Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1040/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 33 (9)
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia del. WSA Krystyna Józefczyk (spr.) Protokolant Bogusław Piszko po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 lipca 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 798/09 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania; 2) zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz A. S. kwotę 397 (trzysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 798/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne:

W dniu 20 września 2008 r. A. S. przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację radcowską przeprowadzonego przez Komisję Egzaminacyjną do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Izby Radców Prawnych w L., która uchwałą z [...] września 2008 r., nr [...], ustaliła, że uzyskał on 188 punktów, co w konsekwencji, zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), oznaczało uzyskanie negatywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

Po rozpoznaniu odwołania strony, Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy powyższą uchwałę. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż rozpoznając odwołanie poddał analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. W wyniku analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164 z późn. zm.). Z przebiegu egzaminu prawidłowo sporządzono protokół, który następnie został doręczony Ministrowi Sprawiedliwości. Także uchwała Komisji Egzaminacyjnej, zdaniem organu odwoławczego, została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po ponownym przeliczeniu punktów organ ustalił, że skarżący uzyskał z egzaminu 188 punktów, a zatem nie uzyskał wymaganych ustawowo 190 punktów. Organ nie podzielił zarzutów skarżącego dotyczących wadliwego sformułowania pytań o numerach 139, 157, 103, 238, 97, 99, 134, 98, 196, 202 i 214.

Oddalając skargę na powyższą decyzję WSA w W. wskazał, iż Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez skarżącego uznając, że pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zgodnie z zawartym w teście pouczeniem, a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa. W ocenie Sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze. Wziął przy tym pod uwagę cały istotny w sprawie materiał dowodowy.

Sąd I instancji stwierdził w szczególności, iż niezasadny jest zarzut, że w pytaniu nr 98 więcej niż jedna odpowiedź mogła zostać uznana za prawidłową. Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona będąca osobą fizyczną osobiście wnosząc apelację w sprawie niebędącej sprawą gospodarczą, nie opłaciła jej należną opłatą stosunkową, mimo że jest reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego: A. sąd odrzuci apelację bez wzywania o uiszczenie opłaty, B. przewodniczący wzywa stronę do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd, C. przewodniczący wzywa pełnomocnika strony do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia apelacji przez sąd." Skarżący udzielił na pytanie nr 98 odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłową według klucza odpowiedzi jest odpowiedź "C". Według Sądu istotą powyższego pytania było czy w przypadku nieopłacenia apelacji w sprawie niebędącej sprawą gospodarczą wzywa się do uiszczenia opłaty stosunkowej i jeżeli tak, to kogo (strona reprezentowana przez radcę prawnego wzniosła apelację osobiście). Nie jest zatem istotne czy apelacja nie została opłacona w ogóle, czy też opłacona w niewłaściwej wysokości, gdyż w obu tych sytuacjach skutki procesowe są takie same.

W ocenie Sądu I instancji niezasadne są również zarzuty skarżącego odnoszące się do pytania nr 238, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, aplikant radcowski upoważniony do zastępowania radcy prawnego może: A. sporządzać opinie prawne B. udzielać porad prawnych C. zastępować radcę prawnego przed organami ścigania". Skarżący udzielił odpowiedzi "B", podczas gdy prawidłowa odpowiedź według klucza odpowiedzi to "C". Zdaniem Sądu istota tego pytania sprowadzała się do wskazania jakie formy pomocy może świadczyć aplikant radcowski, a nie po jakim okresie czasu może to nastąpić. Aby prawidłowo odpowiedzieć na omawiane pytanie nie należało czynić dodatkowych założeń. Pytanie zostało zatem sformułowane w sposób jednoznaczny i tylko jedna odpowiedź była odpowiedzią prawidłową.

