Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1969/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 3 § 2 pkt 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 3 pkt 7a, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 1b, art. 30 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 25
journal: Dz.U. 2020 poz 471
law: Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
article: § 242 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędziowie WSA Tomasz Grossmann (spr.) WSA Maciej Busz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2020 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania A. P. – utrzymał w mocy decyzję P. I. N. B. dla p. z [...] sierpnia 2020 r. (znak: [...]) w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę zabudowy klatki schodowej.

Zaskarżona decyzja WWINB zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Pismem z [...] września 2019 r. H. K. (dalej jako "wnioskodawczyni") zwróciła się do P. I. N. B. dla p. (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") o sprawdzenie legalności zabudowy klatki schodowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dwulokalowym na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości C., gmina K..

Podczas kontroli przeprowadzonej [...] lutego 2020 r. stwierdzono, że na ww. nieruchomości zlokalizowany jest budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej, w którym znajdują się dwa wyodrębnione lokale mieszkalne: lokal nr [...] położony na parterze budynku, stanowiący własność H. K. i H. K., oraz lokal nr [...] położony na pierwszym piętrze, stanowiący własność A. P. (zwanej tez dalej "inwestorką" lub "skarżącą"). W sierpniu 2019 r. właścicielka lokalu nr [...] wykonała roboty budowlane polegające na zabudowaniu klatki schodowej prowadzącej do lokalu za pomocą ścian murowanych z bloczków betonu komórkowego na zaprawie cementowo-wapiennej wraz z montażem stolarki drzwiowej (drzwi oszklone o wymiarach [...] cm). Powstały w ten sposób korytarzyk prowadzący do drzwi zewnętrznych lokalu na parterze posiada szerokość [...] m. Ustalono także, że około grudnia 2016 r. została zamontowana stolarka okienna na klatce schodowej (te roboty nie są objęte przedmiotowym postępowaniem). Protokół z ww. kontroli został sporządzony przez pracowników PINB i podpisany przez A. P. bez uwag.

Pismem z [...] marca 2020 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zgodności z przepisami prawa przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego w zabudowie bliźniaczej położonego przy ul. [...] w miejscowości C., gmina K., działka nr ewid. [...].

Postanowieniem z [...] marca 2020 r., wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1336; dalej w skrócie "p.b."), PINB zobowiązał inwestorkę do przedłożenia zgody wszystkich współwłaścicieli budynku mieszkalnego na wykonanie robót budowlanych polegających na zabudowaniu klatki schodowej wraz z montażem stolarki drzwiowej.

Pismem z [...] marca 2020 r. H. i H. K. nie wyrazili zgody na wykonanie przez inwestorkę przedmiotowych robót w części wspólnej budynku, którą stanowi klatka schodowa.

Pismem z [...] lipca 2020 r. inwestorka wniosła o zawieszenie postępowania, z uwagi na złożony przez nią tego samego dnia wniosek o przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego wykonanych robót.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2020 r., PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 p.b. nakazał inwestorce doprowadzenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego w zabudowie bliźniaczej położonego w m. C. , gmina K., działka nr ewid. [...], do poprzedniego stanu poprzez rozbiórkę zabudowy klatki schodowej wraz z drzwiami wejściowymi. W uzasadnieniu stwierdził m.in., że wykonane roboty spełniają definicję przebudowy z art. 3 pkt 7a p.b., zaś z art. 30 ust. 1 pkt 2b wynika obowiązek zgłoszenia zamiaru wykonania robót staroście, czego inwestorka nie dopełniła. Brak jest podstaw do zastosowania art. 48 i 49 p.b., bowiem wykonane roboty nie stanowią budowy. Następnie organ I instancji przytoczył treść art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 7 p.b. i odniósł się do poglądów doktryny i orzecznictwa w tym zakresie. Końcowo zaznaczył, że wobec pisma wnioskodawczyni z [...] września 2019 r. wynika jednoznacznie, że inwestorka nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do części wspólnych budynku w rozumieniu art. 3 pkt 11 p.b. Ponadto wydzielenie klatki schodowej za pomocą ścian murowanych spowodowało zmniejszenie szerokości drogi komunikacyjnej do drzwi wejściowych do lokalu nr [...] do ok. [...] m, co narusza § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej: "rozporządzenie MI"). Wniosek skarżącej z [...] lipca 2020 r. o zawieszenie postępowania wobec wniosku o legalizację robót nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wniosek o legalizację robót jest rozpatrywany w ramach tego postępowania, z uwagi na tożsamość przedmiotu.

