Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 15/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6 ppkt a-c art. 3 pkt 48 art. 378 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 4 art. 15 par. 1 pkt 4 i par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia [...] stycznia 2019 r. znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Katowicach a Starostą Raciborskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy o zmianę pozwolenia zintegrowanego postanawia: wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach jako organ właściwy do rozpoznania sprawy.


UZASADNIENIE

W dniu [...] listopada 2018 r. C. Sp. z o.o. z siedzibą w R. wystąpiła z wnioskiem o zmianę pozwolenia zintegrowanego wydanego dla instalacji do oczyszczania ścieków zlokalizowanej w R. przy ul. P. [...] udzielonego decyzją Marszałka Województwa Śląskiego w Katowicach z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] wraz z decyzją zmieniającą Starosty Raciborskiego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. Jako powód wystąpienia z niniejszym wnioskiem wskazano konieczność weryfikacji i zaktualizowania warunków wprowadzania ścieków do środowiska w zakresie urealnienia ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych. Zmienił się także prowadzący instalację mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości czyli instalację do grafitowania, z której ścieki oczyszczane są w przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Dotychczas instalacja do grafitowania była eksploatowana jako instalacja S. S.A. Obecnie instalacja ta jest eksploatowana przez odrębny podmiot S. Sp. z o.o., który został wydzielony ze struktur S., natomiast S. S.A. na skutek zmian organizacyjnych przekształciła się w S. Sp. z o.o. i następnie w C. Sp. z o.o.

Starosta Raciborski zawiadomieniem z dnia 23 listopada 2018 r. na podstawie art. 65 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. , poz. 2096 z późn. zm., dalej jako K.p.a.) w zw. z art. 378 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 799 z późn. zm., dalej jako Prawo ochrony środowiska) przekazał powyższy wniosek według właściwości Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w Katowicach. Starosta uznał, że integralna część instalacji do oczyszczania ścieków t.j. wylot kanalizacyjny do rzeki O. w km [...] znajduje się na działce ewidencyjnej nr [...] a.m. [...] R., która zgodnie z decyzją Nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. Urz. MIn i R z 2014., poz. 25 z późn. zm.) stanowi teren zamknięty (L.p. [...] zał do ww. decyzji). Główna emisja zanieczyszczeń wprowadzanych do środowiska z instalacji oczyszczalni ścieków tj. wprowadzanie ścieków do wód odbywa się za pośrednictwem wylotu kanalizacyjnego, który jest zlokalizowany na terenie zamkniętym. Starosta dokonał analizy art. 378 ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska, i uznał, że skoro w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska), to będzie on właściwym organem do wydania pozwolenia zintegrowanego w niniejszej sprawie dla przedsięwzięcia realizowanego na terenie zamkniętym. Kompetencja przekazana regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska w art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska ma w odniesieniu do wskazanej kategorii spraw charakter generalny w tym sensie, że wyłącza w tym zakresie kompetencje wszystkich innych organów przewidziane ustawą. Kryterium wyłączenia jest obszar, na terenie którego występuje sprawa będąca przedmiotem kompetencji organu. Wyłączenie dotyczy zarówno właściwości rzeczowej, jak i miejscowej.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwrócił się do C. Sp. z o.o. Zakład w R. o uzupełnienie wniosku z dnia [...] listopada 2018 r. o dokumenty potwierdzające, że oczyszczalnia ścieków wraz z kolektorem odpływowym i wylotem do rzeki O. w km [...] spełnia wymogi definicji instalacji z art. 2 pkt 6 w zw. z art. 3 pkt 41 i 48 ustawy Prawo ochrony środowiska (zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie). Chodziło o dokumenty potwierdzające, że operator przedmiotowej oczyszczalni ścieków posiada tytuł prawny do całej instalacji tj. także do kolektora odpływowego i wylotu do O. oraz tytuł prawny do terenu, na którym położone są ww. urządzenia tj. do działki o nr ew. [...] a.m. [...] R. oraz mapę, na której zaznaczone będą granice zakładu i z której wynikać będzie, że oczyszczalnia ścieków, wraz z kolektorem i wylotem są położone na terenie jednego zakładu.

