Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 428/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi R. W., B. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...]; 2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego z na rzecz skarżących R. W., B. W. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WWINB" " organ II instancji" ) decyzją z dnia [...] lutego 2020.r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego ( tekst jednolity : Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm : dalej jako : k.p.a ) po rozpatrzeniu odwołania R. W., B. W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. ( dalej jako: "PINB", "organ I instancji" ) z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] którą organ nakazał inwestorom – Pani B. W. oraz Panu R. W., zam. [...] P., ul. [...] – wykonanie na własny koszt rozbiórki obiektu budowlanego; całości budynku gospodarczego o wymiarach : długości ok[...] m, szerokości ok[...] i wysokości ok. [...] m – wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na terenie działki [...], przy granicy z działką nr [...] ( ark. Mapy [...], obręb miasto P. ), zlokalizowanej w P. na ulicy [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej: " na podstawie art. 48 ust.1 w zw z art. 52, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.1994r. prawo budowlane ( t.j. Dz.u. z 2019r. poz. 1186 ze zm. )" i w to miejsce orzekł " na podstawie art. 48 ust.1 pkt 1 w związku z art. 52, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.1994r. prawo budowlane ( t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 1186 ze zm.; dalej jako p.b. )" a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy.

Postępowanie w sprawie przebiegało w następujący sposób. Organ pierwszej I instancji, w związku z wniesionym przez Pana S. M. pisma, informującego o nieprawidłowościach na nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] tj. wybudowania bez zgody i porozumienia z współwłaścicielami nieruchomości budynku gospodarczego i garażu blaszanego, przeprowadził w dniu [...] września 2019r. kontrolę robót budowlanych na tym terenie. W toku czynności pracownicy PINB ustalili, że na działce nr [...], zlokalizowanej w P. przy ul. [...]. posadowiono na granicy z działką nr [...] obiekt gospodarczy wzniesiony z prefabrykowanych elementów ogrodzeniowych o wymiarach [...] m x [...] m (całkowita powierzchnia [...] m2) oraz o wysokość [...] m. Działka [...] przy ul. [...] w P. zabudowana jest budynkiem wielomieszkaniowym. Obiekt zgodnie z wyjaśnieniami inwestorów został wzniesiony w 2009 r. z przeznaczeniem na cele gospodarcze w miejsce starej szopy. Inwestorzy nie posiadają dokumentów formalno – prawnych związanych z budową tego obiektu. Nie posiadają również dokumentów potwierdzających dopuszczenie stosowania wyrobów budowlanych, z których wzniesiony obiekt, do obrotu. Organ ustalił, że w sprawie nie były wydawane pozwolenia na budowę, nie wydano również decyzji o warunkach zabudowy. Wydając decyzję organ I instancji na podstawie art. 3 ust 2 p.b. przyjął, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, a wzniesienie budynku należało zakwalifikować jako budowę obiektu budowlanego. Następnie Organ powołał w decyzji art. 28 ust 1., 29 ust.1 pkt 2 oraz art. 30 ust. p.b. i wskazał, że pomimo, iż budynek znajduje się w wykazie obiektów, których budowa nie wymaga pozwolenia, lecz zgłoszenia, to jednak ze względu na usytuowanie obiektu, budowa taka wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. PINB wskazał, że brak pozwolenia na budowę skutkuje tym, że organ nadzoru zgodnie z art.48 ust. 1 p.b. nakazuje rozbiórkę. Powołał również treść art. 48 ust. 2 p.b., dotyczące dopuszczenia legalizacji samowoli budowlanej w sytuacji jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego i nie narusza przepisów w tym techniczno – budowlanych. W ocenie organu I instancji nawet gdyby inwestorzy uzyskali decyzję o warunkach zabudowy z uwagi na fakt, że dla tego terenu brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to i tak z uwagi na § 12 Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dostosowanie tego budynku do przepisów techniczno – budowlanych byłoby w istocie rozbiórką. Ponadto, PINB wskazał na występującą w sprawie niezgodność z przepisami ustawy o wyrobach budowlanych. Tym samym, mając na uwadze zawarte w decyzji ustalenia, nie została spełniona, w ocenie organu I instancji, przesłanka do legalizacji budowy.

