Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2241/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 27, art. 37 ust. 1, art. 49 ust. 2, art. 63 ust. 2, art. 93, art. 252, art. 253
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. C. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych, w tym kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem opłaty oraz kwotę 138 (sto trzydzieści osiem) złotych stanowiącą 23% podatku VAT.


UZASADNIENIE

M. G. (dalej także jako: skarżący, zgłaszający) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej UP, organ) z [...] września 2011 r., nr [...], który - powołując się na art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119 poz. 1117 z późniejszymi zmianami), dalej zwanej p.w.p. - po rozpatrzeniu wniosku zgłaszającego o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2010 r. nr [...] odmawiającą udzielenia patentu na przedmiot zgłoszenia pt. "[...] ", dokonanego w dniu [...] maja 2008 r. za numerem [...].

U podstawy faktyczno-prawnej rozstrzygnięcia leżały następujące ustalenia:

W dniu [...] maja 2008 r. M. G. dokonał zgłoszenia wynalazku pt. "[...] " oznaczonego numerem [...].

Urząd Patentowy RP działając na mocy art. 49 ust. 2 p.w.p., zawiadomieniem z [...] marca 2010 r. poinformował zgłaszającego, że na przedmiot zgłoszenia nie może być udzielony patent, gdyż proponowane rozwiązanie nie spełnia ustawowych warunków, określonych w art. 24 oraz art. 27 p.w.p., koniecznych do uznania go za wynalazek. Przepisy te stanowią o wymogu pełnego ujawnienia istoty wynalazku tak, aby wytwór mógł być przez znawcę według wynalazku uzyskiwany, a podany sposób technicznego działania wykorzystywany z możliwością powtarzalnej jego realizacji według wszystkich, określonych jednoznacznie pod względem technicznym, cech znamiennych. Stwierdził, że przedmiot zgłoszenia pt. "[...] " nie spełnia tych warunków, bo przedstawione rozwiązanie nie jest jednoznacznie zdefiniowane, tzn. nie może być zrealizowane bez dodatkowych informacji technicznych, określających wynalazek danej kategorii. Wskazał, że w przedmiotowym zgłoszeniu przedstawiono jedynie tylko teoretyczną koncepcję (pomysł) rozwiązania postawionego problemu wynalazczego, jakim jest urządzenie, które miałoby zamieniać energię potencjalną wiatru, wychwytywaną za pomocą wiatraka zainstalowanego na zewnątrz pojazdu na ruch obrotowy łopat. Zgłaszający, zdaniem Urzędu, nie przedstawił konkretnych cech technicznych odpowiedniego rozwiązania konstrukcyjnego. Przedstawił jedynie założenia techniczne do realizacji tego rozwiązania. Zarówno w opisie wynalazku, jak i w zastrzeżeniach patentowych podał wyłącznie zamiar posługiwania się konwencjonalnymi, typowymi urządzeniami, jak wiatrak, prądnica bądź silnik elektryczny, natomiast nie podał niczego wyróżniającego odnośnie działań technicznych, związanych z tymi urządzeniami. Nie podał w sposób jasny, wyczerpujący i jednoznaczny, jak technicznie urzeczywistnić przedmiot zgłoszenia. Postawienie samego problemu wynalazczego, jakim jest sam sposób posługiwania się tworami materialnymi, takimi jak np. wiatrak, silnik elektryczny itp., bez wskazania jego rozwiązania technicznego nie stanowi wynalazku.

Zgłaszający odpowiadając na zawiadomienie w piśmie z [...] kwietnia 2010 r. nie zgodził się z powyższym stanowiskiem Urzędu Patentowego i dla uzupełnienia materiałów zgłoszenia podał bardziej szczegółowy opis wynalazku. Były to dodatkowe, uzupełniające informacje.

