Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 410/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 35, art. 268
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora na rzecz skarżącej Spółki A kwotę 190 zł (sto dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P S.A. w W (dalej: Spółka, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w E Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia "[...]" r., nr "[...]", którą określono P S.A. opłatę stałą w wysokości "[...]" zł za odprowadzenie do wód: wód opadowych lub roztopowych za okres od dnia "[...]"r. do dnia "[...]"r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z "[...]" r. nr "[...]", Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G udzielił P S.A. Oddział Regionalny w G pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych z odwodnienia torów kolejowych na stacji B do rowu przydrożnego (ziemi) w ilości: Qmiarod. = "[...]"l/s, w tym wylotem A w ilości Q = "[...]"l/s, wylotem B w ilości Q = "[...]" l/s, o następujących maksymalnych parametrach zanieczyszczeń:

- zawiesina ogólna "[...]"mg/dm³

- węglowodory ropopochodne "[...]"mg/dm³.

Pismem z "[...]" r., stanowiącym informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za usługi wodne nr"[...]", Dyrektor Zarządu Zlewni w E Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: PGWWP lub organ), na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 i 2180) oraz art. 63 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2017r. poz.201), ustalił P S.A. Oddział Regionalny w G, za okres "[...]"r. – "[...]"r. opłatę stałą w wysokości "[...]" zł, za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych. Ustalając opłatę organ wskazał, że jej wysokość obliczono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej "[...]" zł, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego "[...]" dni i maksymalnej ilości wód odprowadzanych do wód określonej w pozwoleniu wodnoprawnym "[...]"z dnia "[...]"r. w ilości: "[...]" l/s, wynoszącego po przeliczeniu "[...]"m³/s. Opłatę należy uiścić w czterech ratach w wysokości po "[...]" zł

W złożonej od tej informacji reklamacji, Spółka podniosła, że opłatę za usługę wodną uiszcza się, stosownie do art. 268 ust. 1 pkt 3 ppkt a oraz art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017r. poz. 1566, z późn.zm) dalej jako: P.w., za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych. Tymczasem z decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G z dnia "[...]" r. wynika, że udzielono Spółce pozwolenia wodnoprawnego w zakresie szczególnego korzystania z wód polegającego na wprowadzeniu do ziemi wód opadowych i roztopowych za pomocą rowu przydrożnego. Wobec tego opłata stała za usługi wodne - za odprowadzenie do wód, wód opadowych i roztopowych nie jest należna i nie powinna być naliczona, skoro nie ma miejsca odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód. Nadto zakwestionowano aby obliczenie opłaty stałej było utożsamianie z czasem ich odprowadzania w ilości "[...]" dni, skoro z danych stacji meteorologicznej E-M na podstawie danych Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wynika, że liczba dni z opadem w "[...]" r. wynosiła "[...]". Nadto wartość ta winna być pomniejszona w zależności od wielkości opadów, gdyż nie każdy opad generuje odpływ wód z linii kolejowej i innych powierzchni. Z tego względu w "[...]" dniach miał miejsce opad, którego dobowa wielkość była mniejsza niż 1 mm, co oznacza że nie generował on odprowadzania wód z terenu stacji.

Skarżoną decyzją z dnia "[...]"r. znak: "[...]", Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w E, na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a), art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 Prawa wodnego, określił P z siedzibą w W, za okres "[...]"r. – "[...]"r., opłatę stałą w wysokości "[...]" zł za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych.

Organ uznał, że opłatę stałą za usługi wodne ustala się na podstawie obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego, przy czym odnosząc się do złożonej reklamacji wyjaśniono, że wody odprowadzane będą dwoma kolektorami Ø "[...]" mm, a następnie dwoma wylotami do rowu przydrożnego, z którego z kolei mają swobodny odpływ do Kanału Obcych Wód. Wskazano, że Spółka korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z "[...]" r. na wprowadzanie do wód: wód opadowych i roztopowych w ilości "[...]" l/s, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Określenia wysokości opłaty stałej dokonano w oparciu o art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. oraz § 6 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) dalej jako: rozporządzenie z 22.12.2017 r., z którego wynika, że jednostkowa stawka opłaty za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi "[...]" zł za 1 m³/s określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzenia odpadów atmosferycznych.

