Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 362/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska, Sędziowie NSA Alicja Plucińska-Filipowicz, Joanna Runge-Lissowska /spr./, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. i R. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2004 r. sygn. akt I SA 770/03 w sprawie ze skargi H. i R. T. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4.11.2004 r. sygn. akt I SA 770/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. i R. T. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...].03.2003 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...].03.2000 r. nr [...], odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Konserwatora Zabytków m. st. Warszawy z lipca 1965 r. o wpisaniu do rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...] w Warszawie. Wojewódzki Sąd powołał się na art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), mocą którego ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1.01.2004 r. wiąże w sprawie wojewódzkie sądy administracyjne i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Konserwatora Zabytków z lipca 1965 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26.02.2002 r. sygn. akt I SA 1479/00 uchylił decyzję Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...].06.2000 r. nr [...] (w wyroku NSA podał datę decyzji [...].06.2002 r., ale nie ma wątpliwości, że chodziło o decyzję z daty [...].06.2000 r.), którą organ ten uchylił swoją decyzję z dnia [...].03.2000 r. nr [...] i stwierdził, iż decyzja z lipca 1965 r. została wydana z naruszeniem prawa, ale nie można stwierdzić jej nieważności z powodu upływu 10 lat od dnia jej doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wpisanie kamienicy przy ul. [...] w Warszawie do rejestru zabytków nie naruszyło przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 410, poz. 41) i że pomimo uchybień w zakresie przesłanek art. 156 § 4 kpa, organ nadzoru prawidłowo ocenił decyzję o wpisie stosując przepisy i ich wykładnię obowiązujące w dacie 1.07.1965 r., a także, że mimo niepełnego określenia stron decyzji z lipca 1965 r. decyzja ta nie nosi znamion ciężkiej wadliwości , bowiem taka wada jest nieistotna i usuwalna w trybie rektyfikacji decyzji. Odnosząc te poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego do decyzji Ministra Kultury z dnia [...].03.2003 r. należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie - skonstatował Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzut skargi, iż nie odnaleziony został oryginał decyzji z lipca 1965 r. nie jest trafny, gdyż nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, natomiast co do zarzutu niedoręczenia tej decyzji stronie, to stwierdzić należy, że prawidłowo została ona doręczona Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, który był uprawniony do wystąpienia z wnioskiem o wpis do rejestru zabytków, przy czym okoliczności co do strony postępowania, zgodnie z ww. oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać za wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, a tym bardziej za wadę wymienioną w pkt 2 § 1 tego artykułu – skonkludował Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli R. i H. T. - właściciele nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie – reprezentowani przez radcę prawnego, domagając się uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania i zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego (art. 1 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 107 § 3 kpa) przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na uznaniu, iż uzasadnienie decyzji Ministra Kultury z dnia [...].03.2003 r. mimo, że nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa nie miało wpływu na wynik sprawy w sytuacji, gdy uzasadnienie nie pozwala na ustalenie faktów, które Minister Kultury przy wydawaniu ww. decyzji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, co w rezultacie skutkowało dopuszczenie do obrotu prawnego decyzji wadliwej,

- naruszenie przepisów postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 kpa) polegające na pozostawieniu w obrocie prawnym decyzji Ministra Kultury z dnia [...].03.2003 r., wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zawiera ona przesłanki do jej uchylenia w trybie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa,

- naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na związaniu się przez WSA oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA z dnia 26.02.2002 r. (sygn. akt I SA 1479//00) w stopniu większym niż wynikało to z treści uzasadnienia tego wyroku, skutkujące zaniechaniem dokonywania przez WSA własnych ustaleń co do okoliczności wydania decyzji z lipca 1965 r. (na mocy której kamienica przy ul. [...] w Warszawie została wpisana do rejestru zabytków), iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa,

- naruszeniu art. 99 ww. ustawy, mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na odwoływaniu się do wiążących WSA ocen prawnych zawartych w ww. wyroku NSA , iż decyzja z 1965 r. została skierowana do Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy, które w tamtym czasie działało w imieniu właściciela nieruchomości, mimo iż NSA takiego poglądu nie wyraził,