Urząd Patentowy RP w dniu [...] października 2010 r. wydał decyzję odmawiającą udzielenia patentu na przedmiotowy wynalazek. Powołując się na treść dokumentacji zgłoszeniowej i pisemną wypowiedź zgłaszającego stwierdził, że w dniu dokonania zgłoszenia dysponował on jedynie teoretyczną koncepcją budowy pojazdu o napędzie elektrycznym, którego działanie polegałoby na wykorzystaniu energii potencjalnej wiatru, nie zaś gotową konstrukcją tego pojazdu. Przedstawiając w dosłanym piśmie pewne cechy konstrukcyjne pojazdu, nieujawnione w dacie zgłoszenia, zgłaszający dokonał niedozwolonych, w świetle przepisu art. 37 ust. 1 p.w.p. uzupełnień i poprawek. Zgodnie z tym przepisem zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą jednakże wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku, obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Zatem te uzupełnienia nie mogą być wzięte pod uwagę przy ocenie zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia. Stwierdził, że aby zbudować nadający się do praktycznego stosowania pojazd, zasilany energią uzyskaną z wiatru, trzeba rozwiązać wiele problemów. Nie wystarczy stwierdzenie, że pojazd składa się z wymienionych hasłowo tylko z nazwy, nieokreślonych przez parametry techniczne części składowych, bowiem do zbudowania takiego pojazdu konieczne jest konkretne rozwiązanie konstrukcyjne. Wynalazek, aby mógł być opatentowany, powinien być w zgłoszeniu przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno przedstawionego przez zgłaszającego problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu. Oznacza to, że przedmiot zgłoszenia nie został ujawniony w taki sposób. Wskazał, że wyróżnia się cztery podstawowe typy kategorii przedmiotów zgłoszenia, na które może być udzielony patent: wytwór zdeterminowany przestrzennie (np. urządzenie), wytwór niezdeterminowany przestrzennie (np. kompozycja farmaceutyczna), sposób technicznego oddziaływania na materię oraz nowe zastosowanie substancji, stanowiącej część stanu techniki. Wynalazek w kategorii wytworu powinien być scharakteryzowany poprzez cechy techniczne, dotyczące jego struktury konstrukcyjnej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniu poszczególnych jego części i/lub podzespołów. Tymczasem przedmiot zgłoszenia [...] nie został przedstawiony w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do jego zrealizowania, tj. w sposób umożliwiający |ego przemysłowe stosowanie, a patent może być udzielony tylko na rozwiązanie konkretne i kompletne.

