Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 611/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 92a, art. 92b, art. 92c
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 60 poz 1 art. 32 ust. 3, art. 46, art. 48
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie  drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz  zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych  odnoszących się do transportu drogowego.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2015 r. o godz.20:35 (18:35 UTC) podczas czynności ważenia pojazdu na Terminalu [...] został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą (cysterną) o nr rej. [...]. W toku kontroli ustalono, iż tym zespołem pojazdów, kierowanym przez W.K., międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy wykonywała firma T spółka z o.o., przewożąc z Niemiec do Polski olej napędowy.

W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe - magnes, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu. Kierowca na polecenie funkcjonariuszy wykonał wydruk z tachografu. Przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że w firmie realizującej przewóz pracuje od miesiąca, ostatnie szkolenie z zakresu przepisów o czasie pracy kierowców odbył w 2011r. Stwierdził, że zamontowanie na impulsatorze skrzyni biegów kontrolowanego pojazdu magnesu jest jego ewidentną winą, kierownictwo firmy nigdy nie wymuszało i nie wymusza na nim łamania przepisów regulujących obowiązujące kierowców normy czasu pracy i odpoczynku. Przesłuchany w charakterze osoby obwinionej o popełnienie wykroczenia przyznał się do zamontowania magnesu i wyjaśnił, iż towar załadował w Berlinie około 13:00, a rozładunek miał nastąpić w [...] o godzinie 8:00. Magnes założył w celu nieprzerywania pauzy dobowej w związku z ważeniem oraz kontrolą towaru. Wyraził zgodę na ukaranie go za zarzucany czyn, bez przeprowadzania rozprawy, karą grzywny w wysokości 2000 zł.

Przebiegu kontroli i jej wyniki utrwalone zostały w sporządzonym protokole [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], organ I instancji zawiadomił spółkę T o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego w dniu [...] sierpnia 2015r. podczas kontroli drogowej naruszenia dokonanego przez kierowcę W.K., doręczając jej kopię protokołu z kontroli drogowej. Jednocześnie organ udzielił stronie pouczenia o okolicznościach określonych w art. 92b) i 92c) ustawy o transporcie drogowym, zwalniających podmiot wykonujący przewóz drogowcy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenia, a w przypadku zaistnienia o ich wskazaniu oraz potwierdzeniu stosownymi dokumentami.

W odpowiedzi spółka w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. wyjaśniła, że kierowca z własnej inicjatywy i na własną odpowiedzialność zakłócił magnesem działanie zamontowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego mimo, że był pouczany o obowiązujących przepisach oraz złożył oświadczenie o niepodejmowaniu takich działań. Poinformowała też, że za popełnione naruszenie został ukarany naganą. W załączeniu przedstawiła pismo z [...] września 2015r. o ukaraniu W.K. karą nagany, oświadczenie kierowcy z dnia [...] sierpnia 2015 r., iż nie będzie zakłócał działania zamontowanego w pojeździe urządzenia rejestrującego (tachografu) złożonego wobec T spółka komandytowa, informację z dnia [...] sierpnia 2015 r. o warunkach zatrudnienia kierowcy wykonującego przewozy, zawierającą wskazanie obowiązujących - zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców - norm czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynku pojazdu oraz nom czasu pracy i "umowę wynajmu pracownika z dnia [...] sierpnia 2015 r." zawartą z T spółka komandytowa.

Po zapewnieniu stronie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, z czego strona nie skorzystała, Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. znak [...] nałożył na przedsiębiorcę - T spółkę z o.o. karę pieniężną w kwocie 5 000 zł za wykonywanie w dniu [...] sierpnia 2015 r. przewozu drogowego samochodem marki [...] o nr rej. [...], wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

