Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 552/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1a) i c), art. 152, art. 190 , art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 § 3, art. 138, art. 142
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 63 ust. 2, art. 65 ust. 2, art. 84 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. W., E. S. i E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, na rzecz E.S. i E. S. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy określił na wniosek K. G. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji piasków ze złoża "X". Po rozpoznaniu odwołań Towarzystwa [...], R. K., E. S., A. W. i E.S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, że planowane przedsięwzięcie zaliczane jest do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej jako "ustawa środowiskowa").

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniosek inwestora spełniał wszystkie ustawowe wymagania. Zawierał kartę informacyjną przedsięwzięcia, poświadczoną przez właściwy organ, kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej w sposób jednoznaczny obszar, na który będzie ono oddziaływać.

Organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie przewidziane w przepisach czynności obejmujące procedurę w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zostały w sprawie dokonane. Organ I instancji dokonał uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. W postanowieniu uzgodnieniowym z dnia [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wyczerpująco uzasadniając takie stanowisko. W oparciu o tę opinię Wójt Gminy postanowieniem z [...] wyraził opinię, zgodnie z którą nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla wnioskowanego przedsięwzięcia (art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej). W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że nie było podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a ponadto brak było uczestniczenia społeczności lokalnej w postępowaniu międzyinstancyjnym.

Organ odwoławczy wskazał, że liczne protesty zgłosili właściciele gospodarstw rybackich położonych na terenach sąsiadujących z planowanym przedsięwzięciem, którzy wskazywali na zagrożenie obniżenia poziomu wód w ich stawach. W związku z tym inwestor przedłożył ekspertyzę dotyczącą wpływu eksploatacji piasków ze złoża na stosunki wodne w tym rejonie. Opracowanie to potwierdza stwierdzony już przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska brak wpływu zamierzonej inwestycji na stosunki wodne. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że żadna ze stron kwestionujących realizację przedsięwzięcia nie przedłożyła kontrdowodu w postaci opinii lub ekspertyzy sporządzonych przez biegłych z zakresu hydrogeologii. Ponadto organ odwoławczy uznał, że inwestor w znacznym stopniu ograniczył możliwość wpływu planowanego przedsięwzięcia na sąsiednie gospodarstwa rybackie, ponieważ pismem z 20 stycznia 2012r. zmienił zakres rekultywacji terenu po zakończeniu eksploatacji kopalni piasku. Zamiast planowanego utworzenia w mającym powstać wyrobisku wgłębnym zbiornika wodnego na powierzchni 10 ha o głębokości od 1 do około 5 metrów, planuje ostatecznie utworzyć zbiornik wodny o powierzchni 4 ha o tej samej głębokości. Na pozostałej części wydobytego złoża ma natomiast powstać las, skarpy wyrobiska i pasy ochronne.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uzasadnienie decyzji organu I instancji zawierało informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, zgodnie z art. 65 ust. 3 tej ustawy. Oddziaływanie wnioskowanego przedsięwzięcia ma się zamknąć w granicach własności terenu inwestycji. Ponieważ organ I instancji stwierdził brak przesłanek do sprecyzowania warunków wyszczególnionych w przepisach ustawy, w sentencji decyzji powinny znaleźć się tylko nałożone obowiązki, a nie stwierdzenie ich nienałożenia.

W ocenie organu odwoławczego, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Kielcach uwzględnił wszystkie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, w tym położenie terenu przedsięwzięcia względem obszarów wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt, ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszarów sieci ekologicznej Natura 2000. Zdaniem organu odwoławczego, brak uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska zmiany wniosku, jaka nastąpiła w toku postępowania, nie miał wpływu na rozstrzygnięcie. Inwestor zmienił jedynie zakres obszaru rekultywacji terenu po zakończeniu eksploatacji kopalni piasku, dlatego nie można przyjąć, że inwestor zmienił sam wniosek, ponieważ rodzaj inwestycji, jej zakres i teren nie uległy zmianie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnieśli A. W., E.S. i E. S., wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucili naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. :

a) art. 74 ust. 1 pkt 2 i art. 81 ustawy środowiskowej przez ich błędną wykładnię i niedokonanie oceny oddziaływania spornego przedsięwzięcia na środowisko,

b) art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej poprzez błędną wykładnię i uznanie przez organ I instancji, że nie ma konieczności przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy bezspornym w sprawie jest, że planowane przedsięwzięcie należy do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;

