Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1082/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 151, 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Po 640/18 w sprawie ze skargi J. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od J. H. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kwotę 610 (sześćset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Po 640/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi J. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego: 1) uchylił zaskarżoną decyzję; 2) zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 980 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W związku z pismem J. H. została przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] kontrola na terenie nieruchomości przy ul. N. [...] w P., podczas której ustalono, że na terenie ww. nieruchomości, w części ogrodowej, znajduje się drewniana wiata o wymiarach: szerokość 2,54 m x długość 2,54 m x wysokość 2,50 m. Wiata posiada 4 drewniane słupy, 2 ściany pełne, dach wykonany z płyt OSB pokryty papą. Według oświadczenia obecnego w toku kontroli M. T. (współwłaściciela nieruchomości przy ul. N. [...] w P.) przedmiotowa wiata powstała w 2012 r. M. T. oświadczył również, że 2 ściany (deski boazeryjne, płyta OSB) zostały wykonane w 2017 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, zwana dalej "k.p.a."), umorzył z urzędu w całości postępowanie administracyjne w sprawie legalności przedmiotowej wiaty.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. H.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania J. H., na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332) nie zawiera definicji legalnej wiaty. W związku z powyższym należy odwołać się do potocznego rozumienia tego terminu oraz sposobu, w jaki obiekt jest definiowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Odwołując się do orzeczeń sądowych oraz definicji wiaty zawartej w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. nr 112, poz. 1316) stwierdził, iż zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich stron. Dalej, organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane oraz w świetle tego, że powierzchnia przedmiotowej wiaty nie przekracza 50 m2 i jest to jedyna wiata na działce [...], na której znajduje się budynek mieszkalny, inwestor nie miał obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ani dokonania skutecznego zgłoszenia zamiaru budowy tejże wiaty. Organ podniósł także, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16: "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia, mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine". Zaznaczył przy tym, że wobec faktu, iż dla terenu obejmującego działkę [...] obecnie nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wiata zlokalizowana na przedmiotowej nieruchomości nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Skoro zaś budowa wiaty nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, to zasadne było umorzenie postępowania. Podkreślił również, że kwestie związane z zacienianiem działki oraz sposobem korzystania z części wspólnej jako zagadnienia cywilne, pozostają poza właściwością organów nadzoru budowlanego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. H., zarzucając jej naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Skarżący podniósł, że inwestor M. T. nie ma tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem nie występował o zgodę współwłaściciela na zmiany w zakresie zabudowy nieruchomości. Przywołał treść art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz stwierdził, że obiekt posiada cechy, które charakteryzują budynek (ściany osłonowe wraz z drzwiami). Tym samym roboty budowlane powinny być wykonywane w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy i o pozwoleniu na budowę. Wskazał także, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku podzielił pogląd organów, że przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować jako wiatę oraz że zastosowanie w sprawie mają aktualnie obowiązujące przepisy. Zauważył, że z ustaleń organu wynika, iż sporna wiata ma powierzchnię zabudowy mniejszą niż 50 m2, a nadto znajduje się na działce, na której zlokalizowany jest budynek mieszkalny i brak jest na tej działce innych podobnych obiektów, zatem jej realizacja, zgodnie z obowiązującymi przepisami (art. 29 ust. 1 pkt 2c i art. 30 ustawy Prawo budowlane) nie wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

Niemniej Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w swojej decyzji z dnia [...] maja 2018 r., trafnie odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, jednakże wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zaniechał dokonania jakiejkolwiek oceny, czy lokalizacja przedmiotowej wiaty jest dopuszczalna z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aktach sprawy brak jest przy tym czytelnych map terenu, które pozwoliłyby poczynić przez Sąd istotne ustalenia w tym zakresie. Przy czym wcześniej podkreślił, powołując się na ustalenia organu, że wobec faktu, że dla terenu obejmującego działkę [...] obecnie nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wiata zlokalizowana na przedmiotowej nieruchomości nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Dodał także, że niewątpliwe zgodnie z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 50 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, budowa przedmiotowej wiaty nie wymagała też uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

Sąd I instancji uznał również, że organ II instancji w zaskarżonej decyzji zaniechał także dokonania jakiejkolwiek oceny, czy sporna wiata jest zgodna z przepisami techniczno-budowlanymi. Wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, do przepisów techniczno-budowlanych zalicza się warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, uwzględniające wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1-2b ustawy Prawo budowlane oraz warunki techniczne użytkowania obiektów budowlanych. Zgodnie z art. 7 ust. 2 i 3 warunki te określane są w drodze rozporządzenia. Sąd podkreślił, że organ I instancji ogólnikowo stwierdził, że do przedmiotowej wiaty nie znajdują zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, natomiast organ odwoławczy zaniechał jakichkolwiek rozważań w tej kwestii.

