Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 521/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 października 2019 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], II. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (zwanego dalej "Inspektorem [...]") z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...], którą po rozpatrzeniu odwołania M. Ł. i M. Ł., utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] w przedmiocie zmiany w operacie gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu dla działki [...] o powierzchni [...] ha położonej w obrębie [...] w gminie [...] (dalej "działka [...]") nowych konturów użytków gruntowych (zgodnie z mają uzupełniającą klasyfikacji gruntów).

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących, udokumentowanych w aktach administracyjnych, okolicznościach.

Pismem z dnia [...] lipca 2018 r., [...] Starosta zwrócił się do Nadleśniczego w Nadleśnictwie [...] o przeprowadzenie uproszczonej inwentaryzacji lasów na działce [...] Wskazano, że jest to związane z prowadzeniem modernizacji danych ewidencyjnych oraz wystąpieniem Stowarzyszenia "[...]", gdzie wskazano na możliwą niezgodność pomiędzy stanem faktycznym na gruncie za danymi co do użytków w ewidencji (w kwestii genezy postępowania zob. też k. 13 akt w teczce "Projekt klasyfikacji gruntów" – uw. Sądu). Jednocześnie organ poinformował Nadleśniczego, że od założenia ewidencji gruntów na działce [...] nigdy nie figurował użytek leśny, a w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1994 r., [...] w sprawie zatwierdzenia planu urządzenia lasu we wsi [...] na okres od [...] stycznia 1993 r. do [...] grudnia 2002 r. na działce [...] w skróconym opisie figuruje wpis "[...]" (k. 37 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] wyjaśnił,, że część działki [...] figuruje w uproszczonym planie urządzenia lasu dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] grudnia 2024 r. jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych. Pozostałą część stanowią rola V, VI klasy oraz łąka klasy IV. W wyniku lustracji terenowej wyodrębniono 3 powierzchnie mogące stanowić las w świetle ustawy o lasach, to jest: [...] oraz [...] ha, co wyrysowano na szkicu sytuacyjnym. W ocenie Nadleśniczego pozostała część działki stanowi płazowiznę (pismo, dokumentacja fotograficzna, szkic sytuacyjny oraz uproszczone plany urządzenia lasy - zob. odpowiednio: k. 40, 41-51, 52, 53-60 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r., [...] Starosta, powołując się na art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – uw. Sądu, dalej "K.p.a."), art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2019 r., poz. 725 ze zm., dalej "P.g.k.") oraz § 4 pkt 4 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz. U. poz. 1246, dalej "r.g.k.g."), powiadomił strony, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie przeklasyfikowania gruntów, na których starosta zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Grunty, na których nastąpiła zmiana użytków gruntowych podlegających klasyfikacji, to działka [...] Organ zawiadomił, że stosownie do jego upoważnienia [...] wykonawcą prac będzie klasyfikator W. K., a przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych odbędzie się [...] listopada 2018 r. o godzinie 12 w [...] na działce [...] (przesłanie powyższych danych było wymagane zgodnie z § 6 ust. 1 r.g.k.g. – uw. Sądu) (k. 6-13 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Na zawiadomienie o wszczęciu postępowania zareagowali właściciele działki (Maciej Łuczak i M. Ł.), którzy w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. wyjaśnili, że kilka lat temu zakupili gospodarstwo rolne w [...] od osoby, która od 25 lat nie prowadziła upraw. Następstwem tego doszło porośnięcia terenu samosiejami – drzewami i krzewami. Właściciele oświadczyli, że sukcesywnie przywracają poszczególne działki gospodarstwa do funkcji rolnej. Dotyczy to także działki [...], którą planują do takiej funkcji przywrócić, aby uprawiać na niej zboża, tak jak to ma miejsce na pozostałych działkach. Właściciele kategorycznie nie zgodzili się na przeklasyfikowanie działki [...] (k. 29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Zgodnie z zapowiedzią, w dniu [...] listopada 2018 r. przeprowadzono czynności klasyfikacyjne na działce [...] (k. 12-14 akt teczki opisanej jako "Projekt klasyfikacji gruntów"). Uczestniczyli w nich Geodeta Powiatowy, starszy specjalista służby leśnej, specjalista służby leśnej, leśniczy i inspektor do spraw klasyfikacji gruntów. Właściciele działki nie byli obecni, mimo prawidłowego i odpowiednio wczesnego zawiadomienia (zwrotne potwierdzenia odbioru - zob. k. 9 i 11 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W trakcie badania działki dokonano oglądu w terenie oraz wykonano odkrywki glebowe. Ustalono, że istnieją w granicach działki [...] trzy powierzchnie wskazane na szkicu porośnięte drzewostanem (zob. k. 15 akt teczki opisanej jako "Projekt klasyfikacji gruntów"). Drzewa mają około 25 lat, są to przeważającej części sosny i brzozy, które wytworzyły siedlisko leśne. W ocenie osób zebranych w trakcie oględzin bezpodstawne i niezasadne byłoby wycięcie tak dużej ilości drzew i w efekcie zniszczenie siedliska leśnego.

