Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3239/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1, art. 41 ust. 2 pkt 7, art. 44 ust. 1, art. 53 ust. 1, art. 57, art. 61 ust. 8 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1460
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych  w perspektywie finansowej 2014- 2020  - tekst jedn.
article: art. 141 par. 4, art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt III SA/Po 439/18 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej oceny projektu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Zarządu Województwa Wielkopolskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 września 2018 r., sygn. akt III SA/Po 439/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. Sp. z o.o. w W. na informację Zarządu Województwa Wielkopolskiego o negatywnym rozstrzygnięciu protestu zawartą w piśmie z [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie dofinansowania realizacji projektu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Pismem z [...] kwietnia 2018 r. Zarząd Województwa Wielkopolskiego poinformował A. Sp. z o.o. w W. (dalej jako spółka, skarżący), że projektowi spółki pt.: "[...]" nie przyznano dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 z uwagi na wyczerpanie środków.

Informacją z [...] czerwca 2018 r. Komisja Odwoławcza Instytucji Zarządzającej WRPO 2014+ nie uwzględniła protestu spółki.

Instytucja Zarządzająca wskazała, że w zakresie kryterium 11 skarżącej przyznano 1 na 3 możliwe do uzyskania punkty, bowiem żaden z przyjętych przez nią wskaźników w Projekcie nie wpływa na wartości wskaźników programowych wybranych do Ram Wykonania (liczbę wybudowanych zintegrowanych węzłów przesiadkowych, liczbę zmodernizowanych energetycznie budynków), ponadto projekt nie zostanie ukończony w 2018 r.

Odnośnie do kryterium 12 organ stwierdził, że projekt ma jedynie neutralny wpływ w zakresie równości szans i niedyskryminacji ze względu na płeć, wiek, poglądy, pochodzenie, religię, orientację seksualną czy niepełnosprawność oraz z punktu widzenia polityki równouprawnienia płci czy innych zasad – nie oznacza to jednak automatycznie pozytywnego oddziaływania na ww. sfery.

Oceniając kryterium 18, organ wskazał, że skarżąca otrzymała 4 z 5 możliwych do uzyskania punktów, bowiem projekt będzie miał negatywny wpływ na środowisko naturalne, człowieka, a także zwierzęta. Elektrownie wiatrowe stanowią przede wszystkim zagrożenie hałasowe oraz innego rodzaju, nadto przyczyniają się do większej śmiertelności ptaków wędrownych oraz powodują modyfikację, a nawet degradację połaci krajobrazu. Wobec istnienia analiz eksperckich wskazujących jednoznacznie negatywne oddziaływanie na środowisko naturalne – ocena była zasadna.

WSA w Poznaniu oddalił skargę spółki na powyższą informację.

Sąd uznał, że Komisja odwoławcza (dalej: KO) poprawnie oceniła projekt w ramach kryterium nr 11, obniżając liczbę punktów, z powodu braku przyczyniania się projektu do realizacji wskaźników programowych wybranych do Ram Wykonania oraz niezakończenia projektu w 2018 r.

W ocenie WSA, zarówno treść kryterium nr 12, jak i jego uzasadnienie nie budzą żadnych wątpliwości. Projekty, których realizacja jest współfinansowana ze środków unijnych muszą być zgodne ze wskazanymi tam zasadami horyzontalnymi i wynikającymi z tych zasad standardami. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, dokonując analizy wniosku oraz treści protestu, że liczba przyznanych wnioskodawcy w ramach tego kryterium punktów jest adekwatna do poziomu, w jakim projekt spełnia przedmiotowe kryterium. Ocena ta nie budzi wątpliwości co do zgodności z opisem kryterium, jak i zasadami ogólnymi wynikającymi z art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm.; dalej ustawa wdrożeniowa).

Odnosząc się do oceny kryterium nr 13, Sąd przytoczył definicję ubóstwa energetycznego. Jego zdaniem, komisja, dokonując oceny projektu w zakresie kryterium nr 13, nie naruszyła zasad wynikających z art. 37 ustawy.