Od przedmiotowej decyzji inwestorzy wnieśli w terminie odwołanie do Inspektor Nadzoru Budowlanego.

W odwołaniu przede wszystkim podnieśli, że z uwagi na pełnioną funkcję porządkową, przedmiotowy obiekt jest obiektem małej architektury, a nie budynkiem. Poza tym, obiekt został posadowiony zgodnie z ustaleniami współwłaścicieli w zakresie korzystania oraz za zgodą właścicieli działki sąsiadującej, którzy również wybudowali obiekt w granicy działki. Jednocześnie wskazali, że dopuszczalne jest wykorzystywanie płyt betonowych do budowy tego rodzaju obiektów, co jednoznacznie potwierdzają producenci tych płyt.

Rozstrzygając na skutek wniesionego odwołania sprawę, WWINB wydał decyzję, w której przywołał treść art. 3 pkt. 4 Pr. bud., zgodnie z którym pod pojęciem obiektu małej architektury należy rozumieć "niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury; b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej; c) użytkowe służące codziennej rekreacji i utrzymania porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z uwagi na nieprecyzyjną definicję zawartą przez ustawodawcę w art. 3 pkt 4 p. b., w ocenie WWINB, należało sięgnąć po orzecznictwo sądowoadministracyjne, z którego wynika, iż lista obiektów zawarta w tym przepisie nie jest wyczerpująca i można do tych obiektów małej architektury zaliczyć inne obiekty niż wymienione w art. 3 pkt 4 p.b. , jednak mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 p.b. Czyli, podstawowym kryterium uzależniającym zakwalifikowanie danego obiektu małej architektury są jego małe rozmiary (mała wielkość). Następnie, WWINB wskazał, że organ powiatowy w dniu [...] września 2019 roku przeprowadził kontrolę na działce nr [...], zlokalizowanej w P. przy ul. [...]. W czasie kontroli pracownicy PINB ustalili, że powierzchnia zabudowy "obiektu gospodarczego" wynosi [...] x [...] m (całkowita powierzchnia [...] m2) oraz ma wysokość [...] m. Ze zdjęć wykonanych przez pracowników PINB wynika, że w ww. obiekcie przechowywane są rowery, regały, na których znajdują się farby, narzędzia budowlane oraz elementy rusztowań, deski, drabina. Mając to na uwadze, w ocenie WWINB nie podzielił poglądu odwołujących, że jest to obiekt małej architektury. Nie przemawia za tym bowiem ani powierzchnia zabudowy obiektu, ani jego funkcja. WWINB wskazał również, powołując się na orzecznictwo NSA, iż funkcja przechowywania nie jest tożsama z funkcją utrzymania porządku. W ocenie WWINB, organ powiatowy prawidłowo zastosował definicję zawartą w art. 3 pkt 2 p.b., który stanowi, że pod pojęciem budynku należy rozumieć "taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach". Jak wynika z protokołu kontroli PINB z dnia [...] września 2019 roku, przedmiotowy obiekt został wniesiony z prefabrykatów ogrodzeniowych i płyt betonowych. Jest trwale związany z gruntem za pomocą słupków żelbetonowych posadowionych w gruncie. Posiada posadzkę betonową oraz ściany i sufit wykończone tynkiem na styropianie. Ponadto, wnętrze jest wydzielone niskimi ścianami z prefabrykatów betonowych. Następnie, WWINB powołał się na art. 28 ust. 1 p.b., wskazując na generalną zasadę wyrażoną w tym przepisie, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30 p.b., które określają, budowa jakich obiektów nie wymaga pozwolenia na budowę oraz które spośród wymienionych można wybudować dokonując zgłoszenia zamiaru ich wykonania właściwemu organowi, jeżeli organ ten w określonym terminie nie zgłosi sprzeciwu. Jak wskazał organ, przedmiotem postępowania administracyjnego, co wynika z zawiadomienia PINB z dnia [...] października 2019 roku, jest legalność obiektu gospodarczego wybudowanego na terenie działki nr [...], przy granicy z działką nr [...] (art. mapy [...], obręb miasto P.), zlokalizowanej w P. przy ul. [...]. Dalej w decyzji, WINB wskazał, że jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 27 czerwca 2015 r. - pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m˛, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m˛, powierzchni działki. W świetle art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przed przystąpieniem do wykonania inwestycji wymienionej w art. 29 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy inwestor winien dokonać zgłoszenia. WWINB wskazał, że przedmiotowy obiekt spełnia jeden z warunków określonych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego tj. powierzchni zabudowy 24,13 m2. Jednakże, wyżej wymieniony budynek nie spełnia głównego warunku tj. "wolnostojących parterowych budynków". W przedmiotowej sprawie, z wyjaśnień PINB z dnia [...] stycznia 2020 roku wynika, że obiekt nie jest obiektem wolnostojącym, przylega on do betonowego płotu, który przebiega w granicy działek [...] oraz [...]. Zatem, w tym przypadku odwołujący w ocenie WWINB winni legitymować się stosownym pozwoleniem na budowę. Z akt sprawy PINB wynika, że inwestorzy budynku gospodarczego nie legitymują się pozwoleniem na budowę i nie dokonali stosownego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanemu.

