Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2022/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt  1 lit. c.
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 8 pkt 1 lit. c.
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 13 pkt 4.
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: "Prezes NFZ") na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm. – dalej jako "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania W. K. – uchylił zaskarżoną decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej jako: "dyrektora OW NFZ") z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w części uznającej W.K. za objętego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia poza rolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. oraz stwierdził, że W. K. nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W., w dniu [...] marca 2012 r. złożył do [...] OW NFZ wniosek o zajęcie stanowiska w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez W. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Dyrektor [...] OW NFZ wszczął postępowanie w sprawie ustalenia okresu podlegania W. K. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, o czym zawiadomił stronę postępowania w piśmie z dnia [...] marca 2012 r., pouczając ją jednocześnie o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych materiałów i dowodów.

W toku postępowania organ I instancji uzyskał zaświadczenie z Urzędu Miasta w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., z którego wynika, że W.K. rozpoczął działalność gospodarczą w dniu [...] marca 1999 r., a z dniem [...] listopada 2005 r. ją zlikwidował. Strona złożyła zaświadczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] maja 2012 r. o wysokości uzyskanego przychodu w latach 2002 – 2005, tj.: zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej nr [...], zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej nr [...], zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej nr [...] oraz zaświadczenie z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej nr [...].

Ponadto strona złożyła oświadczenie, że pozarolniczą działalność gospodarczą prowadziła w okresach: od [...] stycznia 2002 r. do [...] czerwca 2002 r., od [...] stycznia 2003 r. do [...] czerwca 2003 r., od [...] grudnia 2003 r. do [...] grudnia 2003 r., od [...] stycznia 2004 r. do [...] czerwca 2004 r. oraz od [...] stycznia 2005 r. do [...] czerwca 2005 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w korespondencji skierowanej w toku postępowania do [...] OW NFZ wyjaśnił, iż W. K. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosiła się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od [...] 03.1999 r. do [...] 06.2002 r., od [...] 01.2003 r. do [...] 06.2003 r., od [...] 12.2003 r. do [...] 06.2004 r. oraz od [...] 01.2005 r. do [...] 06.2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dodał, że strona złożyła dokumentację rozliczeniową za okres: od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., od listopada 1999 r. do czerwca 2002 r., od stycznia 2003 r. do czerwca 2003 r., od grudnia 2003 r. do czerwca 2004 r., od stycznia 2005 r. do czerwca 2005 r., natomiast za kwiecień i maj 1999 r. dokumentacja została utworzona z urzędu. Ponadto podniósł, że W. K. opłacił składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za okres: od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., od listopada 1999 r. do czerwca 2002 r., od stycznia 2003 r. do czerwca 2003 r., od grudnia 2003 r. do czerwca 2004 r., od stycznia 2005 r. do czerwca 2005 r. Z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie zatrudniał pracowników, ani też nie zgłaszał do ubezpieczenia zdrowotnego osób współpracujących. Posiadał inny tytuł do ubezpieczeń społecznych (zatrudnienie), wobec tego spełniał warunki do wyłączenia z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Organ I instancji ustalając okresy prowadzenia przez W. K. pozarolniczej działalności gospodarczej oparł się na oświadczeniu strony, zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, dokumentach rozliczeniowych i fakcie opłacenia składek. Jednocześnie organ wskazał, że za okres marzec 1999 r. – czerwiec 2000 r. co do którego strona nie wypowiedziała się odnośnie do prowadzenia w tym czasie działalności gospodarczej – należy uznać, że działalność tę strona prowadziła, bowiem za ten czas złożyła dokumenty rozliczeniowe i opłaciła składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Powołując się na art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach – organ I stwierdził, że W. K. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie: od [...] marca 1999 r. - do [...] czerwca 2002 r., od [...] stycznia 2003 r. do [...] czerwca 2003 r., od [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2004 r. oraz od [...] stycznia 2005 r. do [...] czerwca 2005 r.