Sąd uznał, że w zakresie kryterium 18 organ zasadnie wskazał, że nie podważa przejścia projektu przez procedurę środowiskową, jednak zagrożenia płynące ze strony elektrowni wiatrowych, w tym projektu skarżącej, są znaczące. Ocena ma charakter ekspercki. Komisja odwoławcza przeanalizowała dokumentację aplikacyjną, treść list sprawdzających ekspertów oraz wskazała przykładowe ekspertyzy eksperckie pokazujące negatywne oddziaływanie elektrowni wiatrowych na środowisko (m.in. śmiertelność ptaków) i zdrowie ludzi. Zarazem skarżącej przyznano wysoką ocenę (4 z 5 możliwych do uzyskania punktów) uwzględniającą ekologiczny charakter źródła energii.

Zdaniem WSA nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej. Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający obowiązujące prawo, tym samym uznając, że organ zasadnie ocenił, że projekt nie mógł w ramach objętych protestem i skargą kryteriów otrzymać większej, aniżeli otrzymał, punktacji. Stanowisko organu zostało przy tym uzasadnione w prawidłowy i wyczerpujący sposób.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, ewentualnie o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 ust. 8 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez oddalenie skargi i uznanie, że ocena projektu nie została przeprowadzona w sposób naruszający prawo w stopniu mającym wpływ na wynik oceny, a przede wszystkim przyjęcie, że :

• nie stanowi naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik oceny nieodniesienie się przez organ do wszystkich zarzutów podniesionych przez Wnioskodawcę w treści protestu, w szczególności w zakresie oceny Kryterium merytorycznego nr 11 pn. Wpływ wartości wskaźników przyjętych w projekcie na realizację celów Programu oraz analiza ich wartości docelowych, wskazanego w dokumencie pn. Kryteria wyboru projektów dla Działania 3.1, Poddziałania 3.1.1. (dalej: Kryteria wyboru), stanowiącym załącznik nr 1 do Regulaminu konkursu nr [...] realizowanego w ramach 3 osi priorytetowej Energia, Działanie 3.1 Wytwarzanie i dystrybucja energii ze źródeł odnawialnych, Poddziałanie 3.1.1 Wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł energii Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 (dalej: Regulamin konkursu), w odniesieniu do której wnioskodawca podnosił, ze generator wniosków uniemożliwiał mu wybór innych wskaźników Projektu;

• nie stanowi naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik oceny dokonań przez organ ocena Kryterium merytorycznego nr 12 pn. Wpływ projektu na wdrażanie zasad horyzontalnych (dalej: Kryterium nr 12), w ramach której organ błędnie przyjął, że skarżąca nie założyła w projekcie konkretnych rozwiązań mających pozytywnych wpływ na realizację zasad horyzontalnych równości szans i niedyskryminacji, i błędnie przyjął że nie stanowi pozytywnego wpływu na realizację zasady równości szans i niedyskryminację zastosowanie przez wnioskodawcę w projekcie takich rozwiązań jak elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej oraz budowa utwardzonej powierzchni;

• nie stanowi naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny dokonana przez organ ocena Kryterium merytorycznego nr 13 pn. Uzasadnienie realizacji projektu (realizacja inwestycji została poprzedzona odpowiednimi analizami) (dalej: Kryterium nr 13), w ramach, której organ ocenił projekt skarżącej poprzez odwołanie się do elementów oceny niezwartych w opisie kryterium, jak również porównanie go z innymi projektami złożonymi w konkursie, zakładającymi realizację zupełnie innych rozwiązań;

• nie stanowi naruszenia prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik oceny dokonana przez organ ocena Kryterium merytorycznego nr 18 pn. Efektywność technologiczna i ekologiczna przyjętego w projekcie rozwiązania w zakresie produkcji energii (w tym reedukacja CO2) (dalej: Kryterium nr 18), w ramach której organ odwołał się do ekspertyz dotyczących niedookreślonych elektrowni wiatrowych, nie odnosząc ich parametrów do parametrów elektrowni opisanych przez skarżącą w treści wniosku o dofinansowanie i na tej podstawie arbitralnie przyjął, że stanowią one podstawę do uznania, że projekt skarżącej negatywnie oddziałuje na środowisko.

II. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

• lakoniczne, jednozdaniowe uzasadnienie wyroku w odniesieniu do kontroli prawidłowości oceny przeprowadzonej przez organ w zakresie Kryterium nr 12 i 13. WSA w uzasadnieniu wyroku ograniczył się wyłącznie do przytoczenia stanowiska KO i stwierdzenia, że ocena ta nie budzi wątpliwości co do zgodności z opisem kryterium, jak i zasadami wynikającymi z art. 37 ustawy, nie odnosząc się nawet jednym zdaniem do twierdzeń skarżącej w których ta podnosiła kwestię nieuwzględnienia przez organ wskazanych przez nią we wniosku o dofinansowanie konkretnych rozwiązań mających pozytywny wpływ na zasady horyzontalne (Kryterium nr 12) oraz kwestię przekroczenia przez Organ zakresu prowadzonej oceny tj. dokonanie jej przez pryzmat elementów niewskazanych w opisie kryterium oraz poprzez porównanie projektu z innymi projektami złożonymi w konkursie a przewidującemu zupełnie inny rodzaj rozwiązań (Kryterium nr 13).

• brak jakiegokolwiek uzasadnienia merytorycznego i prawnego dla uznania za prawidłową oceny organu przeprowadzonej w zakresie Kryterium nr 18. WSA ograniczył się, dokonując kontroli oceny tego kryterium, wyłącznie do wskazania stanowiska KO, pomijając zupełnie zarzuty i argumenty skarżącej, w których ta podnosiła, że organ w sposób nieuprawniony porównał jej projekt z projektami parasolowymi oraz stwierdził negatywny wpływ projektu na środowisko na podstawie ekspertyz dotyczących ogólnie elektrowni wiatrowych, nie biorąc pod uwagę parametrów elektrowni opisanych przez skarżącą we wniosku o dofinansowanie.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej, wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy zostały naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tzn. naruszeniu przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej, wyznaczając – zgodnie z zasadą dyspozycyjności – granice rozpoznania sprawy, nie podważają zgodności z prawem stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że w spornym w sprawie zakresie ocena zgłoszonego do dofinansowania projektu strony przeprowadzona została bez naruszenia prawa.

Skarżąca kasacyjnie spółka w ramach naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazanego w pkt II petitum skargi kasacyjnej zarzuciła lakoniczne uzasadnienie wyroku w odniesieniu do kontroli prawidłowości oceny w zakresie kryterium nr 12 i 13 i brak merytorycznego i prawnego uzasadnienia w zakresie oceny kryterium nr 18.

W tej mierze wymaga podkreślenia, że art. 141 § 4 p.p.s.a. – jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym – może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną zasadniczo w dwóch przypadkach, a mianowicie, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. np. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1071/16; 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1363/17; 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3998/17) oraz jeżeli uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Co wymaga szczególnego podkreślenia, zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów, a to prowadzi z kolei do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym stanowisko odnośnie do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz – co nie mniej istotne – wskazanie i wyjaśnienie jego podstawy prawnej, a mianowicie przepisów prawa stanowiących wzorce kontroli legalności działania instytucji zarządzającej w rozpatrywanej sprawie, a także umotywowaną ocenę odnośnie do braku ich naruszenia. Jakkolwiek ocena ta nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej to jednak – jak podkreślono już powyżej – nie może stanowić to podstawy do wnioskowania o naruszeniu przywołanego przepisu prawa.

Ocena zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego nie może również nie uwzględniać następującej okoliczności. Mianowicie, skoro art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego, to za uzasadnione należałoby również uznać oczekiwanie odnośnie do potrzeby wykazania wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy tak, jak wymaga tego art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. Uzasadnienie omawianego zarzutu nie zawiera tego elementu, a ograniczenie się w tym względzie do prezentacji treści art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wydanego na jego gruncie wyroku NSA i poglądu piśmiennictwa nie może być uznane za wystarczające dla wniosku o naruszeniu wymienionego przepisu prawa i to w stopniu, który nie pozostawałby bez wpływu na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzutu naruszenia art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w związku z art. 37 ust. 1 tej ustawy, należy stwierdzić, że nie mógł on odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą z następujących powodów.