We wnioskach z badania postanowiono: część konturu gruntów ornych klasy [...] o powierzchni [...] ha zaliczyć do lasu klasy [...] część konturu gruntów ornych klasy [...] o powierzchni [...] zaliczyć do lasu klasy [...], część konturu łąki klasy [...] o powierzchni [...] ha zaliczyć do lasu klasy [...] część konturu gruntów zadrzewionych i zakrzewionych [...] bez klasy o powierzchni [...] ha zaliczyć do lasu klasy [...] cały kontur zapisany ewidencji jako rów (W) o powierzchni [...] ha zgodnie z instrukcją [...] oznaczyć jako rów [...] oraz część konturu gruntów zadrzewionych i zakrzewionych bez klasy (Lz) zgodnie z instrukcją [...] oznaczyć jako grunty [...]

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. klasyfikator W. K. zawiadomiła Starostę o wykonaniu w całości prac geodezyjnych objętych zgłoszeniem (k. 1 i nast. akt teczki opisanej jako "Projekt klasyfikacji gruntów").

Drugim pismem z tego samego dnia [...] listopada 2018 r. [...] W. K. zawiadomiła Starostę i właścicieli działki [...] o zaproponowanych zmianach w klasyfikacji gruntów (to w sposób jak opisano powyżej we wnioskach protokołu klasyfikacyjnego – uw. Sądu) (zob. pismo w aktach teczki "Projekt klasyfikacji gruntów", bez numeracji).

Na zawiadomienie zareagował M. Ł., który w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. ponownie podkreślił, że nie wyraża zgody na zmianę klasyfikacyjną jego działki. Oświadczył, że grunt będzie uprawiany rolniczo z zamiarem uzyskania dopłat rolniczych (k. 31 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Starosta, wykonując obowiązek z art. 10 K.p.a. oraz § 9 ust. 1 i § 10 ust. 1 r.g.k.g., wskazał, że zostało zakończone postępowanie dowodowe oraz, że zastrzeżenia do protokołu ustalenia klasyfikacji mogą być zgłaszane w okresie jego wyłożenia do publicznego wglądu w terminie od [...] stycznia 2019 r.