2. przepisów postępowania, tj.:

art. 9, 10, 80, 107 § 1, 7 i 8 kpa, w szczególności przez brak poinformowania stron o tym, że mogą wnosić o powołanie biegłego posiadającego wiadomości specjalne z danej dziedziny oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii na okoliczność ustalenia, jak przedsięwzięcie w postaci kopalni "X" wpłynie na poziom wód w stawach należących do stron postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stwierdzenie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, a w konsekwencji również Wójta Gminy, braku konieczności oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, wydane zostało w oparciu o załączoną do wniosku kartę informacyjną, która zawiera powierzchowne i niepełne dane. Autor karty w ogóle nie uwzględnił skutków, jakie spowoduje planowane przedsięwzięcie dla niżej położonych gospodarstw rybackich, które zasilane są z cieku wodnego na źródliskach. W oparciu o dane zawarte w skardze nie jest możliwe określenie rozmiaru i rodzaju szkód, jakie powstaną w tym środowisku, ponieważ:

1) nie dokonano w karcie oceny istniejącego zasobu wody w cieku oraz jej ilości, ani nie przeanalizowano jakie zmiany nastąpią w tym zakresie po zrealizowaniu przedsięwzięcia,

2) nie wykonano szczegółowej inwentaryzacji przyrodniczej na obszarze przedsięwzięcia i obszarze, na który to przedsięwzięcie będzie miało wpływ. Nieprawdziwa w ocenie skarżących jest zawarta w karcie informacja, że eksploatacja piasku nie wpłynie na stan środowiska i walory krajobrazowe, ponieważ każda kopalnia odkrywkowa niszczy otaczającą ją faunę i florę.

Skarżący zarzucili również, że do akt sprawy nie została dołączona istotna opinia sporządzona na wniosek A. W. przez Towarzystwo [...] ponieważ organ nie poinformował strony o takiej możliwości. W opinii tej również zakwestionowano rzetelność karty informacyjnej przedsięwzięcia, która nie pozwala na ocenę, czy mamy do czynienia z gatunkami chronionymi i czy zniszczenie siedlisk poprzez eksploatację nie będzie oznaczało złamania zakazów obowiązujących na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów postępowania autor skargi podniósł, że E. S., E. S., R. K. i A. W. przez bardzo długi czas w ogóle byli pozbawieni statusu strony w postępowaniu, a tym samym możliwości obrony swych praw. W momencie gdy już za strony zostali uznani, nie byli informowani w sposób prawidłowy o etapach toczącego się postępowania oraz przysługujących im prawach. Przykładowo podali, że na stronie BIP Gminy w ogóle nie ukazała się informacja o zmianie wniosku K. G. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji nie poinformował stron o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy.

Zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 107 §1 kpa skarżący dostrzegli w tym, że choć decyzja ta zawiera trzy wymagane elementy, tj. rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, to jednak elementy te nie są ze sobą spójne, a część dotycząca wskazania słuszności przesłanek jakimi kierował się organ, nie jest dla stron wystarczająca. Organ ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że ponieważ obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie został stwierdzony, to brak było podstaw prawnych do jego nałożenia.

Kolejny zarzut dotyczył tego, że po zajęciu stanowiska co do planowanego przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, doszło do zmiany wniosku, a wniosek w nowej wersji nie został przesłany Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska celem zajęcia stanowiska. Błędne jest przy tym w ocenie skarżących stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że zmiana wniosku przez inwestora nie rodzi konieczności ponownego uzgodnienia.

