Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 401/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 10 ust. 1, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
article: par. 2 ust. 1 pkt 3 i 4, par. 4, par. 38 ust. 10, par. 50 ust. 1, par. 58
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Dnia 21 września 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2022 roku sprawy ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 roku nr 118/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Radomsku z dnia 27 maja 2021 roku, numer 0090-2021-004541; 2. zasądza od Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi na rzecz skarżącego B. D. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 kwietnia 2022 r., nr 118/2022, wydaną na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 - dalej: k.p.a.), art. 10 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 10, art. 21, art. 29 ust. 1 pkt 1, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 5 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1371 - dalej: Ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 2 pkt 2, § 18, § 38 ust. 10, § 50 ust. 1, ust. 3, § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1312 - dalej: Rozporządzenie) w zw. z § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. - dalej: Rozporządzenie z 2009 r.), § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., Nr 39 poz. 211), § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014., poz. 1493), art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 23 grudnia 2006 r., Nr L 368, str. 15 - dalej: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1974/2006), Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Radomsku nr 0090-2021-004541 z 27 maja 2021 r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

B.D. 07.05.2014 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014, w którym ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Strona zadeklarowała w wariancie 2.3 (trwałe użytki zielone - dla których zakończono okres przestawiania) - 7 działek rolnych od A do G, o łącznej powierzchni 75,31 ha, w wariancie 3.1.1 (ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach) - 7 działek rolnych od A do G, o łącznej powierzchni 75,31 ha oraz w wariancie 2.9 (uprawy sadownicze i jagodowe - dla których zakończono okres przestawiania) - 3 działki rolne H, I oraz J o łącznej powierzchni 36,27 ha. W związku z powyższym, powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana do płatności rolnośrodowiskowej wynosiła 111,58 ha.

W dniach od 28.10.2014 r. do 04.11.2014 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W toku czynności kontrolnych ustalono przedeklarowanie powierzchni działek: B, C, D, H, I i J oraz nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew na działkach H, I i J, jak również stwierdzono, że rolnik: nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej (kod błędu: 01), nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie wypasu bydła (kod błędu: 03), oraz nie zachował na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych (kod błędu: 06). W wyniku inspekcji poszczególnych działek stwierdzono ponadto nie spełnienie normy N.04.1 - brak wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub brak wypasu zwierząt. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie pełnomocnika strony – M.R. z dnia 04.11.2014 r. o treści: "(...) Bydło znajdujące się na działkach w obrębie [...] w dniu kontroli nie należą do nas i są wypasane nielegalnie, mimo naszych sprzeciwów i bez naszego pozwolenia. W gospodarstwie nie prowadzi się chowu zwierząt i nie ma zarejestrowanych zwierząt."

W dniu 02.01.2015 r. do Łódzkiego Oddziału Regionalnego wpłynęły zastrzeżenia strony do raportów z kontroli na miejscu. Strona podkreśliła, że stwierdzone podczas kontroli zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej nie miało miejsca. Wszystkie zgłoszone do dopłat łąki trwałe zostały wykoszone w terminie wskazanym przepisami. Również wszystkie zakupione drzewa jabłoni pochodziły od producenta ekologicznego i były zgodne z wymogami w zakresie wysokości i obwodu pnia. Zostało to potwierdzone także wynikami kontroli przeprowadzonymi przez Jednostkę Certyfikującą.

W dniu 21.01.2015 r. strona dołączyła do akt sprawy opinię geodezyjną dotyczącą nieruchomości położonych w T. i C.

W piśmie z 11.02.2015 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ŁOR odnosząc się do zastrzeżeń strony wskazał, że dokonał korekty zapisów w raporcie z czynności kontrolnych nr 214/OR05/00000205/14 polegającej na wykreśleniu kodu nieprawidłowości 01, jednocześnie stwierdził, iż zasadnie został zastosowany kod 03. Ponadto podtrzymał ustalenia dokonane w toku kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności.

W piśmie z dnia 24.02.2015 r. pełnomocnik strony złożył do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR oświadczenie o odmowie podpisania raportu z czynności kontrolnych. Podkreślił, iż nie zgadza się ze stwierdzeniami zawartymi w raportach z czynności kontrolnych, wskazując, że nie jest prawdą zaniechanie działalności rolniczej od około 2 lat na skontrolowanych działkach. Pełnomocnik wniósł o przesłuchanie wskazanych świadków na okoliczność prowadzenia działalności rolniczej przez stronę oraz wypasania krów na terenie działki E bez jego zgody przez innych rolników, a także geodety U.B. celem odebrania oświadczenia co do wykonanej opinii. Ponadto do akt sprawy zostały dołączone: wezwania strony skierowane do Z.P. i T.K. z dnia 30.04.2013 r. oraz dokument dostawy 59/14 ze szkółki ekologicznej.

W dniu 15.04.2015 r. pełnomocnik strony złożył wniosek dowodowy - 3 opinie prywatne wykonane na zlecenie B.D.: opinii w sprawie: zaniechania wykonywania działalności rolniczej od około 2 lat (2013-2014) na terenach kontrolowanych należących do B.D., zam. [...], [...] D. nr producenta rolnego: [...], Działki ewidencyjne [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...], powiat [...], 3-obręb [...] w gminie [...] powiatu [...] z dnia 04-04-2015 r., opinii na temat wpływu zabiegów na stan łąk na działkach o nr ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb [...], gmina [...], oraz działki nr [...] w obrębie [...] w gminie [...], opinii - ekspertyzy z dnia 02.04.2015 r.

Pismem z dnia 21.05.2015 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu poinformował stronę o uwzględnieniu w części zastrzeżeń strony zawartych w podaniu z dnia 24.02.2015 r. i przeprowadzeniu ponownej kontroli na miejscu w dniach 15 - 24.04.2015 roku, w zakresie działek, w odniesieniu do których podczas pierwszej kontroli stwierdzono w całości lub części brak użytkowania rolniczego oraz sadów niespełniających wymogów określonych w Załączniku nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

W piśmie z dnia 01.06.2015 r. pełnomocnik strony poinformował o odmowie podpisania raportów z czynności kontrolnych przekazanych pismem z 21.05.2015 r. jednocześnie podkreślając, iż strona nie zgadza się z ustaleniami dokonanymi w toku kontroli na miejscu. Ponadto, ponowił wnioski dowodowe zgłoszone podaniu z dnia 24.02.2015 r.

Pismem z dnia 17.06.2015 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu poinformował stronę o kolejnej korekcie zapisów w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności.

W dniu 29.06.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr 0090-2015-002307 o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

W dniu 30.10.2015 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr 595/15 o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 30.12.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał do złożenia wyjaśnień w charakterze świadków: U.B., J.F., T.J., F.T., W.C., R.M.

W dniu 26.07.2016 r. Kierownik BP wydał decyzję nr 0090-2016-009342 o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

W dniu 13.03.2017 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr 138/17 o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Po ponownej analizie sprawy obszarowej oraz ONW w pismach z dnia 06.12.2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał do złożenia wyjaśnień w charakterze świadków: J.F., T.J. oraz F.T. W dniu 11.01.2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku od pełnomocnika strony wpłynęło pismo, w którym wniesiono o przesłuchanie również M.R. W dniu 18.01.2017 r. pełnomocnik strony złożył wniosek o cofnięcie przesłuchania świadków: J.F., T.J. oraz F.T. W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku przyjął w dniu 18.01.2017 r. wyłącznie zeznania M.R. M.R. zeznała: "nie brałam udziału w pomiarze działek wykonywanym przez kontrolerów, poinformowali mnie telefonicznie o dokonaniu pomiarów i poprosili o dokumenty. Z raportu pokontrolnego dowiedziałam się, że na części działek stwierdzono, że nie były koszone. Ja podtrzymuję, że wszystkie działki były koszone (...). Jeśli chodzi o drzewka, to dosadzaliśmy i to nawet więcej, żeby mieć spełnione warunki obsady, sprawdzałam również, czy dosadzone drzewka się przyjęły. Zdaję sobie sprawę, że w pobliżu jest las, mogło dojść do zniszczenia przez zwierzynę (...). ,,(...)Odnośnie stwierdzonego wypasu krów na łąkach - kosiliśmy te łąki w czerwcu - lipcu. Żadnych krów wówczas tam nie było. Przed koszeniem były tam wypasane krowy. Kiedy to stwierdziliśmy, to powiadomiliśmy na piśmie rolników o tym, że nie mają prawa wypasać zwierząt na tych łąkach. Ustawiliśmy tabliczki, że to jest teren prywatny, że jest monitorowany. Podejrzewam, że widząc zakończone koszenie okoliczni rolnicy stwierdzili, że teraz nie będzie nikogo codziennie i wrócili do wypasania krów na naszych łąkach. Nie ma możliwości, żeby terenu 80 ha codziennie stale pilnować. Tym bardziej, że nie spodziewaliśmy się, że ktoś będzie w listopadzie wypasał krowy na łące. Od koszenia do kontroli nie byłam na tych łąkach. Były wykoszone wszystkie oprócz takich, gdzie był teren podmokły. Nie wiem jakie to były mniej więcej powierzchnie i numery działek ewidencyjnych. To jest jeden kompleks łąk i nie znam ich dokładnych granic. Mam świadomość, że pewne różnice mogą wystąpić w tych powierzchniach, co do wykoszenia lub nie. To co mamy przyznane w decyzjach o dopłatach obszarowej i ONW nie jest już przez nas kwestionowane. Chodzi nam jednak o to, że nie zgadzamy się z odmową płatności rolnośrodowiskowej."

