Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1799/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 27c ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 27, art. 4 pkt 34, art. 44c ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 124
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska /spr./ Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 23/15 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zniszczenia na koszt skarżącego środka zastępczego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie nakazu zniszczenia na koszt skarżącego środka zastępczego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi, na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1, art 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212 poz. 1263 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 27 oraz art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2005 r. nr 179, poz. 1485 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.), po rozpoznaniu odwołania M. P. od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia [...] lipca 2014 r. nakazującej zniszczenie środka zastępczego na koszt strony postępowania, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi w dniu [...] kwietnia 2014 r. - na podstawie dokumentacji przekazanej przez Prokuraturę Rejonową Łódź-Polesie - wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzania do obrotu przez M. P. środków zastępczych.

Prokuratura Rejonowa Łódź-Polesie postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. przekazała Inspekcji Sanitarnej materiały z akt śledztwa IDs 500/13 dotyczące wprowadzania do obrotu środków zastępczych przez grupę młodych osób - w tym przez M. P.

Z treści akt wynika, że wylegitymowane i przeszukane przez Policję osoby posiadały przy sobie środki odurzające, które wcześniej nabyły lub otrzymały od M. P. Zeznając w postępowaniu prowadzonym przez Policję M. P. oświadczył, że w marcu 2013 r. nabył 100 g tego wyrobu ("haszu") za kwotę 1000 zł (po 10 zł za 1 gram), i z tego sprzedał 1 osobie 50 g i 1 osobie 10 g (po 20 zł za 1 gram), 10 gram rozdał na imprezach znajomym jako "poczęstunek" do spróbowania i resztę tzn. 30 g zabezpieczyła Policja. Powyższe dane zawarte są w protokołach Policji z dnia [...] marca 2013 r. (protokół zatrzymania osoby, protokół przeszukania osoby, protokół przeszukania mieszkania, wykaz dowodów rzeczowych - tzn. zatrzymany środek zastępczy o gramaturze 30,6 g), w 2 notatkach służbowych policjantów dokonujących tych czynności oraz w protokole przesłuchania podejrzanego M. P. po zatrzymaniu w dniu [...] marca 2013 r., sporządzonym w Komisariacie III Komendy Miejskiej Policji w Łodzi. Organ I instancji wskazał, że również protokół z dnia [...] kwietnia 2013 r. Prokuratury Rejonowej Łódź-Polesie przesłuchania podejrzanego M. P. przez prokuratora - w pełni potwierdził ustalenia Policji.

Organ I instancji wskazał, że zabezpieczone przez Policję w sprawie l Ds. 500/13 dowody rzeczowe, w tym kulkę koloru ciemnobrunatnego o wadze 30,6 grama z mieszkania skarżącego, Prokuratura przekazała do Laboratorium w celu ich identyfikacji i uzyskania opinii kryminalistycznej.

Z ekspertyzy kryminalistycznej wykonanej w Centrum Badań Kryminalistycznych "M." w S. nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, że dostarczone do badań produkty zawierają syntetyczny kannabinoid AM2201, tzn. substancję wykazującą określone działanie psychoaktywne, ale nie wymienioną w załącznikach obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jako środek odurzający lub substancja psychotropowa, co daje podstawę do klasyfikacji jako środka zastępczego - "dopalacza", która może stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi po jego użyciu.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi stwierdził, że produkt w postaci owiniętej w folię kulki substancji koloru brunatnego używany jako środek zastępczy stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nakazał zniszczenie tego produktu na koszt skarżącego.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, że organ l instancji słusznie przyjął, w oparciu o opinię Centrum Badań Kryminalistycznych "M." w S., że zatrzymany u skarżącego produkt używany był jako środek zastępczy ("dopalacz") ze względu na działanie psychoaktywne zawartej w nim substancji AM2201 i stwarzał zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Organ I instancji prawidłowo uznał, że działania skarżącego wyczerpują znamiona wprowadzania do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

PWIS w Łodzi wskazał, że art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że przez środek zastępczy rozumie się substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. W rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy wprowadzanie do obrotu to udostępnianie osobom trzecim odpłatnie lub nieodpłatnie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Ponadto organ wskazał, że stosownie do art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 27c ust. 6 omawianej ustawy, właściwy inspektor sanitarny w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

W ocenie PIWS niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organ l instancji prawidłowo powołał dowody i ustalił stan faktyczny, a także należycie uzasadnił swoją decyzję. Wyniki badań laboratoryjnych produktu zatrzymanego w miejscu zamieszkania skarżącego wykazały, że jest to środek zastępczy stanowiący zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Zeznania M. P. nie budzą wątpliwości, albowiem sam oświadczył, że nabył produkt w celu dalszej odsprzedaży z zyskiem. Z posiadanej ilości sprzedał produkt 2 osobom - zatem udostępnił osobom trzecim odpłatnie ten środek, a i 10 g rozdał znajomym w formie "poczęstunku" (w różnych ilościach jednostkowych i mogło to być kilkanaście osób) - co odpowiada określeniu udostępniania nieodpłatnego.