Zobowiązano Spółkę do potwierdzenia, że działka o nr ew. [...] obręb O. k.m. [...] w R., na której położony jest wylot ścieków do O. w km [...] jest tożsama z działką nr [...] obręb M. k.m. [...] w R. i wymienioną w decyzji nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. W ww. decyzji nie jest wymieniona działka o nr ew. [...] położona w obrębie O. lecz w obrębie M. w R.. Uzupełnienie to służyć miało ustaleniu właściwości organów do załatwienia przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2018 r., Spółka, wskazując na definicję budowli, obiektu liniowego i budowli hydrotechnicznej stwierdziła, że oczyszczalnia ścieków, w tym kolektor odpływowy i wylot ścieków do rzeki O. w km [...] stanowią instalację w rozumieniu ustawy Prawo ochrony środowiska. Instalację stanowią urządzenia za pomocą których realizowane jest oczyszczanie ścieków jako stacjonarne urządzenia techniczne powiązane ze sobą technologicznie jak również budowle niebędące urządzeniami technicznymi i ich zespołami, które są z nimi powiązane i niezbędne aby instalacja ta mogła funkcjonować. Przykładem takich budowli są kolektor (rurociąg) odprowadzający oczyszczone ścieki oraz wylot ścieków, za pomocą którego ścieki są wprowadzane do rzeki O. Elementy te wchodzą w skład instalacji oczyszczania ścieków bowiem w decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z [...] grudnia 2015 r. o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego jako urządzenia i obiekty wchodzące w skład instalacji mechaniczno-chemicznej oczyszczalni ścieków przemysłowych i wód deszczowych zostały wymienione m.in. kolektor odpływowy i wylot ścieków oczyszczonych.

Dalej wskazano, że Spółka jest właścicielem całej instalacji oczyszczania ścieków (łącznie z kolektorem odpływowym i wylotem ścieków do rzeki O.). Zasadnicza część oczyszczalni ścieków (urządzenia i obiekty do oczyszczania ścieków) położona jest na terenie działki nr [...], która stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym C. Sp. z o.o. Z kolei kolektor odpływowy ścieków przebiega przez działki o nr ew. [...],[...],[...],[...] (pod powierzchnią terenu). Na działce [...] znajduje się również wylot oczyszczonych ścieków do rzeki O. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym S. Sp. z o.o. Działka [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym C. Sp. z o.o. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa a gospodaruje nią w imieniu Skarbu Państwa Starosta Raciborski. Skarb Państwa nabył te działkę w wyniku zrzeczenia się prawa do użytkowani wieczystego przez Zakłady E.w R. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1998 r., (obecnym następcą prawnym tego zakładu jest C. Sp. z o.o.).

Następnie Spółka informuje, że teren do którego C. Sp. z o.o. posiada tytuł prawny (teren zakładu) wraz z zaznaczoną lokalizacją oczyszczalni ścieków, kolektorem odprowadzającym ścieki oraz wylot ścieków przedstawiono na rysunku nr 1 załączonym do wniosku.

Ponadto Spółka stwierdziła, że według zaświadczenia Starosty Raciborskiego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak: [...] działka nr [...] obręb O. jest tożsama z działką nr [...] obręb M. wskazaną w załączniku do Decyzji nr [...] Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych.

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach na podstawie art. 22 § 2 K.p.a. oraz art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) wnioskiem z dnia 22 stycznia 2019 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Raciborskim.

Organ wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie zmiany pozwolenia zintegrowanego jest instalacja do oczyszczania ścieków położona na terenie zakładu C. Sp. z o.o. w R. przy ul. P. [...], a nie wylot kanalizacyjny do rzeki O. w km [...]. Została ona zakwalifikowana do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości wymienionych w pkt 6 ppkt 13 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r.

Mając na uwadze treść art. 3 pkt 6 w związku z art. 3 pkt 41 i 48 Prawa ochrony środowiska Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach uznał, że oczyszczalnia ścieków nie jest "stacjonarnym urządzeniem technicznym" ani też "budowlą niebędącą urządzeniami technicznymi ani ich zespołami", których eksploatacja może powodować emisję tzn. nie można jej zaliczyć do rodzajów instalacji wymienionych w art. 3 pkt 6 ppkt a i ppk c Prawa ochrony środowiska. Za błędne uznano stanowisko wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r., zgodnie z którym kolektor odpływowy i wylot ścieków zakwalifikowano do instalacji (a w konsekwencji i oczyszczalnię ścieków), gdyż są budowlami hydrotechnicznymi w świetle rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz.U. z 2007 r., poz. 579).

