Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 520/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1-3, art. 132 a, art. 134, art. 134 h ust. 1-3, art. 135 g ust. 1, art. 135 j ust. 1 i2, art. 135 k ust. 1, art. 135 l ust. 2, art. 135 p ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. W. na orzeczenie Komendanta W. Policji we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji, II. przyznaje radcy prawnemu H. F. kwotę 295, 20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) zł, w tym 23 % podatku VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji we W., powołując się na przepis art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez st. sierż. A. W. (dalej skarżący) – referenta Zespołu Kryminalnego Komisariatu Policji w K. Komendy Powiatowej Policji w B. od orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie uznania skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany za to, że:

I. w dniu 07.07.2011 r. pełniąc służbę wspólnie z asp. M. W. w godzinach od 20.00 do 04.00 w patrolu o charakterze prewencyjnym na terenie działania KP w K. w notatniku służbowym nie zamieścił niezbędnych informacji dotyczących przebiegu służby takich jak, czas rozpoczęcia i zakończenia odprawy do służby, wskazania dowódcy patrolu, wpisu dotyczącego planowej przerwy, podsumowania czynności wykonanych w czasie służby jak również czasu zakończenia służby, tj. o czyn określony w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. d, f, g i pkt 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26.06.2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych (Dz. Urz. KGP nr 13, poz. 104),

II. w dniu 07.07.2011 r. pełniąc służbę w patrolu o charakterze prewencyjnym, na terenie działania KP w K. jako dowódca tego patrolu w godzinach 0.35 do 2.45 nie nawiązał bieżącego kontaktu przy pomocy dostępnych środków łączności z dyżurnym Komendy Powiatowej Policji w B., tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 29 ust. 1 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. Urz. KGP nr 15, poz. 119 ze zm.)

- utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.

W uzasadnieniu podał, że orzeczeniem nr 3 z dnia 4 października 2011 r. organ I instancji uznał skarżącego winnym naruszeń dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższego orzeczenia organ II instancji orzeczeniem nr 43 z dnia 16 listopada 2011 r. uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego z uwagi na uchybienia w przeprowadzonym postępowaniu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji orzeczeniem nr 2 z dnia 27 marca 2012 r. uznał skarżącego winnym opisanych wyżej przewinień dyscyplinarnych i wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany.

W odwołaniu wniesionym od powyższego orzeczenia skarżący podniósł, że organ I instancji nie zastosował się w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego do przepisów Załącznika nr 20 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198, poz. 1933 z 2003 r.), czym naruszył jego prawo jako obwinionego. Wskazał również na naruszenie szeregu przepisów ustawy o Policji oraz Konstytucji RP zarówno przez organ I, jak i II instancji. Podniósł również, że brak obiektywizmu ze strony przełożonego dyscyplinarnego spowodował naruszenie podstawowych zasad procedury prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, który skutkował tym, że nie uwzględniono okoliczności przemawiających na jego korzyść, a także nie dokonano oceny całokształtu materiału dowodowego. Ponadto organ I instancji nie uzasadnił, czy popełnione czyny był "zawinione", uniemożliwił mu podczas zapoznania z aktami postępowania wykonania kserokopii lub zdjęć sprawy oraz naruszył zasadę indywidualizacji odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W dalszej części odwołania podniósł, że asp. szt. P. C. w trakcie odprawy nie poinformował patrolu, w jaki sposób ma utrzymywać łączność z dyżurnym oraz, że obowiązek ten miał spoczywać na dowódcy patrolu. Podał, że powyższe zadanie wykonywał jako patrol operacyjny, a tym samym nie był zobowiązany do prowadzenia notatnika służbowego. Braki w zakresie stosownych wpisów w notatniku służbowym nie miały zdaniem skarżącego wpływu na przebieg służby. Okoliczność ta nie może stanowić podstawy pociągnięcia go do odpowiedzialności dyscyplinarnej tym bardziej, że żadne przepisy resortowe nie zobowiązywały go do prowadzenia notatnika służbowego. Z tych względów wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania dyscyplinarnego jako bezprzedmiotowego.

Przełożony dyscyplinarny w zajętym w sprawie stanowisku wniósł o utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy.

Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 135l ust. 1 ustawy o Policji w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Zadaniem organu odwoławczego jest zbadanie, czy postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności, czy nie naruszono ustawowych praw obwinionego oraz, czy rozstrzygnięcie znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zebrany przez organ I instancji w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy w ocenie organu odwoławczego był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w związku z czym nie zachodziła konieczność jego uzupełnienia.

Organ odwoławczy wskazał, że w w/w postępowaniu dyscyplinarnym ustalono następujący stan faktyczny.

W nocy z 7/8 lipca 2011 r. skarżący wraz z mł. asp. M. W. - asystentem Zespołu ds. kryminalnych Posterunku Policji w W. B. Komendy Powiatowej Policji w B., w godz. 20.00 - 4.00 miał zaplanowaną służbę. Ok. godz. 19.40 skarżący pobrał broń służbową w KPP w B., informując jednocześnie dyżurnego jednostki - asp. M. S. o tym, że w nocy wraz z mł. asp. M. W. będzie pełnił służbę operacyjną na terenie działania Komisariatu Policji w K. Faktu tego jednak w swoich zeznaniach nie potwierdzili dyżurny jednostki, a także jego zastępca - st. sierż. G. M. Również służba dyżurna obejmująca służbę od godz. 20.00 tego dnia, tj. dyżurny - kom. G. C. i jego zastępca - st. sierż. A. H. nic nie wiedzieli o tym, że w/w funkcjonariusze mieli pełnić w tym czasie służbę na terenie Komisariatu Policji w K. Po pobraniu broni służbowej skarżący rozpoczął służbę w jednostce. Mniej więcej w tym samym czasie w Posterunku Policji w W. B. służbę rozpoczął mł. asp. M. W.

Jak ustalono, odprawę do służby przeprowadził asp. szt. P. C. - kierownik Posterunku Policji w G. W pierwszej kolejności w KP w K. odprawił do służby skarżącego, a następnie około godz. 20.00 poinformował telefonicznie mł. asp. M. W. o rodzaju nałożonych na niego zadań. Jak wynika z "Książki Odpraw Służby Patrolowo - Interwencyjnej KP w K." (k. 2-3) funkcjonariusze mieli wyznaczone zadania takie jak: patrol operacyjny na terenie działania KP w K. (1), zwrócenie uwagi na punkty sprzedaży butli oraz zakłady gastronomiczne, sklepy (2), sprawdzenie w KSIP osób poszukiwanych oraz pojazdów (3). Dodatkowo odprawiający sprawdził wyposażenie obwinionego oraz środki przymusu bezpośredniego, nie mając w tym zakresie żadnych uwag. Na dowódcę patrolu został wyznaczony obwiniony. Funkcjonariusz ten w swoim notatniku służbowym (k. nr 9 - 11) wpisał, że służbę pełnił wraz z mł. asp. M. W., podał kryptonim oraz zadania doraźne do służby wskazane wyżej (w zadaniach wpisał, że pełni służbę operacyjną na terenie działania KP K.). Notatnik został podpisany i opieczętowany przez odprawiającego.