Wobec powyższego organ uznał, że wbrew twierdzeniu strony o wyłącznym posiadaniu przedmiotowego środka zastępczego - skoro go skarżący sprzedawał i nim częstował - było to ewidentne wprowadzanie do obrotu, co definiuje zapis art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Konsekwencją stwierdzenia wprowadzania do obrotu środka zastępczego (zgodnie z art. 44c ust. 1 w/wym. ustawy) jest zastosowanie przepisu art. 27c ustawy o PIS, który obliguje właściwego inspektora sanitarnego m.in. do zniszczenia go na koszt strony postępowania (ust. 6).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. P. zarzucił naruszenie art. 44c w art. 44b w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o PIS polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wobec przyjęcia, że skarżący wprowadzał do obrotu środek zastępczy, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego i stanu faktycznego wynikało, że skarżący "jedynie" udzielił innym osobom środek zastępczy, nie zaś by wprowadzał go do obrotu, tj. by miał świadomość, że czyni to na rzecz osób niebędących konsumentami owego środka. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów powszechnych w zakresie rozumienia pojęcia wprowadzania do obrotu. Wskazał, że osobą trzecią w rozumieniu przepisu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani nie jest konsument, czyli osoba nabywająca środki psychoaktywne w celu ich użycia.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r. oddalił skargę.

Sąd I instancji podał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 27c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 2011 r. nr 212 poz. 1263 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 27 oraz art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 124 ze zm.).

Przepis art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, a w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, art. 44c ust. 1 tej ustawy nakazuje właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu stosowanie odpowiednio art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że zgodnie z zawartą w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii definicją ustawową, "środkiem zastępczym" jest substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Ustawa ta definiuje też w art. 4 pkt 34 pojęcie "wprowadzanie do obrotu" jako udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Stosownie natomiast do art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do którego odsyła art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny zakazuje, w drodze decyzji, wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu oraz jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

W ocenie Sądu I instancji stan faktyczny ustalony przez organy inspekcji sanitarnej w rozpatrywanej sprawie był wystarczający do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie wskazanych powyżej przepisów.

W ocenie Sądu I instancji organy administracji prawidłowo uznały, że to skarżący wprowadzał do obrotu wskazany wyżej produkt i że stanowił on środek zastępczy w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący nabył 100 g produktu, sprzedał najpierw 50 g, a następnie 10 g, kolejne 10 g rozdał na spotkaniach towarzyskich, a 30 g zabezpieczyła Policja. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że okoliczności te znalazły potwierdzenie w materiałach przekazanych przez Prokuraturę Rejonową Łódź-Polesie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w świetle ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w zaistniałym stanie faktycznym, należy przyjąć, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze, stanowiące zagrożenie dla życia i zdrowia. Na gruncie ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do uznania, że osoba wprowadza do obrotu produkt stanowiący środek zastępczy wystarczające jest stwierdzenie, że osoba udostępnia dane środki odpłatnie lub nieodpłatnie osobie trzeciej. Zdaniem Sądu I instancji poprzez pojęcie wprowadzania do obrotu należy rozumieć odpłatne lub nieodpłatne udostępnienie innej osobie środka zastępczego, a więc tak jak literalnie definiuje to art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Bez znaczenia z punktu widzenia zastosowania art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27c ust. 6 ustawy o PIS, jest to czy, osoba której ma być dostarczony (udostępniony) środek zastępczy jest bezpośrednim konsumentem czy też osobą, która następnie udostępnia nabyty towar jeszcze innym osobom.

Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentował, że ustawa o PIS posługuje się pojęciem (zakazu) wprowadzenia do obrotu nie tylko środków zastępczych, ale także wprowadzenia do obrotu detergentów ( art. 27a ) czy substancji chemicznych (art. 27b), ale sama nie definiuje tego pojęcia. Można natomiast odwołać do definicji "wprowadzania do obrotu" zawartych w treści rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady, na które powołuje się ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych w art. 1 wskazuje, że ustanawia zharmonizowane środki służące wewnątrzunijnemu kontrolowaniu i monitorowaniu niektórych substancji często wykorzystywanych do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych w celu zapobiegania wykorzystywaniu takich substancji (DZ.U.UE L z 2004 r. nr 47, poz. 1). Zgodnie z treścią art. 2 pkt c powyższego rozporządzenia "wprowadzanie do obrotu" oznacza każdą, zarówno odpłatną jak i nieodpłatną dostawę substancji sklasyfikowanych w Unii, lub też składowanie, wytwarzanie, produkcję, przetwarzanie, handel, dystrybucję lub pośrednictwo w handlu tymi substancjami w celu dostawy w Unii. Z kolei w art. 3 pkt 12 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE "wprowadzenie do obrotu" oznacza odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej. Import jest równoznaczny z wprowadzeniem do obrotu. Treść wskazanych przepisów wskazuje, że pojęcie "wprowadzenia do obrotu" na gruncie ustawy o PIS należy rozumieć szeroko. Wobec powyższego "wprowadzenie do obrotu środków zastępczych" na gruncie – ustawy o PIS warunkujące zastosowanie środków administracyjnoprawnych przewidzianych w tej ustawie nie jest tożsame z "wprowadzeniem produktu do obrotu" stanowiącym przesłankę odpowiedzialności karnej za przestępstwo określone w art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

