Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 361/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 stycznia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działek skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 28 lutego 2014 r. znak [...] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu działek: nr [...] i nr [...], objętych księgą wieczystą nr [...], poł. w obr. [...] m. K. , odpowiadających wywłaszczonej parceli l. kat. [...]b. gm. kat. B. , na rzecz: A.B. , L.B. , Z.B., M.B. , oraz A.B.

Orzekając w w/w sposób organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach, z których w jego ocenie wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia i brak jest tym samym przesłanek do orzeczenia o jej zwrocie.

Odwołanie od powyższej decyzji, uzupełnione pismem z 20 marca 2014 r. złożył A.B. , zarzucając jej naruszenie przepisów: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącego organ I instancji nie doprecyzował wskazanego w orzeczeniu wywłaszczeniowym celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [...] . Skrytykował również ustalenie szczegółowego celu wywłaszczenia na podstawie dokumentacji powstałej już po wywłaszczeniu. Pomimo, iż do wywłaszczenia doszło w kwietniu 1966 r. (na podstawie zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z 1960 r.) - organ oparł się na szczegółowym planie zagospodarowania terenu os. [...] z kwietnia 1972 r., zdjęciach lotniczych/satelitarnych z 1970 i 1975 r. oraz Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. z marca 1967 r. Na tej podstawie organ doszedł do wniosku, iż obie działki położone były na terenie przeznaczonym na ul.[...] , arterię ruchu normalnego o szerokości 30 m w liniach regulacyjnych + 10 m na wydzielone torowisko tramwajowe. Inwestycja ta miała być zrealizowana do 1970 r. Tymczasem oględziny przeprowadzone w dniu 17 listopada 2009 r. wykazały, iż obie działki pozostają w dalszym ciągu niezagospodarowane - zlokalizowany jest na ich jedynie fragment chodnika, a w pozostałej części - działki są porośnięte trawą względnie. Jest również faktem notoryjnym, ul. [...] przebiega poza terenem obu działek, a linia tramwajowa na Osiedlu [...] nie została do dnia dzisiejszego zrealizowana. Nie bez znaczenia jest również stanowisko Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. , iż tylko jedna z działek objętych wnioskiem (nr [...] ). Oznacza to, że działka nr [...] w ogóle nie jest wykorzystywana na jakiekolwiek cele związane z zapewnieniem komunikacji w tym rejonie, a zatem, jeśli taki był cel wywłaszczenia, to nie został on zrealizowany. Z kolei przeznaczenie części drugiej z działek (nr [...]) na pas drogowy drogi wewnętrznej wskazuje, iż cel w postaci drogi publicznej również nie został zrealizowany.

Wojewoda decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) - dalej "u.g.n." oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej "k.p.a." - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K.

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego przez Wojewodę jest sprawa zwrotu działek: nr [...] i nr [...] , objętych księgą wieczystą nr [...] , pół. w obr. [...] ewid. K. m. K. , odpowiadających wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B., na rzecz: A.B. , L.B. , Z.B. , M.B. oraz A.B. .

Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż przedmiotowa nieruchomość, stanowiąca w dacie wywłaszczenia własność T.B. , została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z 15 kwietnia 1966 r. Nr [...] , wydanym w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94), z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowego "[...] etap, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...], wydaną przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. znak [...]

Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu powołanego przepisu art. 136 ust. 3 u.g.n., a o jej zwrot wystąpili spadkobiercy byłego właściciela tj. A.B., L.B. , Z.B., M.B. , oraz A.B. .

W związku z powyższym należy stwierdzić, iż dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.

Zgodnie z treścią orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowa nieruchomość była niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] etap, zgodnie z zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...] , wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. znak [...]

Pomimo podjętych przez organ I instancji działań mających na celu odnalezienie w zasobach archiwalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] . Archiwum Państwowego w K. , [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. , Urzędu Miasta K. oraz Archiwum Akt Nowych w W. w/w zaświadczenia lokalizacji szczegółowej opatrzonej numerem [...], do akt sprawy pozyskano jedynie zaświadczenie lokalizacji szczegółowej wydane przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. znak [...] opatrzone numerem [...], którym ustalona została lokalizacja szczegółowa osiedla "[...]" na terenie położonym w K. w dzielnicy [...] ". W tym stanie rzeczy organ I instancji dokonał swoich ustaleń w zakresie ustalenia celu wywłaszczenia, w oparciu o zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] , a nie jak wskazano w orzeczeniu wywłaszczeniowym nr [...] . Z analizy mapy wykonanej w skali 1:2880, stanowiącej załącznik do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. znak [...] opatrzonego nr [...] oraz sporządzonego w dniu 29 lipca 1963 r. aneksu do tego zaświadczenia opiniującego pozytywnie korektę lokalizacji os. [...] wynika, iż zawnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] znajduje się na obszarze przeznaczonym pod budowę osiedla mieszkaniowego A.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż nieruchomość ta została wykorzystana w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na cel wywłaszczenia, doprecyzowany w oparciu o dokumentację pozyskaną do akt sprawy w postaci: wyżej już wspomnianego zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 października 1960 r. znak [...], aneksu do to tej decyzji z 29 lipca 1963 r. oraz załącznika graficznego, załącznika graficznego pn. "szczegółowy plan zagospodarowania terenu os.[...] etap pawilon handlowo-usługowy", zdjęcia satelitarnego z 1965 r., zdjęć lotniczych z lat 1970 i 1975 r., jak również na podstawie ustaleń pierwszego w historii K. planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 marca 1967 r. (Dz. U. Nr 9 z 17 kwietnia 1967 r., poz. 28) jako realizacja infrastruktury w postaci fragmentu pasa drogowego ul. [....], chodnika przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] , oraz towarzyszącego mu pasa zieleni.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego dokonania przez organ I instancji ustaleń w zakresie określenia celu wywłaszczenia jedynie o dokumenty wytworzone już po dacie wywłaszczenia organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądów administracyjnych dla oceny zbędności nieruchomości lub jej części na cel wywłaszczenia w zasadzie nie mają znaczenia postanowienia zawarte w dokumentacji projektowej czy realizacyjnej określające sposób zagospodarowania nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli dokumentacja taka została sporządzona po dniu, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, chyba że z ich treści lub całokształtu okoliczności faktycznych sprawy wynika, że odzwierciedlają one wcześniejsze (tj. sprzed daty wywłaszczenia) ustalenia w tym przedmiocie.

