Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 206/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8; art. 9; art. 10; art. 80; art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 742/14 w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. T. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 742/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

P. sp. z o.o. w W. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o wydanie zezwolenia na usunięcie 387 sztuk drzew i 613 m2 krzewów, rosnących na działkach w obrębie [...],[...] i [...] w gminie [...]. Wskazała, iż teren na którym rosną drzewa jest przeznaczony na budowę gazociągu.

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. wydał P.. z o.o. w Warszawie zezwolenie na usunięcie 537 m2 krzewów i 500 sztuk drzew zlokalizowanych na działkach nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...], na działkach nr: [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...], oraz na działce nr [...]obręb [...], gmina [...] (pkt 1). Jednocześnie umorzył postępowanie w części usunięcia drzew z działki nr [...]obręb [...], z działki nr [...] obręb [...], oraz z działki nr [...] obręb [...] (pkt 2). Zaznaczył, że usunięcia drzew należy dokonać poza okresem lęgowym ptaków (pkt 3). Naliczył przy tym opłatę za usunięcie w/w drzew i krzewów w kwocie [...] zł (pkt 4). Ponadto odroczył termin uiszczenia opłaty pod warunkiem dokonania nasadzeń następczych w terminie do dnia [...] czerwca 2016 r. (pkt 5). Nakazał sporządzić protokół wraz z mapą nasadzeń (pkt 6). W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, iż na działce nr [...] obręb [...], na działce nr [...] obręb [...], oraz na działce nr 271/10 obręb [...] dokonano nielegalnej wycinki drzew, w związku z czym postępowanie w tej części stało się bezprzedmiotowe i uległo umorzeniu. Podniósł, iż rozbieżności we wniosku i decyzji w kwestii ilości drzew i krzewów przeznaczonych do usunięcia wynikają z omyłek i błędnych obliczeń wnioskodawczyni, która nie uwzględniła odnóg drzew powyżej 1,30 m.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. T. zaskarżył ją w części co do punktu pierwszego dotyczącego działki stanowiącej jego własność.

Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przytaczając treść art. 83 i 84 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wskazało, że uregulowania te jednoznacznie wskazują, iż postępowanie w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów może być uruchomione wyłącznie wnioskiem zainteresowanego, a zatem oparte jest na zasadzie skargowości. Oznacza to, że niedopuszczalna jest ingerencja organu administracji w zakres żądania objętego wnioskiem. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji wskazuje, że wnioskodawczyni, tj. P. sp. z o.o. w W. wskazała tytuł prawny do władania nieruchomością odwołującego. W aktach sprawy znajduje się bowiem umowa nr [...] o zobowiązanie do ustanowienia służebności przesyłu z możliwością wypłaty odszkodowania, zawarta w dniu [...] lutego 2013 r. pomiędzy P. sp. z o.o. w Warszawie a W. T. i B. T.. Przedmiotowa umowa dotyczy nieruchomości - działki nr [...], położonej w obrębie [...]. W § 1 ust. 3 w/w umowy wskazano: "Właściciele wyrażają zgodę Przedsiębiorstwu Gazowniczemu na eksploatację istniejącego gazociągu ( ... ) oraz na wybudowanie na nieruchomości wymienionej w ust. 1 projektowanego gazociągu ( ... )". Natomiast w § 1 ust. 10 przedmiotowej umowy wskazano: "Właściciele wyraża zgodę na niezbędną i konieczną wycinkę drzew i krzewów w projektowanej strefie kontrolowanej gazociągu oraz w pasie montażowym na etapie budowy". Tak więc wskazana umowa z dnia [...] lutego 2013 r. zawiera również zgodę wyrażoną przez W. P. na usunięcie drzew i krzewów z działki nr [...] (obręb [...]). Dalej Kolegium argumentowało, że zgodnie z art. 83 ust. 7 u.o.p. usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (art. 83 ust. 8 ustawy). Tak więc sprawa ewentualnego odszkodowania jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Zgodnie natomiast z art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] maja 2014 r. wniósł do Sądu, reprezentowany przez pełnomocnika, W. T. żądając jej uchylenia w całości, uchylenia decyzji organu I instancji w zakwestionowanej w odwołaniu części, przeprowadzenia dowodu z dokumentów na okoliczność, że Wójt Gminy [...] orzekał bez okazania przez wnioskodawcę prawa do terenu oraz zwrócenia się przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, oraz do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy art. 83, 84 i 85 ustawy o ochronie przyrody nie są sprzeczne z art. 21, 22 i 31 Konstytucji, oraz art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 października 2014 r. oddalił skargę.

