Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2104/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 43 ust. 2, art. 12 pkt 2, art. 32 ust. 1 pkt 6, art. 43 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Ewa Grochowska-Jung, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K.L. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego K.L. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] dot. [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: "K.p.a.", art. 22, art. 43 ust. 1 oraz art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), dalej: "U.o.d.o.", po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie skargi K.L. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] z siedzibą w [...] przy ul. [...] , umorzył postępowanie.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. K.L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Generalny Inspektor, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 43 ust. 2 U.o.d.o., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] dot. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że do Biura Generalnego Inspektora w dniu [...] marca 2011 r. wpłynął wniosek K.L. o wydanie decyzji zobowiązującej Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] z siedzibą w [...] do sprostowania jego nieaktualnych danych osobowych na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 6 U.o.d.o.

Organ odwoławczy ustalił, że K.L. skierował do Proboszcza pismo z dnia [...] lutego 2011 r., którym zwrócił się o uaktualnienie w księdze chrztu jego danych osobowych, przez naniesienie adnotacji o treści: "Dnia [...] lutego 2011 r. formalnym aktem wystąpił z Kościoła Katolickiego" i przesłanie, na potwierdzenie powyższego, odpisu chrztu z powyższym sprostowaniem.

W odpowiedzi na powyższe Proboszcz, pismem z dnia [...] maja 2011 r., skierowanym do GIODO, wskazał, iż skarżący został wezwany "do stawienia się w kancelarii celem załatwienia jego sprawy". Ponadto Proboszcz wskazał, że "żądanie skarżącego może zostać zrealizowane według punktu 14 Zasad po zrealizowaniu wcześniejszych kroków w postępowaniu".

Generalny Inspektor, po powtórnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazał, że przepis art. 43 ust. 2 U.o.d.o. stanowi, że w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3 oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, art. 14 pkt 1 i 3 i 3-5 oraz art. 15-18. Z kolei z art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o. wynika, że z obowiązku rejestracji zbioru danych zwolnieni są administratorzy danych dotyczących osób należących do kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego. W związku z powyższym wyjaśnił, że Generalny Inspektor ma w stosunku do powyższych instytucji prawo kontroli zgodności danych z przepisami o ochronie danych osobowych, nie ma jednak prawa wydawania decyzji administracyjnych, ani rozpatrywania skarg w sprawach wykonywania przez nie przepisów o ochronie danych osobowych.

Organ II instancji podniósł, iż Kościół Rzymskokatolicki należy do instytucji o uregulowanej sytuacji prawnej, bowiem jest instytucją, której funkcjonowanie zostało unormowane w Konstytucji RP, ustawach, umowie międzynarodowej - Konkordacie. Wyjaśnił, że z treści art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP (Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.), określającej zasady stosunku Państwa do Kościoła, w tym jego sytuację prawną i majątkową, wynika, że Kościół rządzi się w swoich sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchową i jurysdykcyjną oraz zarządza własnymi sprawami. Natomiast w sprawach odnoszących się do Kościoła nieuregulowanych przedmiotową ustawą stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami (art. 3 ust. 2). Treść ww. przepisów wskazuje, iż Kościół Katolicki oraz inne związki wyznaniowe o uregulowanej sytuacji prawnej w zakresie swojej działalności są niezależne i przy wykonywaniu władzy duchowej posługują się swoim wewnętrznym prawem.

W związku z treścią art. 43 ust. 2 U.o.d.o., Generalny Inspektor uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego, ukierunkowanego na wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej, ani przeprowadzać czynności kontrolnych, z wyłączeniem prawa żądania złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywania i przesłuchiwania osób w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego.

W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie dokonanych ustaleń brak jest jego kognicji do wydania merytorycznej decyzji w sprawie, co determinuje zasadność uznania, że spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania, przewidziane przepisem art. 105 § 1 K.p.a.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. K.L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Generalnego Inspektora z dnia [...] listopada 2011 r. wnosząc o jej uchylenie.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 43 ust. 2 U.o.d.o., tj. odmowę wydania merytorycznej decyzji administracyjnej osobie nienależącej do Kościoła Katolickiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r. o sygn. akt II SAWa 202/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", oddalił skargę K.L. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że zgodnie z art. 12 U.o.d.o., do zadań Generalnego Inspektora w szczególności należy: (1) kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych, (2) wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych, (3) zapewnienie wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z decyzji, o których mowa w pkt 2, przez stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (4) prowadzenie rejestru zbiorów danych oraz udzielanie informacji o zarejestrowanych zbiorach, (5) opiniowanie projektów ustaw i rozporządzeń dotyczących ochrony danych osobowych, (6) inicjowanie i podejmowanie przedsięwzięć w zakresie doskonalenia ochrony danych osobowych, (7) uczestniczenie w pracach międzynarodowych organizacji i instytucji zajmujących się problematyką ochrony danych osobowych.

