Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1197/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w K. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji; 21 zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w K. na rzecz [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. znak [...] działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania z wniosku [...] Spółka z.o.o. w W. o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód poprzez odprowadzenie wód opadowych z terenu zakładu w W. udzielonego przez Starostę T. decyzją z dnia 12 maja 2008 r. W uzasadnieniu organ podał, że Starosta [...] decyzją z dnia 12 maja 2008 r. udzielił pozwolenia wodnoprawnego spółce z.o.o. [...] Spółka z.o.o. w W. na szczególne korzystanie z wód poprzez odprowadzanie wód opadowych z terenu powyższego zakładu w W. (wody opadowe z połaci dachowych i terenów utwardzonych o powierzchni szczelnej 1,315 ha, oczyszczonych w speratorze koalescencyjnym typu STEJAX BS-P 20- ciąg II kanalizacji deszczowej), do rowu [...]" poprzez rów przydrożny bez nazwy zlokalizowany przy drodze gruntowej na działce nr [...] w W. (posiadający odpływ do rowu [...] w km 0+256), wylotem kanalizacyjnym zlokalizowanym w km 0+330 biegu rowu przydrożnego – rzędna posadowienia wylotu – 211,40 m n.p.m. – do dnia 12 maja 2018 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 414 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1 – 3 nie wygasają jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Z kolei art. 389 pkt 1-3 stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na: 1/ usługi wodne; 2/ szczególne korzystanie z wód; 3/ długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej. Treść przywołanego powyżej art. 414 ust. 2 dotyczy wyłącznie pozwoleń wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. tj. po 1 stycznia 2018 r. Decyzja Starosty [...] z dnia 12 maja 2018 r. została wydana przed 1 stycznia 2018 r. w związku z powyższym nie ma możliwości ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzenie wód opadowych do rowu. M. Ż. wszczęcia postępowania w przedmiocie "ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód do celów energetycznych dla potrzeb Małej Elektrowni Wodnej na rzece S. w km 10+050 w gminie D. D., powiat [...]". W motywach postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca posiadał pozwolenie wodnoprawne, którego termin ważności upływał w dniu 8 lutego 2018 r. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 414 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.), dalej: P.w. z 2017 r., pozwolenie wodnoprawne dotyczące usług wodnych, szczególnego korzystania z wód oraz długotrwałego obniżenia poziomu zwierciadła wody podziemnej nie wygasa, jeśli wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia zostanie złożony w terminie 90 dni przed upływem okresu wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia. W przedmiotowej sprawie, jak wskazał organ pierwszej instancji, wniosek został złożony 22 stycznia 2018 r., tj. na 18 dni przed upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego, a zatem bez dochowania terminu ustawowego, nieprzekraczalnego i niepodlegającego przywróceniu. Z uwagi –zdaniem organu - na oczywisty brak podstaw do prowadzenia postępowania, zastosowano art. 61a § 1 K.p.a. i odmówiono wszczęcia postępowania.