Na wstępie podnieść należy, że wynikająca z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej zasada przejrzystości, rzetelności i bezstronności wyboru projektów oraz równości traktowania wnioskodawców w dostępie do informacji o zasadach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania dotyczy każdego etapu konkursu, począwszy od momentu przygotowywania regulaminu konkursu i formularza aplikacyjnego aż po zakończenie samego tego postępowania konkursowego. Zasady te mają charakter normatywny i stanowią gwarancję równego traktowania wszystkich potencjalnych beneficjentów pomocy unijnej znajdując umocowanie w zasadzie równego dostępu do pomocy, wywodzącej się z traktatowej zasady równości. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów wymieniona w art. 37 ust. 1 przywołanej ustawy ma charakter instrumentalny w relacji do zasady równości, formułując wobec właściwej instytucji przeprowadzającej wybór projektów do dofinansowania obowiązek jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Wymogi zaś stawiane wnioskującym o udzielenie wsparcia, jeżeli na podstawie oceny ich spełnienia miałoby to skutkować negatywnymi konsekwencjami, muszą być formułowane w sposób jednoznaczny, jasny i precyzyjny, a więc tak, aby nie pozostawiało to żadnych wątpliwości odnośnie do przyjmowanych w danym postępowaniu konkursowym kryteriów oceny projektów oraz oceny ich spełniania, które to kryteria oceny – co również należy podkreślić i uznać w tej mierze za oczywiste – powinny być znane wnioskodawcom i w odpowiedni sposób im notyfikowane, co ma tę konsekwencję, że służy gwarantowaniu pewności i stałości obowiązywania kryteriów wyboru projektów do dofinansowania i eliminowaniu w tym zakresie jakichkolwiek domniemań stwarzających ryzyko zaistnienia pola dla jakiejkolwiek dowolności niweczącej przywołane powyżej zasady, a mianowicie zasady przejrzystości i rzetelności wyboru projektów oraz zasadę równego dostępu wnioskodawców do informacji o warunkach wyboru projektów (por. wyroki NSA z dnia: 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 856/10; 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5141/16; 8 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 131/17).

W odniesieniu do powyższego podkreślić należy znaczenie art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy wdrożeniowej, z którego wynika, że regulamin konkursu – o charakterze wiążącym tak dla ustanawiającej go właściwej instytucji, jak i dla podmiotów aplikujących o dofinansowanie w podlegającym regulacjom tego regulaminu postępowaniu, którego istota oraz logika jednoznacznie świadczy o jego konkursowym charakterze, powinien między innymi określać kryteria wyboru projektów oraz ich znaczenie. Co przy tym oczywiste, kryteria wyboru projektów powinny być określone w sposób czyniący zadość przedstawionemu powyżej standardowi, a ich znaczenie, o którym również jest mowa w przywołanym przepisie, odpowiadać powinno celowi danego postępowania konkursowego.

Ocena zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego nie może również pomijać treści art. 50 ustawy wdrożeniowej, z którego wynika, że do postępowania w zakresie ubiegania się o dofinansowanie oraz udzielania dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów. Ma to tę konsekwencję, że nie pozostaje bez wpływu na zakres postępowania prowadzonego w sprawie oceny wniosku. Ogranicza się on bowiem do oceny projektu pod względem spełniania kryteriów wyboru projektów, co wynika z art. 37 ust. 2 w związku z art. 44 ust. 1 przywołanej ustawy, a także w art. 53 ust. 1 i art. 57 tej ustawy.

Wobec tego, że z przywołanej regulacji wprost i jednoznacznie wynika, że przedmiotem postępowania regulowanego przywołaną ustawą wdrożeniową jest ocena projektu, to za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że właściwa instytucja jest związana konkretnym wnioskiem o dofinansowanie konkretnego projektu, co oznacza związanie treścią wniosku o dofinansowanie oraz załączoną do niego przez wnioskodawcę i wymaganą w danym postępowaniu konkursowym dokumentacją. Poza zakres zawartych w nich oświadczeń woli i wiedzy wnioskodawcy kształtujących – w kontekście wymogów określonych regulaminem konkursu – przedmiotowo istotne elementy projektu instytucja ta nie może więc wykraczać, poprzez uczynienie przedmiotem oceny elementów niewynikających z wniosku o dofinansowanie projektu oraz dołączonej do niego dokumentacji. W konsekwencji nie jest również zobowiązana do dokonywania ustaleń czy też poszukiwania albo domniemywania istnienia innych jeszcze niż wskazane przez wnioskodawcę danych, z punktu widzenia których projekt mógłby być oceniony jako spełniający kryteria wyboru do dofinansowania. Byłoby to nie do pogodzenia z istotą oraz logiką omawianego postępowania, które jest postępowaniem konkursowym. Wiodące znaczenie mają w nim zasady szybkości i efektywności instrumentów dystrybucji środków pomocowych adresowanych do podmiotów ubiegających się o dofinansowanie projektowanych przedsięwzięć. Skoro więc warunkiem koniecznym przyznania dofinansowania jest spełnianie przez projekt określonych regulaminem konkursu i wynikających z przepisów prawa kryteriów wyboru projektów, to w świetle przedstawionych argumentów za uzasadnione uznać należy twierdzenie, że to podmiot wnioskujący o przyznanie wsparcia – a nie instytucja odpowiedzialna za zarządzanie i realizację programu wsparcia – jest zobowiązany wykazać, że zgłaszany przezeń projekt kryteria te spełnia. Zadaniem wymienionej instytucji jest bowiem ocena spełniania przez projekt tych kryteriów w oparciu o dane przedstawione przez samego wnioskodawcę (por. np. wyroki NSA z dnia: 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1549/17; 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 5172/16).