Podobnie dla doprecyzowania ogólnie określonego celu wywłaszczenia wiążące znaczenie mają w zasadzie jedynie dokumenty powstałe przed datą wywłaszczenia.

W odniesieniu do powyższego stwierdzono, iż wobec bardzo ogólnie określonego celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego oraz faktu pozyskania przez organ I instancji tylko kilku dokumentów dotyczących inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia pochodzących sprzed daty odjęcia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, pozyskany przez organ I instancji dokument, tj.: załącznik graficzny opisany jako "szczegółowy plan zagospodarowania terenu os.[...] etap "pawilon handlowo usługowy" datowany na kwiecień 1972 r. a przedstawiający w sposób bardzo szczegółowy istniejący i projektowany sposób zagospodarowania obszaru, w którym położona była wywłaszczona nieruchomość, może mieć znaczenie dla skonkretyzowania celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jednak jedynie w zakresie, w jakim potwierdza okoliczność rzeczywistego jej przeznaczenia pod realizację celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, tj. osiedla mieszkaniowego [...] ".

Analiza tego dowodu potwierdza ustalenia dokonane w tym zakresie przez organ I instancji, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znalazła się w granicach projektowanego osiedla mieszkaniowego "[...] " - zgodnie z założeniami powołanego wcześniej, sporządzonego przed datą wywłaszczenia załącznika graficznego do zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z dnia 31 października 1960 r. nr [...] Znak:[...] , wydanego przez Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego Prezydium Rady Narodowej w m. K. . "Szczegółowy plan zagospodarowania terenu os [...] etap pawilon handlowo-usługowy" z 1972 r., przedstawiający istniejący i projektowany sposób zagospodarowania potwierdza, iż przedmiotowa nieruchomość była niezbędna dla realizacji celu wskazanego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w K. z 15 kwietnia 1966 r. Nr [...] tj. pod realizację ww. osiedla mieszkaniowego A . Jak bowiem wynika z analizy w/w dokumentu graficznego na terenie zawnioskowanej do zwrotu parceli l. kat. [...] miał znajdować się fragment pasa drogowego ul. [...] , chodnik przy skrzyżowaniu ulic [...] i [...] a także pas zieleni. Porównanie w/w dokumentu graficznego z treścią mapy zasadniczej znajdującej się w aktach sprawy organu I instancji (karta akt [...] ) potwierdza prawidłowość dokonanych przez organ I instancji ustaleń, iż przedstawiona na sporządzonym dla pawilonu handlowo-usługowego planie zagospodarowania terenu os. [...] z 1972 r. infrastruktura w pełni odpowiada infrastrukturze przedstawionej na aktualnej mapie zasadniczej. Za niezasadny uznać zatem należy podniesiony w odwołaniu zarzut, iż organ I instancji nie ustalił w sposób precyzyjny celu wywłaszczenia.

Fakt realizacji celu wywłaszczenia zgodnie z wyżej powołanym opracowaniem graficznym, na stanowiącej przedmiot postępowania nieruchomości może potwierdzać również przeprowadzona w dniu 17 listopada 2009 r. rozprawa administracyjna połączona z oględzinami działek nr [...] i nr [...] . W trakcie oględzin ustalono, iż na terenie działki nr [...] poza częścią parkingu znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...] znajduje się chodnik o szerokości 3 płytek betonowych od strony wschodniej ograniczony krawężnikiem, a także słup z lampą oświetleniową, słup telefoniczny i studzienka telekomunikacyjna. Z kolei na działce nr [...] znajduje się chodnik (w części południowej o szerokości 2 płytek betonowych, w części północno-wschodniej o szerokości 1 płyty betonowej ograniczony betonowymi krawężnikami), sama zaś działka nr [...] w części zajęta jest pod fragment jezdni asfaltowej. Jak wynika z pism Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z 17 września 2013 r. oraz 19 grudnia 2014 r. znak: [...] jest to pas drogowy drogi wewnętrznej stanowiącej sięgacz od ul. [...] . Jakkolwiek zatem wobec faktu istnienia obecnie na działce nr [...] jedynie dziko rosnącej roślinności, trudno mówić o pasie zieleni, to jednak sama infrastruktura zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości w pełni odpowiada infrastrukturze na tej nieruchomości planowanej w ramach osiedla mieszkaniowego.

Wojewoda zauważył, iż realizacja celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, obejmuje nie tylko budowę bloków mieszkalnych, ale także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, tj. budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne (w tym piesze), parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże oraz zieleń osiedlową. Ponadto za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne: linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych.