W dniu 12.06.2017 r. przesłuchano świadków: W.C., F.T., T.J. w obecności pełnomocnika strony.

W dniu 11.07.2017 r. Kierownik BP wydał decyzję nr 0090-2017-011843 o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

W dniu 18.01.2018 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego wydał decyzję nr 20/18 o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego, w piśmie z dnia 12.03.2018 r. Biuro Powiatowe ARiMR w Radomsku wystąpiło do Biura Kontroli na Miejscu ŁOR o wskazanie przesłanek, uzasadniających zastosowanie kodu L013 dla działki rolnej E. W odpowiedzi na niniejsze zapytanie, w piśmie z dnia 03.04.2018 r. Kierownik Biura Kontroli na Miejscu Łódzkiego Oddziału Regionalnego wyjaśnił, iż po ponownej analizie raportu nr 214/OR05/0000205/14 stwierdzono, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo i w jej wyniku dla działki E zastosowano kod L013. Poza tym stwierdzono w dniu kontroli ogrodzenie działki E pastuchem elektrycznym na powierzchni 7 ha i przeprowadzenie wypasu bydłem w ilości 15 sztuk w terminie niezgodnym z rozporządzeniem w ramach działania Programu Rolnośrodowiskowego. W dalszej części pisma wskazano, iż brak zapisów w rejestrze działań agrotechnicznych, dotyczących stwierdzonego wypasu oraz braku planu wypasu skutkował zastosowaniem kodu 03 w pkt. C w Wymogach Wspólnych i wpis w Uwagach na str. 10 "ad. C-Brak planu wypasu dla działki E użytkowanej jako łąka kośno-pastwiskowa. Brak zapisów w rejestrze dotyczących wypasu".

W dniu 26.04.2018 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w Radomsku przeprowadzono przesłuchanie świadków – Z.P. i T.K., którego przedmiotem było ustalenie bezprawnego wypasania bydła na łąkach pana B.D.

W dniu 07.11.2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku wydał decyzję nr 0090-2018-012399 o odmowie przyznania B.D. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

Dnia 23.01.2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wydał decyzję nr 23/2019 o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ze względu na brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego.

W dniu 09-05-2019 r. Kierownik BP wydał decyzję nr 0090-2019-005032 o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

W dniu 06.02.2020 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 39/2020 o uchyleniu zaskarżonej decyzji nr 0090-2019-005032 z dnia 09.05.2019 r. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku w dniu 26.02.2020 r. wystosował pismo do Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR z prośbą o weryfikację przez Biuro Kontroli na Miejscu wyników z kontroli na miejscu w gospodarstwie strony (nr dok. 214/OR05/0000205/14 oraz 214/OR05/0000293/12) w zakresie zastosowania kodu 03 stwierdzonego podczas kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 28.10.2014 r. - 04.11.2014 r. z działania program Rolnośrodowiskowy, natomiast nieużytego przez Kontrolerów tego wydziału w dniach 20.11.2012 r. - 12.12.2012 r., mimo stwierdzenia wypasu bydła na działce strony. W dniu 07.04.2020 r. Biuro Kontroli na Miejscu udzieliło odpowiedzi na ww. pismo, w którym stwierdzono, iż czynności kontrolne w 2012 r. jak i w 2014 r. zostały przeprowadzone w oparciu o instrukcje realizacji kontroli w zakresie Programu rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013, a wówczas w każdej kampanii obowiązywała ich inna wersja.

W dniu 08.07.2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku wydał decyzję nr 0090-2020-006257 o odmowie przyznania B.D. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

W dniu 28.07.2020 r., z zachowaniem ustawowego terminu, strona reprezentowana przez pełnomocnika adw. G.K. złożyła odwołanie od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego w Radomsku. Do odwołania zostało załączone zawiadomienie o terminie rozprawy apelacyjnej w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim IV Wydziale Karnym Odwoławczym w dniu 07.08.2020 r. - w sprawie obwinionych o nielegalny wypas bydła A.K. i Z.P. W treści odwołania pełnomocnik strony wskazał, że po wydaniu rozstrzygnięcia złoży do akt sprawy wyroki obu instancji wraz z uzasadnieniami oraz odpowiednimi wnioskami dowodowymi w zakresie nielegalnego wypasu bydła na nieruchomościach rolnych skarżącego. W dniu 14.09.2020 r. wpłynął wniosek dowodowy do odwołania od decyzji nr 0090-2020-006257 o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej wraz z załącznikami: odpisem wyroku Sądu Okręgowego w P., IV Wydziału Karnego Odwoławczego z dnia 07.08.2020 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem.

W dniu 30.10.2020 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr 433/2020 o uchyleniu skarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 27.05.2021 r. Kierownik BP wydał decyzję o odmowie przyznania B.D. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014.

W dniu 17.06.2021 r., strona złożyła odwołanie, podnosząc, iż nie zgadza się z odmową przyznania płatności. Wnosi o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z jednoczesnym wskazaniem, iż niewydanie decyzji uwzględniającej stanowisko organu wyższego stopnia może rodzić skutki odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 417 k.c. oraz z tytułu przewlekłości postępowania prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku od roku 2014, a więc przez blisko 7 lat.

W treści odwołania pełnomocnik strony zarzucił organowi I instancji, że ten wydając ww. decyzję naruszył art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Radomsku wydanego w sprawie o sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. akt [...] i uznanie, że nie zachodziły przesłanki zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci nielegalnego wypasania bydła na łąkach B.D. Do odwołania pełnomocnik dołączył odpis wyroku SR w R.u z 24.02.2020 r., sygn. akt [...] oraz kopię wyroku SO w P.z dnia 07.08.2020 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniami. W aktach sprawy znajduje się również wyrok nakazowy SR w R. z dnia 07.02.2019 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik strony zarzucił organowi I instancji naruszenie § 38 ust. 10 w zw. z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że strona nie prowadziła rejestru działalności rolnośrodowiskowej w sposób określony w przepisach, w szczególności nie zawarła w nich danych w zakresie planu wypasu i zapisów wypasu a także ustalenie, że sposób prowadzenia dokumentacji przez stronę nie pozwala na uznanie, iż jest to rejestr działalności rolnośrodowiskowej spełniający wszystkie wymogi, co skutkowało odmową przyznania płatności w sytuacji, gdy B.D. prowadził dokumentacje z należytą starannością. Ponadto, pełnomocnik strony podniósł zarzuty dotyczące wystąpienia siły wyższej wskutek podtopień działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], naruszenia art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 2 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia dowodów w zakresie przyczyn braku koszenia, tj. obecności bobrów oraz ciągów wodnych i podmokłego terenu, co uniemożliwiało realizację koszenia, na co wskazują zeznania świadków: M. R., J. F., F. T., T. J., W. C., U. B.; naruszenie art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy rolnik wykazał, że nieprawidłowości w zakresie terminów koszenia jak i zgłoszonej powierzchni działek nie wynikają z jego winy, co potwierdzają zeznania ww. świadków oraz pomiar powierzchni działek przez uprawnionego geodetę, które to pomiary były podane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Po zapoznaniu się z aktami sprawy organ odwoławczy wskazał w zaskarżonej decyzji, że przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie z 27.05.2021 r. o odmowie przyznania B.D. płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok, wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Radomsku. Organ odwoławczy podkreślił, iż uwzględniając wyniki kontroli na miejscu, organ I instancji stwierdził szereg nieprawidłowości, jednak z uwagi na nieprawidłowość o kodzie 03 (rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej), odmówił stronie przyznania żądanej płatności do wszystkich deklarowanych pakietów, tj.: pakietu 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania), 2.9 Uprawy i sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o sposobie użytkowania kośnym.