Natomiast mł. asp. M. W. w swoim notatniku służbowym (k. 18-19) dokonał wpisu następującej treści: "Służba na dzień 07.07.2011 r. w godz. 20.00 - 4.00, ze st. sierż. A. W. KP K.. Służba operacyjna na terenie KP K.". Pod zapisem znajduje się pieczątka odprawiającego.

Jak wynika z protokołu przesłuchania świadka - asp. szt. P. C. odprawiającym funkcjonariuszom przekazał takie same zadania do służby. Dodatkowo mł. asp. M. W. poinformował, że do czasu przyjazdu skarżącego na miejscu w jednostce ma wykonywać czynności służbowe do prowadzonych przez siebie postępowań przygotowawczych.

W tym czasie skarżący wraz z patrolem w składzie sierż. T. Ż. i sierż. P. T., za zgodą odprawiającego dokonał ustaleń własnych na terenie B. Po ich dokonaniu został odwieziony przez patrol do KP w K., a funkcjonariusze udali się na interwencję. Patrol ten miał przekazać skarżącemu radiowóz, którym wraz w z drugim funkcjonariuszem z patrolu miał on pełnić służbę. Z uwagi na fakt, że w tym czasie w Komisariacie Policji w K. nie było innego "wolnego" radiowozu, skarżący zgodnie z poleceniem odprawiającego do czasu powrotu patrolu z interwencji miał wykonywać zadania własne na terenie jednostki w prowadzonych postępowaniach przygotowawczych.

Około godz. 22.00 asp. szt. P. C. udał się do Posterunku Policji w W. B., gdzie zastał mł. asp. M. W. Na miejscu sprawdził jego wyposażenie do służby, a także stan trzeźwości. W notatniku służbowym funkcjonariusza podpisał odprawę, a następnie poinformował go o tym, że do czasu przybycia skarżącego ma nadal wykonywać czynności w prowadzonych postępowaniach przygotowawczych, po czym mają podjąć czynności służbowe zgodnie z przydzielonymi zadaniami.

W nocy z 7/8 lipca 2011 r. skarżący nie przejął zaplanowanego pojazdu do służby, gdyż funkcjonariusze, którzy mieli go zdać nadal byli na interwencji. Pobrał inny pojazd, którym udał się do Posterunku Policji w W. B. po mł. asp. M. W. Pomiędzy godz. 0.00 - 2.00 skarżący wraz z mł. asp. M. W. pełnił służbę na terenie takich miejscowości jak: W. B., Ł., K., G., D. B. w ten sposób, że miejscowości te patrolował ze szczególnym zwróceniem uwagi na punkty sprzedaży butli z gazem. Pomiędzy godz. 2.00 - 2.50 funkcjonariusze prowadzili obserwację domków letniskowych w miejscowości P. na tzw. "F.". Następnie ok. godz. 2.50 ze skarżącym skontaktowała się telefonicznie sierż. P. B. - referent z Zespołu Kryminalnego KP w K. z prośbą, aby przyjechał po nią do KPP w B., a następnie odwiózł ją do KP w K. Skarżący przystał na jej prośbę i pojechał po nią. Jadąc do KPP w B. po drodze odwiózł na Posterunek Policji w W. B. mł. asp. M. W. Do Komendy Powiatowej Policji w B. skarżący przyjechał około godz. 2.45. Na miejscu chciał zdać broń służbową dyżurnemu jednostki kom. G. C. Wówczas, jak wynika z zeznań kom. G. C. dowiedział się o tym, że wraz z mł. asp. M. W. pełnią służbę. Dyżurny odmówił funkcjonariuszowi przyjęcia broni i polecił mu udanie się wraz z sierż. P. B. do Szpitala Powiatowego w B. celem dokonania stosownych ustaleń w związku z wypadkiem drogowym. W tym samym czasie mł. asp. M. W. znajdował się na terenie PP w W. B. Po dokonaniu stosownych ustaleń funkcjonariusze powrócili ze szpitala do KPP w B. Około godz. 3.32 pomocnik dyżurnego wydał polecenie skarżącemu, aby udał się wraz z mł. asp. M. W. (miał zabrać go z Posterunku Policji w W. B.) do miejscowości R. G., gdzie miało miejsce włamanie do sklepu. Po przybyciu na miejsce funkcjonariusze potwierdzili fakt włamania do sklepu. Na miejscu wykonali czynności wstępne związane z zabezpieczeniem miejsca włamania do sklepu.

Skarżący skończył służbę około godz. 6.30.

Organ wskazał, że jak wynika z kserokopii notatnika służbowego skarżącego (k. 9 - 11), zostały w nim dokonane następujące wpisy: odnośnie rozpoczęcia służby - "Służba na dzień 07.07.2011 w godz. 20.00 - 4.00, kryptonim 40312 wraz z mł. asp. M. W.." Następnie skarżący odnotował zadania doraźne, tj. "Służba operacyjna na terenie działalności KP K-n, zwracanie uwagi na punkty sprzedaży butli oraz zakłady gastronomiczne, sprawdzenie osób w systemie KSIP, osób poszukiwanych, sprawdzenia pojazdów." Pod zadaniami znajduje się pieczątka funkcjonariusza odprawiającego obwinionego do służby oraz jego podpis. Na kolejnych stronach notatnika służbowego odnotowane są czynności wykonywane przez obwinionego w trakcie pełnionej służby, i tak; I. wpis - "20.00 - 24.00 praca biurowa w KP K. - brak radiowozu", II. wpis - "24.00 - 0.30 wyjazd do Posterunku Policji w W. B.", III. wpis - "20.30 - 1.20 przejazd w rejon służbowy. Patrol miejscowości W. B., K., Ł., G., D. B., T., ze zwróceniem uwagi na punkty sprzedaży butli gazowych", IV. wpis - "1.20 - 2.00 udanie się do miejscowości P. T. M., z uwagi jak wyżej", V. wpis - "2.00 - 2.50 z uwagi na pozyskaną informację o próbie włamania do domków letniskowych znajdujących się w P. Podczas obserwacji nie zauważono żadnych osób oraz pojazdów", VI. wpis "2.50 - 3.40 zapis dotyczył przejazdu do KP K., kontaktu z sierż. P. B. i wykonywania czynności do zdarzenia drogowego, pozostawienia mł. asp. M. W. w PP W. B., udziału w ustalaniu okoliczności i obrażeń w Szpitalu Rejonowym w B.". Ostatni wpis VII. dotyczył udziału patrolu w czynnościach w sprawie kradzieży z włamaniem w miejscowości R. G. wraz z mł. asp. M. W. Zakończenie służby przez obwinionego potwierdzone jest pieczątką Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w K. - kom. J. A. oraz jego nieczytelnym podpisem.