W tym kontekście organ odwoławczy zauważył, iż jak wynika z treści pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z 21 lipca 2009 r. (karta akt [...] ) na działce nr[...] znajduje się wykonane w 1968 r. przyłącze wodociągowe zaopatrujące w wodę położone w sąsiedztwie działek stanowiących przedmiot niniejszego postępowania budynki przy ul.[...] . Z kolei jak wynika z treści pisma spółki [...] Sp. Akcyjna Odział w K. w rejonie przedmiotowych działek zlokalizowana jest, wykonana w 1969 r. sieć energetyczna tj. linia kablowa AKSFta 4x95 niskiego napięcia ze ST. Trafi 4706 do zasilania budynków przy ul. [...] oraz gazociąg średniego ciśnienia DN 200 stal., na istnienie którego, nie podając jednak daty jego wykonania, wskazała [...] sp. z o.o. Oddział Gazowniczy w K.

Jak wynika z pism odpowiednich jednostek będących następcami podmiotów realizujących omawianą infrastrukturę sieciową oraz dysponujących aktualnie istniejącymi na tym terenie sieciami, urządzenia te powstały w ścisłym związku z realizacją osiedla mieszkaniowego A. jako typowa dla tego rodzaju inwestycji infrastruktura niezbędna do jej prawidłowego funkcjonowania.

Zdaniem Wojewody ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny i prawny wyklucza możliwość uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel jej wywłaszczenia. Z powołanych wyżej, pozyskanych przez organ I instancji środków dowodowych wynika, iż co najmniej od roku 1968 r. zrealizowano na części przedmiotowej nieruchomości podziemną infrastrukturę techniczną służącą obsłudze budynków mieszkalnych powstałych na terenie sąsiadującym z nieruchomością objętą wnioskiem o zwrot (budynki przy ul. [...] .

Organ odwoławczy w pełni podzielił również dokonaną przez organ I instancji analizę zgromadzonego w sprawie materiału fotograficznego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał bowiem, iż: "Na zdjęciu z roku 1965 (przed wywłaszczeniem) przedmiotowa parcela l. kat. [...] stanowiła pole uprawne przylegające do ul. [...] . Cały teren wokół, który przeznaczony był pod osiedle mieszkaniowe A. stanowił w tym czasie pola uprawne z miejscami pojawiająca się zabudową jednorodzinną. Na zdjęciu z roku 1970 (tj. 4 lata po wywłaszczeniu) widoczna jest nowopowstała droga biegnąca wzdłuż przedmiotowej nieruchomości w kierunku południowym. Przedmiotowa nieruchomość północno - zachodnim narożnikiem wchodziła w powyższą drogę, natomiast pozostała część nie była jeszcze zagospodarowana. Na zdjęciu z roku 1975 (tj. 9 lat po wywłaszczeniu) przedmiotowa nieruchomość usytuowana przy skrzyżowaniu ul. [...] i nowopowstałej drogi stanowiła fragment drogi oraz teren zielony z chodnikami. Teren znajdujący się w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości widoczny na powyższych zdjęciach z roku 1970 i 1975, który również przeznaczony był pod osiedle mieszkaniowe A. , zagospodarowany został pod drogi, szkołę, pawilon handlowo-usługowy, jak również pod budynki wielomieszkaniowe wraz z infrastrukturą w postaci chodników i trawników. Z analizy powalanych zdjęć lotniczych wynika zatem, iż przedmiotowy teren w okresie 10 - ciu lat od daty wywłaszczenia przekształcił się z terenu pól uprawnych z zabudową jednorodzinną w teren osiedla mieszkaniowego z infrastrukturą osiedlową". Nie można zatem podzielić poglądu skarżącego, iż na stanowiących przedmiot postępowania działkach nie wykonano żadnych prac związanych z budową osiedla, a zatem - jak twierdzi skarżący - brak jest potrzeby ustalenia celu ich wywłaszczenia.

W kontekście powyższego raz jeszcze podkreślić należy, iż na obszarze zawnioskowanym do zwrotu zrealizowano obiekty niewątpliwie powiązane funkcjonalnie z osiedlem mieszkaniowym jako stanowiące jego niezbędną do funkcjonowania infrastrukturę (podziemną i naziemną), tworzącą z nim nierozerwalną całość.

Jednocześnie organ odwoławczy, odnosząc się do wyrażonego w piśmie z dnia 20 marca 2014 r. zarzutu, iż Wojewoda decyzją z dnia 21 lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 22 lipca 2009 r. nr [...] orzekającą o zwrocie sąsiednich działek, a zatem na podstawie art. 110 k.p.a. organ odwoławczy jest związany jej postanowieniami również w niniejszym postępowaniu wskazano, iż jak wynika z uzasadnienia powołanej decyzji Wojewody zwracane wówczas działki, w przeciwieństwie do nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania były niezagospodarowane i niezabudowane, a także nie nosiły żadnych śladów poniesionych nakładów inwestycyjnych, ani też żadnych śladów jakiejkolwiek działalności mającej służyć mieszkańcom osiedla, związanej z realizacją celu wywłaszczenia. Tym samym dokonana wówczas przez organy administracji publicznej zgromadzonego ocena materiału dowodowego doprowadziła te organy do odmiennej niż obecnie oceny prawnej.

W świetle powyższego należało stwierdzić, iż zaskarżona decyzja Starosty K. z 28 lutego 2014 r. znak [...], orzekająca o odmowie zwrotu nieruchomości o odmowie zwrotu działek: nr [...] i nr [...] , objętych księgą wieczystą nr [...] , pół. w obr. [...] jedn. ewid. K. m. K , odpowiadających wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. jest prawidłowa, a zatem należało utrzymać ją w mocy.

Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.B. , zarzucając jej naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1, jak również art. 80, art. 107 § 1 i § 3, oraz art. 138 § 1 pkt 1, a także art. 8 w związku z art. 110 k.p.a. oraz art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez:

1) brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego,

2) dowolne przyjęcie, iż cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie został zrealizowany,

3) dowolne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie istnieje stan "zbędności" nieruchomości objętych wnioskiem,

4) uznanie, iż nieruchomości objęte niniejszym postępowaniem różnią się (jeśli chodzi o ich zagospodarowanie i związek z celem wywłaszczenia) od nieruchomości sąsiednich, które zostały uprzednio zwrócone ich poprzednim właścicielom

5) utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu l instancji.

Skarżący podnosi w pierwszej kolejności, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Organ administracyjny uznał bowiem, iż obie nieruchomości objęte wnioskiem, wywłaszczone były pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] , przy czym nie wiadomo jaki był szczegółowy cel wywłaszczenia. Tymczasem - jeśli, jak w niniejszej sprawie - cel wywłaszczenia został określony ogólnie jako budowa osiedla mieszkaniowego, to do obowiązków organu administracji publicznej należy precyzyjne ustalenie, jaki cel, w ramach ogólnego celu wywłaszczenia, miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. Należałoby tu uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, lecz innych obiektów i urządzeń technicznych wchodzących w infrastrukturę tego osiedla, jak np.: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, a w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W pierwszej zatem kolejności organ powinien wziąć pod uwagę dowody, dokumenty poprzedzające decyzję o wywłaszczeniu. Podkreślić równocześnie należy, iż dowody z dokumentów powstałych już po dacie wywłaszczenia mogą mieć charakter jedynie uzupełniający.

Wadliwym są zatem ustalenia szczegółowego celu wywłaszczenia na podstawie dokumentacji powstałej już po wywłaszczeniu. W niniejszej sprawie -pomimo, iż do wywłaszczenia doszło w kwietniu 1966 r. (na podstawie zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z 1960 r.) - organ oparł się na szczegółowym planie zagospodarowania terenu os. [...] z kwietnia 1972 r., zdjęć lotniczych/satelitarnych z 1970 i 1975 r. oraz Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. z marca 1967 r. Na tej podstawie organ doszedł do wniosku, iż obie działki położone były na terenie przeznaczonym na "ul. [...] arterię ruchu normalnego o szerokości 30 m w liniach regulacyjnych + 10 m na wydzielone torowisko tramwajowe". Inwestycja ta miała być zrealizowana do 1970 r.

Tymczasem oględziny przeprowadzone w dniu 17 listopada 2009 r. wykazały, iż obie działki pozostają w dalszym ciągu niezagospodarowane - zlokalizowany jest na ich jedynie fragment chodnika, a w pozostałej części - działki są porośnięte trawą, względnie "rozjeżdżonym błotem". Jest również faktem notoryjnym, iż ul. [...] przebiega poza terenem obu działek, a linia tramwajowa na Osiedle [...] nie została do dnia dzisiejszego zrealizowana. Nie bez znaczenia jest również stanowisko Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. , iż tylko jedna z działek objętych wnioskiem (nr [...] ) "jest zajęta pod pas drogowy drogi wewnętrznej". Powyższe stanowisko wskazuje zatem, iż działka nr [...] w ogóle nie jest przeznaczona/wykorzystywana na jakiekolwiek cele związane z zapewnieniem komunikacji w tym rejonie, a tym samym - jeśli taki był cel wywłaszczenia - to nie został on zrealizowany. Z kolei przeznaczenie części drugiej z działek (nr [...] ) na pas drogowy drogi wewnętrznej wskazuje, iż cel w postaci drogi publicznej również nie został zrealizowany. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych drogi wewnętrzne nie są drogami publicznymi, a zatem ich właścicielem nie musi być Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego (art. 8 ustawy o drogach publicznych). Skoro zatem właścicielem drogi wewnętrznej może być osoba fizyczna, to tym bardziej taka osoba może pozostawać właścicielem pasa drogowego drogi wewnętrznej.

Chybionym jest także pogląd organu l instancji, iż na obu działkach objętych wnioskiem zlokalizowane są tereny zielone Osiedla [...] , gdyż taki był (według organu) jeden ze szczegółowych celów wywłaszczenia. Przede wszystkim nieruchomości takie (o ile mają stanowić tereny zielone osiedla mieszkaniowego) winny być utrzymywane w odpowiednim stanie, a ich zagospodarowanie winno mieć charakter celowy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niepodobna przyjąć, iż tereny te są utrzymywane w odpowiednim stanie, skoro doszło do porośnięcia jednej z działek drzewem-samosiejką, a powierzchnię drugiej pokrywa "rozjeżdżone błoto". Taki wygląd obu działek wskazuje zatem na zagospodarowanie ich w sposób przypadkowy, a nie celowy (a w zasadzie - na pozostawienie ich w stanie niezagospodarowanym).

Bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest również zlokalizowanie na obu działkach objętych wnioskiem instalacji przesyłowych, chociażby miały one związek z zaopatrzeniem osiedla mieszkalnego w odpowiednie media. Przede wszystkim ugruntowanym w orzecznictwie jest pogląd, iż "budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, jednakże jedynie w sytuacji, gdy ta infrastruktura techniczna nie stanowi celu wywłaszczenia, a związana jest jedynie z realizacją innej inwestycji będącej celem wywłaszczenia" (wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt l OSK 643/12). W materiale dowodowym niniejszej sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, iż obie działki zostały wywłaszczone w celu zlokalizowania na nich urządzeń przesyłowych. Powyższe względy prowadzą zatem do wniosku, iż ocena materiału dowodowego w niniejszej sprawie była wadliwa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji daleko niewystarczające. Jak bowiem uznał NSA w wyroku z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt l OSK 520/10 "stwierdzenie braku danej dokumentacji, która miałaby dowodzić przeprowadzenia określonych działań budowlanych na danym obszarze, stanowi dowód na okoliczność niewykorzystywania danej nieruchomości na cele wywłaszczenia i podlega ocenie na równi z innymi dowodami zgromadzonymi przez organ". W niniejszej sprawie taka okoliczność nie została jednak wzięta pod uwagę przy dokonywaniu ceny zebranego materiału dowodowego. Dlatego też doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 77 § 1, jak również art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Niezależnie od powyższego organ administracyjny naruszył również przepisy art. 8 w związku z art. 110 k.p.a., który winien być zastosowany w niniejszej sprawie w drodze analogii. Decyzją z dnia 21 lutego 2010 r. nr [...] organ utrzymał w mocy decyzję organu l instancji o zwrocie działek sąsiadujących z działkami objętymi wnioskiem w niniejszym postępowaniu. Cel, jak również podstawa prawna, na której dokonano wywłaszczenia (zarówno przepis prawa, jak i decyzja o wywłaszczeniu) były te same. Analogiczny jest również sposób zagospodarowania wszystkich tych działek. Na wszystkich tych działkach zlokalizowana została również ta sama infrastruktura techniczna. Skoro zaś nie ma istotnych różnic pomiędzy działkami zwróconymi a działkami objętymi niniejszym postępowaniem - rozstrzygnięcie niniejszej sprawy również winno być analogiczne. Nie wiadomo dlaczego organ uznał, iż działki zwrócone były "zbędne", a na działkach objętych niniejszym postępowaniem zrealizowany został cel wywłaszczenia. Uzasadnieniem takim nie może być istnienie infrastruktury technicznej, gdyż cel wywłaszczenia był inny.

Co więcej - jak wyjaśnił WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 317/14 - "niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych". Tymczasem (co wynika z pism ZiKIT z dnia 17 września 2013 r. oraz 19 grudnia 2014 r.) część działki nr [...] jest zajęta na pas drogowy drogi wewnętrznej. Droga wewnętrzna nie jest zaś drogą publiczną, chociażby pokryta ona była nawierzchnią asfaltową.

Konsekwencją powyższych naruszeń przepisów postępowania jest naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.

Na marginesie skarżący wskazał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji uwadze organu l instancji uszła jeszcze jedną okoliczność. Skoro niespornym jest, iż na obu działkach objętym wnioskiem w zasadzie nie wykonywano żadnych prac związanych z budową Osiedla [...], to nie ma potrzeby ustalania celu ich wywłaszczenia (wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 października 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 877/11).

Z kolei konsekwencją wszystkich powyższych naruszeń jest naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu l instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 poz. 1647) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Dokonana według powyższych kryteriów kontrola działalności administracji publicznej prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Nie budzi wątpliwości Sądu, ani też nie jest sporne pomiędzy stronami postępowania, że objęta postępowaniem o zwrot nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 15 kwietnia 1966 r. nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z wnioskiem o jej zwrot wystąpili wszyscy następcy prawni poprzedniego właściciela. Wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. B. odpowiadając obecnie działki nr [...] i [...] obr [...] m. K. , objęte księgą wieczystą nr [...] . Właścicielem tych działek jest obecnie Gmina K.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny przesłanki zwrotu powyższej nieruchomości tj. do oceny, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony o wywłaszczeniu.

W tym miejscu należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W prawomocnym wyroku z dnia 27 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Kr 702/11 oddalił on skargę na decyzję kasatoryjną Wojewody z dnia 25 lutego 2011 r. nr [...] W uzasadnieniu tego wyroku wskazano: "Organ II instancji uchylając decyzję Starosty K. przyjął, że organ l instancji ustalając cel wywłaszczania przedmiotowej nieruchomości nieprawidłowo oparł się na treści zaświadczenia lokalizacji szczegółowej wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. nr [...] opatrzonego numerem [...] dotyczącego lokalizacji osiedla [...] na terenie położonym w K. w dzielnicy K. Tymczasem ze zgromadzonych w sprawie dokumentów m.in. orzeczenia wywłaszczeniowego wydanego przez Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 15 kwietnia 1966r., wynika, że wywłaszczone w/w orzeczeniem parcele (w tym część parceli katastralnej l. kat. [...], odpowiadająca parceli l. kat. [...] ) są niezbędne pod budowę osiedla [...] , zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia 31 października 1960 Znak [...] Także we wniosku wywłaszczeniowym Dyrekcji Inwestycji Miejskich III z dnia 1 stycznia 1966 r. nr [...] , wprost odwołano się do zaświadczenie lokalizacji nr [...] . Organ l instancji dokonał oceny zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...], a nie zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...], która dotyczyła budowy osiedla "[...] w K. Tym samym nie wyjaśnił istotnej dla sprawy okoliczności, a to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy".

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Na obecnym etapie postępowania należało więc zbadać z urzędu, czy prowadząc ponownie postępowanie administracyjne po wyroku WSA organy obu instancji zastosowały się do wskazań zawartych w tym wyroku.

Jak wynika z akt administracyjnych Starosta podjął kroki celem odnalezienia powołanego wyżej zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] . W tym celu dokonano kwerendy akt wywłaszczeniowych [...] - budowa osiedla [...] - budowa osiedla [...] sektor [...] budowa osiedla [...] budowa osiedla A. , jednakże nie odnaleziono zaświadczenia nr [...], a jedynie zaświadczenie nr [...] (k. [...] akt administracyjnych). Przedmiotowego zaświadczenia poszukiwano również w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego, w Archiwum Akt Nowych, w Urzędzie Miasta K. , w [...] Urzędzie Wojewódzkim i w Archiwum Państwowym. Nigdzie go jednak nie odnaleziono.