Sąd I instancji wyjaśnił, że jakkolwiek co do zasady obiekt budowlany klasyfikowany jako wiata nie jest budynkiem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego (art. 3 pkt 2), niemniej w pewnych sytuacjach do tego rodzaju budowli mogą znaleźć zastosowanie przepisy określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 2 ust. 1 przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. Zatem rozporządzenie to znajduje zastosowanie nie tylko do budynków, ale też do budowli nadziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków. Podkreślił, że przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3129/14, stwierdzono, iż wiata służącą do przechowywania materiałów gospodarczych, sprzętu ogrodniczego pełni funkcje użytkowe budynku gospodarczego (zdefiniowanego w § 3 pkt 8 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych), a zatem objęta jest wymogami tego rozporządzenia.

W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy nie rozważył, czy przedmiotowa wiata, stanowiąca budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, spełnia w jakikolwiek sposób funkcje użytkowe budynków i czy znajdą wobec niej zastosowanie przepisy ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powyższe zaniechanie, które może mieć wpływ na końcowy sposób załatwienia sprawy, stanowi naruszenie ww. przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), które nakazują organom podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd I instancji wskazał, że rolą organu odwoławczego, ponownie rozpoznającego sprawę, będzie zbadanie, czy przedmiotowa wiata zrealizowana została zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, co wymaga m.in. ustalenia, czy pełni ona funkcje użytkowe budynków. Organ uzupełni również akta sprawy o czytelne wydruki z Geoportalu dla obszaru, na którym sporna wiata jest zlokalizowana i na tej podstawie ustali, czy dopuszczalna jest jej lokalizacja.

Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekając jednocześnie, w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., o kosztach postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez kwestionowanie przez Sąd ustaleń faktycznych nadzoru budowlanego, że na ich podstawie dopuszczalne było wydanie w dniu [...] marca 2018 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 104 k.p.a. i 105 k.p.a. decyzji administracyjnej umarzającej (w całości) oraz przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] maja 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję pierwszej instancji;

2) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., poprzez bezpodstawny zarzut, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wydali decyzję umarzającą postępowanie w sprawie legalności wiaty przedwcześnie, bo jakoby istnieje konieczność przeprowadzenia ustaleń, czy sporna wiata pełni funkcje użytkowe budynków, a w konsekwencji "Ponownie rozpoznając sprawę rolą organu odwoławczego będzie zbadanie czy przedmiotowa wiata zrealizowana została zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi, co wymaga m.in. ustalenia czy pełni ona funkcje użytkowe budynków.";

3) art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., art. 7 k.p.a., "art. 77 § 1", poprzez bezpodstawny zarzut, że "Niemniej [...]WINB w swojej decyzji z dnia [...] marca 2018 r. wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 81 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, zaniechał dokonania jakiejkolwiek oceny, czy lokalizacja przedmiotowej wiaty jest dopuszczalna z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aktach sprawy brak jest przy tym czytelnych map terenu, które pozwoliłyby poczynić przez Sąd istotne ustalenia w tym zakresie, (...)" i że do prawidłowego rozpoznania sprawy "Organ uzupełni również akta sprawy o czytelne wydruki z Geoportalu dla obszaru, na którym sporna wiata jest zlokalizowana i na tej podstawie ustali, czy dopuszczalna jest lokalizacja".

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi J. H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. ([...]) przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że z dokonanych przez nadzór budowlany ustaleń faktycznych nie wynikało, aby sporna wiata spełniała jakiekolwiek funkcje użytkowe jako budynek. Nie było zatem podstaw do poszukiwania przez nadzór budowlany przeciwdowodów w stosunku do dokonanych już ustaleń faktycznych. Sąd nie wykazał na podstawie czego nabrał wątpliwości, które skłoniły go do zanegowania dokonanych ustaleń faktycznych, natomiast uzupełnianie materiału dowodowego musi mieć charakter obiektywny, wynikający z zaniedbań nadzoru budowlanego. Skarżący kasacyjnie zauważył, że organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] maja 2018 r. wypowiedział się jednoznacznie, że na działce [...] przy ul. N. [...] w P. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego: "Wobec faktu, iż dla terenu obejmującego działkę [...] obecnie nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wiata zlokalizowana na przedmiotowej nieruchomości nie narusza obowiązujących przepisów prawa." Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że zbędne jest uzupełnienie materiału dowodowego o wydruki z Geoportalu w zakresie sugerowanym przez Sąd, gdyż na stronie internetowej http://mapy.geoportal.gov.pl/imap/, można uzyskać informację, że nie ma na niej informacji o obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego dla terenu miasta P. Innymi słowy Geoportal takiej informacji nie zawiera. Informację na ten temat można pozyskać z ogólnie dostępnej strony Systemu Informacji Przestrzennej miasta P. [...]. Wynika z niej, że dla działki [...] nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał sprawę poza rozprawą.

Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.

Trafnie wskazał skarżący kasacyjnie, że wadliwie Sąd pierwszej instancji ocenił, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy, to jest z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Sąd pierwszej instancji upatruje takiego naruszenia w niewyjaśnieniu czy lokalizacja przedmiotowej wiaty jest dopuszczalna z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Tymczasem w odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu skierowanego do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazać należy, że kwestia ta, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji, została należycie wyjaśniona. Nie ulega wszak wątpliwości, iż obszar, na którym została zrealizowana przedmiotowa wiata nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, że ta kwestia nie wymagała dodatkowego wyjaśnienia. W takiej sytuacji (braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2013 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293) określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje, co do zasady, w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Należy jednak podkreślić, że ww. decyzja może być wydana jedynie dla takiej inwestycji, która nie została jeszcze zrealizowana. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, w którym wskazuje się, że w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych inwestor nie może z własnej inicjatywy domagać się wydania decyzji o warunkach zabudowy, lecz musi wykazać, że działa w celu wykonania obowiązku nałożonego na niego postanowieniem wydanym przez organ nadzoru w trybie art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 2014 r. II OSK 1890/12 oraz z dnia 18 czerwca 2019 r. II OSK 2029/17, dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Z poczynionych przez organ administracji i zaakceptowanych w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych wynika, że przedmiotem kontroli organów nadzoru budowlanego jest obiekt, którego realizacja nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Wprawdzie trafnie przypomniał Sąd wojewódzki przywołując uchwałę NSA z dnia 3 października 2016 r. w sprawie II OPS 1/16, że również do robót i obiektów budowlanych, które nie wymagały uzyskania pozwolenia na budowę ani nie były objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 Prawa budowlanego, jeżeli roboty te zostały wykonane w sposób określony w tym ostatnim przepisie, jednakże nawet konieczność prowadzenia postępowania w oparciu o ww. przepis nie upoważnia organu do żądania przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym, jeżeli inwestycja, tak jak w okolicznościach tej sprawy została zakończona, a jej realizacja nie wymagała uzyskania stosownych zezwoleń, to inwestor nie może skutecznie wystąpić o ustalenie warunków zabudowy. W tej sytuacji nie można zarzucić organom nadzoru budowlanego, że nie dokonały oceny, czy lokalizacja wiaty jest dopuszczalna z punktu widzenia przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Sąd nie wyjaśnił również jakie okoliczności mogłyby być udowodnione poprzez analizę ewentualnych map terenu, które organ administracji miałby dołączyć do akt sprawy, tym bardziej, że w aktach sprawy znajdują się zdjęcia z systemu iGeoMap, które pozwalają na ocenę usytuowania przestrzennego omawianego obiektu. Należy przy tym zauważyć, że organy nie zakwestionowały podnoszonych przez wnioskodawcę okoliczności co do tego, że przedmiotowy obiekt jest usytuowany przy granicy z działką sąsiednią.

Trafnie również skarżący kasacyjnie zarzucił, że w sposób nieuprawniony Sąd pierwszej instancji wskazał na brak ustaleń, co do tego, jakie funkcje użytkowe pełni przedmiotowa wiata. Należy podkreślić, że materiał zdjęciowy oraz ustalenia dokonane w czasie kontroli w sposób jednoznaczny wskazują, że jest to obiekt o małej powierzchni użytkowej (ok. 6,5 m2) i lekkiej konstrukcji. Brak również jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że budowla ta pełnił funkcje użytkowe budynków. Zdjęcia wskazują, że nie jest ona wykorzystywana w takim celu. Co więcej, ani we wniosku o wszczęcie postępowania skierowanym do organu nadzoru budowlanego, ani w odwołaniu, ani wreszcie w skardze do Sądu pierwszej instancji J. H. nie wskazywał na taki sposób użytkowania wiaty, który uzasadniałby twierdzenie o jego wykorzystaniu tak jak budynku o charakterze gospodarczym. Tym samym nie można skutecznie zarzucić organom nadzoru budowlanego, że nie wyjaśniły ww. okoliczności.

