Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 832/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 85 ust. 1 i 2, art. 81 ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2015 r. (skorygowanym w dniu [...] sierpnia 2015 r.) A. M. wystąpił do Burmistrza Z. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji w postaci budowy obory na głębokiej ściółce o obsadzie 960 sztuk (672 DJP, po skorygowaniu 608 DJP) na działce nr [...] we wsi P., gm. Z.

Pierwszą wydaną w sprawie decyzją, z dnia [...] grudnia 2015 r., Burmistrz Z. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia opisanego we wniosku. Na skutek odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Kolegium, Burmistrz nie wywiązał się należycie z obowiązku samodzielnej oceny raportu, nie wyjaśniono wątpliwości co do przeznaczenia budynków na działce bezpośrednio sąsiadującej nr [...], tj. czy są to niewykorzystywane kurniki czy także (co wynika z map sytuacyjnych) zabudowania mieszkalne (Kolegium uznało to za istotne, bowiem inwestor wskazał, że najbliższe zabudowania mieszkalne znajdują się w odległości 90 m od inwestycji), nie wyjaśniono rodzaju działalności prowadzonej na działce nr [...] (Kolegium wskazało, że przypadku gdy jest to działalność hodowlana należy ocenić możliwość kumulowania się oddziaływań), nie ustosunkowano się do wszystkich uwag i wniosków zgłaszanych przez społeczeństwo, w tym do uwag zawartych w piśmie M. G. z dnia [...] lipca 2015 r. Natomiast Kolegium oceniło, że: zapewniono należyte zabezpieczenie rzeki B.(inwestor nie przewiduje składowania obornika poza oborą, zaś kiszonki będą składowane na podkładzie z folii i sieczki, co wystarczająco zabezpiecza środowisko wodne); inwestor wykazał, że wartość stężeń siarkowodoru i amoniaku nie przekroczy wartości granicznych prawem dozwolonych; brak jest przepisów prawa wprowadzających normy odorowe; strony przeciwne inwestycji nie podważyły raportu wiarygodnym kontrdowodem; nie wykazano, aby inwestycja mogła spowodować wzrost populacji owadów i gryzoni; brak jest podstaw do oceny w postępowaniu środowiskowym kwestii związanych z zapewnieniem należytej infrastruktury drogowej; sposób chowu zwierząt, tj. na głębokiej ściółce, wyklucza powstawanie gnojowicy, która mogłaby zanieczyścić środowisko, w tym wody głębinowe; ilość i treść uwag wskazuje na dokonanie prawidłowego obwieszczenia o sposobie i miejscu składania uwag; inwestor zaproponował odmienne warianty technologiczne, oraz – zdaniem Kolegium – trafnie argumentował, że wariant wybrany (chów na głębokiej ściółce) jest wariantem najlepszym dla środowiska. Kolegium zwróciło uwagę, że na podstawie art. 363 Prawa ochrony środowiska właściwy organ może nakazać podjęcie działań ograniczających negatywny wpływ inwestycji na środowisko, także na etapie jej eksploatacji. Natomiast wskazało, że ponownie rozpoznając sprawę należy dokonać oceny wszystkich zgłoszonych uwag, w tym dotyczących nieaktualności róży wiatrów w odniesieniu do oprogramowania "operat FB" czy też częstotliwości ruchu pojazdów w czasie opróżniania obornika.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu: inwestor uzupełnił raport (marzec 2016 r.), postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. dopuszczono Stowarzyszenie "P." do udziału w postępowaniu, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: RDOŚ) uzgodnił realizację przedsięwzięcia określając warunki podlegające spełnieniu (k. 856), zaś w opinii nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny (dalej: PPIS) zaopiniował pozytywnie przedsięwzięcie i również określił warunki jego realizacji (k. 863).

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Burmistrz Z. odmówił określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia opisanego we wniosku wszczynającym postępowanie. Wskazał, że inwestor nie spełnia warunku posiadania wystarczającej ilości gruntów rolnych do zagospodarowania obornika (posiada około 27 ha gruntów rolnych własnych, zaś gospodaruje na 119 ha gruntów rolnych, w tym pozostających w dzierżawie, jednak dzierżawa nie daje pewności dysponowania gruntem jak własność, zatem niezabezpieczona pozostaje ilość obornika do wykorzystania na około 216 ha powierzchni gruntów rolnych). Drugim powodem wydania decyzji odmownej było zagrożenie skażenia rzeki B., bowiem – jak ocenił organ – istnieje zagrożenie składowania nieodebranego przez rolników obornika na terenie działki inwestora przez okres ponad 12 tygodni, co może mieć negatywny wpływ na środowisko gruntowo – wodne. Dlatego, zdaniem Burmistrza, pomimo uzyskania pozytywnych uzgodnień istnieje zagrożenie negatywnego oddziaływania na środowisko.

Na skutek odwołania złożonego przez inwestora, SKO w B. orzekając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] grudnia 2016 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem SKO, zabrakło pełnego, racjonalnego i uwzględniającego wymogi art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: ustawa środowiskowa) uzasadnienia decyzji odmownej, w tym nie dokonano analizy uzgodnień organu współdziałającego i opiniującego, jak też nie dokonano oceny przedstawionych w raporcie rozwiązań mających na celu przeciwdziałanie degradacji środowiska. Także, w ocenie organu odwoławczego, bez dostatecznych podstaw założono, że inwestor tylko z uwagi na dzierżawienie większości gruntów rolnych, a nie posiadanie ich na własność, nie będzie w stanie zagospodarować całego obornika. Tymczasem przepisy ustawy środowiskowej nie wymagają od inwestora wykazania się tytułem prawnym do nieruchomości, na której zamierza realizować przedsięwzięcie. Także, zdaniem SKO, brak podstaw do przyjęcia, że planowana inwestycja będzie negatywnie oddziaływała na rzekę B. i środowisko wodno –gruntowe, jak też nie wiadomo dlaczego organ założył składowanie obornika na terenie działki przez okres ponad 12 tygodni, zwłaszcza że inwestor nie przewiduje składowania obornika poza oborą. Kolegium nie znalazło podstaw do wydania decyzji reformatoryjnej z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Burmistrz Z. decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "budowie obory na głębokiej ściółce o obsadzie 960 sztuk (608 DJP) przewidzianego do realizacji na działce nr [...] obręb P., gm. Z.". Wskazał, że przedsięwzięcie będzie polegało na budowie budynku inwentarskiego (o powierzchni 2530 m2, wymiarach 115 x 22 m i wysokości 7,5 m, do hodowli bydła mięsnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, bez pomieszczeń socjalnych), na działce o powierzchni około 3,5 ha (pastwiska oraz grunty orne). Ustalił, że działka inwestycyjna położona jest w bliskiej odległości od terenów mieszkaniowych (najbliższy budynek mieszkalny – 90 m od obory w kierunku zachodnim). Obora powstanie we wschodniej części działki, oddalonej od zwartej zabudowy wsi. Od strony południowej działka graniczy z ciekiem wodnym tj. rzeką B. Obiekt wyposażony będzie w instalację wentylacyjną (rolety boczne w ścianach o wysokości 1-1,2 m, uchylny świetlik w kalenicy), paszową, wodną (z wodociągu gminnego), oświetleniową, nie będzie ogrzewany. Chów bydła będzie prowadzony w systemie wolnostanowiskowym na głębokiej ściółce, w ciągu roku w oborze przebywać będzie 960 sztuk bydła, wprowadzanych i wyprowadzanych po 40 sztuk w przypadku uzupełniania hodowli. Do karmienia zwierząt wykorzystywana będzie kiszonka z kukurydzy, sianokiszonka oraz zboże bądź gotowa mieszanka zbożowa. Kiszonka przechowywana będzie na pryzmie obok budynku obory, sianokiszonka przywożona będzie raz na tydzień po 60 sztuk balotów, a zboże bądź gotowa mieszanka zbożowa będzie magazynowana w dwóch silosach paszowych.

