Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2263/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędzia NSA Stanisław Gronowski Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2008 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając m.in. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego S. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą C. z siedzibą w L., od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1.500,- złotych – uchylił w całości w/w decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] lutego 2007 r., na drodze krajowej nr [...], w miejscowości W., zatrzymano i przeprowadzono kontrolę pojazdu marki Mercedes o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej (dmc) 4600 kg, przeznaczonego do przewozu 19 osób, należącego do skarżącego przedsiębiorcy, który kierowany był przez G. K., pracownika strony skarżącej. W toku kontroli inspektor Wojewódzkiej Inspekcji Transportu Drogowego ustalił wykonywanie przewozu drogowego osób w ramach przewozu regularnego na trasie W. – L. pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące (tachograf), które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu. W protokole kontroli stwierdzono, iż na tabliczce legalizacyjnej nie jest widoczna data wykonania ostatniej legalizacji urządzenia rejestrującego. Kierowca oświadczył, iż nie wie, kiedy ta legalizacja była wykonana. W toku kontroli kierowca okazał m.in. wypis z licencji na wykonywanie transportu drogowego, wypis z zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym, kopię rozkładu jazdy na linii L. – W., a także wykaz obowiązków i harmonogram pracy kierowcy za miesiąc styczeń i luty 2007 r. (vide: Protokół kontroli z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] – k. 1 akt administracyjnych).

Pismem z dnia 12 lutego 2007 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego, pouczając go jednocześnie o przysługujących mu na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. prawach strony. Ponadto organ poinformował skarżącego przedsiębiorcę, że w wyniku przeprowadzenia analizy okazanych przez kierowcę do kontroli dokumentów, stwierdzono dodatkowe naruszenie nie ujęte w protokole kontroli, a polegające na nieokazaniu przez kierowcę wykresówek z zainstalowanego w pojeździe tachografu za okres od dnia 21 stycznia do dnia 4 lutego 2007 r. Organ wezwał jednocześnie stronę do ustosunkowania się na piśmie do postawionych zarzutów.

W konsekwencji stwierdzonych uchybień Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w L. wydał w dniu [...] kwietnia 2007 r. decyzję nr [...], na podstawie której – działając w oparciu m.in. o przepis art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 i ust. 4 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) w zw. z Lp. 11.1 ust. 1 lit. d) oraz Lp. 1.7 załącznika do cyt. ustawy, a także na podstawie stosownych przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r., Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 07/t. 1) - nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 1.500,- złotych, w tym karę w wysokości 1.000,- złotych z tytułu wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące, które nie zostało poddane wymaganej kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu oraz karze w wysokości 500,- złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na ustalenia dokonane w toku kontroli w dniu [...] lutego 2007 r. oraz na dalszym etapie postępowania, stwierdził, iż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący wykonywał regularny przewóz osób na trasie W. – L. pojazdem wyposażonym w tachograf, na którego tabliczce legalizacyjnej nie była widoczna data wykonania ostatniej legalizacji urządzenia, co oznacza, że tachograf nie został poddany badaniu w wyznaczonym terminie. Ponadto organ stwierdził, iż wbrew obowiązującym przepisom prawa kierowca kontrolowanego pojazdu nie okazał w toku kontroli wykresówek z zainstalowanego w pojeździe tachografu za okres od dnia 21 stycznia do dnia 4 lutego 2007 r., co uniemożliwiało ustalenie rzeczywistych okresów przerw i odpoczynków, a także rzeczywistych okresów prowadzenia pojazdu, a tym samym ustalenie okoliczności przestrzegania przez kierowcę norm dotyczących czasu pracy kierowcy.

