Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 675/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 29
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
article: art 7 , 77 , 107 , 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu poprzedniego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Sygn.. akt II SA/Kr 675/17

U Z A S A D N I E N I E

Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z 5 października 2016 r., na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne ( t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 469) odmówił wydania decyzji nakazującej A. K. oraz E. S., przywrócenia stanu poprzedniego terenu działki nr [...], [...] położonych w miejscowości K. i wykonania urządzeń na działkach nr [...], [...] położonych w miejscowości K. zapobiegających szkodom na działce nr [...] położonej w K..

W uzasadnieniu organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania, które toczyło się z wniosku M. P. - Z. od 2010 r.

Organ l instancji wskazał, iż opinie inż. P. R. i inż. J. S. są zgodne w odpowiedzi na pytanie, czy na skutek prac związanych z realizacją budowy budynków jednorodzinnych na działkach nr [...] i [...] w K. doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...]. Opinie potwierdziły, iż prowadzone budowy na przedmiotowych działkach nie zmieniły stosunków wody na gruncie w obrębie działek [...] i [...] w K. w odniesieniu do działki nr [...] w rozumieniu art. 29 ustawy prawo wodne. Również opinia geotechniczna dot. działki nr [...] opracowana przez geologa inż. J. O. wykazała, iż makroniwelacja terenu i wybudowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie spowodowały niekorzystnych warunków gruntowo - wodnych.

Odwołanie od ww. decyzji złożyła M. P. – Z., wskazując, iż organ I instancji w dalszym ciągu nie odniósł się do zarzutów strony zawartych w poprzednim odwołaniu dotyczących braku bezstronności biegłego mgr inż. P. R., a także do wniosku o jego wyłączenie. Podniesiono, iż zaskarżona decyzja opiera się w całości na opinii biegłego R. i nowych biegłych B. i S., nie wykazując żadnych przejawów samodzielności rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Organ ten nie dokonał analizy argumentów podnoszonych w toku postępowania przez stronę oraz "biegłych", nie wyważył ich i nie ocenił, lecz arbitralnie bez żadnego uzasadnienia przyjął, że wszystkie bez wyjątku twierdzenia biegłych muszą zostać zaakceptowane.

Wskazano, iż uprawnienia kolejnego "biegłego" S. wskazują na to, że podobnie jak poprzednie osoby, również nie dysponuje wiadomościami specjalnymi. Kwestię tą podnosiło Kolegium w decyzji kasatoryjnej z 29 stycznia 2016 r. Biegły nie posiada uprawnień z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych.

Pismem z 28 listopada 2016 r. M. P. - Z. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego dr hab. inż. B. R., posiadającego uprawnienia specjalistyczne w zakresie badań stosunków wodnych. Powyższa opinia została wykonana na zlecenie prokuratury, która prowadzi postępowanie w tej sprawie.

W dniu 24 stycznia 2017 r. do kolegium wpłynęła kopia opinii biegłego hydrologa i hydrogeologa nadesłana z prokuratury.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 16 marca 2017 r., znak: SKO. [...], na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji odwołał się do decyzji własnej wydanej w przedmiotowej sprawie w dniu 29 stycznia 2016 r., znak: [...] Uchylając ówczesną decyzję organu I instancji, kolegium wskazało, że w ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne jest zlecenie wykonania nowej opinii osobie posiadającej wiadomości specjalne z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej i postępowań wodnoprawnych, a wykonana opinia powinna zawierać przeprowadzone przez biegłego analizy, badania, pomiary lub obliczenia. Kolegium podkreśliło, że obowiązkiem organu administracji (wynikającym z przepisów prawa procesowego) jest właściwe ustalenie stanu faktycznego, a w postępowaniach dotyczących naruszenia stosunków wodnych opinia sporządzona przez biegłego posiadającego odpowiednie wiadomości specjalne jest podstawowym dokumentem, który oczywiście jest też oceniany przez organ prowadzący postępowanie i wydający decyzję w sprawie, jednakże właśnie z uwagi na posiadaną przez biegłego specjalistyczną wiedzę okazuje się koniecznym dokumentem do rozpatrzenia i właściwego ustalenia, czy doszło do naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

Kolegium zwróciło uwagę także na konieczność ustosunkowania się przez organ I instancji do złożonych przez M. P. zarzutów do przebiegu kontroli na działce [...] w dniach 9 czerwca 2015 r. i 4 sierpnia 2015 r.