Regionalny Dyrektor zauważył, że w myśl art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska instalacje, w tym budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, są instalacjami gdy ich eksploatacja może spowodować emisję. Wylot ścieków i kolektor odpływowy nie są źródłami emisji - ich eksploatacja nie powoduje emisji. Elementy te służą wyłącznie do odprowadzania ścieków (emisji) powstających poza nimi (tj. w oczyszczalni). W związku z tym wylot i kolektor nie są budowlami, ani też stacjonarnymi urządzeniami technicznymi wypełniającymi warunki definicji zawartej w art. 3 pkt 6 ppkt c i ppkt a Prawa ochrony środowiska.

Przedmiotowa oczyszczalnia ścieków (gdyż jej dotyczy postępowanie o zmianę pozwolenia zintegrowanego) jest zespołem stacjonarnym urządzeń technicznych powiązanych technologicznie (wymienionym w art. 3 pkt 6 ppkt b Prawa ochrony środowiska), co znajduje odzwierciedlenie w treści pozwolenia zintegrowanego Marszałka Województwa Śląskiego z [...] grudnia 2015 r. gdzie w pkt 3.2 mowa jest o urządzeniach i obiektach wchodzących w skład instalacji mechaniczno-chemicznej oczyszczalni ścieków przemysłowych i wód deszczowych.

Przystępując do wydania pozwolenia zintegrowanego lub jego zmiany, zdaniem Regionalnego Dyrektora, należało ustalić, czy wniosek dotyczy zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu rozumianego zgodnie z art. 3 pkt 48 Prawa ochrony środowiska jako "jedna lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalację posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami".

Organ ustalił, że właścicielem całej instalacji oczyszczalni ścieków wraz z kolektorem odpływowym i wylotem ścieków jest C. Sp. z o.o.; wylot ścieków do rzeki O. w km [...] a także część kolektora odpływowego znajdują się na działce o nr ew. [...] O. a.m. [...] R., która stanowi teren zamknięty i jest własnością Skarbu Państwa, a nieruchomością tą gospodaruje Starosta Raciborski. Stwierdził, że ww. elementy oczyszczalni ścieków są na terenie zamkniętym lecz nie na terenie tego samego zakładu, gdzie eksploatowana jest instalacja oczyszczalni ścieków, dla której ma być dokonana zmiana pozwolenia zintegrowanego. Skarb Państwa nabył przedmiotową działkę w wyniku zrzeczenia się prawa użytkowania wieczystego przez Zakłady E. w R. na mocy aktu notarialnego z [...] listopada 1998 r.

Regionalny Dyrektor stwierdził, że w świetle art. 3 pkt 6 ppkt b Prawa ochrony środowiska wylotu ścieków oraz części kolektora odpływowego położonych na działce będącej terenem zamkniętym nie można zaliczyć do instalacji oczyszczalni ścieków dla której wnioskowana jest zmiana pozwolenia zintegrowanego. Wylot oraz część kolektora położone są na terenie, do którego Wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego, a zatem nie jest możliwe objęcie jednym pozwoleniem zintegrowanym oczyszczalni ścieków i tych budowli w świetle art. 203 ust. 3 Prawa ochrony środowiska, który stanowi, że na wniosek prowadzącego instalacje, o których mowa w art. 201 ust. 1, pozwoleniem zintegrowanym można objąć instalacje niewymagające pozwolenia zintegrowanego położone na terenie tego samego zakładu, co instalacja wymagająca takiego pozwolenia, ustalając dla nich warunki wprowadzenia do środowiska substancji lub energii na zasadach określonych dla pozwoleń, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 2 i 4, pozwolenia wodnoprawnego na pobór wód oraz pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Mając powyższe na uwadze Regionalny Dyrektor Ochrony środowiska w Katowicach stwierdził, że nie jest organem właściwym do zmiany pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do oczyszczania ścieków C. Sp. z o.o. w R.. Uznał, że przywołane przez Starostę Raciborskiego postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OW 149/14 i z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt II OW 109/18 są nieadekwatne do analizowanej sytuacji. Odnoszą się bowiem do sytuacji gdy na terenach zamkniętych prowadzona jest działalność zakładu powodująca oddziaływanie na środowisko. Zmiana pozwolenia zintegrowanego w niniejszej sprawie dotyczy instalacji położonej poza terenem zamkniętym a dodatkowo wnioskodawca nie dysponuje tytułem prawnym do terenu zamkniętego tj. do działki nr [...] a.m. [...] R.

Według Regionalnego Dyrektora właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku będzie Starosta Raciborski zgodnie z art. 378 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

Starosta Raciborski w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie podzielił argumentacji przedstawionej w tymże wniosku. Według Starosty nie można wywodzić, że zmiana przedmiotowego pozwolenia zintegrowanego dotyczy instalacji położonej poza terenem zamkniętym, albowiem wylot ścieków z tejże oczyszczalni będzie odbywał się na terenie zamkniętym.