W świetle przedstawionego rozumienia przywołanej regulacji prawnej nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazywanego przez stronę przepisu art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej.

Dalej należy zauważyć, że art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej stanowi, że w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Przepis ten, jak jednoznacznie wynika to z jego treści, odnosi się do kompetencji sądu administracyjnego realizowanej w rezultacie rozpoznania skargi wniesionej na nieuwzględnienie protestu, negatywną ponowną ocenę projektu lub pozostawienie protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy oraz określa sposób jej realizacji. Wymieniony przepis jest więc tzw. przepisem wynikowym – podobnie jak np. przepisy art. 151 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że warunkiem jego zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa, w tym przypadku przez właściwą instytucję zarządzającą. Naruszenie wymienionego przepisu jest więc zawsze następstwem naruszenia innych przepisów stanowiących wzorzec kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu i nie może tym samym stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. W związku z tym, strona skarżąca kasacyjnie, zmierzając do wykazania naruszenia wymienionej regulacji – poprzez niezasadne jej zdaniem oddalenie skargi w przypadku jej nieuwzględnienia – powinna powiązać zarzut naruszenia art. 61 ust. 8 pkt 2 przywołanej ustawy z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa, którym – jej zdaniem – uchybił wojewódzki sąd administracyjny, stosując je, jako wzorce kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Brak zaś wskazania i wykazania tego rodzaju powiązań oznacza, że zarzut naruszenia przywołanego przepisu wynikowego nie może odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą.

W tym zakresie podkreślenia wymaga, że adresatem zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej opisanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko Sąd I instancji, ponieważ przedmiotem postępowania kasacyjnego jest orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie oceniana przez ten sąd działalność organów administracji publicznej. Dlatego w orzecznictwie podkreśla się, że przez normy postępowania, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć wyłącznie przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż ustawa ta zawiera w zasadzie pełną i wyczerpującą regulację prawną dotyczącą procedowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że wskazane w tym przepisie naruszenie przepisów postępowania, jako podstawa skargi kasacyjnej odnosi się do postępowania Sądu I instancji, a nie do dokonanej przez ten Sąd oceny prawidłowości działania organów administracji publicznej pod kątem prawidłowego stosowania przepisów obowiązujących ten organ. Tak więc aby poprawnie sformułować zarzut w ramach wskazanej podstawy kasacyjnej, autor skargi kasacyjnej powinien powołać stosowne przepisy dotyczące postępowania sądowoadministracyjnego i powiązać taki zarzut z naruszeniem konkretnych przepisów, którym jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy.

Wobec tego, że w sprawach, w których przedmiotem jest ocena projektu dokonywana w oparciu o przepisy ustawy wdrożeniowej, poza powszechnie obowiązującymi przepisami prawa unijnego i krajowego wzorzec kontroli stanowią również postanowienia systemu realizacji programu operacyjnego (por. np. wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1517/17) autor skargi kasacyjnej w sposób właściwy zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd I instancji art.61 ust. 8 pkt 2 w związku z art.37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej powiązał z Kryteriami wyboru projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego 2014-2020, których wyciąg stanowi załącznik nr 3 do Regulaminu konkursu.

