Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 973/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93, art. 95
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. W., J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta K. nr (...) z dnia (...) r. , 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz A. W. i J. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Podaniem z (...) r. A. i J. W. (dalej też jako: "Wnioskodawcy" lub "Skarżący") wnieśli o wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w K., obręb P., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerami działek: (...),(...) i (...), o powierzchni 0,1401 ha. W uzasadnieniu Wnioskodawcy podali, że: "Podział ma na celu wydzielenie działki pod teren zabudowy budynku zlokalizowanego na działce nr ew.(...), który częściowo został zbudowany na stanowiącej naszą własność nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr (...), (...), (...). Wydzielona działka przeznaczona będzie na poszerzenie nieruchomości oznaczonej jako działka (...)."

Postanowieniem nr (...) z (...) r. Prezydent Miasta K. (dalej też jako: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") – wskazując w podstawie prawnej na art. 93 ust.1, 2, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.g.n.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej w skrócie: "k.p.a.") – zaopiniował negatywne, załączony do postanowienia, wstępny projekt podziału nieruchomości gruntowej położonej w K., przy ul. Z., obejmującej działki gruntu oznaczone w ewidencji gruntów i budynków – obręb P. – numerami: (...) o powierzchni 11,0572 ha, (...) o powierzchni 0,0430 ha i 763/2 o powierzchni 0,0399 ha, stanowiącej własność Wnioskodawców, dla której Sąd Rejonowy w Koninie prowadzi księgę wieczystą nr (...), na następujące działki gruntu:

1) (...) o projektowanej powierzchni 0,0087 ha,

2) (...) o projektowanej powierzchni 0,1314 ha

ze względu na jego niezgodność z uchwałą nr (...) Rady Miasta K. z dnia (...) r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Konina, w części dotyczącej obszaru osiedli S. i Z. ((...); zwanego dalej: "Planem").

W uzasadnieniu organ I instancji – zreferowawszy treść odnośnych postanowień Planu oraz art. 93 ust. 1–3 u.g.n. – wskazał, że oceniając zgodność wstępnego projektu podziału nieruchomości z Planem stwierdził, iż:

1) celem podziału jest wydzielenie z nieruchomości stanowiącej przedmiot podziału działki gruntu 2151, na powiększenie nieruchomości przyległej;

2) dla oceny merytorycznej dopuszczalności podziału nieruchomości, ograniczonej do ustaleń Planu, nie ma znaczenia fakt uzasadnienia potrzeby jej wydzielenia posadowieniem na niej części budynku zlokalizowanego na nieruchomości przyległej;

3) cel podziału nie mieści się w wyjątku od reguły utrzymania istniejących na działki budowlane, na terenie zabudowy mieszkaniowej MN-1, tj. dopuszczalności podziału dużych nieruchomości na działki budowlane pod zabudowę obiektami budowlanymi realizowanymi w zakresie ustalonego przeznaczenia terenu, z wykluczeniem budowy wolnostojących budynków gospodarczych (§ 8 ust. 2 pkt 1 lit. b i c Planu);

4) w odniesieniu do pojęcia: "duże działki" – szerokość frontu nieruchomości objętej podziałem, mierzona długością granicy przylegającej do drogi publicznej (ul. Z.), z której następuje wjazd i wejście na nią, jest mniejsza niż 22 m;

5) wielkość projektowanej działki gruntu (...), a w szczególności: podlegająca ocenie zgodności z ustaleniami Planu szerokość jej frontu (wyznaczona długością granicy podziału), mniejsza niż 22 m, nie pozwala na założenie hipotetycznej możliwości jej zagospodarowania, zgodnie z celem i przeznaczeniem wynikającym z Planu;

6) szerokość frontu projektowanej działki gruntu (...), odpowiadająca szerokości frontu nieruchomości objętej podziałem, jest mniejsza niż 22 m, co podważa realizację ustaleń Planu w tym zakresie.

Na opisane postanowienie Prezydenta Miasta, Wnioskodawcy złożyli zażalenie, wnosząc o zmianę tego postanowienia poprzez pozytywne zaopiniowanie projektu podziału ww. działek, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazali, że intencją podziału nieruchomości nie było utworzenie działki gruntu, która miałaby spełniać walory działki budowlanej z wszelkimi zastrzeżeniami prawnymi dotyczącymi tych działek, tj. szerokości, długości, dostępu do drogi publicznej, a jedynie wyodrębnienie działki, która ma być przedmiotem transakcji kupna-sprzedaży pomiędzy sąsiadującymi właścicielami nieruchomości. W przedmiotowej sprawie pominięto zupełnie przyczynę, dla której nastąpiło wyodrębnienie tej działki, jak również pominięto cele, dla których zlecono geodecie wyodrębnienie tej działki. Zatem zaskarżone postanowienie zostało wydane bez należytego ustalenia stanu faktycznego i prawnego.