Odnosząc się do treści ekspertyzy geologa R. K. złożonej przez wnioskodawczynię w toku postępowania, skarżący stwierdzili, że zawiera ona wiele sprzeczności. Spośród nich wskazali jednak tylko jedną polegającą na stwierdzeniu przez eksperta, że powstałe w wyniku eksploatacji wyrobisko nie wpłynie na gospodarkę wodną w pobliskich gospodarstwach rybnych, podczas gdy równocześnie przyznaje, że z powstałego zbiornika woda będzie odparowywać w ilości 2,784 litra/sekundę, co w okresie od marca do września spowoduje odparowanie 50.513 m³ wody. Woda, która odparuje ze zbiornika aktualnie zasila rzeczkę, a fakt odparowania takiej ilości wody spowoduje, że nie zasili ona źródła wody, lecz bezpowrotnie zostanie utracona.

Skarżący podnieśli też, że materiał dowodowy został oceniony w sposób wybiórczy, ponieważ pominięte zostały tezy i wyliczenia zawarte w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy, oparte na obliczeniach przeprowadzonych w 2007r. dla potrzeb gospodarstwa rybackiego "X" w G., wykonanych przez mgr inż. J. M., z których wynika, że w miesiącach lipiec i sierpień z uwagi na wysokie parowanie następuje obniżenie lustra wody o minimum 0,21 m, a w związku z tym występuje deficyt wody w tych stawach. Organ pominął również znaczący dowód, jakim jest opinia Towarzystwa [...] z 18 stycznia 2012r., z której wynika, że planowana inwestycja znajduje się na obszarze źródliskowym rzeczki K. która zasila kilka stawów, na których znajdują się stanowiska chronionego kumaka nizinnego. Uruchomienie planowanego przedsięwzięcia o tak dużym zasięgu nie może pozostać bez znaczącego negatywnego wpływu na stan rzeczki K., a przez to i wspomnianych stawów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2012r. sygn. akt II SA/Ke 409/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że zasadniczy zarzut skargi dotyczył braku przeprowadzenia przez organy oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko.

Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy środowiskowej, ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przeprowadza się między innymi w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której uzyskanie jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 ustawy środowiskowej). W ocenie Sądu I instancji, nie wszystkie jednak przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko wymagają przeprowadzenia oceny ich oddziaływania na środowisko. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga między innymi realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeśli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Sąd podkreślił, że planowane przedsięwzięcie zalicza się do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z taką kwalifikacją, koniecznie było uzyskanie postanowienia w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 1 lub ust. 2 ustawy środowiskowej). Podstawą takiego postanowienia jest między innymi opinia wyspecjalizowanych organów, tj. regionalnego dyrektora ochrony środowiska i państwowego inspektora sanitarnego. Opinie takie zostały w niniejszej sprawie wyrażone. W oparciu o te opinie organ I instancji postanowieniem z 15 września 2011r. wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Postanowienie to stało się ostateczne, ponieważ żadna ze stron nie złożyła na nie zażalenia.

Ponadto Sąd wskazał, że skarżący w dacie wydawania postanowienia z [...] nie byli uznawani za strony postępowania, ponieważ z wnioskiem w tym zakresie wystąpili 23 września 2011r. Jednocześnie skarżący nie wystąpili o wznowienie postępowania, zakończonego postanowieniem organu I instancji z [...]. W ocenie Sądu, oznacza to, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji kwestia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została przesądzona i nie mogła podlegać ponownej ocenie w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego powodu Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty skargi w tym zakresie, dotyczące przede wszystkim naruszenia art. 74 ust. 1 pkt 2, art. 81 i art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej.

