Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 245/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a ust. 1, art. 13b, art. 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 1994 nr 53 poz 214
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. J. C., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca - pismem [...] marca 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; w uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego motywem rozpoczęcia służby w resorcie spraw wewnętrznych był czynnik materialny - szansa na otrzymanie mieszkania; przy wyborze pracy nie kierowały nim żadne motywy polityczne czy ideologiczne; w trakcie wykonywania obowiązków służbowych nie zajmował się jakimikolwiek działaniami wymierzonymi w opozycję, grupy zawodowe bądź wyznaniowe; po pozytywnym zweryfikowaniu rozpoczął służbę w Policji; przez prawie 10 lat wykonywał zadania w pionie [...]; wiązało się to ze zwalczaniem [...] o takim charakterze; w 2000 roku powołano go na stanowisko [...] Powiatowego Policji w [...]; jednocześnie powierzono mu nadzór nad pionem [...]; wielokrotnie nagradzano go oraz wyróżniano za odpowiedzialną i trudną służbę - pełnioną niejednokrotnie w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu; opiniowano go pozytywnie oraz mianowano na kolejne stopnie służbowe; powodem odejścia Wnioskodawcy ze służby był pogarszający się stan zdrowia; ma to odzwierciedlenie w orzeczeniu Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] o całkowitej niezdolności do służby oraz zaliczeniu Wnioskodawcy do [...] grupy inwalidzkiej; inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą,

- z akt sprawy wynika, że [...] lutego 2009 r. zwolniono Wnioskodawcę ze służby w Policji; ma on ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość zweryfikowano z uwzględnieniem art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej; przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury,

- z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej jako "IPN" - stanowiącego informację o przebiegu służby Wnioskodawcy - wynika, że pełnił on służbę na rzecz totalitarnego państwa - o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej – od [...] listopada 1986 r. do [...] lipca 1990 r. - 3 lata i 9 miesięcy; całkowity okres służby Wnioskodawcy wynosi zaś 22 lata, 3 miesiące i 20 dni; do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej Wnioskodawcy - rok, 11 miesięcy i 7 dni,

- z kopii akt osobowych przekazanych przez IPN nie wynika, aby Wnioskodawca nierzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.,

- pismem z [...] listopada 2017 r. Komendant Główny Policji przekazał informację dotyczącą przebiegu służby Wnioskodawcy; ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe po 12 września 1989 r.; wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy i funkcyjny do uposażenia oraz nagrody finansowe; odznaczono go także Brązowym Krzyżem Zasługi i Brązową Odznaką Zasłużony Policjant; w aktach osobowych nie ma informacji o wymierzonych mu karach dyscyplinarnych, czy o prowadzeniu wobec niego postępowań karnych lub karno-skarbowych; brak jest także dokumentów potwierdzających udział Wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie,

- treść powyższego przepisu nakłada na organ przede wszystkim obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; są one nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy wskazano, że całkowity okres służby Wnioskodawcy wynosi 22 lata, 3 miesiące i 20 dni; z tego przez 3 lata i 9 miesięcy pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa; okresu tego nie można uznać za krótkotrwały; nie może on być oceniany jako krótkotrwały zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu; ponad trzyletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego ani epizodycznego; z całą pewnością Wnioskodawca przez ten czas miał możliwość dokładnego zaznajomienia się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz z ich charakterem; w pełni świadomie rozpoczął pracę w Służbie Bezpieczeństwa w strukturze Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]; później nie podjął zaś żadnych działań w celu usunięcia go z etatu w tej formacji; kontynuował jako funkcjonariusz karierę zawodową w tej strukturze aż do momentu transformacji związanej ze zmianami ustrojowymi w Polsce; Wnioskodawca był zatem częścią tej formacji; czerpał z tego określone, wymierne korzyści; w niniejszej sprawie nie spełniono zatem przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- nie kwestionowano jednocześnie rzetelnego wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia; w opinii Komendanta Głównego Policji Wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby; dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby to poddawać pod wątpliwość; Wnioskodawca w toku pełnionej służby posiadał pozytywne opinie służbowe, wielokrotnie przyznawano mu zwiększony dodatek służbowy i funkcyjny do uposażenia oraz nagrody finansowe; odznaczono go także Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Brązową Odznaką Zasłużony Policjant; stąd w przedmiotowej sprawie spełniono przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej,