Kolejny raz M. Ł. ustosunkował się do sprawy [...] stycznia 2019 r. Nawiązał do swoich poprzednich wystąpień, ponownie przedstawił swoje stanowisko, jak również zaznaczył, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] nie wniósł sprzeciwu dotyczącego planowanej wycinki drzew na spornym terenie (k. 33-36 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] Starosta – na podstawie art. 104 § 1 K.p.a., art. 22 ust. 1 P.g.k. oraz w oparciu o r.g.k.g. – wprowadził w operacie gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany uwidocznione kolorem czerwonym na mapie uzupełniającej klasyfikacji gruntów w zakresie działki [...], która to zmiana polegała na wprowadzeniu w miejsce dotychczasowych konturów, konturów szczegółowo opisanych w decyzji (odpowiadających wnioskom z przeprowadzonej klasyfikacji – jak wyżej). Organ, poza opisaniem przebiegu postępowania, wyjaśnił, że stoi na stanowisku, iż należy chronić stworzone siłami natury siedlisko leśne. Nieuzasadnione byłoby przywrócenie stanu na gruncie zgodne z istniejącym brzmieniem ewidencji gruntów i budynków oraz w efekcie zniszczenie siedliska leśnego (k. 21-23 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Odwołanie od decyzji złożyli M. Ł. i M. Ł.. Nie zgodzili się z rozstrzygnięciem i uwypuklili, że wprowadzone zmiany na działce [...] utrudnią im korzystanie z niej. Powołali się także na art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2129 ze zm., dalej "u.l.") i stwierdzili, że kontur LsV nie spełnia zawartej tam definicji lasu i powinien być wykreślony (k. 2-4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Inspektor Wojewódzki utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Starosty. Bardzo obszernie przedstawił stan faktyczny, przebieg postępowania i ich uwarunkowania prawne. Zweryfikował w szczególności, czy podjęto niezbędne czynności określone dla procedury klasyfikacji gruntów w r.g.k.g.

Odnosząc się do merytorycznych aspektów sprawy Inspektor Wojewódzki podkreślił, że wedle "Uproszczonego planu urządzenia lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa położonych we wsi [...], gmina [...], powiat [...] na okres od [...].01.2005 r. do [...].12.2014 r." zatwierdzonego przez działającego z upoważnienia Wojewody [...] [...] Konserwatora Przyrody dnia [...] kwietnia 2005 r. ([...]), wynika, że działka [...] była w całości przeznaczona do zalesienia, a na dzień [...] września 2004 r. oznaczono ją jako haliznę. Z kolei wedle informacji z Nadleśnictwa Krzyż z dnia [...] sierpnia 2018 r. wynika, że w aktualnym "Uproszczonym planie urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od [...].01.2015 r. do [...].12.2024 r." działka [...] figuruje jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych, a pozostałą jej część stanowią rola V i VI klasy oraz łąka IV klasy.

Następnie organ szeroko przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych wskazujące, że o leśnym charakterze gruntu przesądza w pierwszej kolejności ewidencja gruntów. Z jednego z cytowanych orzeczeń (wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia [...] września 2015 r., II OSK [...]) wynika także, że klasyfikowanie gruntów jako leśnych nie wymaga, aby było intencją właściciela "prowadzenie na nich gospodarki leśnej" (por. art. 3 u.l. – uw. Sądu). Wystarczy, aby obowiązek taki został ukształtowany przez akt administracyjny.

W skardze M. Ł. zarzucił naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez oparcie się Inspektora Wojewódzkiego na dowodach, które nie potwierdzają istnienia lasu na działce [...], art. 80 K.p.a. poprzez błędna ocenę zebranego materiału dowodowego, art. 3 u.l. poprzez uznanie, że sporny teren spełnia przesłanki do uznania go za las oraz art. 24a P.g.k. poprzez pominięcie obowiązków wynikających z tego przepisu.

Wskazując na powyższe M. Ł. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi skarżący podważał ustalenia faktyczne organów, a nadto skoncentrował się na zestawieniu wniosków płynących z aktualnego "Uproszczonego planu urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od [...].01.2015 r. do [...].12.2024 r.", gdzie działka [...] figuruje jako grunt nieleśny z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych, z przepisami u.l., które w sprawie należało brać pod uwagę. M. Ł. wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 3a P.g.k. ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Z kolei z art. 20 ust. 2 u.l. wynika, iż plany urządzenia lasu oraz uproszczone planu urządzenia lasu zawierają dane o granicach i powierzchni lasu.

