Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 492/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 23 stycznia 2003 r Nr : [...] Nr : [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organów pierwszej instancji, II. orzeka , że uchylone decyzje nie mogą być wykonane , III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego R. P. koszty postępowania w kwocie [...] zł ( [...] złotych)


UZASADNIENIE

Dnia [...] .10.2000 r. R. P. zgłosił w Oddziale Celnym w [...] w [...] celem objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu:

- samochód osobowy marki [...] sprowadzony z Austrii, nr nadwozia [...] , nr silnika [...] , rok produkcji 2002, o wartości deklarowanej [...] EUR, wg faktury nr [...] z dnia [...] .09.2002r. Zgłoszenie celne zostało przyjęte pod pozycją ewidencji nr [...] .

- samochód osobowy marki [...] sprowadzony z Austrii, nr nadwozia [...] , nr silnika [...] o wartości deklarowanej [...] EUR rok produkcji 2002, wg faktury nr [...] z dnia [...] .10.2002 r. Zgłoszenie celne zostało przyjęte pod pozycją ewidencji nr [...].

Decyzjami z dnia [...] listopada 2002r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej, określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł., oraz objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Organ celny wyjaśnił, że dokonał porównania cen zadeklarowanych do danych zawartych w katalogu Schwackeliste. Gelandewagen.Transporter wydawanego przez Eurotaxschwacke Niemcy, na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim. W katalogu nr 10/2002 podana została średnia cena samochodów podobnych do typu sprowadzonych pojazdów w wysokości [...] Euro, co stanowi kwotę znacznie wyższą od kwoty ujawnionej na rachunkach.

Ustalając wartość celną sprowadzonych samochodów organ celny I instancji oparł swoje rozstrzygnięcia na przepisie art. 29 Kodeksu celnego przyjmując za podstawę wyceny zgodnie z "metodą ostatniej szansy" kwotę [...] PLN tj. wartość rynkową sprowadzonych pojazdów wg.katalogu Eurotax 10/2002 pomniejszając tę wartość o 22 % podatku VAT i o 3,1 % podatku akcyzowego. Po przeprowadzeniu kalkulacji cena wyniosła [...] PLN.

Od decyzji R. P. wniósł odwołania do Dyrektora Izby Celnej w [...] zarzucając bezzasadne zakwestionowanie ceny transakcyjnej oraz nieprawidłowe ustalenie wartości celnej towaru, ponieważ sprowadzone samochody mają zmniejszoną wartość rynkową ze względu na uszkodzenia spowodowane ich zalaniem w czasie powodzi która nawiedziła Austrię, przedkładając potwierdzające tę okoliczność umowy kupna, pokwitowania i wyjaśnienia dostawcy o braku gwarancji.

Decyzjami z dnia [...] stycznia 2003r.znak [...] oraz [...] Dyrektor Izby Celnej w [...] uchylił zaskarżone decyzje w całości oraz uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części określającej wartość celną towaru (pole 42 SAD), wartość statystyczną (pole 46 SAD) oraz podstawę opłaty (pole 47 SAD)i orzekł, że:

-w zgłoszeniu celnym nr [...] wartość celna towaru(pole 42 SAD)jest [...] EUR,winno być [...] EUR;wartość statystyczna(pole 46 SAD)jest [...] PLN,winno być [...] PLN;podstawa opłaty(pole 47 SAD)jest [...] PLN,winno być [...]PLN,

- w zgłoszeniu celnym nr [...] wartość celna towaru(pole 42 SAD)jest [...]EUR,winno być [...]EUR;wartość statystyczna(pole 46 SAD)jest [...]PLN,winno być [...] PLN;podstawa opłaty(pole 47 SAD)jest [...] PLN,winno [...] PLN.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił powody, dla których przy ustalaniu wartości celnej sprowadzonego przez skarżącego samochodów zastosowana została metoda "ostatniej szansy" określona w art. 29 Kodeksu celnego oraz dlaczego odstąpiono od zastosowania innych metod uregulowanych w przepisach tej ustawy.