Tym niemniej dokonując oceny zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania, sformułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek zbadać, czy autor skargi kasacyjnej wykazał istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Tego w rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie nie zrobił. Skarga kasacyjna nie wyjaśnia, jaki może być związek zarzucanego naruszenia prawa procesowego z rozstrzygnięciem, a to jest warunek niezbędny skuteczności zarzutu procesowego.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania uznać należy go za niezasadny.

W ramach dokonanej oceny kryterium nr 11 Sąd I instancji zaakceptował stanowisko instytucji zarządzającej, że projekt skarżącej Spółki nie przyczynia się do realizacji wskaźników programowych wybranych do Ram Wykonania. Słusznie Sąd I instancji uznał, że z brzmienia i opisu tego kryterium wynika, że ocenie będzie podlegać wpływ wskaźników projektu na realizację celów Wielkopolskiego Regionalnego programu Operacyjnego na lata 2014-2020, którego istotą jest premiowanie tych inwestycji, które pozytywnie wpłyną na tzw. Ramy Wykonania w skali całego Programu. Stąd też prawidłowo instytucja zarządzająca w ramach kryterium nr 11 merytorycznie oceniła wpływ wartości docelowych wskaźników w projekcie na wartości docelowe wskaźników programowych wybranych do Ram Wykonania, uznając, że projekt skarżącej spółki dotyczący odnawialnych źródeł energii nie przekłada się na realizację celów Programu.

Kontrolując prawidłowość dokonanej przez organ oceny kryterium nr 13, Sąd I instancji wyraził słuszny pogląd, że skarżąca Spółka ubiegająca się o dofinansowanie nie wykazała, aby jej projekt przyczynił się do znacznego zwiększenia oszczędności energii, a także do przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu.

W ocenie NSA zasadnie instytucja zarządzająca przeprowadziła szczegółową analizę wskazanych w opisie kryterium nr 13 elementów, dokonując tego w szerszym kontekście. Zauważyć należy, że w opisie kryterium nr 13 w Kryteriach wyboru projektów elementami podlegającymi ocenie są m.in. zapotrzebowanie na produkt/usługę powstałą w wyniku realizacji przedsięwzięcia, a także czy projekt w pełni rozwiązuje zidentyfikowane problemy. W przypadku oceny projektu takiego jak budowa farmy wiatrowej w ramach kryterium uzasadnienia realizacji projektu należy indywidualizować je w różnych aspektach, w tym także społecznym. Przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu niewątpliwie jest problemem o charakterze społecznym. Ubóstwo energetyczne jest powszechnie definiowane jako zjawisko polegające na doświadczeniu trudności dotykającymi gospodarstwa domowe w zaspokojeniu podstawowych potrzeb energetycznych, na które składa się: utrzymanie adekwatnego standardu ciepła oraz zaopatrzenie w pozostałe źródła energii służące zaspokojeniu w adekwatny sposób podstawowych potrzeb funkcjonowania biologicznego i społecznego członków gospodarstwa domowego. Ubóstwo energetyczne to także sytuacja, w której w miejscu zamieszkania za rozsądną cenę gospodarstwo domowe nie ma możliwości dostępu do społecznie i materialnie koniecznego poziomu usług energetycznych.

W świetle dokumentacji przedłożonej przez skarżącą spółkę budowę farmy wiatrowej o mocy [...] MW należy uznać za projekt o charakterze komercyjnym, którego celem jest rozwój działalności gospodarczej oraz wzrost przychodów wnioskodawcy. Energia elektryczna, wyprodukowana przez planowane dwie elektrownie wiatrowe – zgodnie z założeniami przyjętymi przez skarżącą spółkę – zostanie w całości sprzedana do ogólnopolskiej sieci elektroenergetycznej jednemu z funkcjonujących na rynku firm zajmujących się obrotem energii. Nie ulega zatem żadnych wątpliwości, że wyprodukowana przez skarżącą spółkę energia elektryczna nie będzie wykorzystywana wyłącznie przez lokalnych prywatnych odbiorców za niższą cenę, wynikająca z niższych cen przesyłu energii. Tym samym projekt nie rozwiąże lokalnych trudności związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb energetycznych w gospodarstwach domowych, o ile one występują, czego skarżąca spółka nie wykazała.

Słusznie zatem instytucja zarządzająca, powołując się na opinie ekspertów, uznała, że planowana przez skarżącą spółkę budowa farmy wiatrowej nie gwarantuje ani obniżenia cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych, ani też nie wpłynie na ograniczenie ubóstwa energetycznego.