Sama oczyszczalnia znajduje się na terenie innej nieruchomości, która nie jest zaliczona do terenów zamkniętych. Fakt ten nie jest kwestionowany przez żadną ze stron. Tenże wylot, a więc niejako emisja będzie odbywała się na teren zamknięty, a zatem ta okoliczność wymaga kwalifikacji jako swojego rodzaju przedsięwzięcie bądź też zdarzenie, które będzie miało miejsce na terenie zamkniętym. Podkreślono, że wylot położony na terenie zamkniętym stanowi integralną część instalacji do oczyszczania ścieków. Starosta kwestionuje stanowisko, że przedmiotem postępowania w sprawie zmiany pozwolenia zintegrowanego jest tylko instalacja do oczyszczania ścieków znajdująca się na terenie zakładu C. Sp.z o.o. w R., a wylot kanalizacyjny do rzeki O. w km [...] już nie. Takie rozumowanie stoi w sprzeczności chociażby z samą treścią przedmiotowego wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego, gdzie na stronie 28-29 jest mowa o tym, że zakładowa mechaniczno-chemiczna oczyszczalnia ścieków przemysłowych i wód opadowych i roztopowych składa się z następujących obiektów i urządzeń (kolektor ścieków odprowadzający ścieki oczyszczone do rzeki S. w km [...]). Co więcej w charakterystyce technologicznej instalacji oczyszczania ścieków został wprost wyartykułowany ów kolektor ścieków. Także decyzja Marszałka Województwa Śląskiego z [...] grudnia 2015 r. o udzieleniu S. S.A. w R. pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do oczyszczania ścieków w ust. 3.2 pkt 9 mówi o kolektorze odpływowym oraz wylocie ścieków oczyszczonych. Dokumentacja akt sprawy przemawia w sposób jednoznaczny za tym, iż ów wylot ścieków oczyszczonych wchodzi w skład instalacji mechaniczno - chemicznej oczyszczalni ścieków przemysłowych i wód deszczowych - a zatem stanowi integralną część tejże instalacji mechaniczno-chemicznej.

Przywołując art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska oraz definicje budowli, obiektu liniowego oraz budowli hydrotechnicznej Starosta stwierdził, że oczyszczalnia ścieków C. Sp. z o.o. w tym kolektor odpływowy i wylot ścieków do rzeki O. w km [...] stanowią jedną instalację w rozumieniu Prawa ochrony środowiska. W analizowanym przypadku instalację stanowią więc zarówno stacjonarne urządzenia techniczne powiązane ze sobą technologicznie (urządzenia za pomocą których realizowane jest oczyszczanie ścieków) jak również budowle niebędące urządzeniami technicznymi i ich zespołami, które są z nimi powiązane i niezbędne, aby instalacja ta mogła funkcjonować. Przykładami takich budowli są kolektor (rurociąg) odprowadzający oczyszczone ścieki oraz wylot ścieków, za pomocą którego ścieki są wprowadzane do rzeki O. Oczyszczalnia ścieków bez wylotu, nie mogłaby funkcjonować (lub nie miałaby sensu istnienia).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., Poz. 1302 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozpatrywania sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 tej ustawy. Zgodnie art. 15 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga niniejszą sprawę na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowienie wydaje w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym - art. 15 § 2 in fine P.p.s.a.

Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Spór ten może mieć wymiar pozytywny lub negatywny. W pierwszym przypadku oba organy twierdzą, że są właściwe do załatwienia sprawy. W drugim żaden z organów, do którego trafiła sprawa nie uważa się za właściwy.

W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny bowiem zarówno Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach jak i Starosta Raciborski uważają, że nie są właściwi do rozpoznania wniosku C. Sp. z o.o. z siedzibą w R. o zmianę pozwolenia zintegrowanego wydanego dla instalacji do oczyszczania ścieków C. Sp. z o.o. w R. zlokalizowanej w R. przy ul. P. [...].