Analizując prawidłowość wydanej uznaniowej Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił cel uregulowania art. 83 ust. 1 u.o.p., którym jest ochrona przyrody. Sąd I instancji podkreślił, że z uregulowań ustawy o ochronie przyrody wynika, iż przewidziane w art. 83 ust. 1 tej ustawy zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. W art. 83 ust. 4 pkt 6 u.o.p. wskazano, iż wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew nastąpić może jedynie w sytuacji, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy obu instancji podejmując decyzję w sprawie wydania spółce zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów na wskazanych przez nią działkach, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a wydana decyzja nie nosi cech dowolności. W rozpoznawanej sprawie dokładnie został ustalony stan faktyczny oraz rozważono wszystkie okoliczności dotyczące realizacji inwestycji celu publicznego, biorąc pod uwagę wyżej wymienione cele i założenia ustawodawcy, jak również interes stron.

Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał na treść art. 83 ust. 7, 8 i 9 u.o.p. Zgodnie z treścią ust. 7 usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń), następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Ust. 8 stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. Z kolei z treści ust. 9 wynika, że w przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew lub krzewów, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie ze wskazanymi uregulowaniami usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości następuje za odszkodowaniem (art. 83 ust. 7 u.o.p.), przy czym od ewentualnego consensusu właściciela nieruchomości, na terenie której znajdują się drzewa lub krzewy i właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego zależy, czy sprawa administracyjna zakończy się tylko na ostatecznej decyzji zezwalającej właścicielowi powyższych urządzeń na usunięcie drzew lub krzewów z terenu należącej do innej osoby nieruchomości, czy też konieczny będzie dalszy etap mający na celu ustalenie odszkodowania. Jednakże w ustępie 9 art. 83 u.o.p. wskazano wprost, że w przypadku, gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew lub krzewów, to taka sytuacja dopiero upoważnia organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, do ustalenia odszkodowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że zasadnie Kolegium wskazało, iż wnioskodawczyni, tj. P. sp. z o.o. w Warszawie posiadała tytuł prawny do władania nieruchomością skarżącego. W aktach sprawy znajduje się bowiem umowa nr [...] o zobowiązanie do ustanowienia służebności przesyłu z możliwością wypłaty odszkodowania, zawarta w dniu [...] lutego 2013 r. pomiędzy P. sp. z o.o. w Warszawie a W. T. i B. T.. Przedmiotowa umowa dotyczy nieruchomości - działki nr [...], położonej w obrębie [...]. W § 1 ust. 3 w/w umowy wskazano: "Właściciele wyrażają zgodę Przedsiębiorstwu Gazowniczemu na eksploatację istniejącego gazociągu (...) oraz na wybudowanie na nieruchomości wymienionej w ust. 1 projektowanego gazociągu (...)". Natomiast w § 1 ust. 10 przedmiotowej umowy wskazano: "Właściciele wyrażają zgodę na niezbędną i konieczną wycinkę drzew i krzewów w projektowanej strefie kontrolowanej gazociągu oraz w pasie montażowym na etapie budowy". Tak więc wskazana umowa z dnia [...] lutego 2013 r. zawiera zgodę wyrażoną przez W. T. na usunięcie drzew i krzewów z działki nr [...] (obręb [...]). Spółka była uprawniona do wystąpienia o zgodę na usunięcie drzew, zatem niezasadny jest zarzut wskazujący na naruszenie norm konstytucyjnych dotyczący przysługującemu skarżącemu prawa własności. Sąd I instancji podkreślił, że Kolegium trafnie wskazało, iż odszkodowanie za usunięte drzewa przysługuje od właściciela urządzeń. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron. (art. 83 ust. 8 u.o.p.). Tak więc sprawa ewentualnego odszkodowania jest sprawą o charakterze cywilnoprawnym. Zgodnie natomiast z art. 2 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niezasadne są zarzuty dotyczące ograniczenia prawa pozyskania własnego drzewa i związanego z tym obowiązku zapłaty. Sąd I instancji wskazała, że na spółkę został nałożony taki obowiązek (opłaty za wycięte drzewa) z możliwością zwolnienia się od niego pod warunkiem dokonania nasadzeń zastępczych. Nie mógł również zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 3, 83, 84 i 85 u.o.p., poprzez "złamanie zasady, że organ administracji stoi na straży praworządności i w innowacyjny sposób podchodzi do prawa własności". Sąd I instancji zauważył, że organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz winny czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). W toku postępowania organy stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a prowadząc postępowanie, prowadzą je w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku rozpoznawanej sprawy próżno doszukać się w działaniach organów administracji publicznej zaniechania realizacji wymienionych zasad, bowiem organy uwzględniły całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności wszechstronnie oceniły możliwość wyrażenia zgody na usunięcie drzew. Sąd I instancji stwierdził, że nie mógł badać, bo nie jest do tego powołany, konstytucyjności przepisów ustawy o ochronie przyrody i w tej kwestii nie mógł się wypowiedzieć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wywodził, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia prawa unijnego z tego względu, że działka skarżącego nie znajduje się, co wynika z materiału dowodowego sprawy, na terenie objętym ochroną gatunkową ustanawiającą na działce nr [...] szczególny reżim prawny, ani też nie jest lasem, w rozumieniu przepisów ustawy o lasach.