Jak ustalił organ pierwszej instancji:

- w czasie hodowli bydła w systemie głębokiej ściółki będzie powstawać wyłącznie obornik w ilości ok. 12 640 MG/rok (nie będzie powstawać gnojówka ani gnojowica), który zawierać będzie 57024 kg azotu. Będzie on wybierany dwa razy do roku. Powierzchnia rolna do jego zagospodarowania powinna wynosić 335,4 ha i taką dysponuje inwestor, bowiem: posiada 27 ha własnych gruntów rolnych, dzierżawi kolejne 196 ha, na brakujące 111 ha posiada umowy dzierżawy oraz promesę z dnia 10 grudnia 2016 r. na odbiór obornika w ilości 7 000 ton rocznie od Spółki z o.o. Z.. Obornik ładowany będzie na przyczepy samochodowe i ciągnikowe przy użyciu ładowarki teleskopowej. Auta i ciągniki z przyczepami będą parkowane jak najbliżej wrót obory. Teren ten będzie wybetonowany. Przyczepy po załadunku będą przykrywane plandekami;

- przedsięwzięcie będzie zlokalizowane poza obszarami podlegającymi ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Najbliższe obszary Natura 2000 to Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków P. oraz Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk O., oddalone o ok. 4,6 km od terenu planowanej inwestycji;

- teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jednak w dniu [...] marca 2017 r. podjęto uchwałę intencyjną;

- organ pierwszej instancji określił również: istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, wskazał na pozytywną opinię PPIS z dnia [...] marca 2017 r. oraz postanowienie uzgadniające RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2017 r. –określające warunki realizacji i eksploatacji inwestycji; określił wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji; nie stwierdził konieczności przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Do decyzji załączył charakterystykę przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że inwestycja stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), dla której spełnione zostały warunki do określenia środowiskowych uwarunkowań jego realizacji. Organ wskazał m.in., że:

- na etapie realizacji wystąpią trudności przemijające;

- na etapie eksploatacji – dopuszczalne wartości emisji z procesu hodowlanego (amoniak, siarkowodór, pył PM 10, pył PM2.5) oraz emisji niezorganizowanych związanych z transportem samochodowym (tlenek węgla, tlenki azotu, benzen, dwutlenek siarki) nie przekroczą dopuszczanych wartości (organ przedstawił liczbowe wartości), a maksymalny poziom hałasu na granicy najbliższej zabudowy mieszkaniowej oddalonej o 90 m w kierunku zachodnim w porze dnia przyjmie wartość 46,3 dB, a w porze nocy 17,1 dB, co jest zgodne z wartościami dopuszczalnymi (w porze dnia 55 dB i w porze nocy 45 dB). Zobowiązano inwestora, aby na etapie eksploatacji, nawoził pola dawką nieprzekraczającą 170 kg N/ha, a nadwyżkę nawozu przekazywał rolnikom do rolniczego wykorzystania, stosował zasady dobrej praktyki rolniczej, segregowania odpadów, magazynowania paszy i wywożenia padłych zwierząt - ograniczające negatywne oddziaływania, stosował niskobiałkową dietę u zwierząt ograniczającą produkcję amoniaku, zaprojektował budynek inwentarski we wschodniej części działki o powierzchni spełniającej wymogi zgodne z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 56, poz. 344 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. nr 116, poz. 778 ze zm.). Zobowiązano inwestora, aby uwzględnił izolację akustyczną ścian budynku, szczelną posadzkę w budynku, szczelne silosy na paszę oraz by zaprojektował wysokopienną zieleń izolacyjną. Wskazano, że mimo położenia przedsięwzięcia w sąsiedztwie rzeki B. oraz mimo występowania wód podziemnych, po zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko inwestycja nie będzie stanowić zagrożenia dla tych wód.

Jak wskazał także organ pierwszej instancji, nie stwierdzono potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej mimo skali sprzeciwów, bowiem spotkania z mieszkańcami przeprowadzano i nie prowadziły do żadnych konkretnych i wiążących ustaleń. Odnośnie wskazanych przez inwestora wariantów organ wskazał, że oprócz wariantu wybranego przez inwestora, rozważono racjonalne warianty alternatywne, tj. wariant lokalizacyjny i technologiczny (ściółka płytka bądź chów bezściółkowy). Obydwa odrzucono z uwagi na to, że lokalizacja gospodarstwa uwarunkowana jest własnością terenu oraz bliskością domu inwestora jak też zamiarem zachowania stosownej odległości od zabudowań wsi i zachowaniem bezpiecznej odległości od miejsc szczególnie cennych przyrodniczo. System głębokiej ściółki jest natomiast bardziej korzystny przede wszystkim dla zwierząt, a systemy bezściółkowy i ściółki płytkiej odrzucono z uwagi na największą produkcję azotu. Nadto, organ pierwszej instancji w siedemnastu punktach ustosunkował się do protestów mieszkańców wsi P. i Komitetu Społecznego "P." oraz protestu M. G. W tym zakresie wskazał, że:

1. zagospodarowanie obornika będzie zgodne zobowiązującymi przepisami (jak opisano we wcześniejszej części decyzji), zaś wyliczeń ilości obornika dokonano zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2005 r. Nr 17, poz. 142, ze zm.);

2. zanieczyszczenie wód powierzchniowych, w tym rzeki B., nie powinno nastąpić z uwagi na nieskładowanie obornika na terenie działki, wyposażenie budynku w betonową posadzkę, składowanie pasz na podłożu nieprzepuszczalnym. Do gleby wprowadzane będą wyłącznie wody opadowe z dachu budynku obory, które traktowane są jako czyste;

3. ilość zużycia wody obliczono zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. 2002 r. nr 8 poz. 70);

4. hodowla bydła mięsnego (zamierzona przez inwestora) nie powoduje powstawania ścieków bytowych tak jak hodowla bydła mlecznego, zaś ścieki bytowe obsługujących osób będą zagospodarowywane w pobliskim domu inwestora;

5. po zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko takich jak magazynowanie odpadów w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne, a także dbałość o czystość terenu inwestycji, funkcjonowanie przedsięwzięcia nie będzie miało wpływu na stan ilościowy i jakościowy jednolitych części wód, nie będzie stanowić zagrożenia osiągnięcia celu środowiskowego jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych;

6. nie obowiązują regulacje prawne w zakresie uciążliwości odorowych, zaś stężenia amoniaku i siarkowodoru nie przekroczą wartości dopuszczalnych. Co prawda, jak wskazał organ, otrzymane wyliczenia nie wykluczają subiektywnego dyskomfortu, jednakże nie oznacza on automatycznie negatywnego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi i nie jest podstawą do uznania oddziaływania przedsięwzięcia za negatywne, przekraczające dopuszczalne normy;

7. hałas emitowany będzie wyłącznie przez zwierzęta i komunikację samochodową, bowiem budynek nie posiada wentylacji mechanicznej (szczegółowe ustalenia w tym zakresie przedstawiono we wcześniejszej części decyzji);

8. odnośnie dobrostanu zwierząt i powierzchni obory wskazano, że powierzchnia hodowlana 2530 m2 dla obsady 608 DJP jest wyliczona zgodnie z warunkami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz.U. nr 116 poz. 778). Powierzchnia według rozporządzenia powinna wynosić 2016 m2;

9. postępowanie środowiskowe nie ma za przedmiot oceny zapewnienia należytego stanu dróg komunikacyjnych służących inwestycji, mimo to wskazano na konieczność zachowania i ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, co powinno zostać uwzględnione w projekcie budowlanym, w szczególności w zakresie zapewnienia dostępu do drogi publicznej;

10. przy prawidłowo prowadzonej hodowli zwierząt oraz utrzymywaniu terenu inwestycji w czystości i porządku zagrożenie rozwojem populacji owadów i gryzoni nie wystąpi;

11. krajobraz zabudowy wiejskiej charakteryzuje się funkcją rolniczą, stąd też lokalizacja przedsięwzięcia nie naruszy jego spójności;

12. realizacja i eksploatacja przedsięwzięcia nie będzie negatywnie oddziaływać na klimat i jego zmiany. Gazy cieplarniane takie jak dwutlenek węgla i metan nie są gazami normowanymi, dlatego trudno określić oddziaływanie w tym zakresie. Obora nie będzie wymagała ogrzewania, nie będzie zatem stanowić źródła emisji do powietrza zanieczyszczeń powstających w wyniku spalania. Przedsięwzięcie nie będzie narażone na zjawiska ekspansywne, np. powodzie, huragany, gdyż nie jest położone na terenach o takim zagrożeniu;

13. brak rzetelnej analizy konfliktów społecznych – wykazano brak negatywnego wpływu inwestycji na środowisko, zatem odczucie subiektywne nie jest podstawą do uznania oddziaływania przedsięwzięcia za negatywne, przekraczające dopuszczalne normy;

14. lokalizację inwestycji uwzględniono ze względu na bezpieczną odległość od miejsc cennych przyrodniczo, bliskość gospodarstwa inwestora, położenie inwestycji poza zwartą zabudową wsi P., dostępność układu komunikacyjnego oraz sieci infrastruktury technicznej. Technologicznie zaś wybrano wariant najbardziej korzystny dla zwierząt i wykluczający produkcję amoniaku i siarkowodoru, bowiem chów na płytkiej ściółce nakazuje przechowywanie gnojówki w zbiornikach będących dodatkowym źródłem emisji, a chów bezściółkowy został odrzucony z uwagi na największą produkcję azotu w odchodach;

15. degradacja siedlisk przyrodniczych oraz chronionych gatunków roślin i zwierząt – nie wystąpi z uwagi na położenie przedsięwzięcia poza obszarami Natura 2000 oraz innymi formami ochrony przyrody w rozumieniu ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Najbliższe obszary Natura 2000 to Obszar Specjalnej Ochrony P. oraz Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk O., oddalone o ok. 4,6 km od terenu planowanej inwestycji. Działka, na której realizowane będzie przedsięwzięcie stanowi teren rolniczy. Zdaniem zaś RDOŚ, nie dysponuje informacjami potwierdzającymi wystąpienie na tym terenie chronionych gatunków zwierząt., jednak nie wyklucza możliwości interwencji w przypadku naruszenia zakazów w stosunku do chronionych gatunków;

16. sprecyzowano, że najbliższy sąsiedni budynek mieszkalny (niebędący budynkiem inwestora) jest oddalony od planowanej obory o 90 m w kierunku zachodnim;

17. zarzuty dotyczące spadku cen nieruchomości sąsiadujących z terenem przedsięwzięcia nie są objęte postępowaniem środowiskowym.

W ocenie organu, po zastosowaniu określonych w decyzji środków minimalizujących, przedsięwzięcie nie będzie ponadnormatywnie oddziaływać na środowisko i nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy określone w przepisach prawa z zakresu ochrony środowiska, w tym dopuszczalnych wartości emisji zanieczyszczeń w powietrzu oraz dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Nie stwierdzono konieczności przeprowadzania postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania, gdyż emisje wynikające z funkcjonowania przedsięwzięcia będą miały charakter lokalny. W toku oceny oddziaływania na środowisko stwierdzono, że informacje dostępne w raporcie oraz złożone wyjaśnienia są wystarczające, aby w pełni ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w związku z czym nie zachodzi konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Z. K., M. G., M. P., D. i T. S., A. i B. W., U. i W. P., C. O., D. i A. M., E. i B. L. Zarzucili: naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 i 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i błędne przyjęcie, że inwestycja nie będzie stanowiła zagrożenia dla środowiska oraz naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego przy wydawaniu decyzji.

