Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1275/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1275/22 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: Sędzia WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Klimek, Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , Protokolant: Referent stażysta Marcin Mastej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2023 r., sprawy ze skargi K.L. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2022 r. nr 324/OR06/22 w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2015 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 29 grudnia 2021r nr 0114-2021-015717 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Tarnowie odmówił K. L. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu 18-06-2015 r. wpłynęły do Biura Powiatowego w Ostrowie Wielkopolskim wnioski K. L. o przyznanie płatności rolnych.

Niniejsza decyzja jest 4-tą decyzją rozstrzygającą sprawę dot. ww. płatności. Wszystkie poprzednie decyzje I instancji odmawiały stronie przyznania ww. płatności. Powodem takich rozstrzygnięć stwierdzanie okoliczności wskazujących na tworzenie przez, stronę (we współpracy z innymi osobami i podmiotami) sztucznych warunków do uzyskania tych płatności, sprzecznie z celami tych płatności. W międzyczasie postanowieniem nr 77/0R06/19 z dnia 08-08-2019 r., Dyrektor Małopolskiego OR ARiMR wyłączył Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieliczce od rozpatrywania niniejszej sprawy strony, wyznaczając w jego miejsce Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Tarnowie. Przyczyną ww. wyłączenia było uznanie, że rozpatrywanie sprawy strony przez dotychczasowy organ I instancji (m.in. z uwagi na zachowanie strony) mogłoby nie odznaczać się odpowiednim poziomem bezstronności. Ww. 3 decyzje organu I instancji zostały uchylone w postępowaniach odwoławczych (dec. Dyr. Małopolskiego Oddziału Regionalnego nr 67/0R06/18 z dnia 04-04-2018 r., nr 286/0R06/19 z dnia 24.06.2019 r. i nr 31/0R06/21 z dnia 21-01-2021 r.) z uwagi na niewystarczająco wnikliwe postępowania wyjaśniające.

W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Tarnowie płatności istotne w analizowanej sprawie nie mogą zostać stronie przyznane. Powodem takiej oceny jest stwierdzenie okoliczności wskazujących na to, że strona (wraz z innymi osobami i podmiotami powiązanymi ze stroną) sztucznie tworzyła warunki do uzyskania ww. płatności (sprzecznie z celami tych płatności). Tworzenie spółek oraz składanie odrębnych wniosków pomocowych przez osoby fizyczne powiązane ze stroną nie wynikało z ekonomiki prowadzenia działalności rolniczej, lecz powodowane było pozyskaniem większych dopłat poprzez zmniejszenie areału gruntów rolnych objętych jednym wnioskiem pomocowym.

W przypadku wniosku o przyznanie płatności istotnych w niniejszej sprawie organ I instancji stwierdził, że zachodzi uzasadnione (potwierdzone) podejrzenie tworzenia sztucznych warunków dot. uzyskania płatności przez stronę i osoby oraz podmioty ze stroną powiązane i współdziałające (wskazane w tej decyzji), nakierowane na uniknięcie zmniejszenia ww. płatności, poprzez:

- generalnie odpowiednio skorelowane deklaracje gruntów do ww. płatności zawarte we wnioskach nw. osób i podmiotów (łącznie ze stroną),

- sztuczne wydzielenie z gospodarstwa strony części działek należących do strony i zadeklarowanie tych działek do płatności przez nw. osoby i podmioty.

Do ww. działań posłużyły głównie spółki, w których strona i osoby jej bliskie mają większość udziałów, które działają w podobny sposób i mają powiązanych ze stroną członków zarządu.

Organ wykazał, że część działek ewidencyjnych należących do adresatki (będących jej własnością) zadeklarowana do płatności istotnych w niniejszej sprawie nie przez stronę a przez podmioty i osoby powiązane ze stroną. Organ szczegółowo wykazał 47 takich działek.

Strona poza tym że składa wnioski o przyznanie płatności istotnych w tej sprawie jako osoba fizyczna jest także wspólnikiem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, które również ubiegały się o przyznanie płatności za rok istotny w tej decyzji (m.in. do działek należących do strony) oraz krewną osób, które składały swoje wnioski o płatności (także m.in. do działek należących do strony. Wykazano 29 takich podmiotów których sposób deklarowania gruntów do ww. płatności prowadził ocenie tego organu do sztucznego zawyżania łącznej wys. tych płatności dla tych podmiotów .

Uznanie, że ww. osoby, ich gospodarstwa są powiązane ze stroną (jej gospodarstwem), i między sobą nawzajem, opierało się na ich związkach opartych o pokrewieństwo i powinowactwo. Zgodnie z danymi dostępnymi m.in. w systemie PESEL i nieukrywanymi przez stronę: - M. K. jest bratem (i reprezentantem) strony, R. K. to siostra strony, K. K. to siostra strony, - E. G. to matka strony, B. M. to partnerka M. K.1 (ojca strony) zgodnie z treścią zeznania zapisanego w Protokole rozprawy głównej z dnia 21-09-2015 r. (sygn. akt [...]) Sądu Okręgowego w Legnicy I II Wydział Karny.

Uznanie, że ww. spółki (ich gospodarstwa) są powiązane ze stroną (jej gospodarstwem) i między sobą nawzajem opierało się na ustaleniu, że:

-ww. spółki zostały założone przez krąg tych samych osób powiązanych rodzinnie ze stroną (M. K., R. K., K. K., B. M., E. G.),

-udziałowcami ww. spółek w 2015 r. była strona oraz któryś z członków jej rodziny (z reguły stan ten trwał min. do 2018 r.),

- zarządzającym ww. spółkami w 2015 r. był któryś z członków rodziny strony (20 na 29 spółek) i stan ten z reguły trwał min. do 2018 r.