Za bezzasadny Sąd I instancji uznał zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność, że Wójt Gminy [...] orzekał bez okazania przez wnioskodawcę prawa do terenu skoro w aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] o zobowiązanie do ustanowienia służebności przesyłu z możliwością wypłaty odszkodowania, zawarta w dniu [...] lutego 2013 r. pomiędzy P. sp. z o.o. w Warszawie a W. T. i B. T., z postanowień której wynika, że "właściciele wyrażają zgodę na niezbędną i konieczną wycinkę drzew i krzewów w projektowanej strefie kontrolowanej gazociągu oraz w pasie montażowym na etapie budowy".

Odnosząc się z kolei do wniosku o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym wyjaśniono, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przedstawienie pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją w sytuacji, gdy od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem prawnym może mieć miejsce, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Ocena, czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej rozstrzyganej sprawy - czy zachodzi taka konieczność. Chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego. Skarżący nie ma bowiem uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego.

W ocenie Sądu I instancji przy podejmowaniu skarżonej decyzji Kolegium nie naruszyło przepisów prawa procesowego. Zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawa nie budzą wątpliwości i odpowiadają prawu. Stosownie do treści art. 77 i 7 k.p.a. Kolegium podjęło wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonało jego rzetelnej oceny. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., to jest czynnego udziału strony w postępowaniu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. T. zaskarżając wyrok w części i wnosząc o jego uchylenie w zakresie dotyczącym działek skarżącego i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postepowania bez uwzględnienia interesu obywateli, w tym interesu skarżącego poprzez nie informowanie strony o podjętych działaniach, jak również nie uwzględnienie przy rozpoznaniu tej sprawy zarzutów złożonych przez strony postępowania, co do braku pomiędzy skarżącym a wnioskodawcą uzgodnień i umowy na korzystanie z jego gruntów, w tym pominięcie w całości wniosków skarżącego o właściwe wyliczenie wysokości odszkodowania za ustanowienie służebności przesyłu, z uwzględnieniem wartości podlegającego wycince drzewostanu,

2. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy niezgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez nie ustalenie co było przyczyną nie wyrażenia zgody na ustanowienie służebności przesyłu ze strony skarżącego i nie wskazanie w toku postępowania, że wnioskodawca dążył do zawarcia w tej kwestii porozumienia, nie udostępnienie stronom do wglądu dokumentacji w tej sprawie, nie zapewnienie możliwości zapoznania się z nowymi dokumentami,

3. naruszenie art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, w tym nie poinformowanie, że przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji wnioskodawca powinien był wykazać, że posiada tytuł prawny do objętego wnioskiem terenu,

4. naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, nie informowanie o podjętych czynnościach, o nowych dokumentach w sprawie oraz nie zapewnienie możliwości zapoznania się z tą dokumentacją, jak również nie zapewnienie wszystkim stronom możliwości wnoszenia uwag i zastrzeżeń do zebranego materiału dowodowego,