- wnikliwa analiza materiału dowodowego - stanowiącego kopię akt osobowych - dowiodła, że Wnioskodawca utożsamiał się z ustrojem totalitarnym; nie pozostaje to zaś bez znaczenia w kontekście oceny, czy jego sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek - umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; rozpoczęcie przez Wnioskodawcę służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego; wynikało z jego inicjatywy oraz chęci (tak: prośba o przyjęcie do pracy w Służbie Bezpieczeństwa z [...] lutego 1986 r.); Wnioskodawca nie podjął żadnych działań w celu usunięcia go z etatu w Służbie Bezpieczeństwa; kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza; o jego zaangażowaniu w realizację zadań służbowych może także świadczyć opinia służbowa za okres od [...] listopada 1986 r. do [...] listopada 1987 r., z której wynika, że przełożeni Wnioskodawcy byli usatysfakcjonowani jego wynikami, jak i poziomem realizacji obowiązków służbowych; był on w pełni świadomy charakteru struktur, do których przynależał i czerpał z tego konkretne korzyści; niewątpliwie identyfikował się z realizowanymi przez ustrój zadaniami i funkcjami; jego aktywność zawodowa nie ograniczała się zaś do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego; wskazuje na to także wnikliwa analiza materiału dowodowego w postaci kopii kompletnych akt osobowych Wnioskodawcy; wykazywał się on bowiem własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego; odzwierciedleniem tego jest polityczna aktywność zawodowa Wnioskodawcy; przynależał między innymi do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, zwanego dalej ZSMP, w którym pełnił odpowiedzialną funkcję; był także [...] Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, dalej jako "PZPR"; nie sposób zaś zakwestionować, że członkostwo w ZSMP oraz kandydatura w PZPR nie były zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego,

- świadome i aktywne uczestnictwo w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz w strukturach partyjnych nie wskazuje na to, że w sprawie Wnioskodawcy spełniono warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" - wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- argumenty Wnioskodawcy dotyczące rzetelnego wykonywania przez niego obowiązków służbowych, otrzymywania nagród i sam charakter zadań przez niego realizowanych w Policji i wynikające z niego sytuacje stanowiące zagrożenie dla życia i zdrowia, nie są wystarczające do dokonania rozstrzygnięcia zgodnie z żądaniem Wnioskodawcy.

W uzasadnieniu skargi kwestionowano prawidłowość ustaleń dotyczących długości pełnienia służby przez Wnioskodawcę na rzecz państwa totalitarnego. Jego zdaniem faktyczna długość jej pełnienia wynosiła rok i 10 miesięcy z uwagi na to, że przez pozostały okres Wnioskodawca nie był zatrudniony na etacie funkcjonariusza, a był słuchaczem Wyższej Szkoły Oficerskiej w [...]. Stąd zdaniem Wnioskodawcy spełnia on przesłankę krótkotrwałości - wskazaną w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Wnioskodawca podkreślił, że jednocześnie nie kwestionowano w jego sprawie rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych. Jego zdaniem spełnia także wymóg szczególnie uzasadnionego przypadku. Przesłankę tę - zdaniem Wnioskodawcy - należy odnosić do całokształtu służby - przede wszystkim po roku 1990. Biorąc natomiast pod uwagę wszystkie jego nagrody oraz odznaczenia, nie można uznać, że Wnioskodawca nie spełnia tego wymogu.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 24 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzuty skargi.

Trafne jest wprawdzie rozumienie przez organ administracji treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. W istocie prawodawca określił potrzebę wystąpienia przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz państwa totalitarnego, rzetelności na rzecz demokratycznego oraz wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, przy czym pełnienie służby z zagrożeniem życia i zdrowia w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 2 in fine ustawy zaopatrzeniowej może być jednym z nich (patrz tak samo prawomocne wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 444/20 i 202/20 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA")

Orzekający w sprawie skład Sądu miał na uwadze, że obecnie w judykaturze wyrażone są różne stanowiska, co do właściwego rozumienia treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, gdy chodzi o zakres zastosowania wyłączenia zasad ogólnych. Prezentowane jest, też stanowisko, że:

- dla zastosowania przewidzianego tam wyjątku nie jest niezbędne spełnienie obu warunków, określonych w pkt 1 i 2 tego przepisu, czy

- spełnienie warunku krótkotrwałości służby i rzetelnego jej pełnienia jest przesłanką wystarczającą do jego zastosowania - bez potrzeby wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, jako okoliczności wykraczającej poza przesłanki wskazane w pkt 1 oraz 2 in principio wskazanej jednostki redakcyjnej. Zdaniem organu natomiast niezbędne jest wystąpienie przesłanek szczególnych, wykraczających poza wskazane w tiret 2.

