Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 912/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 4 ust. 1, 85a ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b, art. 86, 86a, 87 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity
article: Art. 13 par. 1 pkt 3 , 21 par. 1 pkt 2, art. 207 par. 1 i 2 , art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: Art. 7, 77, 104 , 107, 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 8, 31 i 37
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer spr. Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. K. Przedsiębiorstwo Prywatne ,, A ‘’ na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lipca 2008 r. nr : [...] w przedmiocie opłaty eksploatacyjnej s k a r g ę o d d a l a .


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez A. K. Przedsiębiorstwo Prywatne "A" decyzją z 21.07.2008r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w części decyzję Starosty z [...] 2007r. znak [...] orzekającej o tym, że "za wydobycie bez koncesji 1260,01 Mg kopaliny pospolitej kwota opłaty eksploatacyjnej podwyższonej wynosi zgodnie z obliczeniami przedstawionymi poniżej 45.360,00 zł. Ustaloną opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobywania bez wymaganej koncesji w wysokości 60% z sumy 45.360,00 zł =27.216,00 zł należy uiścić na rachunek Urzędu Gminy a pozostałe 40% z sumy 45.360,00 zł=18.144,00 zł należy wnieść na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej" i w tym zakresie orzekło w ten sposób, że "za wydobycie bez koncesji 1099,20 Mg kopaliny pospolitej kwota opłaty eksploatacyjnej podwyższonej wynosi zgodnie z obliczeniami przedstawionymi poniżej 39.520,00 zł. Ustaloną opłatę eksploatacyjną z tytułu wydobywania bez wymaganej koncesji w wysokości 60% z sumy 39.520,00 zł=23.712,00 zł należy uiścić na rachunek Urzędu Gminy, a pozostałe 40% z sumy 39.520,00 zł=15.808,00 zł należy wnieść na konto NFOŚiGW". W pozostałym zakresie decyzja została utrzymana w mocy.

Jako podstawę prawną powołano art. 85a ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b, art. 86, 86a, 87 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005r., Nr 228, poz. 1947 ze zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2006r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych (Dz. U. z 2006r., Nr 214, poz. 1574), art. 13 § 1 pkt 3, 21 § 1 pkt 2, art. 207 § 1 i 2, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60).

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego:

Decyzją z dnia [...] 2007r. znak [...] wydaną na podstawie art. 85 a ust. 1 i 2 pkt 1 lit. b, art. 86, 86a, 87 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, rozporządzenia Rady Ministrów z 17 listopada 2006r. w sprawie stawek opłat eksploatacyjnych, art. 47 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i na podstawie art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 155, poz. 1095) Starosta ustalił A. K. działającemu pod firmą Przedsiębiorstwo Prywatne "A" opłatę eksploatacyjną za wydobycie z obszaru nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne nr 86/7, 86/8, 86/10, 87/2, 95/1, 96/4, 96/7, 96/9, 98/6, 98/28, 98/29, 98/30, 98/31, 98/36, 377/12, 377/13, 377/14, 377/15, 377/18, 377/19 obr. [...] o łącznej powierzchni 7,27 ha, objętej Kw nr [...], pozostającej w dzierżawie A. K. na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] 2006r. - kopaliny bez wymaganej koncesji w wysokości 45.360,00 zł oraz zobowiązał do wpłaty opisanej kwoty w sposób i terminach określonych w wydanej decyzji.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż ze względu na trudności dowodowe podwyższona opłata z tytułu wydobywania kruszywa bez koncesji obliczona została wyłącznie na podstawie obliczeń objętości kopaliny zgromadzonej na trzech pryzmach zidentyfikowanych na terenie opisanego w sentencji decyzji obszaru i w oparciu o "ilość żwiru i piasku" sprzedanego odbiorcom. Ustalenia te pozwoliły przyjąć, że A. K. wydobywał z terenu międzywala rzeki A w B. 1260,01 Mg kopaliny pospolitej w postaci żwirów, piasków i pospółki, a podwyższona opłata eksploatacyjna z tego tytułu obliczona wynosi kwotę 45.360,00 zł. Jednocześnie wyrażono stanowisko, że koncesjonowaniu podlega każdy rodzaj działalności gospodarczej polegającej na wydobywaniu kopalin, a brak wyłączenia stosowania ustawy Prawo geologiczne i górnicze w ustawie Prawo wodne nie wyłącza obowiązku uzyskania koncesji na wydobycie pomimo uzyskania pozwolenia wodno-prawnego. Zaznaczono, że A. K. nie posiada pozwolenia wodno-prawnego na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku i innych materiałów na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią w B., z obszaru nieruchomości stanowiącej własność J. J.