Odwołujący się wskazali, że organ zakłada prawidłowe postępowanie inwestora, co jednak jest tylko założeniem, a nadal nie eliminuje niebezpieczeństwa. Także organ ustalił zachowanie bezpiecznej odległości od budynków mieszkaniowych w zwartej zabudowie zagrodowej wsi, jednakże odległość 25 m nie jest odległością bezpieczną. W przedmiotowej sprawie organ w ogóle nie wziął pod uwagę występującego interesu społecznego, pomimo wielu skarg, wniosków i protestów mieszkańców wsi P., ich argumenty nie zostały uwzględnione. Przewagę zyskał interes inwestora. Tymczasem mieszkańcy obawiają się o stan środowiska w obrębie swojego miejsca zamieszkania, o hałas, fetor, obawiają się utraty potencjalnych nowych mieszkańców i nowych inwestycji w agroturystykę.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i sformułowało pogląd, że sprawa została wyjaśniona, a decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera wad mogących skutkować jej uchyleniem. Kolegium wskazało, że ustalało i oceniało bezpośredni i pośredni wpływ inwestycji na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływania między tymi elementami oraz możliwości i sposoby zapobiegania i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu (art. 62 ustawy środowiskowej). Postępowanie środowiskowe sprowadza się do ustalenia, czy inwestycja w kształcie opisanym przez inwestora zagraża środowisku oraz czy spełnia wymagania i parametry w zakresie ochrony środowiska. Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej oraz to, że ustawodawca określił katalog przesłanek odmowy wydania decyzji środowiskowej. Mając to na uwadze Kolegium wyjaśniło, że:

- na terenie projektowanej inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a zatem nie może być mowy o niezgodności z jego ustaleniami;

- RDOŚ pozytywnie uzgodnił inwestycję, a PPIS pozytywnie zaopiniował inwestycję;

- z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie lokalizacyjnym, bowiem planowana inwestycja stanowi rozbudowę dotychczas prowadzonego przedsięwzięcia, jak też niezasadne byłoby realizowanie racjonalnego wariantu alternatywnego (innego wariantu technologicznego), bowiem chów bezściółkowy i ze ściółką płytką generuje większą emisję amoniaku, dwutlenku węgla czy związków azotowych. Wariant proponowany przez inwestora jest najkorzystniejszy z punktu widzenia oddziaływania na środowisko;

- z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika, aby po pierwsze, przedsięwzięcie mogło znacząco wpłynąć na obszar Natura 2000, czy spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych na obszarze dorzecza, o którym mowa w art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej, a po drugie, dzięki zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko (nieskładowanie obornika na terenie gospodarstwa, wykorzystywanie go zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolnej, dbałość o czystość terenu inwestycji, sprzątanie obornika rozsypanego podczas załadunku na przyczepy oraz przestrzeganie innych ustaleń określonych w decyzji) funkcjonowanie przedsięwzięcia nie powinno mieć wpływu na stan ilościowy i jakościowy jednolitych części wód;

- choć organ odwoławczy zdaje sobie sprawę z niedogodności "zapachowych" tego typu inwestycji, to jednak przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie warunkują ustalenia środowiskowych uwarunkowań przesłankami odorowymi.

Zdaniem Kolegium, zebrany materiał dowodowy (w tym wyjaśnienia inwestora) pozwala na uznanie sprawy za wyjaśnioną wyczerpująco, a decyzję pierwszoinstancyjną za zgodną z prawem. Organ dopuścił do postępowania zainteresowanych oraz wykonał obowiązek niezbędnych (wskazanych w art. 33 i 38 ustawy środowiskowej) obwieszczeń. Na skutek uchylania decyzji wydawanych w niniejszej sprawie, organ pierwszej instancji wykonał szereg działań w ramach uzupełnienia materiału dowodowego, przeprowadził ocenę raportu, jak też oceny tej dokonały wyspecjalizowane organy administracji, tj. RDOŚ i PPIS. W ocenie Kolegium, choć ocena raportu przeprowadzona przez organ pierwszej instancji mogła być dokładniejsza, to jednak ocena tego dokumentu w postępowaniu odwoławczym wskazuje, że jest on poprawny pod względem formalnym (art. 66 ust. 1 i art. 68 ust. 1 ustawy środowiskowej). Natomiast analiza merytoryczna tegoż dokumentu pozwala na stwierdzenie, iż określony w nim zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko (w odniesieniu do poszczególnych faz realizacji inwestycji), jest wystarczająco szeroki i uwzględnia aspekty technologiczne, prawne, organizacyjne oraz logistyczne inwestycji.

Odnosząc się szczegółowo do zarzutów odwołujących się Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji uwzględnił położenie przedsięwzięcia w rejonie rzeki B. oraz zobowiązał inwestora do szeregu działań mających na celu ograniczenie negatywnych immisji na środowisko wodne (powtórzono w tym zakresie ustalenia pierwszoinstancyjne dotyczące zabezpieczenia obiektu przez betonową posadzkę, przechowywania pasz, stosowania nawozów i dobrej praktyki rolniczej, odbioru nadmiaru obornika przez Spółkę Z.). Jak wskazało SKO, odległość inwestycji od sąsiadującej zabudowy mieszkaniowej jest - wbrew twierdzeniem zawartym w raporcie - niewielka (około 90 m, przy czym odległość 25 m dotyczy budynków należących do inwestora), zatem inwestor został zobowiązany do zastosowania odpowiednich filtrów powietrza w systemie wentylacji na wszystkich otworach wentylacyjnych (ściennych i dachowych), usytuowania budowli uciążliwych dla otoczenia (z racji emitowania pyłów, zapachów, itp.) z uwzględnieniem kierunków wiatrów, tak aby przez jak najdłuższą część roku znajdowały się one po stronie zawietrznej względem obiektów przeznaczonych na pobyt ludzi. Także analiza emisji substancji do powietrza wykazała, że nie zostaną przekroczone dopuszczalne normy stężeń jednogodzinnych i średniorocznych amoniaku i siarkowodoru poza terenem, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Kolegium wyraziło zrozumienie dla obaw stron, jednakże wskazało, że ich subiektywne odczucia nie mogą przeciwdziałać wydaniu decyzji. Jak wskazało, argumenty mieszkańców zostały rozważone, a część zostało uwzględnionych (vide 17 punktów decyzji pierwzoinstancyjnej).