Mając powyższe na uwadze, tj. fakt że budynek gospodarczy nie jest budynkiem wolnostojącym, organ powiatowy, w ocenie WWINB, prawidłowo zastosował w tym postępowaniu art. 48 p.b. Wobec powyższego, należy zbadać prawidłowość wdrożonego postępowania w oparciu o art. 48 p.b. Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b., "organ nadzoru budowlanego nakazuje z zastrzeżeniem ustępu 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu od tego zgłoszenia.".

Natomiast art. 48 ust. 2 p.b., stanowi, że: "jeżeli budowa, o której mowa w ust.1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i gospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.". Zatem, w ocenie WWINB, zanim organ nadzoru budowlanego wdroży postępowanie legalizacyjne, w oparciu o art. 48 p.b., jest zobowiązany do zbadania, czy nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające zastosowanie art. 48 ust. 2 p.b. WWINB wskazał, że PINB zbadał, że działka nr [...] nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatem w ocenie WWINB, nie można zarzucić, by obiekt był sprzeczny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jednak, w ocenie WWINB, przedmiotowy obiekt budowlany nie spełnia pozostałych przesłanek, w tym nie jest zgodny z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1065; dalej jako rozporządzenie MI). Zgodnie bowiem z § 12 ust. 1 rozporządzenia MI: " jeżeli z przepisów § 13, 19, 23, 36, 40, 60 i 271 do 273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynku, budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy; 2) 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy." Następnie, organ wskazał, że rozporządzenie MI przewiduje wyjątki od ww. zasady, w § 12 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia MI i przywołując treść powyższych paragrafów, stwierdził, że budynek gospodarczy nie spełnia warunku dotyczącego odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, na co również prawidłowo wskazał PINB. Ponadto, WWINB wskazał, że odwołujący się w toku postępowania nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających dopuszczenie betonowych prefabrykatów ogrodzeniowych do obrotu i potwierdzających właściwości użytkowe wyrobów dla zamierzonego zastosowania. Przedstawili tylko wydruk ze strony internetowej https://strongbet.pl – na której producent wskazuje mi.in., że "produkowane przez naszą firmę ogrodzenia betonowe można wykorzystać do: ogrodzenia prywatnych posesji, budowy wiat, garaży lub pomieszczeń gospodarczych.". WWINB wskazał, że sam wydruk ze strony internetowej nie jest równoznaczny z faktem, że dany wyrób spełnia warunki określone w art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o wyrobach budowlanych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 roku, poz. 266 z późn. zm. dalej jako: WB), zgodnie z którym "wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu lub udostępniony na rynku krajowym, jeżeli nadaje się do stosowania przy wykonaniu robót budowlanych, w zakresie odpowiadającym jego właściwościom użytkowym i zamierzonemu zastosowaniu, co oznacza, że jego właściwości użytkowe umożliwiają prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma on być zastosowany w sposób trwały, spełnienie podstawowych wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane". Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 p.b., "obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając: 1) spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych określony w zał. 1 do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 roku, ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzenia do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.), dotyczących: a) nośności i stateczności konstrukcji). Ponadto, WWINB powołał się również na art. 10 p.b, zgodnie z którym., "wyroby wytworzone w celu zastosowania w obiekcie budowlanym w sposób trwały o właściwościach użytkowych, umożliwiających prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, spełnienie podstawowych wymagań, można stosować przy wykonaniu robót budowlanych wyłącznie, jeżeli te wyroby zostały wprowadzone do obrotu lub udostępnione na rynku krajowym, zgodnie z przepisami odrębnymi, a w przypadku wyrobów budowlanych – również zgodnie z zamierzonym zastosowaniem."