Niezależnie od tego, który z tych poglądów przyjąć za najbardziej trafny, należy wskazać, że w rozpatrywanym przypadku nie można uznać, że organ właściwie ocenił jakoby w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Opisano ją wyrażeniem nieostrym, niedookreślonym - o charakterze ocennym. Dla rozważenia, czy występuje ona w konkretnej sprawie, wobec stosownego wniosku funkcjonariusza, konieczna jest więc prawidłowa wykładnia użytych pojęć, zarówno w kontekście znaczenia wedle reguł języka potocznego, jak i podejmując próbę zrekonstruowania woli przyjmującego daną regulację prawodawcy. W innym przypadku zastosowanie pojęć nieostrych mogłoby prowadzić do całkowitej dowolności orzekania w sprawie. Takiej zaś intencji nie sposób przypisywać racjonalnemu prawodawcy w praworządnym państwie. Pojęć nieostrych nie użyto więc dla zapewnienia swobody orzekania lecz maksymalnej elastyczności - aby zrealizować cel danej regulacji, w kontekście artykułowanych przez prawodawcę przesłanek jej wprowadzenia.

W rozpatrywanym przypadku zadaniem organu była ocena, czy względem Wnioskodawcy można wyłączyć ustalone ustawą zaopatrzeniową reguły ogólne, m.in. wobec warunku krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, definiowanej art. 13b tego aktu. Trafnie zauważa organ administracji, że pojęcie krótkotrwały ma stosunkowo szeroką konotację w języku potocznym. Przywołano słownikowe znaczenie danego wyrazu. Jednak nie sposób uznać, aby prawidłowo zrekonstruowano znaczenie danego pojęcia w kontekście jego użycia w analizowanej regulacji. Organowi umknęło mianowicie, że - w języku potocznym - pojęcie krótkotrwały jest używane przy opisie różnych zjawisk czy wydarzeń i - zależnie od kontekstu – może charakteryzować diametralnie różne okresy. Szersze rozważanie w danym zakresie zamieszczono w uzasadnieniu, zapadłego w analogicznej sprawie, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawie z 3 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 2346/18. Sąd w tym składzie uważa je za trafne. Wobec dostępności tegoż dokumentu w CBOSA - powtarzanie sformułowanej tam argumentacji byłoby bezzasadne. Dość stwierdzić, że pojęcie krótkotrwałej pracy (analogicznie służby) odnosi się z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Z perspektywy pełnej aktywności zawodowej ludzi - trwającej z reguły kilkadziesiąt lat - okres niecałych 3 lat i 9 miesięcy może być potocznie określony jako krótkotrwały (analogicznie prawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Wa 38/20, dostępny w CBOSA – tam 6 lat i 8 miesięcy). Zwłaszcza gdy porówna się go z całkowitym okresem służby Wnioskodawcy wynoszącym ponad 22 lata. Taka długość okresu wykonywania zadań na rzecz totalitarnego państwa nie może być kwalifikowana jako "długotrwała".

W związku z tym organ mylnie uznał więc, jakoby okresu służby trwającego niecałe 4 lata nie należało określać jako krótkotrwały. Równocześnie w sprawie zasadnie nie kwestionowano spełnienia warunku rzetelnego wieloletniego pełnienia obowiązków na rzecz państwa demokratycznego. W rozpatrywanym przypadku – przy przyjęciu wedle stanowiska organu - niezbędności wystąpienia przesłanki wykraczającej poza krótkotrwałą służbę na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelność jej pełnienia dla państwa demokratycznego (przy tym warunek zagrożenia życia lub zdrowia nie jest niezbędny, skoro wymieniono go przykładowo - jednak i jego występowania organ nie kwestionował), spełniona jest także - wbrew argumentacji organu - przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu zdania wstępnego art. 8a ust. 1. Późniejsze, wieloletnie, rzetelne pełnienie obowiązków w formacji mundurowej na rzecz państwa demokratycznego z narażeniem życia i zdrowia może stanowić podstawę do zakwalifikowania sprawy jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Wpływ na to ma także uhonorowanie Wnioskodawcy licznymi odznaczeniami i nagrodami - w tym Brązowym Krzyżem Zasługi i Brązową Odznaką Zasłużony Policjant (analogicznie prawomocne wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 1335/20, 476/20 i 420/20 – dostępne w CBOSA) oraz przysługujące mu uprawnienia rentowe związane z orzeczeniem niezdolności do służby oraz ustaleniem inwalidztwa mającego związek ze służbą – o tym ostanim, w dalszej części uzasadnienia.