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że organ I instancji wykonał wskazania zawarte w wyroku WSA w Krakowie. Ponieważ jednak przedmiotowy dokument nie został odnaleziony, prawidłowo orzeczono na podstawie pozostałych, dostępnych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, a w szczególności na podstawie zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] , które obejmowało również teren będący przedmiotem niniejszego postępowania.

W orzeczeniu o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości z dnia 15 kwietnia 1966 r. cel wywłaszczenia określono bardzo ogólnie – jako "budowa osiedla mieszkaniowego [...]". Opisane wyżej zaświadczenie lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 31 października 1960 r., znak [...] , ani też pozostałe zgromadzone w aktach sprawy dokumenty pochodzące sprzed wywłaszczenia nie pozwalają na dokładniejsze określenie celu wywłaszczenia. W takiej sytuacji należy uznać, że nie da się bardziej sprecyzować celu wywłaszczenia, a celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego A. W dalszej kolejności należy ustalić, czy w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. cel ten został zrealizowany. Te ustalenia mogą być poczynione w oparciu o wszelkie istniejące dowody, także na podstawie dokumentacji powstałej już po wywłaszczeniu. Innymi słowy to nie doprecyzowanie celu wywłaszczenia nastąpiło na podstawie dowodów powstałych już po wywłaszczeniu, lecz dowody te posłużyły do ustaleń w zakresie realizacji celu, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego "[...] ".

Taka też argumentacja została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdzie stwierdzono, że dokumentacja wydana po wywłaszczeniu, a zebrana w aktach sprawy może mieć znaczenie dla skonkretyzowania celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jednak jedynie w zakresie, w jakim potwierdza okoliczność rzeczywistego jej przeznaczenia pod realizację celu wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej, tj. osiedla mieszkaniowego "[...] ".

Skarżący zarzuca wprawdzie organom obu instancji naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak sprecyzowania celu wywłaszczenia, jednakże nie wskazuje jakie konkretnie dowody zostały w postępowaniu administracyjnym pominięte, jakich czynności wyjaśniających nie podjęto. Z drugiej zaś strony A.B. zarzuca, że sprecyzowania celu wywłaszczenia organy orzekające w sprawie dokonały na podstawie dokumentów powstałych już po dokonaniu wywłaszczenia. Przypomnieć należy, że organ I instancji podjął zakrojone na szeroką skalę poszukiwania dokumentacji związanej z procesem wywłaszczeniowym aby sprecyzować cel wywłaszczenia, jednakże nie przyniosły one rezultatów. Nie można organom prowadzącym postępowanie zarzucić skutecznie jakichkolwiek zaniedbań w tej kwestii. Nie da się wykluczyć, że dokładniejszej dokumentacji planowanej budowy osiedla [...] przed wywłaszczeniem nigdy nie było, albo też, że była, lecz w ciągu pięćdziesięciu lat zaginęła.

Skarżący twierdzi, że skoro brak jest dowodów powstałych przed wywłaszczeniem jednoznacznie wskazujących na jaki konkretnie cel w ramach budowy osiedla mieszkaniowego przeznaczona została wywłaszczona nieruchomość, to orzeczenie o odmowie zwrotu "uznać należy za całkowicie dowolne". Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Sam fakt braku bardziej szczegółowej dokumentacji powstałej przed wywłaszczeniem nie jest jednoznaczny ze stwierdzeniem zaistnienia przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Oznacza to jedynie brak możliwości bardziej precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia i konieczność przyjęcia, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego.

Zarówno Wojewoda , jak i skarżący zgadzają się, że budowa osiedla mieszkaniowego to nie tylko budowa domów mieszkalnych, lecz także budynków handlowych, usługowych, szkół, przedszkoli oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągów komunikacyjnych, zieleni, placów zabaw dla dzieci oraz parkingów. Takie też stanowisko było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10 - gdzie stwierdzono, że realizacją celu wywłaszczenia określonego ogólnie jako budowa osiedla mieszkaniowego jest budowa parkingu, bądź też wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 154/10 - "celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci na przykład hydroforni" – obydwa dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Na szczególną uwagę zasługuje wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 600/09 (również dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych) z uwagi na stan faktyczny analogiczny do niniejszego postępowania. W tamtej sprawie wywłaszczenie nastąpiło w dniu 27 maja 1975 r. Zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z 1972 r. wywłaszczona nieruchomość weszła w skład terenu, na którym została zlokalizowana budowa osiedla mieszkaniowego. Dopiero jednak w 1978 roku wydano decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego i udzieleniu pozwolenia na budowę przedszkola. Z kopii załącznika graficznego, stanowiącego integralną część decyzji z 1978 r. wynika, iż na wywłaszczonej nieruchomości zaprojektowano zieleń. Budowa przedszkola zakończona została w 1979 r., natomiast oględziny przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym wykazały, iż sporna działka jest ogrodzona, od strony ulicy rosną trzy świerki, a od strony przedszkola rosną ozdobne krzewy kwitnące, nie ma natomiast urządzonego placu zabaw dla dzieci. W takich okolicznościach faktycznych sądy obydwu instancji uznały, że cel wywłaszczenia, określony jako budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko: " jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji na działce oznaczonej dawnym numerem (...) rosną drzewa i krzewy, co odpowiada treści załącznika graficznego stanowiącego integralną część decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny. W załączniku tym na wyżej wymienionej działce zaprojektowano zieleń, a więc zamiar ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie może więc niweczyć realizacji jego infrastruktury". Takiej ocenie nie przeszkodził fakt, że decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny została wydana 3 lata po dokonaniu wywłaszczenia.

