Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1100/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 52 par 1, art. 134 par 1, art. 174 pkt 2, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 123, art. 137 par 4.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: par 14 ust. 2 pkt 2 lit. b)
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Czesława Socha Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 71/05 w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług 1. Oddala skargę kasacyjną; 2. Zasądza od D. M. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 71/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. M. – dalej: skarżący - na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług, z następującym uzasadnieniem.

W dniu [...] kwietnia 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją nr [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi celnemu pierwszej instancji.

Naczelnik Urzędu Celnego w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...] umorzył postępowanie celne i podatkowe wszczęte postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie samochodu osobowego marki M. [...], na n. tablicach rejestracyjnych [...], nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny - jako bezprzedmiotowe.

Adresatem wskazanej decyzji był m.in. D. M., któremu doręczono to rozstrzygnięcie w dniu [...] sierpnia 2004 r. na adres dla doręczeń w J., ul. [...].

W dniu [...] września 2004 r. do Urzędu Celnego w K. wpłynął wniosek adwokata skarżącego – M. W. o doręczenie odpisu ww. decyzji. W uzasadnieniu złożonego pisma adwokat zarzucił, że mimo ważnego pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego, będącego stroną postępowania, nie otrzymał przedmiotowej decyzji.

Z kolei w dniu [...] września 2004 r. do Dyrektora Izby Celnej w K. wpłynęło odwołanie adwokata M. W. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r. Odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] września 2004 r. W odwołaniu tym adwokat wniósł "o uznanie, że jest ono wnoszone w terminie, albowiem w dniu [...] września 2004 r., pełnomocnik D. M. otrzymał od niego odpis decyzji. W związku z nie doręczeniem odpisu decyzji bezpośrednio pełnomocnikowi przez powołany do tego organ administracji bieg terminu dla wniesienia odwołania się nie rozpoczął". Pełnomocnik zarzucił, że w ogóle nie został powiadomiony o czynnościach dokonywanych w toku postępowania oraz że nie doręczono mu zaskarżonej decyzji. Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie przed wydaniem decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] oraz po wydaniu tej decyzji dotyczą tej samej sprawy i w jego ocenie - jest to jedna sprawa. W związku z powyższym pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego przed wydaniem decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w K. było skuteczne także w postępowaniu po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie pełnomocnika skarżącego skoro decyzja w ogóle nie została doręczona można przyjąć, że jej zastępcze doręczenie dokonało się dnia [...] września 2004 r., przez D. M. W związku z tym nie rozpoczął się bieg terminu do zaskarżenia tej decyzji .

Naczelnik Urzędu Celnego w K., działając na podstawie art. 165a § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie doręczenia przedmiotowej decyzji, z uwagi na wniesienie żądania przez osobę nie będącą stroną w sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] sierpnia 2004 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi M. W. z dnia [...] stycznia 2004 r., zostało przedstawione organom celnym jako załącznik do odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...]. Pełnomocnictwo zostało sformułowane w następujący sposób: "Udzielam pełnomocnictwa adwokatowi M. W. z kancelarii adwokackiej w K. ul. [...] do prowadzenia sprawy D. M. dotyczącej odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K.". Treść powyższego pełnomocnictwa wskazywała na szczególny jego charakter i uprawniała pełnomocnika do występowania w imieniu skarżącego tylko w sprawie dotyczącej odwołania tj. od momentu wszczęcia postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2004 r., do momentu wydania decyzji przez organ celny odwoławczy. Decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2004 r., zakończyła postępowanie w sprawie i doręczona została skutecznie pełnomocnikowi. Postępowanie zaś prowadzone przed organem celnym pierwszej instancji w wyniku przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia nie jest już postępowaniem objętym zakresem udzielonego pełnomocnictwa.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w aktach sprawy znajduje się adres podany przez skarżącego tj. ul. [...], [...] J. Wszelkie pisma wydawane w toku postępowania prowadzonego przez organ celny pierwszej instancji jak i wydawane w toku postępowania odwoławczego, były doręczane skarżącemu na podany przez niego adres. Dowodem na to są zwrotne potwierdzenia odbioru owych pism znajdujące się w aktach sprawy.

Z kolejnego pełnomocnictwa z dnia [...] października 2004 r., wynika, że adwokat M. W. reprezentuje skarżącego lecz odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] sierpnia 2004 r., wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy złożonego w dniu [...] września 2004 r. (data stempla pocztowego) oceniane jest w świetle pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2004 r. Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] sierpnia 2004 r. doręczona została skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2004 r. wobec tego czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] września 2004 r. Wniesienie odwołania w dniu [...] września 2004 r., nastąpiło po upływie ustawowego terminu.