Postanowieniem z (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej też jako: "SKO" lub "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu, SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W świetle postanowień Planu znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, określone w nim dla terenów zabudowy mieszkaniowej MN-1 zasady podziału wskazują jednoznacznie na możliwość podziału dużych nieruchomości wyłącznie w celu wydzielenia działek budowlanych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r. poz. 199, z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.p.z.p."), których szerokość frontu nie będzie mniejsza niż 22 m, pod warunkiem zapewnienia im dostępu do drogi publicznej.

Na tym tle SKO w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji w kwestii oceny zgodności wstępnego projektu podziału nieruchomości z Planem. Ponadto podkreśliło, że ocena zgodności podziału nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (w skrócie: "m.p.z.p.") nie może wykraczać poza jego ustalenia, co oznacza, że w jego ramach nie wolno brać pod uwagę ani analizować innych elementów, nie mających związku z tymi ustaleniami, jak choćby te, które – zdaniem Skarżących – niezasadnie zostały pominięte w ramach tej oceny, wypaczając jej wynik, tj. powód wyodrębnienia działki gruntu oznaczonej na wstępnym projekcie podziału numerem 2151 podany w uzasadnieniu wniosku, pozwalający – w ocenie Skarżących – na jej wydzielenie z pominięciem warunków podziału na działki budowlane. W ocenie SKO, organ I instancji dokonał analizy całokształtu materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący uzasadnił rozstrzygnięcie oraz wskazał przesłankę zajęcia negatywnego stanowiska w kwestii podziału nieruchomości, mając na względzie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa zobowiązujące do ustalenia, jakie jest przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym i czy istnieje możliwości wykorzystania powstałych w wyniku podziału działek zgodnie z przeznaczeniem. A skoro propozycja podziału nieruchomości jest niezgodna z założeniami Planu, przedłożony wstępny projekt podziału nieruchomości należało zaopiniować negatywnie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, A. i J. W. zarzucili zaskarżonemu postanowieniu: 1) rażące naruszenie art. 93 ust. 1, 2, 4 i 5 u.g.n. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że projekt poszerzenia działki nr 1115 jest niezgodny z Planem; 2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym i sprzecznym z materiałem dowodowym przyjęciu, że szerokość frontu działki nr 2151 nie pozwala na jej hipotetyczne zagospodarowanie zgodnie z Planem, podczas gdy nieruchomość ta jest już zagospodarowana, a jej podział ma na celu wyłącznie uregulowanie istniejącego stanu faktycznego; 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na dowolnym i sprzecznym z materiałem dowodowym przyjęciu, że podział przedmiotowej nieruchomości ma na celu wyłącznie poszerzenie nieruchomości sąsiedniej, podczas gdy przedmiotowy podział ma na celu uregulowania własności nieruchomości i znajdujących się na nich zabudowań; 4) rażące naruszenie art. 95 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż podział przedmiotowej nieruchomości jest niedopuszczalny, gdyż jest sprzeczny z Planem, podczas gdy ww. przepis pozwala na podział nieruchomości mimo sprzeczności z m.p.z.p., jeżeli ma to na celu realizację roszczeń określonych przepisami co do części nieruchomości; 5) rażące naruszenie art. 7, art. 70 w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Z powołaniem się na te zarzuty Skarżący wnieśli o uchylenie "zaskarżanej decyzji w całości i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji" oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie Skarżących organy obu instancji nie przeanalizowały dokładnie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a w szczególności nie przenalizowały celu, dla jakiego przedmiotowa nieruchomość ma zostać podzielona. Tym celem jest uregulowanie stanu prawnego w zakresie usytuowania budynku (garażu) znajdującego się na przyległej działce oznaczonej numerem (...) oraz częściowo na nieruchomościach stanowiących własność Skarżących. Organy pominęły okoliczność, że przedmiotowe nieruchomości objęte wnioskiem są już zagospodarowane zgodnie z Planem, a podział nieruchomości ma tylko i wyłącznie na celu uregulowanie istniejącego stanu faktycznego i przeniesienie własności części nieruchomości zajętej pod budowę budynku zlokalizowanego na nieruchomości (...) oraz na części nieruchomości oznaczonych numerami ewidencyjnymi (...), (...), (...), a nie dotyczy to hipotetycznego zagospodarowania nieruchomości. Organy administracyjne nie rozpatrzyły przedmiotowego wniosku w kontekście art. 95 u.g.n. Tymczasem wniosek ten ma na celu realizację roszczeń z art. 231 k.c. i w tej sytuacji dopuszczalne jest wydzielenie wnioskowanej części nieruchomości w celu uregulowania stanu prawnego budynku usytuowanego na obu nieruchomościach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. skarżący J.W. podtrzymał wnioski i wywody skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.u.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego postanowienia SKO i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta w przedmiocie negatywnego zaopiniowania wstępnego projektu podziału działki, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienia te nie mogą się ostać w obrocie prawnym. Dokumenty zgromadzone w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych sprawy, jak i twierdzenia zawarte w skardze dają bowiem podstawy do wniosku, że wbrew wymogom wynikającym z przepisów art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. (w postępowaniu zażaleniowym: w związku z art. 140 i art. 144 k.p.a.) organy prowadzące kontrolowane postępowanie podziałowe nie wyjaśniły w sposób dostateczny treści i celu żądania Skarżących zawartego w ich wniosku o podział nieruchomości z (...) r., a w konsekwencji nie ustaliły wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Należy zauważyć, że na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm.) wyróżnić można kilka procedur dokonywania podziału nieruchomości, w zależności od kryterium dopuszczalności podziału, w tym m.in. procedurę wymagającą zachowania zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 93 ust. 1 u.g.n.), zachowania zgodności z decyzją o warunkach zabudowy albo decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 94 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zw. z art. 4 ust. 2 u.p.z.p.), a także procedurę pozwalająca na wydzielenie działki (działek) gruntu niezależnie od ustaleń m.p.z.p. oraz od istnienia i ustaleń ww. decyzji lokalizacyjnych – w okolicznościach wymienionych w art. 95 u.g.n.