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach uznał, że nie jest właściwy w sprawie bowiem nie ma podstaw aby uznać, że przedsięwzięcie jest instalacją położoną na terenie zamkniętym, dla którego byłby właściwym ze względu na treść art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Uważa on bowiem, że przedmiotowa instalacja do oczyszczania ścieków nie wypełnia przesłanek uznania jej za instalację na podstawie art. 3 pkt 6 ppkt a (stacjonarne urządzenie techniczne) i c (budowlę niebędącą urządzeniem technicznym ani ich zespołami). Natomiast uznanie oczyszczalni ścieków za instalację z art. 3 pkt 6 ppkt b tej ustawy (zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu), także nie wchodzi w grę albowiem z ustaleń organu poczynionych w sprawie wynika, że wchodzące w skład oczyszczalni część kolektora odpływowego i wylot ściekowy znajdują się poza terenem zakładu w rozumieniu art. 3 pkt 48 Prawa ochrony środowiska. Za "zakład" natomiast uznaje się jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami. Organ ustalił zaś, że wspomniane wyżej elementy oczyszczalni ścieków znajdują się na działce nr [...] obręb O. a.m. [...] R. będącej terenem zamkniętym, do których C. Sp.z o.o. nie ma tytułu prawnego. Właścicielem tej nieruchomości jest Skarb Państwa a gospodaruje nim Starosta Raciborski. Skoro zaś kolektor odpływowy oraz wylot ścieków nie stanowią zakładu bo Spółka nie ma tytułu prawnego do terenu zajętego przez te elementy, to nie są one instalacją z art. 3 pkt 6 ppkt b a wobec tego okoliczność, iż działka na której się one znajdują jest terenem zamkniętym, nie będzie przesądzała o właściwości Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w myśl art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska.

Przeciwnego zdania jest Starosta Raciborski, który uważa, że zmiana przedmiotowego pozwolenia zintegrowanego dotyczy instalacji, która jest położona na terenie zamkniętym.

Zgodnie z art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy w sprawach przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych. Z tego wynika, że o właściwości regionalnego dyrektora ochrony środowiska przesądza fakt położenia przedsięwzięcia lub zaistnienia zdarzenia na terenie zamkniętym. Ustawa Prawo ochrony środowiska nie zawiera legalnej definicji przedsięwzięcia. Według słownikowej definicji przedsięwzięcie to «projekt, działanie podjęte w jakimś celu» (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego PWN – pod red. prof.. Stanisława Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, tom 3, str. 651). Synonimem dla słowa "przedsięwzięcie" biorąc pod uwagę jego znaczenie «w odniesieniu do potocznego określenia czyjejś działalności gospodarczej» są określenia działalność, interes, przedsiębiorstwo, sklep, zakład. Wobec powyższego jeżeli przyjąć, że przedsięwzięcie to zakład wówczas jego położenie na terenie zamkniętym będzie określało właściwość regionalnego dyrektora ochrony środowiska w sprawie zmiany pozwolenia zintegrowanego stosownie do art. 378 § 2 Prawa ochrony środowiska.

Pod ustawowym pojęciem zakładu z art. 3 pkt 48 Prawa ochrony środowiska należy rozumieć jedną lub kilka instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami.

Natomiast definicję instalacji zawiera art. 3 pkt 6 ppkt a- c Prawa ochrony środowiska. I tak instalację stanowią:

a) stacjonarne urządzenie techniczne,

b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu,

c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami.

W ocenie NSA instalacja, której dotyczy wniosek o zmianę pozwolenia zintegrowanego w niniejszej sprawie tj. instalacja do oczyszczania ścieków C. Sp. z o.o. zlokalizowana w R. przy ul. P. [...] jest instalacją, o której mowa w ww. art. 3 pkt 6.

