Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 978/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi K.H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 listopada 2013 r. A. H. wystąpił do Urzędu Miasta M. - Referat Spraw Obywatelskich o wymeldowanie w trybie administracyjnym K. H. z lokalu mieszkalnego położonego w M. przy ulicy [...]. Podniósł, że wymieniona nie mieszka w lokalu od 2010 r.. Od tego momentu mieszka i pracuje w T., gdzie chodzi także do szkoły ich wspólne dziecko.

Pismem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta M. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie, wzywając strony do złożenia wyjaśnień. Dalej organ prowadząc postępowanie, dołączył do akt sprawy wydane rozstrzygnięcia sądowe, przesłuchał strony postępowania, zgromadził przedłożone przez strony oświadczenia, a następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], przywołując w podstawie prawnej art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 388) orzekł o odmowie wymeldowania K. H. z pobytu stałego w lokalu w M. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności orzeka się o wymeldowaniu z pobytu stałego osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego albo opuściła miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W toku postępowania K. H. wyjaśniła, że od chwili wydania decyzji Wojewody [...] w dniu [...] r. orzekającej o odmowie wymeldowania jej z pobytu stałego w M., stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie. Pomimo, iż na chwilę obecną nie zamieszkuje lokalu w M., to nie opuściła tego lokalu dobrowolnie, co zostało udowodnione w postępowaniu zakończonym wymienioną powyżej decyzją Wojewody oraz wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 229/11 oraz z dnia 15 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 260/12, gdzie stwierdzono brak podstaw do wymeldowania.

Sytuacja obecnie nie uległa zmianie. Nadal nie posiada kluczy do lokalu i nie zamieszkuje w nim. W postępowaniu cywilnym Sąd Rejonowy w P. oddalił jej powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania, a Sąd Okręgowy w K. oddalił jej apelację od tego wyroku. Obecnie podejmuje środki jakie przysługują jej w sprawie wyroku oddalającego apelację. W toku jest postępowanie o podział majątku, w którym zawnioskowała o przyznanie mieszkania na jej rzecz. Ma zamiar bowiem powrócić do lokalu mieszkalnego w M. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez wnioskowaną do wymeldowania. Nadal ma utrudniony dostęp do tego lokalu. W obecnej chwili jest zameldowana na pobyt czasowy w T. do dnia 31 rudnia 2015 r. Z uwagi na powyższe nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego K. H.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. H. Zarzucił zaskarżonej decyzji arbitralność postępowania, pominięcie istotnych, nowych faktów oraz błędną interpretację zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wniósł o wydanie orzeczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem czyli o wymeldowanie K. H. Przywołał dotychczasowy przebieg postępowania, wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracyjnych oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach a także wyroki w sprawach prowadzonych przed sądami powszechnymi. Podkreślił, że orzeczenia sądów cywilnych obaliły powództwo o rzekome naruszenie posiadania. Wynika zatem z całego postępowania, że K. H. dobrowolnie opuściła lokal mieszkalny w M. Zwrócił też uwagę na długotrwałość tego postępowania.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu K. H. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w M. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, ale został przez organ pierwszej instancji oceniony błędnie. W konsekwencji tej błędnej oceny organ ten przyjął brak dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu przez K. H., wobec wyrażanej woli powrotu do tego lokalu i tymczasowego zameldowania w T. Zdaniem organu odwoławczego stanowisko to nie jest zasadne. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie wniosek o wymeldowanie został złożony ponownie, ale mimo to nie ma powagi rzeczy osądzonej, gdyż wystąpiły nowe okoliczności, które zaistniały w związku z upływem określonego czasu od daty wydania poprzedniej decyzji ostatecznej. Czynności zameldowania jak i wymeldowania mają charakter czysto ewidencyjny i są aktem rejestracyjnym, mającym odzwierciedlać aktualny stan faktyczny.

Organ przedstawił dotychczasowe postępowanie zakończone wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II SA/Gl 229/11 i sygn. akt II SA/Gl 260/12). Stwierdził, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która dotyczy zarówno czasokresu nieprzebywania strony w spornym lokalu mieszkalnym, jak również prawomocnych rozstrzygnięć spraw toczących się w sądach powszechnych a dotyczących K. i A. H. Zdaniem organu z uwagi na zmianę stanu faktycznego brak jest tożsamości niniejszej sprawy ze sprawa o wymeldowanie K. H. zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] i wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

Odnosząc się do nowego wniosku o wymeldowanie (z dnia 23 listopada 2013 r.) potwierdzono, że K. H. opuściła lokal w już [...] 2010 r. i do chwili obecnej w nim nie zamieszkuje. Przyznała to sama zainteresowana, dodając przy tym, że nie "opuściła lokalu dobrowolnie, tylko na skutek psychicznego i fizycznego znęcania się nade mną przez A. H., co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądowym oraz na skutek utrudniania mi dostępu do lokalu".

