Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2991/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, art. 90
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
article: art. 14c par. 1, art. 14c par. 2, art. 121 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 146 par. 1, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz D. S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Skarżący - D. S.A. z siedzibą w W. złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku od towarów i usług w zakresie ustalenia obrotu dla celów VAT w przypadku transakcji na instrumentach pochodnych. Przedstawił następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:

Wskazał, iż wykonuje działalność maklerską w zakresie określonym w art. 69 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r., Nr 211, poz. 1384) - dalej: "ustawa o obrocie instrumentami finansowymi". W stanie faktycznym objętym niniejszym wnioskiem, tj. od 1 stycznia 2011 r., występuje jako strona transakcji na instrumentach pochodnych, przez które należy rozumieć transakcje na instrumentach finansowych, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Cena tych transakcji jest uzależniona od określonego instrumentu bazowego. Ze względu na rodzaj rynku, na którym są dokonywane, zawierane przez Skarżącego transakcje na instrumentach pochodnych można podzielić na dwie zasadnicze grupy:

1) transakcje na instrumentach pochodnych notowanych na rynku regulowanym;

2) transakcje na instrumentach pochodnych, które są zawierane poza obrotem zorganizowanym, czyli na tzw. rynku OTC (ang. over the counter).

Dom Maklerski dokonuje transakcji na wszystkich rodzajach instrumentów pochodnych, jakie są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie (dalej: "GPW"). W ramach transakcji dokonywanych na instrumentach pochodnych notowanych na GPW, Dom Maklerski występuje jako:

a) animator rynku określonego instrumentu pochodnego,

b) uczestnik rynku regulowanego.

W obu wymienionych powyżej sytuacjach Dom Maklerski zawiera transakcje na rynku regulowanym instrumentów pochodnych we własnym imieniu i na własny rachunek. Zyski lub straty związane z poszczególnymi transakcjami odpowiednio powiększają lub pomniejszają aktywa majątkowe Domu Maklerskiego. Pewne odrębności cechuje występowanie przez Dom Maklerski w roli animatora rynku. W tym przypadku Dom Maklerski, na podstawie odpowiedniej umowy z GPW, jest zobowiązany do wystawiania w każdym dniu notowań giełdowych określonej ilości zleceń kupna i sprzedaży na danym instrumencie pochodnym.

Rynek OTC jest umownym określeniem ogółu transakcji, polegających na obrocie instrumentami finansowymi między instytucjami finansowymi oraz między instytucjami finansowymi i klientami detalicznymi. Cechą wspólną transakcji zawieranych w ramach tzw. rynku OTC jest dokonywanie ich poza obrotem zorganizowanym. W związku z tym warunki danych transakcji są określane wyłącznie poprzez ustalenia stron, które umawiają się na dokonywanie obrotu instrumentami pochodnymi. Działalność Domu Maklerskiego na rynku OTC skupia się wokół instrumentów pochodnych określanych mianem instrumentów CFD (ang. Contracts For Difference), których wartość zależy bezpośrednio od wartości instrumentu bazowego, na który opiewają (np. walut, akcji). Kontrakty CFD umożliwiają zajmowanie długiej lub krótkiej pozycji, zaś wynik transakcji jest obliczany tylko na podstawie różnic kursowych. W ramach rynku OTC Dom Maklerski zawiera transakcje z klientami detalicznymi i instytucjami finansowymi (transakcje zabezpieczające).

Dom Maklerski oferuje swoim klientom możliwość inwestowania na różnorodnych instrumentach pochodnych, których trzy najważniejsze grupy to kontrakty na zmiany wartości instrumentów bazowych w postaci: par walutowych, indeksów giełdowych i towarów.

Skarżący nie pobiera opłat ani prowizji z tytułu transakcji zawieranych przez klientów na rynku OTC. W związku z tym w odniesieniu do transakcji zawieranych z klientami na rynku OTC jego wynagrodzenie stanowi tzw. spread transakcyjny, czyli różnica pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży oferowaną klientom w danej chwili na poszczególnych instrumentach pochodnych.