Odwołując się do powyższej decyzji A. K. zarzucając naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego tj. niewyjaśnienie miejsca pochodzenia kruszywa oraz faktu jego wydobycia, podniósł, iż z opinii sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej (która wchodziła w zakres materiału dowodowego organu I instancji) nie wynika, iż skarżący wydobywał kopalinę z miejsca wskazanego w decyzji. Podniósł też, iż decyzja wydana została na podstawie wewnętrznie sprzecznej opinii biegłych, a zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw dla przyjęcia, iż to A. K. prowadził działalność polegającą na wydobyciu kruszywa. Ponadto zarzucił, iż opinia ta sporządzona została na okoliczność pochodzenia materiału geologicznego, a nie ilości jego ewentualnego wydobycia. Wskazał, iż brak jest ustaleń w zakresie tego, jaka była ilość wydobytego materiału, a z ustalenia ilości materiału na obszarze nieruchomości nie wynika, jaka była jego ilość. Dowodem na tą okoliczność nie mogą być faktury sprzedaży kruszywa przy uwzględnieniu, iż A. K. posiadał pozwolenie wodno - prawne zezwalające na pogłębiania nurtu rzeki A na różnych jej odcinkach. Wskazał, iż brak jest adekwatnego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy stwierdzeniem faktu sprzedaży kruszywa, a tym, że kruszywo to pochodzi z wydobycia bez posiadania wymaganej koncesji, tym bardziej, że prowadził legalną działalność wydobywania kruszywa z nurtu rzeki. Podniósł, iż materiał istniejący na obszarze dzierżawionej nieruchomości może być raczej śladem użytkowania nieruchomości w sposób zgodny z decyzją Dyrektora RZGW z dnia [...] 2002 r., zwalniającej z zakazów wynikających z art. 83 ust. 1 ustawy - prawo wodne, którą zwolniono z zakazów zmiany w ukształtowaniu terenu do rzędnej 227,5 m n.p.m. W zakończeniu wskazał, iż dla zasadności przyjęcia, iż na prowadzoną działalność potrzebna jest koncesja konieczne jest stwierdzenie prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy - o swobodzie działalności gospodarczej. W ocenie skarżącego działalność odpowiadająca kryteriom działalności gospodarczej jest prowadzona, ale w zakresie pozyskiwania materiału żwirowego z dna rzeki i odbywa się na podstawie wymaganych prawem indywidualnych rozstrzygnięć organów administracji. Tym samym przypisywanie prowadzonej działalności charakteru nielegalnego wydobycia kopaliny nie zostało poparte przekonywującymi dowodami.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję.