W skardze, złożonej do tut. Sądu, P S.A. w W wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a, umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a, zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego tj.

- art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 545 ust. 7 P.w., polegające na niewłaściwym zastosowaniu poprzez przyjęcie, że wody opadowe odprowadzane są do wód, podczas, gdy z pozwolenia wodnoprawnego wynika zgoda na odprowadzanie wód opadowych do ziemi, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania;

- art. 271 ust. 4 pkt 1 P.w., polegające na niewłaściwej wykładni poprzez błędne przyjęcie, że "czas wyrażony w dniach" oznacza 365 dni, podczas gdy uzasadnionym z punktu widzenia logiki oraz zasad doświadczenia życiowego jest twierdzenie, iż opłata za odprowadzanie wód opadowych, jako opłata za korzystanie ze środowiska (wód) związana jest z okresem faktycznego odprowadzania wód, a więc okresem występowania opadów;

- art. 545 ust. 7 P.w. polegające na określeniu opłaty z tytułu usługi wodnej, które to pojęcie nie funkcjonowało w porządku prawnym w momencie uzyskania pozwolenia wodnoprawnego oraz realizacji inwestycji, w rezultacie czego naruszona została zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego prawa wywodzona z zasady demokratycznego państwa prawa;

- art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia do zarzutów sformułowanych w reklamacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem brak wywodu organu pozbawił Spółkę możliwości polemiki ze stanowiskiem organu.

W motywach uzasadnienia wskazano, że z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. wynika obowiązek ponoszenia opłaty za usługi wodne jedynie w zakresie odprowadzania do wód: wód opadowych i roztopowych, nie zaś w jakikolwiek inny sposób. Z udzielonego skarżącej pozwolenia wodnoprawnego wynika natomiast, że z terenu objętego pozwoleniem wody odprowadzane są do ziemi. Wskazano, że ustawodawca nie wyposażył Wód Polskich w uprawnienie do podważania, weryfikowania, zmieniania zapisów pozwoleń wodnoprawnych wydanych przed wejściem w życie ustawy Prawo wodne. Wskazano, że bezzasadnie i bez podstawy prawnej organ dokonał oceny posiadanego pozwolenia wodnoprawnego z dnia "[...]" r., zgodnie z których odprowadzanie wód opadowych z odwodnienia torów kolejowych na stacji B następuje do rowu przydrożnego (ziemi).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w E wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, skarżąca korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, gdyż uzyskała uprawnienie do wprowadzania do wód - rowu przydrożnego, który stanowi urządzenie wodne - wód opadowych. Oznacza to, że zgodnie z art. 298 pkt 1 P.w. została zobowiązana do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z pozwoleniem wodnoprawnym. Oznacza to, że każdy podmiot legitymujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym jest obowiązany do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne. Opłata stała stanowi swego rodzaju rekompensatę za gotowość środowiska naturalnego do przyjęcia wód opadowych i roztopowych określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Co do zarzutu, iż odprowadzenie wód opadowych w jej przypadku odbywa się do ziemi wyjaśniono, że rów, stosownie do art. 16 pkt 65 P.w., stanowi urządzenie wodne służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Uznać należy zatem, że odpływ wody opadowej poprzez wyloty A i B wpływa na kształtowanie zasobów wodnych na danym terenie i na korzystanie z zorganizowanego systemu odwadniania. Jak wskazano w decyzji (pozwolenie wodnoprawne) woda odprowadzana z wylotów A i B trafia ostatecznie do wody, a nie do ziemi, jak twierdzi skarżąca. Z uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego wynika, że wody z drenażu odprowadzane będą dwoma kolektorami, a następnie dwoma wylotami do rowu przydrożnego, z którego z kolei mają swobodny odpływ do Kanału Obcych Wód.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 2188 z późn.zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U.