W trakcie pełnionej służby skarżący nie odnotował w notatniku: danych dowódcy patrolu, czasu przeprowadzenia odprawy do służby, przerwy w służbie. Stwierdzono brak zapisów z przeprowadzanych czynności własnych w godz. 20.00 - 21.00 dotyczących realizowania czynności procesowych w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym. Ponadto skarżący w trakcie pełnionej służby w notatniku nie odnotował czasu zakończenia czynności prowadzonych od godz. 3.40 do czasu zakończenia służby oraz podsumowania czynności wykonanych w czasie służby.

Przesłuchany w charakterze obwinionego (czterokrotnie) skarżący nie przyznał się do przedstawionych zarzutów, w tym do zmienionych postanowieniem nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. o zmianie zarzutów. W toku przesłuchania szczegółowo zrelacjonował przebieg służby w nocy z 7/8 lipca 2011 r. pełnionej z mł. asp. M. W. Ponadto wyjaśnił, że pełnił służbę operacyjną (w odzieży cywilnej), a tym samym nie był zobligowany do prowadzenia notatnika służbowego, gdyż żadne przepisy nie nakładały na niego tego obowiązku. Natomiast zapoznanie z Wytycznymi nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych, które dotyczą służb prewencyjnych, zdaniem obwinionego nie może być interpretowane na jego niekorzyść, dlatego uważa, że z tego tytułu nie można czynić mu zarzutu nieodnotowania w notatniku służbowym określonych danych, gdyż było to niezawinione.

W kwestii drugiego zarzutu, tj. nienawiązywania łączności z dyżurnym Komendy Powiatowej Policji w B. podał, że niezrozumiałym jest dla niego stawianie mu takiego zarzutu jako dowódcy patrolu. Uważa, że w równym stopniu wraz z mł. asp. M. W. był zobowiązany do utrzymywania łączności z dyżurnym jednostki. Odnosząc się do zarzutu nieutrzymywania łączności w godz. 0.35 - 2.45 podniósł, iż nie było to zawinione, gdyż w tym czasie podejmował obserwację obiektu "F.". Stwierdził również, że odprawiający do służby asp. szt. P. C. nie informował go w jaki sposób i na jakich zasadach ma nawiązywać łączność z dyżurnym i w których etapach jej pełnienia, w związku z czym utrzymywał łączność z dyżurnym na ogólnych zasadach.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy podał, że zasługuje ono na częściowe uwzględnienie, które jednak nie wpływa w żaden sposób na całokształt i ocenę zebranego materiału dowodowego w sprawie.

Organ podzielił stanowisko skarżącego dotyczące wniosku o uzupełnienie akt postępowania dyscyplinarnego (k. 119 i 123) z dnia 14 marca 2012 r. Wskazał, że zgodnie z Załącznikiem nr 20 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 198, poz. 1933), prowadzący postępowanie rzecznik dyscyplinarny powinien wydać postanowienie o odmowie uzupełnienia akt postępowania dyscyplinarnego, na które to postanowienie obwinionemu przysługiwałoby prawo do wniesienia zażalenia do przełożonego dyscyplinarnego - Komendanta Powiatowego Policji w B. Na powyższy wniosek rzecznik dyscyplinarny udzielił obwinionemu odpowiedzi (k. 121 i 130). Zdani8em organu odwoławczego, naruszenie w powyższym zakresie procedury nie miało wpływu na treść orzeczenia, gdyż skarżący wniósł o sprostowanie w drodze postanowienia błędnego pouczenia organu II instancji, błędnej podstawy prawnej dotyczącej zarzutu pkt II oraz uznanie przedmiotowego postępowania za bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. o umorzenie go. Organ wskazał, że rozdział 10 ustawy o Policji - "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów'" nie przewiduje sprostowań wydanych w drodze postanowień na podstawie art. 113 § 2 k.p.a. Natomiast odnosząc się do wniosku o umorzenie postępowania dyscyplinarnego jako bezprzedmiotowego wskazał, że do umorzenia postępowania dyscyplinarnego jako bezprzedmiotowego konieczne jest wystąpienie przesłanek określonych w art. 132 ust. 4a, 135 ust. 1 lub 135j ust. 4 ustawy o Policji. Organ z urzędu stwierdza, czy wystąpiły określone przesłanki. Analizując zebrany materiał dowodowy należy zdaniem organu odwoławczego stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu dyscyplinarnym przesłanki takie nie wystąpiły.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że wbrew ocenie skarżącego, przy wydaniu orzeczenia przez przełożonego dyscyplinarnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania zawartych między innymi w art. 134h ust. 1, 135g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego wymierzona kara dyscyplinarna uwzględnia dyrektywy jej wymiaru, a zarówno rzecznik dyscyplinarny jak i przełożony dyscyplinarny uwzględnili okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Za przyjęciem powyższego stwierdzenia przemawia fakt, że Komendant Powiatowy Policji w B. w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym przeprowadził szereg czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego. W materiale dowodowym znajdują się dowody odnoszące się nie tylko bezpośrednio do sprawstwa czynu, ale również do wszystkich innych okoliczności sprawy, których uwzględnienie niezbędne jest do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Analizując zebrany materiał nie dopatrzono się zaistnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości, które pozwoliłyby rozstrzygnąć sprawę na korzyść obwinionego. Organ wyjaśnił, że przełożony dyscyplinarny nie jest związany formalnymi regułami dowodowymi, czy stopniowaniem ich mocy dowodowej. Wprost przeciwnie, o tym które dowody uzna za wiarygodne, a którym odmówi wiary decyduje wyłącznie swobodna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego dokonana według reguł logicznego rozumowania wspartych wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego uniemożliwienia obwinionemu wykonania kserokopii lub zdjęć akt sprawy podczas zaznajomienia się z aktami postępowania oraz naruszenia zasady indywidualizacji odpowiedzialności dyscyplinarnej organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 135f ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, z zastrzeżeniem ust. 2. Wskazał, że jak wynika z akt sprawy, skarżący korzystał z tego prawa pięciokrotnie, w tym zapoznawał się z uzupełnionymi aktami postępowania dyscyplinarnego (k. 43, 66, 97, 116, 134). W trakcie tych czynności miał możliwość sporządzania z nich notatek, gdyż ustawodawca nie przewidział w tym zakresie sporządzania kserokopii, czy zdjęć. Podał, że z tych względów podzielił stanowisko organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu braku indywidualizacji odpowiedzialności dyscyplinarnej wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Rodzaj, charakter popełnionego przewinienia dyscyplinarnego dotyczy konkretnego funkcjonariusza, w związku z czym każdą sprawę rozpatruje się indywidualnie. Oznacza to między innymi, że wyższy przełożony dyscyplinarny przy rozpoznaniu danej sprawy nie jest uprawniony do oceny zebranego materiału dowodowego w innym postępowaniu dyscyplinarnym, w którym policjant obwiniony jest o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego sam albo z inną osobą. Zgodnie z art. 132b ust. 3 ustawy, każdy z policjantów, o których mowa w ust. 1 i 2, odpowiada w granicach swojej winy, niezależnie od odpowiedzialności pozostałych osób.