- ww spółki zostały założone mniej więcej w tym samym czasie (np. 11 spółek zarejestrowano w 2010 r., w tym 4 spółki w okresie od 8 do 11 lutego, 3 w okresie od 17 marca do 1 kwietnia, 4 w okresie od 1 kwietnia do 11 maja, 5 spółek zarejestrowano w roku 2012, [pic]tym 2 spółki zarejestrowano dniu 26-04-2012 r., a trzy w okresie od 14 do 19 września),

-spółki te zostały założone praktycznie w tych samych miejscach (S., O. , L., S.1),

- w 2015r spółki były reprezentowane wg KRS i wobec ARiMR przez ten sam krąg osób powiązanych ze stroną (i stan ten trwał z reguły do min. 2018 r.), [pic]

-zostały zarejestrowane jako producenci rolni mniej więcej w tym samym czasie (np. 10 spółek w roku 2010 (3 spółki zarejestrowano w dniu 23-04-2010 r., 4 spółki zarejestrowano w dniu 07-05-201 0 r., 3 spółki w roku 2011 i od 28 kwietnia do 5 maja) , 3 spółki w 2013 r. [wszystkie 16 stycznia], składając swoje pierwsze wnioski o płatności zaraz po rejestracji,

- jako podstawową działalność [a w przypadku braku podstawowej — w pozostałych rodzajach działalności mają wpisaną działalność rolniczą — kod PKD - 01. 11 Z. Uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu (występuje niemal we wszystkich z wymienionych spółek).

Organ I instancji ustalił również, że gospodarstwa ww. osób i podmiotów (w szczególności spółki) mają zasadniczo zbliżone charakterystyki ekonomiczne. Są to gospodarstwa złożone praktycznie tylko z gruntów (sprzęt i budynki gospodarcze są wyjątkiem), a ich dochody to w zdecydowanej mierze płatności uzyskane z ARiMR. Stosowne wyliczenia przedstawiono w tabeli a informacje w tej mierze, oparto o dane pochodzące z bilansów i sprawozdań, a także odpowiedzi na wezwania organu dot. roku istotnego w niniejszej sprawie.

Składając deklaracje w takim rozproszeniu unikano w praktyce najniższych stawek degresywnych nie wspominając o przekroczeniu progu wsparcia .

Wobec braku sprecyzowania tych celów przez stronę, organ nie jest w stanie zidentyfikować takich celów, które nie mogłyby być realizowane przez jeden podmiot.

Działania części spółek/podmiotów uznanych za powiązane osobowo i kapitałowo wskazują na niemal całkowity brak zainteresowania produkcją rolniczą — jedyne plony (zgodnie z deklaracją we wniosku i dokumentami dostarczonymi przez pełnomocnika strony) zbywane są bezgotówkowo wykonawcom usługi koszenia. Sama produkcja rolnicza stanowi w tych przypadkach nie potencjalne źródło przychodów, a swoisty "koszt", który spółki te muszą ponieść w celu uzyskania dofinansowania z ARiMR.

Dodatkowo, dla części pozostałych spółek dopłaty otrzymywane z ARiMR były jedynymi przychodami. Z kolei inne z ww. spółek deklarowały w roku 2015 uprawę jedynie użytków zielonych, przy jednoczesnym braku posiadania zarejestrowanych siedzib stada i zwierząt. Zatem także w przypadku tych spółek to dopłaty zawiadywane przez ARiMR stanowiły ekonomiczny sens ich funkcjonowania.

W przypadku części spółek występuje sytuacja, gdzie wykonywanie zabiegów agrotechnicznych odbywa się w ramach umów barterowych, tj. osoba wykonująca te zabiegi w zamian zyskuje plon (trawa. siano). W przypadku użytków zielonych (deklarowanych także w ramach programów rolnośrodowiskowych), gdzie w zasadzie nie można mówić o decydowaniu przez posiadacza o strukturze upraw czy rodzaju zabiegów agrotechnicznych, praktyka taka budzi poważną wątpliwość w zakresie posiadania gruntów.

O ile oczywiście organ nie wyklucza istnienia sytuacji, kiedy producent rolny zleca wykonanie zabiegów agrotechnicznych innym (zewnętrznym podmiotom) - wątpliwość budzi celowość tego typu praktyk, w przypadku gdy plon staje się korzyścią jedynie dla tego drugiego podmiotu. W takiej sytuacji inny podmiot zbiera plony i czerpie pożytki z plonów takich gruntów, zaś jedyną korzyścią wnioskodawcy są płatności realizowane przez ARiMR. Analiza dokumentów finansowych tych spółek, ich deklaracje gruntów do płatności, etc., wskazują jednoznacznie, że to płatności realizowane przez ARiMR stanowią ekonomiczny (i właściwie jedyny) cel funkcjonowania tych spółek.

Analiza dokumentów finansowych tych spółek, ich deklaracje gruntów do płatności, etc., wskazują jednoznacznie, że to płatności realizowane przez ARiMR stanowią ekonomiczny (i właściwie jedyny) cel funkcjonowania tych spółek. Bądź inaczej - celem działania, osób powiązanych rodzinnie i kapitałowo jest (spekulacyjny) zakup gruntów rolnych niezwiązany jednocześnie w wielu przypadkach z zamiarem ich użytkowania. Natomiast dopłaty ARiMR mają stanowić źródło finansowania tych zakupów.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że ekonomicznym sensem deklarowania gruntów przez stronę oraz podmioty uznane za powiązane ze stroną oraz powiązane kapitałowo spółki) jest to, aby podmioty te, poprzez składanie odrębnych wniosków o przyznanie płatności, mogły zadeklarować grunty, które zgłoszone łącznie przez jeden podmiot (lub nawet jedynie przez osoby fizyczne) nie kwalifikowałyby się do przyznania pomocy ze względu na przekroczenie limitów, bądź skutkowałyby zastosowaniem najniższych stawek degresywnych (ONW. płatności rolnośrodowiskowe, multiplikacja otrzymanej płatności redystrybucyjnej). W ocenie organu jest to równoznaczne ze stworzeniem sztucznych warunków do otrzymania wsparcia w zakresie tych płatności. Stworzenie bowiem przez osoby powiązane rodzinnie i kapitałowo wielu spółek ubiegających się w praktyce o tego samego rodzaju wsparcie do deklarowanych przez nie gruntów rolnych miało na celu umożliwienie objęcia tych gruntów wyższymi stawkami tam, gdzie obowiązuje system stawek degresywnych, a nawet zerowych po przekroczeniu określonej powierzchni gospodarstwa, wskazuje na wykreowanie okoliczności sprzecznych z celami, dla których dane płatności zostały ustanowione.