Ocenił, że zgłoszone rozwiązanie nie ma charakteru technicznego i jako go pozbawiony i nie nadający się do przemysłowego stosowania nie jest przez Urząd Patentowy uznawany za wynalazek. Wymóg technicznego (materialnego) charakteru wynalazku jest spełniony tylko wtedy, gdy przedmiot zgłoszenia wnosi wkład techniczny do stanu techniki. Wkładem wynalazczym jest zespół cech, dzięki któremu rozwiązanie różni się od stanu wiedzy w dziedzinie techniki. Wkład ten musi zawierać cechy o charakterze technicznym (materialne) i należeć do danej dziedziny techniki. Zgłaszający nie podaje jednak, jak technicznie zrealizować problem poruszania pojazdu zasilanego energią wiatru, czyli nie określa żadnego skutku technicznego, który ma być osiągnięty w wyniku stosowania lej metody. Przedstawia czysto teoretyczne rozważania, a nie konkretne cechy techniczne odpowiedniego rozwiązania konstrukcyjnego. To, co charakteryzuje przedstawiony pojazd, to przeznaczenie wykorzystywanych urządzeń, a nie konkretne cechy techniczne jednoznacznie je opisujące, czyli realizację techniczną, umożliwiającą odtworzenie rozwiązania według opisu zgłoszeniowego. W zastrzeżeniach patentowych zgłaszający nie określił zakresu żądanej ochrony przez wskazanie choćby jednej cechy technicznej, odnoszącej się do przedmiotu zgłoszenia. Cechy znamienne określone są tutaj za pomocą cech niematerialnych, a tego typu rozwiązania nie uważa się za wynalazki i nie są na nie udzielane patenty. Zarówno w opisie, zastrzeżeniach patentowych, jak i na rysunku przedstawiono jedynie założenia jakim winno odpowiadać tego typu rozwiązanie. Ponadto rysunki, dołączone do dokumentacji zgłoszeniowej, są bardzo ogólnikowe, nie mają oznaczeń odsyłających, którym przyporządkowane są nazwy elementów nimi oznaczone, a więc nie obrazują jednoznacznie charakteru wynalazku. Nie jest zatem możliwe zrealizowanie celu projektu na podstawie danych przedstawionych w opisie zgłoszeniowym. W zgłoszeniu przedstawiono jedynie pomysł, dotyczący koncepcji zastosowania pojazdu, który miałby zamieniać energię potencjalną wiatru na ruch obrotowy łopat, którego techniczną stronę realizacji należałoby opracować w oparciu o ten pomysł. Nie jest możliwe uzyskanie patentu dla samego tylko pomysłu bez wskazania zespołu środków technicznych do jego realizacji. Techniczna realizacja rozwiązania musi się charakteryzować czynnym oddziaływaniem na materię, co w tym przypadku nie występuje. Przedmiot zgłoszenia [...] nie nadaje się do przemysłowego stosowania, ponieważ nie może być wykorzystany w rozumieniu technicznym, co jest warunkiem koniecznym do udzielenia patentu. W związku z powyższym nie spełnia wymagań zawartych w art. 24 i art. 27 p.w.p., bowiem nie stanowi rozwiązania, nadającego się do przemysłowego stosowania. Powołał się także na rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1119 i z 2005 r. Nr 109, poz. 910), które jest aktem wykonawczym do ustawy p.w.p.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zgłaszający zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego. Powołał się na definicje art. 10 i 26 ustawy o wynalazczości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a., jako że Urząd Patentowy nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 p.w.p. do czasu wydania decyzji w sprawie udzieleniu patentu zgłaszający może z zastrzeżeniem ust. 2 wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które oczywiście nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym obejmującym: opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Popierając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że kierując się zasadą praworządności wszelkie wątpliwości należy interpretować jako pozytyw na rzecz strony pokrzywdzonej. Skoro praktycznie udało się skonstruować wynalazek, który zaistniał i zadziałał, to negatywne stanowisko byłoby krzywdzące i niesłuszne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 245 ust.1 p.w.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że przedmiotem zgłoszenia [...] jest pomysł na zbudowanie pojazdu wykorzystującego do poruszania się energię wiatru. Jego autor chce zrealizować to poprzez montaż na karoserii pojazdu jednego lub kilku wiatraków połączonych z prądnicą zasilającą baterie zainstalowane w pojeździe. Napęd pojazdu realizowany byłby poprzez silnik elektryczny zasilany z baterii. W części zgłoszenia zatytułowanej "Zastrzeżenia", można znaleźć jedynie informacje, że śmigło (jedno lub wielolopłatowe) podczas jazdy może być demontowane bądź składane do specjalnego schowka oraz że takie rozwiązanie dotyczy także innych układów napędzających. Załączone rysunki w sposób poglądowy ilustrują powyższy opis.

Urząd Patentowy ocenił, że podanie z jakich elementów powinien składać się taki pojazd nie jest wystarczające. Określenie chociażby umiejscowienia poszczególnych podzespołów i ich połączenia – tak - aby mogły spełniać swoją funkcję i cały pojazd mógł spełniać oczekiwaną przez zgłaszającego funkcję, już będzie wkładem własnej inwencji twórczej realizatora wynalazku.

Urząd Patentowy zwrócił uwagę, że odnośnie zakresu i trybu rozpatrywania oraz badania zgłoszeń w Urzędzie Patentowym obowiązujące są przepisy ww. ustawy Prawo własności przemysłowej i ww. rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów i zgłoszenie nr [...] było rozpatrywane zgodnie z tymi przepisami. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 252 p.w.p. stosuje się w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie. Stawiany przez zgłaszającego zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1. art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy k.p.a., uznał za bezpodstawny, ponieważ zgłoszenie zostało dokładnie przeanalizowane pod kątem zdolności patentowej.

W związku z tym, że przedstawiony w zgłoszeniu nr [...] wynalazek "[...] " nie spełnia wymagań zawartych w art. 24 i art. 27 p.w.p., dlatego Urząd Patentowy RP stwierdził, że na przedmiot tego zgłoszenia nie może być udzielony patent.