Ponadto w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji zostało wykazane, że planowana inwestycja nie będzie miała istotnego wpływu na stosunki wodne obszaru, na którym jest planowana i obszaru, na który będzie oddziaływać. Organ poczynił istotne ustalenia w tym zakresie na podstawie przedłożonej przez stronę ekspertyzy sporządzonej przez uprawnionego geologa. Ekspertyza ta nie została podważona przez skarżących. Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego braku poinformowania stron o możliwości złożenia wniosku o powołanie biegłego posiadającego wiedzę specjalną z danej dziedziny. W zawiadomieniach doręczanych stronom organ informował nie tylko o możliwości zapoznania się z aktami, ale również o prawie złożenia wszelkich wniosków i zastrzeżeń, w czym mieściła się też możliwość złożenia wniosku o powołanie biegłego. Zdaniem Sądu, powyższych ustaleń nie podważają również obliczenia przeprowadzone w 2007r. przez biegłego J. M. i powołane w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Z obliczeń tych wynika bowiem, że istniejące w dacie jego sporządzenia stawy rybne w K., w G. oraz w B. "nie mają większych problemów z wodą, a powiększenie gospodarstwa stawowego Pana W. o 3 stawy o pow. 3,50 ha, nie spowoduje istotnych zmian w gospodarowaniu wodą cieku P.". Wniosek ten był efektem analizy całej "zlewni" cieku Polna, szczególnie jego górnej partii. Sąd zaznaczył, że jednocześnie biegły stwierdził, że "lustro wody w stawach w miesiącach najbardziej krytycznych czyli w lipcu–sierpniu obniży się o 0,21 m", jednak z operatu sporządzonego pięć lat wcześniej i dla innych celów, nie można wywodzić wniosków podważających ustalenia ekspertyzy sporządzonej aktualnie i ściśle w celu wyjaśnienia istotnego dla sprawy zagadnienia.

Zdaniem Sądu, organy administracji uznały, że wniosek inwestora spełniał wszystkie ustawowe wymagania. Zawierał kartę informacyjną przedsięwzięcia, poświadczoną kopię mapy ewidencyjnej obejmującej teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obszar, na który będzie ono oddziaływać.

Sąd wyjaśnił, że skarżący podnieśli zarzuty wobec karty informacyjnej, dotyczące braku odniesienia się w niej do skutków, jakie spowoduje planowane przedsięwzięcie dla niżej położonych gospodarstw rybackich oraz braku oceny istniejącego zasobu wody w cieku, jej jakości oraz zmian, jakie nastąpią w tym zakresie po zrealizowaniu przedsięwzięcia. W ocenie Sądu I instancji, braki w tym zakresie zostały przez inwestora uzupełnione w toku postępowania poprzez przedłożenie ekspertyzy dotyczącej wpływu eksploatacji piasków ze złoża na stosunki wodne rejonu.

Ponadto, zdaniem Sądu, bez wpływu na rozstrzygnięcie była również zmiana wniosku dokonana w piśmie z 20 stycznia 2012r., a więc już po sporządzeniu karty informacyjnej, ponieważ zmiana wniosku stanowiła znaczące ograniczenie zakresu planowanego przedsięwzięcia. Spowodowało to zmniejszenie oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, w porównaniu z pierwotnym, określonym w karcie informacyjnej i przeanalizowanym między innymi przez wyspecjalizowany organ, jakim jest w sprawach ochrony środowiska Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska.

Sąd uznał, że treść decyzji odpowiada obowiązującym przepisom. W sprawie zastosowanie w tym zakresie miały przepisy art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 2 pkt 2 ustawy środowiskowej. W przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a., w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zdaniem Sądu, wskazane w tych przepisach informacje znalazły odzwierciedlenie w sentencji decyzji Wójta Gminy, bądź w jej uzasadnieniu. Zawiera ona stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, informacje o wszystkich uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, a także charakterystykę planowanego przedsięwzięcia.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżących byli oni zawiadamiani o wszystkich czynnościach podejmowanych w toku postępowania. O możliwości zapoznania się z aktami i złożenia wniosków oraz zastrzeżeń zostali zawiadomieni przez organ I instancji pismem z 24 stycznia 2012r. już na drugi dzień po ograniczeniu wniosku dokonanym pismem wnioskodawczyni z 20 stycznia 2012r., które wpłynęło do organu 23 stycznia 2012r. Zdaniem Sądu, zarzucany brak informacji o zmianie wniosku w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy nie miał w tej sytuacji znaczenia.