Dyrektor Izby Celnej w [...] podkreślił, że organ celny I instancji miał prawo odmówić wiarygodności informacjom zawartym na fakturach dołączonych przez importera do zgłoszenia celnego. W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny organu I instancji poprzez porównanie deklarowanej przez Stronę skarżącą wartości z danymi zawartymi w Katalogu "Schwackeliste.Pkw.Gelandewagen. Transporter" zawierającego uśrednione ceny na rynku niemieckim. Z uwagi na fakt, iż w Katalogu brak jest danych dot. samochodów wyprodukowanych w 2002 r. wzięto pod uwagę cenę [...] EUR samochodu wyprodukowanego w 2000 r. i dokonano obliczenia procentowego spadku wartości z tytułu niższego roku produkcji przyjmując, że procentowy spadek wartości pojazdów w ciągu roku kalendarzowego wynosi 12% i dlatego dokonano korekty dodatniej z tytułu rocznika 2002. Po kalkulacji wartość celna samochodów została oszacowana na [...] EUR co przy kursie 1 EUR=[...]PLN wynosi [...] PLN tj.8800 EUR +24% co przekracza o 82% cenę transakcyjną samochodów wykazaną na fakturach.

Ustalając wartość celną samochodów przyjęto za podstawę ceny pojazdów o takich samych parametrach technicznych w kwocie [...] zł na podstawie danych zawartych w specjalistycznym wydawnictwie podającym ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim tj. katalogu EUROTAX Informator rynkowy 10/2002. Kwota ta jako wartość celna towaru stanowiła podstawę wymiaru należności celnych i podatkowych.

Organ celny powołał się także na studium 1.1 opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej(WCO) i Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania art.VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r.-Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej(Dz.U.Nr 80,poz.908). Pozwalają one przy ustalaniu metodą "ostatniej szansy" wartości celnej używanych pojazdów oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu.

Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że w zgłoszeniach celnych kwota długu celnego została określona w wysokości [...]zł. W zaskarżonych decyzjach kwotę długu celnego określono w tej samej wysokości a zmieniono inne elementy zgłoszenia. Dlatego prawidłowo należało zastosować art.65 §4 pkt 2c Kodeksu celnego, który stanowi, że po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny na wniosek strony wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której zmienia elementy zawarte w zgłoszeniu celnym. Zastosowany, zatem w zaskarżonych decyzjach art.65§4 pkt 2b jest nieprawidłowy skoro istotą weryfikacji dokonanej przez organ celny było ustalenie prawidłowej wartości celnej towaru oraz klasyfikacji taryfowej towaru. Poprawnie w sentencji decyzji jako nieprawidłowe powinny zostać wskazane takie części zgłoszenia celnego jak wartość celna pozy ej i, wartość statystyczna i podstawa obliczenia opłaty dla typu 111. Ponieważ treść sentencji zaskarżonej decyzji dotknięta była wadą konieczne stało się usunięcie ich z obrotu prawnego.

Na powyższe decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] Strona wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie O/Z w [...] domagając się ich uchylenia, zarzucając naruszenie art.29 Kodeksu celnego przez nieuwzględnienie wszystkich czynników cenotwórczych przy ustalaniu wartości celnej samochodów.

W skargach Strona skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Uzasadniając zarzuty wskazała, że ustalenie wartości celnej zostało dokonane na podstawie danych nieodzwierciedlających rzeczywistej wartości samochodów, które wprawdzie wyprodukowane zostały w 2002 r, ale ich wartość jest mniejsza ze względu na zalanie w czasie powodzi. Uszkodzenia nie wpływają na sprawność techniczną pojazdów znacznie zmniejszając ich wartość-sprzedawca nie udzielił na samochody gwarancji. Związane jest to z dużym prawdopodobieństwem szybszego zużycia podzespołów i znacznym skróceniem okresu ich używalności. Organ celny potraktował je natomiast jako samochody nowe i bez wad.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargi podtrzymał w całości stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach z dnia 23 stycznia 2003r. oraz dodatkowo wyjaśnił, że należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W sprawie nie kwestionowano faktur pod względem formalnym, lecz odmówiono wiarygodności cenie towaru ujętej na tych fakturach. Wartość transakcyjna towaru powinna, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...] odzwierciedlać jego rzeczywistą cenę i taka jedynie wartość stanowić może wartość celną towaru w rozumieniu art. 23 §1 i art. 85§1 Kodeksu celnego. Wartość taka jest niezależna od ceny zapłaconej, oraz od tego czy importer kupił towar po wyjątkowo okazyjnej cenie czy też otrzymał go np. za darmo.

