Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1495/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Protokolant Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych - oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 8 ust. 2, art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), art. 67 ust. 3 oraz art. 71 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. (WE) L 149 z 5 lipca 1971 r. z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. Z. od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], odmawiającej przyznania zasiłku dla bezrobotnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż K. Z. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. (PUP) w dniu [...] grudnia 2008 r. W dniu [...] stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w T. (WUP) wpłynął jej wniosek o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w [...] do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Rzeczypospolitej Polskiej (Polsce), na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), pozostałych państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Konfederacji Szwajcarskiej (Szwajcarii). Do wniosku nie dołączono formularza E-301, potwierdzającego okres ubezpieczenia K. Z. w [...]. W dniu [...] lutego 2009 r. WUP wystąpił do [...] instytucji właściwej z wnioskiem o wydanie formularza E-301 W dniu [...] maja 2009 r. do WUP wpłynął formularz E-301 potwierdzający okresy ubezpieczenia spełnione przez K. Z. w [...] od dnia [...] sierpnia 2003 r. do dnia [...] listopada 2006 r. oraz od dnia [...] maja 2007 r. do dnia [...] listopada 2008 r., a także okres traktowany jako okres ubezpieczenia z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego od dnia [...] grudnia 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r. W dniu [...] lutego 2009 r. WUP wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia dokumentacji o oświadczenie dotyczące jej miejsca zamieszkania podczas zatrudnienia w [...]. W oświadczeniu z dnia [...] lutego 2009 r. K. Z. wskazała, iż wyjechała do [...] między innymi w celach zarobkowych.

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] odmówił przyznania K. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Odmowa została uzasadniona tym, że K. Z. nie spełniła ostatniego okresu ubezpieczenia lub zatrudnienia na terytorium Polski, a także nie może ona zostać uznana za pracownika posiadającego podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce.

Od powyższej decyzji strona wniosła w przewidzianym terminie odwołanie.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 67 rozporządzenia nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie, bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich UE, pozostałych państw członkowskich EOG lub Szwajcarii pod warunkiem spełnienia ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium kraju, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych. W rozpatrywanej sprawie K. Z. ubiega się o prawo do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że ostatnie okresy ubezpieczenia spełniła ona na terytorium [...]. W związku z powyższym, zgodnie z art. 67 ust. 3 ww. rozporządzenia, okresy te nie mogą być co do zasady uwzględnione przy ustalaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski.

Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 71 ust. 1 lit. b (ii) cytowanego rozporządzenia, który stanowi, iż pracownik najemny, który oddaje się do dyspozycji służb zatrudnienia na terytorium państwa, gdzie zamieszkuje lub który powraca na to terytorium, korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony.

Jednak aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń z tytułu bezrobocia w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 71 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 1408/71) musi on nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie w trakcie wykonywania pracy w innym państwie członkowskim.

Zdaniem organu skarżąca nie udokumentowała faktu zamieszkania, bowiem z formularza E-301 wynika, iż łącznie pracowała i przebywała w [...] w okresie od [...] sierpnia 2003 r. do [...] listopada 2008 r., a więc przez ponad 5 lat. Jak wskazała w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2009 r., z Polski wyjechała w celach zarobkowych oraz by prowadzić tam życie. W okresie przebywania w [...] przyjeżdżała do Polski tylko w okresie urlopów, nie przekazywała środków finansowych na utrzymanie rodziny mieszkającej w Polsce, jej najbliższa rodzina – mąż i syn – mieszkali również w [...].

Oznacza to, że wbrew zawartemu w oświadczeniu twierdzeniu, miejsce zamieszkania – centrum interesów życiowych – K. Z. podczas jej ostatniego zatrudnienia znajdowało się w [...].

Wobec powyższego zdaniem organu nie ma podstaw, aby na mocy preferencyjnego art. 71 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 1408/71, uznać K. Z. za osobę powracającą do państwa swojego miejsca zamieszkania i przyznać jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce. K. Z. przyjeżdżając do Polski, w istocie zmieniła miejsce zamieszkania.

W myśl zasady lex loci laboris, zawartej w art. 13 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 1408/71 obywatel wykonujący pracę lub pracujący na własny rachunek na terenie państwa członkowskiego UE, EOG lub Szwajcarii podlega wyłącznie ustawodawstwu tego państwa, w którym był ostatnio zatrudniony. W związku z tym K. Z. powinna była ubiegać się o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w [...], gdyż tam była ona ostatnio zatrudniona i tam opłacane były składki na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. Z. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazała, iż nigdy nie kwestionowała faktu przebywania w [...] a do kraju przyjeżdżała tylko podczas urlopów wypoczynkowych, jednak jej zdaniem prawo wspólnotowe nie zabrania, aby państwo członkowskie przyznało prawo do zasiłku dla bezrobotnych na rzecz bezrobotnego, który nie spełnił ostatnich okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia w tym państwie.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zagadnienie uprawnień do zasiłków i innych świadczeń dla bezrobotnych reguluje obecnie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracyjnym ani sądowi administracyjnemu uprawnień do uznaniowego traktowania oraz rozstrzygania o problematyce uregulowanej ustawą.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 Iit. a wymienionej ustawy prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104 b i art. 105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Ponadto, do wskazanego okresu 365 dni zalicza się okresy wykonywania pracy, świadczenia usług, opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, opłacania składek na Fundusz Pracy i zatrudnienia, wymienione w lit. b - i pkt 2 ust. 1 oraz ust. 2 - 4 powołanego art. 71 ustawy.