Na to postanowienie zażalenie wniosła [...] Sp.z.o.o. zarzucając naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. poprzez zaniechanie przedstawienia uzasadnienia postanowienia, naruszenie art. 61 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania, naruszenie art. 414 ust. 2 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dotyczy on wyłącznie pozwoleń wydanych na podstawie tej właśnie ustawy.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie z art. 414 Prawa wodnego pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli: 1) upłynął okres, na który było wydane; 2) zakład zrzekł się pozwolenia wodnoprawnego; 3) zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 3 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne; 4) inwestor w ramach realizacji przedsięwzięcia w zakresie dróg publicznych, linii kolejowych, linii przesyłowych, lotnisk lub lądowisk nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 6 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. Pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. W art. 389 pkt 1-3 ustawy wymienione są następujące pozwolenia wodnoprawne: usługi wodne, szczególne korzystanie z wód, długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemnej. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 tej ustawy usługi wodne obejmują m.in. "odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast", co oznacza, że pod rządami obowiązującej obecnie ustawy odprowadzanie wód opadowych z terenu Zakładu w W. nie jest zakwalifikowane do szczególnego korzystania z wód, lecz do usług wodnych, które jak stanowi przepis art. 35 ust. 1 "polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód". Inną istotną zmianą w regulacjach nowej ustawy Prawo wodne jest odmienna kwalifikacja wód opadowych i roztopowych. Przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne zaliczał do ścieków także wody opadowe i roztopowe, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, a takie wody odprowadzane są z przedmiotowego Zakładu. Natomiast w myśl art. 16 pkt 61 obowiązującej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, wody opadowe i roztopowe nie zostały objęte definicją ścieków. Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że z treści art. 414 ust. 2 ustawy Prawo wodne wynika, że przepis ten mówiący o ustaleniu kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego na: usługi wodne, szczególne korzystanie z wód, długotrwałe obniżenie poziomu zwierciadła wody podziemne, dotyczy pozwoleń o których mowa w art. 389 pkt 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, a więc wydanych na podstawie przepisów tej ustawy, czyli po dniu 1 stycznia 2018 r. Tym bardziej, że przed wejściem w życie ustawy z 2017 r. nie było znane korzystanie z wód jako usługa wodna i nie były udzielane pozwolenia wodnoprawne na usługi wodne. Zdaniem organu II instancji przedłużenie czasu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy nie ma jakichkolwiek zmian warunków pozwolenia, co w świetle powyżej przytoczonych zmian w przepisach nie może być spełnione. Warunkiem formalnym do rozpatrzenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego jest złożenie wniosku z zachowaniem 90-cio dniowego terminu przed upływem okresu na jaki pozwolenie zostało wydane. W omawianym przypadku termin ten został zachowany, zatem spełniona została przesłanka wszczęcia postępowania w tym zakresie. Natomiast z uwagi na istotną zmianę przepisów prawa materialnego i związaną z tym nieaktualnością dokumentacji, pozytywne rozpatrzenie przedmiotowego wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, wydanego przed dniem 1 stycznia 2018 r., nie będzie możliwe. Zatem po wszczęciu postępowania powinna być orzeczona odmowa przedłużenia terminu obowiązywania, zgodnie przepisem art. 414 ust. 6 ustawy Prawo wodne.

Na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła [...] Sp.z.o.o. zarzucając naruszenie:

1/ art. 107 § 3 w związku z art. 126 w związku z art. 140 K.p.a. poprzez zaniechanie przedstawienia uzasadnienia prawnego postanowienia zawierającego wyjaśnienie dokonanej wykładni przepisów prawa;

2/ art. 61 a § 1 w związku z art. 140 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania;

3/ art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 w związku z art. 140 K.p.a. poprzez ich błędne niezastosowanie;

4/ art. 414 ust. 2 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że dotyczy on wyłącznie pozwoleń wydanych na podstawie tej właśnie ustawy po 1 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy błędnie doszły do przekonania, że jeśli żądanie strony jest niezasadne to należy odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. Tak przyjęty sposób procedowania narusza większość zasad postepowania administracyjnego. Strona skarżąca stwierdziła, ze art. 414 ust. 2 Prawa wodnego stanowi, że pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1 – 3 nie wygasają jeżeli zakład w terminie 90 dni prze upływem okresu na który pozwolenie było wydane, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Przy czym ustawa nie zawiera uregulowań zgodnie z którymi jej przepis art. 414 ust. 2 dotyczyłby wyłącznie pozwoleń wydanych na podstawie przepisów tejże ustawy tj. po 1 stycznia 2018 r. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje:

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 K.p.a. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 61 a § 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty [...] z dnia 12 maja 2008 r.