Reasumując należy stwierdzić, że bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące niedostatecznego wyjaśnienia kwestii jaki był faktycznie cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz posłużenia się przy tym dokumentami, które powstały już po wywłaszczeniu. Ustalenia faktyczne dokonane w powyższym zakresie nie budzą wątpliwości Sądu.

W dalszej kolejności należało ocenić, czy Wojewoda prawidłowo uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach będących przedmiotem postępowania.

W tym zakresie oparto się na następujących dowodach:

← załącznik graficzny pn. "szczegółowy plan zagospodarowania terenu os. [...] etap pawilon handlowo-usługowy" z 1972 r. - wynika z niego, że na terenie zawnioskowanej do zwrotu parceli l. kat. [...] miał znajdować się fragment pasa drogowego ul. [...], chodnik przy skrzyżowaniu ulic [...] , a także pas zieleni,

← pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. z dnia 21 lipca 2009 r. - z którego wynika, że na działce nr [...] znajduje się wykonane w 1968 r. przyłącze wodociągowe zaopatrujące w wodę budynki przy ul.[...]

← pismo spółki [...] S.A. w Krakowie Odział w K. z dnia 21 lipca 2009 r. - w którym stwierdzono, że w rejonie działek nr [...] i [...] zlokalizowana jest wykonana w 1969 r. sieć energetyczna tj. linia kablowa AKSFta 4x95 niskiego napięcia ze ST. Trafo 4706 do zasilania budynków przy ul. [...] ,

← pismo [...] Spółki Gazownictwa z dnia 23 lipca 2009 r. - wyjaśniono w nim, że przez przedmiotowe działki przebiega gazociąg średniego ciśnienia DN 200 stal. Strefa kontrolowana wynosi 1,5 m po obu stronach gazociągu,

← oględziny przeprowadzone w dniu 17 listopada 2009 r. połączone z rozprawą administracyjną, w trakcie których ustalono aktualny stan zagospodarowania przedmiotowych działek stwierdzając, że na terenie działki nr [...] poza częścią wyasfaltowanego parkingu znajdującego się na sąsiedniej działce nr [...] znajduje się chodnik o szerokości 3 płytek betonowych od strony wschodniej ograniczony krawężnikiem, a także słup z lampą oświetleniową, słup telefoniczny i studzienka telekomunikacyjna. Z kolei na działce nr [...] znajduje się chodnik (w części południowej o szerokości 2 płytek betonowych, w części północno-wschodniej o szerokości 1 płyty betonowej ograniczony betonowymi krawężnikami), sama zaś działka nr [...] w części zajęta jest pod fragment jezdni asfaltowej,

← ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Prezydium Rady Narodowej m. K. z 31 marca 1967 r. (Dz. U. Nr [...]),

← zdjęcie satelitarne z 1965 r.,

← zdjęcia lotnicze z lat 1970 i 1975 r.,

← pisma Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu z 17 września 2013 r. oraz 19 grudnia 2014 r. - w których wyjaśniono, że działka nr [...] zajęta jest pod pas drogowy drogi wewnętrznej stanowiącej sięgacz od ul. [...] i stanowi teren ogólnodostępny, choć nie jest droga publiczną.

Sąd całkowicie podziela ocenę powyższych dowodów dokonaną przez Wojewodę , iż zarówno pas drogowy, jak i urządzenia przesyłowe powstały w ścisłym związku z realizacją osiedla mieszkaniowego A. jako typowa dla tego rodzaju inwestycji infrastruktura niezbędna do jej prawidłowego funkcjonowania, a teren, na którym położone są działki będące przedmiotem postępowania w ciągu dziesięciu lat tj. pomiędzy 1965 a 1975 rokiem przekształcił się z pól uprawnych w osiedle z infrastrukturą osiedlową. Tym samym prawidłowe było ustalenie, iż cel wywłaszczenia został na przedmiotowych działkach zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Skarżący zarzuca, że chybiona jest ocena organu I instancji, iż na obu działkach objętych postępowaniem zlokalizowane są tereny zielone osiedla [...] . Odpowiadając na ten zarzut należy wyjaśnić, że w tym zakresie organ II instancji dokonał odmiennej oceny stwierdzając: "Jakkolwiek zatem wobec faktu istnienia obecnie na działce nr [...] jedynie dziko rosnącej roślinności, trudno mówić o pasie zieleni, to jednak sama infrastruktura zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości w pełni odpowiada infrastrukturze na tej nieruchomości planowanej w ramach osiedla mieszkaniowego".

Zdaniem skarżącego realizacja na nieruchomościach instalacji przesyłowych jest bez znaczenia, bowiem budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, a brak jest jakiegokolwiek dowodu, że obie działki zostały wywłaszczone w celu lokalizacji na nich urządzeń przesyłowych. Infrastruktura musi być zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała jedynie "przy okazji". W ocenie Sądu powyższe warunki zostały w niniejszej sprawie spełnione, na co wskazują wymienione wyżej pisma przedsiębiorstw przesyłowych. Na działkach zlokalizowana sieć sieć wodociągowa, energetyczna i gazowa, zostały one wybudowane bardzo krótkim okresie po dokonaniu wywłaszczenia i niewątpliwie miały bezpośredni związek z budową osiedla A.