Kolegium zauważyło, że argument, iż na skutek realizowanej inwestycji "gmina może utracić mieszkańców, jak i osoby inwestujące w agroturystykę" nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji środowiskowej. Na etapie wydawania przedmiotowej decyzji takie stwierdzenia są jedynie spekulacjami intelektualnymi, a zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ich potwierdzenie. Nawet gdyby istotnie miało dojść (na skutek realizowanego przedsięwzięcia) do wycofania się inwestorów (w agroturystykę), to nie mogłaby ta okoliczność wpływać na ocenę wydanej w pierwszej instancji decyzji. Kolegium wskazało, że organy administracji publicznej, przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw obywateli, są obowiązane do działania jedynie w granicach prawa i na podstawie jego przepisów, co w niniejszej sprawie uzasadnia utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.

Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. złożył M. G., który zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieokreślenie, nieprzeanalizowanie i nieocenienie bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, w szczególności poprzez zaniechanie rozważenia implikacji generowania uciążliwego a nawet szkodliwego dla zdrowia odoru stanowiącego okoliczność mającą istotny wpływ na jakość życia mieszkańców nieruchomości sąsiednich, powodującą obniżenie jakości życia społeczności lokalnej, powstawanie konfliktów społecznych oraz uwzględnienie sprzeciwu lokalnej ludności, które to okoliczności mogą stanowić podstawę odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, w szczególności implikacji społecznych (liczne sprzeciwy, konflikt społeczny);

3. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 85 ust. 2 pkt. 1 lit. a i b ustawy środowiskowej poprzez jego niezastosowanie i niezamieszczenie w decyzji obligatoryjnego elementu uzasadnienia w zakresie wyszczególnienia jakie wnioski i zarzuty sformułowane przez uczestników postępowania zostały wzięte pod uwagę lub z jakich przyczyn nie zostały one uwzględnione, ograniczenie argumentacji do stwierdzenia, że zostały one przeanalizowane przez organ pierwszej instancji, co uniemożliwia ustosunkowanie się do stanowiska organu odwoławczego co do prawidłowości rozpoznania uwag przedstawicieli społeczeństwa; ograniczenie konstatacji do stwierdzenia, że obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji wyłącznie z uwagi na występujące uciążliwości odorowe, które w ocenie skarżących stanowią jeden z elementów konstrukcyjnych ostatecznego rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, w tym zdrowia mieszkańców, co wskazuje na realne zagrożenia i stanowią słuszne uwagi, jak też uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu pierwszej instancji;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 K.p.a. polegające na odstąpieniu od zebrania i rozważenia materiału dowodowego celem uczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie wynikającym z dyspozycji art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej, w szczególności niezażądanie uzupełnienia postępowania wyjaśniającego o informacje niezbędne do zbadania, w jaki sposób planowana inwestycja wpłynie na zdrowie i warunki życia ludzi pomimo zgłaszanych w toku postępowania zarzutów dotyczących takiego negatywnego wpływu, w tym nienadanie adekwatnej wagi okoliczności generowania przez inwestycję uciążliwości odorowych, mogących mieć wpływ na zdrowie człowieka oraz powodujących naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez:

a. prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, z pominięciem zasady proporcjonalności i bezstronności prowadzenia postępowania oraz równego traktowania uczestników postępowania (w szczególności nierozważenie interesów wszystkich uczestników postępowania i interesu społecznego, tj. ograniczenie postępowania do analizy możliwych negatywnych środowiskowych zagrożeń związanych z inwestycją bez uwzględnienia implikacji społecznych oraz wpływu przedsięwzięcia na jakość życia lokalnej społeczności dając pierwszeństwo interesowi gospodarczemu inwestora);

b. zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu interesu wszystkich stron postępowania i poprzestaniu na potwierdzeniu prawidłowości argumentacji organu pierwszej instancji, a także nadaniu szczególnej mocy dowodowej raportowi oddziaływania na środowisko.

Skarżący podkreślił, że zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Środowiska zamieszczonymi w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" - odory mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka, w tym zdrowie psychiczne, której to okoliczności organy nie nadały w sprawie należytego znaczenia. Wskazał, że połączenie emisji odoru z emisjami w postaci hałasu (proces hodowli, ruch samochodów) winno skutkować przyjęciem, że realizacja przedsięwzięcia spowoduje szkodliwe oddziaływanie na środowisko w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy środowiskowej. Skarżący podkreślił, że realizacja inwestycji zgodnie z warunkami decyzji środowiskowej nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania prawa własności przez właścicieli działek sąsiednich. Z przepisów art. 3 ust. 2 oraz art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o oddziaływaniu na środowisko rozumie się też przez to oddziaływanie na zdrowie ludzi, a w ramach oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi. Skarżący zwrócił również uwagę na hipotetyczność argumentacji organów, że inwestor zastosuje się do określonych mu warunków realizacji i eksploatacji inwestycji, jak też na ujawniony silny konflikt społeczny. W jego ocenie, raport nie zawiera odniesienia do ujawnionych konfliktów społecznych, a jedynie ogranicza się do ogólnikowego stwierdzenia, że w przypadku budowy tak dużej obory z życiowego doświadczenia wynika, że z jej funkcjonowaniem będzie się wiązać przede wszystkim uciążliwość, która wraz z uciążliwością związaną z zanieczyszczeniem wód oraz emisją hałasu może powodować uzasadnione obawy mieszkańców. Jak wskazali skarżący, argumentacja organu oscylowała wokół analizy czterech okoliczności uzasadniających odmowę wydania decyzji środowiskowej. Organ ustalił m.in., że z oceny oddziaływania na środowisko nie wynika, aby przedsięwzięcie mogło znacząco wpłynąć na obszar Natura 2000, co implikuje wniosek o braku definitywnego wykluczenia negatywnego wpływu inwestycji na obszar Natura 2000. Wobec powyższej wątpliwości niezasadnym jest przyjęcie, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób kompleksowy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem w sprawie nie wystąpiły uchybienia prowadzące do jej eliminacji z obrotu prawnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tzn. bez których popełnienia decyzja ta miałaby inną treść (zawierałaby inne rozstrzygnięcie) niż jej kontrolowane brzmienie.