Następnie WWINB wskazał, że powyższe okoliczności w ocenie WWINB, uniemożliwiały zastosowanie procedury legalizacyjnej, a organ I instancji prawidłowo nie zastosował procedury wyrażonej w art. 48 ust. 2 i 3 p.b. i nie naraził odwołujących na poniesienie dodatkowych kosztów związanych ze sporządzeniem i uzyskaniem stosownej dokumentacji w procesie legalizacyjnym i bezpośrednio zastosował art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. oraz prawidłowo określił adresatów decyzji na podstawie art. 52 p.b. Natomiast, z uwagi na fakt, że organ I instancji, nakładając na Państwa B. i R. W., obowiązek rozbiórki, wskazał niepełną podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia, dlatego też w ocenie WWINB, należało doprecyzować i uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej, a w pozostałej części utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili : naruszenie przepisu:

1. Art. 7, art. 77 oraz 80 poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, które przejawiało się w braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku oceny wszelkich ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania na podstawie oraz na podstawie art. ( tekst jednolity : Dz. U. z 2018 poz. 2096 ze zm .) poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów, które przejawiało się w braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz braku oraz oceny wszelkich faktów i środków dowodowych w sposób wszechstronny a także poprzez niezbadanie okoliczności podnoszonych przez skarżących, a w szczególności funkcji posadowionego obiektu gospodarczego oraz okoliczności jego wzniesienia oraz zignorowanie słusznego interesu strony.

2. Art.3 ust.2 w zw. z art. 48 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż wzniesiony obiekt stanowi budynek, a w konsekwencji nakazu jego rozbiórki, jako wybudowanego bez pozwolenia na budowę, podczas gdy obiekt z uwagi na pełnioną funkcję porządkową i stosunkowo niewielkie rozmiary winien zostać zakwalifikowany jako obiekt małej architektury;

Oraz wnieśli o uchylenie na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa decyzji W. Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. oraz poprzedzającej ja decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r., i o zasadzenie na rzecz skarżcych kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. Jednocześnie skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez organ a w razie odmowy przez Sad

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli przede wszystkim, że w ich ocenie obiekt gospodarczy z uwagi na pełnione funkcje porządkowe należy na podstawie art. 3 ust. 4 p.b, zakwalifikować jako obiekt małej architektury, a nie podstawie art. 3 ust.2 p.b jako budynek jak to uczyniły organy. Skarżący wskazują w skardze, że posadowiony obiekt słuzy przechowywaniu różnych narzędzi celem zachowania porządku na działce. W mieszkaniu nie mają bowiem do tego warunków. Nie mają bowiem piwnicy. Nie ma do niego dojazdiu i służy przechowywaniu narzędzi i opału. Skarżący przywołali także wyrok WSA w Gorzowie z dnia [...] marca 2017 r. sygn.. akt II SA/Go [...].

Skarżący podnieśli także , że organ błędnie ustalił, iż wzniesiony obiekt nie jest obiektem wolnostojącym , ma on samodzielna konstrukcję i jest niezależny od innych obiektów. Wbrew twierdzeniu organu nie przylega on do płotu betonowego, tym samym nawet gdyby przyjąć, ze nie stanowi on obiektu małej architektury, co stanowczo skarżący kwestionują, to już z samej tej przyczyny jego budowa winna podlegać zgłoszeniu a nie pozwoleniu na budowę. Skarżący na potwierdzenie swojego stanowiska przytoczyli treść art. 29 ust.1 pkt 2 p.b. Ponadto, skarżący wskazali, ze są osobami starszymi schorowanymi, a na działkę nie możliwości wjechać samochodem, co w konsekwencji wiązać się będzie z ręcznym jego rozebraniem.