Na wstępie organ zaznaczył, że bezspornie A. K. jest podmiotem, który prowadzi działalność gospodarczą. Wynika to m.in. z wypisów z archiwum ewidencji dzielności gospodarczej przesłanych za pismem Urzędu Miasta z dnia 19 listopada 2007 r. znak: [...] wskazujących, że począwszy od dnia 24 maja 2001 r. A. K. prowadził działalność gospodarczą, modyfikując w tym okresie jej zakres (k. 240-256). Z ustalonego na podstawie przeprowadzonych dowodów stanu faktycznego wynika, iż działalność gospodarcza prowadzona była bez wątpienia w obszarze nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne nr 86/7, 86/8, 86/10, 87/2, 95/1, 96/4, 96/7, 96/9, 98/6, 98/26, 98/28, 98/29, 98/30, 98/31, 98/36, 377/12, 377/13, 377/14, 377/15, 377/18, 377/19 obr. [...] o łącznej powierzchni 7/2795 ha, objętej Kw nr [...] w miejscowości B. A. K. dzierżawił opisaną powyżej nieruchomość od J. J. i prowadził na niej określony ciąg działań tworzących całość, w celu zarobkowym, przy użyciu zorganizowanego w tym celu przedsiębiorstwa. Nie przedłożył również pozwolenia wodno prawnego na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku i innych materiałów na obszarze bezpośredniego zagrożenia powodzią w B., z obszaru nieruchomości stanowiącej własność J. J. Jak zaznaczył organ, okolicznością sporną, mającą bezpośredni wpływ na kierunek i zakres wydawanego rozstrzygnięcia jest zaś to, co było przedmiotem działalności gospodarczej prowadzonej przez A. K., w szczególności czy działalność ta wypełnia hipotezę art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy - o swobodzie działalności gospodarcze tj. czy wymaga koncesji. Znaczenie dla rozstrzygnięcia miało też to, czy posiadanie przez A. K. rozstrzygnięć administracyjno - prawnych, w tym decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] 2002 r., znak: [...], jak również prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie transportu kruszywa rzeką A przy wykorzystaniu barek rzecznych do budowli, stanowiącej zorganizowane przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym, zlokalizowanej w międzywalu rzeki A, w rejonie B. może skutkować przyjęciem, iż istnienie pryzm materiału sypkiego w rejonie prowadzonej instalacji pochodzi z prac wykonywanych w oparciu o posiadane decyzje administracyjne ewentualnie czy materiałów mógł zostać przytransportowany z innego miejsca w rejon opisanej instalacji, a następnie dokonywano jego sortowania. Na ostatnią z przywołanych okoliczności powołuje się skarżący. Mając na względzie relacje ustawy Prawo geologiczne i górnicze, o swobodzie działalności gospodarczej i prawo wodne organ stanął na stanowisku, że w świetle zwłaszcza przepisu art. 4 pkt 1 ustawy wskazanej jako pierwsza brak podstaw dla przyjęcia, iż nie stosuje się jej do wydobywania "żwirów, piasku i innych materiałów" kwalifikujących się jako "korzystanie z wód", o ile to wydobywanie kwalifikuje się jako szczególne korzystanie z wód polegające na korzystaniu z wód do celów żeglugi oraz spławu, jak również wydobywaniu z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinaniu roślin z wód lub brzegu. W takiej bowiem sytuacji zasadne jest zaakceptowanie zapatrywania, iż konieczne jest spełnienie wymagań wynikających zarówno z prawa geologicznego i górniczego (w szczególności uzyskania koncesji - art. 15 ust. l pkt 2 w zw. z art. 46 ust. l pkt l ustawy - o swobodzie działalności gospodarczej, jak i prawa wodnego (uzyskania pozwolenia wodnoprawnego - art. 37 w zw. z art. 122 ust. l pkt l, ust. 2 pkt 3 ustawy - prawo wodne). Ten rodzaj działalności kwalifikując się jako działalność gospodarcza w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, spełnia przesłanki dla zakwalifikowania do tzw. szczególnego korzystania z wód (tj. wykraczającego poza powszechne i zwykłe), a dokładnie spod powierzchni wód.

W dalszej części uzasadnienia organ odniósł się do stwierdzonej ilości kopaliny wydobytej przez skarżącego, od której zależy wysokość sankcji karnej z tytułu wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji. Z opinii biegłych co prawda wynikło, że rzeczywista ilość wydobycia jest trudna do oszacowania, ale ostatecznie uznano, że wydobycie nastąpiło między rzędnymi 224-221 m a kruszywo zostało wydobyte z przestrzeni wychodni piasków i żwirów stwierdzonej dla modernizacji wałów przeciwpowodziowych. Ustalono, że z basenu wydobyto 1200-3100 m (3) kruszywa przy czym zasypanie części basenu w okresie od 16.08.2007r. a 18.09.2007r. maskuje ewentualnie większą ilość wydobycia.

Na koniec organ podzielił jeden z zarzutów skarżącego, że chybione jest obliczanie przez organ I instancji opłaty eksploatacyjnej na podstawie ilości kruszywa ustalonego na podstawie faktur sprzedaży VAT. Przywołane dokumenty księgowe nie pozwalają bowiem stwierdzić skąd pochodził zbyty materiał, a skutkiem czego wystawiono przywołane faktury. Nie można wykluczyć, iż materiał określony tymi dokumentami księgowymi pochodził z sortowania materiału przytransportowanego do miejsca istniejącej instalacji z innych miejsc, a jego uzyskanie pozostawało zgodne z prawem. Nie można wykluczyć i tego, że został on uzyskany w wyniku działalności prowadzonej przez skarżącego na podstawie ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, na które powołuje się skarżący. Wątpliwości w tym zakresie - zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, a to zasadą prawdy obiektywnej - nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść skarżącego, a prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń, nie oznacza pewności ich wystąpienia.