z 2018r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Skarżoną decyzją organ określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód za okres od dnia "[...]" r. do dnia "[...]" r. w wysokości "[...]" zł, płatną w czterech kwartalnych ratach. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się jednak nie tyle do kwestii wysokości naliczonej opłaty, chociaż w ocenie Spółki opłata ta winna być wyliczona jedynie za faktyczne dni, w których występowały opady atmosferyczne, co do zasadności jej naliczenia w sytuacji, gdy opad atmosferyczny miał być odprowadzany nie do wód lecz do ziemi - rowu przydrożnego.

Z okoliczności ujawnionych w sprawie, w tym z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika bowiem, że udzielono go na odprowadzanie wód opadowych z odwodnienia torów kolejowych na stacji B do rowu przydrożnego (ziemi) w ilości Q miarod. = "[...]"l/s wylotem A w ilości Q = "[...]" l/s i wylotem B w ilości Q = "[...]" l/s. Nadto z uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego wynika, że przedmiotowy teren, z wysokim poziomem wód gruntowych, odwodniony zostanie poprzez drenaż dwoma kolektorami Ø "[...]" mm, a następnie dwoma wylotami do rowu przydrożnego, z którego z kolei mają swobodny odpływ do Kanału Obcych Wód. Z wyjaśnień strony skarżącej zawartych w skardze wynika, że organ nie przeprowadził żadnego postępowania, które uprawniałoby do stwierdzenia, że woda spływająca z terenu stacji kolejowej faktycznie poprzez swobodny spływ do rowu przydrożnego spływie do wód powierzchniowych, bowiem organ nie uwzględnił w tym zakresie zarówno retencji, parowania, jak i infiltracji. Zaś ustawodawca świadomie dokonał rozdziału pomiędzy odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych do wody i do ziemi. Natomiast opłatą za usługi wodne objęto jedynie odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód, a nie do ziemi.

Z kolei organ administracji wodnej przyjął, że odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód w ilości określonej w pozwoleniu wodnoprawnym następuje za pośrednictwem rowu przydrożnego (urządzenia wodnego), z którego z kolei wody mają swobodny odpływ do Kanału Obcych Wód. rządzenia wodnego, wody mają swobodny odpływ do Kanału Obcych Wód.

Wyjaśnić pozostaje, że niniejsza oplata ustalona została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566 z późn.zm) dalej: P.w. Ich wejście w życie było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy nr 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, ze zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), dalej jako: Dyrektywa ramowa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 Dyrektywy ramowej, państwa członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Na państwa członkowskie nałożono obowiązek kształtowania polityki opłat za wodę, która przewiduje działania zachęcające użytkowników do wykorzystywania zasobów wodnych efektywnie oraz przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych Dyrektywy ramowej, a także zapewnia odpowiedni wkład różnych użytkowników wody, podzielonych przynajmniej na przemysł, gospodarstwa domowe i rolnictwo, do zwrotu kosztów usług wodnych, oparty na analizie ekonomicznej wykonanej zgodnie z załącznikiem III i przy uwzględnieniu zasady "zanieczyszczający płaci". Przy czym, państwa członkowskie mogą uwzględniać skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne określonego regionu lub regionów. Zgodnie zaś z Załącznikiem III do Dyrektywy ramowej, analiza ekonomiczna zawiera informacje w celu wykonania odpowiednich obliczeń niezbędnych dla uwzględnienia określonej w art. 9 Dyrektywy ramowej zasady zwrotu kosztów za usługi wodne, przy uwzględnieniu prognoz długoterminowych dotyczących zaopatrzenia i zapotrzebowania na wodę w obszarze dorzecza, oraz w miarę potrzeby oszacowania dotyczące wielkości, cen i kosztów związanych z usługami wodnymi, oraz oszacowania odpowiednich inwestycji, obejmujące prognozowanie takich inwestycji. W analizie winny się znaleźć także informacje mające na celu dokonanie oceny najbardziej efektywnego ekonomicznie połączenia środków w odniesieniu do korzystania z wód, które będą zawarte w programie środków działania na mocy art. 11 Dyrektywy ramowej, opartego na oszacowaniach potencjalnych kosztów takich środków. W związku z tymi zapisami, wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który ma się przyczynić do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Jednym z takich instrumentów - zgodnie z art. 267 pkt 1 P.w., są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w.). Stosownie do art. 270 ust. 11 P.w. opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