Jak trafnie zwracało uwagę SKO w uzasadnieniach wydawanych w sprawie decyzji, z przepisów ustawy środowiskowej wynika, że odmowa wydania decyzji środowiskowej następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych expressis verbis przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 2, art. 81 ust. 3, art. 81 ust. 1 tej ustawy), tj.:

- niezgodności lokalizacji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż brak jest planu miejscowego,

- odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii przez organy wymienione w art. 77 ust. 1 ustawy, co nie miało miejsca w tym postępowaniu, gdyż RDOŚ oraz PPIS wydały pozytywne opinie (uzgodnienia),

- braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie,

- gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika znacząco negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 (taka sytuacja nie zaistniała),

- jeśli z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych, zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.

Decyzja środowiskowa służy bowiem ocenie następstw realizacji inwestycji dla środowiska, zwłaszcza zidentyfikowaniu negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazaniu działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem.

Zauważyć też należy, że mimo, iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił mu wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wszechstronna i wieloaspektowa. Wskazanymi elementami są m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien spełniać wymagania określone w art. 66 ustawy środowiskowej; postępowanie wpadkowe uzgodnieniowe, w którym uzyskuje się opinie wyspecjalizowanych organów uzgadniających, także wydane po analizie przedłożonego przez inwestora raportu; zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowywania i wydawania decyzji środowiskowej. Nadto, jeśli zdaniem organu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie jest możliwe zidentyfikowanie wszystkich następstw funkcjonowania przedsięwzięcia, to istnieje możliwość nałożenia obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz wykonania analizy porealizacyjnej.

Wskazać trzeba, że jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę:

1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1;

2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko;

3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa;

4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Nie ulega również wątpliwości, że organ prowadzący postępowanie o wydanie decyzji środowiskowej nie jest zwolniony z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania pełnego materiału dowodowego i jego oceny zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.).

Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja środowiskowa – wbrew zarzutom skargi – nie budzi istotnych zastrzeżeń z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa, zwłaszcza z przepisami o postępowaniu wyjaśniającym. Decyzja określa środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji zaliczającej się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Inwestor, co należy podkreślić, dwukrotnie przedstawiał raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (czerwiec 2015 r., sierpień 2015 r., przy tym drugi raport przedłożył po ustaleniu przez RDOŚ, że zmiana obsady z 672 DJP na 608 DJP wymaga nowego raportu), kilkakrotnie przedstawiał uzupełnienia i wyjaśnienia do raportu (vide raport z sierpnia 2015 r. uzupełniony we wrześniu 2015 r., k. 5, 357, 521-556 akt adm.; następnie w ponownie przeprowadzanym postępowaniu – uzupełnienie raportu z marca 2016 r., k. 768 akt adm. oraz kolejne uzupełnienie raportu z marca 2017 r., k. 1148 akt adm.). Wielokrotnie też w przedmiotowym postępowaniu wypowiadały się organy opiniujące (PPIS) i uzgadniające (RDOŚ), uprzednio wzywając inwestora do wyjaśnień i uzupełnień, przy czym ostatnie merytoryczne stanowiska organy te zajęły: RDOŚ w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. (k. 1158) – uzgadniając realizację przedsięwzięcia oraz PPIS w opinii z dnia [...] marca 2017 r. (k. 1156) – pozytywnie opiniując przedsięwzięcie i stwierdzając, że warunki określone w opinii nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. pozostają niezmienione. Podkreślić należy jeszcze raz, że pozytywne wypowiedzi organów uzgadniających nie miały waloru jednokrotnego ale kilkukrotny, następowały po uzyskaniu stosownych wyjaśnień od inwestora na kierowane do niego wezwania, zaś wezwania organów współdziałających były wszechstronne, wyczerpujące, zwracające uwagę na różnorodne negatywne aspekty zamierzonej działalności, w tym uwzględniały treść składanych protestów mieszkańców (np. w wezwaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. w punkcie 5 wskazano na konieczność ustosunkowania się do zarzutu braku oceny wpływu uciążliwości odorowych, k. 509). Co więcej, zwraca uwagę w postępowaniu, że – zgodnie z zaleceniami Kolegium zawartymi już w pierwszej decyzji kasacyjnej wydanej w sprawie, z dnia [...] lutego 2016 r. – organ pierwszej instancji poważnie potraktował obowiązek samodzielnej oceny raportu, bowiem dwukrotnie we własnym zakresie wzywał do jego uzupełnienia niezależnie od działań wyjaśniających treść raportu podejmowanych przez organy uzgadniające (vide wezwania z dnia [...] marca 2016 r. oraz z dnia 9 marca 2017 r., k. 767 oraz k. 1142 akt adm.). Wezwania te dotyczyły kwestii zgłaszanych przez społeczeństwo i za każdym razem inwestor przedstawiał wyczerpujące wyjaśnienia (z dnia [...] marca 2016 r., k. 768 oraz z dnia [...] marca 2017 r., k. 1148). Zdaniem sądu, należy podkreślić, że stanowiska organów uzgadniających zostały szczegółowo umotywowane, a przyjęcie zawartych w nich rozwiązań przez organy wydające decyzje w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości. Zarzut, jakoby nie zostały przeanalizowane wnioski i uwagi zgłaszane w trakcie postępowania jest bezpodstawny, o czym świadczy treść uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, w którym organ w siedemnastu punktach ustosunkowuje się do pogrupowanych stanowisk prezentowanych w wielu protestach i sprzeciwach, których treść także przytacza dla wskazania, że żaden ze sformułowanych w nich zarzutów nie został pominięty. Sąd nie dostrzega przy tym, aby wymaganie z art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy środowiskowej należało rozumieć jako formalistycznie jako wskazanie co do każdej poszczególnej uwagi i wnioski, które z nich zostały uwzględnione a które nie. Przy wielości i powtarzalności zgłaszanych przez społeczeństwo aspektów jest to niemożliwe, a ich pogrupowanie i zbiorcze ustosunkowywanie się do stanowiska społeczeństwa należy uznać za dopuszczalne wypełnienie powyższego wymagania.

Nie jest przy tym rolą sądu powtarzanie argumentacji organu, ale jej lektura, analiza i ocena z punktu widzenia zgodności z prawem, a ocena ta wypada pozytywnie. Zdaniem sądu, obszerność materiału dowodowego uwzględnionego i przeanalizowanego przez organy uzgadniające, a następnie przez organy wydające decyzję środowiskową w obydwu instancjach, przełożyła się na rodzaj, liczbę oraz szczegółowość i zindywidualizowanie wymagań środowiskowych, co obala zarzut rozstrzygnięcia sprawy z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 K.p.a. Prawidłowo też wyniki uzgodnienia RDOŚ oraz opinii PPIS zostały przez organy orzekające w sprawie niniejszej uwzględnione zgodnie z wymogami art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej.