Skarżący w piśmie z dnia 30 maja 2007 r. odwołał się od w/w decyzji organu I instancji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie w/w decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2007 r. i umorzenie postępowania - strona zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa poprzez dokonanie błędnej jego wykładni, a także niewłaściwej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż według stanu prawnego obowiązującego na dzień przeprowadzenia kontroli, w przypadku wykonywania regularnych krajowych przewozów drogowych osób, żaden przepis prawa nie wprowadzał obowiązku używania tachografu ze względu na fakt, iż jest on w pojeździe zamontowany. Zdaniem skarżącego przedsiębiorcy przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dziennik Urzędowy WE L 370 z 31 grudnia 1985 r.; Dz.Urz. UE – polskie wydanie specjalne 05/t. 1) wyraźnie wyłączał obowiązek instalacji i używania tachografów w pojazdach wykorzystywanych do regularnych krajowych przewozów osób, a w przypadku, gdy tachograf jest zamontowany np. fabrycznie – zwalniał z obowiązku jego używania. Skarżący powołał się w tym zakresie na stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1807/06. W tej sytuacji skarżący uznał, iż w dacie kontroli nie miał obowiązku posiadania w pojeździe urządzenia rejestrującego, ani też jego używania, a w konsekwencji nie był zobowiązany do przechowywania i udostępniania organom kontrolnym wykresówek z tachografów samochodowych. W ocenie skarżącego kierowca pojazdu zobowiązany był w trakcie kontroli do przedłożenia inspektorowi kopii rozkładu jazdy i wyciągu z wykazu obowiązków kierowcy, natomiast nie miał obowiązku okazania tzw. wykresówek. Zdaniem skarżącego stanowisko powyższe znajduje dodatkowe potwierdzenie w przepisie art. 26 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z dnia 11 kwietnia 2006 r.), który nadał nowe brzmienie art. 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. W tej sytuacji skarżący uznał, iż faktyczne zainstalowanie urządzeń rejestrujących w pojazdach wykonujących przewozy regularne osób nie powodowało obowiązku ich użytkowania, a tym samym obowiązku okazywania jakichkolwiek wykresówek. Skarżący na marginesie polemizował również z zarzutem nieprzeprowadzenia legalizacji urządzenia rejestrującego, twierdząc, iż – w jego ocenie – tabliczka kontrolna miała czytelną datę ostatniej legalizacji.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] działając m.in. na podstawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. – uchylił w całości w/w decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji powołał się na stosowne przepisy ustawy o transporcie drogowym i ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 879 ze zm.) oraz na przepisy prawa wspólnotowego, w tym na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. i rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r., a ponadto na wyniki przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2007 r. kontroli pojazdu. Organ stwierdził, iż z dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że strona wykonywała regularny transport drogowy osób na trasie W. – L., czyli na trasie przekraczającej odległość 50 km. Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, iż zgodnie z obowiązującym w dniu kontroli przepisem art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z zakresu jego obowiązywania wyłączone były pojazdy przeznaczone do przewozu osób wykonywanego w ramach usług regularnych, których droga przebiegu nie przekracza 50 km. Ponadto organ wskazał, iż w świetle przepisu art. 3 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 wyłączeniu podlegają pojazdy używane do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, iż zarówno w dniu kontroli, jak i w dniu wydawania decyzji przez ten organ do pojazdu używanego przez stronę do wykonywania przewozów na linii regularnej W. – L., przekraczającej 50 km, zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W tej sytuacji – zdaniem organu II instancji – twierdzenia strony skarżącej o wyłączeniu kontrolowanego pojazdu z obowiązku instalacji, właściwego użytkowania oraz terminowego przeprowadzania badań kontrolnych – są bezpodstawne. Jednakże Główny Inspektor Transportu Drogowego, po dokonaniu analizy materiału dowodowego, stwierdził, iż w aktach sprawy brak jest dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie terminu wykonania poprzedniej legalizacji tachografu. W tej sytuacji z uwagi na zaniedbania organu I instancji w zgromadzeniu stosownego materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, że niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części polegającego na zgromadzeniu dowodów, które jednoznacznie wyjaśnią, czy w dniu kontroli tachograf zainstalowany w pojeździe posiadał ważną legalizację. Ponadto organ odwoławczy stwierdził istotne uchybienia proceduralne dotyczące drugiego ze wskazanych przez organ I instancji naruszeń w postaci braku wykresówek. W tym zakresie organ również uznał, że niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, pozwalającego na ustalenie, czy kierowca został wyposażony w stosowne dokumenty przez stronę skarżącą. Organ odwoławczy zwrócił jednocześnie uwagę na dodatkową nieścisłość polegającą na niewłaściwym ustaleniu przez organ I instancji kwestii samowolnej ingerencji w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wskutek której nastąpiła zmiana wskazań urządzenia rejestrującego. W tym zakresie organ odwoławczy również nakazał organowi I instancji przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego.