W ocenie Sądu I instancji zawężająca wykładnia definicji zawartej w art. 4 pkt 34 u.p.n. dokonana przez Sąd Najwyższy w sprawie karnej nie może być wykorzystana w postępowaniach administracyjnych toczących się na podstawie przepisów ustawy o PIS. Wykładni tego przepisu Sąd Najwyższy dokonywał na potrzeby postępowania karnego w sytuacji, gdy ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje inną odpowiedzialność karną za uczestniczenie w obrocie środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi lub wprowadzenie ich obrotu (art. 56 u.p.n.), a inną za udzielenie innej osobie ( konsumentowi) środka odurzającego. W sprawie chodziło zaś o poniesienie przez osobę odpowiedzialności karnej za popełnienie określonego czynu zabronionego.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku środków stosowanych przez organy inspekcji sanitarnej na podstawie art. 27c ustawy o PIS w zw. z art. 44c ust. 1 u.p.n. zawężanie w powyższy sposób znaczenia pojęcia "wprowadzenie do obrotu" jest niczym nie uzasadnione i oznaczałoby uniemożliwienie w znacznym zakresie realizacji zadań nałożonych na te organy przez ustawę, w tym celów jakie ma spełniać art. 27 c ust. 6 ustawy o PIS.

Sąd I instancji podkreślił, że jak stanowi art. 1 pkt 6 ustawy o PIS, Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołania do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów użytku. Wykonywanie zadań przez PIS polega, jak stanowi art. 2 ustawy, na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej. Realizacji tych zadań służy m.in. regulacja zawarta w art. 27c ust. 6 ustawy, stanowiąca podstawę rozstrzygania w przedmiotowej sprawie. Należy rozróżniać warunki do stosowania określonych środków przez organy w trybie administracyjnym od przesłanek warunkujących stosowanie środków w postępowaniu karnym. Czym innym jest karanie sprawcy czynu zabronionego w ustawie i sprecyzowanie przesłanek jego odpowiedzialności, a czym innym podjęcie środków mających zapewnić należyte warunki zdrowotne żywności, żywienia i przedmiotów użytku w celu ochrony zdrowia ludzkiego, w tym także zdrowia i życia tych "bezpośrednich konsumentów środków zastępczych".

Sąd I instancji podkreślił, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało także, iż zatrzymany produkt należy do środków zastępczych. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że ten produkt zawiera syntetyczny kannabinoid AM220. Stwierdzona substancja wykazuje właściwości psychoaktywne odpowiadające definicji "środka zastępczego" zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (ekspertyza kryminalistyczna Centrum Badań Kryminalistycznych "M.“ z dnia [...] lipca 2013 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że niewątpliwie przedmiotowy produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Podkreślono, że z uwagi na treść art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, na akceptację zasługuje stanowisko organu odnośnie przyjęcia oceny bezpieczeństwa produktu na podstawie jego badań. Ustalenia w tym zakresie zostały dokonane w oparciu o sprawozdanie Centrum Badań Kryminalistycznych w S., która nosi walor opinii biegłego. Z protokołu badań z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, że w produkcie stwierdzono obecność substancji wykazującej działanie psychoaktywne. Nie budziło wątpliwości Sądu I instancji, że tego typu środki stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a stan ten potwierdza unormowany w art. 44b ustawy zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ustalenie przez organ, że produkt spełnia definicję środka zastępczego w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z uwagi na brzmienie art. 44 b i regulacje zawarte w art. 44c ust. 1 tej ustawy jest jednoznaczne z ustaleniem, że taki produkt stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. P. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest obrazę art. 44c ust. 1 i art. 44b w zw. z art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r, o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 27 c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wobec przyjęcia, iż M. P. wprowadzał do obrotu środek zastępczy, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego w sprawie stanu faktycznego, wynikało, że M. P. przekazał innej osobie środek zastępczy na jej własne potrzeby (konsumentowi), nie zaś wprowadzał go do obrotu, to jest przekazał go na rzecz innej osoby nie mającej woli skonsumowania go, lecz wolę dalszego nim handlu (obrotu).