Organ wyjaśnił, że decyzje o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu zapadają na ogół w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczas zajmowanego lokalu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie z własnej woli osoby zainteresowanej. Podkreślił, że w doktrynie przyjmuje się, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu lub do niego niedopuszczona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W niniejszej sprawie strona wprawdzie skorzystała z takich środków, ale nie odniosły one zamierzonego skutku. Powoduje to, że zachodzą podstawy do wymeldowania, gdyż jego przesłanką jest sam fakt niezamieszkiwania w lokalu. Z akt sprawy wynika bowiem, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. A. H. został uznany za winnego przestępstw określonych w art. 207 § 1 i art. 157 § 2 Kodeksu karnego, jednak w wyroku tym nie nakazano mu opuszczenia spornego lokalu.

Dalej wynika, że K. H. wystąpiła wprawdzie z powództwem o ochronę naruszonego posiadania wymienionego lokalu, jednak Sąd Rejonowy powództwo to oddalił, a Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację powódki. Zatem w sprawie, choć doszło do wykorzystania przysługującego stronie środka prawnego zmierzającego do przywrócenia posiadania rzeczonego lokalu, jednak nie okazało się to skuteczne, a w konsekwencji nie doprowadziło do ponownego zamieszkania w tym lokalu. W sytuacji gdy strona nie zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, a jej powództwo o przywrócenie posiadania tego lokalu zostało oddalone przez sąd powszechny, nie ma podstaw do odmowy wymeldowania. Organ dodał też, że w wymienionych wyrokach sądy przyjęły spójne stanowisko co do charakteru opuszczenia tego lokalu przez zainteresowaną.

Odnosząc się do zameldowania K. H. w miejscu aktualnego zamieszkania na pobyt czasowy, organ stwierdził, iż nie może ono być przesądzające. Wyniki przeprowadzonego postępowania potwierdziły, że zainteresowana opuściła miejsce stałego pobytu ponad 5 lat temu i do chwili obecnej do niego nie powróciła, a tym samym przestała realizować tam swoje podstawowe funkcje życiowe, koncentrując jednocześnie życie w innym lokalu. Podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów życiowych strony, przebywanie w tym lokalu w sensie fizycznym, a nie traktowanie go jednie jako zameldowania na pobyt stały.

Zameldowanie jest czynnością materialno-techniczną, ma charakter rejestrowy i powinno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzecz. Nie powinno służyć fikcji meldunkowej. Inne rozumienie przepisu art. 35 ustawy prowadziłoby do akceptacji fikcji, polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna nie zamieszkuje. Byłoby to sprzeczne z celem obowiązku meldunkowego, którym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, zaś ewidencja polega na rejestracji danych o faktycznym miejscu pobytu osoby.

Niedopuszczalne i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu rozwiązywania sporów mieszczących się w granicach innego postępowania, a samo wymeldowanie osoby nie pozbawia możliwości dochodzenia roszczenia o charakterze majątkowym.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wymienioną powyżej decyzję ostateczną Wojewody złożyła K. H., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wskazała, że sprawa była już rozpatrzona decyzją Wojewody [...], która została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 229/11.

Obecnie ponownie z wniosku A. H. wszczęto postępowania, w którym Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie wymeldowania, a Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie A. H. uchylił tę decyzję i orzekł o wymeldowaniu jej z lokalu przy ulicy [...] w M.

Zaskarżając to rozstrzygnięcie Wojewody w pierwszej kolejności podniosła, że organ odwoławczy nie rozpatrzył całości materiału dowodowego czym naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyli naruszył art. 7, art. 77 czy art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazała, że konieczne w niniejszej sprawie jest stwierdzenie czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wymeldowania, zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem ustalenia nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. W orzecznictwie podkreśla się, że rezygnacja z prawa przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem lokalu jest więc nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z nim związanych. Tymczasem w niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości fakt, iż do opuszczenia lokalu przez skarżącą nie doszło w sposób dobrowolny ani trwały. Świadczą o tym fakty następujące fakty:

- skarżąca opuściła mieszkanie na skutek zachowań byłego męża - przemoc fizyczna i psychiczna (wyrok Sądu Rejonowego w C.);

