Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1341/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły WSA Mirosława Kowalska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

VII SA/Wa 1341/18

Uzasadnienie

Prezydent [...], w imieniu którego działał Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2013 r., poz. [...]), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz.U. z 2015 r., poz. [...] ze zm.), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 złotych oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów [...] ("skarżąca") i [...]).

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ("SKO") decyzją z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst. Jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez [...].

Organ odwoławczy podał, że w niniejszej sprawie ustalono, że dyspozycja usunięcia pojazdu marki [...] została wydana z powodu postoju pojazdu wzdłuż linii ciągłej, co zmuszało innych kierujących do najeżdżania na tę linię oraz tamowało pas ruchu. Z dyspozycji tej o nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2014r. wynikało, że wniesiono o usunięcie pojazdu o godzinie 13:58. O godzinie 14:09 odstąpiono od tej czynności. Jako dowód poniesienia kosztów organ wskazał fakturę z [...] lutego 2014 r. wraz z zestawieniem przedstawioną przez firmę holowniczą. W ocenie organu powstały koszty związane z wezwaniem holownika do usunięcia pojazdu [...].

Kwotę stanowiącą koszty powstałe w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w ocenie organu, naliczono zasadnie, mając na uwadze uchwałę nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...]

Zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, art. 7,77 i 80 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego art. 130a ust. 2a ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2017 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z powodu zaparkowania w miejscu niedozwolonym przy ulicy [...] w [...].

Organ I instancji podał, że do zapłaty tych kosztów w wysokości 478 zł zobowiązani zostali solidarnie [...].

Jako podstawę prawną nałożonego organ obowiązku przywołał art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 128 ze zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014 (Dz. Urzędowy Woj. [...]. z 2013r., poz. [...]). Stosując wskazane przepisy organ I instancji ustalił, że [...] są właścicielami ww. pojazdu oraz, że w dniu 21 stycznia 2014 r. dopuścili się wykroczenia drogowego polegającego na postoju w miejscu w miejscu niedozwolonym.

W związku z tym zdarzeniem doszło także do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu o nr [...]. Dyspozycję wydano w dniu [...] stycznia 2014 r. o godzinie 13:58 i o godzinie 14:04 dyspozycja została przyjęta do wykonania. Cofnięto ją o godzinie 14:09.

W ocenie organu, dyspozycja ta wywołała koszty, a potwierdza to faktura wystawiona przez firmę holującą. W aktach sprawy znajduje się faktura zbiorcza VAT z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] wystawioną przez [...] w [...] wraz z zestawieniem, z którego wynika, że koszty usług holowniczych przedmiotowego pojazdu wyniosły 174,80zł, a holownik przejechał w tym czasie ok. 13 km.

W takich okolicznościach Prezydent [...] ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu w kwocie 478 zł i wskazał, że do zapłaty tych kosztów zobowiązana jest m.in. skarżąca.

Ocena ta została w istocie powtórzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżone decyzje naruszają art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., w związku z art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można bowiem uznać, że przed ich wydaniem przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe i dokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy.

Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

W myśl ust. 2a ww. przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h.

Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Analizując wskazane przepisy przyjąć należy, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu.

Niemniej, analizując i stosując te przepisy, brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych tj. rzeczywistych kosztów.

Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno obejmować m.in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję, to choć została ona cofnięta, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 207/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1255/12).

W niniejszej sprawie organy orzekające nie wyjaśniły czy doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu [...] kwietnia 2014 r. dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu.

Jak wynika z akt sprawy dyspozycja usunięcia pojazdu została wydana w dniu [...] stycznia 2014r. o godzinie 13:58. Odstąpiono od usunięcia pojazdu o godzinie 14:09. Ze zbiorczego zestawienia pojazdów odholowywanych w tym dniu (k.4 akt administracyjnych), pod pozycją 25 i 25 zestawienia widnieją identyczne co do miejsca i ilości przejechanych kilometrów zapisy dotyczące dwóch samochodów, należącego do skarżącej [...]. Oba miały być odholowane z ulicy [...] i do każdego z nich pojazd holowniczy jechał 13 km. Nie jest wiadomym, ponieważ brak jest takich ustaleń w aktach sprawy, czy do każdego z samochodów oddzielnie została wydana dyspozycja, czy też wezwano samochód holowniczy do obu pojazdów w zbliżonym czasie. Ustalenie, że dyspozycja została wydana co do obu samochodów w tym samym czasie, oznacza, że tylko jednemu z nich można byłoby przypisać powstałe koszty odholowania. Szczególnie w przypadku odholowania drugiego z pojazdów.

Wątpliwości budzić może również ilość przejechanych przez pojazd holujący kilometrów. Nawet gdyby przyjąć, że pojazd przejechał 6,5 km w czasie 5 minut (połowa ze wskazanych 13 km), mając na uwadze również konieczność powrotu do bazy, to daje to przeciętną prędkość pojazdu 78 km/h. W warunkach warszawskich nie wydaje się to prawdopodobne z uwagi na światła i spowolnienia ruchu wynikające z dużej liczby pojazdów na drodze.

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony przez organy nie pozwała na udzielenie odpowiedzi czy powstały koszty związane z dyspozycją usunięcia pojazdu marki [...] oraz czy nie zostały one naliczone podwójnie w związku z dyspozycją usunięcia innego pojazdu.

Okoliczności dotyczące wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i przystąpienia do realizacji tej dyspozycji winny być bowiem ustalone bezspornie, a to w sprawie nie miało miejsca, na żadnym etapie.

Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że przyjęcie jedynie zgłoszenia dyspozycji przez firmę świadczącą usługi holownicze samo w sobie już generuje koszty, o których mowa w art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można także podzielić stanowiska, że sam wyjazd holownika z bazy do zrealizowania zleconej usługi jest jednoznaczny z powstaniem kosztów, do pokrycia których jest obowiązany właściciel pojazdu, w stosunku do którego została wydana dyspozycja usunięcia. Może się bowiem tak zdarzyć, że w sytuacji odstąpienia od holowania "zadysponowanego" pojazdu, obecny na miejscu holownik zostaje wykorzystany do odholowania innego pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 274/14). Należy też raz jeszcze wskazać, że ww. przepis art. 130a ust. 2a ustawy obliguje organ do obciążenia kosztami związanymi z dyspozycją usunięcia pojazdu, ale tylko wówczas, gdy dyspozycja spowodowała ich powstanie, co zaś oznacza, iż ustawodawca dopuszcza także sytuację przeciwną. Stąd też, zdaniem Sądu, nie można generalizować i przyjmować, iż samo wydanie dyspozycji wyjazdu z bazy do holowania w celu usunięcia danego pojazdu będzie stanowiło wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia powstania kosztów związanych z odholowaniem danego pojazdu i będzie - niejako "automatycznie" - prowadzić do nałożenia obowiązku ich poniesienia (zwrotu) przez właściciela pojazdu.

Zatem, w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy interwencja usunięcia danego pojazdu została faktycznie podjęta i spowodowała konkretne wydatki . Wątpliwości w tej materii są o tyle uzasadnione, że akta sprawy nie zawierają pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza dotyczącego interwencji wobec samochodu marki [...].

Z tych przyczyn Sąd uznał, iż decyzje wydane w sprawie zapadły z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu, uzupełniając materiał dowodowy i raz jeszcze dokonać jego oceny z uwzględnieniem zasady uregulowanej w art. 80 k.p.a., nie można bowiem wykluczyć sytuacji w której koszty usunięcia pojazdu marki [...] skonsumowały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.