Mając na uwadze podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy ocenić prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia formalnego odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 61a § 1 K.p.a., dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18) i obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. Wskazana wyżej nowelizacja Kodeksu pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego – jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia co do istoty żądania strony przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Z treści art. 61a §1 K.p.a. wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną (występuje np. w interesie innej osoby, czy w interesie społeczności lokalnej, nie mając uprawnień do reprezentowania tych podmiotów). Natomiast drugą przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, tj. gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzania dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por wyr. NSA z 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13, Lex nr 1982821). Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do jego prowadzenia – wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia z "innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a §1 K.p.a. Skoro jednak, na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por.: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 983/11, Lex nr 1094438). Zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 347/11, Lex nr 1219023).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienie organu I jak i II instancji narusza normę art. 61a § 1 K.p.a. Zauważyć należy bowiem, że po wpłynięciu do organu wniosku [...] Sp.z.o.o. w W. dokonał ustaleń faktycznych w sprawie. Organy stwierdziły między innymi, że nie ma możliwości ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia skoro decyzja Starosty [...] została wydana w dniu 12 maja 2018 r. Ustaliły również, że pomimo zachowania 90 dniowego terminu do złożenia wniosku przed upływem okresu na jaki pozwolenie zostało wydane nie może on być rozpatrzony pozytywnie. Jednocześnie organ II instancji w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że "w omawianym przypadku termin ten został zachowany, zatem spełniona została przesłanka wszczęcia postępowania w tym zakresie".

Organy dokonały zatem oceny ustaleń stanu faktycznego, co więcej uzasadnienie postanowienia organu II instancji jest wyraźnie sprzeczne wewnętrznie. Powyższe oznacza, że organy podejmowały czynności prowadzące do gromadzenia dowodów i ustalały stan faktyczny sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania. Okoliczności te wskazują, że w takim stanie sprawy niedopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które następnie zostało podtrzymane przez organ odwoławczy. Wbrew temu co wskazuje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie można było w postanowieniu wydanym w trybie art. 61 a §1 K.p.a. zawierać wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Organy obu instancji wykroczyły w niniejszej sprawie poza zbadanie tylko przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania. Powyższe spowodowało, że organy obu instancji zawarły stanowisko merytoryczne, po uprzednim przeprowadzeniu procesu myślowego charakterystycznego dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem organ wykroczyły poza ratio legis art. 61a § 1 K.p.a. Tego rodzaju rozważania prowadzone w uzasadnieniu postanowienia nie mają charakteru formalnego właściwego dla postanowienia wydanego w trybie art. 61a §1 K.p.a., lecz materialnoprawny, a jak wskazano już wcześniej, ustaleń takich można dokonywać jedynie we wszczętym już postępowaniu, gdyż prowadzą one do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy w istocie przeprowadziły postępowanie co do istoty sprawy.

W sprawie jest bezsporne, ze skarżąca spółka posiadała pozwolenie wodnoprawne z dnia 12 maja 2008 r. na szczególne korzystanie z wód poprzez odprowadzanie wód opadowych z terenu powyższego zakładu w W. (wody opadowe z połaci dachowych i terenów utwardzonych o powierzchni szczelnej 1,315 ha, oczyszczonych w speratorze koalescencyjnym typu STEJAX BS-P 20- ciąg II kanalizacji deszczowej), do rowu melioracyjnego "[...] poprzez rów przydrożny bez nazwy zlokalizowany przy drodze gruntowej na działce nr [...] w W. (posiadający odpływ do rowu [...] w km 0+256), wylotem kanalizacyjnym zlokalizowanym w km 0+330 biegu rowu przydrożnego – rzędna posadowienia wylotu – 211,40 m n.p.m. – do dnia 12 maja 2018 r. Nie ulega również wątpliwości, że pozwolenie to zostało wydane na podstawie przepisów poprzednio obowiązującej ustawy Prawa wodnego z 2001 r., która z dniem 1 stycznia 2018 r. została zastąpiona przez ustawę Prawo wodne z 2017 r.