Oddalając skargę na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że skarżący ustanowił pełnomocnika w osobie adwokata M. W. udzielając mu pełnomocnictwa do prowadzenia jego sprawy dotyczącej odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. Spór między stronami dotyczy zakresu udzielonego pełnomocnictwa: adwokat M. W. jest zdania, że pełnomocnictwo to obejmowało upoważnienie do działania w sprawie dotyczącej skarżącego przed organami celnymi, natomiast organy celne potraktowały przedłożone pełnomocnictwo jako upoważnienie o charakterze szczególnym dotyczącym tylko postępowania odwoławczego.

Sąd podzielił stanowisko organów celnych, iż treść udzielonego pełnomocnictwa wskazuje na jego szczególny charakter uprawniający pełnomocnika do występowania w imieniu skarżącego jedynie w postępowaniu odwoławczym. Treść tego dokumentu wyklucza możliwość uznania, iż pełnomocnictwo to obejmowało swym zakresem inne postępowania, niż postępowanie odwoławcze. Zakres przedłożonego pełnomocnictwa został wyznaczony jego treścią.

W ocenie Sądu I instancji po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy sprawa została przekazana do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a w tym postępowaniu Naczelnik Urzędu Celnego w K. słusznie przyjął, że skarżący działa bez pełnomocnika, a zatem pisma sporządzone w toku tego postępowania należało doręczać skarżącemu. Z akt sprawy wynika, że pisma były skutecznie doręczane za pośrednictwem poczty na adres wskazany w aktach sprawy jako adres dla doręczeń tj. [...] J., ul. [...]

W konkluzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r., Naczelnik Urzędu Celnego w K. umorzył postępowanie celne wobec skarżącego z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na polski obszar celny jako bezprzedmiotowe (a więc rozstrzygnięcie korzystne dla skarżącego). Natomiast w ocenie organu zupełnie odrębną kwestią jest zwrot należności pobranych na mocy uchylonej decyzji, których można dochodzić w odrębnym postępowaniu. Decyzja ta została doręczona skarżącemu na adres dla doręczeń w kraju w dniu [...] sierpnia 2004 r., i została odebrana przez F. B. (babcia skarżącego). Data doręczenia decyzji dorosłemu domownikowi jest początkiem biegu terminu 14 dni do wniesienia odwołania. Wobec czego w dniu [...] września 2004 r., upłynął termin do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] września 2004 r., a więc po terminie.

Skargą kasacyjną D. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:

- art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. – polegające na nie rozpoznaniu skargi w granicach danej sprawy;

- art. 123 Ordynacji podatkowej, poprzez uniemożliwienie D. M. udziału w postępowaniu;

- art. 91 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – dalej: k.p.c. – w związku z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez odmowę uznania pełnomocnictwa udzielonego w postępowaniu przez D. M. adwokatowi M. W. mimo, iż nie zawierało ono ograniczeń co do zakresu pełnomocnictwa;

- przepisów działu IV Ordynacji podatkowej o doręczeniach stosowanych na podstawie art. 262 Kodeksu celnego polegające na nie doręczeniu D. M. zawiadomienia o czynnościach podejmowanych w toku postępowania w trybie przewidzianym w tych przepisach.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej D. M. podniósł m. in., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie rozpoznał w ogóle merytorycznie zarzutów dotyczących naruszenia postępowania, ponieważ – jak wskazał – zagadnienie będące przedmiotem postępowania ma charakter uboczny i czysto proceduralny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, wskazane w odwołaniu przepisy zostały naruszone, więc WSA powinien merytorycznie rozpoznać zawarte w skardze zarzuty. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej błędnie wskazane jako k.p.a.) nie jest nawet związany zarzutami skargi, a więc doszło do naruszenia tegoż przepisu, gdy Sąd nie rozpoznał sprawy.

W ocenia autora skargi kasacyjnej adwokat M. W. był pełnomocnikiem skarżącego ustanowionym dla całego toczącego się postępowania celnego.