- nie zrezygnowała z posiadania spornego lokalu - w toczącej się od 5 lat sprawie o podział majątku domaga się przyznania jej mieszkania na wyłączną własność;

- skorzystała z przysługującego jej środka prawnego zmierzającego do przywrócenia posiadania spornego lokalu poprzez wytoczenie powództwa o przywrócenie posiadania;

- jest zameldowana (wraz z dzieckiem) na pobyt czasowy w T., nigdy nie zamierzała i nie zamierza zrezygnować z pobytu w spornym mieszkaniu, które bezprawnie od 5 lat zajmuje jej były mąż, uniemożliwiając (wymiana zamka w drzwiach) wejście do mieszkania.

Odnosząc się do stanowiska zajętego przez organ drugiej instancji w zakresie wyroku sądu powszechnego w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, podniosła, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla, że samo żądanie przez osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa może bowiem wskazywać na fakt, że dana osoba stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Podjęcie skutecznych środków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania (złożeniu pozwu) powoduje, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. W jej ocenie nie występuje zależność, iż wygranie procesu posesoryjnego przesądza o odmowie wymeldowania i odwrotnie - przegranie tego procesu nie przesądza o zasadności wymeldowania. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła pozew o ochronę naruszonego posiadania. W sprawie wydane zostały wyroki przez Sąd Rejonowy w P. i Sąd Okręgowy w K., jednak sprawa nie została zakończona wobec wniesienia skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego oraz wniesienia pozwu o dopuszczenie do współposiadania - do Sądu

Rejonowego K. Stąd bezpodstawne są twierdzenia organu odwoławczego, że zaistniały przesłanki do uznania, iż opuszczenie przez nią lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca podejmowała i podejmuje dalej możliwe środki prawne zmierzające do przywrócenie jej stanu posiadania spornego lokalu.

Niezależnie od powyższego skarżąca zwróciła uwagę, że postępowanie w tej samej sprawie zostało już zakończone wyrokami sądu administracyjnego (sygn. akt II SA/Gl 229/11 i sygn. akt II SA/Gl 260/12). Słusznie wówczas sąd uznał, że skarżąca nie wyprowadziła się z mieszkania stanowiącego jej własność w sposób dobrowolny i trwały.

Wskazując na powyższe rozstrzygnięcia, podniosła, że zgodnie z art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, jest m.in., wydanie jej w sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, czyli tak jak w niniejszej sprawie. Nie ma zatem żadnych podstaw do prowadzenia po raz kolejny postępowania w sprawie wymeldowania, skoro sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a żadne nowe okoliczności pozwalające na zmianę tej decyzji nie zaszły. Jeśli chodzi o czasokres nieprzebywania w tym lokalu, to jest jasne, iż on się wydłuża, ale nie z winy skarżącej. Nie ma natomiast, wbrew temu co twierdzi organ, innej sprawy. Trudno upatrywać, że zmiana sprawy nastąpiła wobec wydania rozstrzygnięć przez sąd powszechny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż prowadzenie niniejszego postępowania było możliwe z uwagi na brak tożsamości w zakresie stanu faktycznego z postępowaniem zakończonym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r.

W trakcie rozprawy w dniu 13 kwietnia 2016 r. skarżąca podtrzymała skargę i zawartą w niej argumentację. Zaakcentowała, że chciałaby powrócić do mieszkania jednak nie ma do niego dostępu. Dodała, że w równolegle toczącej się sprawie o podział majątku dorobkowego odbyły się oględziny, celem oszacowania mieszkania, jednak nie została wpuszczona do lokalu. Dodała, że w sprawie o naruszenie posiadania wniesiona została skarga kasacyjna, a nadto złożyła także pozew o ustalenie współposiadania. Wyjaśniła, że zameldowanie dziecka na pobyt stały u swojej matki spowodowany był wymogiem przyjęcia do szkoły w T.