Przeprowadzone środki dowodowe w przeważającej części pozwalały na przyjęcie faktów opisanych w decyzji i zostały prawidłowo ocenione

w granicach swobodnej oceny dowodów. Uwzględniając to, iż w ocenie Kolegium brak podstaw do naliczania opłaty w oparciu o ustalenia ilości materiału opisanego w zgromadzonych dokumentach księgowych konieczne było wydanie orzeczenia reformatoryjnego oraz ponowne określenie opłaty eksploatacyjnej w ten sposób, że zsumowaną i przyjętą w decyzji ilość kopaliny. Kolegium pomniejszyło o ilość wynikającą z dokumentów księgowych (1260,01 Mg - 160,73 Mg = 1099,20 Mg),

a iloczyn tej wartości i stawki opłaty (1099/28 x 0,45 zł/Mg = 494,00 zł) przemnożony został przez ustawowo określona stawkę z tytułu wydobycia kopaliny bez koncesji wynosi 39.520,00 zł (494,00 x 80 = 39.520,00 zł).

Powyższa decyzja stałą się przedmiotem skargi A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Zarzucił w niej naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w zw. z art. 8, 31 i 37 ustawy Prawo wodne, art. 85a ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania t. art. 7 i 77 Kpa. Zakwestionował wykładnię organu w zakresie uznania, że do prowadzonej przez niego działalności na przedmiotowym terenie wymagana jest koncesja, w tym miejscu zarzucając organowi niewłaściwą wykładnię przepisów art. 4 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego oraz art. 8 ust. 1, 31 ust. 3 i 124 pkt 3 ustawy Prawo wodne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia

25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.169/ nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi, zarzutami, wnioskami oraz powołana podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Skarga w przedmiotowej sprawie nie jest zasadna.

Podstawowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego, który powinien mieć zastosowanie. Istota sporu pomiędzy skarżącym, a organami sprowadza się bowiem do odpowiedzi na następujące pytanie, czy w sprawie może mieć zastosowanie ustawa z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze, czy też możliwość stosowania tej ustawy jest wyłączona na rzecz ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne.

Skarżący podnosząc, że ustawa Prawo geologiczne i górnicze nie może być stosowana w przedmiotowej sprawie wskazuje na jej art. 4 pkt 1 zgodnie z którym ustawy nie stosuje się do: korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami. Tymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie Prawo wodne, a w szczególności art.31, art. 34, art.37. Zgodnie z art.31 ust.3 korzystanie w wód polega na korzystaniu powszechnym zwykłym lub szczególnym, z kolei ust.4 pkt 7 stanowi, że przepisy ustawy dotyczące korzystania z wód stosuje się odpowiednio do: wydobywania z wód powierzchniowych kamienia, żwiru, piasku, oraz innych materiałów. Dalej skarżący wskazując na art.34 ust.4 podnosi, że dopuszczalne jest wydobywanie kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów w granicach powszechnego korzystania z wód. Natomiast szczególnego korzystania z wód dotyczy art.37, zgodnie z tym przepisem szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe w szczególności: pkt 7 wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów.

Z powyższych przepisów skarżący wywodzi wniosek, że w przedmiotowej sprawie ustawa Prawo geologiczne i górnicze nie może być stosowana, dlatego też rozumienie art.4 pkt 1 tej ustawy przez Kolegium jest niedopuszczalne, prowadzi bowiem do sytuacji w której stanowiłby on normę pustą.