W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzucił Urzędowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a także brak szczegółowego uzasadnienia swojego stanowiska. W jego ocenie wynalazek "...wypełnia wszystkie wymogi, które są stawiane przed możliwością udzielenia patentu tzn. wymóg nowości i wymóg nieoczywistości...". Skarżący uważa, że stosowalność przemysłowa jest oczywista i wynika z życiowej praktyki i logiki. Jest dla niego dyskomfortem polemizowanie o prostym sposobie montowania aktywnej turbiny motorowej o zmiennej geometrii łopat zdolnej do autonomicznego zasilania w energię pojazdy o napędzie elektrycznym skonstruowanej i wniesionej do Urzędu Patentowego RP innym wnioskiem o udzielenie patentu, bądź tłumaczenie zainstalowania standardowej turbiny wiatrowej, dostępnej na rynku, gdzie przeciętnemu mechanikowi z wykształceniem zawodowym nie czyni problemu i nie wymaga dodatkowej pracy twórczej. Stwierdził, że podnoszony aspekt jest wydumany i nieistniejący, a twierdzenie, że jego argumenty są kontrowersyjne stanowią subiektywną i nie merytoryczną ocenę. Kontrowersyjność wśród fachowców - bo za takowych należy uznać oceniających - to argument na uznanie niezwykle nowatorskiego rozwiązania. Jego zdaniem, wielu już dziś widzi w "[...]" przyszłość lokalnej komunikacji, a podnoszony wątek dotyczący rysunku, nie ma znaczenia rozstrzygającego, jako że rysunek nie jest warunkiem udzielenia patentu, jest elementem uzupełniającym i wspomagającym dla zobrazowania konstrukcji wynalazku - szczególnie dla nieznawców.

Zdaniem skarżącego "[...] " w dniu dokonanego zgłoszenia spełnia wymóg nowości (art. 25 p.w.p.) posiada poziom wynalazczy (art. 26 p.w.p.), bowiem nie jest częścią stanu techniki, a informacje nie zostały udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu przez stosowanie, wystawianie lub ujawnienie w inny sposób. Nadaje się także do przemysłowego stosowania.

Wskazał, że w razie wadliwego sformułowania zastrzeżenia Urząd jest zobowiązany do wezwania wnioskodawcy, by usunął wadliwość, a Urząd Patentowy powyższego nie uczynił. Jego zdaniem, w regulaminach i opracowaniach Urzędu Patentowego istnieje sugestia, by ograniczać zastrzeżenia, gdyż zbyt wiele i szczegółowych zastrzeżeń, co działa niekorzystnie dla składającego wniosek o patent. Zarzut Urzędu o konieczności przedstawienia rozwiązania w sposób zupełny uznał za chybiony i absurdalny, gdyż według niego na podstawie publikacji w Biuletynie Urzędu Patentowego niemieccy inżynierowie: D. G. i S. S. zbudowali działający [...]. Świadczy to o możliwości zrealizowania tego urządzenia tylko na podstawie skrótu opisu patentowego i schematycznego rysunku, bo tylko takie informacje techniczne są w Biuletynie Urzędu Patentowego zamieszczane.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. W ocenie Urzędu, zarzuty skargi są bezpodstawne, gdyż działając w ramach wyznaczonych przez ustawę Prawo własności przemysłowej i rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 102 poz. 1119 z późniejszymi zmianami), które jest aktem wykonawczyni do ww. ustawy p.w.p. dokonał wszechstronnej oceny dostarczonych materiałów zgłoszenia i w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko w zawiadomieniu i decyzjach. Odnosząc się do twierdzenia, że stosowalność przemysłowa jest oczywista i wynika z życiowej praktyki i logiki wskazał na błędne rozumowanie zgłaszającego. Warunkiem istotnym spełnienia ustawowych warunków zawartych w art. 24 p.w.p. mówiącego o udzielaniu patentów - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania jest to, by warunki były spełnione równocześnie. Zdaniem Urzędu nie został spełniony zawarty w nich wymóg przemysłowej stosowalności. Stanowisko swoje uzasadnił stanowiskiem orzecznictwa.

