Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1017/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: odmówiono ustanowienia adwokata
Powołane przepisy: article: Art. 6, art. 134 par. 1, art. 245 , art. 246 par. 1, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 maja 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odmówić ustanowienia adwokata.


UZASADNIENIE

W dniu 30 września 2013 r. (data prezentaty Sądu) skarżący G. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego majątek składa się piętro w starej kamienicy o powierzchni ok. 100 m2, przy czym czynsz za wynajem lokali mieszkalnych zajął komornik w związku z zadłużeniem alimentacyjnym wynoszącym ok. 130.000 zł. Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Na dochód skarżącego składa się jedynie zasiłek stały w kwocie 529 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż ma 60 lat i ma przyznany umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe. Skarżący leczy się u kilku specjalistów a na leki wydaje ok. 100 zł. Skarżący podał również, iż mieszka w hotelu robotniczym, a miesięczna opłata za pokój wynosi ok. 600 zł.

Postanowieniem z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1017/13 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Zdaniem referendarza sądowego, skarżący nadużywa instytucji prawa pomocy, gdyż inicjuje szereg spraw przed Sądem, których przedmiotem są decyzje organów wywołane zachowanie skarżącego, który nie podjął negocjacji w celu zawarcia kontraktu socjalnego. Referendarz sądowy wskazał również na wątpliwości związane z potrzebą ustanawiania pełnomocnika na etapie postępowania przed sądem I instancji.

Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się z twierdzeniami referendarza, że nadużywa prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

W sprawach prowadzonych przed sądami administracyjnymi podstawy przyznania prawa pomocy określa ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), a w szczególności:

"Art. 245. § 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

§ 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

§ 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej."

"Art. 246. § 1. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny."

Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem stronom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy wnioskodawcy.

Z treści art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona skarżąca powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt I FZ 378/13, LEX nr 1363532). W orzecznictwie podkreśla się, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 324/13, LEX nr 1335108).

W ocenie Sądu, podane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacje nie są wiarygodne. Skarżący wskazał, iż jego jedynym dochodem jest zasiłek stały w kwocie 529 zł, zaś na jego wydatki składają się: opłata za hotel (ok. 600 zł) i wydatki na leki (ok. 100 zł). Z zestawienia tych kwot wynika, że wydatki skarżącego przekraczają jego dochody. Skarżący otrzymał wprawdzie pomoc z Arcybractwa [...] w K w kwocie 300 zł (w maju i listopadzie 2013 r.), jednak pomoc ta nie ma charakteru stałego. Skarżący przedłożył również pismo z dnia 22 stycznia 2014 r. z Konsulatu Generalnego USA w K, z którego wynika, że nie pobiera żadnych świadczeń rentowo-emerytalnych z Social Security Administration oraz oświadczył, że nie pobiera żadnych innych świadczeń. Mimo to skarżący dysponuje środkami na pokrycie wyżej wskazanych wydatków w wysokości ok. 700 zł. Należy również zauważyć, że skarżący nie podał jaką kwotę przeznacza na zakup odzieży oraz żywności, a jak sam wskazuje w skardze jest cukrzykiem i musi stosować odpowiednią dietę. Poza tym skarżący nie korzysta już z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że ujawnione przez skarżącego dochody nie pokrywają faktycznie ponoszonych przez niego wydatków, a zatem skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie chce ujawnić. Skarżący wykazał wprawdzie, iż osiąga niski dochód, ale w żaden sposób nie wykazał, w jaki sposób wystarcza mu on na pokrycie jego wydatków. Wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata nie może zostać zatem uwzględniony, gdyż Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego odnośnie wysokości jego dochodu.

W ocenie Sądu odmowa ustanowienia skarżącemu pełnomocnika z urzędu nie wpłynie ograniczająco na jego prawo do sądu. Na obecnym etapie sprawy udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny. Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 6 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Należy mieć również na uwadze, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie może być skutkiem subiektywnego przekonania strony o tym, że bez niego nie będzie w stanie prawidłowo bronić swego interesu (wyrok NSA z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 382/13, LEX nr 1319080).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny – w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.