Mając powyższe na uwadze – w dniu [...] marca 2013 r. dyrektor OW NFZ wydał decyzję stwierdzającą, że W. K. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą w okresach: od [...] marca 1999 r. do [...] czerwca 2002 r., od [...] stycznia 2003 r. do [...] czerwca 2003 r., od [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2004 r. oraz od [...] stycznia 2005 r. do [...] czerwca 2005 r.

Odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2013 r. do Prezesa NFZ wniósł W. K. Załączył do niego kopię zawiadomienia Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] czerwca 1999 r. o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej z dniem [...] czerwca 1999 r. oraz kopię zawiadomienia o wznowieniu działalności gospodarczej z dniem [...] listopada 1999 r.

Prezes NFZ rozpoznając niniejszą sprawę, na wstępie przytoczył przepisy ustaw regulujących w okresie objętym zaskarżoną decyzją zasady podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski. Podkreślił, że w stanie prawnym przed 20 września 2008 r. nie istniała formalno-prawna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził jednocześnie, że zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności.

Następnie organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w W.w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. poinformował, że strona postępowania opłaciła składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej za okres: [...],[...],[...],[...],[...] oraz złożyła dokumenty rozliczeniowe.

Jednocześnie Prezes NFZ zauważył, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Dokonując oceny dokumentów złożonych przez stronę postępowania w zakresie zawieszenia działalności gospodarczej – organ odwoławczy stwierdził, że są one spójne z danymi przekazanymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. Inspektorat w W., a więc są one wiarygodne i należy je uwzględnić przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.

Następnie Prezes NFZ wyjaśnił, że nie zajmuje się wymierzaniem, pobieraniem i egzekucją składek na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł W. K. dalej jako "skarżący". Wskazał, że zaskarża ją w części, w której organ nie rozpoznał odwołania bowiem z treści sentencji decyzji wynika, że organ odwoławczy rozpoznał decyzję jedynie w zakresie objętym okresem od dnia [...] czerwca 1999 roku do dnia [...] października 1999 roku, pozostawiając nie rozpoznaną pozostałą część odwołania.

Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucił:

1) rażące naruszenie materialnego prawa o ubezpieczeniu zdrowotnym, w szczególności przepisów ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, które obowiązywały w okresie objętym przedmiotem sprawy, z powodu ich niezastosowania oraz przepisów art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało istotny wpływ na ostateczną treść orzeczenia oraz wynikającego z art. 2, art. 31, art. 32, art. 217 Konstytucji RP nakazu urzeczywistniania zasad sprawiedliwości społecznej, zasady proporcjonalności sankcji, zasady uzasadnionych oczekiwań, zakazu dyskryminacji i nierównego traktowania:

a) poprzez całkowite pominięcie i niezastosowanie przepisów art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie przedawnienia roszczeń z tytułu składek poprzez niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię uprawnień kompetencyjnych zawartych w przepisach przesłanek w art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach wskutek czego doszło do zaniechania ustalenia przesłanek przedawnienia, a organ działał w zakresie objętym przedawnieniem;

b) poprzez niewłaściwe zastosowanie podstawowych zasad krajowego i wspólnotowego prawa administracyjnego, w szczególności przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 15, art. 75, art. 76, art. 77, art. 80 i art. 81 K.p.a.

2) nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, skutkiem czego jest orzeczenie o uznaniu zaistnienia podstaw prawnych do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym według zasad zawartych w przepisach nieobowiązujących w okresie objętym przedmiotem sprawy, co uszło uwadze organowi odwoławczemu, a czym organ drugiej instancji, dopuścił się naruszenie obowiązujących ówcześnie przepisów oraz zasad ogólnych postępowania poprzez zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, w takim stopniu, którego skutkiem jest istotny wpływ na treść decyzji,

3) zaniechanie w postępowaniu odwoławczym właściwego rozpoznania i oceny przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów,

4) sprzeczność sentencji decyzji z treścią uzasadnienia i z aktami ubezpieczonego;