W żaden sposób nie można zgodzić się z zarzutem skargi, iż "przeprowadzone w dniu 17 listopada 2009 r. wykazały, iż obie działki pozostają w dalszym ciągu niezagospodarowane". Jak już wyżej stwierdzono w wyniku oględzin ustalono, że na obu działkach znajduje się fragment chodnika, a ponadto na działce nr[...] również fragment wyasfaltowanego parkingu, zaś na działce nr [...] również fragment jezdni asfaltowej. Fakt, że na tej działce znajduje się również "rozjeżdżone błoto" nie zmienia oceny, iż wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowania zgodnie z celem wywłaszczenia tj. na infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania osiedla mieszkaniowego.

W końcowej części skargi z kolei podnosi się: "Skoro niespornym jest, iż na obu działkach objętym wnioskiem w zasadzie nie wykonywano żadnych prac związanych z budową Osiedla [...], to nie ma potrzeby ustalania celu ich wywłaszczenia". Biorąc pod uwagę, że przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na zrealizowanie na niej celu wywłaszczenia nie sposób zgodzić co do wskazywanej przez skarżącego "niesporności".

Nieprawdziwe jest również stwierdzenie jakoby "organ doszedł do wniosku, iż obie działki położone były na terenie przeznaczonym na "ul. [...] , arterię ruchu normalnego o szerokości 30 m w liniach regulacyjnych + 10 m na wydzielone torowisko tramwajowe". Inwestycja ta miała być zrealizowana do 1970 r.". W zaskarżonej decyzji żadne takie ustalenie się nie znalazło. Na marginesie można zauważyć, że widać tu pewną niekonsekwencję po stronie skarżącego: skoro zarzuca, że niedopuszczalne jest ustalanie celu wywłaszczenia na podstawie dokumentów powstałych już po wywłaszczeniu, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że linia tramwajowa na osiedle A. nie została zrealizowana. Przede wszystkim jednak należy z całą mocą podkreślić, że celem wywłaszczenia nie była realizacja linii tramwajowej, lecz budowa osiedla i w tego też względu brak na tym terenie linii tramwajowej (mimo, iż przewidywał ją plan miejscowy z 1967 roku) nie wpływa na ocenę, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Co do zarzutu naruszenia art. 8 i art. 110 k.p.a. poprzez wydanie odmiennego orzeczenia niż w innej sprawie o zbliżonym stanie faktycznym należy stwierdzić, że odniesienie się do niego wykracza poza granice niniejszej sprawy. Powoływana przez skarżącego decyzja Wojewody z dnia 21 lutego 2010 r., znak [...] nie znajduje się w aktach sprawy, nie została dopuszczona jako dowód w postępowaniu przez organy administracji, ani też nie została dołączona do akt sądowych, dlatego też Sąd nie jest w stanie odnieść się do zasadności tego zarzutu. Wykracza to również poza zakres kontroli sądowoadministracyjnej, określonej w cytowanych wcześniej przepisach ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Szerszej analizy wymaga kwestia usytuowania na działce nr [...] drogi wewnętrznej. Skarżący wywodzi z tego faktu dwie okoliczności: że działka nr [...] nie jest przeznaczona pod komunikację oraz, że droga wewnętrzna - w przeciwieństwie do drogi publicznej - nie jest objęta zakazem zwrotu. Nic nie stoi na przeszkodzie aby właścicielem drogi wewnętrznej była osoba fizyczna.

Co do realizacji celu wywłaszczenia na działce nr [...] , to kwestia ta został już wyjaśniona powyżej. Fakt, że na tej działce nie jest usytuowana droga wewnętrzna nie zmienia faktu, że cel wywłaszczenia został na niej zrealizowany. Nie tylko bowiem droga (w tym droga wewnętrzna), ale również ciąg pieszy - chodnik stanowi ciąg komunikacyjny.

Definicja drogi wewnętrznej znajduje się w art. 8 ust. 1 ustawy z 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 poz. 450). Zgodnie z przepisem drogi, drogi rowerowe, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi. Kategorie dróg publicznych wymieniona w art. 2 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy o drogach publicznych, zaś jak wynika z kolejnych przepisów ustawy zaliczenie drogi do określonej kategorii dróg publicznych odbywa się na mocy uchwały odpowiednio rady gminy, rady powiatu, sejmiku województwa lub rozporządzenia ministra właściwego do spraw transportu. Drogi publiczne mają szczególny status, objawiający się między innymi ich wyjęciem z obrotu. Zgodnie z art. 2 a ustawy o drogach publicznych drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, zaś drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Co do zasady rację ma skarżący, iż droga wewnętrzna może stanowić własność osoby fizycznej. Oznacza to, że status prawny drogi przebiegającej przez działkę nr [...] nie stoi na przeszkodzie jej zwrotowi poprzedniemu właścicielowi (jak miałoby to miejsce w przypadku drogi publicznej). Nie zwalnia to jednak organu prowadzącego postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości od badania, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Jak wynika z pisma ZIKIT z dnia 19 grudnia 2014 r. stanowi teren ogólnodostępny, a zatem każdy może z niej korzystać. Mimo, iż formalnie nie jest zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych, to de facto jest dostępna publicznie dla każdego, stanowiąc przy tym własność Gminy K. Niewątpliwie więc jest wykorzystywana na cele komunikacyjne. O ile więc sam status drogi nie stoi na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości, to przeszkodą taką jest sposób zagospodarowania nieruchomości i wykorzystanie jej na cel wynikający z decyzji o wywłaszczeniu tj. na infrastrukturę nieodłącznie związaną z funkcjonowaniem osiedla mieszkaniowego.

Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej argumenty należało uznać, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i dowolną ocenę przeprowadzonych w sprawie dowodów. Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów obu instancji, prawidłowo również zastosowano przepisy prawa materialnego.

Wobec powyższego skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.