W tym kontekście wypada odnotować, że za przyjęciem, że wolą prawodawcy było wskazanie pełnienia służby z zagrożeniem życia i zdrowia, jako jednego ze szczególnie uzasadnionych przypadków, zastosowania wyjątku w myśl art. 8a ust. 1, przemawiają także względy wykładni systemowej oraz celowościowej. Otóż, w toku procedowania nad Nowelą z 2016 roku, w trakcie prac stosownych komisji sejmowych, do projektu ustawy wprowadzono dwie zmiany, który można określić mianem autopoprawek projektodawcy - w art. 8a oraz ust. 5 w art. 24a. (szerzej o tym w uzasadnieniu wyroku WSA o sygn. akt II SA/Wa 670/19, dostępnym w CBOSA). Tym ostatnim przepisem przyjęto regułę wyłączenia z mocy ustawy regulacji obniżających świadczenie w pewnych przypadkach. Co do pozostałych pozostawiono to uznaniu administracyjnemu, w granicach zakreślonych treścią normatywną art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wynika stąd, że - z wyrażonej jednoznacznie woli prawodawcy - kwestia narażenia życia bądź zdrowia przez funkcjonariuszy stanowi przesłankę kwalifikowaną, przemawiającą za wyłączeniem regulacji o obniżeniu uposażeń. Szczególnie bowiem potraktowano przypadek śmierci czy zaginięcia, wprowadzając sztywną regułę zaś - wobec narażenia życia lub zdrowia - skoro kwestie te mają jednak charakter ocenny, pozostawiono to rozstrzyganiu na drodze administracyjnej. Analogicznie traktować należy faktyczny przypadek utraty zdrowia w określonym zakresie. Nie można uznać więc za bez znaczenia w sprawie - pominiętą także przez organ - kwestię uprawnień rentowych Wnioskodawcy wobec niezdolności do dalszego pełnienia służby i przyznanie mu [...] grupy inwalidztwa. W danym zakresie nie chodzi naturalnie o swego rodzaju automatyzm. Szereg bowiem nawet poważnych schorzeń czy uszczerbków na zdrowiu może pozostawać w związku z wykonywaniem czynności w służbach mundurowych, lecz być równocześnie zwykłym następstwem świadczenia pracy, która nie jest specyficzna dla określonych formacji i nie świadczy o narażeniu życia bądź zdrowia oddaną służbą. Przykładowo funkcjonariusz może ulec wypadkowi w związku z pełnieniem rutynowych obowiązków patrolowych albo zaś wobec udziału w konkretnych zdarzeniach związanych z interwencją, gdzie istniało realne zagrożenie zdrowia czy wręcz życia. Organ jednak nie rozważył w ogóle, jak w tym kontekście należałoby ocenić rozpatrywany przypadek.

Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenia reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowania wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a."– obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).

W rozpoznawanej sprawie przywołaną przez organ przesłanką negatywną – ustalenia w danym zakresie znajdują nota bene odzwierciedlenie w aktach sprawy – były dokumenty sporządzane na etapie pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego, z których miało wynikać, że powierzone zadania wykonywał z powodów ideowych i utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, np. wobec przynależności do ZSMP i [...] w PZPR. Przywołana okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mogłyby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. poz. 2270). Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją - dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości - dopuszczone do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, co z pewnością miało miejsce w przypadku Wnioskodawcy - licznie nagradzanego, wyróżnianego i odznaczanego w okresie pełnienia służby w Policji.

Chybione są natomiast zarzuty skargi, dotyczące nieprawidłowości w ustaleniach długości okresu pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa. Kwestia ta wykracza bowiem poza granice rozważań w niniejszym postępowaniu. Ma to bowiem bezpośredni wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza, w myśl art. 15c ustawy zaopatrzeniowej (w świetle jej ust. 3 lecz także ust. 1 pkt 1) i musi być przesądzone w postępowaniu w przedmiocie obniżenia świadczeń, gdzie w kwestii sporów właściwe są sądy powszechne. Szerszą argumentację w tym zakresie sformułowano w dostępnym dla Wnioskodawcy uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2020 r. (sygn. akt z II SA/Wa 2062/19 – patrz CBOSA). Tezę, że etapem właściwym dla ustalenia, czy dany funkcjonariusz podlega regułom art. 15c czy 22a ustawy zaopatrzeniowej, jest postępowanie przed sądem powszechnym (w przedmiocie obniżenia uposażenia) potwierdza także uchwała Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r. (sygn. akt II UZP 1/20 – opubl. w LEX nr 3051750). Nie do pogodzenia z regułami praworządnego państwa jest wykładanie przepisów, w wyniku którego ta sama kwestia może podlegać przesądzaniu w dwu alternatywnych postępowaniach, gdzie mogłoby dojść do formułowania nawet przeciwstawnych wniosków.

Wobec powyższych uwarunkowań - krótkotrwałości służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa, niekwestionowanej rzetelności pełnienia obowiązków służbowych po 31 lipca 1990 r. - także z narażeniem życia i zdrowia - oraz zasług w jej pełnieniu na rzecz państwa demokratycznego (patrz uzyskane odznaczenia i oznaki) – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a.. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - orzeczono jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.