Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 621/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (nazywany dalej "GITD") decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej K.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260, dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 1 pkt 3 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 dalej u.t.d.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez Pana J. J. (dalej: "Kierowca", "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję GITD z [...] lutego 2013 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

W wyniku zatrzymania do kontroli [...] lutego 2013 r. na odcinku drogi ekspresowej S[...] węzeł S. - węzeł N. prowadzonego przez Stronę ciągnika marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], których dopuszczalna masa całkowita przekroczyła 3,5 t. ustalono, że pojazd został wyposażony w urządzenie pokładowe viaBox do naliczania i pobierania opłat elektronicznych, jednak [...] stycznia 2013 r. o godzinie 12.00, poruszał się po Autostradzie A[...], km [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej, co zostało potwierdzone zapisem ewidencyjnym [...] o numerze [...] z urządzenia kontrolnego (bramownicy) nr [...]. Autostrada, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011,Nr 80, poz. 433). Ustalono, że na kontrolowany pojazd została zawarta umowa na pobór elektroniczny opłat w systemie Viatoll, a [...] stycznia 2013 r. nie zdeponowano środków zezwalających na przejazd płatnym odcinkiem. Na podstawie danych skontrolowanej wykresówki z [...] stycznia 2013 r. ustalono, że tego dnia pojazdem kierował kontrolowany Kierowca..

W odwołaniu od decyzji I instancji, Skarżący wskazał, że [...] stycznia 2013 r., o godzinie 4:24:20 na stacji paliw [...] w K. przy ul. M. [...] wpłacił kartą płatniczą, na której posiadał środki płatnicze, kwotę 1 000 zł. Otrzymał potwierdzenie wpłaty nr [...], które czytelnie podpisał, bo został poinformowany przez obsługującą terminala, że środki są na koncie Viatoll. Skarżący, po przejechaniu pewnego odcinka zorientował się, że urządzenie do poboru opłat ostrzega o braku środków na koncie Viatoll. Zadzwonił na infolinię Viatoll, gdzie został poinformowany, że wpłata z godziny 4:24:20 nie weszła na konto Viatoll. Skarżący powrócił na stację [...] w K. przy ul. M. [...], by wyjaśnić powstały incydent. Obsługa stacji [...] nie potrafiła wytłumaczyć, dlaczego terminal do kart nie przelał środków pieniężnych na konto Viatoll. Skarżący złożył reklamację do firmy Viatoll i ponownie wpłacił 500 zł na konto Viatoll.

GITD, rozpatrując ponownie sprawę, pismem z [...] marca 2013 r. wezwał K. Sp. z o.o. odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu poboru opłat, do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem. W odpowiedzi wskazano, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...],[...] stycznia 2013 r. o godzinie 12:00 po autostradzie A[...], nie została uiszczona. Powodem nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie. Spółka przesłała również zestawienie pobranych oraz niepobranych opłat za przejazdy pojazdu o nr rej. [...][...] stycznia 2013 r., które potwierdzało, że tego dnia o godzinie 12:00 użytkownik poruszając się po autostradzie A[...] nie uiszczał opłaty elektronicznej. Ponadto [...] października 2013 r. do siedziby organu wpłynęło szczegółowe zestawienie operacji zarejestrowanych na koncie użytkownika w systemie Viatoll pomiędzy dwoma doładowaniami konta, które miały miejsce [...] grudnia 2012 r. oraz [...] stycznia 2013 r. GITD przeprowadził ponadto dowód z zeznań świadka - Pana R. S. - pracownika K. Sp. z o.o. na okoliczność doładowania konta użytkownika środkami pieniężnymi [...] stycznia 2013 r. Na podstawie zeznań świadka oraz na podstawie informacji przesłanych do organu przez K. Sp. z o.o. organ ustalił, że transakcja z godziny 4:24 dokonana w dniu [...] stycznia 2013 r. została anulowana, czego konsekwencją był brak środków pieniężnych na koncie użytkownika. Konto zostało zasilone środkami w dniu [...] stycznia 2013 r. o godzinie 13:32.

W związku z powyższym organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. GITD stwierdził, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidziały wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej w rozpatrywanej sprawie administracyjnej, a więc jakiekolwiek fakty wskazujące na przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie mają wpływu na treść decyzji administracyjnej, bowiem prawo nie wiąże z nimi żadnego skutku prawnego. Organ podkreślił, iż wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych. Skarżący, zdaniem organu, nie dokonał wszystkich czynności, których dokonanie uchroniłoby go od wymierzenia sankcji administracyjnej. Skarżący nie zwrócił uwagi na to, czy dokonana przez niego transakcja była skuteczna i prawidłowa. W niniejszej sprawie ustalono, że paragon informujący o zasileniu konta w ogóle nie został wydrukowany, a zatem środki pieniężne nie trafiły na konto użytkownika. Organ dał wiarę zeznaniom świadka, że transakcja została anulowana w terminalu płatniczym, co koresponduje z danymi zawartymi na wykazie opłat pobranych oraz dokonanych doładowań na koncie użytkownika. Ponadto, jak podał organ, viaBox emituje ostrzegawcze sygnały dźwiękowe o kończących się środkach na koncie. W takiej sytuacji Skarżący mógł skontaktować się telefonicznie z infolinią Viatoll celem sprawdzenia, czy na koncie znajdują się środki pieniężne w wysokości wystarczającej do uiszczenia opłaty za przejazd. Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że Strona powyższych czynności nie dokonała.