Organ dokonał wyliczeń kwot , które mogłaby otrzymać strona w ramach płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. ( z uwzględnieniem obowiązujących limitów) i zauważył, że w przypadku zadeklarowania przez stronę do płatności PRS za rok 2015 powierzchni wynikających z jej udziałów w spółkach, uznanych za powiązane ze stroną, oraz działki ewid. będące własnością strony, maksymalna kwota płatności PRS, która mogłaby przysługiwać stronie (przy założeniu braku stwierdzenia nieprawidłowości) wyniosłaby 129 173,22 zł.

Reasumując, gdyby to strona sama deklarowała do płatności PRS wszystkie grunty będące jej własnością oraz grunty teoretycznie przysługujące jej według udziałów w ww. spółkach — uzyskana potencjalnie płatność byłaby mniejsza 129 689.71 zł.

Organ uznał, że to właśnie ta kwota była celem deklarowania oddzielnie gruntów strony oraz osób i podmiotów powiązanych ze stroną. Takie rozdzielne deklarowanie gruntów było tworzenie sztucznych warunków do uzyskania ww. płatności sprzecznie z ich celem. Spółki i osoby powiązane ze stroną oraz sama strona wnosząc o płatności we wskazany wyżej sposób, zwiększały przysługujące im płatności unikając limitów.

Skutkiem stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do przyznania pomocy w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia jest brak przyznania płatności w ramach danego schematu pomocowego, stosownie do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z tym przepisem, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Taka regulacja pozwala wręcz na twierdzenie, że wykrycie tworzenia sztucznych warunków do uzyskania lub zwiększenia konkretnych płatności lub ich rodzaju (np. ON W) sprzecznie z ich celem, powinno powodować odmowę innych płatności za ten sam okres czasu przy podobnych warunkach do ich uzyskania (np. płatności bezpośrednich czy rolno-środowiskowo-klimatycznych).

Według organu I instancji ww. powiązania, sposób deklarowania gruntów do płatności istotnych w tej sprawie oraz charakterystyka ekonomiczna i powierzchniowa gospodarstw osób i podmiotów wymienionych w tej decyzji wskazują na:

- brak samodzielności gospodarstwa rolnego strony, osób z nią powiązanych i gospodarstw spółek w których udziały miała (w roku, którego dot. ta sprawa) strona i osoby z nią powiązane,

- istnienie celu łączącego ww. osoby i podmioty zorientowanego na uzyskanie możliwie wysokich ww. płatności (ominięcie ograniczeń dot. tych płatności).

Mało prawdopodobnym jest, aby ww. okoliczności zaistniały całkiem przypadkowo, zupełnie bez koordynacji - zwłaszcza w obliczu powiązań stwierdzonych między podmiotami i osobami wskazanymi w tej decyzji oraz regulacji ograniczających wysokość płatności istotnych w tej sprawie. Mało prawdopodobnym jest również to, aby taka koordynacja miała inny cel niż maksymalizacja płatności możliwych do uzyskania.

Reasumując, przesłankami uzasadniającymi (wg organu I instancji) tezę o stworzeniu przez stronę, wespół ze wskazanymi w tej decyzji podmiotami i osobami, sztucznych warunków do uzyskania płatności (sprzecznie z celem lub celami tych płatności) są:

-powiązania osobowo-kapitałowe pomiędzy wskazanymi w decyzji osobami i spółkami (strona jest wspólnikiem we wszystkich wymienionych spółkach),

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami (grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego),

- poziom powierzchni zgłaszanej do płatności w różnych schematach pomocowych (dopasowany do ograniczeń dot. płatności omawianych w tej decyzji).

Ww. działania wskazują na co najmniej ograniczoną samodzielność ww. wnioskodawców i podporządkowanie celowi tych działań. Konsekwencją ww. działań byłoby bowiem otrzymanie przez tak działających wnioskodawców łącznie wyższych płatności, niż gdyby areały deklarowane przez tych wszystkich wnioskodawców byty deklarowane przez jeden podmiot bądź tylko osoby fizyczne.

Na koniec zauważono, że na dzień wydania niniejszej decyzji zapadły wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Poznaniu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego Warszawie, potwierdzające tworzenie sztucznych warunków do uzyskania omawianych płatności przez spółki lub osoby wskazane w niniejszej decyzji.

Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie w wyniku wniesionego odwołania decyzją z 31 sierpnia 2022 r. nr 324/OR06/22 utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji .

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do zarzutów strony . Ponadto podniósł, że analiza stanu faktycznego wskazuje na to, że mimo iż, wszystkie wskazane ww. podmioty prawne oraz osoby fizyczne dysponują "gospodarstwami" samodzielnymi, mającymi określonego zarządcę czy pełnomocnika, posiadają własny numer ewidencyjny, określony majątek, konto bankowe oraz swoją siedzibę, to jednak wg organu odwoławczego są jak wyżej wskazano gospodarstwami ściśle powiązanymi ze sobą.

Zwrócono uwagę, że wskazane osoby w wymienionych podmiotach występowały jako wspólnicy, którzy decydowali także o działalności tych podmiotów. Zaprezentowane tabele jak i opis wskazany powyżej pozwolił organowi Il instancji na stwierdzenie, że wszystkie wskazane osoby fizyczne w różnych konfiguracjach oraz podmioty prawne są od siebie zależne a przez to współpracują ze sobą. Ww. zestawienie przedstawia powiązania rodzinno - towarzyskie.

Kwestionowane działki ewidencyjne były przedmiotem przeniesienia posiadania nie tylko w obrębie osób uznanych za powiązane ze stroną, ale i również pomiędzy wskazanymi spółkami. Według organu odwoławczego omawiane czynności tj. przekazywanie działek nie było incydentalne a miało na celu uzyskanie maksymalnych kwot odnośnie płatności istotnych w niniejszej sprawie, poprzez dostosowanie powierzchni do regulacji dot. tych płatności. Powstałe sztuczne warunki są wynikiem multiplikacji podmiotów tj. wykorzystania wielu podmiotów powiązanych, które między sobą przenoszą posiadanie gruntów, by uzyskać płatności większe niż te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie prowadzono.