5) wydanie zaskarżonych decyzji z przekroczeniem instytucji tzw. przedstawicielstwa administracyjnego, określonego przepisami art. 268a k.p.a. przez osoby nieuprawnione, co wynika wprost z części wstępnej decyzji, a stronie nie przedstawiono imiennego pisemnego upoważnienia do działania tych osób imieniem organu, czym organ wykazał brak znajomości podstawowego aktu prawnego – K.p.a.;

6) w sposób niezrozumiały, rozwlekły i niezgodny z obowiązującymi przepisami przedstawił uzasadnienie, któremu nie można przyznać przymiotu uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego,

7) lakonicznie zbył konieczność oceny i analizy zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, nie wykazał jakie to przepisy powszechnie obowiązującego prawa definiują strony bezkrytycznie przyjęty przymiot ubezpieczonego w okresie, w którym drukami wskazanymi w przepisach wykonawczych skarżący dokonał wyrejestrowania z ubezpieczenia, skutkiem czego przypisał sobie uprawnienie by "słusznie przedłożył" ponad obowiązujący system prawa niezdefiniowany "interes społeczny wyrażający się w obejmowaniu ubezpieczeniem zdrowotnym wbrew obowiązującym przepisom i czynie bezprawnych działań ukierunkowanych na pokrzywdzenie strony.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie w części zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2013 roku "w sprawie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym W. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od [...] stycznia 1999 r. do [...] czerwca 2005 r.;

2. zasądzenie od Prezesa NFZ kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych,

3. nakazanie organom administracji państwowej - określonym przepisami stanowiącymi źródła prawa w rozumieniu przepisów Rozdziału III Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prowadzenia postępowania zgodnie z podstawowymi zasadami obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej i w Unii Europejskiej systemu prawa.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący na wstępie zarzucił, że organ odwoławczy wadliwie nie powołał przepisu art. 268a K.p.a. w sytuacji, gdy zaskarżoną decyzję podpisał za organ odwoławczy – K.F. Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Świadczeniobiorców, a faktu tego nie zmienia okoliczność dostarczenia stosownego upoważnienia na rozprawie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2357/12, gdzie pełnomocnik skarżącego również występował w charakterze pełnomocnika.

Podniósł także, że zaskarżona decyzja została wydana w okolicznościach zaniechania oceny legalności i zgodności z prawem decyzji wydanej przez dyrektora [...] OW NFZ. Zarzucił, że wskazany w zaskarżonych decyzjach stan faktyczny jest nieprawdziwy, a jego opis szczątkowy, pomijający najistotniejsze okoliczności jakie zaistniały w zakresie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Stwierdził, że powoływanie się w całym postępowaniu i w uzasadnieniu decyzji wyłącznie na okoliczność braku instytucji zawieszenia przekładającej się na konieczność uiszczania składek od rejestracji do wyrejestrowania nie znajduje uzasadnienia ani prawnego ani faktycznego. Wywodził, że traktowanie przez organ wyroku sądowego jako wyłącznej podstawy prawnej działania organów administracji uchybia podstawowym zasadom obowiązującego prawa administracyjnego, bowiem organ był zobowiązany przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej do działania na podstawie i w granicach prawa, a nie na podstawie wyroku którego pogląd narusza zawarte w przepisach Konstytucji RP zasady równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji. Zarzucił, że organ nie posiada wiedzy co do rodzaju dokumentów, w których ubezpieczeni zgłaszali zarówno zarejestrowanie jak i wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego, czyniąc ówcześnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 grudnia 1998 roku w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów jak również program PŁATNIK generujące te dokumenty urzędowe - iluzorycznymi.

Skarżący stwierdził także, że organ nie rozumie, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega osoba podlegająca ubezpieczeniom społecznym, a skarżący nigdy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie podlegał ubezpieczeniom społecznym.