Wskazano również na konieczność ustalenie pierwotnego stanu stosunków wodnych na nieruchomościach.

Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, organ I instancji zlecił powołanie biegłego inż. J. S. - rzeczoznawcę budowlanego, specjalność konstrukcyjno - inżynieryjna w zakresie budowli hydrotechnicznych, ujęć wód, basenów i zbiorników wodnych. Biegły uznał, iż "w świetle postanowień art. 29 pkt. 1, prace i makroniwelacja terenu na działce nr [...] i [...] w K., nie spowodowały zmiany stanu wody na gruncie. W świetle postanowień art. 29 pkt. 2 prawa wodnego, nie wystąpiła szkoda na działce nr [...] w K., jedynie w początkowej fazie budowy domów jednorodzinnych, w drugiej połowie 2010 r., okresowo, incydentalnie, w czasie opadów deszczu, wystąpił spływ wody zmieszanej z gruntem na posesję P. M. P. - Z. i drogę gminną, spowodowane usunięciem szaty roślinnej z powierzchni terenu budowy na działkach nr [...] i [...] w K.. Obecnie zagospodarowanie obu działek jak i pracujące systemy zbierania wód deszczowych i roztopowych chronią skutecznie posesję Wnioskodawczyni przed niekontrolowanym spływem wody po gruncie."

Organ I instancji nadal nie uwzględnił wniosku o powołanie świadków, uznając, iż okoliczności które mieliby potwierdzać są przedmiotem badania biegłego.

Kolegium wyjaśniło, że pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodliwym oddziaływaniem zachodzić musi związek przyczynowo - skutkowy. Ustalenie tego związku przyczynowego jest najistotniejszym elementem postępowania prowadzonego na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, a ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa na organach orzekających w sprawie. Tymczasem organ I instancji prowadząc postępowanie od 2010 r. pomija wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków, twierdząc, iż wystarczająca jest opinia biegłego w tej kwestii, jak również nie odnosi się do innych jej zarzutów.

Ponadto organ I instancji nadal nie odniósł się do wytycznych kolegium zawartych zarówno w decyzji z 8 sierpnia 2011 r., jak i decyzji z 29 stycznia 2016 r.

Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje uprawnień biegłych powołanych przez organ l instancji, niemniej jednak orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, iż ocena zmiany stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Tymczasem powołani biegli posiadają specjalizację w dziedzinie konstrukcyjno - inżynierskiej w zakresie budowli hydrotechnicznych, ujęć wód, basenów i zbiorników wodnych. Ponadto celem opinii biegłego jest udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, podczas gdy biegły J. S. w swojej opinii interpretuje przepisy ustawy prawo wodne, jak i wskazuje jakie powinno być rozstrzygniecie organu I instancji w przedmiotowej sprawie. Kolegium wskazało, iż kwestia rozstrzygnięcia należy do kompetencji organu I instancji, który zgodnie z art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy określona okoliczność została udowodniona czy też nie. Obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny czy opinia biegłego zawiera odpowiedź na wszystkie pytania istotne do rozstrzygnięcia sprawy i rozważenia zadania biegłemu ewentualnych dodatkowych pytań. Również organ ma obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii i pełnego zebrania materiału dowodowego, może organ dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia.

Wątpliwości co do pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy wynikają również z sporządzonej opinii dr hab. inż. B. R. biegłego sądowego w zakresie hydrologii i hydrogeologii, na zlecenie Prokuratury Rejonowej w W.. Celem opinii była ocena zmiany stosunków wodnych na działce o nr [...] w miejscowości K.. Zgodnie z opinią problem zmiany stosunków wodnych działki [...] w K. jest skomplikowany. Z przekształcenia powierzchni na działkach nr [...] i [...] wynika, iż "z jednej strony wiele teoretycznych przyczyn i praktycznych obserwacji przemawia za faktem, że stosunki wodne działki [...] zostały zmienione w istotny sposób poprzez zmiany wprowadzone na działkach [...] i [...]. Zbudowanie nasypu o znacznej kubaturze opartego na murze oporowym zawsze prowadzi do zwilgocenia terenu leżącego poniżej. Co więcej wody opadowe z całego obszaru działek [...] i [...] są także odprowadzane do bryły nasypu za pośrednictwem studni chłonnych, co znacząco pogarsza sytuację. W normalnych warunkach (przed przekształceniem) wody opadowe spływały w zdecydowanej większości po powierzchni stoku bezpośrednio po opadach. Działki te są dodatkowo zasilane wodami wysączającymi się w podcięciu stoku wykonanym w ich południowej części. Wody te następnie zasilają bryłę nasypu i w poważnym stopniu przyczyniają się do dodatkowego zawilgocenia działki [...]." Z drugiej strony biegły wskazał, iż "udokumentowany podczas wizji lokalnej poziom zwierciadła wody w studniach chłonnych nie wskazuje na rażąco wysokie zawodnienie bryły nasypu, co przekładałoby się na duże zasilanie wód podziemnych w otoczeniu. Należy jednak pamiętać, że obserwacje były wykonane w końcówce rekordowo suchego sezonu 2015 r. (...) Biegły jest wręcz pewien, że w normalnych warunkach (przeciętnie wilgotnych) zawodnienie badanego nasypu jest znacznie wyższe."

