Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2762/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 35, 25
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeksu administracyjnego w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388) po rozpatrzeniu odwołania G. B. reprezentowanego przez pełnomocnika adwokat K. W. oraz M. B., od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania K. B. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 roku znak [...] utrzymał w mocy ww decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...].

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

W dniu 29 listopada 2013 r. na wniosek G. B. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania córki skarżącego K. B. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...]. We wniosku o wymeldowanie

G. B. poinformował organ I instancji, że K. B. w miejscu zameldowania na pobyt stały nie mieszka od września 2013 r. Uczestniczka przyjeżdża raz na dwa tygodnie, zrywa podłogi, demontuje urządzenia sanitarne, ubliża mu i od prawie dwóch lat nie ponosi opłat za przedmiotowy budynek.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania wymienionej z miejsca pobytu stałego. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że K. B. nie opuściła dobrowolnie budynku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jej wyprowadzka miała miejsce około listopada 2013 r. na skutek stosowania wobec niej i jej matki przemocy przez skarżącego. W związku z agresywnym zachowaniem G. B., K. B. złożyła w Prokuraturze Rejonowej w [...] zawiadomienie o popełnieniu przez ojca przestępstwa polegającego na stosowaniu przemocy, który został już wcześniej ukarany za podobny czyn wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2013 r., (sygn. akt [...]). W 2012 r. Została założona Niebieska Karta obejmującda zarówno corkę jak i żonę skarżącego z uwagi na stosowną w rodzinie przemoc ze strony G. B. W obawie o swoje życie i zdrowie K. B. była zmuszona do opuszczenia miejsce stałego zamieszkania. Oświadczyła, że nie posiada żadnego innego miejsca, w którym mogłaby zamieszkać i wraz z matką wynajmuje czasowo mieszkanie w [...]. W przedmiotowym budynku pozostały natomiast rzeczy K. B. tj. meble, sprzęt gospodarstwa domowego, lodówka, pralka, zmywarka itp. Stwierdziła, że kilkukrotnie chciała wejść na teren posesji, ale nie posiada kluczy do furtki i do bramy, które zostały wymienione przez ojca.

Na skutek wniesionego przez pełnomocnika G. B.- adwokat K. W. odwołania, Wojewoda [...] w dniu [...] sierpnia 2014 r. wydał decyzję nr [...] uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego, tym samym naruszył art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.

Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ponownie orzekł o odmowie wymeldowania K. B. z pobytu stałego ze wskazanego wyżej adresu. Organ I instancji wskazał, iż aktualnie toczy się przeciwko skarżącemu postępowanie karne w sprawie o czyn z art. 207 § 1 i art. 288 § 1 Kodeksu karnego, w którym

K. B. występuje w charakterze pokrzywdzonej. Termin rozprawy wyznaczony został na dzień 6 sierpnia 2015 r. Do akt sprawy administracyjnej zostały również dołączone dokumenty z policji, z których wynika, że K. B. zgłaszała na policji fakt nagannego zachowania ojca (protokół z dnia 13 stycznia 2014 r.). K. B. wskazała, że ojciec od wielu lat jest alkoholikiem, jego zachowanie jest agresywne i którego na skutek nieobliczalności działań się boi. Z informacji przekazanych przez Komendę Powiatową Policji w [...] z dnia 8 stycznia 2015 r. wynika, że w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] miały miejsce częste interwencje policji: w dniu 20 lutego 2013 r., 11 listopada 2012 r. Z. B. zgłosiła awanturę z nietrzeźwym mężem, w dniu 10 listopada 2013 r. K. B. zgłosiła, że ojciec nie chce jej wydać kluczy, w dniu 10 listopada 2013 r. Z. B. wraz z córką zgłosiły, że przyjechały po swoje rzeczy, których G. B. nie chce wydać. Ponadto pismem z dnia 18 czerwca 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] dodatkowo wyjaśniła, że na wniosek Z. B. w dniu 21 lutego 2013 r. została wszczęta procedura Niebieskiej Karty obejmująca również K. B., w której G. B. został wskazany jako sprawca przemocy. Procedura jest prowadzona i koordynuje ją Gminy Zespół Interdyscyplinarny przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...]. Ponadto doprecyzowano, że dwukrotne interwencje, które miały miejsce w dniu 10 listopada 2013 r. w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] dotyczyły utrudniania dostępu do posesji i do rzeczy osobistych.

Od tej decyzji organu I instancji odwołanie do Wojewody [...], ponownie wniosła pełnomocnik skarżącego adw. K. W. oraz M. B.-siostra skarżącego.

Rozpatrując sprawę, na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji. Wojewoda wskazał, że K. B. udowodniła, że została zmuszona do opuszczenia budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] z obawy o własne życie i zdrowie. Logicznym jest, że w sytuacji stosowania przemocy fizycznej, połączonej z obawą K. B. przed dalszymi agresywnymi zachowaniami ojca, musiała podjąć kroki by zapobiec takim sytuacjom. W ocenie organu odwoławczego postawa K. B. wyraża zamiar oraz wolę powrotu do omawianego budynku, stąd biorąc pod uwagę całokształt sprawy, stwierdzić należy, że wyprowadzeniu się K. B. nie towarzyszył zamiar przeniesienia centrum życiowego poza miejsce dotychczasowego zameldowania.