Podstawową zasadą wprowadzoną przez art. 93 ust. 1 u.g.n. jest wymóg zgodności projektowanego podziału nieruchomości z ustaleniami m.p.z.p. Przeprowadzanie podziału w sytuacji, gdy nie ma obowiązującego planu miejscowego, uregulowane zostało natomiast w art. 94 u.g.n., zgodnie z którym w takim przypadku – jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia m.p.z.p. – podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli nie jest on sprzeczny z przepisami odrębnymi albo jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z kolei z brzmienia art. 95 u.g.n. wynika, że przepis ten przewiduje zamknięty katalog wyjątków od ww. wymogu zachowania zgodności podziału z ustaleniami m.p.z.p. (art. 93 ust. 1 u.g.n.), względnie odnośnej decyzji lokalizacyjnej tudzież przepisów odrębnych (art. 94 ust. 1 u.g.n.). Potwierdza to art. 93 ust. 4 u.g.n., w treści którego podziały dokonywane dla celów określonych w art. 95 u.g.n. zostały expressis verbis wyłączone z konieczności wstępnej oceny ich zgodności z planem miejscowym albo warunkami określonymi w art. 94 u.g.n. (i z konieczności wydawania w tym zakresie postanowienia opiniującego tę zgodność).

Dla prawidłowego zastosowania konkretnego przepisu ("trybu") dotyczącego podziału geodezyjnego nieruchomości istotne jest w szczególności to, jaka przyczyna legła u podstaw wszczęcia danego postępowania podziałowego. Ustalenie tej okoliczności skutkować może przyjęciem konkretnej podstawy podziału – czego dowodzi treść art. 95 u.g.n., zgodnie z którym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu:

1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków;

2) wydzielenia działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze;

3) wydzielenia części nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy prawa;

4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw;

5) realizacji przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw państwowych lub samorządowych;

6) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej;

6a) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej;

6b) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego;

6c) wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o pozwoleniu na realizację inwestycji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych;

7) wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego;

8) wydzielenia działek gruntu na terenach zamkniętych.

Co do zasady wskazanie takiej przyczyny powinno już znaleźć się we wniosku, o którym mowa w art. 97 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny.