Organ II instancji mając na uwadze zarzuty podniesione w odwołaniu, wskazał, że w pierwszej kolejności winna zostać zbadana kwestia prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, w tym wypasów zwierząt, ponieważ kod 03 jest zastosowany ze względu na naruszenie wymogów ogólnych, dotyczących całej płatności. Organ powołał następnie treść art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, art. 29 ust. 1 pkt 1 dot. zasad przyznawania płatności rolnośrodowiskowych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu sprzed zmiany przepisów wprowadzonej Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Dyrektor ŁOR ARiMR wskazał dalej na przepisy dotyczące zasad przeprowadzania kontroli na miejscu, tj. art. 30 ust. 1 Ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, art. 31 ust. 5 Ustawy, § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014., poz. 1493), art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 w zw. z art. 13 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 zw. z art. 15 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, § 4, a także § 38 ust. 10 Rozporządzenia, zgodnie z którym: "Jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku".

Organ II instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 strona zadeklarowała, m. in. działkę rolną "E" JPO TUZ PRS łąka trwała, sposób użytkowania kośny, o powierzchni 18,57 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. Z akt sprawy oraz z danych dostępnych organowi z urzędu (ZSZiK, Plan działalności rolnośrodowiskowej) wynika, że w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika w dniach 28.10 - 04.11.2014 r. rolnik posiadał Plan ale bez wykazu wypasu dla działek deklarowanych do pakietu 3.1.1. Brak było również zapisów w rejestrze, dotyczących wypasu. W toku kontroli na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego przeprowadzonej w dniach od 28.10.2014 r. do 04.11.2014 r., stwierdzono przeprowadzenie wypasu bydłem w ilości 15 sztuk na części działki rolnej E o powierzchni 7 ha ogrodzonej pastuchem elektrycznym. Wypas przeprowadzony był w terminie niezgodnym z Rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, gdyż wypasanie w sezonie pastwiskowym trwa wyłącznie w okresie od 1 maja do 15 października. W polu "Uwagi" na str. 14 korekty raportu PRS zapisano: "Brak planu wypasu dla działki E użytkowanej jako kośno-pastwiskowa. Brak zapisów w rejestrze dotyczących wypasu. " Na str. 24 raportu w polu Uwagi: "Stwierdzono w dniu kontroli ogrodzenie działki E pastuchem elektrycznym na powierzchni 7 ha i przeprowadzenie wypasu bydłem w ilości 5 szt. w terminie niezgodnym z rozporządzeniem w ramach działania PRS. Wykonano dokumentację fotograficzną (fot. 44, 47). Brak planu wypasu. Brak zapisów w rejestrze dotyczących wypasu. Wysokość trawy w dniu kontroli 25 cm - powyższa uwaga dotyczy ustaleń z kontroli w dniach 28.10.2014 r. - 04.11.2014 r." Wykonano dokumentację fotograficzną, nr 47. Stanowiło to finalnie (po korektach raportu - por. pismo BKM z dnia 11.02.2015 r.) podstawę do zastosowania przez inspektorów terenowych kodów nieprawidłowości 03, L013, L19, E4.

Po rozpatrzeniu zastrzeżeń B.D. do raportów z kontroli na miejscu w piśmie BKM05-68061-214-01/BL/15 z dnia 11.02.2015 r. Kierownik BKM wyjaśnił, m.in., że: "Biuro Kontroli na Miejscu potwierdza prawidłowość zastosowania w Raporcie kodu nieprawidłowości 03, ponieważ uznaje się wymóg za niespełniony w pkt C "Formularza kontroli wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów i wariantów", jeśli podczas kontroli inspektor stwierdzi, że rolnik nie prowadzi Rejestru wypasu dla trwałych użytków zielonych (TUZ) deklarowanych w ramach pakietów: 3, 4, 5, użytkowanych w sposób kośno-pastwiskowy łub pastwiskowy. Podczas kontroli na miejscu w dniu 29.10.2014 r. w gospodarstwie B.D. na działce rolnej "E" inspektorzy BKM zastali wypas krów oraz stwierdzili ogrodzenie "pastuchem elektrycznym" na powierzchni 7 ha. Powyższe spostrzeżenia i okoliczności zastane w terenie pozwoliły jednoznacznie określić sposób użytkowania przedmiotowej działki rolnej, co zostało odnotowane w Raporcie z czynności kontrolnych. Przy uwzględnieniu wpisu do Rejestru działań rolnośrodowiskowych o wykonaniu koszenia i zbioru biomasy w dniach 05.07.-12.07.2014 r. ustalono, iż działka jest użytkowana w sposób kośno-pastwiskowy.

Organ odwoławczy wskazał, że w odnośnym przypadku na działce rolnej "E" wnioskodawca nie przestrzegał terminu wypasu określonego w ww. Rozporządzeniu, w związku z czym inspektorzy zastosowali kod L013. W wyniku weryfikacji pokontrolnej dodatkowo z powyższego tytułu dopisano kod E4 dla działki rolnej "E" w punkcie C formularza kontroli "Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku użytkowania "kośno-pastwiskowego działki rolnej (gdy działka deklarowana jest w ramach Pakietu 2 i Pakietu 3). Kod E4 oznacza Brak koszenia lub wypasu, koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie.

Dyrektor ŁOR ARiMR zauważył, że sytuacja powyżej opisana - wypas bydła - miała już miejsce w 2012 r. (por. zdjęcie z kontroli z dnia 21.11.2012 r., nr raportu 21/OR05/0000293/12). Z treści pisma Biura Kontroli na Miejscu BKM05-68061.214.1.2020.MB z dnia 07.04.2020 r. wynika, że w 2012 r. zapis o nielegalnym wypasie został zamieszczony w Raporcie z czynności kontrolnych nr dok. 214/OR05/0000293/12 w uwagach do działek rolnych i wynikało to z zapisów ówcześnie obowiązującej Instrukcji realizacji kontroli w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 wersja 1.7 w Formularzu kontroli wymogów wspólnych dla wymogu w pkt C "Rolnik prowadzi rejestr działalności rolnośrodowiskowej"', zaznaczenie na "NIE" i wstawienie kodu 03 następowało w sytuacji: Inspektor uznaje wymóg za niespełniony, jeśli stwierdzi, że rolnik w dniu kontroli: - nie prowadzi Rejestru w odniesieniu do całego gospodarstwa w zakresie działań agrotechnicznych łub/i stosowania środków ochrony roślin (tzn. nie wypełnia odpowiednich pół w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie); - nie prowadzi Rejestru w zakresie działań agrotechnicznych lub/i stosowania środków ochrony roślin w odniesieniu do niektórych Pakietów/pakietu lub/i wariantów/wariantu (tzn. nie wypełnia odpowiednich pół w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie).

Analogicznie sytuacja wyglądała w czasie kontroli na miejscu 2014 r. z tą różnicą, że zapis Instrukcji realizacji kontroli w zakresie Programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 wersja 1.9 został uściślony i dla wymogu w pkt C brzmi on następująco: "Inspektor uznaje wymóg za niespełniony, jeśli stwierdzi, że rolnik w dniu kontroli: - nie prowadzi Rejestru w odniesieniu do całego gospodarstwa w zakresie działań agrotechnicznych łub/i stosowania środków ochrony roślin (tzn. nie wypełnia odpowiednich pól w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie); - nie prowadzi Rejestru w zakresie działań agrotechnicznych łub/i stosowania środków ochrony roślin w odniesieniu do niektórych Pakietów/pakietu lub/i w wariantów/wariantu (tzn. nie wypełnia odpowiednich pól w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie); - nie prowadzi Rejestru wypasu dla TUZ deklarowanych w ramach pakietów: 3, 4, 5 użytkowanych w sposób kośno -pastwiskowy lub pastwiskowy".