W związku z powyższym w sprawie strony stwierdzono zaistnienie okoliczności wskazujących na tworzenie przez stronę i powiązane z nią osoby i podmioty sztucznych warunków do uzyskania płatności istotnych w niniejszej sprawie, sprzecznie z celami tych płatności. Miało ono miejsce zarówno w zakresie istnienia elementów obiektywnych, jak i subiektywnych, wskazanych w wyroku ETS z 12-09-2013 r., spr. C-434/12. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporz. 2988/95 i art. 60 rozporz. 1306/2013 oznacza to odmowe ww. płatności dla strony — ponieważ niniejsza sprawa dot. tylko wniosku strony o ww. płatności. Organ odwoławczy nadmienił, iż w obowiązującym stanie prawnym wzajemnie działania osób fizycznych oraz podmiotów, tj. zakup gruntów za pomocą kredytów preferencyjnych, wydzierżawianie gruntów osobom trzecim przy jednoczesnym ich zarządzaniu i deklarowaniu do płatności przekładałoby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne jedynie pod warunkiem, że wszystkie utworzone gospodarstwa faktycznie objęły w posiadanie działki i stały się w ten sposób faktyczne odrębnymi producentami rolnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Podkreślono także, iż wszystkie wskazane podmioty wg organów ARiMR wspólnie zarządzały deklarowanymi gruntami. Zatem korzyścią w ocenie organu Il instancji było uzyskanie płatności do wszystkich wymienionych w niniejszej decyzji gospodarstw, w ramach różnych realizowanych przez ARiMR schematach pomocowych.

Mając na uwadze powyższe rozważenia, organ odwoławczy potwierdził słuszność ustaleń dokonanych w niniejszej sprawie przez Kierownika ARIMR w Tarnowie i stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 złożonym przez stronę zastosować należało art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Krakowie mając na uwadze problematykę tworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności do gruntów rolnych podkreślił, iż do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przestanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenia wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków konieczne jest zbadanie działań w tej mierze także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samej strony. Z tego powodu organy nie tylko dokonywały analizy gospodarstwa rolnego strony, ale i podmiotów związanych ze stroną. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu zaistnienia stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Obiektywnymi okolicznościami prowadzącymi do zaistnienia tworzenia sztucznych warunków (w rozumieniu ws. wyroku ETS z 12-09-2013 r., spr. C-434/12) w sprawie strony był sposób zadeklarowania przez stronę i innych wnioskodawców gruntów do płatności, o których rozstrzygała decyzja zaskarżona oraz istnienie wielu wnioskodawców (osób fizycznych i spółek), powiązanych ze stroną rodzinnie i kapitałowo. Ww. sposób zgłoszenia gruntów do płatności polegał na odpowiednim rozdzieleniu deklaracji na różne podmioty i osoby, tak aby wsparcie dla takich wnioskodawców nie było objęte opisanymi w niniejszej decyzji limitami dot. tego wsparcia. Przejawem takich działań było m.in. powstrzymanie się przez stronę od zadeklarowania do płatności własnych gruntów i zadeklarowanie ich przez innych wnioskodawców w porozumieniu ze stroną (umowy dzierżawy). Ww. powiązania sprowadzały się do tego, że wnioskodawcy byli członkami rodziny strony (matka, brat, siostra itp.) albo byli razem ze stroną współudziałowcami tych samych spółek z o.o., które zostały założone w zbliżonym czasie, miejscu i są reprezentowane przez ograniczony krąg osób.

Element subiektywny działań nakierowanych na tworzenie sztucznych warunków (zamiar takich działań) został wywiedziony w sprawie strony z powiązań stwierdzonych między stroną a ww. wnioskodawcami. Istnienie tak powiązanych ze stroną osób i podmiotów ułatwiało uzgodnione deklarowanie działek (m.in. będących własnością strony) w taki sposób, aby możliwe było ominięcie limitów dot. płatności istotnych w niniejszej sprawie. Dzięki temu wszystkie te podmioty i strona uzyskałyby płatności istotne w tej sprawie w łącznej wysokości większej niż gdyby taka koordynacja deklaracji nie nastąpiła. Koordynację taką ułatwiał również ograniczony i bliski stronie krąg osób zajmujących się gospodarstwami rolnymi ww. osób i podmiotów. W związku z taką charakterystyką osobową ww. spółek za całkowicie nietrafne zostały uznane zawarte m.in. w odwołaniu twierdzenia strony o tym, że w praktyce o niczym w ww. spółkach nie decydowała. Niemożliwą (albo możliwą, ale budzącą poważne wątpliwości) jest zwłaszcza sytuacja, w której spółka otrzymuje w dzierżawę grunty będące własnością jej udziałowca (czyli strony) i udziałowiec ten zupełnie nie wie w jakim celu ww. grunty trafiły do tej spółki i zupełnie tego nie nadzoruje. Zwłaszcza gdy taki schemat działania powtarza się wiele razy — przy wielu działkach i wielu spółkach a strona wielokrotnie wspomina np. o wieloletnich rodzinnych tradycjach rolniczych. W ocenie organu odwoławczego mało prawdopodobną jest także sytuacja, w której strona zupełnie nie wiedziałaby o tym, że spółki w których posiada udziały utrzymują się praktycznie tylko z dotacji z ARiMR i praktycznie tylko takim dotacjom służą grunty posiadane przez te spółki. Dot. to także kwestii takiego rozłożenia ww. gruntów między takimi spółkami, aby zwiększyć wsparcie możliwe do otrzymania z ARiMR. Jeżeli strona o takich sytuacjach nie wiedziała, pośrednio wskazuje to na ww. brak samodzielności działań strony odnośnie gospodarstwa własnego a także odnośnie gospodarstw spółek, których strona jest udziałowcem.

Zatem w świetle powołanego wyroku TSUE z 12-09-2013 r., pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek:

-stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności,

-wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści,

-wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z treści powołanego wyroku TWE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wynika, że do dokonania oceny czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, koniecznym jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również (odnieść się należy) do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z 14 listopada 2014 r., Il GSK 2576/14; dosł. w CBOiS). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki przyjęcia stworzenia sztucznych warunków zostały spełnione.

Według organu I instancji ww. powiązania, sposób deklarowania gruntów do płatności istotnych w tej sprawie oraz charakterystyka ekonomiczna i powierzchniowa gospodarstw osób i podmiotów wymienionych w tej decyzji wskazują na:

-brak samodzielności gospodarstwa rolnego stron, osób z nią powiązanych i gospodarstw spółek w których udziały miała (w roku, którego dot. ta sprawa) strona i osoby z nią powiązane,

-istnienie celu łączącego ww. osoby i podmioty zorientowanego na uzyskanie możliwie wysokich ww. płatności (ominięcie ograniczeń dot. tych płatności).