Analiza powołanych przepisów pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych zostało, co do zasady, ściśle powiązane z koniecznością opłacania składki na Krajowy Fundusz Pracy. Na gruncie powołanej ustawy prawo do zasiłku dla bezrobotnych uzależnione jest od faktycznego odprowadzania składek na Fundusz Pracy.

Wyjątek ustawodawca uczynił dla zatrudnionych za granicą przez okres co najmniej 365 dni, w okresie 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy, i przybyłych do Rzeczypospolitej Polskiej jako repatrianci (art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. h), do których skarżąca się nie zalicza. Odrębnie też ukształtował uprawnienie do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na świadczenie pracy na terenie państw Wspólnoty Europejskiej, przyjmując w art. 71 ust. 7 powołanej ustawy, iż do okresu wymaganego do nabycia prawa do zasiłku zalicza się także okresy zatrudnienia w państwach, o których mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. a-c (państwach członkowskich Unii Europejskiej, państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej, państwach niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi) na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej.

W świetle postanowień art. 67 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. WE. L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. ze zm.), bezrobotny ubiegający się o świadczenia z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia w koniecznym zakresie okresów ubezpieczenia lub zatrudnienia przebytych pod działaniem ustawodawstwa innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE), pozostałych państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Konfederacji Szwajcarskiej (Szwajcarii) pod warunkiem spełnienia ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium kraju, w którym bezrobotny ubiega się o zasiłek dla bezrobotnych. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, iż skarżąca ostatni okres ubezpieczenia spełniła na terytorium [...]. Wynika to zarówno z oświadczenia strony z dnia [...] lutego 2009 r., jak i formularza E-301 wystawionego przez [...] instytucję właściwą. Zatem uprawnienie skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych, na zasadach określonych prawodawstwem [...], niewątpliwie mogło zostać zrealizowane poprzez rejestrację w odpowiednim urzędzie pracy tego właśnie kraju.

Skoordynowany system zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej przewiduje możliwość ubiegania się o świadczenie w innym kraju, niż ostatnio świadczył pracę, lecz jest skierowany tylko do określonej grupy osób pozostających bez pracy. Dotyczy to pracowników najemnych, którzy oddają się do dyspozycji służb zatrudnienia na terytorium państwa, gdzie zamieszkują lub którzy powracają na to terytorium. Wówczas korzystają oni ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby byli tam ostatnio zatrudnieni – art. 71 ust. 1 pkt b (ii) – art. 67 rozporządzenia Rady nr 1408/71.

W ocenie Sądu Minister dokonał prawidłowej wykładni ww. przepisu (przywołując stanowisko ETS-u) i zasadnie uznał, iż skarżąca nie jest podmiotem, do którego adresowana jest powyższa norma prawna. Z materiału aktowego wynika, iż skarżąca wraz z mężem, kierując się potrzebą poprawy warunków materialnych, opuściła Polskę w celach, jak to określiła, "zarobkowych" oraz by prowadzić tam życie w sierpniu 2003 r. Na terenie [...] skarżąca przebywała do [...] listopada 2008 r. i tam podejmowała zatrudnienie, tam też urodziła dziecko. Celem powrotu do Polski było ponowne przesiedlenie. W czasie pobytu w [...] skarżąca, jak podaje, do kraju przyjeżdżała tylko w okresie urlopów, nie przekazywała środków finansowych na utrzymanie rodziny mieszkającej w Polsce. Jej najbliższa rodzina mąż i syn mieszkali również w [...]. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż podejmując decyzję o przesiedleniu do innego kraju, skarżąca świadomie skoncentrowała życie codzienne swoje oraz swojej najbliższej rodziny w [...]. Podjęła tam zatrudnienie i skupiła najważniejsze potrzeby swoje i najbliższej rodziny, tj. pracę, opiekę zdrowotną itp. w tym właśnie państwie.

Związek skarżącej z poprzednim miejscem pobytu w Polsce do listopada 2008 r. opierał się w istocie na krótkich przyjazdach do Polski w okresie urlopu wypoczynkowego.

Zatem w rozumieniu przepisu art. 71 ust. 1 pkt b (ii) powołanego rozporządzenia Rady skarżąca w okresie poprzedzającym rejestrację w PUP nie zamieszkiwała na terytorium Polski i nie powracała na terytorium zamieszkania.

Podejmując decyzję o przesiedleniu np. z powodów rodzinnych, ekonomicznych, stworzyła sytuację nieobjętą dyspozycją ww. przepisu.

W świetle powyższych rozważań stwierdzić należy, iż organy orzekające w niniejszej sprawie, wobec niespełnienia przez skarżącą wymagań określonych w art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zasadnie odmówiły K. Z. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Sąd nie dopatrzył się także w działaniu organów naruszeń przepisów procesowych, wobec czego wnioski strony zawarte w skardze nie mogły zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.