Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2899/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-11-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 1974 nr 10 poz 64
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - tekst jednolity
article: art. 174 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. O., M. O. i M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2433/17 w sprawie ze skargi P. O., M. O. i M. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 2433/17) oddalił skargę P. O., M. O. i M. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2017 r., utrzymującą decyzję organu I instancji z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z [...] stycznia 1978 r. Prezydent Miasta T. na podstawie art. 2, art. 3, art. 15, art. 21, art. 22 i art. 23 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) oraz na podstawie rozprawy wywłaszczeniowo – odszkodowawczej przeprowadzonej 28 grudnia 1977 r. uwzględnił wniosek Zarządu Gospodarki Terenami [...]i wywłaszczył na rzecz Państwa za odszkodowaniem zabudowaną część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność P. O.

Pismem z 6 listopada 2008 r. następcy prawni byłego właściciela: P. O., M. O. i M. P. wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji.

Decyzją z [...] września 2009 r. Wojewoda Kujawsko – Pomorski odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, które to rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Minister Infrastruktury decyzją z 8 marca 2010 r. Oba ww. rozstrzygnięcia uchylił następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 965/10), przesądzając, że skarżący mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z [...] stycznia 1978 r.

Następnie decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda Kujawsko – Pomorski odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] stycznia 1978 r., a Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] lipca 2012 r. uchylił tę decyzję i stwierdził nieważność decyzji z [...] stycznia 1978 r. Również i te rozstrzygnięcia zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 czerwca 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 1938/12), który uznał, że przeprowadzone postępowanie obarczone jest wadą z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Ponownie prowadząc postępowanie, decyzją z [...] stycznia 2014 r. Wojewoda Kujawsko – Pomorski na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 K.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z [...] stycznia 1978 r. Przywołując treść art. 1 i art. 2a Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r. organ uznał, że Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) została w ówczesnym systemie prawnym podniesiona do rangi konstytucyjnej, a jej rola w społeczeństwie była niezwykle szeroka i miała charakter ogólnonarodowy. Umocowana konstytucyjnie była organizacją inną niż działające obecnie partie polityczne. I o ile te drugie zaspokajają potrzeby jedynie pewnej grupy społeczeństwa, to w stosunku do PZPR zarzut taki jest nieuprawniony. Tym samym budowa budynku administracyjnego PZPR w 1978 r. stanowiła budowę zgodną z celami użyteczności publicznej. Obecnie postrzeganie PZPR i czasów PRL nie miało natomiast znaczenia dla sprawy, w której oceniane jest jedynie prawidłowe zastosowanie prawa wówczas obowiązującego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli wnioskodawcy.

Decyzją z [...] lipca 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

Jak zauważył Minister, pomimo przeprowadzonej kwerendy archiwalnej nie zgromadzono całości akt postępowania wywłaszczeniowego, a więc postępowanie nadzorcze musiało opierać się na dokumentacji szczątkowej. Nie można jednak przyjąć założenia, że dokument, którego nie udało się odnaleźć, nie istniał.

W sprawie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia określone w art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. Jego celem była budowa budynku administracyjnego [...] PZPR w T., a niezbędność wywłaszczenia potwierdza decyzja Głównego Architekta Województwa z [...] marca 1976 r. zatwierdzająca plan realizacyjny inwestycji, wydana zgodnie z planem ogólnym miasta T. zatwierdzonym zarządzeniem Wojewody Bydgoskiego z [...] lipca 1975 r. Wobec natomiast wykazania niezbędności wywłaszczenia nieruchomości na wskazany w decyzji z [...] marca 1976 r. cel oraz z uwagi na zapewnienie środków pieniężnych na przedmiotową inwestycję została spełniona przesłanka dopuszczalności wywłaszczenia dla wykonania zadań w zatwierdzonych planach gospodarczych (art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości).