D. M. wskazał, iż postępowanie prowadzone po uchyleniu decyzji mieści się w postępowaniu odwoławczym albowiem postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji celnej toczyć się może w kierunku albo zmiany zaskarżonej decyzji albo jej uchylenia. Jest to w dalszym ciągu postępowanie odwoławcze, zmierzające do zakwestionowania treści pierwotnie wydanej decyzji. Upoważnia do udziału we wszystkich stadiach postępowania zmierzającego do zmiany pierwotnie zaskarżonej odwołaniem decyzji administracyjnej. Zatem powtórne rozpatrzenie sprawy wobec skutecznego zaskarżenia decyzji i jej uchylenia jest dalszym etapem postępowania odwoławczego w sprawie. Nie może więc być traktowane jako odrębne postępowanie wymagające nowego pełnomocnictwa. Skarżący w chwili udzielania pełnomocnictwa nie mógł wiedzieć, jak dalej potoczą się losy jego sprawy – czy zaskarżona decyzja zostanie uchylona, czy przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Skarżący podniósł, że organy celne wiedziały, iż adres w J. przy ul. [...] był tylko adresem do doręczeń o czym świadczy wprost treść pisma Urzędu Celnego w K. z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...]. Po [...] kwietnia 2004 r. D. M. nie wskazał organom celnym adresu dla doręczeń w J. Powyższy adres został wskazany przez skarżącego tylko w grudniu 2003 r., i była to czynność tylko w tym postępowaniu i tym samym konieczne było doręczenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r., na faktyczny adres jego zamieszkania w N. znany organowi z treści pełnomocnictwa n. notariusza.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej przyjmując odrębność postępowań prowadzonych przed uchyleniem decyzji i po jej uchyleniu organ powinien przyjąć, że skoro pełnomocnictwo adwokata dotyczy tylko pierwszej z tych rzekomo odrębnych postępowań wówczas także adres do doręczeń wskazany przez D. M. w J. w tym postępowaniu dotyczy tylko tego postępowania. Ewentualnie organ celny uznał, że mamy do czynienia z jednym tylko postępowaniem toczonym w dwu fazach, tj. przed i po uchyleniu decyzji i skoro przyjął ten sam adres dla doręczeń za aktualny także podczas wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r., wówczas pełnomocnictwo dla adwokata powinno być traktowane jako obowiązujące w całym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej odrzucenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej, które wyznacza sposób ich sformułowania w art. 174 p.p.s.a.

Dlatego też w skardze kasacyjnej poza przywołaniem art. 174 p.p.s.a. tj. podstawy lub obu podstaw kasacyjnych należy precyzyjnie wymienić przepisy prawa, które naruszył Sąd I instancji ze wskazaniem na czym polegało naruszenie prawa materialnego i jak należało je wykładać lub stosować oraz na czym polegało naruszenie przepisów postępowania i czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej wprawdzie nie przytoczył art. 174 p.p.s.a. ze wskazaniem podstawy czy podstaw kasacyjnych to jednak z uwagi na formę zarzutów należało przyjąć, iż chodzi o naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 123, art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej oraz art. 91 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – dalej: k.p.c. – nie stanowią przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stosowanych przez Sąd, a wobec tego Sąd I instancji nie mógł ich naruszyć.

Ponieważ skarga kasacyjna musi być skierowana przeciwko orzeczeniu Sądu I instancji, a nie przeciwko zaskarżonej do tegoż Sądu decyzji lub postanowieniu, to należy wskazać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, które zostały naruszone przez Sąd, a nie organ administracji publicznej. Tego wymogu w ww. zakresie skarga kasacyjna nie spełnia co uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kontrolę zasadności zarzutu w tej części.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. to aczkolwiek nie wskazano przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zarzut ten mieści się w ramach tej podstawy kasacyjnej. Przepis ten stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszym postępowaniu granice sprawy wyznacza przedmiot postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 r., stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie tylko nie miał obowiązku, ale nie miał prawa rozpoznawać merytorycznych zarzutów odnoszących się do decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2004 r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego i obliczenia odsetek.

Tylko skuteczne podważenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji pozwoliłoby na zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania, a następnie ewentualnie wniesienie skargi na decyzję ostateczną wydaną w wyniku rozpoznania tegoż odwołania (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, iż zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. jest chybiony.

Ubocznie należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 268 § 1 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) obowiązkiem skarżącego było wskazanie właściwego adresu dla doręczeń w Polsce w okresach gdy nie ustanowił pełnomocnika.

Przy tak sformułowanej skardze kasacyjnej brak jest podstaw do podważenia wyroku Sądu I instancji i dlatego w oparciu o art. 184 p.p.s.a. z powodu braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

-----------------------

8