Nowa ustawa w art. 414 ust. 2 przewiduje, że pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1- 3, nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Wyjaśnienia wymaga, że pozwolenia wymienione w art. 389 pkt 1 – 3 dotyczą realizowania: usług wodnych, szczególnego korzystania z wód oraz długotrwałego obniżenia poziomu zwierciadła wody podziemnej, zaś okres, "o którym mowa w ust. 1 pkt 1" przepisu art. 414 Prawa wodnego z 2017 r., to "okres, na który było wydanie pozwolenie wodnoprawne". Zauważyć należy, że oprócz przepisu art. 414 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r. ustawa ta nie zawiera innych regulacji wprowadzających możliwość przedłużania pozwolenia wodnoprawnego oraz nie reguluje kwestii przedłużania pozwoleń wodnoprawnych wydanych na podstawie Prawa wodnego z 2001 r. Jedynie w przepisie art. 545 ust. 7 Prawa wodnego z 2017 r. wskazano, że pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów ustawy uchylanej w art. 573 (czyli ustawy z 2001 r.) zachowują moc. Powstaje zatem problem, czy do pozwoleń wodnoprawnych wydanych na podstawie przepisów Prawa wodnego z 2001 r. ma zastosowanie przepis art. 414 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r., a w szczególności obowiązek złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu jego obowiązywania w terminie 90-dniowym przed upływem okresu jego ważności. Pamiętać należy, że w niniejszej sprawie organ zastosował się do nowych przepisów i zachował termin 90 dniowy, a organy odmówiły wszczęcia postępowania i rozpatrzenia jego wniosku. O ile zgodzić się należy z organem, że wykładnia gramatyczna przepisów powinna stanowić punkt wyjścia dla prawidłowego zastosowania przepisu, o tyle wykładnia przepisów prawa nie może tworzyć wymagań stanowiących pułapkę dla obywatela, a taki skutek wykładni gramatycznej wystąpił w sprawie niniejszej. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechne jest stanowisko, zgodnie z którym odstąpienie od wyników wykładni literalnej dopuszczalne jest, gdy są one oceniane jako nieracjonalne lub gdy naruszają wartości konstytucyjne. Odrzucenie wyników wykładni gramatycznej możliwe jest także w sytuacji, gdy wyniki wykładni gramatycznej kolidują z powszechnie respektowanymi wartościami i mogą być oceniane jako niesprawiedliwe, niesłuszne czy też krzywdzące (vide wyrok z dnia 19 marca 2014 r., I SA/Kr 133/14 i powołane tam piśmiennictwo oraz wyrok z dnia 2 sierpnia 2018 r., I SA/Łd 405/18).

Nie ulega natomiast wątpliwości, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne, jeśli ustawa nie stanowi inaczej (art. 389 pkt 1 Prawa wodnego z 2017 r.). Nie zostało wyjaśnione przez organ, dlaczego stwierdził, że wniosek skarżącej spółki złożony w terminie nie może zostać rozpoznany. Pamiętać przy tym należy, że skarżąca spółka nie miała innej możliwości działania, jak tylko terminowe złożenie kolejnego wniosku. Ten kierunek rozumowania jest tym bardziej uzasadniony, że skarżący składając wniosek działał bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, w zupełnie nowym stanie prawnym. W takiej sytuacji odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła jako skutek zbyt formalistycznego działania, podczas gdy organ powinien był – zgodnie z art. 8 § 1 K.p.a. (stosowanego przed organami Wód Polskich z mocy art. 14 ust. 2 Prawa wodnego z 2017 r.), tj. zgodnie z zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej – dążyć do wyjaśnienia intencji strony i załatwienia wniosku w sposób odpowiadający przepisom prawa, jeśli istniała taka prawna możliwość. To jednak nie nastąpiło na skutek zbyt rygorystycznego podejścia, które nie może być zaakceptowane.

Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną sformułowaną przez sąd, w tym jeszcze raz oceni ten wniosek w kontekście prawnych możliwości jego załatwienia, w tym jako wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na realizowanie usług wodnych.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.