W dniu 21 listopada 2007 r. skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego – działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, skarżący zarzucił organom obu instancji:

1) naruszenie art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 – poprzez zastosowanie przepisów tego rozporządzenia w sytuacji, gdy stanowią one, że nie stosuje się ich do przewoźników wykonujących regularne przewozy osób, "których droga przebiegu przekracza 50 km";

2) naruszenie art. 87 ust. 1 oraz art. 87 ust. 3 w zw. z art. 92 ust. 1 oraz w zw. z treścią Lp. 1.7 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - poprzez błędne ich zastosowanie w sytuacji, gdy kierowca kontrolowanego pojazdu należącego do przedsiębiorstwa skarżącego posiadał odpowiednią dokumentację (rozkład jazdy i wykaz obowiązków kierowcy) i okazał ją podczas kontroli i błędne uznanie, że kierowca miał obowiązek posiadania wykresówek, a także poprzez błędne uznanie, że skarżący miał obowiązek poddania urządzenia rejestrującego kontroli okresowej lub badaniu kontrolnemu;

3) naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zw. z art. 14 ust. 1 i ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 - poprzez błędną ich wykładnię, tj. wyprowadzenie nieistniejącej normy nakładającej na przedsiębiorstwo skarżącego obowiązek używania tachografu ze względu na fakt, iż jest on w pojeździe zamontowany, a także poprzez bezpodstawne żądanie okazania wykresówek zamiast wykazów obowiązków i rozkładu jazdy;

4) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. - poprzez uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo braku podstaw do zastosowania tego przepisu.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż organ odwoławczy stosując przepis art. 138 § 2 k.p.a. nie dostrzegł, iż organ I instancji niewłaściwie zastosował przepisy prawa materialnego, wobec czego Główny Inspektor Transportu Drogowego zamiast uchylać decyzję do ponownego rozpatrzenia, winien orzec co do meritum sprawy. Zastosowanie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. byłoby więc zasadne, gdyby nieprzeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego było jedynym uchybieniem organu I instancji. W ocenie skarżącego organ II instancji zamiast uchylać decyzję w oparciu o w/w przepis k.p.a., zobligowany był dokonać merytorycznego rozstrzygnięcia, z uwagi na błędną ocenę prawną sprawy. Ponadto skarżący stwierdził, iż zgodnie z przepisem art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do regularnych przewozów osób, "których droga przebiegu przekracza 50 km". Strona uznała, iż w tej sytuacji – w świetle przepisów art. 27 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 1999 r. Nr 99, poz. 999 ze zm.) – nie ma znaczenia, że inne wersje językowe w/w przepisu art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 stanowią inaczej, albowiem instytucje publiczne, w tym sądy, są zobligowane do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami na język polski tekstów przepisów prawa wspólnotowego. W tej sytuacji skarżący uznał, iż nie można zarzucić mu naruszenia art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85. Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, iż w świetle obowiązującego prawa wspólnotowego przedsiębiorcy wykonujący regularne krajowe usługi przewozu osób korzystają ze zwolnienia z obowiązku instalacji urządzeń rejestrujących, a jeżeli te urządzenia mają zamontowane fabrycznie – również z obowiązku używania tych urządzeń. Zdaniem skarżącego organy obu instancji powinny zastosować przepisy obowiązujące na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. na dzień [...] lutego 2007 r. Skarżący stwierdził, iż do czasu wejścia w życie rozporządzenia (WE) nr 561/2006, tj. do dnia 11 kwietnia 2007 r., przedsiębiorca wykonujący krajowe regularne usługi przewozu osób mógł prowadzić ewidencję uproszczoną w zakresie przebiegu pracy w przedsiębiorstwie, tj. sporządzać rozkład jazdy i wykaz obowiązków kierowców obrazujący przebieg pracy w przedsiębiorstwie, co zapewniało przestrzeganie przez przedsiębiorcę norm czasu pracy kierowców w transporcie drogowym. W związku z tym, wobec jasnego stanu prawnego, w dacie kontroli przedsiębiorcy wykonujący przewozy regularne korzystali ze zwolnienia z obowiązku instalacji urządzeń rejestrujących, a więc ich kierowcy nie musieli przedkładać w toku kontroli tzw. wykresówek. Zdaniem strony skarżącej fakt instalacji tachografów – w świetle przepisu art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 – nie wprowadzał automatycznie zasady wykluczającej możliwość stosowania rejestracji okresów prowadzenia pojazdów przy pomocy wykazów obowiązków kierowców i kopii rozkładów jazdy. W tej sytuacji – zdaniem strony skarżącej - brak jest również podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej za brak poddania urządzenia rejestrującego wymaganej kontroli okresowej lub badania kontrolnego.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga S. O., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą C. z siedzibą w L. - zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego narusza prawo.