Skargę do tut. Sądu na powyższą decyzję wniósł G. B., reprezentowany przez adw. K. W. zarzucając naruszenie: art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. z art. 80 k.p.a. z art. 81 k.p.a. z art. 84 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organ II instancji wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tak by ustalić zgodny z rzeczywistością stan faktyczny w szczególności poprzez:

- nie zwrócenie się do Komendy Powiatowej Policji w [...] o informacje, którzy funkcjonariusze Policji dokonywali interwencji na nieruchomości przy ul. [...], [...] w dniu 10.11.2013 r., zwłaszcza wobec zawartej w piśmie informacji "w dniu 10.11.2013 r. zgłaszająca K. B., Z. B.- nieporozumienie rodzinne, zgłaszająca przyjechała po swoje rzeczy, ojciec i mąż G. B. nie chce ich wydać", i nie przesłuchanie w charakterze świadków w/w osób, a także nie zwrócenie się do KPP [...] o kserokopie policyjnych notatników w których winien zostać odnotowany przebieg w/w interwencji, zwłaszcza wobec treści pisma z dnia 08.01.2015 r. z którego wynika, że w budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] miały miejsce następujące interwencje

policji:

• 11.11.2012 r. Z. B. zgłosiła awanturę z nietrzeźwym mężem,

• 20.02.2013 r. Z. B. zgłosiła awanturę z nietrzeźwym mężem,

• 10.11.2013 r. K. B. zgłosiła, że ojciec nie chce jej wydać kluczy,

• 10.11.2013 r. Z. B. wraz z córką zgłosiły, że przyjechały po swoje rzeczy, a G. B. nie chce ich wydać.

- całkowite pominięcie okoliczności, że nieruchomość stanowi współwłasność skarżącego, jego siostry M. B. oraz matki M. B.

- nieprawidłowe wyprowadzenie wniosków z treści zeznań świadków, którzy zostali przesłuchani w postępowaniu administracyjnym, a także pozostałych dowodów zgromadzonych w toku postępowania i przyjęcie, że K. B. nie wyprowadziła się z nieruchomości w sposób dobrowolny, a także, że w/w podejmowała środki prawne by wrócić na ww nieruchomość bez wskazania jakie konkretnie kroki były przez w/w podejmowane oraz, że pobyt poza miejscem zameldowania K. B. traktuje jako stan tymczasowy,

- nieprzeprowadzenie niezbędnych dowodów, powołując się na ewentualny zarzut przewlekłości w postępowaniu odwoławczym.

2) art. 11 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji do żadnego z podniesionych w odwołaniu zarzutów, a nadto lakoniczne i powierzchowne uzasadnienie decyzji w żaden sposób nie wyjaśniające przesłanek jej podjęcia, w szczególności niewystarczające jednozdaniowe stwierdzenie, że "o braku dobrowolności świadczą bowiem powyżej przytoczone dowody i fakt, że G. B. już raz został skazany za stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej wobec K. B. oraz to, że wymieniona podejmowała kroki w celu powrotu do omawianego budynku". Jednocześnie zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób nieprawidłowy i niezgodny z

Wobec powyższego pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie., albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd podziela w całości zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji jak i uzasadnienie prawne zaskarżonej do Sądu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania K. B. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...].

Sąd rozpoznając niniejszą skargę stwierdził, że Wojewoda [...] wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest przesądzenie kwestii, czy strona "opuściła miejsce stałego pobytu dobrowolnie". By można było dokonać prawidłowej oceny w tym zakresie należy wyjaśnić znaczenie tego pojęcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie chodzi o dokonanie ustalenia, czy K. B. opuściła fizycznie mieszkanie gdzie jest zameldowana, lecz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny, a więc czy miała miejsce dobrowolna rezygnacja z faktu, że budynek, w którym jest zameldowana, nie stanowi od jesieni 2013 r. jej centrum życiowego, a więc centrum jej życiowej działalności.

Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2015 r., poz. 388) organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest w myśl art. 25 ust. 1 ustawy zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1). Treść powyższych przepisów jest zbieżna z dyspozycją odpowiednio art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dlatego w niniejszej sprawie w pełni uprawnione jest odwołanie się do dorobku orzeczniczego wypracowanego na tle art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 "starej" ustawy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pod sformułowaniem "opuścił miejsce pobytu stałego", należy rozumieć sytuację, w której opuszczenie to jest trwałe i dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu (por. wyroki NSA: z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, niepubl.; z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Ustalenie zamiaru strony ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy czym przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru.