Od opisanej decyzji PINB inwestorka, reprezentowana przez r.pr. P. Z., wniosła odwołanie, wskazując, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem.

Pismem procesowym z [...] października 2020 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącej na okoliczności i fakty otrzymania ustnej zgody od współwłaścicieli oraz spełnienia warunków technicznych zabudowy klatki schodowej, a nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów oraz zasądzenie kosztów. Decyzji PINB zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niedokonanie dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, błędne uznanie i przyjęcie, że zabudowa klatki schodowej wymaga rozbiórki oraz inwestycja nie odpowiada warunkom technicznym, a nadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji. Uzasadniając ww. zarzuty i wnioski, pełnomocnik skarżącej wskazał, że dokonano niewłaściwego pomiaru szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej, stąd uzasadniony jest wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Wskutek dokonanej zabudowy nie doszło do zmiany parametrów części wspólnej czy jej przeznaczenia. Skarżąca uzyskała ustną zgodę państwa Klimasek na zabudowę klatki schodowej, którzy wnieśli zastrzeżenia po rozpoczęciu robót. Pełnomocnik nie zgodził się, że wniosek o legalizację wykonanych robót jest rozpatrywany w ramach tego samego postępowania – strona została pozbawiona możliwości przedłożenia dokumentacji i dowiedzenia stanu faktycznego, co byłoby możliwe w ramach procedury legalizacyjnej. Dokonana zmiana jest niewielka w zakresie układu ścian działowych wewnątrz budynku. Zabudowa nie utrudnia dostępu do części wspólnej.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2020 r. WWINB utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję PINB. W uzasadnieniu – przytoczywszy treść art. 3 pkt 6, 7a i 8, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 2 pkt 1b, art. 30 ust. 1 pkt 2b, art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 7 p.b. – organ II instancji zaznaczył, że roboty budowlane wykonane przez skarżącą zostały dokonane nie tylko bez wymaganego prawem zgłoszenia, ale także bez uzyskania wymaganej zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, co pociąga za sobą konieczność przeprowadzenia postępowania naprawczego z art. 50-51 p.b. Wobec braku zgody współwłaścicieli nie jest możliwe zalegalizowanie wykonanych robót budowlanych. Przedmiotowa przebudowa spowodowała zmniejszenie szerokości drogi komunikacyjnej prowadzącej do lokalu nr [...] do szerokości ok. [...] m, co narusza § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia MI. Pomiar dokonany przez PINB został zapisany w protokole i podpisany bez zastrzeżeń przez skarżącą, zatem zarzut dotyczący błędnych pomiarów należy uznać za nieuzasadniony. Decyzja organu I instancji, w tym jej adresat, jest prawidłowa. Złożenie odrębnego wniosku o legalizację przedmiotowych robót nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania, ponieważ możliwość legalizacji wykonanych robót rozpatrywana była w ramach tego postępowania, lecz warunki umożliwiające legalizację wykonanych prac nie zostały spełnione.

Skargę na opisaną decyzję WWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła A. P., reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, który – zarzuciwszy naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 50 i 51 p.b. w oparciu o przedstawiony stan faktyczny, poprzez uznanie, że nie jest dopuszczalne przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie ww. przepisów w celu doprowadzenia samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem z uwagi na rzekomy brak tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości.