Organ II instancji odnosząc się do zarzutów przedstawionych w postanowieniu nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. o zmianie zarzutów stwierdził, że poza wszelką wątpliwością pozostaje fakt, że skarżący pełni funkcję referenta Zespołu Kryminalnego w Komisariatu Policji w K. Komendy Powiatowej Policji w B., a zatem jest funkcjonariuszem służby kryminalnej (art. 4 ust. 1 ustawy o Policji). Jest faktem, że w karcie opisu stanowiska pracy w zakresie obowiązków nie ma zadania pełnienia służb interwencyjno - patrolowych. Niemniej jednak w tym konkretnym przypadku na skarżącym ciążył obowiązek właściwego prowadzenia (wypełniania) notatnika służbowego. Niewątpliwie rodzaj i charakter zadań przydzielonych do realizacji skarżącemu, a także mł. asp. M. W. świadczą o tym, że pełnili oni służbę patrolową. Potwierdza to m.in. podinsp. G. J.- Komendant Komisariatu Policji w K., który zeznał m.in.: "Służba patrolu w składzie W. i W. była służbą patrolową, w której przy wykorzystaniu pojazdu cywilnego i ubioru cywilnego policjanci mieli dokonać w ramach przydzielonego rejonu patrolowego czynności krótkotrwałych obserwacji oraz patrolu prewencyjnego na zewnątrz i wewnątrz obiektu celem ustalenia, czy są na terenie obiektu osoby, w które mogą być potencjalnymi sprawcami niszczeń mienia". Funkcjonariusz dalej zeznał, że rzekomy charakter operacyjny służby pełnionej przez obwinionego nie był niczym udokumentowany, nie było planu działań operacyjnych. Służba wynikała z potrzeby doraźnego wzmocnienia patroli nocnych i realizowała zadania doraźne w postaci krótkotrwałej obserwacji rejonu ośrodka rekreacyjnego "F.", legitymowania ewentualnie napotkanych osób, kontroli pojazdów. Nie były to czynności typowo operacyjne, a jedynie doraźna realizacja zadań obserwacyjnych w ramach służby patrolowej. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez rzecznika dyscyplinarnego Komendanta Powiatowego Policji w B. (k. 85), obwiniony również w dniu 6 lipca 2011 r. wykonywał czynności o charakterze prewencyjnym. Do akt postępowania dyscyplinarnego zostało dołączone "Zestawienie sił i środków KP K." z ostatniej służby (k. 84), na którym wyszczególnione są wyniki osiągnięte w służbie przez obwinionego.

Zdaniem organu odwoławczego, ujęcie skarżącego oraz drugiego funkcjonariusza z patrolu, w tym zestawieniu, na które powołuje się asp. D. S. świadczy o tym, że skarżący w trakcie pełnionej służby w nocy z 7/8 lipca 2011 r. pełnił służbę patrolową i wykonywał zadania o charakterze prewencyjnym. Wynika to również bezpośrednio z nałożonych zadań na funkcjonariusza podczas odprawy, a także wykonywanych zadań podczas służby, które częściowo rozpisał w notatniku służbowym. Organ wskazał, że z zeznań asp. szt. L. P. - kierownika Ogniwa Prewencji KP w K. wynika, że w powyższym zestawieniu na podstawie grafiku służby określone są służby siły i środki użyte danego dnia. Policjanci wymienieni w zestawieniu są wykazani dla danego rodzaju służby. Natomiast inni policjanci, tj. spoza pionu prewencji i dzielnicowych, pełniący służbę patrolową jako "inne siły policyjne" np. policjanci pionu kryminalnego wykonujący czynności o charakterze patrolowym, są wykazywani dla danej zmiany jako służba "inna". Jak wynika z zeznań tego funkcjonariusza, w zestawieniu tym nie są ujmowani funkcjonariusze, którzy pełnią służbę o innym charakterze niż patrolowy.

Organ wskazał, ze w § 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych wymienieni są policjanci, na których ciąży obowiązek prowadzenia notatnika służbowego. Zgodnie z punktem 1 w/w przepisu, notatnik służbowy zobowiązani są prowadzić policjanci pełniący służbę patrolową, a zgodnie z punktem 2, inni policjanci na podstawie odrębnych przepisów oraz wskazani decyzjami (...). Organ wskazał, że jak ustalono w niniejszym postępowaniu funkcjonariusz pełnił służbę w patrolu o charakterze prewencyjnym. Ponadto jak wynika z zeznań podinsp. G. J. - Komendanta Komisariatu Policji w K. polecenie prowadzenia notatników służbowych przez policjantów pionu kryminalnego Posterunku Policji w W. B.zostało wydane ustnie na podstawie Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbą patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym (Dz. Urz. KGP nr 15, poz. 19 ze zm.), a sposób dokumentowania służby miał być zgodny z Wytycznymi nr 2 Komendanta Głównego Policji. Stosownie do § 3 przywołanego zarządzenia, służbę patrolową pełnią policjanci: 1) komórek - patrolowych, interwencyjnych, patrolowo - interwencyjnych, wywiadowczych, 2) oddziałów prewencji Policji oraz 3) innych, niż wymienione w punktach 1 i 2, jednostek i komórek organizacyjnych Policji.

Organ wskazał, ze skarżący w sposób udokumentowany został zapoznany z powyższymi aktami prawnymi (k. 31). Wcześniejsze służby dokumentował w notatniku służbowym, co zostało zawarte w stanowisku Komendanta Powiatowego Policji w B., a notatnik skarżącego został przez niego pobrany do prowadzenia w dniu 8 lutego 2011 r. od Komendanta KP w K. i zarejestrowany (otrzymał nr indeksu [...]). W tej sytuacji, wbrew twierdzeniu skarżącego nie ma znaczenia, że służbę pełnił w odzieży cywilnej, nie posiadał wyposażenia o charakterze prewencyjnym, a na co dzień nie pełnił służby w patrolu interwencyjno - prewencyjnym.

Organ odwoławczy wskazał, że w tym zakresie organ I instancji poczynił stosowne ustalenia, z których wynika, że podnoszone kwestie nie znajdują uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym. Nie znalazła również potwierdzenia w materiale dowodowym informacja podnoszona przez skarżącego dotycząca faktu przekazania przez Komendanta Komisariatu Policji w K. informacji o planowanym włamaniu do domków letniskowych na terenie tzw. "F.".

