z mieszkaniem, środkami czystości i odzieżą oraz koszty lekarstw, opłat za przedszkole czy przybory szkolne. Z kolei do wydatków niezbędnych nie sposób zaliczyć opłat za usługi telekomunikacyjne, związanych z eksploatacją samochodu, a w szczególności na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek, na które wnioskodawczyni przeznacza kwotę [...]zł. W ocenie referendarza sądowego, skoro wnioskodawczyni jest w stanie ponosić tego typu wydatki to tym bardziej winna partycypować w kosztach sądowych. Przypomnieć trzeba, iż opłaty sądowe winny być traktowane na równi z pozostałymi wydatkami, które nie są niezbędne dla egzystencji (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2006 r. o sygn. akt II OZ 830/06). Instytucja prawa pomocy znajduje bowiem zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy wnioskująca strona nie posiada majątku, który mogłaby przeznaczyć na udział w kosztach sądowych, a nie w przypadku, gdy środki takie wprawdzie posiada ale przeznacza je na spłatę innych zobowiązań.

Końcowo podnieść wypada, iż w świetle omówionych regulacji odnoszących się do instytucji prawa pomocy, nie godzi się by prawa pomocy udzielać stronom, których sytuacja majątkowa jest na tyle dobra, że mogą pozwolić sobie na zaciąganie zobowiązań prywatnych (kredytów, pożyczek). Gdyby przyjąć stanowisko odmienne, to konieczność spłacania takich zobowiązań zawsze stanowiłaby przeszkodę w ponoszeniu kosztów sądowych. Ponadto uwzględnienie zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy mogłoby godzić w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa innych obywateli, którzy będąc w takiej samej sytuacji życiowej i zarobkowej nie zaciągają tego rodzaju zobowiązań. Nie podważając przy tym prawa każdego obywatela do swobodnego kształtowania swojej sytuacji finansowej, nie można jednak zaakceptować postawy polegającej na zaciąganiu zobowiązań finansowych o charakterze prywatnym i jednoczesnym występowaniu o pomoc państwa przy założeniu a priori jej zasadności, z uwagi na brak środków finansowych wynikający z konieczności zaspokojenia tych zobowiązań.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.