Stąd też podstawową kwestią wymagającą rozważenia jest ustalenie jakie relacje mogą zachodzić pomiędzy regulacją zawartą w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, a regulacją zawartą w ustawie Prawo wodne. A tym samym odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie można było zastosować ustawę Prawo geologiczne i górnicze.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dokonując wykładni wskazywanych przepisów należy w pierwszej kolejności odnieść się do powoływanego art.4 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który stanowi, że ustawy nie stosuje się do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami. Z powyższego przepisu nie wynika, że do korzystania z wód w ogóle nie ma zastosowania ustawa Prawo geologiczne i górnicze, natomiast wynika tylko tyle, że w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami nie stosujemy ustawy Prawo geologiczne i górnicze. Tym samym do korzystania z wód w zakresie nie uregulowanym w odrębnych przepisach, stosujemy ustawę Prawo geologiczne i górnicze. Zakres przedmiotowy ustawy Prawo geologiczne i górnicze został określony w art.1, zgodnie z tym przepisem ustawa określa zasady i warunki: wykonywania prac geologicznych; wydobywania kopalin ze złóż, składowania odpadów w górotworze... ; ochrony złóż kopalin, wód podziemnych i innych składników środowiska w związku z wykonywaniem prac geologicznych i wydobywaniem kopaliny. Z wskazanego zakresu przedmiotowego ustawy, dla rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma wydobywanie kopalin ze złóż. Z kolei art.5 ustawy dzieli kopaliny na podstawowe i pospolite, w ust.2 i 2a wymienione są kopaliny podstawowe, zaś zgodnie z ust.3 kopaliny nie wymienione w ust.2 i 2a są kopalinami pospolitymi. Tym samym żwir, piasek należy do kopalin pospolitych. Natomiast art.6 pkt 1 ustawy zawiera definicję złoża, zgodnie z tym przepisem złożem kopaliny jest takie naturalne nagromadzenie minerałów i skał oraz innych substancji stałych, gazowych i ciekłych, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Definicja złoża kopaliny nie wskazuje miejsca położenia złoża, stąd też złoże może być zlokalizowane na powierzchni ziemi, w głębi ziemi, czy też na gruntach pod wodami. Jak stanowi art.15 ust.1 ustawy prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie: poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin; wydobywania kopalin ze złóż, bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze w tym podziemnych wyrobiskach górniczych wymaga koncesji. Zgodnie z art.15 ust.4 zabrania się wydobywania kopalin wykonywanego inaczej niż jako koncesjonowana działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej. Wskazana regulacja art.15 ust.4 wprowadza podstawową zasadę zgodnie z którą wydobywanie kopaliny ze złoża może być dokonywane wyłącznie jako koncesjonowana działalność gospodarcza. Przepis art.16 ust.1, ust.2 i ust.2a ustawy Prawo geologiczne i górnicze określa właściwość organów dla udzielenia koncesji. Natomiast art.16 ust.4 wprowadza i określa obowiązek współdziałania organu koncesyjnego z innymi organami w postępowaniu o udzielenie koncesji. Zgodnie z art.16 ust.4 pkt 5 udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin z gruntów pod wodami śródlądowymi oraz obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi wymaga opinii organu odpowiedzialnego za utrzymanie wód oraz uzgodnienia z organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego.

Przedstawione rozwiązania ustawy Prawo geologiczne i górnicze prowadzą do jednoznacznego wniosku, że wydobywanie kopalin z gruntów pod wodami śródlądowymi i obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi jest koncesjonowaną działalnością gospodarczą o której mowa w art.15 ustawy, a wydanie takiej koncesji wymaga uzgodnień wskazanych w art.16 ust.4 pkt 5 ustawy.

Wracając teraz do treści art.4 pkt 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, który stanowi, że ustawy nie stosuje się do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami, należy zbadać jaki jest zakres tych regulacji. Tym podstawowym aktem wymagającym analizy jest ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Zgodnie z art.31 ust.3 ustawy Prawo wodne korzystanie z wód polega na korzystaniu powszechnym zwykłym lub szczególnym, z kolei ust.4 pkt 7 stanowi, że przepisy ustawy dotyczące korzystania z wód stosuje się odpowiednio do: wydobywania z wód powierzchniowych kamienia, żwiru, piasku, oraz innych materiałów. Należy zatem przeanalizować jaka jest treść pojęć korzystanie z wód powszechne, zwykłe lub szczególne, czyli jaki jest zakres uregulowania zawartego w ustawie Prawo wodne, bo tylko w takim zakresie ustawa Prawo geologiczne i górnicze nie będzie miało zastosowania. Art. 34 ust. 1 stanowi, że każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych wód publicznych, morskich wód wewnętrznych ...Ust.2 Powszechne korzystanie z wód służy do zaspokajania potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego, bez stosowania specjalnych urządzeń, technicznych, a także do wypoczynku, uprawiania turystyki, sportów wodnych, oraz na zasadach określonych w przepisach odrębnych, amatorskiego połowu ryb. Ust.4 Wydobywanie kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów w granicach powszechnego korzystania z wód może odbywać się, po uzyskaniu zgody właściciela wody, w miejscach wyznaczonych przez radę gminy w drodze uchwały.

W zakresie powszechnego korzystania z wód w tym do wydobywania kamienia, żwiru, piasku w granicach tego powszechnego korzystania z wód nie ma zastosowania ustawa Prawo geologiczne i górnicze na podstawie art.4 ust.1. Jednak powszechne korzystanie z wód służy wyłącznie zaspakajaniu potrzeb osobistych, gospodarstwa domowego lub rolnego. Z formy powszechnego korzystania z wód nie mogą korzystać podmioty gospodarcze. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie skarżący nie może powoływać się na powszechne korzystanie z wód o jakim mowa w art. 34 ustawy Prawo wodne.