Ponadto Sąd wskazał, że organy wyjaśniły w sposób wystarczający kwestię usytuowania terenu planowanego przedsięwzięcia względem obszarów wymagających specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt ich siedlisk oraz siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszaru Natura 2000 oraz pozostałych form ochrony przyrody (art. 63 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy środowiskowej). W punkcie 9 decyzji z 10 lutego 2012r. znalazło się wyjaśnienie, że przedmiotowe złoże piasku położone jest poza obszarami Natura 2000, ale w obrębie obszaru chronionego krajobrazu utworzonego uchwałą Sejmiku Województwa. Wynikające z tego ograniczenia zostały poddane analizie w decyzjach organów obu instancji. W ocenie Sądu I instancji, nie budzi wątpliwości, że w czasie eksploatacji złoża nie nastąpi zabijanie dziko występujących zwierząt, niszczenie nor, lęgowisk, innych schronień i miejsc rozrodu, ponieważ na omawianym terenie nie stwierdzono występowania gatunków roślin i zwierząt podlegających ochronie prawnej, ani ich nor i lęgowisk. Potwierdza to Inwentaryzacja Przyrodnicza Gmin Województwa, Gmina G.

Sąd podkreślił, że organy nałożyły na inwestora w decyzji obowiązek podejmowania prac przy zdejmowaniu nadkładu wyłącznie w okresie od 15 sierpnia do 15 października, co umożliwi drobnym zwierzętom żyjącym na obszarze złoża zakończenie okresu rozrodczego i wybranie innego bezpiecznego miejsca do zimowania. W ocenie Sądu, organ I instancji wyjaśnił też w wystarczający sposób kwestię braku naruszania przez planowane przedsięwzięcie określonego w § 4 pkt 2 powołanej uchwały Sejmiku Województwa., zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. W., E.S. i E. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 oraz art. 151 w z związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zdaniem skarżących, Sąd I instancji błędnie oddalił skargę, pomimo że organ odwoławczy naruszył następujące przepisy:

- art. 63 ust. 2 w związku z art. 65 ust. 2 ustawy środowiskowej przez ich błędne zastosowanie. W ocenie skarżących, przepisy te przesadzają, że od postanowienia organu prowadzącego postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzającego brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie służy zażalenie.

- art. 142 k.p.a. przez przyjęcie, że postanowienie, od którego nie służy zażalenie nie może być kwestionowane w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.

- art. 63 ust. 1, a w szczególności pkt 1 lit. a) i d), pkt 2 zdanie wstępne, pkt 3 lit. a), d) i e) ustawy środowiskowej, przez przyjęcie w ślad za organem I instancji, że w rozpatrywanej sprawie przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko nie jest wymagane.

- art. 4 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/92 (dawniej dyrektywa 85/337), w świetle których należało interpretować przepisy prawa krajowego.

- art. 84 ustawy środowiskowej przez brak wskazania w sentencji decyzji, że stwierdza się brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

- art. 107 k.p.a. przez uznanie za prawidłową decyzji, której sentencja jest niezgodna z uzasadnieniem, ponieważ sentencja decyzji organu I instancji stanowi o nałożeniu warunków środowiskowych, a w uzasadnieniu wyjaśniono dlaczego w danym przypadku nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko. Ponadto, w ocenie skarżących, decyzja organu I instancji była niezgodna z wnioskiem inwestora.

- art. 74 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej przez przyjęcie, że karta informacyjna przedsięwzięcia przedłożona przez inwestora odpowiada wymogom ustawowym. Zdaniem skarżących, karta nie uwzględniała zmian dokonanych przez inwestora w przedsięwzięciu.