Analiza stanowisk procesowych stron pokazuje, że w rozpoznawanej sprawie spór dotyczył w istocie właśnie tego, jaka przyczyna legła u podstaw wniosku o wszczęcia postępowania podziałowego, i czy ma ona znaczenie dla przebiegu oraz wyniku tego postępowania.

Argumentacja Skarżących, niestety nie do końca precyzyjna i jednoznaczna – zawarta w uzasadnieniu ich wniosku z (...) r. (mówiąca o tym, że wnioskowany podział ma na celu wydzielenie działki pod teren zabudowy budynku zlokalizowanego na działce sąsiedniej, który częściowo został wybudowany także na nieruchomości stanowiącej własność Skarżących) oraz w zażaleniu (wskazująca, że intencją przedmiotowego podziału nieruchomości Skarżących nie było utworzenie działki gruntu, która miałaby spełniać walory działki budowlanej, a jedynie wyodrębnienie działki, która ma być przedmiotem kupna-sprzedaży pomiędzy sąsiadującymi właścicielami nieruchomości) – powinna skłonić organ administracji do podjęcia niezbędnych kroków w celu wyjaśnienia rzeczywistej woli Skarżących i podstawy ich żądania co do podziału przedmiotowej nieruchomości. Uwadze organów obu instancji uszła bowiem najwyraźniej okoliczność, że choć, jak trafnie podkreśliły organy, przyczyna wnioskowanego podziału nie ma znaczenia dla oceny zgodności takiego podziału z planem miejscowym, to jednak może mieć ona istotne znaczenie dla ustalenia właściwego trybu postępowania podziałowego – w szczególności, czy w danym przypadku nie wchodzi w grę podział na podstawie art. 95 u.g.n., tj. niezależnie od ustaleń planu miejscowego. Wypada zauważyć, że w skardze ten przepis został już wyraźnie przez Skarżących przywołany.

Podkreślić należy, że wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści zawartego w nim żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ działań w celu ustalenia rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Powinność organu w tej mierze stanowi refleks bardziej ogólnego obowiązku należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (art. 7 k.p.a.). Postępowaniu wyjaśniającemu w omawianym zakresie powinno towarzyszyć należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw lub obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej mają obowiązek udzielać stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). W przeciwnym razie może dojść do naruszenia przepisów art. 7 i art. 9 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co z kolei powinno stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu (decyzji albo postanowienia). Tak więc dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest zawsze wyjaśnienie rzeczywistej treści żądania strony (po odpowiednim jej pouczeniu, w miarę potrzeby, zgodnie z art. 9 k.p.a.). Dopiero wówczas możliwe staje się bowiem określenie zakresu okoliczności faktycznych relewantnych w danej sprawie, wyczerpujące ich ustalenie oraz pełna analiza tak ustalonego stanu faktycznego, a w konsekwencji wydanie na tej podstawie prawidłowego rozstrzygnięcia. Jedną z zasad postępowania administracyjnego, znajdującą swój wyraz m.in. w art. 12, art. 63 i art. 128 k.p.a., jest odformalizowanie tego postępowania – właśnie m.in. po to, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z rzeczywistą wolą i słusznym interesem strony (art. 7 k.p.a.).

W świetle powyższych zasad nie można przyjąć, że jeżeli żądanie strony zostało zredagowane niedość zrozumiale lub jednoznacznie, to organ administracji publicznej jest władny samodzielnie doprecyzować treść żądania, według własnej oceny. Jest to niedopuszczalne, gdyż może prowadzić do nieuprawnionej modyfikacji żądania wnoszącego podanie, wbrew jego intencji (por. wyroki NSA: z 01.12.2008 r., I OSK 1774/07; z 04.04.2002 r., I SA 2188/00 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie: "CBOSA" – a także wyrok NSA z 11.06.1990 r., I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47).

W ocenie Sądu z taką niepożądaną sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organy obu instancji, pomimo argumentacji zawartej we wniosku oraz w zażaleniu Skarżących, nie podjęły żadnych czynności w celu wyjaśnienia, czy intencją Skarżących i rzeczywistą przyczyną wnioskowanego podziału nie była jedna z sytuacji wskazanych w przepisie art. 95 u.g.n. – w szczególności w jego punktach 2 lub 4 – a w konsekwencji: czy nie należało wdrożyć właściwego dla ww. przepisu trybu postępowania podziałowego. Zamiast tego organy błędnie uznały, że skoro na danym obszarze obowiązuje plan miejscowy, to można ograniczyć się do zbadania zgodności projektowanego podziału z ustaleniami planu, po myśli art. 93 ust. 1 u.g.n., i na takim badaniu poprzestać.