Malo prawdopodobnym, aby ww. okoliczności zaistniały całkiem przypadkowo, zupełnie bez koordynacji - zwłaszcza w obliczu powiązań stwierdzonych między podmiotami i osobami wskazanymi tej decyzji oraz regulacji ograniczających wysokość płatności istotnych w tej sprawie. Mało prawdopodobnym jest również to, aby taka koordynacja miała inny cel niż maksymalizacja płatności możliwych do uzyskania.

Na to rozstrzygnięcie wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie

1. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, iż skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego.

2. art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, iż warunki wymagane do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności bezpośrednich i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 i powinna otrzymać płatności.

3. art. 6 i 7 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 308 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła przesłanek do uzyskania płatności, podczas gdy strona będąc samodzielnym podmiotem wpisanym do ewidencji producentów, posiadającym powyżej 1 ha zatwierdzonych gruntów spełniła wszystkie kryteria ażeby otrzymać wnioskowane na 2016 rok płatności.

- oraz naruszenie prawa formalnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci, tj. :

4. wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2022.1775 t.j.), poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowie dopuszczenia i przeprowadzenia istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia, dowodów zawnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej płatności;

5. naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 78 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ww. ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność gospodarstwa rolnego skarżącej oraz wskazywały na genezę i cel, który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym, powstawania podmiotów - spółek z ograniczoną odpowiedzialnością stanowiących gospodarstwa rolne na przestrzeni kilkunastu lat oraz zupełne pominięcie zgłaszanych przez Odwołującego dowodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;

6. naruszenia art. 27 ust. 1 pkt. 2 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez przyjęcie za podstawę decyzji stanu faktycznego sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym sprawy oraz z zasadami swobodnej oceny dowodów, przez co organ na częściowym tylko odtworzeniu stanu faktycznego sprawy wyciągnął błędne wnioski co do tego, czy skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo rolne, czy nie.

Skarżąca zaznacza przy tym, iż w dokumentacji zebranej w aktach sprawy znajduje się już szereg wyjaśnień oraz dowodów potwierdzających zasadność zarzutów opisanych w niniejszej skardze. Aby nie dublować kolejny raz tak obszernego materiału, w całości wnosimy o włączenie ich do postępowania.

7. naruszenia art. 107 3 w zw. z 107 1 ust. 6 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie uznano, że istnieją powiązania pomiędzy podmiotami na tyle istotne, aby stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiło stworzenie sztucznych warunków oraz brak ustalenia korzyści sprzecznych z systemami wsparcia, które miałaby uzyskać skarżąca poprzez stworzenie tzw. sztucznych warunków gospodarowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zasadniczą kwestią nie braną przez organy administracyjne jest kwestia tego, że Skarżąca, co podkreślała wielokrotnie w okresie 2010 — 2012, urodziła dwójkę dzieci. W związku z tym niezbędne było zawężenie jej działalności produkcyjnej.

To właśnie z w/w powodu, w 2010 roku Skarżąca zdecydowała się wydzierżawić grunty w S.3 i B.(jeden kompleks) oraz W. - grunty nadal zostawały w spółkach, w których posiada udziały, ale już nie były pod bezpośrednim zarządzaniem skarżącej.

[pic] Skarżąca pod koniec roku 2009 straciła pierwsze dziecko w ciąży, zaś na początku roku 2010 sytuacja się powtórzyła. Dwa razy niedonoszona ciąża spowodowała, że chcąc bardzo mieć dzieci, skarżąca musiała zrezygnować z uprawy części gruntów, a nawet większości gruntów wydzierżawiając je. Dzierżawa w większości odbyła się faktycznie na podmioty powiązane i na 5 lat. Ale nigdy celem nie były dopłaty, a zdrowie Skarżącej, a także dzieci. K. [pic]L. urodziła pierwsze dziecko 15.12.2010 r., a następne 20.07.2012 r. — o czym organ został kilkukrotnie poinformowany i nie wziął tego pod uwagę. Warto podkreślić, iż rolnik jest człowiekiem, którego dotyczą również ludzkie sytuacje.

Organ cały czas stara się tworzyć teorię odnośnie dzielenia gospodarstwa, jednak nie bierze pod uwagę okoliczności losowych i życiowych Skarżącej (czytaj dwukrotna utrata dziecka).

Organ w swojej decyzji wymienia szereg podmiotów (ok 29 podmioty prawne i 3 osoby fizyczne), a mimo to nadal ciężko mu wykazać stosowną korzyść majątkową. Skarżąca nigdy nie kryła się z tym, że posiada udziały w innych podmiotach i wielokrotnie wykazywała te podmioty w wyjaśnieniach, jak również we wcześniejszy odwołaniach opisywała zasadność dzierżawy na rzecz innych podmiotów. Jednak za każdym razem podkreślała, że te podmioty stanowią niezależne podmioty gospodarcze i praktycznie 90% z tych podmiotów otrzymało decyzje pozytywne za wszystkie lata w których składała wnioski.

Informacja otrzymana z Wielickiego Biura Powiatowego z dnia 20.07.2022 jasno pokazuje, iż od 2004 do 2010 roku Skarżąca uprawiała gospodarstwo o areale w przedziale 197,2 — 224 ha. Przez ten okres raczej nie następowało zmniejszenie areału tylko zwiększanie. Dopiero sytuacja losowa spowodowała, że w 2010 roku areał zmniejszył się znacząco. W 2016 roku po zakończeniu dłuższego urlopu wychowawczego (dzieci miały odpowiednio 3,5 lat) Skarżąca wróciła do uprawy na znacznych areałach (ponad 500 ha). Wielkość tego gospodarstwa rolnego również potwierdza, iż to prowadzenie działalności rolniczej w celu przeprowadzania upraw i ich sprzedaży było celem Skarżącej, w innym przypadku Skarżąca dążyłaby do posiadania jedynie 50-100 hektarów gruntów rolnych, nie zaś ponad 500 ha. Wcześniejsze zmniejszenie areału wynikało z przyczyn rodzinnych i obiektywnych.