Skarżący jest stroną kontraktu zawieranego przez klienta, co powoduje, że w pewnych okolicznościach może powstać sytuacja, kiedy zysk klienta jest stratą dla Domu Maklerskiego. W związku z tym, Skarżący ogranicza ryzyko strat związanych z transakcjami zawieranymi z klientami na instrumentach pochodnych, poprzez zawieranie równolegle tzw. transakcji zabezpieczających. Istota transakcji zabezpieczających polega na zawieraniu przez Dom Maklerski na danym instrumencie pochodnym transakcji, które w określonym stopniu kompensują ryzyko strat Domu Maklerskiego, wynikające z transakcji na instrumentach pochodnych zawartych z klientami detalicznymi. Stronami transakcji zabezpieczających zawieranych przez Skarżącego są inne instytucje finansowe. Opisane powyżej transakcje będą realizowane przez Spółkę również w przyszłości.

W związku z powyższym Skarżący zapytał, czy w odniesieniu do transakcji, których przedmiotem są instrumenty pochodne, podstawą opodatkowania VAT (obrotem w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług; Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm. - dalej: “u.p.t.u."), a jednocześnie wartością, którą należy uwzględnić przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 u.p.t.u., jest łączny wynik na transakcjach zrealizowanych w danym okresie rozliczeniowym?

Zdaniem Skarżącego, odpowiedź na powyższe pytanie powinna być pozytywna.

Skarżący podkreślił, iż zasadniczym przedmiotem prowadzonej przez niego działalności jest działalność maklerska określona w art. 69 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, która na podstawie pkt 3 przywołanego przepisu obejmuje nabywanie lub zbywanie na własny rachunek instrumentów finansowych. Zatem przedmiotem działalności Domu Maklerskiego jest m.in. zawieranie transakcji dotyczących instrumentów pochodnych. Specyfika działalności Domu Maklerskiego w odniesieniu do transakcji dotyczących instrumentów pochodnych polega na tym, że jest on stroną oferującą. Zatem klient może zawrzeć z Domem Maklerskim transakcję, na której zrealizuje zysk lub stratę (co będzie oznaczać odpowiednio stratę lub zysk Domu Maklerskiego). Zysk Domu Maklerskiego realizowany jest dzięki tzw. spreadowi transakcyjnemu, czyli różnicy w notowaniach poszczególnych instrumentów finansowych oferowanych przez Dom Maklerski. Faktycznym wynagrodzeniem Domu Maklerskiego z tytułu realizacji ww. transakcji jest zatem różnica między sumą dodatnich, a sumą ujemnych wyników na transakcjach. W konsekwencji, mając na uwadze art. 29 ust. 1 u.p.t.u., oraz wyżej opisaną specyfikę transakcji dotyczących instrumentów pochodnych, Skarżący uznał, że podstawą opodatkowania (obrotem) z tytułu tych transakcji jest wynagrodzenie przez niego uzyskiwane w danym okresie rozliczeniowym, rozumiane jako różnica między sumą dodatnich wyników (zysków) i sumą ujemnych wyników (strat) na transakcjach zrealizowanych w danym okresie rozliczeniowym, czyli okresie, za który jest obowiązany do złożenia deklaracji VAT.

Na potwierdzenie powyższego stanowiska Skarżący powołał się m.in. na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (dalej: "TSUE") z 14 lipca 1998 r. w sprawie C-172/96 (First National Bank of Chicago), który - jak wskazał - zapadł w analogicznym stanie faktycznym do sytuacji przedstawionej w niniejszym wniosku. Ponadto podniósł, iż zaprezentowane przez niego stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie krajowych sądów administracyjnych, w tym m.in. w wyroku WSA w Krakowie z 9 lipca 2010 r. (sygn. I SA/Kr 752/10) czy też wyroku WSA w Warszawie z 21 listopada 2008 r. (sygn. III SA/Wa 1471/08). Dodadtkowo zauważył, iż pogląd, zgodnie z którym podstawą opodatkowania w przypadku instrumentów pochodnych jest wynik zrealizowany na transakcjach danego rodzaju, został również wyrażony w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 13 października 2011 r. (nr IPPP1/443-1397/11-2/AW).