Po myśli art. 35 ust.1 P.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Usługi te obejmują m.in. odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo

w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - art. 35 ust. 3 pkt 7. Do ich uiszczania zobowiązane są podmioty korzystające z usług wodnych - art. 298 pkt 1 P.w. Podstawę ustalenia wysokości opłaty w rzeczonej sprawie stanowił art. 271 ust. 4 P.w. oraz § 6 rozporządzenia. Zgodnie z art. 271 ust. 4 P.w., wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód: 1) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, 2) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast - ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s, odprowadzanych do wód. W związku z tym, organ przyjął jednostkową stawkę opłaty w wysokości "[...]" zł, ilość dni w roku - 365 oraz maksymalny odpływ określony w pozwoleniu wynoszący po przeliczeniu "[...]" m³/s.

W ocenie sądu, z treści art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. wynika, że usługa w postaci odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych jest immanentnie związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Konsekwentnie do tego, z art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Oznacza powyższe, że o ile rzeczywiście opłata stała za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku uiszczenia opłaty stałej do odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).

Oznacza to, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych każdej sprawy i poprzestawać na okoliczności pozyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych (według terminologii ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne), gdyż rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi obecnie, zgodnie z P.w., aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 P.w. W takiej sytuacji nie można twierdzić skutecznie, że skonkretyzowała się hipoteza art. 268 ust. 1 pkt 3 P.w. obligująca podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty.

Dlatego też obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi. Istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Proces ten musi się odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do ziszczenia się przesłanek do określenia tej opłaty.

Taka wykładnia przepisów P.w. odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z tej ustawy, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również wykładnia przepisów ustawy - Prawo wodne z 2017 r. uwzględniająca charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne, zgodnie z nauką prawa i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, opubl. OTK-A 2010/3/22; L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskie, Komentarz. Tom II, LEX/el. 2016). Jest to zatem świadczenie zależne nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy podatkowej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 22/03, publ. OTK-A 2004/6/59). Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa. Klasyfikację tę potwierdza dyspozycja art. 300 P.w., która z woli ustawodawcy nakazuje do ponoszenia opłat za usługi wodne stosować odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z wyjątkami określonymi we wskazanych przepisach. W związku z tym, przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Na gruncie prawa podatkowego, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013r., SK 18/09 (OTK-A 2013/6/80) wskazywał, że "organy administracji publicznej powinny - zgodnie z zasadą in dubio pro tributario - rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne na korzyść podatnika. W państwie demokratycznym podatnik nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego określenia jego obowiązków w ustawie podatkowej. Jeżeli w danej sytuacji, przez wzgląd na brzmienie przepisów prawa podatkowego, możliwe jest różne ich rozumienie i każda z wersji interpretacyjnych jest uzasadniona, istniejącą wątpliwość należy rozstrzygnąć w ten sposób, że przy ocenie konsekwencji prawnych zachowania podatnika przyjmuje się takie rozumienie przepisów, które jest najkorzystniejsze dla podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku. W ten sposób nie dochodzi do przerzucenia na niego odpowiedzialności za niedoskonałości regulacji prawnej. Sama zasada staje się zaś swoistym zabezpieczeniem uniemożliwiającym przenoszenie na podatnika odpowiedzialności za błędy popełnione przez ustawodawcę". Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Przypomnieć należy, że system opłat za usługi wodne został, zgodnie z przepisami Dyrektywy ramowej, oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną - art. 9 ust. 3 P.w., co oznacza, że ma tylko za zadanie zapewnienie państwu dochodów umożliwiających pokrycie kosztów usług wodnych, z których korzystają podmioty. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych wymaga od organu uwzględnienia tego przy wykładni przepisów określających obowiązek ich uiszczania, a w konsekwencji prowadzi do wykładni zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki.

Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy Sąd podkreśla, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych z odwodnienia torów kolejowych na określonym ich odcinku. Opisując zakres korzystania z wód w pozwoleniu wskazano, że wody opadowe ze wskazanego obszaru wprowadzane będą poprzez wyloty A i B do rowu przydrożnego (ziemi). Organ poprzestał zatem na ustaleniu, że skarżąca uzyskała pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych z odwodnienia torów kolejowych na wskazanym odcinku, co jest wystarczające do ustalenia opłaty za taką usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje odprowadzanie tych wód do odbiorników za pomocą urządzeń kanalizacji deszczowej. Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód konieczne było ustalenie, czy odprowadzane wody ujęte są w urządzenia wodne tworzące system kanalizacji deszczowej. Wnikliwa analiza treści uzasadnienia pozwolenia wodnoprawnego nasuwa wątpliwości co do tego, czy sporny rów przydrożny pełni rolę kanalizacji otwartej odprowadzającej wody opadowe do wód (Kanału Obcych Wód). Nadto pozostaje zwrócić uwagę, że wody opadowe lub roztopowe objęte opłatą stałą winny być ujęte w określone urządzenia wodne, które niejako z definicji służą dalszemu odprowadzaniu ich do wód. Inaczej niż w przypadku ich naturalnej retencji w ziemi, czy też infiltracji. Temu bowiem służy przechwytywanie wód opadowych lub roztopowych za pomocą urządzeń melioracji wodnych, do których należą m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie (art. 197 ust. 1 P.w.). Zasadą jest przy tym, że przechwytywanie wód opadowych lub roztopowych za pomocą urządzeń melioracji wodnych nie stanowi usługi wodnej w rozumieniu art. 35 ust. 1 i 3 P.w., lecz stanowi korzystanie z wód niewymagające uzyskania zgody wodnoprawnej.

Reasumując, zdaniem sądu, organ procedując w tej sprawie w ten sposób, że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, mimo podniesionych w reklamacji zarzutów merytorycznych, nie rozpoznał istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Pomimo tego, że nie ustalił okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. Naruszył tym samym przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a P.w., przedwcześnie stosując tę normę do stanu faktycznego, który nie został w sposób wszechstronny zbadany. Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Organ administracji wodnej ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ powinien wyjaśnić i udokumentować status rowu przydrożnego, do którego następuje odpływ wód opadowych z terenu odwodnienia torów kolejowych na stacji Braniewo. Dopiero wówczas będzie można poczynić ustalenia na temat jego funkcji i rozstrzygnąć, czy rzeczywiście służy on nie tylko polepszeniu zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawny ale także pełni rolę kanalizacji otwartej doprowadzającej wody opadowe do wód, tj. Kanału Obcych Wód. Organ winien wykazać, że rów ten pełni rolę sieci kanalizacji deszczowej otwartej bądź zamkniętej. Przeprowadzenie takich ustaleń w postępowaniu wyjaśniającym, prowadzonym zgodnie z regułami Kodeksu postępowania administracyjnego, umożliwi dopiero organowi administracji wodnej ocenę, czy spełniona została przesłanka w postaci istnienia urządzeń kanalizacji deszczowej ujmujących wody opadowe lub roztopowe, co umożliwi rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie opłaty stałej za usługę wodną. Tylko jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stwarza podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczać będzie granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten wymagają od organu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, co ma istotną rolę w rozpatrywanej sprawie, która dotyczy przecież nowego rozwiązania w zakresie usług wodnych jakim jest opłata stała.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a)

w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).