Odnosząc się szczegółowo do postawionych zarzutów podniesiono, że wszystkie podmioty powstały w większości do 2010 roku (ew. A. w 2011 oraz A.1, R. i A.2 w 2012 roku). Czyli zanim została wprowadzona [pic]płatność tzw. capping oraz degresywność. Działania Skarżącej i jej bliskich w latach 2006 - 2012 roku świadczyły by o tym że Skarżąca i jej rodzina są jasnowidzami w kwestii zmieniających się przepisów.

Ponadto zwrócono uwagę , że organ w ani jeden sposób nie wykazał, że uprawa mieszanki z motylkowatymi jest niezgodne z przepisami. Natomiast brak posiadania zwierząt z równoczesnym uprawianiem traw z motylkowatymi nie było niezgodne z przepisami. Również posiadanie sprzętu rolniczego nie jest wyznacznikiem poprawnego uprawiania gruntów rolnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Małopolskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Krakowie podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", oznaczałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istota sporu, do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy Skarżąca wespół ze wskazanymi przez organ odwoławczy podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.

Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie dochodzonych w roku 2015 przez skarżącą, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności rolno - środowiskowo – klimatycznych PROW 2014-2020. Organy przyjęły, że płatności te byłyby korzyścią uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków, co implikuje odmowę ich przyznania.

Zdaniem organów rozstrzygających niniejsze sprawy, w ich stanach faktycznych mamy do czynienia ze spełnieniem obiektywnej i subiektywnej przesłanki warunkującej przyjęcie zaistnienia sztucznych warunków. Ta pierwsza sprowadza się do stworzenia mechanizmu, który obiektywnie rzecz biorąc do uzyskania korzyści (w sposób sprzeczny z założonymi celami płatności) prowadzi, polegającego na odpowiednim rozdysponowaniu (rozproszeniu) gruntów, poprzez zawarcie umów dzierżawy z osobami fizycznymi lub utworzonymi w tym celu spółkami, w warunkach istniejących powiązań pomiędzy poszczególnymi osobami i podmiotami. Druga natomiast oznacza wolę osiągnięcia tego rodzaju korzyści, po stronie podmiotów uczestniczących w tym mechanizmie, której stwierdzenie musi być odpowiednio wykazane.

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, godzące w cele prawodawstwa regulującego ich przyznawanie, jest działaniem określanym przez unijnego prawodawcę (pkt 39 preambuły rozporządzania 1306/2013) mianem nieprawidłowości, którym państwa członkowskie są zobligowane zapobiegać, wykrywać je, a następnie zwalczać, korzystając z możliwości przewidzianych w rozporządzeniu 2988/95.

W tych ramach normodawca unijny przewiduje, że przypadki naruszenia sektorowego prawodawstwa rolnego winny się spotkać z reakcję w postaci kar administracyjnych, a gdyby takowe nie zostały przewidziane w regulacjach unijnych, państwa członkowskie winny stosować odpowiednie kary krajowe, odpowiednio skuteczne, odstraszające i proporcjonalne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt f rozporządzenia 1306/2013 sektorowe prawodawstwo rolne" oznacza wszelkie mające zastosowanie akty przyjęte w ramach WPR na podstawie art. 43 TFUE, a także, w stosownych przypadkach, wszelkie akty delegowane lub wykonawcze przyjęte na podstawie takich aktów, oraz część drugą rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 w zakresie, w jakim ma ona zastosowanie do EFRROW;

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 13 września 2022 r., sygn. I GSK 2852/18 – dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl) stworzenie sztucznych warunków zmierzających do uzyskania płatności w sposób sprzeczny z jej celami WPR, zostało ujęte w ramach klauzuli generalnej, pozwalającej organom na podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejściu prawa przez podmioty ubiegające się o płatności, wbrew intencjom prawodawcy unijnego, w zakresie celów przedmiotowych płatności.

W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone", a jego znaczenie ma miejsce (jest ustalane) wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym. Prawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym - jak wskazano wyżej - jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Przyjmuje się, że warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. Przy czym klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu. Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie.

Przytoczone argumenty zostały oparte przede wszystkim na wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku TSUE z 12 września 2013 r., w sprawie C-434/12. W motywach tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami. Ponadto dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wskazał, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Co prawda wskazany wyrok TSUE odnosił się do art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma pełne zastosowanie w realiach faktycznych rozpoznawanej sprawy.

Jak wynika z powyższego stworzenie sztucznych warunków, w obu jej aspektach, tj. obiektywnym i subiektywnym, rozpatrywane winno być w kierunku stwierdzenia podjętych przez grupę podmiotów, powiązanych w różny sposób, pewnych, intencjonalnych i skoordynowanych działań, prowadzących do osiągnięcia przez nie korzyści sprzecznych z celami sektorowego prawodawstwa rolnego, wśród których szczególne miejsce zajmuje wspieranie konkurencyjności.

Tak więc stworzenia sztucznego mechanizmu nie można rozpatrywać jedynie w odniesieniu do konkretnego rolnika, którego wniosek w danej sprawie jest procedowany, w oderwaniu od kontekstu dotyczącego jego funkcjonowania w ramach stwierdzonych powiązań, ale należy mieć na względzie całokształt okoliczności, w które wpisuje się jego działanie, zarówno z punktu widzenia podejmowania czynności, jak również dystrybuowania korzyści.

Bezpośrednim narzędziem służącym zwalczaniu nieprawidłowości - praktyk przybierających postać stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, jest kompetencja organów wynikająca z art. 60 rozporządzenia 1306/2013, który stanowi, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W zakresie stosowanych sankcji wobec uczestników sztucznego mechanizmu, prawodawca unijny (w pkt 39 preambuły rozporządzenia 1306/2013) odsyła do rozporządzenia 2988/95, które w art. 4 ust. 3 stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

Zacytowany wyżej przepis rozporządzenia 2988/95 również mówi o nieprzyznaniu lub wycofaniu korzyści, będącej efektem działań nakierowanych na ich pozyskanie, w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego.