Zarzuty skargi kasacyjnej, że organ w ramach oceny kryterium nr 13 dokonał tej oceny przez pryzmat informacji, których zawarcie we wniosku nie było wymagane, co ma zdaniem autora skargi kasacyjnej ma świadczyć o przekroczeniu zakresu oceny kryterium nr 13, z przyczyn wskazanych wyżej, nie zasługują na uwzględnienie. Dodać również trzeba, że odniesienie się przez instytucję zarządzającą do tzw. projektów parasolowych (czyli projektów realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego, polegające np. na instalacji paliw fotowoltaicznych na domach/terenach mieszkańców danej gminy), nie miało rozstrzygającego znaczenia, a stanowiło jedynie argument porównawczy.

Zgodnie z opisem Kryterium nr 18 zawartym w Kryteriach wyboru w jego ramach należało opisać zastosowane technologie, w tym najlepsze technologie wykorzystujące OZE przyczyniające się do osiągnięcia jak najwyższego efektu ekologicznego. Organ, indywidualizując to kryterium, zobowiązany był do ustalenia, czy zaprojektowane przez skarżącą spółkę elektrownie wiatrowe przyczynią się do osiągnięcia jak najwyższego efektu ekologicznego. W oparciu o opinie ekspertów instytucja zarządzająca uznała, że planowana przez wnioskodawcę budowa dwóch elektrowni wiatrowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą o łącznej mocy [...] MWe (2 x [...] MWe), będzie wykazywała realne efekty prośrodowiskowe, przyczyni się do zwiększenia wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych (energia wiatru), co będzie miało korzystny wpływ na jakość powietrza, spowoduje wzrost produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Organ nie zakwestionował zatem zastosowanej w ramach projektu technologii, natomiast zwrócił uwagę na negatywne efekty, jakie mogą współwystępować w przypadku realizacji inwestycji polegających na budowie farmy wiatrowej, m.in. na środowisko naturalne (zagrożenie dla zwierząt – przyczyniają się do śmiertelności ptaków wędrownych, zmiana krajobrazu, efekty: stroboskopowy, lśnienia czy rzucania cienia) i zdrowie ludzi (zagrożenie hałasowe – szum o niskiej częstotliwości wytwarzany przez turbiny oraz infradźwięki, powodują m.in. zmęczenie, wywołują stres, powodują emisję pola elektromagnetycznego ). Powyższe elementy stanowiły przesłankę do obniżenia punktacji. Organ w ramach kryterium nr 18 przyznał wnioskowi skarżącej spółki 4 pkt. na 5 możliwych, co jest oceną uwzględniającą zarówno ekologiczny charakter źródła, jak i negatywne oddziaływanie na środowisko.

Argumenty zawarte w skardze i powtórzone w skardze kasacyjnej, że organ ocenił niedookreślone elektrownie wiatrowe i niepotwierdzone oraz nieuzasadnione efekty pracy turbin, należy uznać za chybione, na co słusznie zwrócił już uwagę Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdzając że ocenie instytucji zarządzającej podlegała konkretna technologia wskazana we wniosku przez skarżącą kasacyjnie spółkę, zatem organ mógł i powinien odnieść się do wiedzy dotyczącej turbin wiatrowych. Skoro skarżąca nie wykazała, aby turbiny wiatrowe, których dotyczy wniosek, mają takie cechy konstrukcyjne, które wyeliminują negatywny wpływ na środowisko naturalne i zdrowie ludzi, to dokonaną przez organy ocenę kryterium nr 18 należy uznać za prawidłową.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów opartych na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zauważyć należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Tak więc zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Należy bowiem zauważyć, że przedstawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, skarżący kasacyjnie odwołuje się do ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a w sytuacji bezskuteczności zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do okoliczności faktycznych stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia uznać należy, że przedstawiony zarzut nie może odnieść zamierzonego skutku.