Powyższe uchybienia obligują , w ocenie organu II instancji, do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła A. K. domagając się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze i zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 78 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że każde żądanie strony co do przeprowadzenia dowodu dotyczącego okoliczności istotnych dla sprawy powinno zostać uwzględnione - również w sytuacji gdy okoliczność te zostały wszechstronnie zbadane przy wykorzystaniu innych środków dowodowych;

naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 138 § 2 zd. drugie k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że organ pierwszej instancji związany jest stanowiskiem organu odwoławczego nie tylko co do faktów, jakie powinien ustalić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, ale również co do doboru środków dowodowych, przy pomocy których fakty te powinny zostać ustalone;

naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na błędnej ocenie kwalifikacji biegłych opiniujących w sprawie, co doprowadziło organ do wadliwego wniosku o nieprzydatności tych opinii dla rozstrzygnięcia sprawy;

naruszenie prawa materialnego w postaci art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istnienie szkody na gruntach sąsiadujących z gruntem, na którym dokonano zmiany stanu wody, nie stanowi przesłanki koniecznej do nałożenia na właściciela gruntu obowiązków wskazanych w dyspozycji tego przepisu;

naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 12 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy W. z 5 października 2016 r. z zaleceniem ustalenia, czy miała miejsce zmiana stanu wody na gruncie skarżącej, podczas gdy stwierdzony przez organ I instancji brak szkody na gruncie strony uzasadniał wydanie decyzji odmawiającej wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego terenu działek [...] i [...] bez konieczności dalszego badania, czy doszło do ewentualnej zmiany stanu wody;

naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w odniesieniu do opinii biegłych mgr. inż. J. S. oraz dr hab. inż. B. R. polegające na oparciu rozstrzygnięcia o opinię autorstwa biegłego R. przy jednoczesnym pominięciu ustaleń dokonanych przez biegłego S., podczas gdy wnioski sformułowane przez biegłego R. nie znajdują odzwierciedlenia w wynikach przeprowadzonych przez niego badań lecz stanowią wyłącznie jego niezweryfikowane empirycznie przypuszczenia.