Zwrócił uwagę, że zastrzeżenia patentowe to najważniejsza część dokumentacji zgłoszeniowej wynalazku, która stanowi podstawę do oceny zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia. Po udzieleniu patentu zastrzeżenia patentowe wyznaczają zakres ochrony. Do czasu wydania decyzji w sprawie udzielenia patentu zgłaszający może przed ogłoszeniem o zgłoszeniu, wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku, które nie mogą wykraczać poza to, co zostało ujawnione, w dniu dokonania zgłoszenia w opisie wynalazku, zastrzeżeniach patentowych i na rysunkach. Zastrzeżenia patentowe przedstawione w dacie zgłoszenia mówią tylko o jednym z elementów konstrukcji (śmigło) i każda zmiana zastrzeżeń odnosząca się do rozwiązania jakim go widzi Zgłaszający, byłaby niedopuszczalną zmianą. W takiej sytuacji, wobec takiej redakcji zastrzeżeń, wręcz hasłowego opisu i schematyczno-poglądowych rysunków, Urząd nie mógł wezwać Zgłaszającego do usunięcia tych wad, gdyż zakres satysfakcjonujących zmian byłby niedozwolony w świetle przepisu art. 37 ust. 1 ww. ustawy. Stwierdził, że Zgłaszający nie przedstawił żadnych przesłanek mogących potwierdzić tożsamość zbudowanego "[...]" z przedstawionym projektem w zgłoszeniu i nie wyjaśnił, czy dla wykonawców działającego urządzenia była to jedynie manualna czynność zmontowania, jak sugeruje Zgłaszający, czy też musieli po drodze samodzielnie rozwiązać szereg problemów.

Zgłaszający powołał się na konsultacje jakie przeprowadził na Politechnice [...] oraz w Instytucie [...] i stwierdził, że jego projekt uzyskał bardzo pozytywne oceny. Nie przedstawił w skardze w jakim zakresie projekt [...] został przedstawiony w trakcie tych konsultacji oraz na czym polegały "...rzeczowe oceny..." gremiów naukowych, a w związku z tym stwierdził, że nie ma możliwości ustosunkowania się do tych informacji.

Urząd Patentowy RP podkreślił, że podstawą decyzji odmownej było niespełnienie przez zgłaszającego wymogu przedstawienia wszystkich informacji technicznych potrzebnych realizatorowi projektu, w stopniu wykluczającym potrzebę wnoszenia przez niego własnej inwencji twórczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej także p.p.s.a.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja z dnia [...] września 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2010 r. są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa materialnego zastosowanymi przez organ i zostały wydane bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego - w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Jak wynika z akt sprawy zgłaszający wynalazek pt. "[...]" chciał go zrealizować poprzez montaż na karoserii pojazdu jednego lub kilku wiatraków połączonych z prądnicą zasilającą baterie zainstalowane w pojeździe. Napęd pojazdu realizowany byłby poprzez silnik elektryczny zasilany z baterii.

Jednakże jak trafnie uznał Urząd Patentowy w części zgłoszenia zatytułowanej "Zastrzeżenia", umieścił jedynie informacje, że śmigło (jedno lub wielolopłatowe) podczas jazdy może być demontowane bądź składane do specjalnego schowka oraz że takie rozwiązanie dotyczy także innych układów napędzających. Powyższy opis w sposób poglądowy ilustrują Załączone rysunki.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy zgłoszone przez skarżącego rozwiązanie podaje w sposób zrozumiały dla znawcy cechy techniczne, które wskazywałyby jak przedmiot zgłoszenia urzeczywistnić.

Oceny prawnej należy dokonywać według daty zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym, która miała miejsce [...] maja 2008 r. Ocena ta następuje w ramach postępowania w sprawie uzyskania patentu, uregulowanego w przepisach ustawy Prawo własności przemysłowej oraz przepisach wykonawczych.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 p.w.p. wydanie decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek następuje po sprawdzeniu przez Urząd Patentowy, w ustalonym zakresie, czy są spełnione warunki wymagane do uzyskania patentu lub prawa ochronnego. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż Urząd Patentowy jest zobowiązany do sprawdzenia - w zakresie wynikającym z obowiązujących przepisów - spełnienia tych warunków przez zgłoszony wynalazek. Przepisy p.w.p. nie zawierają definicji wynalazku, lecz zajmują się wynalazkami, na które są udzielane patenty. Zgodnie z art. 24 p.w.p. patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania. Wynalazek uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki (art. 25 ust. 1 p.w.p.); kolejne przepisy tegoż artykułu określają pojęcie stanu techniki. Z kolei wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki (art. 26 ust. 1 p.w.p.).

Wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa (art. 27 p.w.p.).

W ocenie Sądu organ prawidłowo ocenił zakres i tryb przedmiotowego zgłoszenia w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej. Zakres przedmiotowy patentu określają zastrzeżenia patentowe, zawarte w opisie patentowym. Opis wynalazku i rysunki mogą służyć do wykładni zastrzeżeń patentowych (art. 63 ust. 2 p.w.p.). Oznacza to, że patenty są udzielane na wynalazki, mające atrybut rozwiązania określonego poprzez cechy techniczne, co ma swój wyraz w przepisach wykonawczych.

Prezes Rady Ministrów na podstawie art. 93 p.w.p. otrzymał delegację do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych wymogów, jakim powinno odpowiadać zgłoszenie wynalazku, szczegółowy zakres i tryb rozpatrywania oraz badania zgłoszeń w Urzędzie Patentowym, uwzględniając w szczególności sposób i formę ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku, zakres, w jakim Urząd Patentowy może dokonywać poprawek w skrócie opisu, a także formę sporządzanego sprawozdania o stanie techniki i sposób oraz termin udostępniania go osobom trzecim. Z § 32 ust. 1 pkt 1 wydanego na podstawie tej delegacji rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 102, poz. 1119, z późn. zm.) jednoznacznie wynika, że przeprowadzając badania, Urząd Patentowy: nie uznaje przedmiotu zgłoszenia za wynalazek, w szczególności jeżeli stwierdzi, że nie dotyczy on żadnego wytworu materialnego nadającego się do wykorzystania, określonego za pomocą cech technicznych odnoszących się do jego budowy lub składu ani określonego sposobu technicznego oddziaływania na materię, bądź nowego zastosowania substancji stanowiącej część stanu techniki. Przepis § 32 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia przewiduje sytuację, której skutkiem jest odmowa udzielenia patentu, o której mowa w art. 49 ustawy, a także jeżeli stwierdzi, że wynalazek nie został przedstawiony w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do jego zrealizowania albo w zastrzeżeniach patentowych zgłaszający nie określił zakresu żądanej ochrony przez wskazanie choćby jednej cechy technicznej odnoszącej się do przedmiotu zgłoszenia, o której mowa w art. 33 ust. 3 ustawy.

Powyższa sytuacja zachodziła w przedmiotowym zgłoszeniu. Z tego względu, przed wydaniem decyzji, Urząd Patentowy wyznaczył zgłaszającemu termin na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o braku ustawowych warunków do uzyskania patentu, co (podobnie jak art. 49 ust. 2 p.w.p.) przewiduje także ust. 3 § 32 cyt. Rozporządzenia.

Zgodnie z art. 49 ust. 1 p.w.p. jeżeli Urząd Patentowy stwierdzi, że wynalazek nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, wydaje decyzję o odmowie jego udzielenia. Przy czym, w myśl ust. 2 tego przepisu, przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 1, Urząd Patentowy wyznacza zgłaszającemu termin do zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów mogących świadczyć o istnieniu przeszkód do uzyskania patentu. Dowody i materiały mogą wykraczać poza wykaz objęty sprawozdaniem o stanie techniki.

Nie budzi wątpliwości fakt, ze zgłaszający wypowiedział się.

Jednakże w dniu dokonania zgłoszenia skarżący dysponował jedynie teoretyczną koncepcją budowy pojazdu o napędzie elektrycznym, którego działanie polegałoby na wykorzystaniu energii potencjalnej wiatru, nie zaś gotową konstrukcją tego pojazdu. Uprawniona jest zatem ocena, że poprzez przedstawione w dosłanym piśmie pewne cechy konstrukcyjne pojazdu, nieujawnione w dacie zgłoszenia, zgłaszający dokonał niedozwolonych, w świetle przepisu art. 37 ust. 1 p.w.p. uzupełnień i poprawek.