Zarzucił, że organ rozpatrujący odwołanie w uzasadnieniu swojej decyzji w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji w kontekście zarzutów odwołania uznał za słuszną, nawet nie ograniczając się do jej przepisania i uznania za swoją.

Jego zdaniem - skoro przepisy prawa wspólnotowego i krajowego zawierają katalog przesłanek, których zaistnienie stanowi, że osoba podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, to organ przeprowadzający postępowanie ma obowiązek ustalenia tego statusu w chwili rozpoznania sprawy lub co najmniej ustalenia i udokumentowania dokonanych ustaleń w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu według danych wskazanych na drukach ZUS ZZA, ZUS ZWUA w Krajowym Systemie Informatycznym ZUS.

Skarżący podnosił, że wspólnotowe i krajowe przepisy szczególne, jak art. 141 w związku z art. 13 Traktatu Ustanawiającego Wspólnoty Europejskie, art. 41 Karty Praw Podstawowych uprawniają do ograniczenia obowiązku opłacania składek wyłącznie w okresach zarejestrowanych i wykluczają możliwość podjęcia oceny podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z mocy prawa, w tym z mocy przepisów regulujących zarejestrowanie i wyrejestrowanie w Ewidencji Działalności Gospodarczej.

Zarzucał, że żaden z organów administracji nie postrzegł, nie powołał, mimo zarzutów zawartych w odwołaniu, iż podstawowym aktem prawa w niniejszej sprawie jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która już w art. 7 nakazuje działanie na podstawie i w granicach prawa, w art. 8 ust. 2 stanowi, iż jej przepisy stosuje się bezpośrednio, a przepis art. 31 ust. 2 stanowi zakaz zmuszania do czynienia tego, czego prawo nie nakazuje, wskazując w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2007 w sprawie o sygn. akt. II GSK 40/07, zgodnie z którym organy Narodowego Funduszu Zdrowia nie mogą na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach w drodze decyzji uznaniowej rozszerzać okresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu poza okres wskazany w drukach ZUS ZZA, ZUS ZWUA, pomijając autonomiczne prawo ubezpieczeń poprzez sięgania do przepisów z innych dziedzin, li tylko by przysporzyć sobie korzyści finansowych.

W konkluzji skarżący stwierdził, że jest w pełni przekonany, iż nigdy nie zalegał ze składami na ubezpieczenia, w tym na ubezpieczenie zdrowotne, a podnoszone przez organ administracji - Prezesa NFZ okoliczności oparte są na dokumentach sporządzonych bez podstawy prawnej, bądź patologicznym stanowisku organów administracji, których naprawienia dokonał ustawodawca w przepisach ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Podkreślił także, że stanowisko organów NFZ jest rażącą sprzeczne z linią orzeczniczą sądów powszechnych, w tym wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, że zamierzony i świadomy okres zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej połączony z urlopowaniem pracownika i zamknięciem lokalu handlowego powoduje, że nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, a tym samym – jak podniósł skarżący na ubezpieczenie zdrowotne.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie według przesłanek celowości czy słuszności.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z brzmieniem art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1 tej ustawy, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

W okresie objętym zaskarżoną decyzją miały zastosowanie przepisy:

• art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r.;

• art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. nr 45, poz. 391 ze zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r.;

• oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. oraz w brzmieniu obowiązującym po tym dniu

- które w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 oraz art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.) obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, prowadzące pozarolniczą działalność lub są osobami z nimi współpracującymi - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności, a od dnia 20 września 2008 r. - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Przepis art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.) dodany przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz. 888) stanowi, że przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił Prezesowi NFZ na stwierdzenie, że w okresach wymienionych w sentencji decyzji organu I instancji z uwzględnieniem rozstrzygnięcia organu odwoławczego, że skarżący nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. - skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, skutkującą, na podstawie zacytowanych powyżej przepisów, objęciem obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia Urzędu Miasta w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. wynika, że skarżący rozpoczął działalność gospodarczą [...] marca 1999 r., a zlikwidował ją [...] listopada 2005 r. Jednocześnie z akt sprawy wynika również, że skarżący z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zgłosił się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresach: od [...] 03.1999 r. do [...] 06.2002 r., od [...] 01.2003 r. do [...]06.2003 r., od [...] 12.2003 r. do [...] 06.2004 r. oraz od [...] 01.2005 r. do [...] 06.2005 r., a w okresach