W uzasadnieniu skargi opisane wyżej zarzuty zostały rozwinięte.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku złożenia skargi ocenie sądu podlega zatem zgodność zaskarżonego aktu, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. W myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 16 marca 2017 r. którą organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy W. z 5 października 2016 r. odmawiającą wydania decyzji nakazującej A. K. oraz E. S., przywrócenia stanu poprzedniego terenu działki nr [...], [...] położonych w miejscowości K. i wykonania urządzeń na działkach nr [...], [...] położonych w miejscowości K. zapobiegających szkodom na działce nr [...] położonej w K. – i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Skarga jest niezasadna ponieważ skarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą materialnoprawną w niniejszej sprawie są przepisy art. 29 ustawy z 11 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. 2012.145 z pózn. zm.) zgodnie, z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1.) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 3 jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Na wstępie należy również wskazać, że stosownie do treści art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązek ten organy realizują w sposób wyznaczony treścią art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z kolei przepis art. 75 stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stąd też to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek zebrać w sposób wyczerpujący, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2004 r., sygn. akt II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 274/02; wyrok NSA z 1 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 115/01). Oznacza to, że organ musi zebrać ogół dowodów, których rozpatrzenie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. A zatem, postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił, czy też nie. Natomiast dokonane ustalenia stanu faktycznego, stanowiące podstawę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Oznacza to, że winno ono zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wskazywać związek między tą oceną a rozstrzygnięciem.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że norma z ww. cyt. art. 29 ust. 3 w zw. z ust. 1 pkt. 1 Prawa wodnego znajdzie zastosowanie, jeżeli właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na swoim gruncie i zmiany te wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie. Oznacza to, że wydanie decyzji w oparciu o ww. przepis w przedmiotowej sprawie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy i jakich zmian dokonali na swoim gruncie właściciele nieruchomości oznaczonych jako działki ewid. Nr [...] i [...] położone w miejscowości K. , a także ustalić czy zmiany te spowodowały zmiany stosunków wodnych na gruncie sąsiednim oraz czy zmiany te szkodzą gruntom sąsiednim tj. nieruchomości oznaczonej jako działka ewid nr [...] w K., która stanowi własność M. P.-Z.. Należy zaakcentować, że dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy organ jest zobowiązany dokładnie określić jakie zmiany zostały dokonane na gruncie, przy czym samo określenie zmian nie jest wystarczające do zastosowania normy z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, gdyż konieczne jest ustalenie, że zmiany dokonane przez właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...] powodowały szkodliwą zmianę stanu wody na gruncie działki nr [...]. Wiąże się z tym niewątpliwie konieczność ustalenia jaki był stan wody na ww. działkach w tym na działce nr [...] przed rozpoczęciem prac związanych z makroniwelacją i pracami budowlanymi na działkach nr [...] i [...] , jaki był odpływ wody z ww. działek oraz czy ww. zmiany wpłynęły szkodliwie na grunt na działce nr [...] .

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie prowadzone było przez wiele lat jednak mimo wykonania kilku oględzin i sporządzeniu wielu opinii - w tym przez biegłego geologa inż. J. O. z 12 maja 2014 r. , biegłego inż. P. R., biegłego inż. J. B. z 25 sierpnia 2015 r., a przede wszystkim przez rzeczoznawcę budowlanego – specjalność konstrukcyjno-inżynieryjna w zakresie budowli hydrotechnicznych, ujęć wody basenów i zbiorników wodnych - inż. J. S. z 30 maja 2015 r. – nie zostało przeprowadzone prawidłowo i nie doprowadziło do wyjaśnienia sprawy. Nadto trzeba zauważyć, że Kolegium dysponowało dodatkowo - w porównaniu do organu I instancji - opinią sporządzoną przez biegłego sądowego w zakresie hydrologii i hydrogeologii dr hab. inż. B. R. z grudnia 2015 r., która została dołączona do materiału dowodowego dopiero na etapie postępowania odwoławczego i której ustalenia – co zasługuje na podkreślenie – w wielu istotnych kwestiach odbiegają od opinii sporządzonej przez inż. J. S., na której w głównej mierze oparł swoją decyzję organ I instancji.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że postępowanie prowadzące do ewentualnego nałożenia obowiązku przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - ze względu na specyfikę tego postępowania – wymaga najczęściej wiedzy specjalistyczne. Wymaga zatem opinii poprawnie sporządzonych przez osoby posiadające wiedzę specjalistyczną. Zazwyczaj bowiem nie jest wystarczające stwierdzenia wykonania określonych prac na gruncie dokonane w oparciu o ustalenia z oględzin, przeprowadzonych nawet z udziałem osób posiadających taką wiedzę. Nie każda bowiem zmiana stanu wody na gruncie będzie powodowała zastosowanie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a jedynie taka, która negatywnie, szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Organ musi zatem ustalić zmianę stosunków wodnych na gruncie oraz wykazać istnienie związku przyczynowo - skutkowego między dokonaną zmianą a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Ocena zmiany stosunków wodnych wymaga wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych (por. wyrok WSA w Kielcach z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 373/14, wyrok WSA w Łodzi z 3. 08. 2016, sygn. akt II SA/Łd 283/16). Oznacza to, że w sprawach toczących się w oparciu o art. 29 Prawa wodnego zazwyczaj powoływani są biegli, a w sprawach mniej skomplikowanych oględziny dokonywane są z udziałem osób posiadających wiedzę z zakresu hydrologii, geologii i melioracji.