Ponadto skarżący powiązali powyższy zarzut z zarzutem naruszenia przepisu postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie za prawidłowy ustalony przez organy stan faktyczny, zgodnie z którym karta informacyjna przedsięwzięcia prawidłowo opisywała zakres i rodzaj planowanego przedsięwzięcia i nie musiała podlegać modyfikacji po zmodyfikowaniu wniosku inwestora. W ocenie skarżących, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nastąpiło także poprzez uznanie, że skarżący nie kwestionowali ekspertyzy geologa przedstawionej przez inwestora.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2014r. sygn. akt II OSK 2904/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach (na podstawie art. 185 § 1 ustawy p.p.s.a) oraz zasądził na podstawie 203 pkt 1 ustawy p.p.s.a. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz A. W., E. S. i E. S. kwotę po 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zasadny jest zarzut kasacyjny, który podnosi błędną wykładnię przez Sąd I instancji art. 63 ust. 2 w związku z art. 65 ust. 2 ustawy środowiskowej. Wynika to z tego, że tylko na postanowienie, które wydał właściwy organ do wydania decyzji środowiskowej na mocy art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej, czyli nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko przysługuje zażalenie. Natomiast wbrew stanowisku Sądu I instancji na postanowienie wydane na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej, czyli jeżeli właściwy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zażalenie nie przysługuje, czyli w tej sprawie jest to postanowienie organu I instancji z [...]. Dlatego też błędny jest pogląd Sądu I instancji, że postanowienie to stało się ostateczne, ponieważ żadna ze stron nie złożyła na nie zażalenia, jak i nie wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego tym ostatecznym postanowieniem. Ponadto zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że w takiej sytuacji prawnej i faktycznej ma zastosowanie art. 142 k.p.a., który stanowi, że jeżeli na postanowienie nie służy zażalenie, to strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji środowiskowej.

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] w przedmiocie nie uzgodnienia, jak błędnie podnosi Sąd I instancji, lecz tylko zasięgnięcia opinii, co jest jednak innym rodzajem współdziałania niż uzgodnienie, nie przysługuje zażalenie, lecz zgodnie z dyspozycją art. 142 k.p.a. strona może je kwestionować w odwołaniu od decyzji środowiskowej. Wynika to z tego, że właściwy organ wydający rozstrzygnięcie w postępowaniu głównym w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji tego przedsięwzięcia nie jest związany tym postanowieniem, gdyż nie jest to uzgodnienie, tylko zasięgnięcie opinii, a ponadto do jego kontroli jest właściwy organ nadzorczy rozpatrujący odwołanie od decyzji głównej (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2009r. sygn. akt II OSK 1886/09). Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że wynik postępowania akcesoryjnego, który przecież w istotnym zakresie kształtuje osnowę decyzji środowiskowej wydanej bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, o której stanowi przepis art. 63 ust. 2 w związku z art. 65 ust. 2 ustawy środowiskowej, byłby pozbawiony możliwości skontrolowania przez stronę skarżącą. Dlatego też kontrola organu odwoławczego w tym zakresie powinna objąć zarówno osnowę jak i uzasadnienie decyzji środowiskowej, a ponadto także oczywiście organ odwoławczy nie jest związany postanowieniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał także, że zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 84 ustawy środowiskowej oraz w związku z tym art. 107 § 1 k.p.a. Wynika to z tego, że już w osnowie (rozstrzygnięciu) decyzji środowiskowej właściwy organ do jej wydania powinien jednoznacznie stwierdzić brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zaś w uzasadnieniu to wyjaśnić. Natomiast organ odwoławczy powinien poddać te ustalenia prawne i faktyczne ponownej ocenie, zgodnie z dyspozycją art. 138 k.p.a. Stąd nastąpiło w tej sprawie także naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w związku z powyższym obecnie jest przedwczesna ocena zasadności pozostałych zarzutów kasacyjnych, dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a) i d) i pkt 2 zdanie wstępne oraz pkt 3 lit. a), d) i e) ustawy środowiskowej. Dotyczy to również naruszenia przez Sąd I instancji art. 74 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, jak i w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., a także pod kątem ewentualnego naruszenia art. 4 ust. 2 i 3 dyrektywy 2011/92 z 13 grudnia 2011r. (uprzednio była to dyrektywa 85/337/EWG) implementowanej do prawa polskiego, w zakresie sądowej kontroli w tym zakresie decyzji środowiskowej wydanej bez przeprowadzenia przecież oceny oddziaływania na środowisko w rozumieniu dyspozycji art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Na wstępie wskazać należy, że dokonując oceny zaskarżonej w sprawie niniejszej decyzji w zakresie pozostawania jej w zgodności z przepisami prawa Sąd miał na uwadze treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Uregulowanie zawarte w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Wiążąca wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe.