W odwołaniu od decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów art. 92b i 92c ustawy o transporcie drogowym przez nieuwzględnienie jej wyjaśnień, że to pracownik strony z własnej inicjatywy i na własną odpowiedzialność zakłócił magnesem działanie zamontowanego w pojeździe tachografu pomimo, iż był pouczony o obowiązujących przepisach w zakresie czasu pracy, a spółka jako pracodawca prawidłowo zorganizowała mu pracę, umożliwiając wykonanie obowiązków z uwzględnieniem obowiązujących norm czasu pracy. W oparciu o ten zarzut spółka wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu zarzucała bezpodstawność stwierdzenia organu I instancji, że jako pracodawca zorganizowała przewóz w sposób uniemożliwiający wykonanie go zgodnie z obowiązującymi normami czasu pracy kierowców. Wywodziła, iż kierowca od załadunku towaru ( przewożonego paliwa ) w Berlinie do miejsca odprawy i ważenia w [...] jechał zgodnie z nomami czasu pracy, od godziny 15:36 miał przerwę 9-godzinną do 00:36. W związku z tym że Urząd Celny rozpoczyna pracę o 8 rano a faktycznie pracownicy podejmują obowiązki od godz. 9, kierowca aby móc wcześnie rano kontynuować jazdę postanowił z własnej inicjatywy dokonać czynności odprawy i ważenia w godzinach wieczornych. W celu kontynuowania przerwy 9-godzinnej założył urządzenie dodatkowe, które zakłócało pracę urządzenia rejestrującego czas pracy i prowadzenia pojazdu. Ta okoliczność stanowiła jedyną przyczynę ingerencji w działanie tachografu, za co kierowca został ukarany naganą. W ocenie strony, wbrew stanowisku organu, zlecone zdanie przewozowe było prawidłowo zorganizowane i wykonalne zgodnie z obowiązującymi normami. Kierowca mógł bowiem poczekać do rana, dokonać odprawy i ważenia oraz dojechać do miejsca przeznaczenia po 7-8 godzinach jazdy. W takiej sytuacji zachodziły podstawy do zastosowania przez organ przepisów art. 92b) ust. 1 i 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, a w konsekwencji do uwolnienia spółki jako pracodawcy od odpowiedzialności. Pracownik, będący doświadczonym kierowcą, pouczony o normach czasu pracy, przyznał się do popełnienia czynu, któremu spółka nie mogła zapobiec i przyjął dobrowolnie wymierzoną karę grzywny w wysokości 2 000 zł.

W związku z wpływem odwołania Dyrektor Izby Celnej, jako organ odwoławczy, pismem nr [...] z [...] marca 2016 r. wystąpił do strony o przedstawienie:

- dokumentów dotyczących planowania w dniu [...] sierpnia 2015 r. przewozu drogowego zespołem pojazdów o nr rej. [...] (wskazanie trasy przejazdu, jazdy (ilości godzin, kilometrów), odpoczynków (przerw), załadunku, rozładunku itd.) oraz realizacji zadania przewozowego,

- dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych szkoleń kierowcy z zakresu transportu drogowego,

- dokumentacji dotyczącej przeprowadzania przez przedsiębiorcę kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie pracy kierowców,

oraz o udzielenie informacji czy i jak często kierowca W.K. w okresie zatrudnienia naruszał normy czasu pracy kierowców.

W odpowiedzi, udzielonej pismem z [...] marca 2016r., spółka złożyła oświadczenie, że kontrola w zakresie przestrzegania czasu pracy przez kierowcę W.K. jest prowadzona na bieżąco poprzez odczyty z urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy i przechowywana jest w biurze firmy w [...] w formie elektronicznej. Spółce nic nie wiadomo o jakichkolwiek naruszeniu norm czasu pracy kierowcy W.K., co potwierdza jego oświadczenie. Podnosiła, że z dyspozycji transportowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. jednoznacznie wynika, że kierowca był w stanie i powinien wykonać zadanie transportowe zgodnie z normami czasu pracy kierowców, z zachowaniem przerw pracy, jakie są przewidziane przepisami prawa. Wywodziła, że jako pracodawca, zawsze planuje zadania transportowe, tak aby możliwe były do wykonania z czasem na odpoczynek kierowców, co nastąpiło także w tym przedmiotowym wypadku. Firmie zależy na bezpieczeństwie realizowanych przewozów, szczególnie, że dotyczą substancji niebezpiecznych.