Wreszcie skarżący uwypuklił – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych – że uznanie gruntu za las wymaga spełnienia nie tylko kryterium przyrodniczego z art. 3 u.l., ale także kryterium przeznaczenia, względnie innych przesłanek z art. 3 pkt 1 lit. b lub c u.l. Zdaniem [...] nie wykazano, iżby którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 3 pkt 1 lit. a-c u.l. została spełniona.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko (k. 13-15 akt sądowych).

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., IISA/Po [...] Sąd dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika Stowarzyszenie "[...]" .

W toku rozprawy sądowej w dniu [...] października 2019 r. stawiła się przedstawicielka Stowarzyszenia "[...]", która poparła stanowisko organu podkreślając, że na działce [...] istnieje las, który stanowi zwarty kompleks z całością terenów leśnych objętych przez Nadleśnictwo [...]. Skarżący tymczasem nosi się z zamiarem wycięcia lasu i zaprowadzenia na terenie upraw rolnych. Przedstawicielka Stowarzyszenia przedłożyła także obszerne pismo jako załącznik do protokołu, w którym zwrócono uwagę i uwypuklono, iż grunty leśne na działce [...] wpisują się w szerszy kompleks z lasami na działkach sąsiednich, w tym z lasami państwowymi. Lasy te są cenne przyrodniczo, a ich wycinka spowoduje także zniszczenie siedlisk wraz z osobnikami gatunków chronionych.

Przedstawiciel organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sąd uwzględnił.

Po pierwsze, w ocenie Sądu nie są skuteczne zarzuty naruszenia przepisów z zakresu administracyjnego postępowania wyjaśniającego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) w zakresie, w jakim dotyczą nieuprawnionego oparcia się przez Starostę w decyzji pierwszej instancji na ekspertyzie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] oraz opinii Nadleśnictwa [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Starosta rzeczywiście dokumenty te powołał, jednak należy mieć na uwadze, iż są to dokumenty jedynie wspierające tezy przyjęte w decyzji. Pismo Nadleśnictwa [...] przysłano na prośbę organu jeszcze przed wszczęciem postępowania i wyjaśniono w nim wstępne wątpliwości dotyczące inwentaryzacji roślinności leśnej na działce [...] Z kolei ekspertyza [...] służyła poparciu stanowiska o potrzebie ochrony powstałego na działce siedliska leśnego.

Sąd w tym miejscu podkreśla, że proceduralnie i materialnie sprawa w swym głównym nurcie opiera się na projekcie ustalenia klasyfikacji (§ 8 ust. 1 r.g.k.g.), w którym zawiera się określone prawem elementy (§ 8 ust. 2 r.g.k.g.). Jest to zasadniczy dowód, gdy chodzi zmiany klasyfikacji gleboznawczej. W dokumencie tym, sporządzonym z udziałem osób posiadających odpowiednią wiedzę i doświadczenie, stwierdzono na działce [...] (w części jej obszaru) roślinność leśną, czemu w oparciu materiał sprawy trudno zaprzeczyć. Zresztą sam skarżący w istocie rzeczy nie zaprzecza, że na jego działce istnieje taka roślinność powstała na skutek wieloletniego zaniechania upraw rolnych.

W niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadzono postępowanie administracyjne, które ma szczególny charakter, gdyż musiało spełniać wymogi procedury klasyfikacyjnej szerzej uregulowanej w r.g.k.g. Sąd nie miał wątpliwości, że zadośćuczyniono wymogom z § 5-11 r.g.k.g. Przebieg kompletnego postępowania, z powołaniem na przepisy prawa, został przedstawiony w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, stąd nie ma potrzeby, aby w tym miejscu ponownie je opisywać.