Z powyższych względów organ odwoławczy podzielił stanowisko Komendanta Powiatowego Policji w B., że skarżący pełnił służbę patrolową o charakterze prewencyjnym i zobowiązany był do właściwego prowadzenia (wypełniania) notatnika służbowego zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. d, f. g i pkt 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych. Stosownie do Wytycznych, zapisy w notatniku służbowym muszą odzwierciedlać m.in.: czas rozpoczęcia i zakończenia odprawy (lit. d), skład patrolu (ze wskazaniem dowódcy) oraz kryptonim radiowy (lit. f), czas i miejsce przerwy w służbie (lit. g). Należy zdaniem organu odwoławczego stwierdzić, że skarżący nie zamieścił powyższych danych w notatniku służbowym, czym spowodował że czynność służbowa w postaci właściwego dokumentowania własnych działań została wykonana w sposób nieprawidłowy. W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego, zachowanie skarżącego niewątpliwie wyczerpało znamiona przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji.

Organ wskazał, że z akt postępowania dyscyplinarnego wynika także, że skarżący swoim zachowaniem naruszył dyscyplinę służbową w sposób opisany w zarzucie numer II. Należy stwierdzić, iż fakt, że skarżący, pełniąc służbę w patrolu o charakterze prewencyjnym, na terenie działania Komisariatu Policji w K. jako dowódca tego patrolu w godz. 0.35 - 2.45 nie nawiązał bieżącego kontaktu przy pomocy dostępnych środków łączności stanowi naruszenie dyscypliny służbowej. Jak wynika z treści zeznań świadków: st. sierż. A. H. i kom. G. C., skarżący nie nawiązał łączności z żadnym z w/w policjantów pełniących tego dnia służbę na stanowisku kierowania KPP w B. we wskazanym przedziale czasowym. Tym samym nie wiedzieli oni o tym, że patrol pełnił służbę w wyznaczonym rejonie. Poza wszelką wątpliwością pozostaje, że dowódcą patrolu został obwiniony - na podstawie § 26 ust. 1 pkt 4 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r., dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, to na skarżącym jako dowódcy patrolu ciążył obowiązek utrzymania łączności z dyżurnym jednostki. Tym samym skarżący, będąc dowódcą patrolu, był zobligowany do takiego wypełniania obowiązków służbowych, kierowania (koordynowania) przebiegiem służby, w tym drugiego funkcjonariusza, aby nie naruszać ciążących na nim obowiązków. Organ wskazał, że nawet, gdyby przyjąć - jak twierdzi skarżący - że podczas odpraw asp. szt. P. C. nie poinformował skarżącego w jaki sposób ma nawiązać kontakt i utrzymywać łączność z dyżurnym, to powinien zrobić to w sposób przyjęty w danej jednostce Policji. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że we wskazanym przedziale czasowym skarżący nie nawiązał łączności z dyżurnym jednostki.

Taki sposób postępowania skarżącego świadczy zdaniem organu odwoławczego o nierespektowaniu podstawowych zasad bezpieczeństwa, co w konsekwencji mogło doprowadzić do sytuacji, czy zachowań skutkujących poważnymi konsekwencjami dla życia własnego oraz innych osób i brakiem możliwości podejmowania właściwych decyzji przez dyżurnego jednostki.

Organ odwoławczy wskazał, że nie zostało wprawdzie wykazane, że skarżący popełnił przewinienia dyscyplinarne umyślnie, tj. mając zamiar ich popełnienia albo przewidując możliwość popełnienia godził się na to, nie ulega jednak wątpliwości, że popełnił zarzucane przewinienia dyscyplinarne nieumyślnie, na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący winien wiedzieć jako funkcjonariusz z ponad czteroletnim stażem w Policji, podczas którego ukończył szkolenie zawodowe podstawowe prowadzone przez Szkołę Policji w P., że rodzaj i charakter pełnionej służby wymaga właściwego prowadzenia notatnika służbowego oraz utrzymywania bieżącej łączności z dyżurnym jednostki podczas pełnionej służby. Obowiązkiem każdego policjanta jest pełnienie służby w taki sposób, aby wykonywać swoje obowiązki zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Skarżący, zajmujący stanowisko referenta Zespołu Kryminalnego KP w K. Komendy Powiatowej Policji w B., powinien pełnić służbę w sposób profesjonalny i w taki sposób, by nie naruszać ciążących na nim obowiązków.

Reasumując organ ten stwierdził, że analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, iż jest on wystarczający do oceny zachowania skarżącego pod kątem odpowiedzialności dyscyplinarnej w zakresie zarzucanych mu czynów. Organ odwoławczy podał, że analizując zebrany materiał dowodowy nie dopatrzył się zaistnienia okoliczności mogących budzić wątpliwości, które pozwoliłby rozstrzygnąć sprawę na korzyść skarżącego. Zdarzenia będące przedmiotem postępowania dyscyplinarnego wskazują, że funkcjonariusz swoim zachowaniem wyczerpał znamiona zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych. Organ odwoławczy podał, że uznał za wiarygodne i spójne zeznania złożone przez wszystkich świadków przesłuchanych w toku postępowania dyscyplinarnego z tego względu, że przedstawiony przez nich przebieg zdarzenia znajduje potwierdzenie w zebranej dokumentacji, a sam obwiniony w złożonych wyjaśnieniach mimo, że przyjmuje własną linię obrony i nie przyznaje się do winy, jednocześnie potwierdza fakt zaistnienia okoliczności będących przedmiotem sprawy. Dodatkowo bezsprzecznie stan faktyczny obrazują załączone do materiałów sprawy uwierzytelnione kserokopie notatników służbowych obwinionego i mł. asp. M. W.

W ocenie tego organu, brak jest przesłanek wymienionych w art. 132 ust. 4a, 135 ust. 1 pkt 1-4 lub ewentualnie w art. 135j ust. 4 ustawy o Policji, aby niniejsze postępowanie umorzyć, o co wnosił skarżący w odwołaniu od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji.

Zdaniem wyższego przełożonego dyscyplinarnego, wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna nagany (najniższa w katalogu kar dyscyplinarnych) jest adekwatna do rodzaju oraz okoliczności popełnionych przewinień dyscyplinarnych. Uwzględnia przy tym skutki i stopień naruszenia ciążących na nim obowiązków, jego dotychczasową niekaralność oraz pozytywną opinię przełożonych.

Organ podał, że mając na uwadze całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia obwinionego oraz zebraną dokumentację służbową, na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji, orzekł jak w zaskarżonym orzeczeniu.

W skardze na powyższe orzeczenie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonych orzeczeń.