Sąd I instancji wskazał, że art. 12 U.o.d.o. statuuje główne zadania i kompetencje Generalnego Inspektora, który pełni zarówno funkcję organu kontrolującego poprawność przetwarzania danych osobowych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz rzecznika interesów poszczególnych osób i interesów publicznych, jak i organu, który w tym zakresie został wyposażony we władcze kompetencje wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. W celu wykonania zadań, o których mowa w art. 12 pkt 1 i 2, Generalny Inspektor ma prawo m.in. żądać złożenia pisemnych lub ustnych wyjaśnień oraz wzywać i przesłuchiwać osoby w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego (art. 14 pkt 2 U.o.d.o.).

Przedmiotowe uprawnienia organu mogą być jednak ograniczane, a nawet wyłączane w odniesieniu do określonych podmiotów. Wyłączenie takie przewiduje m.in. art. 43 ust. 2 U.o.d.o., zgodnie z którym, w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3 oraz zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, przetwarzanych przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Centralne Biuro Antykorupcyjne, Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2; art. 14 pkt 1 i 3-5; art. 15-18. Zbiory, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 1, 1a i 3, są to zbiory zawierające informacje niejawne, które uzyskane zostały w wyniku czynności operacyjno-rozpoznawczych przez funkcjonariuszy organów uprawnionych do tych czynności oraz zbiory dotyczące osób należących do Kościoła lub innego związku wyznaniowego, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła lub związku wyznaniowego.

Zatem, wobec regulacji przepisu art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., nie zgłasza się zbiorów osób ochrzczonych w danej parafii, czy duchownych przynależnych do danej diecezji, czy zakonu.

Następnie Sąd I instancji wskazał, iż bezspornym jest, że dane osobowe skarżącego umieszczone są w zbiorze, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., tj. w zbiorze dotyczącym osób należących do Kościoła lub innego związku wyznaniowego. Dlatego też, Sąd uznał za prawidłowe działanie organu, który ograniczył swoją aktywność jedynie do czynności na jaką pozwalała mu ustawa, tj. czynności wskazanych w art. 14 ust. 2 U.o.d.o. Organ poprawnie uznał, iż w sprawie ma zastosowanie art. 43 ust. 2 U.o.d.o., a tym samym prawidłowo stwierdził brak swojej właściwości w zakresie wydania decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 12 ust. 2 tej ustawy.

Ponadto Sąd podkreślił, iż wbrew twierdzeniom podniesionym przez stronę, bez wpływu na omawiane wyłączenie kompetencji Generalnego Inspektora, o jakim mowa w art. 43 ust. 2 U.o.d.o., pozostaje to, czy skarżący w sposób skuteczny wystąpił z Kościoła Katolickiego. Tworząc ww. przepis ustawodawca posłużył się sformułowaniem "zbiór danych". Sposób rozumienia tego zwrotu wyjaśnił zaś w art. 7 pkt 1 U.o.d.o. stwierdzając, że przez zbiór danych rozumie się każdy - posiadający strukturę zestaw danych o charakterze osobowym, dostępnych według określonych kryteriów, niezależnie od tego, czy zestaw ten jest rozproszony lub podzielony funkcjonalnie.

Treść powyższych norm prawnych wskazuje na to, że zbiór danych obejmuje swoim zasięgiem wiele danych - tj. wiele danych należących do wielu osób. Tym samym bez związku z przedmiotem wyłączenia, o jakim mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., pozostaje ewentualna skuteczność wystąpienia strony z Kościoła. Ustawa w omawianym przepisie nie odnosi się bowiem do danych jednostkowych, a do zbioru danych. Stąd więc, badanie w niniejszym postępowaniu skuteczności wystąpienia skarżącego z Kościoła pozostaje w oderwaniu od istoty przedmiotowej sprawy.