II. przepisów postępowania:

1. art. 7 oraz 77 k.p.a. przez niedokonanie dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, błędne uznanie i przyjęcie, że zabudowa klatki schodowej wymaga rozbiórki, a także że przedmiotowa zabudowa nie odpowiada warunkom technicznym mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie,

2. art. 80 k.p.a. przez nierozważenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie i nieprzeprowadzenie dodatkowych ustaleń mogących służyć ustaleniu i prawidłowej ocenie stanu faktycznego,

3. przez błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji,

4. art. 8 k.p.a. przez naruszenie zasady obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu

– wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, a także o wstrzymanie wykonalności decyzji PINB oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i dołączonych do skargi. W uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty, powtarzając zasadniczo tezy odwołania. W szczególności podkreślił, że współwłaściciele budynku wyrazili ustną zgodę na dokonanie prac. Ponadto zakwestionował konieczność uzyskania pozwolenia na budowę i stwierdził, że pozbawiono skarżącą prawa do przedłożenia dokumentacji i dowiedzenia stanu faktycznego. Nie uwzględniono wniosku o zawieszenie postępowania i rozpatrzono wniosek o legalizację robót w ramach tego postępowania.

W odpowiedzi na skargę, WWINB wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z [...] lutego 2021 r. uczestnicy postępowania, H. i H. K., oświadczyli, że twierdzenie, jakoby wyrazili ustną czy jakąkolwiek inną zgodę na wykonanie przez skarżącą zabudowy klatki schodowej jest nieprawdziwe. Jednocześnie podtrzymali stanowisko, że obecna forma zabudowy jest dla nich nie do przyjęcia i że w pełni zgadzają się z decyzją PINB.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.).

Przystępując do rozpoznania skargi w tym trybie, Sad miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim określonym w skardze przedmiotem zaskarżenia oraz rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonawszy tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Inspektor Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2020 r. (znak: [...]) – utrzymującej w mocy decyzję P. I. N. B. dla p. z [...] sierpnia 2020 r. (znak: [...]) w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę zabudowy klatki schodowej –Sąd nie dopatrzył się przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy obu instancji – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni podstawą faktyczną dalszych rozważań.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333; w skrócie "p.b."), w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r., kiedy to weszła w życie obszerna i gruntowna nowelizacja Prawa budowlanego dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471). Zgodnie bowiem z art. 25 ww. ustawy zmieniającej, do spraw uregulowanych ustawą Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.

Podstawowe znacznie w kontrolowanej sprawie ma właściwa kwalifikacja prawna robót budowlanych wykonanych przez A. P. w sierpniu 2019 r., które – jak ustalono w trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB, w obecności inwestorki, w dniu [...] lutego 2020 r. – polegały na zabudowaniu klatki schodowej prowadzącej do lokalu za pomocą ścian murowanych z bloczków betonu komórkowego na zaprawie cementowo-wapiennej wraz z montażem stolarki drzwiowej (drzwi oszklone o wymiarach [...] cm) i skutkowały m.in. powstaniem korytarzyka prowadzącego do drzwi zewnętrznych lokalu na parterze (nr [...]) o szerokości [...] m (k. 13 akt adm. organ. I inst.).

Odnosząc się od razu w tym miejscu do zarzutu strony skarżącej dotyczącego niewłaściwego wykonania, w toku ww. kontroli, pomiaru szerokości owego "korytarzyka" (de iure: poziomej drogi ewakuacyjnej), należy podkreślić, że – jak trafnie zauważył WWINB – pomiaru tego dokonano w obecności inwestorki, która bez uwag podpisała protokół kontroli zawierający kontestowany obecnie wynik pomiaru. Mając na względzie powyższe oraz fakt, że pomiaru dokonywali wyspecjalizowani pracownicy organu nadzoru budowlanego – a ponadto zauważając, że strona skarżąca ograniczyła się do prostej negacji prawidłowości wykonania pomiaru, bez jednoczesnego podania, ile według niej wynosi faktycznie szerokość odnośnej drogi ewakuacyjnej (a zwłaszcza, czy posiada ona wymagany przepisami minimalny wymiar) – należy stwierdzić, że omawiany zarzut jawi się jako całkowicie bezpodstawny i motywowany najprawdopodobniej wyłącznie względami taktyki procesowej. Z tych wszystkich powodów nie zasługuje on, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.