Przedmiotowa decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2007 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w L. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] - naruszają zarówno przepisy prawa materialnego wskazane w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, w tym w szczególności art. 93 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 i ust. 4 i art. 87 ust. 1 w zw. z Lp. 11.1 ust. 1 lit. d) oraz Lp. 1.7 załącznika do cyt. ustawy, jak również przepisy art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w związku z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

W konsekwencji uznać należy, iż wydając zaskarżoną decyzję kasacyjną Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się tym samym ewidentnej obrazy norm postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 138 § 2 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Zdaniem Sądu zasądzając karę pieniężną na skarżącego przedsiębiorcę wykonującego w dniu [...] lutego 2007 r. krajowy przewóz regularny osób, organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji dopuściły się obrazy wskazanych wyżej przepisów – poprzez błędne przyjęcie, iż w dacie kontroli skarżący zobowiązany był do zainstalowania w pojeździe i używania urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy, wbrew wyraźnej dyspozycji przepisu art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85.

Podstawową kwestię sporną, zaistniałą pomiędzy stronami niniejszego postępowania, stanowiła kwestia dotycząca interpretacji przepisów prawa wspólnotowego dotyczących obowiązku zainstalowania w pojeździe i używania przez przedsiębiorcę wykonującego regularne przewozy osób urządzenia rejestrującego (tachografu).

Na wstępie analizy powyższego zagadnienia należy podnieść, iż w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r., zaczęło obowiązywać w Polsce prawo Unii Europejskiej.

Na porządek prawny Unii Europejskiej składa się prawo pierwotne oraz prawo wtórne, uzupełniane orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS).

Podstawową zasadą prawa wspólnotowego, ustaloną w orzecznictwie ETS, jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym.

Przechodząc do meritum niniejszej sprawy należy na wstępie stwierdzić, że zgodnie z obowiązującą regułą dotyczącą wszelkich postępowań administracyjnych, w szczególności w wyniku których doszło do nałożenia kary pieniężnej, organ zobowiązany był zastosować tylko te normy, do których przestrzegania obowiązany był skarżący przedsiębiorca w dniu kontroli, tj. w dniu [...] lutego 2007 r.

Niewątpliwie wskazać trzeba, iż w dniu kontroli skarżącego przedsiębiorcę, wykonującego transport regularny osób na przekraczającej 50 km trasie W. – L., obowiązywały przepisy prawa wspólnotowego zawarte zarówno w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, jak i w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego.

Powołane akty wspólnotowe przewidywały wyłączenia od zasad ogólnych nakładających obowiązek zainstalowania i używania urządzenia rejestrującego w pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy.

Przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, w brzemieniu obowiązującym w dacie kontroli - stanowił, iż urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

W tej sytuacji należy uznać, iż pojazdy zwolnione przez normodawcę wspólnotowego z obowiązku instalowania i używania tachografów były expressis verbis wskazane wówczas zarówno w przepisie art. 4, jak i art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

W przepisie art. 14 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85, który – zdaniem Sądu – ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, wyraźnie jest mowa o pojazdach używanych w regularnych krajowych usługach przewozu osób podlegających niniejszemu rozporządzeniu, a więc wszystkich tych, których droga przebiegu w ramach przewozu regularnego przekracza 50 km, albowiem o pozostałych wspomina przepis art. 4 pkt 3 tego rozporządzenia.

W przypadku tych pojazdów, a więc pojazdów używanych na trasach regularnych dłuższych niż 50 km, przepisy wspólnotowe jednoznacznie wyłączały zastosowanie obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, bez potrzeby jakiegokolwiek odwoływania się do powołanego przez organ odwoławczy i stronę skarżącą - unormowania art. 4 pkt 3 rozporządzenia (EWG) nr 3820/85.

W tej sytuacji przyjąć należy, iż skarżący, pomimo całkowicie błędnego stanowiska w zakresie interpretacji treści art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, ostatecznie prawidłowo uznał, że przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w związku z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 jednoznacznie wyłączał obowiązek instalacji i używania tachografów w pojazdach wykorzystywanych do regularnych krajowych przewozów osób. Również należy zgodzić się ze skarżącym, że w przypadku, gdy tachograf taki był jednak zamontowany (np. fabrycznie) w pojazdach wykorzystywanych do regularnych krajowych przewozów osób, to i tak – w świetle w/w przepisów – pojazdy takie zwolnione były z obowiązku używania urządzenia rejestrującego.