Sąd I instancji wyjaśnił ponadto, iż nawet hipotetycznie przyjmując, że kwestia wystąpienia z Kościoła ma wpływ na stosowanie normy art. 43 ust. 2 U.o.d.o., to skarżący nie wykazał, aby wystąpił z Kościoła w sposób skuteczny. Powoływanie się w tym zakresie przez skarżącego na złożenie oświadczenia woli, o jakim mowa w art. 60 i następnych kodeksu cywilnego, jest niewystarczające. Sposób działania osób, które zamierzają formalnie wystąpić z Kościoła Katolickiego określiła Konferencja Episkopatu Polski, wydając w dniu 27 września 2008 r. "Zasady postępowania w sprawie formalnego aktu wystąpienia z Kościoła". Skoro więc skarżący należy do Kościoła, to aby z niego skutecznie wystąpić musi zastosować się do kościelnych zasad regulujących tę kwestię. Są to bowiem wewnętrzne unormowania organizacji, do której należy skarżący, regulujące wzajemne relacje między organizacją, a jej członkami.

W ocenie Sądu, stan faktyczny sprawy umożliwiał organowi wydanie skarżonej decyzji na podstawie art. 105 ust. 1 K.p.a., który zezwala organom administracji na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy w świetle przepisów prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.L. Zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji Generalnego Inspektora w obu instancjach, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniach obu decyzji na jakich dowodach oparł się organ ustalając stan faktyczny sprawy;

2) art. 151 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec całkowicie dowolnego ustalenia, że skarżący poprzez złożone w dniu [...] lutego 2011 r. oświadczenie woli na gruncie prawa cywilnego nie wystąpił skutecznie z Kościoła Katolickiego;

3) art. 3 § 2 pkt. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 6, 8 i 9 K.p.a. oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a poprzez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej oraz brak precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania.

Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1) art. 43 ust. 2 w zw. z art. 43. ust. 1 pkt. 3 U.o.d.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spod kognicji Generalnego Inspektora wyjęte są zbiory danych osób, jedynie w oparciu o fakt prowadzenia takich zbiorów przez kościoły i związki wyznaniowe o uregulowanym stanie prawnym, bez względu na objęte takimi zbiorami dane osobowe, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie;

2) art. 60 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 2 pkt 2a i 5 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. 2005 nr 231, poz. 1965 ze zm.) poprzez nieuznanie za skuteczne wystąpienia z Kościoła Katolickiego na gruncie powszechnie obowiązującego prawa w Polsce i wskazania na wewnętrzne regulacje Kościoła Katolickiego jako podstawę do wystąpienia, co prowadzi do naruszenia art. 53 ust. 1 i 2 Konstytucji, które przyznają obywatelowi wolność wyznawania i przyjmowania religii według własnego wyboru.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 18 października 2013 r. o sygn. akt I OSK 2223/12 Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądził na rzecz skarżącego od Generalnego Inspektora koszty postępowania kasacyjnego.

Sąd II instancji jako zasadny uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie ustalono bowiem okoliczności istotnych z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, tj. przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., a mianowicie kwestii przynależności do Kościoła Katolickiego K.L., domagającego się od Generalnego Inspektora zapewnienia ochrony jego danych osobowych, przetwarzanych na potrzeby tego Kościoła. W przypadku bowiem stwierdzenia, że wystąpił on z Kościoła Katolickiego, a więc jest osobą do niego nienależącą, nie miałoby zastosowania wyłączenie uprawnień władczych organu, o których mowa w art. 43 ust. 2 U.o.d.o.

Sąd kasacyjny zauważył, iż w świetle art. 43 ust. 2 U.o.d.o. Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2, w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, czyli danych dotyczących osób należących do kościoła. Tak zdefiniowany zbiór nie zawiera zatem danych dotyczących osób nienależących do kościoła. Dane osób nienależących do kościoła tworzą zbiór odrębny, nawet jeśli dane są przetwarzane na potrzeby kościoła i jeśli są zgromadzone na materialnych nośnikach danych zawierających zarówno dane osób należących, jak i osób nienależących do kościoła. Okolicznością przesądzającą o zakwalifikowaniu danych do jednego ze zbiorów jest rzeczywista przynależność lub brak przynależności osoby, o której dane chodzi, do kościoła (por. Janusz Barta, Paweł Fajgielski, Ryszard Markiewicz "Ochrona danych osobowych. Komentarz", LEX 2011, teza 6 do art. 43).