Dyrektor ŁOR ARiMR stwierdził, że z treści powołanych przez pełnomocnika strony wyroków karnych wynika, że obwinieni A.K. i Z.P. wypasali zwierzęta w dniu 14.11.2018 r., nie wynika z nich natomiast, że obwinieni wypasali zwierzęta cztery lata wcześniej, tj. w 2014 r. W ocenie organu odwoławczego dowody te dotyczą roku 2018, nie są zatem miarodajne dla sprawy o przyznanie płatności na 2014. Z tego względu należy im odmówić mocy dowodowej. Wskazał, że nie można oczywiście wykluczyć, że ww. osoby wypasały bydło także w 2014 r., niemniej jednak ww. dowody przedstawione przez pełnomocnika strony, nie potwierdzają tego. Okoliczności wypasania zwierząt w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2014 r. nie potwierdzają również zeznania T.K. i Z.P. z dnia 26.04.2018 r. złożone wtoku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji. Organ wskazał, że M.R. przesłuchana w dniu 18.01.2017 r. w charakterze świadka zeznała że sporna działka była wykorzystywana w sposób kośno-pastwiskowy także wiosną 2014 r. "(...)Odnośnie stwierdzonego wypasu krów na łąkach - kosiliśmy te łąki w czerwcu - lipcu. Żadnych krów wówczas tam nie było. Przed koszeniem były tam wypasane krowy. Kiedy to stwierdziliśmy, to powiadomiliśmy na piśmie rolników o tym, że nie mają prawa wypasać zwierząt na tych łąkach. Ustawiliśmy tabliczki, że to jest teren prywatny, że test monitorowany. Podejrzewam, że widząc zakończone koszenie okoliczni rolnicy stwierdzili, że teraz nie będzie nikogo codziennie i wrócili do wypasania krów na naszych łąkach. Nie ma możliwości, żeby terenu 80 ha codziennie stale pilnować. Tym bardziej, że nie spodziewaliśmy się, że ktoś będzie w listopadzie wypasał krowy na łące. Od koszenia do kontroli nie byłam na tych łąkach. (...) ". Dowód z zeznań M.R. jednoznacznie potwierdza, że strona i ówczesny pełnomocnik strony – M.R., mając wiedzę na temat sposobu użytkowania działki w sposób kośno-pastwiskowy, zaniechała obowiązku powiadomienia o tym fakcie Agencji oraz nie wprowadziła wymaganych informacji w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej.

Organ odwoławczy podkreślił, iż stoi na stanowisku, że sposób użytkowania TUZ, jako kośny bądź kośno-pastwiskowy bądź pastwiskowy oznacza faktyczny sposób użytkowania TUZ. Jeśli zatem deklarowany we wniosku i w Planie działalności rolnośrodowiskowej sposób użytkowania działki (kośny) uległ zmianie (nawet jeśli zmiana użytkowania nastąpiła wbrew woli wnioskodawcy), wówczas informacja o wypasie bydła, powinna znaleźć odzwierciedlenie w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Ze zgromadzonych dowodów (zeznań świadków, raportu z kontroli na miejscu) wynika, że wypas był prowadzony na działce rolnej E, tak wiosną, jak i jesienią 2014 r. Na marginesie organ II instancji dodał, że wypas stwierdzony był również w 2012 r. (kontrola na miejscu PRŚ, nr raportu 21/OR05/0000293/12), w 2018 r. (np. wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 07.02.2019 r, sygn. akt [...]). Z tego względu nie można wykluczyć, że wypas odbywał się częściej, czy nawet stale, także poza okresem wypasu określonym przez ustawodawcę. Wobec tego Dyrektor ŁOR ARiMR uznał, że przyjąć należy, że działka rolna E deklarowana w 2014 r. jako TUZ kośny, faktycznie użytkowana była, przynajmniej przed jej wykoszeniem wiosną 2014 r., jak i w dniu kontroli, która została przeprowadzona jesienią 2014 r., jako TUZ kośno-pastwiskowy.

Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że nie negując okoliczności, że wypas nastąpił wbrew woli właściciela, to dla zachowania prawa do płatności, należało dochować aktów staranności w postaci odzwierciedlenia wystąpienia takiego zdarzenia (wypasu bydła) w Rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, w tabeli B. W toku kontroli pełnomocnik przedstawił rejestr działalności rolnośrodowiskowej obejmujący wyłącznie rejestr działań agrotechnicznych - tabela A. Brak jest natomiast wpisu dotyczącego wypasu bydła - tabela B. Zgodnie z instrukcją wypełnienia Rejestru działalności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) w tabeli A "Rejestr działań agrotechnicznych" należy na bieżąco wskazywać wszystkie wykonywane zabiegi agrotechniczne np. siew, koszenie, orka, bronowanie oraz stosowanie nawozów i środków ochrony roślin. Informacje dotyczące prowadzonego wypasu zwierząt należy umieszczać w tabeli B "Wykaz wypasów zwierząt". Obowiązek prowadzenia Rejestru przez beneficjenta programu rolnośrodowiskowego wynika § 4 ust 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwój Wsi z dnia 25 lutego 2009 r. Zgodnie z ww. Instrukcją w Rejestrze wypasów w tabeli B należy na bieżąco oraz w kolejności chronologicznej wskazywać informacje dotyczące wypasu zwierząt realizowanego na działkach rolnych lub ich częściach.

Organ wskazał dalej, że pełnomocnicy strony konsekwentnie utrzymywali, że wypas bydła w 2014 r. odbywał się wbrew woli strony. Nie kwestionowali natomiast stwierdzonego faktu, że faktycznie miał on miejsce. Ponadto, Z.P. zeznał, że w 2014 r. otrzymał powiadomienie, że nie wolno wypasać bydła na gruntach należących do B.D. Z kolei M.R. zeznała, że w 2014 r. pisemnie powiadomiono rolników, że nie mają prawa wypasać zwierząt na tych łąkach oraz ustawiono tablice informujące, że jest to teren prywatny i monitorowany. Organ odwoławczy ponownie zaznaczył, iż nie kwestionuje tego, że wypas odbywał się wbrew woli strony. Wskazał jednak, że składając wniosek o przyznanie płatności strona oświadczyła, że znane jej są zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej oraz zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie organów ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności objętych wnioskiem oraz o każdej zmianie, która nastąpi od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności - w szczególności, gdy zmiana ta dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej (rubryka IX wniosku). Organ odwoławczy stwierdził, że strona/pełnomocnik nie zgłaszali Kierownikowi BP ARiMR w Radomsku, że na spornej działce przeprowadzony został wypas bydła przed jej koszeniem w dniu 05.07.2014 r. Ponadto, z fotografii działki wykonanych w dniu kontroli na miejscu nie wynika, aby na działce znajdowały się tablice informujące o zakazie wypasu i monitorowaniu terenu. W toku postępowania pełnomocnik strony nie dostarczył także nagrań z monitoringu, który rzekomo znajdował się na działce. W tej sytuacji nie można wykluczyć, że wypas bydła był prowadzony tak przed, jak i po koszeniu działki. Z pewnością zaś był on prowadzony na powierzchni 7 ha po terminie wypasu przewidzianym w Rozporządzeniu, co wprost potwierdza raport z kontroli na miejscu. Brak jest dowodów potwierdzających tezę przeciwną. W związku z powyższym stwierdzić należy, że nawet jeśli przyjąć, że strona nie wyrażała zgody na wypas bydła przez osoby trzecie, wówczas poza działaniami zapobiegającymi tego rodzaju zdarzeniom w przyszłości, powinna o nielegalnym fakcie wypasu powiadomić ARiMR. Nie dopełniając tego obowiązku strona godziła się na konsekwencje zastosowania kar związanych z nieprzestrzeganiem przepisów określających warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowych. W ocenie organu odwoławczego bezsporne jest, że na działce rolnej E w 2014 r. wypas bydła był prowadzony, a skoro tak, to informacje na ten temat powinny być zamieszczone w Rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, w tabeli B, stosownie do brzmienia § 4 ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia. Skutkiem braku prowadzenia rejestru w tej części, stosownie do brzmienia § 38 ust. 10 Rozporządzenia jest odmowa płatności rolnośrodowiskowej za dany rok do wszystkich pakietów. Skoro podczas kontroli, a następnie w toku postępowania administracyjnego, stwierdzono, że w dniu kontroli brakowało wpisów w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej w zakresie wypasu bydła (w tabeli B), to uprawniony jest pogląd, że rolnik nie zrealizował przyjętego zobowiązania.

W związku z kolejnym zarzutem podniesionym w odwołaniu, a dotyczącym nielegalnego wypasania bydła na gruntach B.D., organ odwoławczy wskazał, że kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach: art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, § 45 Rozporządzenia. Cytując następnie treść wskazanych przepisów organ stwierdził, że w analizowanym stanie faktycznym strona nie złożyła stosownego oświadczenia wraz z dokumentacją w terminie 10 dni od dnia wypasu (dotyczy zarówno wypasu wiosną, jak i jesienią 2014 r.).

Organ odnosząc do kolejnych zarzutów pełnomocnika strony wskazał, że postępowanie faktycznie toczy się od 2014 r., jednak przyczyny długotrwałości postępowania administracyjnego związane były z postępowaniem wyjaśniającym, prowadzonym głównie na wniosek pełnomocnika strony. Wobec powyższego podniesiony zarzut organ uznał za niezasadny.