Ocenę tego zarzutu należy poprzedzić kilkoma uwagami natury ogólnej. Skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje postanowień Regulaminu konkursu regulujących postępowanie w sprawie naboru do dofinansowania projektów w ramach Działania 3.1 Wytwarzanie i dystrybucja energii ze źródeł odnawialnych Podziałanie 3.1.1 Wytwarzanie energii z odnawialnych źródeł energii w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020, co uprawnia do stwierdzenia, że w zakresie odnoszącym się do spornych w sprawie kwestii należy odwołać się do postanowień Załącznika nr 1 do Regulaminu konkursu, który określa kryteria wyboru projektów do dofinansowania. W części drugiej tego załącznika "Ocena merytoryczna", sporne w sprawie kryterium nr 12 zostało nazwane i opisane, określono jego punktację (w skali od 0 do 3) oraz zdefiniowane przy jednoczesnym określeniu zasad jego oceny. Jeżeli z przyjętych w omawianym zakresie zasad oceny spełniania wymienionego kryterium wynika jednoznacznie – co należy podkreślić – że ocenie podlegać będzie to, czy projekt ma pozytywny wpływ na polityki horyzontalne (których zasady w liczbie trzech zostały wymienione), a z kolei z opisu zasad punktacji omawianego kryterium wynika, że w jego obrębie punkty są przyznawane wyłącznie za pozytywny wpływ na co najmniej jedną z zasad horyzontalnych – to jest 1 pkt za pozytywny wpływ na co najmniej jedną z zasadach, aż do maksimum 3 pkt za pozytywny wpływ na wszystkie trzy zasady – zaś tylko neutralny wpływ projektu na zasady horyzontalne nie jest w ogóle punktowany, to uznać należy, że Regulamin konkursu jasno zdefiniował omawiane kryterium nr 12 i precyzyjnie określał kryteria pozytywnej oceny projektu w zakresie wdrażania zasad horyzontalnych.

Uwzględniając powyższe – jak również odwołując się do argumentów instytucji zarządzającej zaakceptowanych przez Sąd I instancji, a przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej informacji i uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnoszących się do kryterium nr 12 oraz zasad jego spełniania – nie sposób jest za wadliwą uznać wykładnię tego kryterium dokonaną przez Sąd I instancji, z której wynika, że rozwiązania infrastrukturalne (budowa utwardzonej drogi), czy zdalne monitorowanie pracy elektrowni wiatrowej nie stanowią szczególnych rozwiązań na rzecz osób niepełnosprawnych. Mając na uwadze normalną, planowaną przez skarżącą spółkę działalność gospodarczą, należy uznać, że nie są to rozwiązania nietypowe, specyficzne wpływające na równość szans w rozwoju zawodowym wielu kategorii osób, marginalizowanym na rynku pracy ze względu na wiek, niepełnosprawność czy też obowiązki rodzicielskie. Stwierdzić należy, że punkty w ramach kryterium 12 mogły zostać przyznane wyłącznie za rozwiązania wpływające pozytywnie na wdrażanie zasad horyzontalnych, a więc ponadstandartowe, wykraczające poza wymagane przez prawo, których respektowanie jest obowiązkiem skarżącej spółki realizowanym niezależnie od projektu.

Sąd I instancji, wbrew poglądowi skarżącej kasacyjnie, nie dokonał błędnej wykładni kryterium nr 12 i słusznie uznał, że stanowisko organu dotyczące przyznania wnioskodawcy jednego punktu na trzy możliwe jest prawidłowe. Zaproponowane w projekcie rozwiązania odpowiadają uniwersalnym zasadom projektowania, z których wynika konieczność zapewnienia niedyskryminującego w stosunku do niepełnosprawnych charakteru projektu. Budowa utwardzonej drogi jest standardowym rozwiązaniem infrastrukturalnym. Umożliwia ona dostęp do każdego przedsiębiorstwa każdej osobie, a nie wyłącznie osobie niepełnosprawnej. Podobne uwagi należy poczynić w stosunku do zastosowania zdalnego sterowania pracy urządzeń elektrowni wiatrowej. System ten jest powszechnie stosowanym rozwiązaniem przy instalacji OZE, a nie szczególnym skierowanym wyłącznie do osób niepełnosprawnym. Trafnie też instytucja zarządzająca uznała, że wnioskodawca w przedłożonej dokumentacji konkursowej nie scharakteryzował kadry planowanej do zaangażowania przy realizacji projektu, w tym w zakresie potrzeb pracy w domu i elastycznego czasu pracy. W takiej sytuacji brak takiej informacji uniemożliwia przyznanie projektowi dodatkowych punktów w ramach kryterium nr 12.

Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego, w wysokości 360 zł, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm.).