Jedyne zastrzeżenia można sformułować tylko co do kwestii udokumentowania w aktach czynności wyłożenia do publicznego wglądu projektu klasyfikacji (§ 9 ust. 1 r.g.k.g.). Sąd mimo to przyjmuje, że miało to miejsce, tym bardziej, że o wyłożeniu urzędowo zawiadomiono strony, co znajduje potwierdzenie w piśmie Starosty z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] (k. 14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W kontekście powyższego Sąd zaznacza, że w skardze niewłaściwie podniesiono zarzut naruszenia art. 24a P.g.k., który dotyczy obwieszczeń w procedurze modernizacji ewidencji gruntów. W procedurze klasyfikacji wyłożenie projektu klasyfikacji następuje na innej podstawie, to jest w oparciu o § 9 ust. 1 r.g.k.g. M. Ł. i M. Ł. zostali o tym wyłożeniu zawiadomieni właśnie przywołanym wyżej pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., które im doręczono (zob. zwrotne potwierdzenia odbioru na k. 15-19 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Skuteczny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 3 u.l.

Na wstępie warto wskazać, że postępowania dotyczące zmian w ewidencji gruntów czy zmian w gleboznawczej klasyfikacji gruntów nierzadko charakteryzują się wysokim stopniem skomplikowania, zwłaszcza, że rozstrzygana materia bazuje na specjalistycznej terminologii oraz szczególnych procedurach (por. obszerne studium na ten temat zawarto w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 760/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Sąd odstąpił od szerszych rozważań prawnych dotyczących tych kwestii, gdyż nie jawią się w realiach sprawy jako sporne. Jako najistotniejsza w sprawie wyłania się natomiast kwestia stosunkowo, którą ująć można w formie prostego pytania: czy części działki [...] ujęte w procedurze klasyfikacji jako las spełniają przesłanki z definicji lasu z art. 3 u.l.?

W tym miejscu przypomnieć należy, że lasem jest zasadniczo (pomijając w tym miejscu art. 3 pkt 2 u.l.) grunt "o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony" (kryterium przyrodnicze), który ponadto spełnia kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej – art. 3 pkt 1 lit. a u.l.) względnie alternatywnie przesłanki z art. 3 pkt 1 lit. b lub c u.l. Sens tej definicji doskonale oddano w przywołanym przez M. Ł. w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 2015 r., II OSK [...] (zob. s. 8 skargi).

W motywach decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...] Inspektor Wojewódzki cytował szereg wyroków, w których akcentuje się domniemanie leśnego przeznaczenie gruntów, które już wcześniej w ewidencji zostały zapisane jako lasy, a także to, że to nie wola właściciela, ale także akty administracyjne mogą decydować o tym, że grunty leśne spełniają kryterium przeznaczenia z art. 3 pkt 1 lit. a u.l.

W ocenie obecnie orzekającego Sądu orzeczenia przywołane w decyzji nie są adekwatne do niniejszej sprawy. Otóż w tej sprawie, odwrotnie jak to miało miejsce w stanach faktycznych tych wyroków, nie można z góry domniemać w oparciu o ewidencję, iż części działki [...] są lasem, gdyż to właśnie w toku postępowania miało zostać stwierdzone. Dotychczas bowiem przekwalifikowane kontury gruntów stanowiły domniemaną rolę.

Sąd nie zaprzecza tezom Inspektora Wojewódzkiego, że ustalenie, czy dany grunt porośnięty roślinnością leśną jest lasem, nie wymaga stwierdzenia, iż intencją właściciela jest prowadzenie produkcji leśnej. Nie oznacza to jednak, że ustalenia dotyczące przeznaczenia gruntu można bagatelizować.

Należy przychylić się w tym miejscu do poglądu wyrażonego przez B. Wierzbowskiego w glosie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1994 r., III CZP 46/94 (OSP 1995/1/4), akceptowanego w orzecznictwie (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010 r., III SA/Kr 712/09 i III SA/Kr 713/09 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., I OSK 3260/18, orzeczenia.nsa.gov.pl), że rodzaj roślinności znajdującej się na gruncie nie rozstrzyga o kwalifikacji prawnej gruntu, a dopiero przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej pozwala na uznanie tego gruntu za las. Dla uznania danego grunty za las powinny być łącznie spełnione następujące warunki: określonej powierzchni, rodzaju roślinności, oraz przeznaczenia do produkcji leśnej, przy czym ten ostatni warunek nie oznacza oczywiście faktycznego prowadzenia takiej produkcji w momencie dokonywania oceny charakteru użytku. Natomiast określenie rodzaju użytku powinno być poprzedzone oceną istnienia tej przesłanki.