W skardze z [...] stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący powtórzył przebieg zdarzeń przedstawiony w odwołaniu od decyzji I instancji. Podkreślił, że wykonał wszystkie wymagane czynności, wbrew twierdzeniom organu. Po pierwsze dostał potwierdzenie zapłaty na której widnieje kwota 1 000 zł., które podpisał własnoręcznie. Pracownik stacji [...] poinformował Skarżącego, że środki zostały przelane. Skarżący wskazał, że nie miał żadnego wpływu na anulowanie środków pieniężnych. Ponadto skontaktował się z infolinią Viatoll z tel. 601-141-091, gdzie został poinformowany, że środki pieniężne nie trafiły na konto Viatoll. Skarżący dodał, że po uzyskaniu informacji z infolinii Viatoll, udał się do najbliższego punktu obsługi klienta celem doładowania konta i złożenia reklamacji.

W odpowiedzi na skargę GITD wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

W ocenie Sądu, GITD oparł swoje decyzje na niedokładnie ustalonym stanie faktycznym. Organ wymierzył Skarżącemu karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez jej uiszczenia, na podstawie art 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 ustawy o drogach publicznych jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Natomiast, jak wynika z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

Ustalenia faktyczne, które organ uznał za istotne do wymierzenia kary pieniężnej obejmują poruszanie się po płatnym odcinku drogi krajowej wymienionej w załączniku nr 1 pkt 3 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej, w związku z brakiem środków pieniężnych na koncie Viatoll. Organ odnosząc się do twierdzeń Skarżącego, iż dokonał wpłaty 1000 zł, na konto Viatoll [...] stycznia 2013 r. o godz. 4.24, co potwierdził przedstawiając wydruk niefiskalnego potwierdzenia płatności kartą nr [...] oraz reklamacją powyższej operacji, przeprowadził dowód z przesłuchania świadka – pracownika firmy K., zatrudnionego w dziale obsługi klienta. Z wyjaśnień świadka wynika, że wymieniona kwota nie zasiliła konta użytkownika na skutek anulowania transakcji w terminalu płatniczym lub po stronie aplikacji w komputerze obsługującym system poboru opłat. Anulowania mógł dokonać pracownik stacji w momencie doładowania bądź użytkownik, manualnie w trakcie dokonywania płatności na terminalu. Świadek na podstawie informacji zawartych w systemie stwierdził, że paragon informujący o zasileniu konta nie został wydrukowany, co jednoznacznie świadczy, że konto nie było doładowane.

Powyższe stwierdzenia świadka nie wyjaśniają jednak wątpliwości, czy do braku środków na koncie Viatoll Skarżącego, nie doszło z przyczyn niezależnych od Skarżącego, leżących po stronie firmy K. Zeznania świadka nie wyjaśniają, czy do anulowania transakcji mogło dojść tylko przy udziale Skarżącego, czy też mogło do tego dojść bez jego wiedzy. Świadek opierał swoje zeznania na informacjach zawartych w systemie, jednak organ nie zamieścił w aktach sprawy żadnego wydruk potwierdzającego operację anulowania, z którego przede wszystkim wynikałoby, o której godzinie doszło do anulowania transakcji. Podkreślenia wymaga, że z przedstawionego przez Skarżącego niefiskalnego potwierdzenie płatności kartą nr [...] wynika, że transakcja na kwotę 1000 zł, została dokonana [...] stycznia 2013 r. o godz. 4.24, tymczasem z wydruku firmy K., przedstawiającego szczegółowy wykaz opłat należnych i pobranych, zrejestrowanych na koncie użytkownika wynika, że Skarżący w tym dniu o godz. 4.24, minął bramownicę na odcinku M. – F. Organ natomiast w ogóle nie odniósł się do przedstawionego przez Skarżącego niefiskalnego potwierdzenia płatności kartą.

Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie w świetle art. 77 § 1 K.p.a., ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Organ dokonuje następnie na podstawie zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 K.p.a., oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Swoje ustalenia w tym zakresie powinien, w świetle art. 107 § 3 K.p.a., zamieścić i wyjaśnić w uzasadnieniu podjętej decyzji.

W ocenie Sądu, organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżący nie dokonał wpłaty na konto Viatoll. Z materiału dowodowego wynika, że na koncie Skarżącego brak było środków pieniężnych, jednak nie wynik z niego jednoznacznie, iż było to wynikiem działań Skarżącego.

Nie podejmując czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, GITD naruszył art. 7 K.p.a. Brak tych działań sprawił, że postępowanie w niniejszej sprawie nie odpowiadało zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co godziło w art. 8 K.p.a. W konsekwencji organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wbrew wymogom art. 77 § 1 K.p.a., co też skutkowało, że nie mógł ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność nie wpłacenia przez Skarżącego środków pieniężnych na konto Viatoll w niniejszej sprawie, została udowodniona, do czego obliguje organ art. 80 K.p.a.

Naruszenie powyższych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ od ustalenie ww. okoliczności faktycznych uzależnione jest ewentualne nałożenie sankcji administracyjnej na Skarżącego.

Organ rozpatrując ponownie sprawę ustali czy to Skarżący dokonał anulowania spornej transakcji pomimo posiadanego potwierdzenia jej dokonania.

Uwzględniając powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku, nie postanawiając o kosztach postępowania w związku z brakiem wniosku Skarżącego w tym zakresie, pomimo pouczenia zawartego w doręczonym zawiadomieniu o terminie rozprawy (art. 200 w zw. z art. 209 i art. 210 P.p.s.a)..