Z kolei druga forma korzystania z wód jaką jest zwykłe korzystanie uregulowana jest w art.36 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z art.36 ust.1 Właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się na jego gruncie; prawo to nie stanowi prawa do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Ust.2 Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, z zastrzeżeniem ust.3. Z tej formy korzystania z wód jaką jest zwykłe korzystanie mogą korzystać wyłącznie właściciele wód, a służy ona do zaspakajania potrzeb gospodarstwa domowego i rolnego. Nie stanowi zwykłego korzystania z wód, korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej ( art.36 ust.3 pkt 3 ustawy). Również ta forma zwykłego korzystania z wód nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Trzecią formą korzystania z wód jest korzystanie szczególne uregulowane w art.37 ustawy. Zgodnie z tym przepisem , szczególnym korzystaniem z wód jest korzystanie wykraczające poza korzystanie powszechne lub zwykłe, w szczególności: pkt 7 wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów, a także wycinanie roślin z wód lub brzegu. Ta forma korzystania z wód czyli korzystanie szczególne obejmuje te przypadki korzystania z wód, które nie są korzystaniem powszechnym, ani korzystaniem zwykłym. Zgodnie z art.122 ust.1 pkt 1 ustawy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na szczególne korzystanie z wód. Natomiast art.124 pkt 3 ustawy stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie jest wymagane na wydobywanie kamienia, żwiru, piasku, innych materiałów oraz wycinanie roślin w związku z utrzymywaniem wód, szlaków żeglownych oraz remontem urządzeń wodnych.

Mając na uwadze sposób zdefiniowania tej formy korzystania z wód jaką jest szczególne korzystanie , a którym jest każde korzystanie nie będące korzystaniem powszechnym lub zwykłym, tylko ten rodzaj korzystania z wody będzie łączył się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jak podnosi A. Lipiński, działalność polegająca na wydobywaniu kamienia, żwiru, piasku itp. w ramach szczególnego (tj.wykraczającego poza powszechne i zwykłe ) korzystania z wód ( w istocie spod wód ) w zasadzie nosi cechy działalności gospodarczej, co oznaczałoby konieczność spełnienia wymagań wynikających zarówno z prawa geologicznego i górniczego 9 zwłaszcza uzyskania koncesji ), jak i prawa wodnego (uzyskania pozwolenia wodnoprawnego) ( [w:] A. Lipiński, R. Mikosz, ustawa Prawo geologiczne i górnicze, Komentarz, Dom Wydawniczy ABC,2003 ). Tym samym nie trafna jest co do zasady wykładnia przepisów dokonana przez skarżącego, zgodnie z którą sam fakt podlegania prowadzonej działalności regułom prawa wodnego wyłącza stosowanie przepisów prawa geologicznego i górniczego. Jedynie w przypadku powszechnego i zwykłego korzystania z wody, prawo geologiczne i górnicze nie będzie miało zastosowania. Tym samym relacje pomiędzy prawem geologicznym i górniczym, a prawem wodnym mogą różnie wzajemnie się kształtować.

Stąd też tak istotne znaczenie mają ustalenia faktyczne w sprawie i ocena tego stanu faktycznego. Prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych w sprawie pozwala na dokonanie prawidłowej kwalifikacji prawnej danego przypadku do określonego przez przepisy prawa zachowania.