O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić dopiero wtedy, gdy zachowanie zainteresowanej osoby będzie wskazywało na to, że lokal w którym osoba ta była na stałe zameldowana i który był miejscem koncentracji jej interesów życiowych utracił taki charakter. Wojewoda [...] na podstawie starannie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego trafnie przyjął, że uczestniczka postępowania K. B. nie opuściła miejsca pobytu stałego – koncentrującego się w budynku nr [...] posadowionego na nieruchomości przy ul. [...] w [...], gm. [...], dobrowolnie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, iż powodem opuszczenia przez uczestniczkę miejsca stałego zamieszkania był trwający od ponad 20 lat alkoholizm ojca - skarżącego, powodujący agresję przejawiającą się głównie wobec żony i córki. Bezsporne pozostają wykazane w toku prowadzonego postępowania fakt objęcia na prośbę K. B. jako osoby pokrzywdzonej w procedurze Niebieskiej Karty, która została wszczęta na wniosek Z. B. i jest prowadzona do chwili obecnej. Jako sprawca przemocy został wskazany G. B.(informacje przekazane przez funkcjonariuszy policji). Wyrok z dnia 22 maja 2013 r. Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Kamy w sprawie o sygn. akt II [...] orzekający, że G. B. w domu przy ul. [...] w [...], gm. [...] w okresie od 27 czerwca 2008 r. do dnia 4 stycznia 2013 r. znęcał się psychiczne i fizycznie nad swoją córką K. B. oraz żoną Z. B. za co został skazany na 9 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Kolejne postępowanie karne prowadzone przeciwko skarżącemu w tożsamej sprawie a nie zakończone przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Wojewoda [...] zatem prawidłowo stwierdził, iż nie można uznać, aby wyprowadzka K. B. miała charakter dobrowolny. O braku dobrowolności świadczą bowiem powyżej przytoczone dowody i fakt, że G. B. już raz został skazany za stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej wobec K. B. oraz to, że wymieniona podejmowała kroki w celu powrotu do omawianego budynku. Swoim działaniem (zgłoszenia na policji, sprawy karne), K. B. udowodniła, że została zmuszona do opuszczenia budynku nr [...] przy ul. [...] w [...], gm. [...] z obawy o własne życie i zdrowie. Należy w tym miejscu wskazać, iż nie jest dobrowolnym opuszczenie lokalu jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. orz. NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. V SA 108/00, z dnia 8 października 1986 r" sygn. Sa/Gd 1014/86, z dnia 26 kwietnia 1996 r., sygn. Sa/Wr 2828/95).

Biorąc pod uwagę całokształt sprawy, stwierdzić należy, że wyprowadzeniu się K. B. nie towarzyszył zamiar przeniesienia centrum życiowego poza miejsce dotychczasowego zameldowania. K. B. w toku postępowania konsekwentnie podnosiła, że miejsce zameldowania na pobyt stały opuściła w obawie o swoje bezpieczeństwo. Ponadto podejmowane przez uczestniczkę środki prawne potwierdzają wolę zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały oraz świadczą o tym, że pobyt poza miejscem zameldowania traktowała jako stan tymczasowy. Powyższe okoliczności dowodzą, że uczestniczka była zmuszona sytuacją spowodowaną zachowaniem ojca do opuszczenia przedmiotowego miejsca zamieszkania, które stanowiło jej centrum życiowe.

W ocenie Sądu takie postępowanie uczestniczki było racjonalne, logicznym jest bowiem, że w sytuacji stosowania przemocy fizycznej, połączonej z obawą przed dalszymi agresywnymi zachowaniami, należy podjąć bezwzględne kroki aby zapobiec takim sytuacjom.

Stąd też, w ocenie Sądu, postawa K. B., nie budzi żadnych wątpliwości co do rzeczywistego powodu opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania tym bardziej, że uczestniczka wyrażała zamiar oraz wolę powrotu do omawianego budynku, w momencie unormowania się niebezpiecznej dla niej sytuacji.

W myśl art. 35 ustawy wniosek o wymeldowanie zasługuje na uwzględnienie jedynie w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. W niniejszej sprawie powyższa sytuacja nie ma miejsca, bowiem uczestniczka nigdy nie wyrażała zamiaru opuszczenia zajmowanego budynku, a jego opuszczenie stanowiło oczywistą ucieczkę przed stale grożącym jej i jej matce niebezpieczeństwem ze strony agresywnego ojca.

Na marginesie należy podnieść, iż obowiązek meldunkowy w żaden sposób nie wpływa na sposób wykonywania przez właściciela prawa własności lokalu, ani nie kreuje po stronie osoby zameldowanej jakichkolwiek tytułów prawnych do nieruchomości. Wykonanie obowiązku meldunkowego nie jest powiązane z przyznaniem komukolwiek uprawnienia, instytucja ta nie służy do weryfikacji jakiej osobie przysługuje prawo do korzystania z lokalu. Dlatego zarzut skargi polegający na pominięciu przez organy faktu, że nieruchomość stanowi współwłasność skarżącego, jego siostry M. B. oraz matki M. B. nie znajduje uzasadnienia, gdyż ta okoliczność nie ma żadnego wpływu na pozytywną czy negatywną treść decyzji w przedmiocie wymeldowania bądź jego odmowy z przedmiotowej nieruchomości.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.