W treści pisma strona wskazała na załączenie powoływanych w nim dokumentów, w tym i dyspozycji transportowej z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Po zapewnieniu stronie możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] maja 2016r., znak [...], powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 87 ust. 1. art. 89 ust. 1 pkt 3. art. 92a) ust. 1, ust. 6 i art. 4 pkt 22 Iit. a), art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2013, poz. 1414. ze zm., powoływanej jako: ustawa o td) i Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art. 13, art. 15 ust. 2 i ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L. 1985.370.8), w związku art. 46, art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L 60/1 z 28.02.2014 ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił i omówił treść regulacji prawnych (w tym i przepisów przejściowych) powołanych w podstawach prawnych decyzji, dotyczących użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji jak też odpowiedzialności pracodawcy i kierowcy za poprawne działanie i odpowiednie stosowanie urządzeń rejestrujących oraz karty kierowcy. Wskazał na wynikający z przepisu art. 15 ust. 8 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 (art. 32 ust.3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014) zakaz fałszowania, likwidowania, niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy oraz jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, kartą kierowcy lub wykresówką, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz wydrukowanych informacji, jak też zakaz znajdowania się w pojeździe jakiegokolwiek sprzętu, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Wskazał na wynikające z art. 92a ust. 1 ustawy o td skutki prawne nieprzestrzegania norm i warunków ustanowionych przepisami powoływanego rozporządzenia, sankcjonowane karami pieniężnymi wysokości od 50 złotych do 10000 zł za każde naruszenie, określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

W kontekście omówionego stanu prawnego wywiódł, że z akt sprawy wynika, iż 27 sierpnia 2015 r. o godz. 20:35 (18:35 UTC) podczas czynności ważenia pojazdu na [...] został zatrzymany do kontroli przez uprawnionych funkcjonariuszy celnych pojazd marki [...] wraz z naczepą (cysterną), którym W.K. wykonywał międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy z Niemiec do Polski, w imieniu spółki T. Czynności kontrolne ujawniły, że kierowca wykonywał czynność jazdy oraz inną pracę (wrażenie towaru, odprawa akcyzowa, przedstawienie towaru do kontroli) pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do impulsatora którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie w postaci magnesu, zakłócające pracę tachografu. Podczas gdy pojazd się poruszał oraz wykonywał inną pracę, na tachografie i na wydruku z tachografu widniał zapis odpoczynku. W chwili zatrzymania pojazdu o godzinie o godz. 20:35 ([...] sierpnia 2015 r. 18:35 czasu UTC) tachograf nie rejestrował wymaganych i prawidłowych danych dotyczących aktywności kierowcy, prędkości jazdy pojazdu i przebytej drogi. Potwierdza to uzyskany materiał dowodowy w postaci wydruków z tachografu i czynności kierowcy z karty kierowcy, magnesu (protokół zatrzymania rzeczy) oraz materiału zdjęciowego jak też zeznań kierowcy złożonych w charakterze świadka i obwinionego o popełnienie wykroczenia.

Odnosząc się do twierdzeń odwołania i pisma spółki z dnia [...] grudnia 2015 r., iż to pracownik z własnej inicjatywy i na własną odpowiedzialność zakłócił magnesem działanie zamontowanego w pojeździć urządzenia rejestrującego, pomimo tego, że otrzymał od pracodawcy informacje w zakresie obowiązujących przepisów dotyczących czasu pracy kierowców oraz złożył stosowne oświadczenie, aby takich działań nie podejmować, organ odwoławczy stwierdził, że odpowiedzialność kierowcy za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1, 2 ustawy o td, a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92b) ust. 1 w związku z ust. 2) odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i 5) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Ukaranie kierowcy dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92b) ust. 2, art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o td nie powoduje zwolnienia z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej, przedsiębiorcy, na rzecz którego wykonywał on czynności prowadzenia pojazdu. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność ponosi to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób ( kierowców ), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