W myśl zasady wyrażonej w art. 37 ust. 1 p.w.p. zgłaszający może wprowadzać uzupełnienia i poprawki do zgłoszenia wynalazku. Nie mogą one jednakże wykraczać poza to, co zostało ujawnione w dniu dokonania zgłoszenia, jako przedmiot rozwiązania w opisie zgłoszeniowym wynalazku, obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Oznacza to, że powyższe uzupełnienia nie mogły być wzięte pod uwagę przy ocenie zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia.

Jak stwierdza się w literaturze, w praktyce Urzędu Patentowego techniczny charakter rozwiązania nie budzi większych wątpliwości, gdy zgłoszenie opisuje określony wytwór materialny (np. urządzenie lub substancję względnie określa techniczny sposób oddziaływania na materię), a zgłaszający przedstawia określone cechy konstrukcyjne urządzenia, budowę chemiczną lub skład substancji albo zespół czynności technicznych składających się na określony sposób postępowania. Test technicznego charakteru jest samodzielnym kryterium uznania przedmiotu za wynalazek i wyprzedza badanie nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowej stosowalności. Przesłanki te są badane dopiero po stwierdzeniu, że zgłoszone rozwiązanie ma charakter techniczny (red. U. Promińska, Prawo własności przemysłowej, wyd. II, Difin 2005, str. 43 i n.).

Prawidłowo zatem Urząd Patentowy ocenił, że w dniu dokonania zgłoszenia skarżący dysponował jedynie teoretyczną koncepcją budowy pojazdu o napędzie elektrycznym, którego działanie polegałoby na wykorzystaniu energii potencjalnej wiatru, nie zaś gotową konstrukcją tego pojazdu. Natomiast dosłane uzupełnienia nie zostały uwzględnione przy ocenie zdolności patentowej przedmiotu zgłoszenia.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy w zastrzeżeniach patentowych zgłaszający nie określił bowiem zakresu żądanej ochrony przez wskazanie choćby jednej cechy technicznej odnoszącej się do przedmiotu zgłoszenia. Cechy znamienne "[...]" czyli "[...]" zostały nieujawnione. Wprawdzie zgłaszający przedstawił zamiar posługiwania się typowymi i znanymi urządzeniami, jak wiatrak, prądnica, bateria czy silnik elektryczny, ale nie podał natomiast niczego co wyróżniałoby działania techniczne z tymi urządzeniami. Ma racje Urząd Patentowy, że powinien tak przedstawić wynalazek, aby znawca z danej dziedziny mógł ten wynalazek urzeczywistnić bez dodatkowej pracy twórczej związanej z koniecznością przeprowadzenia dodatkowych badań, prób itp. Znawca bowiem musi uzyskać wszystkie niezbędne informacje techniczne, by zrealizować rozwiązanie według wynalazku w pełnym zakresie oczekiwań zgłaszającego.

Oznacza to, że nie było wystarczające samo podanie z jakich elementów powinien składać się taki pojazd. Wkładem własnej inwencji twórczej realizatora wynalazku byłoby chociażby określenie umiejscowienia poszczególnych podzespołów i ich połączenia w taki sposób, aby mogły spełniać swoją funkcję i cały pojazd mógł spełniać oczekiwaną przez zgłaszającego funkcję. Wszak wynalazek w kategorii wytworu powinien być scharakteryzowany poprzez cechy techniczne, dotyczące jego struktury konstrukcyjnej, przejawiającej się w usytuowaniu i połączeniu poszczególnych jego części i/lub podzespołów. Tymczasem przedmiot zgłoszenia [...] nie został przedstawiony w sposób dostatecznie ujawniający wszystkie istotne dane potrzebne do jego zrealizowania, tj. w sposób umożliwiający |ego przemysłowe stosowanie.

Należy podzielić ocenę organu, że zarówno w opisie, zastrzeżeniach patentowych, jak i na rysunku przedstawiono jedynie założenia jakim winno odpowiadać tego typu rozwiązanie. Rysunki dołączone przez zgłaszającego do dokumentacji zgłoszeniowej nie obrazują jednoznacznie charakteru wynalazku. Nie mają bowiem oznaczeń odsyłających, którym przyporządkowane są nazwy elementów nimi oznaczone. Oznacza to, że na podstawie danych przedstawionych w opisie zgłoszeniowym nie jest możliwe zrealizowanie celu projektu.

