Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1391/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 141 par 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2127/10 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 15 marca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2127/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K.G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił przyznania K.G. (zwany dalej również skarżącym) płatności ONW i nałożył sankcję. Decyzja ta została uchylona przez Dyrektora M. ARiMR i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. po ponownym rozpoznaniu sprawy odmówił przyznania płatności oraz nałożył na skarżącego sankcję. W uzasadnieniu wskazał, że nie do wszystkich działek zadeklarowanych we wniosku przysługuje skarżącemu płatność. Stwierdził, że działki oznaczone jako F o pow. 1,6 oraz I o pow. 1,03 ha są w posiadaniu innej osoby – J.B. oraz że sa przez nią użytkowane. Ponadto wykluczył z płatności działki oznaczone we wniosku jako D, E, J i L z uwagi na brak dobrej kultury rolnej na tych gruntach. Ponadto powierzchnia działek oznaczonych jako B, B1, C po kontroli okazała się mniejsza, niż skarżący zadeklarował we wniosku. W związku z tym, że procentowa różnica pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią do płatności wyniosła 62,33% organ zastosował w stosunku do skarżącego sankcję.

Rozpoznając sprawę na skutek odwołania skarżącego Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając ustalenia w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę K.G. na powyższą decyzję stwierdził, że organ słusznie ustalił, że zadeklarowane przez wnioskodawcę działki rolne oznaczone jako F i I nie były użytkowane przez skarżącego w 2009 r.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie – Postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 30 marca 1992 r., sygn. akt I Ns 222/88, postanowienia Sądu Rejonowego w W. z 9 października 1995 r., aktu notarialnego nr 3746/95 z 30 marca 1995 r. wynika, że skarżący nie jest właścicielem działek ewidencyjnych F oraz I, które to działki podaje w kolejnych latach we wnioskach o przyznanie płatności. Sąd ponadto stwierdził, że dokumenty załączone do skargi – ww. postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 9 października 1995 r., umowa dzierżawy ziemi z 15 września 2010 r., umowa dzierżawy ziemi z 1 kwietnia 2006 r., umowa dzierżawy ziemi z 12 listopada 2008 r. oraz akt notarialny z 15 kwietnia 1988 r. nie potwierdzają, iż ww. działki były użytkowane przez skarżącego w 2009 r.

Wobec tego, w ocenie Sądu, organ zasadnie dokonał wykluczenia tych działek z wniosku skarżącego. Powierzchnia działek zadeklarowanych do przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2009 przez wnioskodawcę wynosił 7,11 ha. W wyniku postępowania administracyjnego organ prawidłowo ustalił, że powierzchnia stwierdzona wynosi 4,38 ha.

Wobec tego zasadnie na podstawie art. 16 ust. 3 i 6 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowani rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich organ odmówił skarżącemu przyznania płatności, nakładając dodatkowo sankcje pieniężne trzyletnie.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja zawierała wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału. Skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu administracyjnym , a przed wydaniem decyzji organy umożliwiły mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. I materiałów.

Od powyższego wyroku K.G. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył przedmiotowe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto na zasadzie zawartej w art. 182 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uwzględniania w uzasadnieniu sądu (brak ustosunkowania się) okoliczności podnoszonych przez skarżącego i mających odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym, a dotyczących ustanowienia na spornej działce I służebności osobistej – prawa dożywocia na rzecz jego matki, którą skarżący się opiekuje, co wskazuje na fakt współposiadania tej działki przez skarżącego.

W uzasadnieniu kasator podniósł, że z uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w S. wskazuje na okoliczność jaką jest ustanowienie na spornej działce służebności na rzecz matki skarżącego – H.G. Z wyroku tego wynika również, że właścicielką spornej działki jest siostra skarżącego – J.B.

Skarżący podniósł, że H.G., na która ustanowiona jest służebność z nim mieszka, a skoro on opiekuje się matką, to choć właścicielką nieruchomości jest J.B. – to tej działki nie posiada i nie użytkuje. Kasator wywodzi, że skoro matka posiada służebność osobistą na wskazanej działce i on z nią zamieszkuje, to czyni go osobą uprawnioną do żądania dopłat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej; z urzędu władny jest wziąć pod uwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn przewidzianych w § 2 ww. przepisu. W świetle powyższego sąd kasacyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie, lecz kontroluje zaskarżony wyrok jedynie przez pryzmat poszczególnych zarzutów, składających się na podstawy kasacyjne.

W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na podstawie zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, w nawiązaniu do treści wniosku złożonego na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. wraz ze skargą kasacyjną uznał, że zachodzą warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.).

Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) dotyczył braku ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do okoliczności dotyczących ustanowienia na spornej działce oznaczonej jako I służebności osobistej na rzecz matki skarżącego, przez co, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a.

W art. 141 § 4 p.p.s.a. ustawodawca określa niezbędne składniki uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie. Tym samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie podważyć oceny sądu w zakresie uznania za dokonane zgodnie z prawem ustaleń faktycznych organu administracji publicznej. Inaczej mówiąc, nawet błędne stanowisko sądu we wskazanym zakresie nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia tego przepisu sprowadza się do twierdzenia, iż Sąd I instancji nie odniósł się, do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, że w istocie on jako opiekujący się matką, dla której ustanowiona została służebność gruntowa na spornej działce, jest współposiadaczem tej działki, a zatem miał prawo o wystąpienie z wnioskiem o przyznanie płatności do tego gruntu.

W ocenie NSA kwestia służebności ustanowionej na rzecz matki skarżącego na działce 529/6 ("I"), która podnosi kasator nie stanowi okoliczności prawnie relewantnej dla ustalenia faktycznego posiadania i użytkowania tej działki przez skarżącego. Zarzut ten jest więc chybiony. WSA w W. wbrew twierdzeniom skarżącego odniósł się do kwestii posiadania działki oznaczonej jako I, oraz kwestii użytkowania tych działek. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał na materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, z którego wynikało, że skarżący nie użytkował i nie jest posiadaczem spornej działki. Podnieść należy, że jedyny powołany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może służyć podważeniu oceny stanu faktycznego dokonanej przez organ i podzielonej przez Sąd I instancji. Jeżeli zamiarem skarżącego było podważenie oceny dotyczącej zakwalifikowania spornej działki jako użytkowanej przez niego, winien on postawić Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi naruszonymi w postępowaniu administracyjnym przepisami.

Na marginesie można wskazać, odnosząc się do kwestii posiadania spornego gruntu, że zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 płatności przysługują do gruntów będących w posiadaniu producenta rolnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Stosownie do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny( Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. ), dalej: k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W doktrynie i orzecznictwie nie jest podważany pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i zależnego, co wprost wynika z art. 336 k.c. Jako stan faktyczny niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz , t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony ( por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548).

Zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi ), określany jest jako czynnik woli . Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną, manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 - 830). Jeżeli czynnika woli brak faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c.).

Ustalenia organów administracji publicznej, które zaakceptował Sąd I instancji, że po stronie skarżącego nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na posiadanie nie mogły zostać skutecznie podważone przy pomocy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., z przyczyn przedstawionych powyżej.

Z wymienionych powodów skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.