Przed odniesieniem się przez Sąd do ustaleń faktycznych jakie w sprawie zostały poczynione, rozważenia wymagają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a przede wszystkim rozstrzygnięcie według jakich reguł postępowania prowadzone jest postępowanie w sprawie opłaty eksploatacyjnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało w decyzji art.13 § 1 pkt 3, art.21 § 1 pkt 2, art.207 § 1 i 2, art.233 § 1 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa. Skarżący zaś zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art.210 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej jest postępowaniem, które prowadzone jest według Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie ustawy Ordynacja podatkowa. Art.87 ust.1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze stanowi " Do opłat, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom". Wskazany przepis nie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w sprawach o ustalenie opłaty eksploatacyjnej. Natomiast przepis ten stanowi, że do opłat należy odpowiednio stosować przepisy o zobowiązaniach podatkowych zawartych w Ordynacji podatkowej, czyli dział III Ordynacji podatkowej zatytułowany Zobowiązania podatkowe. W dziale III uregulowane są m.in. takie zagadnienia jak: powstanie zobowiązania, zabezpieczenie zobowiązania, terminy płatności, zaległości, odsetki za zaległości, wygaśnięcie zobowiązania, przedawnienie. Natomiast postępowanie podatkowe uregulowane jest w dziale IV Ordynacji zatytułowanym Postępowanie podatkowe . Tym samym przepis art.87 ust.1 nie odsyła nas do stosowania całej Ordynacji łącznie z przepisami dotyczącymi postępowania, a tylko do przepisów dotyczących zobowiązań podatkowych, czyli działu III Ordynacji. To odesłanie do przepisów Ordynacji o zobowiązaniach podatkowych wskazuje na charakter prawny opłat eksploatacyjnych i równocześnie rozstrzyga, że zagadnienia uregulowane w dziale dotyczącym zobowiązań podatkowych mają zastosowanie do opłat ustalanych na podstawie ustawy prawo geologiczne i górnicze. Natomiast samo postępowanie prowadzone jest według reguł Kpa. Właściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie nie wynika zatem z art.13 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, a z ogólnej zasady zawartej w art.38 ust.3 ustawy z dnia 5 czerwca o Samorządzie powiatowym, z której wynika, że od decyzji starosty służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej . Natomiast powołane przepisy procesowe Ordynacji podatkowej odpowiadają analogicznym przepisom zawartym w Kpa. i tak art.207 § 1 i 2 Ordynacji to art.104 Kpa, art.233 § 1 pkt 2 li a

Ordynacji to art.138 § 1 pkt Kpa. Natomiast powołane w skardze przepisy: art.122 Ordynacji to art.7 KPA, art.187 § 1 Ordynacji to art.77 Kpa, a powołany art.210 § 1 pkt 6 Ordynacji to art.107 Kpa. Zważywszy, że powołane przepisy Ordynacji zawierają analogiczne rozwiązania jak odpowiadające im stosowne przepisy Kpa , to sam fakt błędnego wskazania przepisów postępowania nie jest traktowany jako naruszenie zasad postępowania. Nadto zgodnie z art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględnia skargę jeżeli stwierdzi istotne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie błędne powołanie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy.

Odnośnie ustaleń faktycznych w sprawie, oceny dowodów w oparciu o które ustalenia te zostały poczynione Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art.75 § 1 Kpa , Jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przepis ten wprowadza otwarty system środków dowodowych, wskazując jedynie przykładowo co może być dowodem. Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego. Nadto obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zasada ta nie pozbawia strony możliwości składania wniosków dowodowych, czy to w celu wyjaśnienia wskazywanych okoliczności faktycznych sprawy, czy też celem zanegowania innych dowodów. Postępowanie dowodowe, które przeprowadzone zostało w sprawie pozwoliło organom na ustalenie, że A. K. jest podmiotem, który prowadzi działalność gospodarczą. Wynika to m.in. z wypisów z archiwum ewidencji dzielności gospodarczej przesłanych za pismem Urzędu Miasta z dnia 19 listopada 2007 r. znak: [...] wskazujących, że począwszy od dnia 24 maja 2001 r. A. K. prowadził działalność gospodarczą, modyfikując w tym okresie jej zakres (k. 240-256). Z ustalonego na podstawie przeprowadzonych dowodów stanu faktycznego wynika, iż działalność gospodarcza prowadzona była bez wątpienia w obszarze nieruchomości obejmującej działki ewidencyjne nr 86/7, 86/8, 86/10, 87/2, 95/1, 96/4, 96/7, 96/9, 98/6, 98/26, 98/28, 98/29, 98/30, 98/31, 98/36, 377/12, 377/13, 377/14, 377/15, 377/18, 377/19 obr. [...] o łącznej powierzchni 7/2795 ha, objętej Kw nr [...] w miejscowości B. A. K. dzierżawił opisaną powyżej nieruchomość od J. J. i prowadził na niej określony ciąg działań tworzących całość, w celu zarobkowym, przy użyciu zorganizowanego w tym celu przedsiębiorstwa. Tym samym fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004r. – o swobodzie działalności gospodarczej jest bezsporny.