Podsumowując Skarżący stwierdził, iż w odniesieniu do transakcji dotyczących instrumentów pochodnych, za wynagrodzenie (obrót w rozumieniu art. 29 ust. 1 u.p.t.u.) należy uznać wynik zrealizowany z tytułu transakcji w danym okresie rozliczeniowym. Wynik na poszczególnych transakcjach powinien być rozumiany jako różnica między dodatnimi i ujemnymi strumieniami przepływów finansowych, w odniesieniu do poszczególnych typów instrumentów pochodnych.

2. W interpretacji indywidualnej z [...] czerwca 2012 r. Minister Finansów, z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Wyjaśnił, iż w u.p.t.u. brak jest szczególnego przepisu, który określałby wprost podstawę opodatkowania dla usług polegających na obrocie instrumentami finansowymi takimi jak wymienione przez Skarżącego kontrakty i opcje. W efekcie, przywołując treść art. 73 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. 2006.347.1 ze zm.) – dalej: “Dyrektywa 112", Minister Finansów uznał, iż jako podstawę opodatkowania przyjąć należy otrzymaną przez usługodawcę zapłatę, wynagrodzenie, za świadczone usługi. Zatem w przypadku transakcji dotyczących ww. instrumentów finansowych realizowanych przez Spółkę, jej wynagrodzeniem jest wszystko to, co stanowi zapłatę. W związku z powyższym organ stwierdził, iż niezasadne jest wykazywanie w podstawie opodatkowania wynagrodzenia rozumianego jako dodatni wynik zrealizowany przez Skarżącego w danym okresie rozliczeniowym. Nie znajduje ono bowiem uzasadnienia w przepisach u.p.t.u. oraz w przepisach Dyrektyw (VI i 112). Zdaniem Ministra Finanasów właściwe byłoby zdefiniowanie pojęcia "wynagrodzenie" jako różnicy pomiędzy ceną zakupu określonego instrumentu finansowego, a ceną jego sprzedaży. Wówczas tak wyliczone wynagrodzenie winno zostać wykazane w podstawie opodatkowania. Kwota otrzymanego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym powinna być liczona dla każdego kontraktu (dla każdej transakcji) oddzielnie, zaś dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług w każdym okresie rozliczeniowym Spółka powinna wykazać sumę kwot otrzymanego wynagrodzenia. Ponadto organ wyjaśnił, iż przyjęcie sposobu ustalania podstawy opodatkowania zaprezentowanego przez Skarżącego mogłoby prowadzić do sytuacji, w której Spółka ponosząc w ujęciu ogólnym danego miesiąca - stratę (zgodnie z przyjętym sposobem wyliczania wyniku) nie osiągnęłaby żadnego wynagrodzenia, a zatem teoretycznie w danym okresie rozliczeniowym nie byłaby zobligowana do wykazywania żadnego obrotu z tytułu dokonywania operacji na instrumentach finansowych, chociaż czynności w tym zakresie, spełniające definicję art. 8 u.p.t.u., faktycznie zostały wykonane. Jednocześnie organ podkreślił, że Skarżący ma możliwość ustalenia faktycznego obrotu uzyskanego z każdego pojedynczego kontraktu zawartego zarówno z klientem detalicznym jak i z instytucją finansową. W konsekwencji stwierdził, że przyjmując metodę liczenia obrotu zaproponowaną przez Skarżącego, nie wykazałaby on w danym okresie rozliczeniowym żadnego obrotu, gdyż różnica pomiędzy dodatnimi i ujemnymi strumieniami przepływów finansowych w tym okresie byłaby ujemna, gdy tymczasem z części zawartych kontraktów Spółka w rzeczywistości osiągnęła zysk (dodatni obrót). Proponowana przez Spółkę metoda liczenia obrotu na realizowanych kontraktach może zatem powodować zniekształcenia rzeczywistej kwoty obrotu osiągniętego w danym okresie rozliczeniowym.

Mając zatem na uwadze powyższe i przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz uwzględniając treść art. 29 ust. 1 u.p.t.u. Minister Finansów uznał, że w przypadku transakcji na instrumentach finansowych będących kontraktami terminowymi czy też opcjami, podstawę opodatkowania podatkiem VAT (obrót) stanowić będzie kwota należna Spółce od klienta detalicznego bądź instytucji finansowej z tytułu zrealizowania danego kontraktu (spread transakcyjny), pomniejszona o kwotę należnego podatku.