Wracając do kwalifikacji prawnej wykonanych robót, Sąd podziela ocenę organów obu instancji, że w tym przypadku doszło do "przebudowy" budynku, pod którym to pojęciem rozumie się "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji" (zob. art. 3 pkt 7a p.b.). Niewątpliwie bowiem wykonane roboty budowlane – w wyniku których doszło m.in. do powstania zabudowanego korytarza prowadzącego do drzwi zewnętrznych lokalu usytuowanego na piętrze i "korytarzyka" do lokalu na parterze – skutkowały co najmniej zmianą parametrów użytkowych przedmiotowego budynku.

Wypada zauważyć, że strona skarżąca nie kwestionuje w skardze prawidłowości kwalifikacji prawnej wykonanych robót jako "przebudowy" w technicznoprawnym znaczeniu. Jedynie podnosi, że "dokonywana zabudowa nie stanowiła zmiany istotnej, dla której wymagane byłoby prawne zgłoszenie".

Z tym ostatnim stanowiskiem nie można się zgodzić.

Zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 in principio p.b.). Z obowiązku uzyskania takiego pozwolenia zostało zwolnione m.in. wykonywanie robót budowlanych polegających na "przebudowie przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi ona do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków" (art. 29 ust. 2 pkt 1b p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania robót, tj. w sierpniu 2019 r.).

W kontrolowanej sprawie organy trafnie zakwalifikowały wykonane roboty budowlane jako przebudowę, o której mowa w cytowanym art. 29 ust. 2 pkt 1b p.b., gdyż wykonanie tych robót nie skutkowało wprawdzie zwiększeniem dotychczasowego obszaru oddziaływania przedmiotowego budynku, ale stanowiło ingerencję w dotychczasowy układ jego przegród zewnętrznych. Albowiem roboty te, wbrew twierdzeniom skargi, nie polegały na "zmianie układu ścian działowych" – wszak takie ściany wznosi się wewnątrz pomieszczeń – lecz na wydzieleniu z dotychczas otwartej (niezabudowanej) klatki schodowej zamkniętego korytarza, a więc w istocie na wzniesieniu nowej przegrody zewnętrznej oddzielającej ów korytarz od pozostałej, nadal otwartej (niezabudowanej) części klatki schodowej.

W myśl obowiązującego w dacie wykonywania inkryminowanych robót (tj. w sierpniu 2019 r.) przepisu art. 30 ust. 1 pkt 2 (a nie pkt "2b", jak błędnie podały organy obu instancji) p.b., wykonywanie robót budowlanych, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 1b p.b. wymagało zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.

Jest poza sporem, że inwestorka takiego zgłoszenia nie dokonała, stąd zasadnie organ I instancji wszczął tzw. procedurę naprawczą, opisaną w art. 50–51 p.b. Jest to procedura zaliczana do grupy szeroko rozumianych procedur legalizacyjnych, służących sanowaniu tzw. samowoli budowlanych, czyli ich doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem. W ramach tej procedury w pierwszej kolejności bada się możliwość zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, tj. pozostawienia ich rezultatów w dotychczasowym kształcie, ewentualnie ze zmianami niezbędnymi do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem. Dopiero stwierdzenie braku możliwości zalegalizowania rezultatu wykonanych nielegalnie robót budowlanych skutkuje orzeczeniem nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 in fine p.b.

Z taką sytuacją mieliśmy od czynienia w kontrolowanej sprawie.