Zaskarżonym orzeczeniom zarzucił:

1. sprzeczność postawionych zarzutów ze stanem prawnym i faktycznym z tego względu, że skarżący pełnił służbę w patrolu operacyjnym i nie był zobowiązany prowadzić notatnika służbowego, w związku z czym nie mógł popełnić czynów określonych w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji i § 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. d, f, g, pkt 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 26.06.2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych z uwagi na to, że przepisy te mogą być stosowane jedynie w stosunku do policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynację działań o charakterze prewencyjnym. Nie mają natomiast zastosowania w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym. Uznanie, że skarżący odpowiada za ich naruszenie stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący podniósł, odnosząc się do zarzutu opisanego w pkt II orzeczenia, że zgodnie z § 29 ust. 3 oraz 26 ust. 9 Zarządzenia nr 768 KGP z dnia 14 sierpnia 2007 r. i § 23 ust. 1 pkt i § 27 ust 3 Zarządzenia nr 494 KGP z dnia 25 maja 2004 r. na odprawie do służby nie został poinformowany o sposobie utrzymywania łączności z dyż. KPP w B. i przez to nie mógł popełnić czynów określonych w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 29 ust 1 Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym, ponieważ czterokrotnie nawiązał łączność, przyjmując sposób utrzymywania taki jaki był stosowany w jednostce; uznanie że skarżący odpowiada za ich naruszenie stanowi rażące naruszenie prawa;

2. rażące naruszenie zasad prowadzenia postępowania dyscyplinarnego poprzez odnoszenie się w orzeczeniu dyscyplinarnym do nieistniejących dowodów, tj. wykazu wyników w służbie, których skarżący nie wypełniał, obowiązku prowadzenia notatnika służbowego bez stosownego zarządzenia, a wydanego dopiero w trakcie prowadzonego postępowania, niepotwierdzonego polecenia prowadzenia notatników służbowych wydanego przez Komendanta Komisariatu Policji w K., niepoinformowanie dyżurnego o rozpoczęciu służby przez skarżącego w przesłuchaniach świadków, o konsekwencjach w służbie mogących nosić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi spowodowanych niewiedzą dyżurnego o pełnionej służbie przez skarżącego, który osobiście poinformował poprzedniego dyżurnego o rozpoczęciu służby, z czego wynika, że dyżurny posiadał w swojej dyspozycji grafik służby, w którym ujęto jego służbę, powoływanie się przez organ I instancji na Zarządzenie nr 21 Komendanta Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji z którym skarżący się nie zapoznał,

3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przez organ pouczenia skarżącego o przysługujących mu środkach zaskarżenia w orzeczeniu nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] listopada 2011 r.,

4. naruszenie ustawowych praw obwinionego poprzez przesłuchanie skarżącego po przedstawieniu zarzutu w charakterze świadka i pozbawienie go podstawowych praw obwinionego, przesłuchiwanie świadków P. C. i G. J. po zakończeniu postępowania wydanym orzeczeniem nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...] października 2011 r., przed wydaniem nowego orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [....] listopada 2011 r.,

5. poczynienie nieprawdziwych ustaleń w uzasadnieniu orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia [...].03.2012 r., które organ II instancji utrzymał w mocy i nie odniósł się w uzasadnieniu faktycznym swojego orzeczenia nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. pomimo zarzutu odwołania z dnia [...].04.2012 r., dotyczącego przytoczenia przez organ I instancji zdania, którego skarżący nie wypowiedział: " (...) głównie dokonuje w nim zapisów pod kątem skarg na jego pracę osobę przez co mógł w nim nie zamieścić wymaganych informacji", co stanowi rażące naruszenie prawa,

6. naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP przez zaniechanie przez organ II instancji działania "na zasadzie i granicach prawa", w sposób nierealizujący zasady "urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej",

7. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a. przez zaniechanie uwzględniania słusznego interesu obywatela i prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatela do organów państwa oraz jego świadomość i kulturę prawną, a także należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na jego prawa i obowiązki oraz czuwanie, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielania jej w tym celu udzielania niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

8. naruszenie art. 135i ust. 7 ustawy o Policji przez organ II instancji przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym złożonej przez skarżącego w dniu [...] maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargi z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia i zakończenia postępowania w sprawie zaskarżonym orzeczeniem nr 17 z dnia 18 maja 2012 r. o ukaraniu skarżącego karą nagany, co stanowi rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687), dalej ustawa, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. (ust. 1).

Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. (ust. 2).

Zgodnie z art. 132 ust. 3, naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: (...) pkt 2) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy.

W myśl art. 132a ustawy, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.

Zgodnie z art. 134 ustawy, karami dyscyplinarnymi są: 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby.

Stosownie zaś do treści art. 134h ust. 1 ustawy, wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Ustawodawca wskazał w ust. 2 art. 134h okoliczności mające wpływ na zaostrzenie wymiaru kary, a w ust. 3 owego przepisu prawa okoliczności mające wpływ na złagodzenie wymiaru kary.

Przepis zaś art. 135g ust. 1 ustawy stanowi, że przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Zgodnie z ust. 2 owego przepisu prawa, obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

W myśl art. 135j ust. 1 ustawy, na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o: 1) uniewinnieniu albo 2) odstąpieniu od ukarania, albo 3) ukaraniu, albo 4) umorzeniu postępowania. Przepis ten w ust. 2 określa elementy jakie powinno zawierać orzeczenie dyscyplinarne, wśród których wymienia m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne.

Postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. (art. 135k ust. 1 zdanie pierwsze). W postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Jeżeli jest to potrzebne do prawidłowego wydania orzeczenia, wyższy przełożony dyscyplinarny może uzupełnić materiał dowodowy, zlecając rzecznikowi dyscyplinarnemu prowadzącemu postępowanie dyscyplinarne wykonanie czynności dowodowych, określając ich zakres. (art. 135l ust. 2).

Wskazana w art. 134 ustawy gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Przeprowadzana przez Sąd administracyjny kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby policjanta. Innymi słowy, przełożony dyscyplinarny podejmując decyzję o doborze jednej ze wskazanych przez ustawę kar dyscyplinarnych, a także o sposobie załatwienia sprawy w sposób określony w art. 135j ust. 1 ustawy, powinien wziąć pod uwagę takie okoliczności, jak rodzaj naruszonych obowiązków (obowiązki służbowe sensu stricto, reguły postępowania wyznaczone pojęciem godności i powagi służby, reguły wykonywania zawodu określone normami zawodowej sztuki, etyki i deontologii), stopień, tzn. intensywność ich naruszenia, stopień zagrożenia dla interesu służby spowodowany naruszeniem obowiązków służbowych, dotychczasowy przebieg służby (stosunek do obowiązków), jak również element subiektywny, jakim jest stopień winy funkcjonariusza (wina umyślna w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym, wina nieumyślna w postaci nieostrożności - lekkomyślności). Wymiar kary powinien uwzględniać dyrektywy jej nakładania oraz okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.