W świetle obowiązujących w dacie kontroli unormowań unijnych nie tylko przedsiębiorca wykonujący przewóz osób, o którym mowa w przepisie art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, zwolniony był z obowiązku zainstalowania i używania tachografu, ale również kierowca prowadzący taki pojazd - zwolniony był z obowiązku używania i okazywania do kontroli wykresówek. Zdaniem Sądu sankcja za niewyposażenie kierowcy w wykresówki dotyczyć może bowiem wyłącznie sytuacji, gdy w ustalonym stanie faktycznym istnieje obowiązek używania tachografu w pojeździe należącym do przedsiębiorcy.

Z przepisu art. 14 ust. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 wynikało jednakże, iż kierowca zobowiązany był do posiadania przy sobie wyciągu z wykazu obowiązków oraz kopii rozkładu jazdy. W związku z tym zgodzić się należy ze skarżącym, iż przedsiębiorca wykonujący krajowe regularne usługi przewozu osób mógł wówczas, tj. w dacie [...] lutego 2007 r., prowadzić ewidencję uproszczoną w zakresie przebiegu pracy w przedsiębiorstwie, a więc sporządzać rozkład jazdy i wykaz obowiązków kierowców obrazujący przebieg pracy w przedsiębiorstwie, co miało zapewniać przestrzeganie przez przedsiębiorcę norm czasu pracy kierowców w transporcie drogowym.

W związku z tym, wobec jednoznacznego stanu prawnego obowiązującego w dacie kontroli, przedsiębiorcy wykonujący przewozy regularne korzystali ze zwolnienia z obowiązku instalacji i używania urządzeń rejestrujących, a więc w konsekwencji kierowcy prowadzący ich pojazdy - nie musieli przedkładać w toku kontroli tzw. wykresówek. W tej sytuacji – zdaniem Sądu - brak było również podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej za niepoddanie urządzenia rejestrującego wymaganej kontroli okresowej lub badania kontrolnego, skoro skarżący w ogóle zwolniony był z obowiązku zainstalowania i używania tachografu.

Zdaniem Sądu powyższej interpretacji nie sposób zanegować również poprzez odwołanie się do dyspozycji przepisu art. 14 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, z brzmienia którego wynika, że niniejszy artykuł (dotyczący uproszczonej ewidencji) nie ma zastosowania do kierowców pojazdów wyposażonych w urządzenie rejestrujące używane zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85.

W ocenie Sądu w wyniku wykładni przepisu art. 14 ust. 7 cyt. rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 należy przyjąć, że termin "używanie zgodnie z przepisami Rozporządzenia nr 3821/85" dotyczy niewątpliwie sytuacji, gdy przedsiębiorca ma obowiązek używać tachograf do rejestracji czasu pracy i odpoczynku kierowcy, a w konsekwencji być rozliczany z prawidłowego stosowania tego urządzenia. W niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z takim przypadkiem, albowiem skarżący w dacie kontroli zwolniony był w ogóle z obowiązku używania tachografu.

Według Sądu przedstawionej interpretacji nie można zanegować także poprzez odwołanie się do zapisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r., które – co do zasady - weszło w życie dopiero w dniu 11 kwietnia 2007 r., a więc po dacie kontroli.

Na marginesie należy stwierdzić, iż zgodnie z przepisem art. 26 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, który z dniem 11 kwietnia 2007 r. zmienił brzmienie art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, pojazdy, które wyłączone były z zakresu zastosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 (np. pojazd skarżącego), ale które nie są już wyłączone z zakresu zastosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (w tej kategorii również mieści się pojazd strony skarżącej – vide: art. 3 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006), muszą spełniać wymóg zainstalowania i używania urządzenia rejestrującego, ale dopiero od dnia 1 stycznia 2008 r.

Mając na względzie powyższe uznać trzeba, iż dokonana przez organy obu instancji interpretacja wskazanych w decyzjach przepisów wspólnotowych była nieprawidłowa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego przepisów art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 oraz ust. 4 w zw. z Lp. 11.1 ust. 1 lit. d) oraz Lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd działał na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś orzekając zwrot kosztów postępowania – na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).