Ze względu na podnoszone w treści odwołania zarzuty dotyczące nie uwzględnienia wystąpienia siły wyższej wskutek podtopień działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a zatem pozostałych nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej organ II instancji powołując treść § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia PRŚ, art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, § 18 Rozporządzenia PRŚ wskazał, że we wniosku producent zadeklarował: w ramach wariantu 3.1.1 oraz wariantu 2.3 działki rolne: A, B, C, D, E, F i G, a w ramach wariantu

2.9 działki rolne: H, I, J.

Po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni ww. działek rolnych, powierzchnia deklarowana w ramach wariantu 3.1.1 oraz wariantu 2.3 wynosi 75,31 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosi 71,64 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną wynosi 3,67 ha, co stanowi zawyżenie w wysokości 5,13%. Powierzchnia deklarowana w ramach wariantu 2.9 wynosi 36,27 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wynosi 33,86 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną wynosi 2,41 ha, co stanowi zawyżenie w wysokości 7,12%.

Organ II instancji wskazał dalej na treść art. 16 ust. 3, ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 i zaznaczył, że z brzmienia cyt. przepisu wynika, iż płatności do poszczególnych pakietów/wariantów należy pomniejszyć o dwukrotność stwierdzonej różnicy pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną. Jak wskazano w piśmie BKM05-68061-214-01/BL/15 z dnia 11.02.2015 r. inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu po zapoznaniu się z zarzutami do ustaleń kontrolnych przekazywanymi do BKM pismem z dnia 31.12.2014 r. oraz korespondencją z dnia 21.01.2015 r. stanowiącą opinię geodezyjną w celu uzupełnienia zastrzeżeń oświadczyli, iż do pomiaru zakwalifikowali obszar wykorzystywany rolniczo, zgodnie z przebiegiem granic uprawy w terenie w dniu kontroli. Nie uwzględnili powierzchni gruntów, na których stwierdzono obszary niekwalifikujące się do płatności. Oceny tych gruntów dokonano w oparciu o występującą roślinność na każdej z działek. Stwierdzone nieprawidłowości zostały udokumentowane wykonaniem licznych fotografii oraz zapisami w raporcie w polu uwagi i zastosowaniem odpowiednich kodów nieprawidłowości. Wyniki pomiarów zawarte w opinii geodezyjnej wykonanej przez geodetę wg wskazań M.R. odnoszą się do sytuacji na gruncie na dzień 08.01.2015 r. i 12.01.2015 r. Natomiast kontrola na miejscu została przeprowadzona przez BKM w dniach 28.10.2014 r. - 04.11.2014 r., gdzie dokumentacja fotograficzna wykonana na dzień kontroli na przedmiotowych działkach rolnych potwierdza występowanie obszarów niewykorzystywanych rolniczo.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów, iż wszystkie drzewka jabłoni zostały zakupione od producenta ekologicznego i były zgodne z wymogami w zakresie wysokości i obwodu pnia co zostało potwierdzone przez JC, wyjaśnił, iż podczas kontroli inspektorzy nie zakwestionowali dokumentacji i jakości drzewek w dniu ich zakupu lecz oceni faktyczny stan drzewek na dzień kontroli w celu weryfikacji wymogu utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w tabeli załącznika nr 3 do Rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 262). Stan drzewek został udokumentowany na fotografiach a liczba spełniających wymagania pakietu ekologicznego została wpisana w Raport z czynności kontrolnych 214/OR05/0000205/14. Jednostka Certyfikująca w swoim Raporcie zawarła informację o rodzaju i ilości materiału nasadzeniowego, jego przeznaczeniu oraz miejscu zakupu wraz z danymi dotyczącymi certyfikatu podmiotu sprzedającego. Istotą kontroli realizowanej przez Jednostkę Certyfikującą jest atestacja, a jej celem jest sprawdzenie, czy cały proces wytwarzania i przygotowania produktu - od producenta do konsumenta - spełnia kryteria ekologicznej produkcji żywności.

Organ II instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie strona nie skorzystała również z uprawnienia wynikającego z art. 73 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Z treści wskazanego przepisu wynika, iż w sytuacji, gdy rolnik poinformował organ na piśmie, że wniosek jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, wówczas informacje przez niego podane powodują, że wniosek jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji. W ocenie organu odwoławczego w analizowanym stanie faktycznym brak jest podstaw do odstąpienia od zastosowania kary administracyjnej na podstawie ww. przepisu.

Dyrektor ŁOR ARiMR odnosząc się dalej do nieprawidłowości w zakresie wymogów wzajemnej zgodności oraz powołując treść § 2 ust. 1 pkt 3, pkt 4, § 3 Rozporządzenia PRŚ, § 1 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010 r., Nr 39 poz. 211), wskazał, że w toku kontroli w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności stwierdzono naruszenie norm N.03.1, N.04.1. Organ przedstawił następnie niezgodności opisane w raporcie z rekontroli wymogów wzajemnej zgodności przeprowadzonej w dniach 15.04.2015 r. - 24.04.2015 r. w stosunku do kontroli przeprowadzonej w dniach 23.07.2014 r. - 14.11.2014 r., nr dokumentu 9005-00000025699/14.

- N.03.1 - Kod oznacza, że stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie.

- N.04.1 - Kod oznacza, że stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach i pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

Organ odwoławczy wskazał, że w korekcie raportu z kontroli realizacji zobowiązania PRS, na str. 20 w polu Uwagi z kontroli w dniach 15.04.2015 r. -24.04.2015 r. inspektorzy terenowi wskazali "Działki A, B, C, G - stwierdzono brak koszenia w 2014 r. do dnia kontroli na całej powierzchni działek. Działka D - stwierdzono brak koszenia w 2014 r. do dnia kontroli na powierzchni 22,92 działki rolnej." Na str. 23 ww. raportu w polu uwagi wskazano "Działka A, B, C, G - brak koszenia na całej powierzchni. Działka D - powierzchnia niekoszenia 22,92 ha, obwód 2291 m. Wysokość trawy w dniu kontroli około 40 cm." Organ stwierdził, że ww. nieprawidłowości mają charakter powtarzających się nieprawidłowości. Zostały stwierdzone także 2012 r. oraz 2013 r. W dniach 14-16.10.2013 r. inspektorzy Biura Kontroli na Miejscu zweryfikowali realizację działań naprawczych przez rolnika w przypadku odstąpienia od nałożenia sankcji 100 euro. W toku kontroli stwierdzono, że rolnik nie zrealizował działań naprawczych (karta 2 i 3 raportu z kontroli sprawdzającej przeprowadzonej w dniach 14-16.10.2013 r.).

Organ powołując przy tym brzmienie art. 70 ust. 6, ust. 8 art. 71 ust. 1, art. 72, ust. 5, art. 54 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 wskazał, że kod 03 Rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej na działce E - sankcja 100% (opisany w pkt 1 uzasadnienia decyzji, stanowi podstawę odmowy płatności), kod E1 - nieodpowiednie przeznaczenie plonu (dla zobowiązań podjętych przed 15.03.2014 r.), stwierdzono na działkach: A, B, C, D, G - zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia, sankcja wynosi 40% płatności rolnośrodowiskowej w części dotyczącej danego wariantu, kod E4 - brak koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie na działkach: A, B, C, D, E, G - zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia sankcja 100% płatności rolnośrodowiskowej. Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) kod E2 - Materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań na działkach: H, I, J - sankcja 100% płatności rolnośrodowiskowej. Uprawiane drzewa i krzewy (materiał szkółkarski) nie spełniają wymogów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.), kod E7 - Nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (granica błędu do 5% minimalnej obsady) na działkach: H, I, J - sankcja 100% płatności rolnośrodowiskowej. Rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., nr 33, poz. 262 ze zm.). Zgodnie z załącznikiem nr 3 do ww. Rozporządzenia - minimalna obsada drzew - jabłoni domowej wynosi 125 szt.

W korekcie raportu z kontroli realizacji zobowiązania PRŚ zapisano, że na działkach H, I, J jest sad NOW (nieowocujący). Działka H - minimalna obsada przy uwzględnieniu 5% tolerancji wynosi 18,35 max 119 szt. = 2183 szt.; Stwierdzono 273 szt. spełniające kryteria oraz 1007 szt. jabłoni nie spełniających wymogów. Działka I - minimalna obsada przy uwzględnieniu 5% tolerancji wynosi 7,64 ha x 119 szt. = 909 szt.; Stwierdzono 207 szt. spełniające kryteria oraz 664 szt. jabłoni nie spełniających wymogów. Działka J - minimalna obsada przy uwzględnieniu 5% tolerancji wynosi 7,87 ha x 119 szt. = 936 szt.; Stwierdzono 192 szt. spełniające kryteria oraz 980 szt. jabłoni nie spełniających wymogów.