Konsekwencją stwierdzenia wystąpienia sztucznego mechanizmu jest sankcja w postaci pozbawienia, jak to określa art. 60 rozporządzenia 1306/2013, jakichkolwiek korzyści płynących z sektorowego prawodawstwa rolnego i choć środek ten nie nosi cech kary administracyjnej (art. 4 ust. 4 rozporządzenia 2988/95), to jego sankcjonujący charakter, w odniesieniu do sprecyzowanych w nim okoliczności, nie może budzić wątpliwości.

W stanach faktycznych przedmiotowych spraw rozstrzygające je organy stwierdziły, że skarżąca, jako spółka prawa handlowego, brała udział w stworzeniu sztucznych warunków, wraz z grupą osób fizycznych, zmierzających do pozyskania przez wszystkie współdziałające ze sobą podmioty płatności, niezgodnie z celami sektorowego prawodawstwa rolnego i w konsekwencji pozbawiły ją wnioskowanego wsparcia.

Przenosząc powyższe na realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, co następuje.

Nie budzi wątpliwości, że skarżąca działając z podmiotami wskazanymi przez organ, wyczerpała przesłanki z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem płatności bezpośrednich. Chociaż ubiegając się o te płatności formalnie spełniła wymogi do ich uzyskania, warunki te zostały jednak stworzone sztucznie, w sprzeczności z celami wynikającymi z wyżej wskazanych uregulowań. Organ zasadnie więc uznał, mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w zgodzie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca i pozostałe wymienione przez organ podmioty formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak pozostają one ze sobą ściśle powiązane (osobowo, ekonomicznie i funkcjonalnie). Podmioty te, mimo tego rodzaju powiązań, wystąpiły z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności za 2015 r., działając formalnie jako samodzielni rolnicy. W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności skarżącej organ odwoławczy wskazał szczegółowo na liczne powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między M. K., R. K., K. K., B. M., E. G. oraz wymienionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkami z o. o.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał i wyczerpująco uzasadnił stworzenie sztucznych warunków w celu maksymalizacji płatności przez:

-powiązania osobowo-kapitałowe pomiędzy wskazanymi w decyzji osobami i spółkami (strona jest wspólnikiem we wszystkich wymienionych 29 spółkach),

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami (grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego),

- poziom powierzchni zgłaszanej do płatności w różnych schematach pomocowych (dopasowany do ograniczeń dot. płatności omawianych w tej decyzji).

- gospodarstwa ww. osób i podmiotów (w szczególności spółki) mają zasadniczo zbliżone charakterystyki ekonomiczne. Są to gospodarstwa złożone praktycznie tylko z gruntów (sprzęt i budynki gospodarcze są wyjątkiem), a ich dochody to w zdecydowanej mierze płatności uzyskane z ARiMR

- brak zainteresowania produkcją rolniczą — jedyne plony (zgodnie z deklaracją we wniosku i dokumentami dostarczonymi przez pełnomocnika strony) zbywane są bezgotówkowo wykonawcom usługi koszenia. Sama produkcja rolnicza stanowi w tych przypadkach nie potencjalne źródło przychodów, a swoisty "koszt", który spółki te muszą ponieść w celu uzyskania dofinansowania z ARiMR.

- dopłaty otrzymywane z ARiMR jako jedynymi przychód dla części ze wskazanych spółek,

- wykonywanie zabiegów agrotechnicznych w ramach umów barterowych, tj. osoba wykonująca te zabiegi w zamian zyskuje plon (trawa. siano).

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

- zadeklarowanie 47 działek będących własnością skarżącej przez inne powiązane podmioty,

Zdaniem Sądu, prawidłowe i niezbędne ustalenia organu odnosiły się do powiązań rodzinnych, osobistych wskazanej wyżej grupy osób oraz ich udziału w wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkach prawa handlowego. Organ odwoławczy szczegółowo zanalizował powiązania między tymi osobami fizycznymi i prawnymi oraz odniósł je konkretnie do pobieranych płatności, w tym przeanalizował okoliczności dotyczące podejmowanej przez skarżącą działalności rolniczej (także korzystania z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności agrotechnicznych).

Zwrócić należy uwagę, że Skarżąca, jak zresztą sama przyznaje ograniczyła prowadzenie gospodarstwa rolnego znacznych rozmiarów doprowadzając do sytuacji, iż w 2015 r. część jej działek ewidencyjnych w ilości 47 została zadeklarowana do płatności przez inne podmioty z nią powiązane.

Okoliczność tę Skarżąca tłumaczy trudną sytuacją życiową w jakiej się znalazła (brak czasu związany z wychowywaniem dzieci) co miało znaleźć potwierdzenie w powrocie w 2016 r. do prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. powyżej 500 ha. W ocenie Sądu wyjaśnienia te nie są przekonywujące albowiem Skarżąca posiadała zawodowego zarządcę, który jej pomagał w prowadzeniu gospodarstwa . Zwrócić należy uwagę, że przed tut Sądem toczy się również postepowanie dotyczące odmowy płatności za rok 2016 co przeczy temu stanowisku. Ponadto w 2016r. wszczęto już postępowanie kontrolne mające wyjaśnić zasadność wniosku o przyznanie płatności, zatem powrót do prowadzenia dużego gospodarstwa rolnego był prostą tego konsekwencją .

Również nie ma znaczenia dla sprawy okoliczności, że uprawy wskazywane przez organy, czy brak posiadania zwierząt nie niezgodne z przepisami, czy to czy posiadanie sprzętu rolniczego nie jest wyznacznikiem poprawnego uprawiania gruntów rolnych.

Zwrócić bowiem należy uwagę , że wskazane wyżej okoliczność w świetle całokształtu materiału dowodowego wraz z innymi dowodami przesłankami i wydarzeniami posłużyły organom na wyciągnięcie wniosku że ekonomicznym celem deklarowania gruntów przez stronę oraz podmioty powiązane ze stroną jest to aby podmioty te, poprzez składanie wniosków o przyznanie płatności, mogły zadeklarować grunty, które zgłoszone łącznie przez jeden podmiot nie kwalifikowałyby się do przyznania pomocy ze względu na przekroczenie limitów, bądź skutkowałyby zastosowaniem najniższych stawek degresywnych.