U.l. zawiera definicję gospodarki leśnej, określa organy sprawujące nadzór nad gospodarką leśną (odrębnie dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, a odrębnie dla pozostałych lasów), a także zasady i cele gospodarki leśnej.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l., gospodarka leśna oznacza działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania (z wyjątkiem skupu) drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Pojęcie gospodarka leśna jest pojęciem tożsamym z pojęciem produkcji leśnej, o którym mowa w art. 3 ust 1 lit a u.l. Wynika to z końcowej części cytowanej definicji, która stanowi również o realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Przyjąć zatem należy, że wymienione w początkowej części definicji funkcje stanowią opis funkcji produkcji leśnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2015 r., II OSK 95/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podstawą prowadzenia gospodarki leśnej w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa są plany urządzenia lasu. Plan urządzenia lasu sporządza się, co do zasady, na okres 10 lat, z uwzględnieniem przyrodniczych i ekonomicznych warunków gospodarki leśnej, celów i zasad gospodarki leśnej oraz sposobów ich realizacji. Plany urządzenia lasu sporządza się dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa, przy czym dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa sporządza się uproszczone plany urządzenia lasu (art. 19 ust. 1 i 2 u.l.). Wyjątek stanowią lasy rozdrobnione o powierzchni do 10 ha, wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w których zadania z zakresu gospodarki leśnej określa na podstawie inwentaryzacji stanu lasów nadleśniczy (art. 19 ust. 4 u.l.).

Prowadzenie gospodarki leśnej może być również przedmiotem decyzji. Jak wynika z art. 19 ust. 3 u.l., dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów.

Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że określone grunty, spełniające kryteria przyrodnicze określone w art. 3 u.l., mogą być uznane za las także ze względu na przeznaczenie, gdyż o przeznaczeniu decydować może nie tylko wola właściciela, tzn. czy zamierza prowadzić produkcję leśną, ale o potrzebie prowadzenia takiej produkcji decydować może jeden z aktów art. 19 u.l.

W realiach niniejszej sprawy jest oczywiste, że właściciele działki [...] – M. Ł. i M. Ł. nie chcą na swej nieruchomości prowadzić produkcji leśnej i jednoznacznie wyrażają wolę wykorzystania jej na potrzeby gospodarki rolnej. Skoro tak, to jako niezbędne jawi się zbadanie przez organy, czy działka [...] (a przede wszystkim konkretnie te jej części pokryte zidentyfikowaną roślinnością leśną) według jej obecnego stanu jest terenem takim oto, że jego właściciele powinni nawet wbrew swej woli realizować na niej czynności związane m.in. z urządzeniem, ochroną i czy zagospodarowaniem lasu, względnie utrzymaniem i powiększaniem zasobów i upraw leśnych (por. art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l.).

Powyższa kwestia nie została jednoznacznie wyjaśniona. Otóż jak wynika z akt działka niegdyś była objęta "Uproszczonym planem urządzenia lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa położonych we wsi [...], gmina [...], powiat [...] na okres od [...].01.2005 r. do [...].12.2014 r." zatwierdzonym przez działającego z upoważnienia Wojewody [...] Konserwatora Przyrody dnia [...] kwietnia 2005 r. ([...]) (k. 56-60 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Z dokumentu tego wynika, że działka [...] była w całości przeznaczona do zalesienia.

Gdyby powyższy uproszczony plan urządzenia lasu obowiązywał, to nie byłoby wątpliwości, że niezależnie od woli właścicieli działka [...] podlega zalesieniu, a więc kryterium przeznaczenia z art. 3 pkt 1 lit. a u.l. należałoby uznać za spełnione.