Ponadto, powołując się na treść art. 90 ust. 1-4 u.p.t.u. Minister Fnansów wyjasnił, iż obrót roczny wyliczony do współczynnika proporcji VAT, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., powinien być ustalany jako suma kwot należnych od wymienionych klientów detalicznych oraz instytucji finansowych z tytułu zrealizowania poszczególnych kontraktów, pomniejszonych o kwoty należnego podatku.

Odnosząc się do przywołanego przez Skarżącego orzecznictwa organ wyjaśnił, że nie neguje stanowiska, prezentowanego w orzeczeniu III SA/Wa 1471/08 z 21 listopada 2008, iż efektywnym wynagrodzeniem Banku w przypadku operacji dotyczących pochodnych instrumentów finansowych jest wynik rozumiany jako różnica pomiędzy dodatnimi i ujemnymi strumieniami przepływów finansowych w odniesieniu do poszczególnych typów instrumentów pochodnych, jednakże jednocześniue podkreślił, iż wynik ten powinien być kalkulowany do każdego kontraktu oddzielnie. W zakresie zaś przywołanego orzeczenia TS wydanego w sprawie C-172/96 uznał, iż wyrok ten dotyczy innego stanu faktycznego i w związku z powyższym nie będzie miał zastosowania.

3. Pismem z 11 lipca 2012 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.

4. W odpowiedzi na to wezwanie organ stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej.

5. W skardze na powyższą interpretację Skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie:

- art. 29 u.p.t.u. przez uznanie, że w przypadku transakcji na instrumentach finansowych bądź instrumentach pochodnych, podstawę opodatkowania VAT będzie stanowić jedynie "dodatni obrót", czyli suma zysków z pojedynczych transakcji;

- art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: “O.p." przez nieuwzględnienie orzecznictwa TSUE, sądów administracyjnych oraz interpretacji podatkowych wydawanych w podobnych stanach faktycznych.

Skarżący w całości podtrzymał twierdzenia zawarte we wniosku o wydanie interpretacji oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

W ocenie Skarżącego, wyrażone przez organ stanowisko, zgodnie z którym w przypadku transakcji na instrumentach finansowych bądź instrumentach pochodnych, podstawę opodatkowania VAT będzie stanowić "dodatni obrót", czyli suma zysków z pojedynczych transakcji, jest niezgodne z art. 29 oraz art. 90 u.p.t.u. Ponadto takie podejście oznacza, że podstawa opodatkowania deklarowana przez Dom Maklerski nie może uwzględniać wyniku na transakcjach, które zakończyły się dla niego stratą. Zdaniem Skarżącego stanowisko takie nie jest zgodne z art. 29 u.p.t.u. Skarżący ponownie podkreślił, że jego faktycznym wynagrodzeniem jest różnica między sumą dodatnich, a sumą ujemnych wyników na transakcjach. Dodatkowo podniósł, że prawidłowość jego stanowiska potwierdzona została w wyroku WSA w Warszawie z 7 marca 2012 r. (sygn. III SA/Wa 1924/11). Wskazał również, iż zauważone przez organ różnice między stanem faktycznym przedstawionym we wniosku, a stanem faktycznym, na podstawie którego zapadło orzeczenie w sprawie C-172/96, nie mają znaczenia. Wyjaśnił, iż Instrumenty pochodne nie są rzeczami, lecz stanowią pewien zapis w księgach Spółki. Zatem podobnie jak pieniądze, instrumenty te nie są oznaczone co do tożsamości i tak samo jak w przypadku transakcji wymiany walut, w wielu przypadkach w momencie zamknięcia pozycji przez klienta nie sposób ustalić po jakim kursie dana pozycja została otwarta. Ponadto, zdaniem Skarżącego, zaskarżona interpretacja została wydana z naruszeniem art. 121 § 1 O.p. Organ nie odniósł się bowiem w całości do argumentacji prawnej przez niego zaprezentowanej, a w szczególności nie przedstawił swojego stanowiska w odniesieniu do argumentów zaprezentowanych w powołanych przez niego wyrokach i interpretacji.

6. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

II. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga jest zasadna.

2. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: ,,P.p.s.a.’’ sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c P.p.s.a.).

3. Sąd uwzględnia skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, wydawaną w indywidualnej sprawie i uchyla taką interpretację na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a.

4. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a., jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

5. Spór pomiędzy stronami w niniejszej sprawie, na tle przedstawionego zdarzenia przyszłego, dotyczył kwestii następującej: czy w odniesieniu do transakcji, których przedmiotem są instrumenty pochodne, podstawą opodatkowania VAT (obrotem w rozumieniu art. 29 ust. 1 u.p.t.u.), a jednocześnie wartością, którą należy uwzględnić przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 u.p.t.u., jest łączny wynik na transakcjach zrealizowanych w danym okresie rozliczeniowym? Zdaniem Skarżącego, odpowiedź na powyższe pytanie powinna być pozytywna. W ocenie organu interpretującego niezasadne jest wykazywanie w podstawie opodatkowania wynagrodzenia rozumianego jako dodatni wynik zrealizowany przez Skarżącego w danym okresie rozliczeniowym. Zdaniem Ministra Finansów właściwe byłoby zdefiniowanie pojęcia "wynagrodzenie" jako różnicy pomiędzy ceną zakupu określonego instrumentu finansowego, a ceną jego sprzedaży. Wówczas tak wyliczone wynagrodzenie winno zostać wykazane w podstawie opodatkowania. Kwota otrzymanego wynagrodzenia w danym okresie rozliczeniowym powinna być liczona dla każdego kontraktu (dla każdej transakcji) oddzielnie, zaś dla celów rozliczenia podatku od towarów i usług w każdym okresie rozliczeniowym Spółka powinna wykazać sumę kwot otrzymanego wynagrodzenia.

6. Sąd dokonując analizy prawnej przedmiotowej sprawy zważył, iż zarówno prawo krajowe jak i wspólnotowe nie reguluje w sposób szczególny podstawy opodatkowania czynności wynikających z umów pośrednictwa finansowego, dlatego też istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, a w szczególności powołany wyżej wyrok dotyczący First National Bank of Chicago. W wyroku tym stwierdzono, iż "...Należy pamiętać, że art. 11(A)(1)(a) VI Dyrektywy stanowi, że podstawą opodatkowania, w odniesieniu do świadczenia usług jest to, co stanowi wynagrodzenie, jakie usługodawca otrzymał lub ma otrzymać od nabywcy takich usług (p. 42). Waluty przekazywane danej stronie transakcji przez drugą, o ile są przedmiotem dostawy, nie mogą być traktowane jako odpłatność za usługę wymiany jednych walut na inne, a w konsekwencji jako wynagrodzenie za taką usługę (p. 43). Ustalenie wynagrodzenia sprowadza się zatem do tego, co Bank otrzymuje z tytułu transakcji wymiany walut, to znaczy co jest wynagrodzeniem za transakcje wymiany walut, które może on pobrać (patrz, w tym zakresie, sprawa C-38/93 Glawe przeciwko Finanzamt Hamburg-Barmebek - Uhlenhorst [1994]) (pkt. 44). W tym zakresie, spread stanowiący różnicę pomiędzy ceną kupna a ceną sprzedaży jest jedynym odpowiednikiem ceny, jaką Bank uzyskałby, gdyby miał zawrzeć w tej samej chwili i na takich samych warunkach dwie odpowiadające sobie transakcje kupna i sprzedaży tych samych kwot w tych samych walutach (p. 45). Są to jednakże tylko czysto teoretycznie rozważania, ponieważ Bank wykonuje dużą liczbę transakcji dotyczących różnych kwot i walut, których kursy ciągle fluktuują. Dealer nie jest w stanie w normalnych okolicznościach przewidzieć, zawierając daną transakcję, w jakim momencie i po jakim kursie będzie on następnie mógł zawrzeć jedną lub kilka transakcji pozwalających mu wyeliminować lub ustalić na określoną kwotę ryzyko kursu walutowego, na jakie się wystawił zawierając pierwszą transakcję (p. 46).