Nadto Minister wskazał, że nie zachowała się oferta skierowana do byłego właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, jednak ze względu na nieuregulowany stan prawny własności nieruchomości ubiegający się o wywłaszczenie mógł odstąpić od prowadzenia rokowań (art. 6 ust. 4 ustawy z 12 marca 1958 r.). Nie zachował się także wniosek o wywłaszczenie, jednak Minister przyjął, że skoro organ wszczął postępowanie, to ten zawierał wszystkie wymagane elementy i załączniki. Z akt sprawy wynika natomiast, że zawiadomieniem z 12 grudnia 1977 r. organ poinformował administratora nieruchomości o wyznaczeniu na dzień 28 grudnia 1977 r. rozprawy, a wobec nieuregulowanego stanu prawnego zawiadomienie następców prawnych zmarłego P. O., ujawnionego w księdze wieczystej nastąpiło za pomocą obwieszczenia, zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 45 K.p.a. Upływ czasu pomiędzy zawiadomieniem a terminem rozprawy wskazuje, że nastąpiła tzw. fikcja prawna doręczenia zawiadomienia. Nie zachował się również protokół z rozprawy. Pomimo jednak braku kompletnych akt, zachowane dokumenty dowodzą, że postępowanie zostało formalnie wszczęte, a rozprawa przeprowadzona we właściwym terminie. Również wobec braku archiwalnych opinii biegłych, organ nadzoru nie był w stanie ocenić, czy organ wywłaszczeniowy prawidłowo przyznał właścicielom przedmiotowej nieruchomości odszkodowanie.

Podsumowując, Minister uznał, że organ I instancji prawidłowo ocenił kwestię legalności decyzji z [...] stycznia 1978 r. i nie stwierdził w sprawie przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Skargę na powyższą decyzję złożyli P. O., M. O. i M. P., zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 6, art. 7 i 8 K.p.a., a także dekretu z 1 października 1947 r. o planowanej gospodarce narodowej oraz art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i art. 1 ust. 2 i 3 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Oddalając powyższą skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na wstępie, że organy nadzorcze obu instancji sformułowały różne oceny co do spełnienia przesłanki wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Wojewody wywłaszczenie nastąpiło na cele użyteczności publicznej, a zdaniem Ministra cel wywłaszczenia polegał na wykonaniu zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Pomimo natomiast nieprawidłowego uzasadnienia, decyzja odwoławcza rozstrzygnęła sprawę w sposób prawidłowy, utrzymując w mocy decyzję Wojewody, a zatem wadliwość uzasadnienia nie wpłynęła na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, kontrolowana decyzja jest wolna od wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Przedmiotowe wywłaszczenie nieruchomości mieści się w celach wywłaszczeniowych, przewidzianych w art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r., tak jak ocenił to Minister.

Sąd pierwszej instancji przychylił się do stanowiska Wojewody, zaznaczając, że ocena ta musi uwzględniać ówczesne uwarunkowania prawno – ustrojowe, a zatem konsekwentnie pomijać zarówno postrzeganie tych uwarunkowań z punktu widzenia obecnych standardów konstytucyjnych, jak i aktualną ocenę roli PZPR w życiu społecznym i politycznym PRL. Odwołując się do Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 r. w brzmieniu nadanym jej ustawą z 10 lutego 1976 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1976 r. Nr 5, poz. 29), tj. art. 1 i art. 2a, Sąd zaznaczył, że Polska Zjednoczona Partia Robotnicza została w ówczesnym systemie prawnym podniesiona do rangi konstytucyjnej, a rola jaką miała odgrywać w społeczeństwie była według jednoznacznych założeń ówczesnego ustrojodawcy szeroka, albowiem przypisano jej charakter ogólnonarodowy. Abstrahując zatem od takich aspektów, jak oczywisty z dzisiejszego punktu widzenia fakt nieposiadania przez PZPR legitymacji do reprezentowania całego społeczeństwa, czy też co do zasady niski poziom akceptacji społeczeństwa dla jej działań, nie może ulegać wątpliwości, iż w ówcześnie obowiązującym ustroju partii tej przypisano na stałe – w ramach całkowitego odejścia od zasad pluralizmu politycznego – szczególne znaczenie, w świetle którego miała ona być z mocy prawa powszechną, polityczną reprezentacją całego społeczeństwa, działającą na rzecz zabezpieczenia ogółu jego interesów. Ten właśnie, w założeniach powszechny, uniwersalny, a jednocześnie pozostający w trwałej i ścisłej symbiozie ze strukturami władzy i administracji publicznej, wymiar funkcjonowania PZPR (nadający tej partii pozycję zdecydowanie silniejszą aniżeli przypisywana partiom politycznym w państwach demokratycznych), bezspornie upoważnia do traktowania działalności tej partii jako – w złożeniach ówczesnego ustrojodawcy – tożsamej z działaniami z zakresu szeroko rozumianej użyteczności publicznej (rozumianymi jako działania na rzecz zaspakajania potrzeb ogółu społeczeństwa). W tej sytuacji szeroko rozumianą infrastrukturę, obsługującą jednostki organizacyjne PZPR (w tym obiekty budowlane), można utożsamiać z infrastrukturą realizującą cele użyteczności publicznej. Nie podważa tego co do zasady fakt nieutożsamiania się z PZPR przez znaczą część społeczeństwa, jak też fakt niekorzystania przez znaczną część społeczeństwa z ww. infrastruktury obsługującej aparat partii. Jak wskazuje się w orzecznictwie, stadion miejski podobnie jak szkoła, kino, teatr, kościół czy muzeum służyły i służą zaspokajaniu określonych potrzeb społecznych, niezależnie od tego, że nie wszyscy z konkretnych obiektów chcą lub mogą korzystać.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli P. O., M. O. i M. P., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

- naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, co skutkowało oddaleniem skargi na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2017 r., utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Kujawsko – Pomorskiego w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta T. z [...] stycznia 1978 r., a przez to pozostawienie w obrocie prawnym tej decyzji, co do której należało stwierdzić nieważność z uwagi na istnienie przesłanki do stwierdzenia ich nieważności wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy, powinien zaskarżoną decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na fakt, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

2. art. 8 w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej polegającym na podzieleniu argumentacji skarżących i braku odzwierciedlenia tego stanowiska w treści orzeczenia co skutkowało oddaleniem skargi,

- naruszenie przepisów prawa materialnego :

3. art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wywłaszczenie nieruchomości na rzecz PZPR należy uznać za cel publiczny, podczas gdy, budynek administracji partii PZPR bezsprzecznie nie stanowi celu publicznego, a tym samym nie spełnia ustawowej przesłanki mającej uzasadnić wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości,

4. "przepisów z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości" poprzez uznanie, iż nieruchomość była wnioskującemu niezbędna na budowę siedziby administracyjnej [...] PZPR, podczas gdy siedziba partii mogła zostać zbudowana w dowolnym punkcie T., zaś wywłaszczona nieruchomość ze względu na planowany cel wywłaszczenia (siedziba [...] PZPR) nie posiadała żadnych walorów, które czyniło ją niezbędnym na ten cel, innymi słowy nie posiadała żadnych walorów powodujących, iż siedziba budynku administracji mogła zostać umiejscowiona tylko w tym ściśle określonym miejscu.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że trudno uznać, aby budowa siedziby administracji [...] PZPR musiała zostać wykonana jedynie w jednym określonym miejscu, gdyż budynek administracyjny mógł powstać w dowolnym miejscu miasta i nie musiał spełniać specjalnych wymagań. Ponadto ostatecznie nie wybudowano siedziby PZPR, a budynek przeznaczono pod szpital. Natomiast wywłaszczenie nieruchomości pod budowę budynku partii politycznej w systemie totalitarnym nie spełniało przesłanek wywłaszczenia określonych w art. 3 ust. 1 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 P.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Podkreślić następnie trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy skargi kasacyjnej w świetle art. 174 P.p.s.a. mogą stanowić: "1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Związanie podstawami skargi kasacyjnej wymaga natomiast prawidłowego określenia zarzutów w treści samej kasacji i oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem strony skarżącej – uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna niespełniająca tych wymagań, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych ogranicza zakres kontroli kasacyjnej lub wręcz ją uniemożliwia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem zastąpić strony skarżącej w wyborze szczegółowo określonych przepisów, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Podobnie Sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji strony skarżącej i formułować za nią zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich precyzować, ale badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04, 30 sierpnia 2005 r. sygn. akt FSK 2027/04; 4 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 2164/17 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

I tak nie podlegał ocenie zarzut opisany w punkcie 4, a w którym autor skargi kasacyjnej nie przestawił żadnych konkretnych przepisów, którym w jego ocenie uchybił Sąd pierwszej instancji.