Naruszenie omówionych przepisów powoduje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a) ust.1 i ust.6), chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorstwa wymienione w art. 92b) ust.1 lub 92c) ust. 1 i 2 ustawy o td. Przytaczając treść powołanych norm, organ stwierdził, że przedsiębiorca wywodząc wynikające z nich skutki prawne, powinien udowodnić zaistnienie okoliczności o jakich mowa w tych przepisach, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego

Analizując dokumentację przestawioną przez spółkę na skutek pism kierowanych do niej przez organy obu instancji, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że strona nie przedłożyła żadnych dowodów obrazujących zasady wynagradzania kierowców, przedstawiła jedynie informację o warunkach zatrudnienia dla kierowcy wykonującego przewozy (czas pracy, czas prowadzenia pojazdu), informację o warunkach zatrudnienia i uprawnieniach pracowniczych wynikających z art. 29 § 3 Kodeksu pracy oraz umowę wynajmu pracownika zawartą w dniu [...] sierpnia 2015 r. ze spółką komandytową T. Zdaniem organu odwoławczego, dla uznania braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie wystarczy samo odesłanie do treści stosunków prawnych łączących przewoźnika (przedsiębiorcę) z jego pracownikami (współpracownikami), które spełniać miałyby funkcję motywującą i dyscyplinującą, ale również niezbędna jest ocena organizacji pracy, w tym także logistycznych rozwiązań, czasu oznaczonego na realizację danego przedsięwzięcia (przewozu), które faktycznie wymuszają ale i umożliwiają zachowanie określonych w przepisach zasad bezpieczeństwa drogowego. Mimo pism organów obu instancji wzywających stronę do przedłożenia dokumentów dotyczących planowania zadania przewozowego w dniu [...] sierpnia 2015 r., wykonywanego przez W.K., z uwzględnieniem planowanych przerw i odpoczynków oraz czasu przeznaczonego na wykonanie danego zadania transportowego (wskazanie trasy przejazdu, jazdy, ilości godzin, kilometrów, odpoczynków, załadunku) oraz zlecenia na wykonanie w/w usługi transportowej i dokumentów potwierdzających jej realizację, strona ich nie przysłała podnosząc okoliczności faktyczne nie poparte dowodami.

Wobec tego zaniechania, organ odwoławczy uznał, iż spółka nie wykazała, że w dniach [...] sierpnia 2015 r. zaplanowała transport w sposób gwarantujący kierowcy rzeczywiste warunki do przestrzegania wymogów określonych w przepisach rozporządzenia (WE) 561/2006 oraz rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85. Organizacja logistyczna to główny element planowania wykonania zadania z uwzględnieniem takich elementów jak: odpowiednia rezerwa czasowa, rodzaj ładunku, zaplecze parkingowe na trasie przewozu, uwzględnienie zobowiązań dostarczenia towaru, godzin załadunku i rozładunku, możliwości techniczne pojazdu, wykonywanie innych czynności związanych z transportem drogowym oraz właściwa ocena umiejętności i posiadanej wiedzy kierowcy, któremu powierza się wykonanie zadania. Fakt przeniesienia na kierowcę decyzji w sprawie planowania trasy przejazdu, dziennych okresów prowadzenia pojazdu i planowania przerw w jeździe świadczą o nieprawidłowościach w organizacji pracy w przedsiębiorstwie. Ogólnikowe twierdzenia strony i kierowcy dotyczące planowania zadań przewozowych, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania w sprawie art. 92b) ust. 1 ustawy o td. Planowanie i organizowanie czasu pracy kierowcy, a także przeprowadzanie regularnych kontroli przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców leży w interesie przedsiębiorcy, ponieważ z mocy art. 10 ust.3 rozporządzenia (WE) 561/2006 oraz art. 92a) ust. 1 ustawy o td odpowiada on za ewentualne naruszenia przepisów, których dopuszczają się osoby wykonujące przewozy na jego rzecz.