W odpowiedzi na skargę W. Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, a w razie uwzględnienia skargi o zasadzenie kosztów postępowania według stawek minimalnych. Do odpowiedzi organ II instancji dołączył postanowienie WWINB z dnia [...] marca 2020 r. o wstrzymaniu w całości wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Kontroli Sądu w tej sprawie została poddana decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WWINB") z dnia [...] lutego 2020.r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazująca, w trybie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, rozbiórkę ww. budynku gospodarczego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę na terenie działki [...] , przy granicy z działką nr [...] ( ark. Mapy [...], obręb miasto P. ) zlokalizowanej w P. [...].

Skarga zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

W tym miejscu należy przypomnieć, że podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego, mającego wydać decyzje w określonej sprawie, jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie (art. 7 i 77 k.p.a ). Ponieważ nie ma ustawowej definicji "okoliczności istotne w sprawie", ani nie jest możliwe sformułowanie uniwersalnej, zawsze poprawnej definicji tego określenia, organ jest zobowiązany zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a. ), a w szczególności organ powinien ustosunkowywać się do wniosków dowodowych strony i okoliczności faktycznych wskazywanych przez stronę dla wyjaśnienia swego postępowania (art. 78 i nast. k.p.a.). Konsekwencją tego dla organu jest obowiązek wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji wyboru faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz wskazanie przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a ). Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Natomiast, zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b - pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m˛, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m˛, powierzchni działki. W świetle art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przed przystąpieniem do wykonania inwestycji wymienionej w art. 29 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy inwestor winien dokonać zgłoszenia. Natomiast zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b., "organ nadzoru budowlanego nakazuje z zastrzeżeniem ustępu 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że przed wydaniem kwestionowanych decyzji nakazujących rozbiórkę organy wydały je z naruszeniem ogólnych zasad k.p.a. Nie podjęły bowiem wszechstronnych działań mających na celu rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Przede wszystkim zarówno organ I i II instancji nie wykazał w sposób umożliwiający przeprowadzenie przez Sąd kontroli jego stanowiska z jaką zabudową mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W aktach administracyjnych, które zostały przekazane Sądowi wraz ze skargą, na karcie – 36 znajduje się adnotacja służbowa z dnia [...] stycznia 2020r. sporządzona na okoliczność przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z pracownikiem Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Panem D. W., z której to rozmowy wynika, że obiekt gospodarczy zlokalizowany na nieruchomości przy ul. [...] dz. [...] – nie jest obiektem wolnostojącym – przylega do płotu betonowego, który przebiega w granicy działek. Jedynie na podstawie tych wyjaśnień WWINB w zaskarżonej decyzji przyjął, że budynek gospodarczy nie jest budynkiem wolnostojącym, a ponieważ inwestorzy nie posiadają stosownego pozwolenia na budowę w związku z tym prawidłowo PINB zastosował w prowadzonym postepowaniu administracyjnym art. 48 p.b.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozstrzygając przedmiotową sprawę wziął oczywiście pod uwagę, że ani przepisy Prawa budowlanego, ani przepisy wykonawcze nie zawierają definicji budynku wolnostojącego. Posiłkując się w tym zakresie poglądem orzecznictwa należy uznać, że takim budynkiem jest obiekt budowlany o samodzielnej konstrukcji, który nie jest trwale połączony z innym obiektem budowlanym i nie wykorzystuje w swojej konstrukcji jakichkolwiek elementów innego obiektu budowlanego i jako całość stanowi samodzielną konstrukcję, nieograniczoną fizycznie w przestrzeni innymi budowlami. Należy podkreślić, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że już sama "przerwa dylatacyjna jest wystarczająca do spełnienia wymogu wolnostojącego budynku, który wyposażony jest we własny fundament, ściany i dach, wydzielające z przestrzeni (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Elementy konstrukcyjne mogą też dochodzić na "styk" do innego budynku i posiadać otwory w przylegających do siebie obiektach, umożliwiające przejście i zapewniające dopływ światła. Istotne jest, że brak jest kotew, łączących drewnianą konstrukcję przedmiotowego obiektu z sąsiednim budynkiem murowanym" - tak orzekł np. WSA w Gliwicach w wyroku II SA/Gl [...] z dnia [...] września 2016 r. (ONSA).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, dokonując analizy akt, ze szczególnym uwzględnieniem istniejącej dokumentacji fotograficznej sporządzanej przez organ nadzoru budowlanego, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, że organy w żaden sposób nie wykazały na jakiej podstawie ustaliły, że w sprawie mamy do czynienia z budynkiem gospodarczym, który nie jest wolnostojący. Nie wynika to bowiem z dokumentacji fotograficznej, czy też protokołu oględzin z dnia [...] września 2019 r. Przyjąć zatem należy, że WWINB dokonał takiego ustalenia, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, jedynie na podstawie wskazanej powyżej adnotacji służbowej. Natomiast, na jakiej podstawie do takiego wniosku doszedł PINB nie wiadomo. Powyższa kwestia bowiem, w ogóle nie była przedmiotem rozważania przez organ I instancji. Zatem, mając to na uwadze dla ustalenia charakteru budynku skarżącego i określenia, czy jest on wolnostojący, niezbędnym jest dokonanie analizy i niezbędnych pomiarów technicznych w celu ustalenia, w jaki sposób oba obiekty stykają się ze sobą i czy można uznać, że w miejscu ewentualnego przylegania budynku do betonowego płotu powstała konstrukcja powodująca istnienie konstrukcyjnych części wspólnych obu obiektów, a także, czy sposób połączenia wskazuje na to, że przylegają one do siebie i czy w ogóle w tym kontekście z uwagi na charakter obydwu obiektów można mówić o budynku, który nie jest wolnostojącym. Takie ustalenie stanu faktycznego wymaga jednak podjęcia stosownych działań przez powołany do tego organ nadzoru budowlanego. Biorąc powyższe pod uwagę, jak również dokonując analizy akt sprawy ze szczególnym uwzględnieniem istniejącej dokumentacji fotograficznej sporządzanej przez organ nadzoru budowlanego, stwierdzić należy, że ustalenia faktu, czy budynek gospodarczy może być uznany za wolnostojący wymaga wcześniej dokonania niezbędnych oględzin i badań, ale na gruncie. Biorąc powyższe pod uwagę i uwzględniając fakt, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt i stanu faktycznego ustalonego przez organ, którego orzeczenie podlega sądowej kontroli, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że w stanie zawisłej przed Sądem sprawy jedynym możliwym wyrokiem jest orzeczenie o uchyleniu decyzji WWINB i PINB, a to z uwagi na to, że organ I instancji nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, zaś organ II instancji utrzymał w mocy decyzję, której nie był w stanie poprawnie skontrolować.