W efekcie doszło do wydania rozstrzygnięcia – postanowienia negatywnie opiniującego wstępny projekt podziału z uwagi na (niesporną w rozpoznawanej sprawie i nie podważaną przez Sąd) niegodność tego projektu z ustaleniami Planu – które w istocie "rozmija się" z rzeczywistymi intencjami, jakie przyświecały składającym przedmiotowy wniosek o podział, oraz nie uwzględnia wszystkich okoliczności faktycznych, które uzasadniały ów wniosek. Dobitnie potwierdza to treść wniesionej do Sądu skargi, w której Skarżący już w sposób jasny i jednoznaczny zarzucili organom administracji błędne ustalenie treści ich żądania, a w konsekwencji wadliwe niezastosowanie przepisu art. 95 u.g.n., który pozwala na podział nieruchomości, jak wskazali: "mimo sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania, jeżeli ma to na celu realizację roszczeń określonych przepisami co do części nieruchomości." W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podział przedmiotowej nieruchomości ma na celu uregulowanie stanu prawnego, poprzez przeniesienie wydzielonej działki na właściciela nieruchomości sąsiedniej, w części zabudowanej budynkiem garażu. Budynek ten obecnie znajduje się na obu działkach. W związku z czym, według Skarżących, wniosek ma na celu realizację roszczeń wynikających z art. 231 k.c. i w tej sytuacji dopuszczalne jest wydzielenie części nieruchomości w celu uregulowania stanu prawnego budynku usytuowanego na obu nieruchomościach.

Niewątpliwie powyższa kwestia nie została przez organy administracji w ogóle wyjaśniona, co oznacza, że doszło do naruszenia przepisów postępowania – zwłaszcza art. 7, art. 8, art. 9, i art. 77 § 1 (w zw. z art. 140 i art. 144) k.p.a. – przy czym, w świetle art. 95 u.g.n., "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. Wszystko to uzasadniało uchylenie przez Sąd obu kwestionowanych postanowień.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie jest władny zastąpić organów administracji w dokonaniu brakujących ustaleń, analiz i ocen, gdyż ustrojową rolą sądu administracyjnego nie jest rozpoznawanie i rozstrzyganie ("załatwianie" w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a.) spraw administracyjnych, lecz – jak wynika z treści art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. – kontrola działalności administracji publicznej, i to zasadniczo tylko pod względem zgodności z prawem. Tym samym nie jest rolą sądu administracyjnego uzupełnianie w jakimkolwiek zakresie aktów podejmowanych przez organy administracji, a w szczególności prowadzenie brakujących analiz, tudzież ustalanie lub przedstawianie "w zastępstwie" tych organów motywów, jakimi kierowały się one przy rozstrzyganiu danej sprawy.

W konsekwencji na obecnym etapie postępowania Sąd nie był władny wiążąco rozstrzygnąć, czy, jak twierdzą Skarżący, w sprawie rzeczywiście istnieją podstawy do zastosowania art. 95 u.g.n., gdyż wymaga to jeszcze dalszych ustaleń i ocen, których organy dotychczas nie poczyniły.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżących koszt wpisu, w wysokości 100 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe uwagi, wskazania i oceny prawne, a w szczególności uzupełni postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym dla dokonania przez ten organ oceny, czy w sprawie wnioskowanego podziału nie powinien znaleźć zastosowania przepis art. 95 u.g.n. Stosownie do wyników tych ustaleń i ocen organ podejmie dalsze właściwe kroki procesowe w ramach prowadzonego postępowania podziałowego. Uwzględni przy tym okoliczność, że postanowienie opiniujące projekt podziału, podejmowane na podstawie art. 93 ust. 4 u.g.n., jest jedynie częścią (etapem) postępowania w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, które tego postępowania nie kończy (por. wyrok NSA z 06.12.2000 r., I SA 1292/00, LEX nr 77631), oraz że w przypadkach wymienionych w art. 95 u.g.n. takiego postanowienie nie wydaje się (por. M. Durzyńska, Podział nieruchomości, Warszawa 2011, s. 113).