Uczestnik postępowania A. H. wnosząc o oddalenie skargi, przyznał fakty podane przez skarżącą. Podkreślił, iż wątpi by skarżąca miała faktycznie zamiar powrotu do lokalu, gdyż prowadzi już życie w innym mieście, gdzie pracuje i gdzie uczęszcza do szkoły wspólny syn. W konsekwencji podnoszony zamiar powrotu do mieszkania, w jego ocenie, należy ocenić jako wybieg procesowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, odpowiada obowiązującemu prawu, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu prowadzenia postępowania w sprawie, która została już zakończona decyzją ostateczną Wojewody [...] oraz wyrokami tutejszego Sądu (sprawy o sygn. akt II SA/Gl 229/11 i sygn. akt II SA/Gl 260/12). Skarżąca zarzuciła, że zgodnie z art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji jest m.in. wydanie jej w sprawie, która już poprzednio została rozstrzygnięta inna decyzją ostateczną, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Trzeba jednak podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, wymaga ustalenia tożsamości ostatecznej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce, gdy w sprawie występują te samem strony, czyli dotyczy tych samych podmiotów - i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - czyli występuje w sprawie tożsamość podmiotowa. Z kolei tożsamość przedmiotowa występuje, gdy tożsama jest podstawa prawna, faktyczna oraz prawa i obowiązki stron, które z nich wynikają. W przypadku rozpatrywanej sprawy nie można tego stwierdzić. Nie tylko zmienił się stan faktyczny sprawy, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy - zakończone zostały bowiem postępowania sądowe, zwiększył się czasokres nieprzebywania skarżącej w tym lokalu, ale nadto uległ zmianie też stan prawny sprawy, z uwagi na wejście w życie nowej ustawy - tj. ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która to ustawa zastąpiła poprzednio obowiązującą ustawę z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, będącą podstawą prawną wydanej poprzednio decyzji ostatecznej. Nie można zatem w okolicznościach niniejszej sprawy mówić o powadze rzeczy osądzonej.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, iż według art. 2 obowiązującej ustawy o ewidencji ludności - ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjny osób fizycznych, w tym m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 4 tej ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała.

Kwestie związane z wymeldowaniem reguluje obecnie w ustawie art. 35, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (tj. właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której podmiot zamieszkuje) wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 (właściciel lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Ewidencja ludności polega więc wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zobligowana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ta służy zatem rejestracji stanu faktycznego i ma charakter stricte porządkowy, rejestracyjny. Nie rozstrzyga więc o innych kwestiach łączących się z pobytem osób w określonym miejscu, głównie o uprawnieniach do lokalu oraz prawie do przebywania w nim, na co wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz.U. Nr 78, poz. 716). Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich.

Odnosząc się do meritum sprawy, ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła, należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez stronę, której postępowanie dotyczy, uznaje się za wypełnioną w sytuacji ustalenia, że osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swego centrum życiowego w nowe miejsce. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu. Rezygnacja z przebywania w tym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez określone zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Dlatego też postępowanie prowadzone przez organy winno zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy dana osoba opuściła lokal w sposób dobrowolny i trwały. Winno ustalić czy opuszczenie lokalu może być uznane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (zob. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02). Trzeba przy tym jednak dodać, że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, względnie mimo skorzystania z takich środków nie uzyskała potwierdzenia swego prawa, czyli możliwości powrotu do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02)

Jak wskazano powyżej tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - zob: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02.