Jak słusznie zauważył Starosta Raciborski w treści wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego na stronie 28-29 wskazuje się, że zakładowa mechaniczno-chemiczna oczyszczalnia ścieków przemysłowych i wód opadowych i roztopowych składa się z wielu wskazanych tam obiektów i urządzeń w tym z kolektora ścieków odprowadzającego ścieki oczyszczone do rzeki S. w km [...]. Ponadto w charakterystyce technologicznej instalacji oczyszczania ścieków został wprost wyartykułowany ów kolektor ścieków. Na stronach od 34 do 38 wniosku wymienione zostały urządzenia wchodzące w skład przedmiotowej oczyszczalni ścieków gdzie wskazuje się ponownie na kolektor odpływowy, wylot ścieków oczyszczonych (str. 37). W związku z powyższym nie sposób twierdzić, że znajdujące się na terenie zamkniętym tj. na działce [...] obręb O. a.m. [...] R. część kolektora odpływowego oraz wylot ścieków oczyszczonych prowadzących ścieki oczyszczone wprost do rzeki O. są odrębnym elementem od pozostałych urządzeń tworzących oczyszczalnię. Nie sposób uznać by oczyszczalnia mogła normalnie funkcjonować bez ww. kolektora i wylotu ścieków. Zatem współtworzą one instalację oczyszczalni ścieków, na którą składają się tak stacjonarne urządzenia techniczne, zespoły stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu a ponadto budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami. Zdaniem NSA, do tych ostatnich należy zaliczyć ów kolektor odpływowy i wylot ścieków oczyszczonych położony na terenie zamkniętym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że budowle te to budowle hydrotechniczne, o jakich mowa w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2007 r. Nr 86 poz. 579) Przez budowle hydrotechniczne rozumie się budowle wraz z urządzeniami i instalacjami technicznymi z nimi związanymi, służące gospodarce wodnej oraz kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, w tym: zapory ziemne i betonowe, jazy, budowle upustowe z przelewami i spustami, przepusty wałowe i mnichy, śluzy żeglugowe, wały przeciwpowodziowe, siłownie i elektrownie wodne, ujęcia śródlądowych wód powierzchniowych, wyloty ścieków, czasze zbiorników wodnych wraz ze zboczami i skarpami, pompownie, kanały, sztolnie, rurociągi hydrotechniczne, syfony, lewary, akwedukty, budowle regulacyjne na rzekach i potokach, progi, grodze, nadpoziomowe zbiorniki gromadzące substancje płynne i półpłynne, porty, baseny, zimowiska, pirsy, mola, pomosty, nabrzeża, bulwary, pochylnie i falochrony na wodach śródlądowych, przepławki dla ryb.

Zatem całościowo rozpatrywane przedsięwzięcie pod nazwą oczyszczalnia ścieków C. Sp. z o.o., której dotyczy wniosek o zmianę pozwolenia zintegrowanego jest niewątpliwie instalacją z art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska w każdej z form przewidzianych w tym przepisie (ppkt od a do c).

Okoliczność podnoszona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, iż część instalacji stanowiąca zakład nie jest położona na terenie zamkniętym, że część instalacji jest położona na terenie zamkniętym ale teren ten nie stanowi zakładu bo Spółka nie ma tytułu prawnego do tego terenu, oraz, że C. Sp.z o.o. nie posiada tytułu prawnego do terenu zamkniętego gdzie położony jest, będący jej własnością kanał odpływowy i wylot ścieków oczyszczonych, w ocenie NSA nie ma znaczenia dla oceny czy przedmiotowe przedsięwzięcie (instalacja) położone jest na terenie zamkniętym. Skoro wylot ścieków i część kanału odpływowego stanowi część instalacji tworzącej oczyszczalnię, bez której oczyszczalnia ta nie mogłaby funkcjonować, spełnia definicje instalacji z art. 3 pkt 6 Prawa ochrony środowiska (ppkt c), to należy przyjąć, że cała oczyszczalnia jako jedno, złożone przedsięwzięcie jest położone również na terenie zamkniętym i tym samym zgodnie z art. 378 ust. 2 Prawa o ochronie środowiska właściwym organem środowiska do rozpatrzenia wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego będzie regionalny dyrektor ochrony środowiska. W okolicznościach niniejszej sprawy trudno przyjąć, że oczyszczalnia wnioskodawcy ogranicza się do urządzeń położonych tylko na terenie do którego ma on tytuł prawny skoro położone poza należącym do niego terenem budowle stanowią nieodłączny element instalacji do oczyszczania ścieków bez których nie spełniałaby swojego zadania.

W tym konkretnym przypadku brak tytułu prawnego do terenu gdzie znajduje się wylot ścieków i kanał odpływowy oczyszczalni ścieków nie może stanowić podstawy do uznania, że przedsięwzięcie znajduje się poza terenem zamkniętym. Nieracjonalne byłoby twierdzenie, że oczyszczalnia ścieków położona jest poza terenem zamkniętym kiedy składające się na nią budowle stanowiące o jej funkcjonowaniu stanowiące jej istotę i sens oddziaływania na środowisko bezsprzecznie położone są na takim terenie.

W związku z powyższym organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o zmianę pozwolenia zintegrowanego dla oczyszczalni ścieków C. Sp. z o.o. zlokalizowanej w R. przy ul. P. [...], w ocenie NSA, będzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach, gdyż zastosowanie znajdzie art. 378 ust. 2 Prawa ochrony środowiska.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i art. 15 § 2 P.p.s.a., wskazał Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków jako organ właściwy w sprawie.