Dokonując ponownej kontroli legalności decyzji Samorządowego Kolegium, utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2014r. sygn. akt II OSK 2904/12 uznał, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a.

Zgodnie z treścią przepisu art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej dla przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach stwierdza obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowiska w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 65 art. 2 ustawy środowiskowej). Natomiast w przypadku, gdy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wydaje postanowienie w tym przedmiocie (art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej) i na to postawienie nie przysługuje zażalenie. Jego treść może być zaskarżona wyłącznie w odwołaniu od decyzji środowiskowej (art. 142 k.p.a.).

Planowane w sprawie niniejszej przedsięwzięcie zalicza się do kategorii przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wobec tego konieczne było uzyskanie postanowienia w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 1 lub ust. 2 ustawy środowiskowej). Wynik tego postępowania akcesoryjnego w istotnym zakresie kształtuje osnowę decyzji środowiskowej. W sprawie wydana została opinia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (art. 64 ust. 1 pkt 1), w oparciu o którą organ I instancji - Wójt Gminy - postanowieniem z dnia 15 września 2011r. stwierdził na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia, polegającego na eksploatacji piasków ze złoża "X" na działce nr 6, obręb K., gmina G., powiat konecki, woj. świętokrzyskie nie istnieje koniczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

W postanowieniu zawarto mylne pouczenie, że przysługuje na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach. Skarżący jednak prawidłowo swoje zarzuty do tego postanowienia sformułowali w odwołaniu od decyzji środowiskowej Wójta Gminy. Zarzuty te powinny być rozpoznane przez organ odwoławczy przy rozpatrywaniu odwołania. Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a., jeżeli na postanowienie nie służy zażalenie, to strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Zatem mylne uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że postanowienie z dnia 15 września 2011r. wobec jego niezaskarżenia jest prawomocne i wiążące, stanowi naruszenie art. 63 ust. 2 w zw. z art. 65 ust. 2 ustawy środowiskowej, z czym wiąże się także naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów co do tego postanowienia, zawartych w odwołaniu od decyzji środowiskowej.

Ponadto należy zauważyć, że w przypadku, gdy w sprawie nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to właściwy do wydania decyzji środowiskowej organ powinien był dać temu wyraz w osnowie (rozstrzygnięciu) decyzji środowiskowej poprzez jednoznaczne stwierdzenie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Takiej wykładni przepisu art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2014r.

Wójt Gminy w osnowie decyzji z dnia [...] takiego rozstrzygnięcia nie zawarł, czym naruszył przepis art. 84 ustawy środowiskowej. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy tę decyzję naruszył art. 138 k.p.a. w zw. z art. 84 ustawy środowiskowej. Ponadto organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie powinien był także dokonać kontroli postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...] i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Postanowienie to bowiem jest opinią tego organu, wydaną na mocy art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej, nie mającą charakteru wiążącego dla organu wydającego decyzję środowiskową.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał za zasadne zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 63 ust. 2, art. 84 ust. 1 ustawy środowiskowej, art. 107 § 3 k.p.a., co skutkować musi uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Naruszenie powyższych przepisów czyni przedwczesnym badanie legalności decyzji środowiskowej w pozostałym zakresie, gdyż badanie to jest uzależnione od jej prawidłowego zredagowania i uzasadnienia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny kontrola organu odwoławczego powinna objąć zarówno osnowę, jak i uzasadnienie decyzji środowiskowej. Powyższe skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a.

Orzeczenie w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie w pkt III wyroku o kosztach postępowania sądowego, zasądzonych od organu na rzecz A. W. uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (wpis w wysokości 200zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika – 257zł), na rzecz E.S. oraz E. S. uzasadnia art. 200 p.p.s.a. (wpis w wysokości po 200zł dla każdego skarżącego).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazaną wyżej wykładnię przepisów prawa i wyda stosowne rozstrzygnięcie.