Ma zatem rację Urząd Patentowy w ocenie, że w zgłoszeniu przedstawiono jedynie pomysł dotyczący koncepcji zastosowania pojazdu, który miałby zamieniać energię potencjalną wiatru na ruch obrotowy łopat. Jednakże techniczną stronę realizacji należałoby dopiero opracować w oparciu o ten pomysł. Nie budzi wątpliwości, że wynalazek, aby mógł być opatentowany, powinien być w zgłoszeniu przedstawiony w sposób umożliwiający zrozumienie zarówno przedstawionego przez zgłaszającego problemu technicznego, jak i rozwiązanie tego problemu.

Zdaniem Sądu nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy, a także brak szczegółowego uzasadnienia swojego stanowiska. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 252 p.w.p. w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się, z zastrzeżeniem art. 253, odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Innymi słowy, z wzajemnej relacji art. 252 i 253 ust. 2 p.w.p. wynika, że przepisy k.p.a. stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych w p.w.p. i tylko odpowiednio. Takie stanowisko pozwala na racjonalne uzupełnienie uregulowań p.w.p. przepisami k.p.a. i pozwala uniknąć wprowadzania przed Urzędem Patentowym nowej, trzeciej (oprócz postępowania tzw. zgłoszeniowego i spornego) procedury, uregulowanej wyłącznie przepisami k.p.a. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2007 r., sygn. VI SA/Wa 1468/06, LEX nr 344221).

Urząd Patentowy w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu zgłoszeniowym wypełnił obowiązek wyjaśnienia okoliczności sprawy, o którym mowa w art. 7 i 77 k.p.a. Obowiązek ten nie jest sprzeczny z zasadą, że ciężar dowodu ostatecznie spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Skarżący nie był zwolniony od dokonania prawidłowego zgłoszenia wynalazku i współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niego niekorzystnej.

W niniejszej sprawie, w której na zgłaszającym wynalazek spoczywał ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodził on dla siebie określone skutki prawne, niezrozumiałym jest, że "jest dla niego dyskomfortem polemizowanie o prostym sposobie montowania aktywnej turbiny motorowej (...)", "bądź tłumaczenie zainstalowania standardowej turbiny wiatrowej, dostępnej na rynku".

Zgłoszenie wynalazku podlega określonej procedurze i wymogom ustawowym, czego skarżący de facto nie przyjmuje do wiadomości. Skarżący nie podał jak technicznie zrealizować problem poruszania pojazdu zasilanego energią wiatru, czyli nie określił żadnego skutku technicznego, który ma być osiągnięty w wyniku stosowania lej metody. Przedstawił czysto teoretyczne rozważania, a nie konkretne cechy techniczne odpowiedniego rozwiązania konstrukcyjnego. To, co charakteryzuje przedstawiony pojazd "[...]", to przeznaczenie wykorzystywanych urządzeń, a nie konkretne cechy techniczne jednoznacznie je opisujące, czyli realizację techniczną, umożliwiającą odtworzenie rozwiązania według opisu zgłoszeniowego. Także w zastrzeżeniach patentowych brak jest zakresu żądanej ochrony przez wskazanie choćby jednej cechy technicznej, odnoszącej się do przedmiotu zgłoszenia. Jak trafnie podniósł Urząd Patentowy cechy znamienne określone zostały za pomocą cech niematerialnych, a tego typu rozwiązania nie uważa się za wynalazki i nie są na nie udzielane patenty. Zarówno w opisie, zastrzeżeniach patentowych, jak i na bardzo ogólnikowym rysunku, nie obrazującym jednoznacznie charakteru wynalazku, przedstawiono jedynie założenia jakim winno odpowiadać tego typu rozwiązanie. Nie jest zatem możliwe zrealizowanie celu projektu na podstawie danych przedstawionych w opisie zgłoszeniowym.

W konsekwencji wynalazek Pt. "[...]"[...] nie nadaje się do przemysłowego stosowania, ponieważ nie może być wykorzystany w rozumieniu technicznym, co jest warunkiem koniecznym do udzielenia patentu, czyli nie spełnia wymagań zawartych w art. 24 i art. 27 p.w.p.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z-urzędu.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.