Tym samym decyzje organów o rozbiórce są przedwczesne.

Na marginesie jedynie trzeba wskazać, że zastosowany w tej sprawie art. 48 ww. ustawy reguluje sytuacje, w jakich może dojść do legalizacji tzw. samowoli budowlanej. Stanowi on, iż w przypadku zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi organ może przystąpić do legalizacji obiektu lub jego części żądając m. in. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem Sądu, decydując się na zastosowanie tak daleko idącego środka prawnego, jakim jest rozbiórka spornego obiektu, organy powinny w sposób wyczerpujący zbadać okoliczności sprawy i wykazać, ponad wszelką wątpliwość, że w sprawie nie zachodzi możliwość doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem w inny sposób, niż poprzez nakazanie jej rozbiórki. W tym miejscu wskazać również należy, że organy podnosząc brak posiadania przez skarżących deklaracji właściwości użytkowych wyrobu, powinny wziąć pod uwagę i odnieść się do przedstawionego przez skarżących wydruku. Tym bardziej, że wskazuje on na producenta wyrobów, który będąc przecież podmiotem wprowadzającym te wyroby budowlane do obrotu, winien legitymować się stosownymi certyfikatami odnośnie ich jakości i dopuszczenia do obrotu.

Nie przesadzając ewentualnego rozstrzygnięcia sprawy, Sąd wskazuje, że organ nadzoru budowlanego zobowiązany będzie wziąć pod uwagę, wyżej poczynione oceny prawne sądu i wskazania co do dalszego postępowania.

Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. ujmując w zasądzonej kwocie zwrot wpisu [...] zł.

.