Odrzucenie wartości transakcyjnej nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że deklarowana przez Stronę skarżącą w zgłoszeniu celnym cena była w rzeczywistości niższa od ceny przez nią zapłaconej. Tym samym nie można wykluczyć, że Skarżący zapłacił kontrahentowi zagranicznemu kwotę, która wynika z faktur. Nie oznacza to jednak, że cena cena deklarowana przez importera, winna być bezkrytycznie i w każdym przypadku przyjęta przez organ celny jako wartość celna towaru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.)., podlegaj ą rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Stosownie, do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym.

Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, którą zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej,które należy dołączyć do zgłoszenia celnego albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Przepis art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność niezastosowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: braku wiarygodności dokumentów lub braku dokumentów i wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodność dokumentów.

W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonych przez skarżącego samochodów zakwestionowały ich wartość transakcyjną z uwagi na rażąco niską cenę wskazaną w fakturach zakupu w stosunku do ich rzeczywistej wartości.

Stanowisko to nie jest zgodne z przytoczonym wyżej art.23 §1 Kodeksu celnego. Ocena prawna zawarta w zaskarżonych decyzjach budzi zastrzeżenia albowiem z uzasadnienia tych decyzji wynika,że rażąco niskie ceny samochodów podane w załączonych do zgłoszenia celnego fakturach dawały postawę do odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu,że ceny zawarte w Katalogu "SchwackeListe" różniły się od cen deklarowanych przez skarżącego.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że Katalog podaje ceny bieżące na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim, z czego wynika, że utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako "cena unijna".

Powszechnie wiadome jest, że nie istnieje jedna cena na samochody w krajach unijnych. Ponadto z wyjaśnień do Katalogu wynika, że wartości samochodów używanych, określanych w tym katalogu jako "notowania" są wynikiem przeprowadzanej na terenie Niemiec obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości, że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim.

Nie wiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się, że była ona rażąco niska, co wskazuje na konieczność porównania jej z innymi cenami. Ustalenie tych innych cen nie może być dowolne a ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r.sygn.I SA /Łd 14/00,ONSA 2002,Nr 2,poz76).

Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych na innym rynku niż kraju zakupu. Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w kodeksie celnym.

Samochody zostały zakupione przez skarżącego w Austrii a zatem materiałem porównawczym do oceny zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech a w rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodów W związku z powyższym organ celny powinien w tym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie.Dopiero wówczas, gdy stwierdzi,że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25-29 Kodeksu celnego

Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Jak wynika bezspornie z załączonej przez skarżącego dokumentacji samochody były wyprodukowane w 2002 roku jednakże należały do samochodów o zmniejszonej wartości ze względu na uszkodzenia spowodowane zalaniem w czasie powodzi, która nawiedziła Austrię. Jednocześnie były sprawne technicznie i zostały dopuszczone do ruchu w chwili zgłoszenia celnego a zatem przepisy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U.Nr 17 poz. 204)dotyczące pojazdów wycofanych z eksploatacji-niezarejestrowanych lub niezdolnych do ruchu nie maj ą zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Stosując metodę "ostatniej szansy,, przy ustalaniu samochodu na podstawie katalogu Eurotax zawierającego ceny pojazdów na rynku polskim należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu, które mają istotny wpływ na wartość samochodu. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § l Kodeksu celnego zgodnie, z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Wartość celna pozostaje więc w ścisłym związku ze stanem towaru.Odmiene stanowisko w tym zakresie nie tylko nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, ale stanowi także oczywiste naruszenie wskazanego przepisu.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć,że przywoływane przez organy celne Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r.-Wyjaśnienie dotyczące wartości celnej (Dz.U.z 1999 r Nr.80 poz.. 908) w p.17 stanowi, że wartość celna powinna być ustalona w "rozsądny sposób" a zalecane metody wyceny powinny być stosowane z "rozsądną elastycznością". Zgodnie z p.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych ale w takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość.

Uznając,że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisany m, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1 a ustawy z dnia 30.08.2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153,poz.1270)orzekł jak w sentencji wyroku.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 w/w ustawy.