W takiej sytuacji jako wynagrodzenie, tj. kwotę jaką Bank może faktycznie wykazać do własnego użytku, należy traktować ogólny wynik na zawieranych przezeń transakcjach w danym okresie czasu (p. 47) (...) art. 11 (A)(1)(a) VI Dyrektywy należy interpretować tak, iż w przypadku transakcji wymiany walut, w której nie są naliczane opłaty lub prowizje w odniesieniu do konkretnych transakcji, podstawę opodatkowania stanowi ogólny wynik transakcji dla usługodawcy w danym okresie czasu (p. 50)" – por. VAT w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Jerzy Martini, Łukasz Karpiesiuk, C.H. BECK, Warszawa 2005 r. (str. 328-334).

Mimo, iż orzeczenie to nie zapadło w identycznym stanie faktycznym, jednak podobieństwa stanów faktycznych tych spraw są znaczące.

Transakcje opisane przez Skarżącego, podobnie jak w cytowanym wyroku Trybunału, dotyczą instrumentów finansowych, których wartość/kurs ulega zmianie, a z tytułu tych transakcji nie są naliczane dodatkowe opłaty lub prowizje. Podobnie jak w przedmiotowym orzeczeniu, tak w przypadku wskazanych przez Skarżącego transakcji rozliczanych w czasie, nie jest on w stanie w zwykłych (typowych) okolicznościach przewidzieć, zawierając daną transakcję, w jakim momencie i po jakiej wartości indeksu giełdowego/kursie będzie mógł zawrzeć jedną lub kilka transakcji pozwalających wyeliminować lub ustalić na określoną kwotę ryzyko, np., wartości indeksu, jakie występują po zawarciu pierwszej transakcji.

W świetle powyższych okoliczności nie można podzielić stanowiska organu, iż możliwe jest ustalenie indywidualnego wyniku dla każdej transakcji, tym bardziej, że nie zostało to w przekonujący sposób przez organ uzasadnione.

7. Należy również przywołać stanowisko zawarte w glosie do powołanego wyżej wyroku TSUE, iż "... Drugim zagadnieniem rozstrzygniętym przez Trybunał była kwestia kalkulacji podstawy opodatkowania. Zdaniem TS podstawą opodatkowania (obrotem dla VAT) powinien być wynik netto na transakcjach w danym okresie czasu. Trybunał tym samym odrzucił koncepcję forsowaną przez Bank, zgodnie z którą obrotem miałaby być cała kwota walut wymienianych w ramach analizowanych transakcji. Ze stanowiskiem Trybunału należy się zgodzić. Kwota otrzymywanej waluty nie może być uznawana za obrót, ponieważ stanowi przedmiot transakcji, a nie wynagrodzenie za jej przeprowadzenie. Uznawanie otrzymanej kwoty za obrót jest charakterystyczne dla transakcji towarowych, a pieniądz, zwłaszcza w postaci zapisu na koncie, nie jest towarem. W usługach finansowych tymczasem bardzo często transfer środków pieniężnych jest elementem wykonawczym transakcji, a nie wynagrodzeniem za nią (por. np. przelew kapitału pożyczki). Warto wskazać, iż zasada sformułowana przez TS, że wynagrodzeniem dla VAT jest wynik netto na transakcji, może mieć zastosowanie również do innych usług finansowych niż sprzedaż walut. Wszędzie tam, gdzie wynagrodzenie nie jest łatwo identyfikowalne w postaci określonej ceny lub prowizji, można posłużyć się wynikiem netto. Przykładem tutaj mogą być niektóre instrumenty pochodne czy transakcje na wierzytelnościach (zwłaszcza w sytuacjach, gdy środki finansowe wypłaca nie usługobiorca, ale usługodawca)" – por. W. Varga Glosa do wyroku TS z dnia 14 lipca 1998 r., C-172/96, LEX/El 2009.