od marca 1999 r. do czerwca 1999 r., od listopada 1999 r. do czerwca 2002 r., od stycznia 2003 r. do czerwca 2003 r., od grudnia 2003 r. do czerwca 2004 r., od stycznia 2005 r. do czerwca 2005 r. opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z akt sprawy wynika również, że w okresie [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, czego wyrazem było zawiadomienie właściwego Urzędu Skarbowego o faktycznym zawieszeniu działalności, a następnie o jej podjęciu. Okoliczność tę potwierdza również fakt nieopłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne w wymienionym okresie, czego dowodem jest pismo ZUS z dnia [...] grudnia 2012 r.

Przyjęty zatem przez Prezesa NFZ okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego opierający się na założeniu, że dla ustalenia okresów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego decydujące są okresy faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, a nie daty dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bądź jego wykreślenia w ocenie Sądu uznać należy za trafny i znajdujący swe potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak to wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny - zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem, ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. II GSK 179/06).

Dodatkowo, podnieść należy, że z akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji - wynika, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające (uzyskując informacje poparte dokumentami odnośnie do prowadzonej przez skarżącego działalności m. in. od samego skarżącego oraz właściwego urzędu gminy oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych), którego celem było ustalenie faktycznego okresu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Najdobitniejszym tego wyrazem jest fakt wydania przez Prezesa NFZ decyzji częściowo reformatoryjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., wobec wykazania przez skarżącego w postępowaniu odwoławczym, że w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. dokonał faktycznego zawieszenia działalności gospodarczej. Mianowicie Prezes NFZ uchylił zaskarżoną decyzję dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] marca 2013 r. w części uznającej skarżącego za objętego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia poza rolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. oraz stwierdził, że nie jest on objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia w pozarolniczej działalności gospodarczej okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r.

Działanie takie w ocenie Sądu uznać należy za słuszne. Wykazany przez skarżącego okres faktycznego zawieszenia działalności gospodarczej koreluje z materiałem zebranym w postępowaniu wyjaśniającym i potwierdza, że istotnie w okresie od [...] czerwca 1999 r. do [...] października 1999 r. skarżący nie prowadził pozarolniczej działalności, co skutkuje niepodleganiem z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego za ten czas.

Jednocześnie ze względu na redakcję sentencji zaskarżonej decyzji – Sąd wskazuje, że podziela pogląd przyjęty przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1531/10 oraz doktrynę (Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego", Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2005 str. 802, "Kodeks postępowania administracyjnego" – Komentarz pod red. prof. Marka Wierzbowskiego oraz prof. Aleksandry Wiktorowskiej, str. 772), że w przypadku, gdy organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w części, to może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. Sytuacja prawna strony jest zatem określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w sposób niebudzący wątpliwości oznaczył w jakim zakresie uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy. W pozostałej, nieuchylonej części decyzja organu pierwszej instancji będzie nadal obowiązywała.

W świetle poczynionych rozważań za chybione uznać należy zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Wbrew argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi, nie sposób zasadnie uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z ich naruszeniem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, że organ wydając decyzję zastosował przepisy trzech kolejno obowiązujących ustaw regulujących kwestie obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą słusznie stwierdzając, że obejmowały one obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące taką działalność – od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

