Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1466/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi I. D., K. R., K. R., T. T., N. R. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie przyznania T. T., N. R., M. R., K. R., K. R. oraz I. D. prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy d. ul. [...] ozn. hip. nr [...].

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 20 sierpnia 1948 r. Okręgowy Urząd Likwidacyjny w W. złożył wniosek o ustanowienie własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, który obecnie stanowi własność Województwa [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Marszałek Województwa [...] umorzył postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem i wskazał, że zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm., powoływany dalej jako "dekret") podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej byli: właściciel gruntu, jego następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, osoby jego prawa reprezentujące bądź użytkownicy gruntów oddanych im w zarząd i użytkowanie wieczyste na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dekret nie daje zatem prawa składania takich wniosków okręgowemu urzędowi likwidacyjnemu. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Skoro zatem przepisy prawa wykluczają możliwość złożenia skutecznego wniosku dekretowego przez ww. urząd, to tym samym należało uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.

Po rozpatrzeniu odwołania następców prawnych byłych właścicieli, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu wskazało, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do rozpatrzenia wniosku, który nie spełniał wymogów określonych w art. 7 ust. 1 dekretu. Skoro bowiem postępowanie wszczął wniosek Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego, czyli podmiotu nie posiadającego legitymacji strony, ani też nie będącego pełnomocnikiem strony, to należało je umorzyć z powodu bezprzedmiotowości.

Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli I. D., K. R., K. R., T. T., N. R. oraz M. R. wnosząc o uchylenie decyzji I i II instancji i zarzucając jej naruszenie:

1) art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 11 oraz 12 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) w zw. z art. 101 § 1, 2 i 4 w zw. z art. 103 w zw. z art. 120 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 października 1933 r. kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598) w zw. z art. XXVI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 ze zm.), polegające na niewłaściwym uznaniu, iż:

- dla potwierdzenia wniosku dekretowego złożonego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mają zastosowania przepisy kodeksu zobowiązań dotyczące działania pełnomocnika bez zlecenia;

- termin do prowadzenia przez dawnych właścicieli złożenia wniosku dekretowego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny upływał w dniu 19 października 1948 r., w sytuacji gdy nie ma znaczenia data, w której doszło do potwierdzenia czynności dokonanej przez pełnomocnika działającego bez zlecenia;

2) art. 105 kpa w zw. z art. 12 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 marca 1928 r., w zw. z art. 138 § 2 kpa poprzez uznanie, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie posiadał zdolności postulacyjnej, tj. nie mógł być pełnomocnikiem J. R. do złożenia wniosku dekretowego;

3) art. 2 zw. z art. 8 Konstytucji RP w zw. z art. 101 § 1, 2 i 4 w zw. z art. 120 rozporządzenia z dnia 27 października 1933 r. kodeks zobowiązań w zw. z art. XXVI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny poprzez negowanie zdolności postulacyjnej Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego, w sytuacji gdy w dacie złożenia wniosków dekretowych taka czynność uznawana była za w pełni prawidłową i skuteczną;

4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 6 kpa poprzez pominięcie późniejszego potwierdzenia czynności złożenia wniosku dekretowego oraz brak uznania, że milczenie właściciela nieruchomości odnośnie złożenia wniosku dekretowego przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny stanowiło aprobatę jego złożenia, nie zaś negowanie tej czynności.

W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.")).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2011 r. nie narusza prawa.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 105 Kpa. Przepis art. 105 Kpa stanowi, że "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania", wobec czego o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut niewłaściwego zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 105 Kpa nie może się ostać, gdyż po pierwsze co do zasady procedura administracyjna służy dwóm podstawowym celom (art. 1 Kpa): stworzeniu zasad działania organów administracji dla realizacji norm materialnego prawa administracyjnego, a po drugie – zabezpieczeniu obywatela przed samowolą organów administracji. Cechą charakterystyczną tak określonej procedury jest to, że zakres jej stosowania obejmuje materialne prawo administracyjne (zob. J. Borkowski, Normy formalne prawa administracyjnego a procedura administracyjna, AUWr Nr 143, Prawo 1985). Natomiast art. 5 Kpa ustanawia zasadę domniemania stosowania Kpa w ramach prowadzonych przez organy postępowań administracyjnych. W pierwotnym tekście Kpa w przepisie art. 195 § 1 i 2 ustawodawca derogował dotychczasowe przepisy w sprawach uregulowanych w niniejszym kodeksie, w szczególności straciło moc przywoływane przez skarżących rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Pomimo, że ww. przepis został skreślony ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r. nie ulega wątpliwości, że organ administracji wydający decyzję w sprawie, zobowiązany jest do stosowania obecnie obowiązujących przepisów prawa w zakresie procedury administracyjnej.

Stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości – wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożył Okręgowy Urząd Likwidacyjny i jak słusznie zauważyły organy orzekające w sprawie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych – nie był to podmiot uprawniony do składania wniosków dekretowych w imieniu byłych właścicieli. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2006 r. sygn. akt OSK 440/05 Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie był legitymowany do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości warszawskich, w tym do składania wniosków w ich imieniu - wniosków w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt OSK 8/04). Urzędy Likwidacyjne zostały powołane dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Z art. 7 ust. 2 powołanego dekretu wynika, że ich podstawowym zadaniem było zabezpieczenie majątków opuszczonych do czasu ich objęcia przez władze właściwe ze względu na rodzaj majątku lub odzyskanie posiadania tego majątku przez właściciela. Z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów Ziem Odzyskanych w sprawie organizacji i zakresie uprawnień urzędów likwidacyjnych (Dz. U. nr 64, poz. 360) wynika, że działania Urzędów Likwidacyjnych były związane z zabezpieczeniem i zachowaniem majątków. Dotyczyły majątków opuszczonych i poniemieckich, które miały być przekazane w zarząd władzom, instytucjom lub osobom wymienionym w ust. 1 i 2 art. 12 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Do czasu tego przekazania Urzędy Likwidacyjne były obowiązane podjąć działania związane z zabezpieczeniem i zachowaniem substancji tych majątków. Urzędy Likwidacyjne nie zostały zatem upoważnione do występowania w charakterze osób reprezentujących prawa dotychczasowych właścicieli gruntów warszawskich (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2000 r. sygn. akt I SA 1236/00). Należy zatem uznać, że złożony przez ten Urząd wniosek był prawnie nieskuteczny. Oceny powyższej nie może zmienić stanowisko skarżących, w zakresie potwierdzenia czynności Urzędu przez spadkobierców byłych właścicieli gruntów [...], gdyż czynność ta jest o tyle choćby prawnie nieskuteczna, że ściśle określony był w przepisach dekretu termin do złożenia omawianego wniosku, którego przekroczenie powołało utratę uprawnień.

Zdaniem sądu nie są zasadne również zarzuty skargi dotyczące naruszenia obowiązujących przepisów procedury poza omówionym powyżej przepisem art. 105 Kpa również art. 7, 77 § 1 Kpa w zw. z art. 6 Kpa, gdyż stan faktyczny w sprawie ustalony został prawidłowo i nie budzi wątpliwości, jak również zastosowano właściwe przepisy.

Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżących o otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy, gdyż nie spełniona została przesłanka ujawnienia istotnych okoliczności dopiero po jej zamknięciu, a wniosek o dopuszczenie dowodu ze skopiowanych fragmentów publikacji J. D. "[...]" na okoliczność był bezpodstawny.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.