Dodać przy tym należy, że zawarta w ustawie o Policji regulacja odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów ma zasadniczo kompletny charakter, co oznacza niedopuszczalność stosowania doń przepisów innych procedur, np. administracyjnej, czy cywilnej, bez wyraźnego ku temu odesłania. Z unormowania bowiem zawartego w art. 135p ust. 1 ustawy wynika, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie większość ze wskazanych wyżej dyrektyw postępowania dyscyplinarnego nie została rozważona, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnośnie zarzutu postawionego skarżącemu w pkt I zaskarżonego orzeczenia zauważyć należy, że jak wynika z akt sprawy, skarżący zajmuje stanowisko referenta Zespołu Kryminalnego Komisariatu Policji w K. Komendy Powiatowej Policji w B. Z treści zarzutu opisanego w pkt I zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wynika, że w dniu 7 lipca 2011 r. skarżący pełnił wraz z innym policjantem służbę w patrolu o charakterze prewencyjnym. Powołując się na zeznania świadka G. J. organ odwoławczy ustalił, że pełniona przez skarżącego w dniu 7 lipca 2011 r. służba wynikała z potrzeby doraźnego wzmocnienia patroli nocnych i realizowała zadania doraźne w postaci krótkotrwałej obserwacji rejonu ośrodka rekreacyjnego "F.", legitymowania ewentualnie napotkanych osób oraz kontroli pojazdów. Nie były to czynności typowo operacyjne, a jedynie doraźna realizacja zadań obserwacyjnych w ramach służby patrolowej. Organ ten wskazał, że do akt postępowania dyscyplinarnego zostało dołączone "Zestawienie sił i środków KP K.", na którym są wyszczególnione wyniki osiągnięte w służbie przez obwinionego. W powyższym zestawieniu na podstawie grafiku służby określone są siły i środki użyte danego dnia. Policjanci wymienieni w zestawieniu są wykazani dla danego rodzaju służby. Natomiast inni policjanci, tj. spoza pionu prewencji i dzielnicowych, pełniący służbę patrolową jako inne siły policyjne, np. policjanci pionu kryminalnego wykonujący czynności o charakterze patrolowym są wykazywani dla danej zmiany jako służba "inna". W zestawieniu tym nie są ujmowani funkcjonariusze, którzy pełnią służbę o innym charakterze niż patrolowy. Powyższe okoliczności ustalono z powołaniem się na zeznania świadka L. P.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także przepis § 3 Wytycznych nr 2 Komendanta Głównego Policji z dnia 27 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników, a także zeznania świadka G. J. w części dotyczącej wydania w formie ustnej polecenia prowadzenia notatników służbowych przez policjantów pionu kryminalnego Posterunku Policji w W. B. organ ten utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej uznania skarżącego winnym naruszenia dyscypliny służbowej w sposób opisany w pkt I orzeczenia, podzielając w tym zakresie stanowisko organu l instancji co do istnienia podstaw do przyjęcia, że skarżący dopuścił się popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w tymże punkcie orzeczenia.

Rozpoznając sprawę w powyższym zakresie organy obydwu instancji nie rozważyły zdaniem Sądu w sposób wystarczający faktu, że w okresie, którego postępowanie dotyczy, skarżący zajmował stanowisko referenta Zespołu Kryminalnego Komisariatu Policji w K. Nie można w tej sytuacji stawiać skarżącemu zarzutu dotyczącego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt I orzeczenia dyscyplinarnego bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności. Wskazać bowiem należy, że Wytyczne nr 2 KGP z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych w § 3 określają krąg policjantów zobowiązanych prowadzić notatnik służbowy. Zgodnie z jego treścią, notatnik służbowy zobowiązani są prowadzić: 1) policjanci pełniący służbę patrolową (w tym policjanci komórek ruchu drogowego pełniący służbę zewnętrzną), interwencyjną, obchodową, konwojową i ochronną z wyjątkiem policjantów pełniących służbę na stanowiskach, gdzie przebieg służby rejestruje się w odrębnej dokumentacji zgodnie z obowiązującymi przepisami; 2) inni policjanci na podstawie odrębnych przepisów oraz wskazani decyzjami komendantów wojewódzkich/Stołecznego, powiatowych (rejonowych, miejskich) Policji na obszarze swojego działania. Skoro na co dzień skarżący pełnił służbę na stanowisku referenta Zespołu Kryminalnego KP w K., a nie służbę patrolową, nie można mu stawiać zarzutu naruszenia § 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. d, f, g i pkt 3 w/w Wytycznych nr 2 KGP z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych bez uprzedniego wyjaśnienia, czy w sprawie wystąpiły okoliczności, o jakich mowa w § 3 pkt 2) w/w Wytycznych, bądź, że w związku z wyznaczeniem go w dniu 7 lipca 2011 r. doraźnie do służby patrolowej o charakterze prewencyjnym, jak to ustalono w toku postępowania prowadzonego w sprawie, polecenie takie mu wydano lub, że został on o tym obowiązku pouczony. Organ odwoławczy ustalił na podstawie zeznań świadka G. J. – Komendanta Komisariatu Policji w K., że policjanci pionu kryminalnego otrzymali ustne polecenie prowadzenia notatników służbowych, lecz jak wynika z zeznań tego świadka, polecenie to dotyczyło policjantów pionu kryminalnego ale Komisariatu Policji w W. B., a nie w K., gdzie pełnił służbę skarżący.

Ponadto zauważyć należy, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 135k ust. 1 ustawy), co oznacza, że organy obydwu instancji mają obowiązek rozpoznać sprawę dwukrotnie w jej całokształcie, dokonać istotnych ustaleń i ocenić istnienie podstaw ustanowionych w przepisach prawa materialnego do prawidłowego jej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu orzeczenia wydanego w I instancji zabrakło w/w ustaleń dotyczących zarzutu opisanego w pkt I orzeczenia. W swoim orzeczeniu organ I instancji w ogóle nie wziął pod uwagę wskazanych wyżej przez Sąd okoliczności, nie ustalił ich i nie rozważył. Nie poczynił w sprawie ustaleń faktycznych dotyczących przebiegu służby pełnionej przez skarżącego w dniu 7 lipca 2011 r., dokonanej odprawy do służby i wydanych poleceń co do prowadzenia notatnika służbowego oraz utrzymywania łączności z dyżurnym jednostki. Powołał się jedynie na treść § 4 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. d, f, g i pkt 3 w/w Wytycznych nr 2 KGP z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie zasad ewidencjonowania, wypełniania oraz przechowywania notatników służbowych oraz wskazał, jakie informacje winien zawierać prawidłowo prowadzony notatnik służbowy, a także jakie znaczenie dla służby ma notatnik służbowy. W dalszej części wydanego orzeczenia przytoczył treść złożonych przez skarżącego w toku postępowania wyjaśnień dotyczących przyczyn nieprowadzenia przez niego w notatniku służbowym zapisów w sposób zgodny z w/w Wytycznymi nr 2 KGP, nie odnosząc się w żaden sposób do ich treści. Z orzeczenia tego nie wynika, z jakich przyczyn organ ten odmówił mocy dowodowej wyjaśnieniom skarżącego. Orzeczenie wydane przez ten organ w ogóle nie zawiera oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe daje podstawę do przyjęcia, że nie zawiera ono właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego, to jest nie spełnia wymogu, o jakim mowa w art. 135j ust. 1 i ust. 2 pkt 6) ustawy.