Konkludując, należało uznać, że trafnie podniósł skarżący kasacyjnie, iż błędnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a., a tym samym skarga kasacyjna okazała się w pełni uzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał również, że istota niniejszej sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co uprawniało do rozpoznania skargi.

W tym zakresie Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Trafnie ustaliły bowiem organy administracji, iż przedmiotem ich kontroli był obiekt budowlany, który posiada cechy wiaty. Ani ustawa Prawo budowlane, ani przepisy wykonawcze nie definiują tego pojęcia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się natomiast, że brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo oceny organów. Analiza tego orzecznictwa wskazuje, iż w sposób jednolity przyjmuje się, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem) (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 794/10). W innym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 3465/18 dostępne na http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując kwalifikacji robót budowlanych jako realizacji wiaty organy administracji oraz sądy administracyjne posługują się również słownikową definicją tego pojęcia. Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego wiata jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach.

Powyższe wskazuje, że organy dokonały prawidłowej kwalifikacji obiektu. Niewątpliwie obiekt ten jest lekką konstrukcją składającą się z dachu wspartego na słupach. Jedynie z dwóch stron jest ona zabudowana pełnymi płytami OSB co oznacza, że nie spełnia przesłanek do uznania jej za budynek. Ten ostatni, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane musi być wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadać fundamenty i dach. Materiał zdjęciowy wskazuje, że wprawdzie słupy wiaty są zakotwiczone, co wskazuje na to, iż jest to obiekt trwale związany z gruntem, jednakże nie posiada fundamentów, które stanowią element niezbędny do uznania obiektu za budynek.

A zatem zarzut skarżącego, iż organy nadzoru budowlanego dokonały wadliwej kwalifikacji obiektu nie zasługuje na uwzględnienie. Nietrafnie również J. H. wskazał, że obiekt ten wymagał, przed jego realizacją uzyskania stosownych zezwoleń w rozumieniu przepisów - Prawa budowlanego (pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru realizacji). Prawidłowo bowiem organ administracji wskazał, że zgodnie z treścią art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, jeśli łączna liczba tych wiat na działce nie przekracza dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 30 ust. 1 pkt 1).

Trafnie również organy nadzoru budowlanego wskazały, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniały prowadzenia postępowania w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 ustawy Prawo budowlane. Nie można wszak zarzucić ażeby obiekt ten spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub też był zrealizowany w sposób istotnie odbiegający od ustaleń zawartych w przepisach. Należy w tym miejscu podkreślić, że nie każde oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią podlega ochronie prawa budowlanego. Skarżący podnosił, iż zbliżenie obiektu do granicy powoduje zacienienie jego ogrodu w szczególności upraw warzyw. Tymczasem warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określają, że odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów musi być taka, aby zachowane zostało naturalne oświetlenie tych pierwszych pomieszczeń. Nie wskazują natomiast na konieczność zachowania określonej odległości od działki, to jest zachowania jej naturalnego oświetlenia (nie zacieniania). Tym samym, nawet jeśli usytuowanie wiaty powoduje niedogodności dla J. H., poprzez rzucanie cienia na ogród warzywny, to tego rodzaju spory mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego.

W taki sam sposób winny być rozstrzygane również spory dotyczące prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia z dnia [...] września 1995 r. wynika, że sąd rejonowy dokonał podziału nieruchomości quo ad usum. Wprawdzie nie określono, w jakim zakresie każdy ze współwłaścicieli może samodzielnie rozporządzać swoją częścią nieruchomości, ale należało przyjąć, że skoro każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.), to realizacja obiektu o tak prostej konstrukcji jak przedmiotowa wiata mieściła się w zakresie uprawnień współwłaściciela, a przez to organy nadzoru budowlanego nie posiadały kompetencji do stwierdzenia, że przedmiotowy obiekt narusza przepisy dotyczące, w tym wypadku, prawa własności. Odmienna interpretacja prowadziłaby do wniosku, że nawet postawienie namiotu turystycznego mogłoby prowadzić do konieczności uzyskania zgody współwłaściciela, co z pewnością nie było celem racjonalnego ustawodawcy.

W świetle powyższego należało uznać, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem prawidłowo organy nadzoru budowlanego uznały, że okoliczności przedmiotowej sprawy nie pozwalają na wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu badanie legalności decyzji w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 ustawy Prawo budowlane, a zatem prawidłowo organy administracji umorzyły postępowanie w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 188 i 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o treści art. 203 pkt 2 tej ustawy.