Sąd wyjaśnia także skarżącemu – za organem administracji, że czym innym jest kwestia objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, a czym innym obowiązek płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Podkreślenia przy tym wymaga, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w nieuchylonej części stanowi tylko potwierdzenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności i nie odnosi się do kwestii opłacania składek przez ubezpieczonego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 109 pkt 1 i 5 ustawy o świadczeniach, o obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym orzekają organy Narodowego Funduszu Zdrowia, natomiast składki odprowadzane są na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który uprawniony jest do ich wymierzania i pobierania, a dokonując tego, obowiązany będzie wziąć pod uwagę regulacje dotyczące zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z tego powodu również tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych władny jest rozstrzygać o przedawnieniu, czy umorzeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Stąd bezprzedmiotowy jest zarzut pominięcia przez organy przepisów o przedawnieniu roszczeń z tytułu nieuiszczonych składek.

Odnośnie zaś zarzutu przekroczenia przez organy instytucji przedstawicielstwa administracyjnego i nie przedstawienia skarżącemu imiennego upoważnienia do działania w imieniu organów osób, które podpisały decyzje – Sąd wskazuje, że na jego wezwania organ złożył do akt sprawy upoważnienie dla Zastępcy Dyrektora ds. Medycznych [...] OW NFZ G. Z. do wydania decyzji w imieniu dyrektora [...] OW NFZ, a ze względu na ilość sprawy toczących się przed Sądem dotyczących kwestii ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego – faktem znanym Sądowi z urzędu jest prawidłowość upoważnienia osoby, która wydała skarżoną decyzję do działania w imieniu Prezesa NFZ. Zresztą w skardze pełnomocnik skarżącego wyraźnie stwierdził, że w toku swej działalności zawodowej zetknął się z upoważnieniem udzielonym K. F. działającemu z upoważnienia Prezesa NFZ. Niepowołanie zaś w podstawie skarżonych decyzji przepisu art. 268a K.p.a. nie czyni ich wadliwymi, albowiem okoliczność, że zostały one wydane przez osoby upoważnione na podstawie wskazanego przepisu wynika ze sposobu ich podpisania, tj. opatrzenia klauzulą, że wydane zostały z upoważnienia organu.

Jednocześnie Sąd pozostaje na stanowisku, że podpisanie decyzji przez zidentyfikowaną osobę, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, z którego wynika, że osoba ta została upoważniona przez piastuna organu do jej wydania - potwierdza, że decyzja ta stanowi przejaw woli organu.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. Sąd na wstępie podkreśla, że uzasadnienie decyzji pełni doniosłą rolę i nie może ono być sformułowane ogólnikowo. Funkcją uzasadnienia jest przekonanie strony, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygniecie, to, że przyczyną tego są istotne powody. Nie może spełnić wymagań wynikających z art. 8 k.p.a. organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne dla sposobu załatwienia sprawy.

Jednocześnie jednak Sąd zauważa, że organy obu instancji sporządzając uzasadnienie wydanych rozstrzygnięć w zasadzie sprostały wymogom stawianym przez normę wypływającą z art. 107 § 3 K.p.a. oraz wyjaśniły powody, które legły u podstaw zapadłych rozstrzygnięć. W szczególności znalazło się w nich odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego, został ustalony stan faktyczny sprawy oraz wykazany związek pomiędzy tą oceną a treścią rozstrzygnięcia.

Sąd stoi również na stanowisku, że organ odwoławczy rozpoznał niniejszą sprawę w jej całokształcie, a przesunięcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezesa NFZ akcentu na okoliczność zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej jest tego wyraźnym wyrazem – skoro jako organ II instancji dokonał własnych ustaleń w sprawie i orzekł częściowo merytorycznie.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego w całości podnieść należy, ze granice postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ II instancji wynikają z przepisu art. 136 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Z treści powołanego przepisu wynika, że organ odwoławczy posiada kompetencje do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a nie jak tego oczekuje skarżący wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepis ten stanowi gwarancję realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a., a przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 k.p.a. powodowałoby naruszenie tej zasady.

W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, że organy w toku postępowania wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), a Prezes NFZ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oparł swoje rozstrzygnięcie na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonał jego wszechstronnej oceny oraz uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.