Organ odwoławczy wskazał, iż w ramach Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - wariant 3.1.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach kontrolujący stwierdzili:

- Kod L7 - niewykoszenie całej powierzchni działki rolnej na działkach: A, B, C, G - co zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia niewykoszenie skutkuje nałożeniem sankcji w wysokości 100% płatności rolnośrodowiskowej.

- Kod L013 - wypasanie w nieodpowiednim terminie na działce rolnej E - co zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia skutkuje nałożeniem sankcji w wysokości 100% płatności rolnośrodowiskowej.

- Kod L19 - pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym na działkach: D, E - co zgodnie z załącznikiem nr 7 do Rozporządzenia skutkuje nałożeniem sankcji w wysokości 50% płatności rolnośrodowiskowej.

Podsumowując, Dyrektot ŁOR ARiMR uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie odmowy przyznania płatności z uwagi na stwierdzoną w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2014 r. nieprawidłowość o kodzie 03 (rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej). Przemawia za tym treść zeznania M.R. Dowód ten, obok raportu z kontroli na miejscu w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, potwierdza, że strona posiadała wiedzę na temat kośno-pastwiskowego sposobu użytkowania działki ale zaniechała powiadomienia o tym fakcie Agencji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, pełnomocnik B.D. zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie nr 118/2022 w całości, zarzucając decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj:

a) art. 64 ust. 2 pkt d rozporządzenia Paramentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy nieprawidłowości jakie zostały ustalone w wyniku kontroli przez organ I instancji nie są wynikiem umyślnego działania producenta rolnego, które miałoby doprowadzić do zaniedbania z jego strony skutkującego odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej;

b) § 38 ust. 10 w 2w. z § 4 ust 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, ze B.D. nie prowadził rejestru działalności rolnośrodowiskowej w sposób określony w przepisach w szczególności nie zawarł w nim danych w zakresie planu wypasu i zapisów wypasu a także ustalenie, że sposób prowadzenia dokumentacji przez B.D. nie pozwala na uznanie, iż jest to rejestr działalności rolnośrodowiskowej spełniający wszystkie wymogi, a w konsekwencji odmowa przyznania płatności w sytuacji, gdy B.D. prowadził dokumentację z zachowaniem należytej staranności,

c) art. 47 ust. 2 rozporządzenia komisji WE nr 1974/2006 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że strona nie udowodniła by wystąpienia podtopień na jej gruntach stanowiło siłę wyższą, czy też nadzwyczajną okoliczność, w sytuacji gdy dowody w postaci zeznań świadków, strony a także opinii geodety świadczą, iż działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] leżą na terenach podmokłych, występują tam cieki wodne, siedlisko bobrów, a także tereny zadrzewione bądź zakrzaczone, uniemożliwiające skoszenie łąk, a tym samym zachodzi siła wyższa lub nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu skarżonego przepisu,

d) art. 126 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że jedynym dowodem szkód wyrządzonych przez bobry na działkach skarżącego, a w konsekwencji niemożność ich skoszenia jest protokół oględzin i oszacowania szkód sporządzony przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska;

e) art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy rolnik wykazał, iż nieprawidłowości w zakresie terminów koszenia jak i zgłoszonej powierzchni działek nie wynikają z jego winy, co potwierdzają zeznania świadków M.R., J.F., F.T., T.J., W.C. i U.B. oraz pomiar powierzchni działek przez uprawnionego geodetę, które to pomiary były podane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego w postaci wyroku Sądu Rejonowego w R. wydanego w sprawie o sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w P. w sprawie o sygn. akt [...] i uznanie, że nie zachodziły przesłanki zaistnienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w postaci nielegalnego wypasania bydła na łąkach B.D. w sytuacji, gdy z treści uzasadnienia powyższych wyroków wynika wprost powyższa okoliczność, a sam fakt uznania przez Sąd, iż obwinieni działali nieumyślnie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

b) art. 80 kpa w zw. Z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów oraz brak wyczerpującego rozpatrzenia dowodów w zakresie:

• nielegalnego wypasu krów na nieruchomościach rolnych skarżącego i uznanie, że to skarżący wypasał swoje bydło, co stoi w sprzeczności w zakresie kontroli na miejscu przeprowadzanej w 2012 roku, zeznaniami świadków oraz B.D.;

• przyczyn braku koszenia tj. obecności bobrów oraz ciągów wodnych i podmokłego terenu, co uniemożliwiło realizację koszenia na co wskazują zeznania świadków: M.R., J.F., F.T., T.J., W.C. i U.B.;

c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy skarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, w której organ odwoławczy w świetle zgromadzonych dowodów winien był uchylić skarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W związku pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: jako "p.p.s.a.") – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 6 kwietnia 2022 r., numer 118/2022 o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 jest ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a także rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2020 r., poz. 1371): "1. Pomoc jest przyznawana: 1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej; 2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1".

Zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. Ustawy określają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1312) - zwanego dalej Rozporządzeniem w brzmieniu sprzed zmiany przepisów wprowadzonej Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014 r., poz. 324), o czym stanowi § 2 i § 3 Rozporządzenia zmieniającego.

W zakresie pakietu/wariantu 2.9, zgodnie z § 50 ust. 1 Rozporządzenia z 2013 r. "Rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58".

Przepis § 58 Rozporządzenia z 2013 r. odsyła do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej zwanego Rozporządzenia z 2009 r.

Stosownie do treści § 50 ust. 3 Rozporządzenia z 2013 r. do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem, o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Stosownie do treści § 2 ust. 1 Rozporządzenia z 2009 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem, jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym,

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej' i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3, pkt 4 Rozporządzenia:

1. Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 4 Rozporządzenia:

1. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących

pakietów (...)

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwale użytki zielone; (uchylony zmianą do Rozporządzenia, Dz. U. z 2014 r., poz. 324).

2. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe:

1) zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, ze zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

3. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia: Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne

1. Wymogi dla wszystkich wariantów:

1) przeznaczenie plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi, do przetwórstwa, do kompostowania lub przekazanie do innych gospodarstw rolnych;

2) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

2. Wymogi dodatkowe dla wariantu 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) i wariantu 2.4. Trwale użytki zielone (w okresie przestawiania):

1) koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe;

2) w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych gruntach rolnych:

pakietu 3. Ekstensywne trwale użytki zielone - koszenie w odpowiednim terminie określonym w części III Pakiet

2. Ekstensywne trwale użytki zielone (...)

Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone 1. Wymogi dla pakietu:

1) zakaz wapnowania, chyba że wapnowanie nie wpłynie negatywnie na środowisko i na realizację celu pakietu;

2) zakaz nawożenia azotem na obszarach nawożonych przez namuły rzeczne, a na innych obszarach nieprzekraczanie maksymalnej dawki azotu wynoszącej 60 kg/ha w danym roku, lecz nie więcej niż maksymalna dawka azotu, określona w programie działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarze szczególnie narażonym, na którym jest położone, chociażby w części, gospodarstwo rolne rolnika, pomniejszona o 40%;

3) zakaz przeorywania, wałowania, podsiewu;

4) zakaz włókowania w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 1 września;

5) zakaz stosowania ścieków i osadów ściekowych;

6) zakaz stosowania środków ochrony roślin, z wyjątkiem, selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu (np. mazaczy herbicydowych);

7) zakaz budowy i rozbudowy urządzeń melioracji wodnych szczegółowych tworzących system, melioracji wodnych, z wyjątkiem urządzeń mających na celu utrzymanie lub poprawę wartości przyrodniczej (nie dotyczy bieżącej konserwacji).

2. Wymogi dodatkowe dla pakietu w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych:

1) koszenie w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm;

2) pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki;

3) usunięcie łub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany;

4) zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka koszonej powierzchni trwałych użytków zielonych.

3. Wymogi dodatkowe dla pakietu w przypadku użytkowania pastwiskowego trwałych użytków zielonych:

1) wypasanie w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia 15 października - na obszarach poniżej 300 m n.p.m. oraz od dnia 20 maja do dnia 1 października - na obszarach powyżej 300 m n.p.m., przy obsadzie zwierząt wynoszącej 0,5-1 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha), przy czym wypasanie na terenach zalewowych rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód, z wyłączeniem wypasania koników polskich i koni huculskich, które jest dopuszczalne przez cały rok przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,5 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha);

2) niewykaszanie niedojadów poza okresem od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.

4. Wymogi dodatkowe dla pakietu w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego trwałych użytków zielonych:

1) koszenie w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm;

2) pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki;

3) usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany;

4) zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka koszonej powierzchni trwałych użytków zielonych;

5) wypasanie w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia 15 października - na obszarach poniżej 300 m n.p.m. oraz od dnia 20 maja do dnia 1 października - na obszarach powyżej 300 m n.p.m., przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,3 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha), przy czym wypasanie na terenach zalewowych rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód, z wyłączeniem wypasania koników polskich i koni huculskich, które jest dopuszczalne przez cały rok przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,3 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha);

6) niewykaszanie niedojadów poza okresem od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.