Dlatego jako chybiony, a wręcz niezrozumiały, należy ocenić zarzut, że "w niniejszej sprawie Skarżąca została pozbawiona możliwości przedłożenia stosownej dokumentacji oraz dowiedzenia stanu faktycznego, ze względu na wprowadzenie nieprawidłowej procedury legislacyjnej [chodziło tu zapewne o procedurę "legalizacyjną" – uw. Sądu] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego". Organy zbadały możliwość zalegalizowania dokonanej zabudowy klatki schodowej i zasadnie doszły do przekonania, że jest to niemożliwe, i to z dwóch powodów:

i) skarżąca nie wykazała swego prawa do dysponowania nieruchomością (tu: częścią wspólną budynku jednorodzinnego, w postaci jego klatki schodowej) na cele budowlane;

ii) powstała zabudowa klatki schodowej narusza dyspozycję § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm., w skrócie: "rozporządzenie MI").

Ad (i) Organy prawidłowo uznały, że dla zalegalizowania w trybie art. 50-51 p.b. samowolnie wykonanych robót niezbędne jest legitymowanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wskazuje się, że nie ma podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 p.b. wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. A ponieważ dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi co do zasady czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, to w odniesieniu do nieruchomości, która – tak jak w rozpoznawanej sprawie – objęta jest współwłasnością, wylegitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza konieczność przedstawienia przez inwestora zgody pozostałych współwłaścicieli, bądź zastępującego taka zgodę orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z 18.07.2018 r., II OSK 2066/16, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie inwestorka uzyskania ani posiadania takiej zgody nie wykazała. Przeciwnie, pozostali współwłaściciele przedmiotowego budynku, H. i H. K., wyraźnie zaprzeczyli, aby zgodę na dokonaną przez inwestorkę zabudowę klatki schodowej kiedykolwiek i w jakiejkolwiek formie wyrazili, a ponadto oświadczyli, że nadal powstałej zabudowy nie akceptują. Odmienne twierdzenie skarżącej – o uprzednim uzyskaniu przez nią ustnej zgody ww. współwłaścicieli na wykonanie przedmiotowych robót – jawi się jako gołosłowne, gdyż nie zostało w jakikolwiek sposób udowodnione, ani nawet uprawdopodobnione. Poza tym jest poza sporem, że aktualnie skarżąca wymaganą zgodą pozostałych współwłaścicieli budynku na pewno się nie legitymuje, co już uniemożliwia zalegalizowanie wykonanych robót.

Ad (ii) W myśl § 242 ust. 1 i 2 rozporządzenia MI:

"1. Szerokość poziomych dróg ewakuacyjnych należy obliczać proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać jednocześnie na danej kondygnacji budynku, przyjmując co najmniej 0,6 m na 100 osób, lecz nie mniej niż 1,4 m.

2. Dopuszcza się zmniejszenie szerokości poziomej drogi ewakuacyjnej do 1,2 m, jeżeli jest ona przeznaczona do ewakuacji nie więcej niż 20 osób."

W kontrolowanej sprawie zostało niewadliwie ustalone, że powstały w wyniku wykonanej zabudowy klatki schodowej korytarzyk prowadzący do drzwi zewnętrznych lokalu na parterze (należącego do państwa Klimas) wynosi [...] m. Zarazem jest poza sporem, że ów korytarzyk spełnia funkcję "poziomej drogi ewakuacyjnej" w rozumieniu § 242 ust. 2 rozporządzenia MI. A ponieważ nie zachowuje on określonej w tym przepisie, minimalnej szerokości zastrzeżonej dla takiej drogi ([...] m), to tym samym brak jest możliwości zalegalizowania wykonanych robót, z uwagi na ww. niezgodność z przepisami o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

Na marginesie wypada zauważyć, że występowanie ww. niezgodności z przepisami technicznobudowlanymi przesądza o zasadności przeprowadzenia przedmiotowego postępowania w trybie art. 50-51 p.b. nawet w przypadku, gdyby uznać, że – jak twierdzi skarżąca – wykonanie inkryminowanych robót nie wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zgodnie bowiem z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 03 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16 (ONSAiWSA 2017/1/2): "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine".

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.