8. Prawidłowość stanowiska zaprezentowanego przez Skarżącą potwierdza również orzeczenie TSUE w wyroku z 05.05.1994 r. w sprawie C-38/93 (Glawe). Wymieniony wyrok dotyczył określenia obrotu (podstawy opodatkowania) wynikającego ze świadczenia usług w zakresie gier na automatach. We wspomnianym wyroku TSUE uznał, że podstawę opodatkowania przy udostępnianiu automatów do gier stanowi różnica między wpłatami graczy a wypłaconymi wygranymi. Trybunał potwierdził więc, że nawet gdy pojedyncza transakcja powoduje stratę dla operatora (bo gracz uzyskał wypłatę przewyższającą wartość wrzuconej monety), to wynik na tej transakcji (strata) powinien być uwzględniony w ogólnym obrocie zrealizowanym przez operatora. W ten sposób Trybunał potwierdził zasadność określania podstawy opodatkowania z uwzględnieniem nie tylko transakcji zakończonych zyskiem, ale także tych, które zostały zakończone stratą.

9. Reasumując, zgodnie z art. 29 ust. 1 u.p.t.u., podstawą opodatkowania jest obrót, czyli kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Mając na uwadze opisaną powyżej specyfikę transakcji dotyczących instrumentów pochodnych, należy uznać, że podstawą opodatkowania (obrotem) z tytułu tych transakcji jest wynagrodzenie uzyskiwane przez Skarżącą w danym okresie rozliczeniowym, rozumiane jako różnica między sumą dodatnich wyników (zysków) i sumą ujemnych wyników (strat) na transakcjach zrealizowanych w danym okresie rozliczeniowym, czyli okresie, za który Skarżąca jest obowiązana do złożenia deklaracji VAT. Wobec powyższego Stanowisko Skarżącej wyrażone we wniosku o interpretację było prawidłowe, a zarzuty skargi odnośnie naruszenia prawa materialnego okazały się zasadne.

10. Odnośnie zarzutu nie odniesienia się przez Organ do powołanego przez stronę orzecznictwa sądowego należy stwierdzić, że organ wydający interpretację ma obowiązek dokonania samodzielnej oceny przedstawionego we wniosku zagadnienia. Nie może jednak zaniechać oceny czy i na ile określone orzeczenia sądów administracyjnych są przydatne w konkretnej sprawie, gdy zawarte w nich poglądy wnioskodawca powołuje na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowiska. Stają się one wówczas częścią argumentacji strony. Brak odniesienia się do tego rodzaju argumentacji może prowadzić do naruszenia art. 14c § 1 O.p.. Nie wyjaśnienie, dlaczego poglądy wyrażone w orzeczeniach sądów administracyjnych wskazanych we wniosku o interpretację, nie mogą być zaakceptowane w konkretnej sprawie stanowi naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.).

W przypadku interpretacji indywidualnych, do których art. 121 § 1 O.p. należy stosować odpowiednio, organ podatkowy winien argumentację sądu zawartą w wyroku, powołanym we wniosku o interpretacje indywidualną, uznać za stanowisko wnioskodawcy i dokonać oceny tego stanowiska zgodnie z art. 14c § 1 i § 2 O.p. (por wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 października 2009 r., I SA/Wr 1179/09, LEX nr 575467).

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenie prawa, tj. art. 14c § 1 i 2 i art. 121 § 1 O.p., ponieważ w wydanej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego zaniechano w uzasadnieniu prawnym precyzyjnego wskazania z jakich względów stanowisko strony skarżącej uzasadniane powołaniem się na orzecznictwo sądowe było nieprawidłowe. Ponadto organ w ogóle nie zaprezentował swego stanowiska na temat wyroku TSUE w sprawie C- 38/93 (Glawe), w którym TSUE dopuścił możliwość uwzględniania w podstawie opodatkowania również transakcji, które kończą się stratą, jeżeli możliwość ponoszenia strat na pojedynczych transakcjach wpisana jest w istotę prowadzenia danego rodzaju działalności gospodarczej.

11. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja indywidualna wydana została z naruszeniem prawa materialnego i procesowego. W wyniku tego ten akt został wyeliminowany z obrotu prawnego, co oznacza, że zachodzi konieczność dokonania ponownej oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku o wydanie interpretacji z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu. Zwrot kosztów postępowania na rzecz Skarżącej zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.