Zgodnie z § 4 Rozporządzenia z 2013 r. "Zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane w ramach co najmniej jednego z następujących pakietów:

2) Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne;

3) Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone;

2. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe (...) 2) prowadzi na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten w zakresie zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; (...)"

Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia cz. III Pakiet 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, ust. 4 Wymogi dodatkowe dla pakietu w przypadku użytkowania kośno-pastwiskowego trwałych użytków zielonych:

1) koszenie w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 30 września, nie więcej niż dwa pokosy w roku; wysokość koszenia 5-15 cm;

2) pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki;

3) usunięcie łub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn ze względu, na które termin ten nie był przestrzegany;

4) zakaz koszenia okrężnego od zewnątrz do środka koszonej powierzchni trwałych użytków zielonych;

5) wypasanie w sezonie pastwiskowym trwającym od dnia 1 maja do dnia

15 października - na obszarach poniżej 300 m n.p.m. oraz od dnia 20 maja do dnia 1 października - na obszarach powyżej 300 m n.p.m., przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,3 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha), przy czym wypasanie na terenach zalewowych rozpoczyna się nie wcześniej niż w terminie 2 tygodni po ustąpieniu wód, z wyłączeniem wypasania koników polskich i koni huculskich, które jest dopuszczalne przez cały rok przy obsadzie zwierząt wynoszącej nie więcej niż 0,3 DJP/ha i obciążeniu pastwiska wynoszącym nie więcej niż 5t/ha (10 DJP/ha);

6) niewykaszanie niedojadów poza okresem od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września.

Zgodnie z § 38 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, jeżeli rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 2, rolnikowi temu nie przysługuje płatność rolnośrodowiskowa w danym roku.

W niniejszej sprawie u podstaw wydanego przez organ rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że strona nie prowadziła rejestru działalności rolnośrodowiskowej w sposób określony w przepisach, tj. nie zawarła w nim danych w zakresie planu wypasu i zapisów wypasu, a tym samym sposób prowadzenia dokumentacji przez stronę nie pozwala na uznanie, iż jest to rejestr działalności rolnośrodowiskowej spełniający wszystkie wymogi. Dyrektor ŁOR ARiMR wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 strona zadeklarowała, m. in. działkę rolną E JPO TUZ PRS łąka trwała, sposób użytkowania kośny, o powierzchni 18,57 ha położoną na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], natomiast z akt sprawy oraz z danych dostępnych organowi z urzędu wynika, że w dniu kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika w dniach 28.10 - 04.11.2014 r. rolnik posiadał plan ale bez wykazu wypasu dla działek deklarowanych do pakietu 3.1.1. Brak było również zapisów w rejestrze, dotyczących wypasu. W toku kontroli na miejscu w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego przeprowadzonej w dniach od 28.10.2014 r. do 04.11.2014 r., stwierdzono przeprowadzenie wypasu bydłem w ilości 15 sztuk na części działki rolnej E o powierzchni 7 ha ogrodzonej pastuchem elektrycznym. Wypas przeprowadzony był w terminie niezgodnym z Rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, gdyż wypasanie w sezonie pastwiskowym trwa wyłącznie w okresie od 1 maja do 15 października. Powyższa nieprawidłowość została oznaczona w protokole pokontrolnym kodem 03 - rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej - i stanowiła podstawę do wydania zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej do wszystkich zadeklarowanych we wniosku działek.

Zasadniczą kwestią sporną wymagającą rozstrzygnięcia jest zatem ustalenie, czy skarżący sprostał wymaganiom dotyczącym prawidłowego prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej, co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem stanowiło przyczynę pozbawienia skarżącego uprawnienia do przyznania płatności w danym roku.

Jak wynika z cytowanych powyżej przepisów, producent rolny przystępując do programu rolnośrodowiskowego przyjmuje na siebie zobowiązania do spełnienia wszystkich prawnych wymogów otrzymania płatności. W § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MRiRW wskazano, że jednym z prawnych wymogów otrzymania płatności jest obowiązek prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej na formularzu udostępnionym przez ARiMR w zakresie w nim określonym oraz zgodnie z instrukcją jego wypełnienia. Stwierdzenie zaś podczas kontroli braku wpisów w zakresie określonym formularzem skutkuje uznaniem, iż zobowiązanie do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej nie zostało zrealizowane.

Skarżący składając w niniejszej sprawie wniosek o płatność na 2014 r., został zobowiązany do prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym oraz oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem oraz że jest świadom konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Stosowne pouczenie znalazło się w powołanym powyżej wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 w rubryce IX. Oświadczenia i zobowiązania, znajduje się na stronie 2 akt administracyjnych, które skarżący własnoręcznie podpisał w dniu 5 maja 2014 r.

Organ II instancji rozstrzygając w przedmiocie wniosku strony uznał, że pomimo zobowiązania się skarżącego do prowadzenia stosownego rejestru działalności rolnośrodowiskowej w zakresie określonym w rozporządzeniu, nie wywiązał się on z podjętego zobowiązania w sposób prawidłowy, co w ocenie organu znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Z powyższym stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić.

Jak wynika z akt sprawy, o wprowadzeniu do protokołu kodu nieprawidłowości 03 - "rolnik nie prowadzi rejestru działalności rolnośrodowiskowej", zadecydował brak w prowadzonym rejestrze danych dotyczących planu wypasu zwierząt. Skarżący w toku prowadzonego postępowania konsekwentnie podnosił, że w 2014 roku nie prowadził produkcji zwierzęcej, albowiem nie posiadał zwierząt, zaś wypas krów na działkach skarżącego był wykonywany nielegalnie przez osoby trzecie. Okoliczności w tym zakresie wynikały z materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadków, jak również z dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie była przez organ kwestionowana, stanowiąc pełnowartościowy materiał dowodowy. Przede wszystkim we wniosku o przyznanie płatności oraz w planie działalności rolnośrodowiskowej skarżący zadeklarował użytkowanie działki E w sposób kośny, co niewątpliwie jest spójne z brakiem posiadanych zwierząt. W uzasadnieniu decyzji Dyrektora ŁOR ARiMR z 30 października 2015 r. na str. 6 organ odwoławczy sam potwierdził, iż z prowadzonego przez ARiMR rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych (baza IRZ) wynika, iż B.D. nie posiada zarejestrowanej siedziby stada jak i żadnej sztuki bydła. Z kolei na załączonych do akt zdjęciach Planu działalności rolnośrodowiskowej - sporządzonego przez skarżącego - widoczne jest zaplanowanie działek w tym działki "E" w sposób kośny. Okoliczności w powyższym zakresie nie były kwestionowane również w kolejnych decyzjach przez organ odwoławczy, który w rozstrzygnięciu z 6 lutego 2020 roku, numer 39/2020 uchylającym decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Radomsku z 9 maja 2019 r., uznał za zasadne stanowisko i argumentację pełnomocnika strony w zakresie podniesionego zarzutu naruszenia § 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 38 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., wskazując, że okoliczności sprawy wymagały pogłębionej analizy stanu faktycznego i zastosowania właściwej wykładni ww. przepisu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z 6 lutego 2020 r. wskazał, że w sprawie niesporne jest, że producent rolny na dzień przeprowadzenia kontroli nie prowadził produkcji zwierzęcej, nie posiadał on bowiem zwierząt, wskazując przy tym, że faktem bezspornym jest, iż na działce rolnej E doszło do nielegalnego wypasania bydła. Organ odwoławczy w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w sposób jednoznaczny stwierdził, że brak planu wypasu i zapisów dotyczących wypasu na działce rolnej "E" jest uzasadniony. Trudno bowiem prowadzić wypas, a także dokumentować go w rejestrze, jeśli nie posiada się zwierząt. Skarżący nie mógł zatem sporządzić planu wypasu i uwzględnić w rejestrze bydła, które nie należało do niego.