W tym miejscu, stosownie do ustaleń dokonanych w trakcie postępowania wyjaśniającego przez orzekające w sprawie organy, podkreślić należy, że K. H. wyprowadziła się ze spornego lokalu po rozwodzie z A. H. w [...] 2010 r., nie powróciła do tego lokalu i obecnie w nim nie zamieszkuje. Jak wynika z przedłożonych dokumentów skarżąca zamieszkuje i pracuje w T., gdzie ześrodkowane są jej wszystkie interesy życiowe. W ocenie skarżącej nie można jednak mówić w jej przypadku o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu mieszkalnego w M., gdyż zmuszona była do tego okolicznościami od niej niezależnymi, tzn. opuściła mieszkanie na skutek zachowań byłego męża – wobec przemocy fizycznej i psychicznej (co potwierdził wyrok Sądu Rejonowego w C.). Podniosła też, że nie zrezygnowała z posiadania spornego lokalu, co potwierdza tocząca się dalej sprawa o podział majątku, w której domaga się przyznania jej mieszkania na wyłączną własność. W ocenie składu orzekającego twierdzenia skarżącej nie mogą zmienić ustalonego stanu faktycznego, iż skarżąca od [...] 2010 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Jak podkreślił organ odwoławczy decyzje o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu zapadają na ogół w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczas zajmowanego lokalu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie z własnej woli osoby zainteresowanej Jednak w doktrynie i w orzecznictwie przyjmuje się, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu lub do niego niedopuszczona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Wprawdzie w niniejszej sprawie strona skorzystała z przysługujących jej środków, ale pomimo, iż w sprawie z powództwa skarżącej o naruszenie posiadania lokalu przy ulicy [...] w M. wydane zostały dwa wyroki, tj. przez Sąd Rejonowy w P. oraz przez Sąd Okręgowy w K., to żaden z tych wyroków nie uznał jej powództwa za zasadnego, Sąd Rejonowy oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy oddalił jej apelację. Nie doszło zatem do skutecznego wykorzystania przez skarżącą przysługującego jej środka prawnego, który doprowadziłby ją do przywrócenia jej posiadania przedmiotowego lokalu, a w rezultacie doprowadziłby do ponownego zamieszkania w tym lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały. Zatem w sytuacji gdy skarżąca nadal nie zamieszkuje w tym lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały, a jej powództwo o przywrócenie posiadania tego lokalu nie zostało uwzględnione przez sąd powszechny, to nie ma podstaw do odmowy wymeldowania. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że wymienione powyżej sądy powszechne w uzasadnieniach swych wyroków wskazały na dobrowolny charakter opuszczenia tego lokalu przez K. H.. Nie można w tym miejscu podzielić twierdzenia skarżącej, że samo wytoczenie powództwa może wskazywać na fakt, że dana osoba stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta a podjęcie środków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania (złożeniu pozwu) powoduje, że opuszczenie miejsca stałego pobytu nie nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności. Wbrew twierdzeniom skarżącej w przypadku gdy w toku postępowania administracyjnego sprawa taka zostanie zakończona, to jej wynik ma istotne znaczenie dla sprawy. Istotne zatem jest skuteczne podjęcie takich środków, czyli prowadzące do przywrócenia posiadania, do ponownego zamieszkania w danym lokalu. Brak pozytywnego wyroku w procesie o ochronę posiadania lokalu musi być w postępowaniu o wymeldowanie uwzględniony, gdyż oznacza to, iż opuszczenie lokalu było dobrowolne i nie było podstaw do przywrócenia posiadania takiego lokalu. Ustalenia sądu powszechnego a przede wszystkim jego rozstrzygniecie musi zatem rzutować na stan sprawy administracyjnej.

Nie może także być przeszkodą dla wymeldowania skarżącej fakt jej tymczasowego zameldowania w T. Prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że zameldowanie K. H. w miejscu aktualnego zamieszkania na pobyt czasowy nie może być przesądzające. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2012 r, sygn. akt II OSK 376/11 zestawienie faktu zameldowania na pobyt czasowy jako okoliczności przesądzającej o zamiarze trwałego przebywania w miejscu stałego zamieszkiwania jest uproszczeniem, które nie może być przesądzające dla wyników oceny stanu faktycznego, odnośnie do zamiaru trwałego opuszczenia lokalu. Jak podkreślono w niniejszej sprawie skarżąca opuściła lokal w M. w 2010 r., w T. obecnie mieszka, pracuje, do szkoły uczęszcza jej dziecko, a zatem jej centrum życiowe koncentruje się właśnie w T.

Przytoczone powyżej okoliczności faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu mieszkalnego ma charakter trwały i dobrowolny. W opisanej sytuacji skarżąca ześrodkowała swoją aktywność życiową poza miejscem stałego zamieszkania. Uzasadnione jest także twierdzenie, że w najbliższym okresie czasu sytuacja ta nie ulegnie zmianie. Pomimo, iż jak twierdzi skarżąca nigdy nie zrezygnowała ona z posiadania spornego lokalu, (w toczącej się od pięciu lat sprawie o podział majątku domaga się przyznania jej mieszkania na wyłączną własność, wniosła też nowe powództwo o przywrócenie posiadania) to na chwilę obecną pozostaje faktem okoliczność, że nie zamieszkuje ona w tym lokalu. Wobec rejestrowego charakteru ewidencji ludności niezmiernie ważne i istotne jest to by ewidencja ta pozostawała w zgodności ze stanem rzeczywistym. W sytuacji zaś, gdyby któreś z prowadzonych przez skarżącą postępowań zakończyło się przyznaniem jej prawa do lokalu, nic nie będzie blokowało jej możliwości ponownego zameldowania się na pobyt stały w tym lokalu. Podkreślić przy tym trzeba, że prowadzone przez skarżącą postępowanie o podział majątku dorobkowego nie dotyczy faktu zamieszkiwania skarżącej w miejscu stałego zameldowania, a jedynie praw majątkowych, które nie są istotne przy rejestrowym charakterze ewidencji ludności, który zakłada zgodność ze stanem rzeczywistym.

Całokształt rozważań skłania do końcowej konkluzji, że kontrolowana decyzja administracyjna nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zawarte w skardze zarzuty nie zdołały podważyć jej legalności.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.