Podzielić należy pozytywną ocenę organów dotyczącą przedłożonego raportu, zatem w tym zakresie nie sposób stwierdzić naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej (choć ocena organu pierwszej instancji mogłaby być bardziej szczegółowa, to Kolegium w brakującym zakresie nienaruszającym zasady dwuinstancyjności dokonało uzupełnienia, co należy ocenić pozytywnie).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, raport jest dokumentem prywatnym, ale opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne. Raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przysługuje szczególna wartość dowodowa, która wynika z kompleksowego charakteru analizy przedsięwzięcia. Podważenie ustaleń raportu powinno nastąpić poprzez przedstawienie równie kompletnej analizy uwarunkowań środowiskowych (tzw. kontrraportu), której wnioski pozostawałyby w sprzeczności do tych zawartych w raporcie przedłożonym przez inwestora (vide wyroki w sprawach: II OSK 844/16 z 28 października 2016 r.; II SA/Kr 795/16 z 19 września 2016 r., II SA/Sz 1496/15 27 kwietnia 2016 r. – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Inaczej rzecz ujmując, każdorazowe zarzuty i zastrzeżenia stron wobec ustaleń raportu nie mogą być gołosłowne, a powinny zostać wszechstronnie uzasadnione, przy czym największą przeciwwagę dla raportu stanowi dowód o równorzędnym ciężarze gatunkowym, tj. kontrraport (ekspertyza), która wskaże wady raportu inwestora lub nietrafność przyjętych w nim rozwiązań. Kontrdowód przeciwko specjalistycznemu raportowi powinien reprezentować wartość merytoryczną na co najmniej równym poziomie kompleksowości, a nie stanowić uwag negujących założenia w nim zawarte, niepopartych głębszą analizą (vide wyrok II SA/Bd 750/14 z 11 lutego 2015 r., CBOSA).

Istotne jest, że raport powinien zostać poddany ocenie przez prowadzące postępowanie organy, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, przy czym ocena ta nie może wkraczać w treść specjalistyczną raportu, której organ nie posiada. Rolą organu administracji publicznej jest więc ocena raportu pod kątem poprawności formalnej tj. zgodności treści raportu z przepisami określającymi sposób jego sporządzenia, logiki wywodów, weryfikacji sporządzenia raportu przez osobę uprawnioną. Sąd administracyjny także nie może poddawać ocenie merytorycznej ustaleń faktycznych raportu, jeśli ocena ta wymaga wiadomości specjalnych. Ocena sądu odnośnie raportu może dotyczyć tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny oraz czy spełnia wymagania ustawowe (vide wyroki: II OSK 552/15 z dnia 29 listopada 2016 r.; II OSK 662/15 z dnia 29 września 2016 r.; II SA/Po 459/15 z dnia 16 września 2015 r.; II OSK 495/13 z dnia 28 sierpnia 2014 r. – CBOSA). Ocena przedłożonego raportu powinna w szczególności dotyczyć spełnienia przez niego warunków, o jakich mowa w art. 66 ustawy środowiskowej oraz jego aktualności i rzetelności sporządzenia.

Prowadząc przedmiotowe postępowanie administracyjne organy nie zaniechały dokonania wszechstronnej oceny raportu, zgodnej z zasadą prawdy obiektywnej, natomiast nie miały okazji oceny kontrdowodu w postaci ekspertyzy lub innego raportu podważającego ustalenia raportu inwestora. Natomiast trafnie oceniły uwagi do raportu jako niepodważające go w sposób skuteczny.

Jednym z najbardziej spornych zagadnień w sprawie jest wybór przez inwestora wariantu lokalizacyjnego na jego działce niedaleko jego budynku mieszkalnego, gdy inwestycja będzie oddalona o 90 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej wsi oraz w którym to wariancie występuje produkcja obornika (chów głębokościółkowy). Z powstawaniem tego produktu ubocznego wiąże się najwięcej zgłoszonych uwag i wniosków.

Zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a i 7 ustawy środowiskowej, raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5); określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów (pkt 6); porównanie oddziaływań analizowanych wariantów na przyrodę, ziemię, dobra materialne, zabytki, krajobraz wyszczególnione w pkt a-g przepisu 66 ust. 1 pkt 6a, uzasadnienie proponowanego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko (pkt 7). Wariantowanie ma służyć znalezieniu właściwych proporcji pomiędzy interesem wnioskodawcy, interesem innych osób oraz interesem publicznym. Analiza wariantowa może być przeprowadzona w różnym kontekście np.: lokalizacyjnym, technicznym, technologicznym.

W sprawie niniejszej został przedstawiony wariant inwestorski, wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz wariant odmienny technologicznie i wszechstronna analiza wszystkich istotnych okoliczności pozwalała na uznanie wariantu inwestorskiego jako racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wynika to z zawartego w raporcie porównania oddziaływań w zakresie wypływu na środowisko (zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 6a ustawy), ze szczególnym zwróceniem uwagi na to, że wybrana forma chowu na ściółce głębokiej wywołuje najmniejszą produkcję azotu oraz nie generuje potrzeby najpierw szczelnego magazynowania a później wywożenia nieczystości. Niewątpliwie, chów na ściółce głębokiej generuje produkcję obornika oraz uciążliwości odorowe, co szczególnie było podkreślane w wielokrotnych protestach, sprzeciwach oraz formułowanych i zgłaszanych wnioskach i uwagach. W tej kwestii sąd pragnie wskazać, że uwzględniając zasady doświadczenia życiowego nie można skutecznie zaprzeczyć, jakoby inwestycja faktycznie nie wywoływała takich uciążliwości i sąd zdaje sobie sprawę z tego faktu. Natomiast, i tu należy przyznać rację organom, wobec braku obowiązujących norm prawnych regulujących kwestie uciążliwości zapachowych, wobec przedstawienia przez inwestora całego systemu technologicznego zagospodarowania obornika (wykazanie możliwości jego zagospodarowania, zapewnienie szczelnego podłoża przez wybetonowanie co zabezpieczy środowisko wodno - gruntowe, szczegółowy opis wywozu łącznie ze wskazaniem niezwłocznego nakrywania pojazdów z obornikiem plandekami) oraz systemu przechowywania pasz (w sposób nieprzepuszczalny dla podłoża), a także wobec wyliczenia i zobrazowania zasięgu hałasu i sposobów jego zniwelowania (zieleń, brak wentylacji mechanicznej) – nie sposób zakładać, że inwestor szczegółowo, wręcz kazuistycznie określonych warunków realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia nie dotrzyma, w tym w zakresie zagospodarowania obornika. Takie założenie nie może zostać przyjęte, bowiem wykluczałoby w ogóle wydawanie decyzji środowiskowych. Tymczasem uciążliwości i oddziaływania negatywnego nie sposób wykluczyć, natomiast rolą postępowania środowiskowego jest rozpoznanie tego oddziaływania i jego zminimalizowanie, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło i nie budzi wątpliwości sądu.