W ocenie NSA, ustalenie przynależności do kościoła nie może być oderwane od chwili rozstrzygania sprawy w przedmiocie ochrony danych osobowych. Każdy organ administracji publicznej, a więc także Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, załatwiający sprawę w formie przewidzianej w art. 104 § 1 K.p.a. w związku z art. 22 U.o.d.o., ma obowiązek wydania decyzji w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty orzekania. W tym zakresie przepisy art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust.1 pkt 3 U.o.d.o. nie wprowadzają odmiennej regulacji. W konsekwencji oznacza to, że Generalnemu Inspektorowi nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2 U.o.d.o. jedynie w odniesieniu do osób należących do kościoła. Natomiast uprawnienia te przysługują mu w odniesieniu do tej części zbiorów prowadzonych przez kościół, która dotyczy osób nienależących do kościoła.

Sąd II instancji wskazał również na przepisy regulujące stosunki państwa i kościoła zawarte w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. W Dziale II tej ustawy, określającym stosunek państwa do kościołów i związków wyznaniowych, stwierdza się m.in., że kościoły i inne związki wyznaniowe w Polsce działają w konstytucyjnych ramach ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej; ich sytuację prawną i majątkową regulują przepisy rangi ustawowej (art. 8). Stosunek państwa do wszystkich kościołów i innych związków wyznaniowych opiera się na poszanowaniu wolności sumienia i wyznania. Gwarancjami wolności sumienia i wyznania w stosunkach państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są: oddzielenie kościołów i innych związków wyznaniowych od państwa; swoboda wypełniania przez kościoły i inne związki wyznaniowe funkcji religijnych; równouprawnienie wszystkich kościołów i innych związków wyznaniowych, bez względu na formę uregulowania ich sytuacji prawnej (art. 9). Rzeczypospolita Polska jest państwem świeckim, neutralnym w sprawach religii i przekonań (art. 10 ust. 1). Kościoły i inne związki wyznaniowe są niezależne od państwa przy wykonywaniu swoich funkcji religijnych (art. 11 ust. 1). Uprawnienia obywateli korzystających z wolności sumienia i wyznania są określone w Dziale I, w szczególności w art. 2 pkt 1-12 tej ustawy. Stosownie do treści art. 2 pkt 1, korzystając z wolności sumienia i wyznania obywatele mogą tworzyć wspólnoty religijne, zwane dalej "kościołami i innymi związkami wyznaniowymi", zakładane w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej, posiadające własny ustrój, doktrynę i obrzędy kultowe. Zgodnie z art. 2 pkt 2a cyt. ustawy, obywatele mogą należeć lub nie należeć do kościołów i innych związków wyznaniowych.

Dalej NSA wskazał, iż przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest przetwarzanie danych osobowych na potrzeby Kościoła Katolickiego. Stosunki między Rzeczypospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa i ustawy. Ratyfikowana ustawą z dnia 8 stycznia 1998 r. o ratyfikacji Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską (Dz. U. Nr 12, poz. 42), umowa międzynarodowa - Konkordat między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisana w dniu 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318), w przepisie art. 1 stanowi, że Państwo i Kościół każde w swojej dziedzinie są niezależne i autonomiczne oraz zobowiązują się do pełnego poszanowania tej zasady we wzajemnych stosunkach i we współdziałaniu dla rozwoju człowieka i dobra wspólnego. W art. 5, przestrzegając prawa do wolności religijnej, Państwo zapewnia Kościołowi Katolickiemu, bez względu na obrządek, swobodne i publiczne pełnienie jego misji, łącznie z wykonywaniem jurysdykcji oraz zarządzaniem i administrowaniem jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego.

Z kolei w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) art. 3 stanowi, że ustawa określa zasady stosunku Państwa do Kościoła, w tym jego sytuację prawną i majątkową. W sprawach odnoszących się do Kościoła, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Zgodnie z art. 2 tej ustawy, Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy NSA wskazał, iż w odniesieniu do danych skarżącego, zawartych w Księdze Chrztów, są one przetwarzane w rozumieniu art. 7 pkt 2 U.o.d.o. (przechowywanie). Księga ta stanowi zbiór ewidencyjny, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 1 U.o.d.o. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie jest niesporne, iż dane skarżącego są umieszczone w zbiorze określonym w art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., a więc zbiorze osób należących do kościoła, o uregulowanej sytuacji prawnej, przetwarzanych na potrzeby tego kościoła. W tej mierze w pełni zaaprobował stanowisko Generalnego Inspektora oparte na wyjaśnieniu Proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...] w [...], w którym stwierdził on niezachowanie przez skarżącego procedury wystąpienia z Kościoła Katolickiego. Skutkowało to przyjęciem, że skarżący nadal jest osobą należącą do tego kościoła, w związku z tym organ w tej sprawie nie jest uprawniony do wydania merytorycznej decyzji administracyjnej. Sąd I instancji nie dostrzegł, że w tej mierze organ nie określił, jakie były podstawy prawne wystąpienia skarżącego z Kościoła Katolickiego.