Wskazując na powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że osoba trzecią w rozumieniu art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie jest konsument, czyli osoba nabywająca środki psychotropowe w celu ich użycia. Argumentowano, że w ramach jednego aktu prawnego należy, w ten sam sposób rozumieć pojęcia w nim użyte. Wskazywano, że "wprowadzanie do obrotu" dotyczy działania, które z założenia ma wiązać się w przyszłości z co najmniej kilkoma transakcjami, które świadczyć będą o tym, iż następuje obrót środkami zastępczymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami wniesionej skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania interpretacji definicji zawartego w art. 4 pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomani (Dz. U. z 2016 r., poz. 224) pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Powołany wyżej przepis, jako wprowadzanie do obrotu określa udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. W ocenie skarżącego kasacyjnie udostępnienie takich środków konsumentom nie wyczerpuje definicji pojęcia "wprowadzanie do obrotu", co jednocześnie skutkuje niemożnością zastosowania w sprawie art. 44 c ust. 1 i art. 44 b ustawy o przeciwdziałaniu narkomani i art. 27 c ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r, poz. 1412).

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "wprowadzanie do obrotu", o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani. Rozważania te zostały poparte szczegółową argumentacją poprzedzoną dokładną analizą stanu prawnego i faktycznego sprawy.

W myśl art. 44 c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Artykuł 44 b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakazuje natomiast wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych środków psychoaktywnych. Państwowy Inspektor Sanitarny zaś w przypadku stwierdzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia i zdrowia ludzi zakazuje w drodze decyzji wytwarzania produktu lub wprowadzania produktu do obrotu, a także nakazuje wycofanie produktu z obrotu i jego zniszczenie na koszt strony postępowania.

Definicja pojęcia środka zastępczego zawarta w art. 4 pkt 27 powołanej wyżej ustawy, jako środek zastępczy, nakazuje rozumieć produkt zawierający co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, który może być użyty zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Zauważyć należy, że art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 27 c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zostały dodane do tych ustaw ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomani wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

Zwrócić należy uwagę, że zmiany wprowadzone ustawą z 8 października 2010 r. dotyczące odpowiedzialności administracyjnej funkcjonują niezależnie od istniejących już wcześniej w ustawie regulacji dotyczących odpowiedzialności karnej za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że na gruncie postanowień ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie tylko osobom trzecim, które nie są konsumentami tych środków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu nakazania zniszczenia produktu na koszt strony postepowania, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego.

Rozważania powyższe prowadzą do konkluzji, że poglądy judykatury odnoszące się do przestępstw opisanych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a ustawy niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7. Ocena dokonywana w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r.

Zasadnie także zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na możliwość wyinterpretowania treści pojęcia "wprowadzania do obrotu" w oparciu o treść rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady, na które powołuje się ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych w art. 2 pkt c stwierdza, że "wprowadzanie do obrotu" oznacza każdą, zarówno odpłatną jak i nieodpłatną dostawę substancji sklasyfikowanych w Unii, lub też składowanie, wytwarzanie, produkcję, przetwarzanie, handel, dystrybucję lub pośrednictwo w handlu tymi substancjami w celu dostawy w Unii. Z kolei w art. 3 pkt 12 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE "wprowadzenie do obrotu" oznacza odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej.

Powyższe wskazuje na szerokie rozumienie pojęcia "wprowadzenia do obrotu" na gruncie ustawy o PIS.

Konsekwencją powyższego musi być również fakt, że nie będzie miała także zastosowania zasada interpretacyjna wykluczająca na gruncie jednego aktu prawnego nadawanie takim samym wyrażeniom odmiennego znaczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźne rozdzielenie przez ustawodawcę części karnej ustawy regulującej zagadnienia związane z popełnianiem przestępstw od części odnoszącej się do kary administracyjnej, dotyczącej środków zastępczych pozwala na zastosowanie systemowej wykładni dopuszczającej nadanie wyrażeniu "wprowadzanie do obrotu" odmiennego znaczenia, w przypadku stosowania kary administracyjnej, a innego znaczenia, w przypadku stosowania przepisów karnych. Stanowisko takie utrwaliło się już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni je podziela (vide: wyroki NSA z dnia 9 września 2015 r., II OSK 77/14, a także z dnia 2 czerwca 2015 r., II OSK 2684/13 i z dnia 8 lipca 2015 r., II OSK 2965/13).

Reasumując tę część rozważań należy uznać, że wprowadzanie do obrotu to także udostępniania tych środków osobom trzecim, w ramach sprzedaży detalicznej, jak i nieodpłatnego udostępnienia, jak to miało miejsce w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy. Tym samym prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że prawidłowo w sprawie został zastosowany art. 27 c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Powyższe wywody wskazują na niezasadność skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia art. 44 c ust.1 i art. 44 b w zw. z art. 4 pkt b34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani i art. 27 c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.