- naruszenie art. 14 pkt 1 ustawy o ochronie dóbr kultury i muzeach przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, iż Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wpisanie przedmiotowej kamienicy do rejestru zabytków oraz uprawnienia strony w tym postępowaniu, w sytuacji gdy treść wymienionego artykułu w żadnym wypadku nie potwierdza prawa ww. Prezydium do składania wniosku o wpis do rejestru zabytków, a z treści § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków wynika, że decyzję o wpisaniu dobra kultury do rejestru zabytków doręcza się, jako stronie podmiotowi faktycznie władającemu nieruchomością, którym w tym wypadku był Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Warszawa [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postawiono zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, wskazując na art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 107 § 3 kpa, polegające na uznaniu za prawidłową zaskarżoną przez H. i R. T. decyzję zawierającą wady proceduralne. Stwierdzić należy, że art. 1 ww. ustawy o ustroju sądów, nie jest przepisem prawa materialnego, ale procesowego, ustalającym zakres działania sądów administracyjnych i kryterium stosowanej przez nie oceny działalności administracji publicznej. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie stanowi podstawę skargi kasacyjnej, przewidzianej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa" i zgodnie z tym przepisem przytoczenie tej podstawy będzie polegało na wskazaniu konkretnego przepisu prawa materialnego, mającego w sprawie zastosowanie. Wobec tego, iż Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu postawiono zarzut, o którym mowa w cyt. art. 174 pkt 1 a przytoczono przepis prawa procesowego, przy czym wskazany art. 107 § 3 kpa jest również przepisem o takich charakterze, zarzut ten należy uznać za całkowicie chybiony.

To samo dotyczy zarzutu naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa – polegające na pozostawieniu w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Art. 174 pkt 2 ppsa jako podstawę skargi kasacyjnej przewiduje naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowe przytoczenie tej podstawy będzie polegało na podaniu przepisów postępowania, które stosował wojewódzki sąd administracyjny. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie normują postępowania przed sądami administracyjnymi, w świetle przepisów tego aktu sądy te jedynie oceniają działania organów administracji. Na marginesie należy wyjaśnić, że decyzja jest wydana z rażącym naruszeniem prawa, o ile zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, zaś wady, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa mogą być podstawą wznowienie postępowania, ale nie są rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Jeśli idzie o zarzuty naruszenia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprowadzające się w istocie do tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyszedł poza ocenę prawną wydaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26.02.2002 r. sygn. akt I SA 1479/00, to nie można się z nimi zgodzić.

W wyroku z dnia 26.02.2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził wyraźnie, że, pomimo uchybień w zakresie ustaleń odnośnie przesłanek zastosowania art. 156 § 1 pkt 4 kpa, organ nadzoru prawidłowo ocenił decyzję, stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania decyzji z lipca 1965 r. i że decyzja o wpisie do rejestru zabytków nie narusza prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 41). Wobec tego nie dopatrzył się, aby decyzja ta była dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. rażąco naruszała prawo stanowiące materialną podstawę jej wydania.

Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się też co do przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Sąd ten rozpoznawał skargę na decyzję organu nadzoru, który stwierdził, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...] w Warszawie została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie doręczona właściwej stronie postępowania, zatem obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Niedoręczenie decyzji z lipca 1965 r. właściwej stronie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nie posiadające znamion ciężkiej wadliwości, zatem takich, które prowadziłyby do stwierdzenia nieważności decyzji, lub stwierdzenia, że wydana ona została z naruszeniem prawa. Organ nadzoru dopatrzył się wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, jednak Naczelny Sąd Administracyjny decyzję tę uchylił, uznając uchybienie co do doręczenia decyzji za wadę nieistotną. Tak też odczytał wyrok Sądu Minister Kultury i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i zgodzić się trzeba, że było to trafne. Nie można zatem zarzucić zaskarżonemu wyrokowi, że zapadł niezgodnie z oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego, a tym samym, iż naruszył art. 99 cyt. ustawy – Przepisy wprowadzające.

Wobec tego, że z mocy cyt. wyżej art. 99 Wojewódzki Sąd Administracyjny był związany oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego i do niej się zastosował, zarzut naruszenia art. 14 pkt 1 cyt. wyżej ustawy o ochronie dóbr kultury i muzeach już z tego punktu widzenia jest bezprzedmiotowy, a nadto także bezzasadny.

Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie, na podstawie art. 184 ppsa.