5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie odroczenia w zapłacie kwoty opłat, podczas gdy zobowiązano wnioskodawcę do uzupełnienia jedynie nasadzeń na działkach będących własnością gminy,

6. nie zobowiązanie wnioskodawcy do przedłożenia raportu oddziaływania na środowisko pomimo możliwości znaczącego oddziaływania na środowisko,

7. naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niepełne uzasadnienie decyzji, w tym nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

8. naruszenie art. 83 ust. 1 i 33 i art. 84 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i naruszenie przez to prawa własności właściciela gruntów,

9. art. 83, 84, 85 ustawy o ochronie przyrody łamie zagwarantowane w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 17 prawo własności oraz art. 20 – równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji poprzez innowacyjne podejście do prawa własności, gdzie właściciel jest pozbawiony prawa do otrzymania wynagrodzenia za własne drzewa, a wnioskodawca ma płacić na rzecz organu administracyjnego opłatę według wartości każdego drzewa podczas, gdy drzewa do organu nie należą, gdzie zgodnie z art. 44, 47 i 48 k.c. organ administracji nie ma żadnych podstaw prawnych, by rościć pretensje do własności osób trzecich, pod rygorem nałożenia kary administracyjnej,

10. naruszenie art. 21, 22 i 31 Konstytucji poprzez nierówne traktowanie osób fizycznych w ustawie o ochronie przyrody, gdzie na właściciela nakładana jest opłata administracyjna za wycięcie swoich własnych drzew, bez względu na cel wycięcia - usunięcie zagrożenia życia i zdrowia turystów, natomiast osoba nieupoważniona do wycinki jest z tego obowiązku w całości zwolniona – jak w zaskarżonej decyzji. Ponadto łamane jest podstawowe prawo własności, gdzie ogranicza się prawa do pozyskania własnego drzewa i nałożony jest obowiązek zapłaty na rzecz gminy przez posiadacza podczas gdy, w innych krajach europejskich takich ograniczeń nie ma i wnioskodawca winien uzyskać zgodę właściciela drzew na ich usunięcie poprzedzone uregulowaniem należnego odszkodowania,

11. naruszenie podstawowej zasady gdzie "Ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie prawnym dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw", co w ustawie o ochronie przyrody jest ewidentnie złamane, gdyż obowiązki i zakazy w przypadku konieczności pilnej wycinki drzew i krzewów w miejscach nie objętych ochroną są zbyt daleko idące.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że sposób wydawania zezwoleń narusza prawa właścicieli gruntów. Organ samorządu nie może dysponować cudzą własnością w sposób nieograniczony i pobierać z tego tytułu wynagrodzenie lub zwalniać z opłaty przedsiębiorcy. Dlatego skarga kasacyjna dotyczy nie tylko prawa własności ale i bezpodstawnego zwolnienia z opłaty przedsiębiorcy na szkodę gminy.

W odpowiedziach na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze jaki i P. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością w Warszawie wniosły o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami.

Z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wynika, że usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c. jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie to przysługuje od właściciela urządzeń (art. 83e ust. 1 u.o.p.). Przy czym ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (art. 83e ust. 2 u.o.p). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 83e ust. 2 u.o.p.).

Zasadnie więc Sąd I instancji przyjął, że w sprawie został spełniony warunek z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p., albowiem wniosek został złożony przez Spółkę będącą właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., co nie jest kwestionowane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na okoliczność zawarcia pomiędzy stronami umowy przedwstępnej z dnia [...] lutego 2013 r. zobowiązującej do ustanowienia służebności przesyłu, na podstawie której w sposób kategoryczny i nie budzący żadnych wątpliwości skarżący kasacyjnie wyraził zgodę na niezbędną i konieczną wycinkę drzew i krzewów w projektowanej strefie kontrolowanej gazociągu oraz w pasie montażowym na etapie budowy. Podkreślić należy, że art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. nie wymaga zgody właściciela na wycinkę drzew lub krzewów, czyli w określonych w tym przepisie sytuacjach wniosek może zostać uwzględniony nawet w sytuacji sprzeciwu właściciela, to w rozpoznawanej sprawie sytuacja jest zgoła odmienna bo właściciel wyraził na to zgodę i to już w umowie przedwstępnej. W tej też umowie przyznał Spółce prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Podniesiony przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzut dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie interesu Waldemara Tafla z powodu braku uzgodnień i umowy na korzystanie z gruntów nie są więc uzasadnione. Podobnie jak zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez brak wykazania przez wnioskodawcę prawa do dysponowania nieruchomością.