Jeszcze raz należy podkreślić, że jeżeli inwestor uzyska decyzję pozwalającą na realizację inwestycji na warunkach określonych w decyzji środowiskowej – będzie musiał spełnić nałożone warunki. Zatem obawy skarżącego wydają się być wyolbrzymione i przedwczesne. W raporcie zostało wykazane, że proponowany przez inwestora wariant budowy po uwzględnieniu wymogów prawnych związanych z ochroną środowiska oraz po zastosowaniu przyjętych w raporcie technologii nie będzie miał znacząco negatywnego wpływu na środowisko.

Odnośnie ujawnionego w sprawie konfliktu społecznego (art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej) wskazać należy, że nie budzi wątpliwości sądu ocena organów dotycząca postępowania z udziałem społeczeństwa, prowadząca do konkluzji, że w przedmiotowym postępowaniu skala protestów nie może mieć znaczenia przesądzającego odmowę wydania decyzji środowiskowej. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie II OSK 1620/12 (CBOSA), że "celem postępowania, w którym wydaje się decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, jest możliwie najlepsze zabezpieczenie środowiska przed negatywnym oddziaływaniem inwestycji a nie jej zablokowanie". Zatem protesty społeczne kierowane przeciwko inwestycji należy dogłębnie ocenić, by poznać ich powód, jednak wystąpienie protestów nie powoduje automatycznie, że organ powinien uzyskać społeczną akceptację przedsięwzięcia. W sytuacji stawiania zamierzeniu inwestycyjnemu konkretnych zarzutów popieranych dowodami i podnoszenie istotnych dla oceny oddziaływania na środowisko okoliczności należy je wyjaśnić, co w sprawie niniejszej uczyniono i ocena ta nie budzi wątpliwości. Innymi słowy, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu nie może być rozumiane jako swoiste referendum czy głosowanie nad dopuszczalnością proponowanej inwestycji. Tym samym także skala protestów nie może być warunkiem przesądzającym o ustaleniu bądź nieustaleniu środowiskowych uwarunkowań.

W sprawie niniejszej nie można niewątpliwie uznać, by wyłącznym celem protestów było nieuzasadnione zablokowanie inwestycji, jako że kwestionujący ustalenia raportu szeroko argumentowali swoje obawy i zastrzeżenia. Wymagało to należytego ustosunkowania się do twierdzeń ich autorów, co też nastąpiło. Podkreślić też trzeba, że wydanie uwarunkowań środowiskowych mimo protestów nie stanowi automatycznego nieuwzględnienia interesu społecznego i przedłożenia interesu inwestora nad interesem społeczności lokalnej, czyli de facto nie stanowi nierównomiernego potraktowania stron postępowania. Lektura zarzutów skargi (w szczególności punktu 5, tj. zarzutu naruszenia art. 7 i 8 K.p.a.) wydaje się zmierzać w kierunku uzyskania stanowiska sądu o naruszeniu w sprawie przez organy równorzędności stron, jednakże jest to kierunek bezpodstawny. Organ bowiem nie może kierować się odczuciami, subiektywnymi wrażeniami i przekonaniem o uciążliwości inwestycji, ale powinien kierować się konkretnymi parametrami i regulacjami prawnymi, odnosić się do faktów, wyliczeń i norm, co też w sprawie nastąpiło. Co więcej, materiał dowodowy w sprawie odpowiedział, zdaniem sądu, na wszystkie wątpliwości zgłaszane w toku postępowania, co nie znaczy, że odpowiedź ta musi być zawsze zgodna z zamierzeniami i stanowiskami strony wnoszącej uwagę czy wniosek. Nie zignorowano zatem, wbrew stanowisku skargi, aktywności uczestników postępowania. Znajduje to swój wyraz w uzasadnieniach decyzji pierwszoinstancyjnej i odwoławczej, które – wbrew stanowisku skarżącego – zawierają wszystkie elementy wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. oraz elementy wynikające z art. 85 ust. 2 ustawy środowiskowej (w szczególności informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa; informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78). Co prawda organ nie przeprowadził rozprawy administracyjnej, jednakże z uwagi na liczne pisma procesowe i wyjaśnienia warunek zapoznania się ze stanowiskiem społeczności lokalnej został spełniony, zaś organ ustosunkował się do tego stanowiska. W uzasadnieniu organu drugiej instancji odniesiono się zaś do wszystkich zarzutów odwołujących się.

W sprawie niniejszej nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia oceny postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 80 ust. 1 pkt 4 ustawy środowiskowej).

W tym miejscu zauważyć jeszcze raz należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione warunki art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej wymienione w pkt 1- 4 i ust. 2 tego artykułu. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej ocena tych przesłanek nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Z powyższych rozważań wynika, że w kontrolowanej przez sąd decyzji nie wystąpiły zarzucone w skardze naruszenia prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, jak też nie wystąpiły zarzucone naruszenia prawa materialnego. Zatem nie mogło dojść do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. Sprawa została należycie wyjaśniona. Organ odwoławczy dokonał wystarczającej oceny raportu oddziaływania na środowisko, skonfrontował go z pozostałym materiałem dowodowym i wbrew stanowisku skarżącego nie przyjął bezkrytycznie.

Reasumując, skoro zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego w przeprowadzonym postępowaniu, przy niebudzącej wątpliwości ocenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zgodnej z art. 80 ustawy środowiskowej), nie wynika z tej oceny zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę (art. 81 ust. 1), nie wynika możliwość znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 81 ust. 2), nie wynika możliwość spowodowania nieosiągnięcia celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami (art. 81 ust. 3), nie zachodzi niezgodność z planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2) a sama decyzja środowiskowa spełnia wymogi art. 82 ust. 1 ustawy środowiskowej – to nie zachodzą podstawy do uznania jej za wydaną z naruszeniem prawa. Skarga nie zawiera zarzutów skutecznych, podlegających uwzględnieniu.

Mając powyższe na względzie orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.