W przedmiotowej sprawie istotne jest ustalenie, jaki był faktyczny zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, a w szczególności ustalenie, czy działalność ta obejmowała również wydobywanie kopalin ze złoża. Ustalenie, że skarżący jako prowadzący działalność gospodarczą wydobywał kopaliny ze złoża nie posiadając wymaganej koncesji, stanowi bowiem przesłankę wszczęcia postępowania i wydania decyzji. Ustalenia, że skarżący w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wydobywał również kopaliny ze złoża organ poczynił w oparciu o szereg dowodów przeprowadzonych w sprawie. Takim dowodem w sprawie jest opinia biegłych przygotowana na zlecenie Prokuratury Rejonowej na temat: Wydobycia i przeróbki kruszywa naturalnego w B. k. O. (biegli prof.dr hab.inż. A. P., dr hab. J. M., dr J. T., K. 30.10.2007., k-258-280) . W opinii tej biegli ustalili, że materiał zgromadzony w pryzmach koło kosza zasypowego na taśmociąg oraz wysortowany w obszarze prowadzonej działalności, jak również zachowanego na terenie sortowni pochodzi z B., jedynie nie więcej niż 5% kopaliny zgromadzonej na powierzchni pryzm pochodzi z kamieniołomu w L. W powołanej opinii ustalono, że wydobyte kruszywo pochodzi z basenu zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej instalacji, tworząc zorganizowaną całość. Biegli ustalili, że z basenu wydobyto 1200-3100m3 kruszywa, przy czym zasypanie części basenu w okresie między 16.08.2007r.,- a 18.09.2007r., maskuje ewentualnie większą ilość wydobycia. Dokonano również sondowania dnia basenu w części przylegającej do sortowni ustalając, że głębokość dnia wynosi więcej niż 2,5 m.. Z opinii biegłych wynika bezspornie, iż z dna basenu połączonego z korytem A wydobyto nie mniej niż 1200m3 materiału. Jest to najmniejsza z możliwych wskazywanych przez biegłych objętość, ustalona w dolnej granicy, nie obejmująca dodatkowego zagłębienia w basenie, które zostało zsypane, nie uwzględnia ewentualnego wydobycia z nurtu A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji bardzo szczegółowo ustosunkowało się do tego środka dowodowego, oceniając go jako rzetelny, spójny, sporządzony przez osoby posiadające wiadomości specjalne w zakresie wyjaśnianych okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela ustalenia i ocenę tego środka dowodowego. O tym, iż działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego obejmowała wydobywanie kopaliny ze złoża, świadczą również inne dowody przeprowadzone w trakcie postępowania administracyjnego. Z ekspertyzy wykonanej na zlecenie Prokuratury Rejonowej przez dr inż. W. B. z dnia 30.08.2007r. (k. 190 ) wynika, że wykonana przez skarżącego inwestycja budowlana zlokalizowana w międzywalu rzeki A w B. to żwirownia składająca się z szeregu elementów składowych instalacji urządzeń mechanicznych służąca do przemysłowego sortowania żwiru. Ta inwestycja zlokalizowana obok basenu z którego wydobywano kruszywo, potwierdza że działalność skarżącego obejmowała wydobywanie kruszywa, które następnie było sortowane. O takim charakterze działalności skarżącego świadczą również inne dowody np. zeznania świadka F. T. (k.192) , współwłaściciela "C" w C. który zeznał, że w maju 2007r. do betoniarni przyjechał skarżący A. K. informując, że uruchamia żwirownię w B. i proponując współpracę polegająca na dostarczaniu żwiru i piasku, jak również rozprawa administracyjna przeprowadzona w terenie wraz z wykonaną dokumentacją fotograficzną. Tym samym ustalenia faktyczne poczynione w niniejszym postępowaniu oparte zostały o wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, który został prawidłowo rozpatrzony i oceniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchylając decyzje organu i instancji i orzekając w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej nie uwzględniło ilości kruszywa ustalonego na podstawie faktur sprzedaży VAT, wystawionej przez J. J. FHU "D", która dostarczyła kruszywo dla odbiorcy "C" Sp.j. F. P., F. T. Jak wynika z akt administracyjnych fakt współpracy pomiędzy skarżącym a J. J. prowadzącą działalność gospodarczą FHU "D" jest bezsporny, nie mniej jednak z wystawionej faktury VAT jak również z dokumentów WZ nie wynika, że dostarczany żwir, piasek został wydobyty przez skarżącego.

Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w przedmiotowej sprawie prawidłowo przyjęło ilość wydobytego kruszywa, jak również prawidłowo dokonało obliczeń kwoty opłaty eksploatacyjnej.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzuty podnoszone w skardze zarówno te dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ orzekł jak w sentencji.