Odnośnie pytania nr 103 o treści: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli okaże się, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną, sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie: A. wyłącznie na wniosek powoda, B. na wniosek powoda lub pozwanego, C. wyłącznie na wniosek pozwanego." Sąd wskazał, że jego istota, co jednoznacznie wynika z propozycji odpowiedzi, sprowadzała się do tego, kto może wystąpić z wnioskiem o wezwanie do udziału w sprawie. Odpowiadając na nie zdający winien skoncentrować się na zakresie podmiotowym pytania, a nie na analizie problemu związania sądu takim wnioskiem. Kwestia fakultatywności czy też obligatoryjności działania sądu jest dla wskazania prawidłowej odpowiedzi obojętna. Skarżący powinien mieć przy tym na względzie, że tylko jedna odpowiedź jest odpowiedzią prawidłową, a odpowiedzi "A" i "C" są odpowiedziami oczywiście nieprawidłowymi.

Za nietrafne Sąd uznał zarzuty skargi sformułowane w odniesieniu do pozostałych pytań, za wyjątkiem pytania nr 139. Wątpliwości Sądu wzbudziła kwestia stanowiska organu wyrażonego w zakresie tego pytania. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej skarżący szczegółowo omówił orzecznictwo Sądu Najwyższego związane z problematyką ujętą w tym pytaniu, jak również poglądy doktryny, w tym krytyczne wobec uchwały siedmiu sędziów SN, na którą powołuje się organ. W tej sytuacji za nieuprawniony Sąd uznał pogląd organu o jednolitym stanowisku w orzecznictwie i literaturze potwierdzającym, że odwołany członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący jej wspólnikiem, nie ma legitymacji do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z prawem. Uchybienie to jednak, zdaniem Sądu, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na uzyskaną przez skarżącego liczbę punktów z egzaminu.

Zdaniem Sądu I instancji nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 33¹ ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, iż dyspozycja pytań dotycząca prawa podatkowego, mieści się w zakresie zagadnień egzaminacyjnych. Odpierając ten zarzut Sąd podniósł, iż ustawa o radcach prawnych nie posługuje się pojęciem gałąź prawa /dział prawa/, ale określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa m.in. prawa finansowego. Nie negując wypowiedzi doktryny, co do swoistej odrębności prawa podatkowego nie można pominąć, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno-finansowych. Do tych norm, będących źródłami polskiego prawa finansowego, należą m.in. przepisy Ordynacji podatkowej. Uwzględniając powyższe Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, że pytania dotyczące prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację radcowską.

II

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w W. z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 798/09, wniósł A. S. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższy wyrok w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytania nr 98, 103 i 238 były zgodne z ww. przepisem, podczas gdy pytania nr 98 i 103 zawierały więcej niż jedną poprawną odpowiedź, z kolei pytanie nr 238 nie zawierało żadnej prawidłowej odpowiedzi;

2) naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytanie nr 100 spełnia wymagania ww. przepisu;

3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), tj. zbadanie przez Sąd legalności wydanej przez Ministra Sprawiedliwości w dniu 2 marca 2009 r. decyzji (nr DNAP-II-6111-327/08/JP) wyłącznie pod kątem zawartych w skardze zarzutów, w konsekwencji nieuwzględnienia z urzędu wadliwości pytania nr 100;

4) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 33¹ ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, przez błędne przyjęcie, że pytania nr 196, 202 i 214 dot. prawa podatkowego, mieszczą się w zakresie wiedzy, która podlega sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż pytanie nr 98 zostało sformułowane w sposób wadliwy, przez co nie jedną, a dwie odpowiedzi należy uznać za prawidłowe. Wskazano, że w pytaniu nr 98 doszło do nieuzasadnionego połączenia dwóch różnych terminów, w skutek czego pytanie wprowadzało w błąd przy jego analizie. Pojęcie nieopłacenia apelacji oznacza, iż od powyższego pisma w ogóle nie wniesiono opłaty, co skutkuje odrzuceniem apelacji, zgodnie z art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., dalej k.p.c.). Natomiast termin nie uiszczenia należnej opłaty, oznacza, że opłata została dokonana, ale w złej wysokości, czego następstwem jest wezwanie strony do usunięcia braku. W przypadku pytania nr 98 nie wiadomo było, czy chodzi o nieopłacenie apelacji, czy nieuiszczenia od niej należnej opłaty. W zależności od tego, którą wersję przyjął kandydat na aplikanta radcowskiego można było udzielić więcej niż jednej poprawnej odpowiedzi.