W sprawie, na podstawie przepisów prawa powszechnego powinien zostać oceniony dowód w postaci pisemnego oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Niezbędne było również wyjaśnienie, jakie warunki musi spełnić osoba chcąca wystąpić z Kościoła Katolickiego. W świetle art. 53 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, każdy obywatel ma prawo wyboru religii i rezygnacji z jej wyznawania. Korzystając z wolności sumienia i wyznania obywatele mogą w szczególności (...) należeć lub nie należeć do kościołów i innych związków wyznaniowych (art. 2 pkt 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania).

W świetle powyższego, zdaniem NSA, uprawnione jest stanowisko, że w sprawie nie dokonano najistotniejszego ustalenia z punktu widzenia art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust.1 pkt, 3 U.o.d.o. tj. czy w chwili rozstrzygania przez Generalnego Inspektora K.L. należał do Kościoła Katolickiego, co czyniło zasadną skargę kasacyjną w odnośnym zakresie.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprowadza się do oceny legalności zaskarżonego aktu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 135 P.p.s.a sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 18 października 2013 r. o sygn. akt I OSK 2223/12 uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W świetle powyższego zauważyć należy, iż Sąd II instancji przesądził, iż na gruncie art. 43 ust. 2 U.o.d.o. Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych nie przysługują uprawnienia określone w art. 12 pkt 2 U.o.d.o. w odniesieniu do zbiorów, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3, czyli danych dotyczących osób należących do kościoła. Natomiast uprawnienia te przysługują organowi w odniesieniu do tej części zbiorów prowadzonych przez kościół, która dotyczy osób nienależących do kościoła. Okolicznością przesądzającą o zakwalifikowaniu danych do jednego ze zbiorów jest rzeczywista przynależność lub brak przynależności osoby, o której dane chodzi, do kościoła.

Sąd II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nie ustalono okoliczności istotnych z punktu widzenia ww. przepisów prawa materialnego, tj. przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 pkt 6 oraz art. 43 ust. 2 w związku z art. 43 ust. 1 pkt 3 U.o.d.o., a mianowicie kwestii przynależności do Kościoła Katolickiego K.L., domagającego się od Generalnego Inspektora zapewnienia ochrony jego danych osobowych, przetwarzanych na potrzeby tego Kościoła. Organ nie określił, jakie były podstawy prawne wystąpienia skarżącego z Kościoła Katolickiego. Sąd zaznaczył, iż w przypadku stwierdzenia, że skarżący wystąpił z Kościoła Katolickiego, a więc jest osobą do niego nienależącą, nie miałoby zastosowania wyłączenie uprawnień władczych organu, o których mowa w art. 43 ust. 2 U.o.d.o.

Sąd II instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie, na podstawie przepisów prawa powszechnego powinien zostać oceniony dowód w postaci pisemnego oświadczenia skarżącego o wystąpieniu z Kościoła Katolickiego. Niezbędne było również wyjaśnienie, jakie warunki musi spełnić osoba chcąca wystąpić z Kościoła Katolickiego. W świetle art. 53 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, każdy obywatel ma prawo wyboru religii i rezygnacji z jej wyznawania. Korzystając z wolności sumienia i wyznania obywatele mogą w szczególności (...) należeć lub nie należeć do kościołów i innych związków wyznaniowych (art. 2 pkt 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania).

Wobec dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny okoliczności faktycznych i prawnych leżących u podstaw wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz wobec związania tą wykładnią, Sąd w składzie orzekającym zobligowany był do tego, aby decyzje te - jako wadliwe - wyeliminować z obrotu prawnego.

Organ administracji będzie zaś zobligowany do tego, aby zrealizować wskazania zawarte w powołanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r. i usunąć uchybienia, których się dopuścił.

W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji - jak w pkt 2 sentencji. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a., jak w pkt 3 sentencji wyroku.