W rozpoznawanej sprawie należy w pełni podzielić stanowisko organu odwoławczego, który w uzasadnieniu skarżonej decyzji zwrócił uwagę, że organ I instancji nie uczynił zadość ww. przepisom postępowania administracyjnego i nie wyjaśnił bowiem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie dokonał także prawidłowej oceny przedłożonej opinii inż. J. S. pod względem jej logiczności i zupełności natomiast przyjął poczynione w niej ustalenia w sposób bezkrytyczny niepowiązany z pozostałym materiałem dowodowym. Należy zauważyć, że decyzja organu I instancji z 5. 10. 2016 r. stanowiła kolejną decyzję w sprawie, gdyż w poprzednio wydanej decyzji kasacyjnej z 29 stycznia 2016 r. organ odwoławczy uznał, iż dotychczasowe postępowanie nie wyjaśniło sprawy przede wszystkim w zakresie makroniwelacji terenu działek nr [...] i [...] i nie odniesiono się do zarzutów M. P.-Z.. W związku z czym Kolegium wskazało na organowi I instancji, że powinien sporządzić nową opinię celem poczynienia niezbędnych ustaleń. Nadto podkreślenia wymaga to, że także właścicielka działki nr [...] podnosi, że przede wszystkim makroniwelacja terenu działek nr [...] i [...] polegające na znacznym podniesieniu terenu działki nr [...] względem działki nr [...] i zbudowanie muru oporowego pomiędzy ww. działkami oraz podniesienie działki nr [...] od zachodu zmieniły stan wody ze szkodą dla jej działki. Należy podkreślić, że również w ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę kwestia. ta ma znaczenie podstawowe dla sprawy.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji kwestii tej nie wyjaśni, mimo rozpatrywania sprawy po raz kolejny i sporządzenia dodatkowej opinii przez biegłego inż. J. S. oraz bardzo obszernego uzasadnienia decyzji z 5 października 2016 r. poświęconego głównie szczegółowemu streszczeniu całości wieloletniego postępowania. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że opinia sporządzona przez inż. J. S. nie wyjaśnia wszystkich istotnych wątpliwości, zawiera natomiast interpretację przepisów Prawa wodnego (art. 29) wraz z odniesieniem do orzecznictwa sądów administracyjnych, a we "wnioskach" biegły sugeruje rozstrzygnięcie sprawy, wskazując wprost, że w świetle postanowień art. 29 ust. 3 nie zachodzi konieczności przywrócenia gruntu na działkach nr [...] i [...] do stanu poprzedniego – co pozostaje poza kompetencja biegłego. Organ I instancji w całości zaaprobował to stanowisko pisząc w uzasadnieniu, że ustalenia opinii inż. J. S. oraz inż. P. R. są zgodne w odpowiedzi na pytanie czy na skutek prowadzenia prac związanych z realizacją budowy budynków jednorodzinnych na działkach nr [...] i [...] w K. doszło do zmiany stanu wody na działce nr [...] w K.. W opinii J. S. niektóre ustalenia o istotnym znaczeniu dla sprawy w ogóle nie zostały uzasadnione np. stwierdzenie, że "nachylenie zbocza w kierunku północnym było takie jak jest obecnie" (s. 4). Z kolei na stronie 12 zawarł opinię, zgodnie z którą przyczyną wysokiego stanu wód zaskórnych na działce nr [...] jest niewłaściwie wybudowane na tej działce szambo. Nadto szereg ustaleń poczynionych w cyt. opinii jest niejasnych, a nawet sprzecznych. Przykładowo na s. 8 swojej opinii biegły wskazał, że mur pomiędzy działkami nr [...] i [...] nie jest murem oporowym, ale "umocnieniem pionowej skarpy" , na stronie 9 pisze natomiast, że: "uformowanie wzdłuż tego spornego muru, ziemnej skarpy od strony odpowietrznej, czyli od strony posesji M. P. – Z. , zakończyłoby polemiki, czy to fundament ogrodzenia, czy niekompletny czy oporowy". Wskazuje to, że biegły ma co najmniej wątpliwości co do szkodliwego wpływu przedmiotowego muru na stan wody na działce nr [...], ale kwestii tej nie wyjaśnia. Organ I instancji nie dostrzegł sygnalizowanych braków. Konkludując, organ I instancji nie poczynił własnych ustaleń w oparciu o pozyskany materiał dowodowy lecz bezkrytycznie odwołał się do opinii głównie inż. P. R. i inż. J.. S. wskazując w decyzji m.in. "że wszelkie zastrzeżenia wnoszone przez właścicielkę działki nr [...] w stosunku do inwestycji tj.: podwyższenia terenu, złe posadowienie fundamentów, budowy studni głębinowych, infiltracji wód gruntowych nie podlegają art 29 ustawy Prawo wodne i powinny być kierowane do PINB lub do wydziału Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego.