W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną również pytanie nr 100, które nie zostało ujęte przez skarżącego ani w złożonym do Ministra Sprawiedliwości odwołaniu, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zostało sformułowane w sposób wadliwy, tj. w sposób niezgodny z art. 339 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie uwzględniając z urzędu wadliwości pytania nr 100, naruszył zarówno przepis postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a, jak i przepis prawa materialnego, tj. art. 339 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Pytanie nr 100 brzmiało "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, nie dołączając jednocześnie do wniosku samej apelacji: A. sąd odrzuci wniosek o przywrócenie terminu, B. Sąd oddali wniosek o przywrócenie terminu, C. przewodniczący wzywa stronę do uzupełnienia tego braku w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku". Zdaniem strony odpowiedź na to pytanie nie wynika z przepisów prawa. Z treści bowiem art. 169 § 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. nie wynika, że niedopełnienie przez stronę czynności procesowej z równoczesnych wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu jest brakiem formalnym, usuwalnym w trybie art. 130 § 1 k.p.c.

Kasator zarzucił także Sądowi I instancji dokonanie błędnej oceny pytania nr 103, wskazując, iż pytanie to wprowadza w błąd stwierdzeniem "może wezwać". Wprawdzie hipoteza pytania nr 103 wskazuje na art. 194 § 1 k.p.c., to użycie w drugiej części pytania zwrotu sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie, wskazuje na art. 194 § 3 k.p.c. W odniesieniu do tego konkretnego pytania skarżący nie wiedział, czy ma udzielić odpowiedzi wyłącznie w oparciu o pierwszą część pytania, tj. "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli okaże się, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie zostało wniesione przeciwko osobie, która powinna być w sprawie stroną pozwaną [...]", nie sugerując się w ogóle dalszą częścią pytania, tj. "[...] sąd może wezwać tę osobę do wzięcia udziału w sprawie", czy udzielić odpowiedzi uwzględniając zwrot "może wezwać", który automatycznie wyklucza art. 194 § 1 k.p.c. i wskazuje na art. 194 § 3 k.p.c.

Odnośnie pytania nr 238 egzaminu konkursowego strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, iż z przepisu art. 35¹ ust. 1 ustawy o radcach prawnych jasno wynika, że aplikant radcowski może zastępować radcę prawnego przed m.in. organami ścigania dopiero po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia aplikacji. Powyższy warunek jest warunkiem koniecznym. Ponadto ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków w tym zakresie. Przy tak postawionym pytaniu nie można uznać odpowiedzi "C" za odpowiedź prawidłową, gdyż w takim wypadku koniecznym było dokonanie dodatkowego założenia, co w świetle orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest niedopuszczalne.

Autor skargi kasacyjnej wskazał nadto, że pytania nr 196, 202 i 214 dot. prawa podatkowego nie mieściły się w zakresie wiedzy, która podlegała sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską, zgodnie z art. 33¹ ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Według strony prawo podatkowe jest odrębną gałęzią prawa, co zostało potwierdzone zarówno przez przedstawicieli doktryny, jak i orzecznictwo.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pismem z dnia 10 listopada 2009 r., Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Kasator zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 339 ustawy o radcach prawnych odnośnie pytań testu nr 98, 103, 238, 100 oraz art. 331 ustawy przez błędne przyjęcie, że pytania nr 196, 204, 214 z zakresu prawa podatkowego mieszczą się w zakresie wiedzy, która podlega sprawdzeniu na egzaminie konkursowym na aplikację radcowską.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, to naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia z urzędu wadliwości pytania nr 100.