Sąd w składzie rozpoznającym skargę w pełni zgadza się z argumentacją organu wyrażoną w uzasadnieniu decyzji z 6 lutego 2020 r., numer 39/2020, uznając za całkowicie niezrozumiałą i nieuzasadnianą zamianę stanowiska organu II instancji wynikającą z zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, iż począwszy od roku 2015, organ odwoławczy sześciokrotnie (decyzje z dnia: 30.10.2015 r., 13.03.2017 r., 18.01.2018 r., 23.01.2019 r., 06.02.2020 r. i 30.10.2020 r.), uchylał decyzje organu I instancji, wskazując za każdym razem, że należy dokonać ponownej oceny, czy rzeczywiście doszło do nieprowadzenia rejestru w rozumieniu ustawy, biorąc pod uwagę, że skarżący nie posiada zwierząt. W ocenie Sądu, wnioskowanie organu II instancji - zaprezentowane finalnie w zaskarżonej decyzji i polegające na uznaniu istnienia po stronie producenta rolnego obowiązku prowadzenia planu wypasu w rejestrze, w sytuacji gdy nie posiada on zwierząt, a wypas na jego działkach odbywa się nielegalnie, jest nieprawidłowe i stanowi o błędnej wykładni § 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 38 ust. 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach faktycznych sprawy, brak jest racjonalnych podstaw do przyjęcia, że skarżący był zobowiązany do zaplanowania wypasu bydła, które do niego nie należało, jak również do uwzględnienia takiej czynności w rejestrze. Skarżący zobowiązał się w planie do przeprowadzania koszenia działki E i w tym zakresie wypełnił obowiązek dokumentacji tej czynności w rejestrze, co nie budziło wątpliwości również organu odwoławczego w zarówno decyzji z 6 lutego 2020 r., uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania, jak również w pozostałych decyzjach kasatoryjnych. Znamienna jest przy tym okoliczność, iż jak wynika z akt sprawy w następstwie przeprowadzonej w 2012 r. w gospodarstwie strony kontroli, na terenach skarżącego również stwierdzono wypas zwierząt, jednak wówczas kontrolerzy nie zastosowali kodu 03, a jedynie dokonali adnotacji w tym zakresie. Wbrew twierdzeniom organu, w niniejszej sprawie nie można było przyjąć, iż nastąpiła zmiana sposobu użytkowania działki E z kośnego na kośno – pastwiskowy, która wymagała prowadzenia rejestru i zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji. Sposób użytkowania działki E wynikał z przyczyn niezależnych od strony, która nie dokonała żadnej zmiany, a tym samym nie istniał po jej stronie obowiązek zgłoszenia o którym mowa w § 6 pkt 3 Rozporządzenia z 2013 r. Jak wynika przy tym z akt sprawy, rolnicy wypasający bydło na działkach skarżącego byli pisemnie informowani o zakazie dokonywania takich czynności, a nadto strona podjęła odpowiednie środki w celu uniemożliwienia pastwiskowego użytkowania działek przez zwierzęta należące do innych rolników, co ostatecznie skutkowało pociągnięciem ich do odpowiedzialności karnej. Należało zgodzić się z pełnomocnikiem strony, iż trudno wymagać od skarżącego, by w rejestrze zawierał informacje niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Skoro skarżący nie dokonywał wypasu bydła, to fakt ten nie mógł zostać odnotowany w rejestrze. Jak zresztą wynika z Instrukcji wypełniania rejestru działalności rolnośrodowiskowej: "Rejestr prowadzi się przez cały okres uczestnictwa w Programie rolnośrodowiskowym dla wszystkich działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w zakresie:

- wykonywanych działań agrotechnicznych,

- realizowanych wypasów zwierząt".

Skoro nie jest sporne, że skarżący nie posiadał w 2014 roku zwierząt, to nie można w jego przypadku mówić o "realizowaniu" jakichkolwiek wypasów, które winny znaleźć odzwierciedlenie w rejestrze. Rejestr działalności rolnośrodowiskowej obejmuje wykaz działań podejmowanych przez rolnika, który go wypełnia, a nie przez inne osoby.

W ocenie Sądu całkowicie niezasadna jest zatem przyjęta przez organ II instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu argumentacja, zgodnie z którą, choć wypas zwierząt nastąpił wbrew woli właściciela, to dla zachowania prawa do płatności należało dochować aktów staranności w postaci odzwierciedlenia wystąpienia takiego zdarzenia (wypasu bydła) w Rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, w tabeli B, co zdaniem organu, wynika z instrukcji wypełnienia Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, wywodząc dalej, że skarżący powinien o nielegalnym fakcie wypasu powiadomić ARiMR, a nie dopełniając tego obowiązku strona godziła się na konsekwencje zastosowania kar związanych z nieprzestrzeganiem przepisów określających warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowych. Fakt poinformowania o zdarzeniach po upływie określonych terminów nie miał bowiem wpływu dla oceny prawidłowości sporządzonego przez skarżącego planu działalności rolnośrodowiskowej i prowadzenia rejestru, który w niniejszej sprawie został sporządzony i zgodnie z tym dokumentem należało ocenić prawidłowość realizacji podjętego przez skarżącego zobowiązania, na co zresztą organ prawidłowo wskazywał w decyzji w decyzji 6 lutego 2020 r. nr 39/2020, słusznie wywodząc, że podstawą odmowy przyznania płatności nie jest fakt przekroczenia terminu wyznaczonego na informowanie organu o nadzwyczajnych okolicznościach, a fakt nieprowadzenia rejestru.

Już tylko ta jedna okoliczność przesądza o uznaniu wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu w zakresie odmowy przyznania płatności na rok 2014 jako niezgodnego z prawem niezależnie od wyników oceny pozostałych ustaleń organów, które dotyczą zawyżenia obszaru wnioskowanego do dofinansowania oraz stwierdzonych nieprawidłowości, skutkujących zmniejszeniem płatności i nałożeniem na stronę sankcji.

Za nieuprawnione należy również uznać twierdzenia organu, iż trzy niezależne zespoły kontrolujących stwierdziły na działce skarżącego wypas zwierząt, a zatem "nie można wykluczyć, że wypas odbywał się częściej, czy nawet stale, także poza okresem wypasu określonym przez ustawodawcę". Wypas zwierząt na działce skarżącego potwierdzony zastał w protokole kontroli z 2012 r. (21/OR05/0000293/12), co jak zaznaczono wyżej, nie skutkowało uznaniem, że nielegalny wypas musi zostać wpisany do rejestru oraz w raporcie z kontroli w dniach 28.10 - 04.11.2014 r. nr 214/OR05/0000205/14. W trakcie ponownej kontroli na miejscu w dniach 15 - 24.04.2015 r. działka rolna E nie była przedmiotem weryfikacji, gdyż kontrola dotyczyła działek w odniesieniu do których podczas pierwszej kontroli stwierdzono w całości lub w części brak użytkowania rolniczego oraz sadów niespełniających wymogów.

W świetle powyższego przyjąć należy, iż skarżący w roku 2014 prowadził rejestr działalności rolnośrodowiskowej, zgodnie z obowiązkiem nałożonym na niego na mocy przepisu art. 21 ust. 3 ustawy. Okoliczność, iż od 2012 roku doszło do zmiany Instrukcji realizacji kontroli w zakresie Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 i w wersji 1.9 zapis dla wymogu w pkt C został uściślony poprzez wskazanie, iż:

"Inspektor uznaje wymóg za niespełniony, jeśli stwierdzi, ze rolnik w dniu kontroli:

- nie prowadzi Rejestru w odniesieniu do całego gospodarstwa w zakresie działań agrotechnicznych lub/i stosowania środków ochrony roślin (tzn. nie wypełnia odpowiednich pól w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie).

- nie prowadzi Rejestru w zakresie działań agrotechnicznych lub/i stosowania środków ochrony roślin w odniesieniu do niektórych Pakietów/pakietu lub/i wariantów/wariantu (tzn. nie wypełnia odpowiednich pól w ramach poszczególnych Pakietów/wariantów realizowanych w gospodarstwie).

- nie prowadzi Rejestru wypasu dla TUZ deklarowanych w ramach pakietów: 3, 4, 5 użytkowanych w sposób kośno - pastwiskowy lub pastwiskowy. W przypadku stwierdzenia niespełnienia tego wymogu należy w "Formularzu kontroli wymogów wspólnych dla wszystkich pakietów i wariantów" - nie powinno mieć żadnego wpływu na treść wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Po pierwsze, Instrukcja realizacji kontroli nie jest źródłem prawa, a po drugie, skoro skarżący nie dokonywał wypasu, to nie mógł prowadzić w tym zakresie zapisów w rejestrze.

Organ ponownie rozpoznając wniosek strony o przyznanie płatności zobowiązany będzie przyjąć okoliczność prowadzenia rejestru w 2014 r. za udowodnioną, a następnie ponownie ocenić rodzaj uchybień i ich wpływ na wysokość zmniejszenia płatności, w sytuacji gdy nie zachodzą podstawy do odmowy przyznania płatności w całości z uwagi na nieprowadzenie przez skarżącego rejestru płatności rolnośrodowiskowej.

Uwzględniając powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

is