Opisany uproszczony plan urządzenia lasu przestał jednak obowiązywać, a obecnie działkę 146 ujęto w "Uproszczonym planie urządzenia lasów dla obrębu ewidencyjnego [...] sporządzonym na okres od [...].01.2015 r. do [...].12.2024 r.", gdzie figurować ma ona jako grunty nieleśne z planowanym zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych, natomiast pozostałą jej część stanowią rola V i VI klasy oraz łąka IV klasy.

Zdaniem Sądu w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy nie można wyprowadzić jednoznacznych wniosków, co do tego, jak przeznaczenie i nakazane działania w odniesieniu do działki [...] według aktualnego uproszczonego planu urządzenia lasu mają się do analizowanego wyżej pojęcia produkcji leśnej. Z jednej bowiem strony należy dostrzec, że sporna nieruchomość jest w uproszczonym planie urządzenia lasu ujęta, co wskazuje na to, że ma najpewniej pozostawać w określonej relacji obszarowej i funkcjonalnej do lasów w otoczeniu, z drugiej jednak strony zarazem figuruje jako grunty nieleśne z planowanym tylko zabiegiem cięć sanitarno-selekcyjnych.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że wymagać od organów należy szerszej refleksji, co do spełnienia przesłanki z art. 3 ust. 1 lit. a u.l., gdy chodzi o grunty (dotychczas rolne), które w granicach wyznaczonych konturów na obszarze działki [...] uznane zostały za las. W szczególności organy powinny włączyć do akt aktualny uproszczony plan urządzenia lasu (chociażby w formie elektronicznej) i wnikliwie rozważyć: w jakim kontekście zaplanowano dla działki [...] zabiegi cięć sanitarno-selekcyjnych, czy wedle założeń planu domniemano w związku z tym, że działka jest zalesiona (wszakże miała takową być według poprzedniego uproszczonego planu urządzenia lasu) i czy jej funkcje pozostają w jakiejkolwiek z góry założonej w planie relacji do lasów w otoczeniu? Dopiero odpowiedzi na te wszystkie pytania pozwolą należycie ocenić, czy tereny pokryte roślinnością leśną w obrębie działki [...] powinny zostać sklasyfikowane jako las według kryterium przyrodniczego i przeznaczenia.

Końcowo Sąd podkreśla, że organy naruszyły art. 3 u.l. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zaniechano wyczerpującego wyjaśnienia ziszczenia się tej części definicji zawartej w tym przepisie, która odnosi się do kryterium przeznaczenia gruntu, który ma być sklasyfikowany jako las.

Dodać też należy, iż niniejszy wyrok nie ma w założeniu przesądzić ani nawet sugerować kierunku merytorycznych ustaleń organów. W oparciu o akta administracyjne możne jedynie przyjąć za udowodnione, że działka [...] w określonych granicach została pokryta roślinnością leśną (taki stan jest obiektywny, gdyż przedstawiono opisowo, graficznie i utrwalono fotograficznie), natomiast do ustalenia i rozważenia pozostaje, czy wedle aktualnych uwarunkowań (zwłaszcza w kontekście uproszczonego planu urządzenia lasu) można i należy oczekiwać od właścicieli utrzymania działki w zastanym stanie, chociażby nawet nie wyrażali takiej woli.

Odnosząc się do stanowiska Stowarzyszenia "[...]" Sąd podkreśla, że nie neguje tezy o cennych walorach roślinności leśnej na działce 146 i przyjmuje do wiadomości, że zapewne jej utrzymanie byłoby korzystne w punktu widzenia przyrodniczego. Uwypuklić jednak należy, że nie w każdej sytuacji powstania skupisk roślinności leśnej dochodzi automatycznie do powstania w ich granicach lasu w rozumieniu ustawy. Rozstrzygają o tym przesłanki określone w przepisach prawa, a celem niniejszego wyroku jest zagwarantowanie, aby przesłanki te zostały odpowiednio i należycie zweryfikowane.

Wobec powyższego Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") – uchylił decyzje obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyła się kwota uiszczonego przez skarżącego wpisu (potwierdzenie wpłaty zob. k. 2 akt sądowych).