Zarzut naruszenia prawa procesowego winien być rozpoznany w pierwszej kolejności, albowiem jego wynik ma wpływ na ustalenia stanu faktycznego.

Z brzmienia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi". Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, więc może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż podnosi skarżący, będąc związany jedynie granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W sprawie objętej kontrolą granicami sprawy jest wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.

Zatem zasadny jest zarzut kasatora naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania przez nieuwzględnienie z urzędu wadliwości pytania testu nr 100.

Kandydat na aplikację radcowską uzyskał z testu 188 punktów. Wobec uznania przez Sąd pierwszej instancji wadliwości pytania nr 139, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie z urzędu wadliwości pytania nr 100 ma istotny wpływ na wynik sprawy, czyniąc zarzut skargi kasacyjnej za uzasadniony.

Z motywów wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że pytania na egzamin konkursowy na aplikację radcowską nr 98, 103, 238 zostały sformułowane prawidłowo. Przepis art. 339 ustawy o radcach prawnych, w dacie egzaminu brzmiał "Egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje 1 punkt".

Sąd pierwszej instancji wyczerpująco przeanalizował każde z pytań objętych zarzutami skargi, uznając, że są sformułowane prawidłowo odpowiadając wymogom z art. 339 ustawy.

W pytaniu nr 98 odpowiedź wynikała wprost z uregulowań w art. 130 § 1 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 133 § 3 k.p.c., zaś zakreślenie odpowiedzi "A" jako prawidłowej świadczy o nieznajomości tych przepisów prawa. Z przepisów zawartych w kluczu odpowiedzi wynika jednoznacznie, że w opisanej sytuacji przewodniczący wzywa pełnomocnika strony (art. 133 § 3 k.p.c.) do uiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie (art. 130 § 1 k.p.c.) pod rygorem odrzucenia apelacji (art. 370 k.p.c.).

Pogląd zaś, że sąd odrzuca apelację bez wzywania do uzupełnienia braków jest nieuzasadniony i niezgodny z przepisami prawa.

Pytanie nr 238 zostało sformułowane prawidłowo. Istota tego pytania sprowadza się do wskazania jakie formy pomocy może świadczyć aplikant radcowski, a nie po jakim okresie może to nastąpić. Tutaj udzielenie prawidłowej odpowiedzi nie wymagało czynienia dodatkowych założeń.

W pytaniu nr 103 istota pytania sprowadzała się do kwestii legitymacji do złożenia wniosku o dopozwanie. Tu jedyną prawidłową odpowiedzią mogła być odpowiedź "B" i nie wymagała dodatkowych założeń.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego redakcja tych pytań spełnia wymogi pytań jednokrotnego wyboru, o których mowa w art. 339 ustawy o radcach prawnych, czyniąc tym samym zarzut skargi kasacyjnej polegający na naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 339 ustawy przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie za nieuzasadniony.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 331 ust. 3 ustawy, iż pytania nr 196, 204 i 214 mieszczą się w zakresie zagadnień egzaminacyjnych.

Ustawa o radcach prawnych nie posługuje się pojęciem gałąź prawa/dział prawa, lecz określa, że test egzaminacyjny obejmuje sprawdzenie wiedzy z zakresu prawa, m.in. prawa finansowego.

Nie negując wypowiedzi doktryny co do swoistej odrębności prawa podatkowego, nie można pominąć, że prawo finansowe reguluje działalność podmiotów publicznych w drodze norm prawno-finansowych.

Do tych norm będących źródłami polskiego prawa finansowego, należą między innymi przepisy Ordynacji podatkowej. Uwzględniając powyższe nie można podzeilić poglądu skarżącego, że pytania z zakresu prawa podatkowego nie mieszczą się w ustawowym zakresie tematycznym egzaminu na aplikację radcowską.

Prowadząc ponownie postępowanie Sąd podda kontroli prawidłowość sformułowania pytania testu egzaminacyjnego nr 100, uwzględniając obszerne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie, a następnie ustali wynik egzaminu na aplikację radcowską.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).