W podobny sposób były oceniane umowy barterowe, gdzie lokalni rolnicy zajmowali się gospodarstwem strony czy też ww. wnioskodawców powiązanych, sami mając z tego plon, zaś strona i ww. wnioskodawcy otrzymywali za to płatności z ARiMR. Ocenianie ww. kwestii nie tylko odnośnie gospodarstwa strony, ale także innych wnioskodawców było niezbędne dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu zaistnienia stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

Nietrafne jest twierdzenie skarżącej o braku wykazania (w zaskarżonej decyzji) potencjalnej korzyści majątkowej związanej z tworzeniem sztucznych warunków. Z uwagi na okoliczności sprawy korzyść taka musiała zostać wykazana wobec grupy podmiotów a nie tylko strony. I taka korzyść została wykazana przy pomocy odpowiednich przeliczeń zamieszczonych w ww. decyzji.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w sprawie ma zastosowanie ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 ze zm.; dalej: ustawa PROW). Zgodnie z art. 4 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Reguły rządzące postępowaniem o przyznanie płatności zostały uregulowane w art. 27 ust. 1-3 ustawy. Na mocy tych przepisów ograniczeniu uległy niektóre z podstawowych zasad obowiązujących w postępowaniu ogólnoadministracyjnym – zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Organ jest zobowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego, a także do udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz do zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Z kolei strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane do przedstawienia dowodów oraz do udzielenia wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

Przeprowadzone przez organ postępowanie odpowiada tym wymogom. Organ mimo tak rozłożonego ciężaru dowodu przeprowadził postępowanie wyjaśniające, które zakończyło się wydaniem decyzji odmawiającej przyznania płatności. Rozstrzygnięcie to zostało oparte na ustaleniach, z których wynika, że warunki do otrzymania płatności zostały wykreowane w sposób sztuczny, a działalność rolnicza była prowadzona jedynie w celu otrzymania dopłat w maksymalnej wysokości. Organy ARiMR badały aspekty związane z faktycznym użytkowaniem gruntów, ich zarządzeniem oraz współdziałaniem osób je użytkujących i deklarujących do płatności. Organy w tym zakresie oceniały, czy wskazane w decyzji osoby fizyczne oraz utworzone przez nich spółki były samodzielnymi, odrębnymi gospodarstwami rolnymi zarówno pod względem technicznym jaki i ekonomicznym. W celu dokonania tej oceny, analizą objęto powiązania osobowo-kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami, przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami mające na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów – grunty te leżały często w różnych województwach, wobec czego proceder ich przekazywania nie miał uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego; z kolei na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy prowadzono te same uprawy rolne, powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych świadczą o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do uzyskania płatności. Z materiału dowodowego nadto wynika, że działania skarżącej i pozostałych podmiotów miały powodować uniknięcie zastosowania stawek degresywnych. Działania te były celowe, cechowały je: wzajemna koordynacja między członami rodzin i osobami powiązanymi z nimi towarzysko w ubieganiu się o kolejne płatności (czy to jako indywidualni rolnicy czy też jako udziałowcy poszczególnych spółek). Dokonane przez organ ustalenia nie naruszają reguł postępowania administracyjnego, a wskazane powyżej okoliczności potwierdzają, że wymienione w zaskarżonej decyzji podmioty i osoby fizyczne wykreowały w odpowiednich konfiguracjach osobowych sztuczne warunki w celu uzyskania maksymalnych korzyści finansowych w różnych schematach pomocowych realizowanych przez ARiMR. Organ nadto wskazał, że wspólne zarządzanie przejawiało się nie tylko w tworzeniu Spółek przez wymienione w decyzji osoby fizyczne w różnych konfiguracjach osobowych tzn. tworzenie nowych projektów w celu zakupu nowych gruntów dzięki kredytom preferencyjnym, ale i również w wydzierżawianiu przez wskazane osoby fizyczne lub podmioty prawne swoich gruntów lub przekazywaniu ich osobom trzecim, co pozwoliło na uzyskanie większych korzyści majątkowych również w ramach innych działań wspierających rolników tj. płatności bezpośrednich czy rolnośrodowiskowych. Stworzenie wielu gospodarstw rolnych bez uzasadnionej przyczyny, których powierzchnia łączna przekraczała zdecydowanie dopuszczalną powierzchnię do uzyskania poszczególnych płatności, jednoznacznie wskazuje na świadome dążenie do otrzymania płatności w zawyżonej wysokości, co jest sprzeczne z założeniami WPR. Stworzenie tak wielu gospodarstw rolnych należy więc postrzegać wyłącznie jako chęć ominięcia wprowadzonych przepisami ograniczeń, a nie jako sposób realizacji zadań gospodarczych zapisanych we WPR. Tym bardziej, że skarżąca nie wykazała przyczyn, dla których była prowadzona działalność rolnicza w formie wielu odrębnych podmiotów gospodarczych, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie. Skarżąca nie zakwestionowała skutecznie stanowiska organu, że zaprezentowane w zaskarżonej decyzji osoby fizyczne i podmioty prawne ściśle ze sobą współpracowały nie tylko w obrębie tzw. konfiguracji osobowych, ale również pomiędzy wskazanymi grupami, wobec tego nie były odrębnymi gospodarstwami rolnymi, a działania te były ukierunkowane jedynie na pobieranie dopłat do gruntów rolnych. Podkreślenia wymaga, że skarżąca ubiegając się o płatności formalnie spełniała wymogi do ich uzyskania, to jednak okoliczności te zostały sztucznie stworzone. Organ w tym względzie prawidłowo uznał, mając na względzie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, ocenionego z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca oraz pozostałe wymienione przez ten organ podmioty, formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak gospodarstwa te pozostają ze sobą ściśle powiązane.

Skoro organy poczyniły ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach na potrzeby obejścia przepisów prawa, które ograniczają wysokość płatności na rok 2015 dla gospodarstw wielkoobszarowych, to trafnie uznały, że w takiej sytuacji aktualna pozostaje jedynie sankcja wykluczenia z systemu płatności na dany rok, co przybiera formę decyzji o odmowie przyznania płatności. W sprawie, gdzie poczyniono ustalenia o sztucznie stworzonych warunkach, nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące umniejszenia wysokości płatności. Stosowanie przepisów przewidujących umniejszenie płatności pozostaje aktualne w sytuacji ujawnienia innych nieprawidłowości niż tworzenie sztucznych warunków.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 poz. 259), Sąd oddalił skargę.

[pic]