Podobnie ze względu na swoją ogólnikowość nie podlegały ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Odnośnie pierwszego z nich, zwrócić należało uwagę zarówno na przywołane podstawy prawne zarzutu jak i na przytoczoną na jego poparcie argumentację. Przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 P.p.s.a. odnoszą się do podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) lub oddalenia skargi przez sąd administracyjny i jako przepisy "wynikowe", o ogólnym (blankietowym) charakterze nie mogły samodzielnie lub we wzajemnym powiązaniu stanowić podstawy skargi kasacyjnej. Również dalsze powiązanie ich z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., a więc przesłanek wydania decyzji "bez podstawy prawnej" lub "rażącego naruszenia prawa" nie wyjaśnia, w czym konkretnie skarżący upatrują wydanie decyzji z [...] stycznia 1978 r. jako nieważnej. Mówiąc wprost, w żadnym miejscu skarżący nie wyjaśnia, jaki przepis Prezydent Miasta T., wydając ww. decyzję, rażąco naruszył lub który przepis nie spełnia wymogów podstawy prawnej działania organu do wydania tej decyzji. Wątpliwości te pogłębia również argumentacja zarzutu, która jedynie ogólnikowo wskazuje, że "(...) należało stwierdzić nieważność z uwagi na istnienie przesłanek do stwierdzenia ich nieważności wynikającej z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (...)".

Odnośnie z kolei zarzutu 2 stwierdzić trzeba, że również i w tym przypadku skarżący nie wskazali na czym konkretnie polegało uchybienie przez organy administracyjne zasadom określonym w art. 6 i art. 8 K.p.a., a co mogło prowadzić do podważenia prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli. Za niewystarczające uznać należy natomiast twierdzenia strony skarżącej, że zostało naruszone przez organy administracyjne zaufanie skarżących do władzy publicznej tylko i włącznie dlatego, że nie podzielono argumentacji skarżących tym bardziej, że była ona przedmiotem szerokiej analizy tak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jak i orzekających w sprawie organów administracyjnych.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości wskazać natomiast należało, że chociaż przepis ten nie precyzował pojęcia celu użyteczności publicznej, to jednak nie budziło wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że pojęcie to łączyło się zawsze z powszechnością, ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Jego przeciwieństwem było wszystko to co służyło zaspokajaniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkowstwa i przynależności. Wszelkie ograniczenia podmiotowe w tym zakresie nie mogły być identyfikowane z celami użyteczności publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK1889/10; 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 3515/15; 15 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2649/14; 31 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2393/16 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym też zakresie Sąd pierwszej instancji, przywołując normy Konstytucji PRL dokonał analizy ustrojowej i pozycji w systemie władzy publicznej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, w sposób prawidłowy akcentując, że nie miała ona znaczenia partii politycznej w dzisiejszym rozumieniu. Jej powszechny, uniwersalny i złączony w sposób trwały ze strukturami władzy państwowej charakter, w systemie monopartyjnym czynił plany budowy przeznaczonych dla niej budynków celem publicznym. To z kolei wykluczało możliwość skutecznego postawienia Sądowi pierwszej instancji zarzutu naruszenia art. 3 analizowanej ustawy tym bardziej, że Sąd ten wyszedł ze słusznego założenia, że interpretacja pojęcia "celu publicznego" nie może być oderwana od realiów odnoszących się do tamtego czasu i przepisów będących podstawą wywłaszczenia. Nie ma przy tym znaczenia w niniejszym postępowaniu ocena historyczna PZPR jako elementu ówcześnie obowiązującego ustroju ani to czy cel w postaci budowy siedziby partii został zrealizowany. Jedyną okolicznością badaną w sprawie było to, czy wydając w 1978 r. decyzję doszło do rażącego naruszenia prawa, a tego w okolicznościach niniejszej sprawy nie wykazano.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.