W tych okolicznościach, w ocenie Sądu celowe było dopuszczenie przez organ dowodu z opinii biegłego dr hab. Inż. B. R., który sporządził opinię na zlecenie Prokuratury Rejonowej w W. celem oceny zmiany stosunków wodnych na działce nr [...] w wyniku przekształcenia powierzchni na działkach nr [...] i [...]. Należy podkreślić, że sam fakt, że ustalenia w powyższej opinii - wykonanej przez osobę, która jako dr hab. hydrolog i hydrogeolog, a zarzem biegły sądowy dysponuje niewątpliwie wiedzą specjalistyczną szczególnie przydatną dla ustalenia istotnych, niewyjaśnionych okoliczności w sprawy – w zasadniczych kwestiach różnią się od ustaleń poczynionych w poprzednio wskazanych opiniach, w tym w opinii sporządzonej przez inż. J. S. uzasadnia wydanie przez organ odwoławczy skarżonej decyzji. Biegły dr hab. Inż. B. R. w szczególności zwrócił uwagę na hydrologiczne skutki wykonania nasypu na działce nr [...] jednoznacznie wskazując długotrwały efekt oddziaływania wód opadowych zgromadzonych w nasypie, typowym skutkiem którego jest powstawanie podmokłości lub wręcz podtopień na działkach sąsiednich (s. 4-5) Nadto wskazał na skutki utworzenia nasypu ograniczonego murem oporowym pomiędzy działkami nr [...] [...] określając je jako poważne i skutkujące silnym zawilgoceniem terenu leżącego poniżej muru oporowego (s. 6).

Mając zatem na uwadze ww. nieprawidłowości decyzji I instancji, w której organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy i bezkrytycznie przyjął ustalenia zawarte w opinii inż. J.. S. i inż. R., a także różnice w ustaleniach poczynionych w opinii dr hab. Inż. B. R. w ocenie Sądu uzasadnia wydanie decyzji kasatoryjnej. Nie można się przy tym zgodzić z zarzutem skargi, że w sprawie nie zachodzą warunki do zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Przeciwnie, w ocenie Sądu pomimo długotrwałego postępowania było ono prowadzone tak nieefektywnie, że nadal pozostaje do wyjaśnienia istotny dla rozstrzygnięcia zakres sprawy. Należy podkreślić, że uzasadnia to także wzgląd na zasadnicze różnice pomiędzy ustaleniami opinii biegłego B.. R. oraz opinii którymi dysponował organ I instancji, ale których prawidłowo nie ocenił, jak również zasada dwuinstancyjności postepowania administracyjnego ( art. 15 k.p.a.). W tej sytuacji zupełnie niezrozumiały i niezasadny jest zarzut naruszenia normy z art. 12 § 2 k.p.a. Z całą pewnością postulat szybkości załatwienia sprawy nie może stać w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej z którą wiąże się obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz ograniczać uprawnień strony do czynnego udziału w sprawie. Tak więc właścicielka działki nr [...] która wielokrotnie podnosiła iż sprawa mimo długotrwałego jej prowadzenia nie została należycie wyjaśniona i postulowała w związku z tym przeprowadzenie dodatkowych dowodów miała prawo wnioskować o uwzględnienie opinii biegłego B. R.. Trzeba przy tym zważyć na treść zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W konsekwencji wymaga to aby organy poważnie brały pod uwagę stanowiska stron, tak aby strony były przekonane, że wydane rozstrzygnięcie było oparte o istotne i prawidłowo udowodnione powody. Co do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy przepisu z art. 84 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. przez błędną kwalifikację opinii wydanej przez inż. J. S. należy go uznać chybiony gdyż zastrzeżenia dotyczące przedłożonej przez niego opinii wiążą się wyłącznie z jej treścią, która została bezkrytycznie przyjęta przez organ I instancji.

Konkludując, ponieważ sprawa odznacza się dużym stopniem sporności a organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zebrany przez organ I instancji w sprawie materiał dowodowy nie jest kompletny, a zatem należy ponownie przeprowadzić postępowanie w znacznym zakresie, w tym uwzględniając nie tylko dowód z opinii dr hab. Inż. B. R., ale pozyskując dodatkowe wyjaśnienia w kwestiach spornych, a dotychczas niewyjaśnionych lub spornych – skargę należało oddalić.

Z tych powodów WSA w Krakowie, mając za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.