Odnośnie przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt II zaskarżonego orzeczenia zauważyć należy, że - jak to już wyżej wskazano - organ I instancji nie poczynił ustaleń dotyczących przebiegu służby pełnionej przez skarżącego w dniu 7 lipca 2011 r., jak również odprawy dokonanej do niej przez świadka P. C. i treści wydanych poleceń, w szczególności odnośnie określenia sposobu utrzymywania łączności z dyżurnym jednostki, jak tego wymaga przepis § 26 ust. 1 pkt 9) Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym. Okoliczności te mają istotne znaczenie w sprawie a to w związku z tym, że – jak to już wyżej wskazano – w okresie, którego postępowanie dotyczy, skarżący pełnił służbę na stanowisku referenta Zespołu Kryminalnego Komisariatu Policji w K., a w dniu 7 lipca 2011 r. miał pełnić – jak to wynika z ustaleń poczynionych w sprawie przez organy - doraźnie służbę patrolową o charakterze prewencyjnym, która to służba wynikała z potrzeby doraźnego wzmocnienia patroli nocnych, choć skarżący powyższym ustaleniom zaprzeczał. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ I instancji jedynie przytoczył treść wyjaśnień złożonych przez skarżącego w toku postępowania. W żaden sposób do treści owych wyjaśnień się nie odniósł i nie podał przyczyn, dla których nie uznał ich za wiarygodne. Z uzasadnienia orzeczenia wydanego przez ten organ wynika, że skarżący wyjaśnił, że odprawiający do służby asp. szt. P. C. nie informował, w jaki sposób i na jakich zasadach skarżący ma nawiązywać łączność z dyżurnym oraz, w których etapach pełnienia służby. Skarżący podał, że w czasie opisanym w pkt II orzeczenia prowadził obserwację obiektu "F.", pozostawał na nasłuchu, oczekując wezwań dyżurnego. Z uzasadnienia organu I instancji nie wynika, z jakich przyczyn mimo powyższych wyjaśnień organ ten uznał skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt II orzeczenia.

W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ odwoławczy poczynił natomiast szczegółowe ustalenia dotyczące przebiegu służby pełnionej przez skarżącego w dniu 7 lipca 2011 r., w tym także przebiegu odprawy do służby i ustalonych zadań przez dokonującego odprawy asp. szt. P. C. Organ ten jednak – podobnie jak organ I instancji - nie ustalił, czy w czasie odprawy funkcjonariusz dokonujący odprawy określił sposób utrzymywania łączności z dyżurnym jednostki Policji, jak tego wymaga § 26 ust. 1 pkt 9) Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. w sprawie form i metod wykonywania zadań przez policjantów pełniących służbę patrolową oraz koordynacji działań o charakterze prewencyjnym. Organ przytoczył jedynie wyjaśnienia skarżącego dotyczące powyższej kwestii, tożsame w swej treści z wyjaśnieniami powołanymi w uzasadnieniu orzeczenia pierwszoinstancyjnego, ponadto dodał, powołując się na owe wyjaśnienia, że wobec braku informacji od odprawiającego do służby na temat sposobu utrzymywania łączności z dyżurnym, skarżący utrzymywał łączność na ogólnych zasadach. Zasad tych jednak w ogóle organ ten nie ustalił, a w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia podał, że to na skarżącym jako wyznaczonym dowódcy patrolu - w związku z treścią § 24 ust. 1 pkt 4 w/w Zarządzenia nr 768 Komendanta Głównego Policji z dnia 14 sierpnia 2007 r. - ciążył obowiązek utrzymywania łączności z dyżurnym jednostki, z czego wywiódł, że gdyby nawet podczas odprawy funkcjonariusz jej dokonujący nie poinformował skarżącego w jaki sposób ma nawiązać i utrzymywać kontakt z dyżurnym jednostki, skarżący powinien to zrobić w sposób przyjęty w danej jednostce Policji. Organ II instancji nie poczynił jednak jakichkolwiek ustaleń na okoliczność przyjętego w danej jednostce sposobu utrzymywania łączności z jej dyżurnym i nie ocenił, czy w tej sytuacji skarżący uczynił zadość powyższemu obowiązkowi. Mimo niewyjaśnienia wyżej wskazanych okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie w sprawie, organ stwierdził, że we wskazanym w pkt II orzeczenia przedziale czasowym skarżący nie nawiązał łączności i przyjął, że w sprawie istnieją wystarczające podstawy do uznania skarżącego winnym popełnienia przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt II orzeczenia. W tej sytuacji orzeczenia zaskarżonej treści uznać należy za przedwczesne. Zostały bowiem podjęte bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności.

Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że o ile organ I instancji w uzasadnieniu wydanego w sprawie orzeczenia podał okoliczności przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego, to organ II instancji w zaskarżonym orzeczeniu stwierdził jedynie lakonicznie, że wymierzona skarżącemu kara nagany jest adekwatna do rodzaju oraz okoliczności popełnionych przewinień dyscyplinarnych. Uwzględnia przy tym skutki i stopień naruszenia ciążących na nim obowiązków, jego dotychczasową niekaralność oraz pozytywną opinię przełożonych. Tego rodzaju ocena jest zdaniem Sądu niewystarczająca. Trudno w tej sytuacji uzdać, że organ uczynił zadość spoczywającemu na nim z mocy art. 135g ust. 1 ustawy obowiązkowi badania oraz uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego, by je należycie ustalił i rozważył. Zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący jest oceniany bardzo wysoko przez przełożonych, jest wiodącym policjantem Zespołu Kryminalnego KP K. Ponadto za dotychczasowe wysokie wyniki służby był wielokrotnie nagradzany w latach 2007 – 2011. W marcu 2011 r. Komendant Powiatowy Policji w B. podwyższył mu na okres trzech miesięcy dodatek służbowy za bardzo dobre wyniki w służbie. Okoliczności te zostały ustalone przez organ I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, by były one brane przez organ II instancji pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia, co daje podstawę do przyjęcia, że wydając orzeczenie zaskarżonej treści organ odwoławczy naruszył art. 135g ust. 1 ustawy o Policji, a zważyć należy, że orzeczona wobec obwinionego kara musi być adekwatna do popełnionego czynu, jego wagi, skutków dla służby.

Brak należytego wyjaśnienia wyżej wskazanych okoliczności sprawy oraz prawidłowych ustaleń faktycznych i ich oceny pod kątem art. 132 ust. 1, 2 i 3 pkt 3 ustawy o Policji w sposób istotny narusza wyżej powołane przepisy prawa.

Wyżej wymienione uchybienia skutkowały konieczność uchylenia zarówno zaskarżonego orzeczenia, jak i poprzedzającego go orzeczenia wydanego przez organ I instancji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a.

O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163. Poz. 1349 ze zm.).

Orzeczenie zawarte w pkt III wyroku oparto na przepisie art. 152 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, organ orzekający wyjaśni sprawę w podanym wyżej zakresie, uzupełni zebrany w sprawie materiał dowodowy, poczyni prawidłowe ustalenia, które następnie oceni i na podstawie stosownych przepisów prawa wyda właściwe orzeczenie, uzasadniając je zgodnie z wymogami wyżej powołanych przepisów prawa.