Nie posiadają usprawiedliwionych podstaw także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie wniosków W. T. o wyliczenie wartości odszkodowania za ustanowioną służebność przesyłu i wartość podlegających wycince drzew. Podkreślić należy, że ustawodawca przyznał pierwszeństwo załatwieniu sprawy, co do odszkodowania w przedmiocie usuniętych drzew i krzewów w drodze porozumienia pomiędzy stronami. Dopiero brak zawarcia w terminie 30 dni od usunięcia drzew lub krzewów umowy dotyczącej odszkodowania, skutkuje przyznaniem uprawnienia organowi administracji do określenia wysokości takiego odszkodowania w drodze decyzji. Postępowanie o odszkodowanie za usunięcie drzew i krzewów jest więc postępowaniem odrębnym, które poprzedzone jest w pierwszej kolejności decyzją o wyrażeniu zgody na usunięcie drzew lub krzewów. O odszkodowaniu z tego tytułu organ nie jest uprawniony do orzekania w postępowaniu dotyczącym wyrażenia zgody na usuniecie drzew lub krzewów. Wydanie pozytywnej decyzji o zezwoleniu na wycinkę drzew i krzewów nie jest uzależnione od jednoczesnego wyliczenia odszkodowania. Podobnie organ nie jest uprawniony do orzekania w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów o kwestii odszkodowania za ustanowienie służebności przesyłu, gdyż sprawy te należą do właściwości sądów cywilnych.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 10 k.p.a., gdyż skarżący kasacyjnie nie wskazał o jakich czynnościach i dokumentach nie został poinformowany oraz jaki to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Dodać przy tym należy, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący kasacyjnie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego – a w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadzano w sprawie postępowania dowodowego.

Nie posiada usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie swobodnej oceny dowodów poprzez ustalenie odroczenia w zapłacie kwoty opłaty, podczas gdy zobowiązano wnioskodawcę jedynie do dokonania nasadzeń jedynie na działkach będących własnością gminy. Z art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Skarżący kasacyjnie nie wyjaśnił udowodnienia jakiej okoliczności dotyczy powyższy zarzut. Uprawnienie organu do odroczenia terminu do uiszczenia opłaty za usunięcie drzew i krzewów na okres trzech lat od dnia upływu dokonania nasadzeń zastępczych wynika zaś wprost z art. 84 ust. 3 u.o.p., a do jego zastosowania nie jest wymagane udowodnienie, czy wykazanie przez wnioskodawcę jakichkolwiek szczególnych okoliczności.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niesporządzania raportu o odziaływaniu na środowisko, jaki również zarzut złamania podstawowych praw i wolności, albowiem obowiązki i zakazy z ustawy o ochronie przyrody są zbyt daleko idące nie poddają się kontroli kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych.

Powyższe zarzuty skargi kasacyjnej nie wskazują zaś, które konkretnie przepisy prawa zostały naruszone, a co za tym idzie skarga kasacyjna w tym zakresie może zostać uwzględniona.

Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są także zarzuty dotyczące naruszenia art. 17 i 20 Karty Praw Podstawowych oraz art. 21, 22 i 23 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie nie zostało bowiem naruszone prawo własności skarżącego kasacyjnie, gdyż kwestia wycinki drzew wynikała z zawartej przez stronę skarżącą kasacyjnie umowy cywilnoprawnej dotyczącej ustanowienia służebności przesyłu. Skarżący kasacyjnie zawierając taka umowę zgodził się na udostepnienie nieruchomości i na wycinkę drzew. Nie można więc mówić w tym przypadku o ograniczeniu prawa własności skarżącego kasacyjnie. Podniesiona zaś kwestia nakładania kar administracyjnych za wycinkę drzew przez właściciela nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie, gdyż sprawa ta nie dotyczy powyższego zagadnienia, a jedynie kwestii zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów.

Powyższe wywody przesądzają o braku podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji art. 81 ust. 1 i 3 u.o.p. oraz art. 84 u.o.p.

Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 p.p.s.a.