Analizując wydruki z tachografu i karty kierowcy oraz jego zeznania w kontekście twierdzeń strony o prawidłowym zaplanowaniu kontrolowanego przewozu organ stwierdził, że miejsca załadunku ( Berlin ) i dostawy ([...] ) dzieli odległość ponad 600 km. Kierowca w dniu kontroli drogowej pracę rozpoczął o godzinie 5.15, rejestrując jazdę dzienną przerwaną kilkakrotnie rejestrowanym odpoczynkiem oraz inną pracą w godzinach 13:32 do 13:50 (załadunek). Następnie w sposób ciągły wykonywał jazdę ( od 14.02 do 15.36) pokonując około 118 km (odległość Berlin-[...]). Po zakończeniu jazdy dziennej, trwającej w sumie 8 godzin i 5 minut, od godziny 15:36 rozpoczął dzienny okres odpoczynku ( 9 - godzinny skrócony odpoczynek), który winien odebrać w sposób nieprzerwany, swobodnie dysponując swoim czasem. Organ podkreślił, że kontrolowany przewóz dotyczył towaru w postaci oleju napędowego, który podlega zharmonizowanym unijnym obowiązkom akcyzowym w związku z czym jego przemieszczanie (w tym także wewnątrzwspólnotowe) objęte jest szczególnym nadzorem przez organy celne. Przewożony towar został zgłoszony w Systemie Przemieszczania i Kontroli Wyrobów Akcyzowych (EMCS) przez upoważniony podmiot gospodarczy w Berlinie (Niemcy) w dniu [...] sierpnia 2015 r. o godzinie 11:54, gdzie zgłoszeniu e-AD został nadany numer [...] i o planowanej przesyłce powiadomiony został upoważniony odbiorca na [...] (Polska). Jak wynika z systemu EMCS czynności ewidencyjne potwierdzające dostarczenie towaru akcyzowego dokonane zostały o godzinie 19.37, a przedstawienie towaru do kontroli nastąpiło o godzinie 20.35. Kontrola przez organy celne polegała na jego przeważeniu (co wymagało najechania zestawem ciężarowym na wagę), dokonaniu pomiaru gęstości i temperatury oleju. W ocenie organu II instancji porównanie danych o wskazanych czynnościach kierowcy (odprawa akcyzowa - kontrola fizyczna) z informacjami o aktywności kierowcy, zarejestrowanymi przez tachograf cyfrowy zamontowany w prowadzonym przez niego pojeździe, pozwalało na stwierdzenie, że kierowca nie rejestrował w sposób prawidłowy swojej aktywności. Czynności związane z załadunkiem, spedycją, odprawą, kontrolą kierowca winien w tachografie oznaczyć jako inna praca. Tymczasem - jak wynika z analizy zapisanych danych - kierowca o godzinie 15:36 rozpoczął odpoczynek dobowy, który winien trwać co najmniej do godziny 00:36. Dopiero po tej godzinie kierowca mógł przystąpić do czynności związanych z odprawą towaru, a następnie przystąpić do jazdy gdyż do pokonania miał około 500 km i potrzebował 7 godzin jazdy, a przy uwzględnieniu wymaganych przerw - 8 godzin. Z dokonanej analizy jednoznacznie wynika, iż w trakcie dziennego okresu odpoczynku kierowca wykonywał czynności związane z powierzonym mu zadaniem przewozowym. Ustalone okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że w spółce prawidłowo funkcjonuje nadzór i kontrola czasu pracy kierowców. Co prawda strona w piśmie z dnia [...] marca 2016. wskazała, iż kontrola w zakresie przestrzegania czasu pracy przez kierowcę W.K. jest prowadzona na bieżąco poprzez odczyty z urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy i przechowywana jest w biurze firmy w [...] w formie elektronicznej, jednakże pobieranie danych z kart kierowców i ich rozliczanie jest działaniem podejmowanym w ramach ustawowego obowiązku. Samo wykonywanie tych czynności nie świadczy jeszcze o zastosowaniu właściwych rozwiązań organizacyjnych, umożliwiających kierowcom przestrzeganie przepisów i norm prawnych. Zatem nierejestrowanie przez kierowcę za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań w zakresie aktywności kierowcy, jazdy i przebytej drogi fałszuje rzeczywisty czas pracy kierowcy, przez co kierujący pojazdem może dowolnie naruszać normy dotyczące czasu jazdy i odpoczynku. Gdyby dane zapisywane na kartach kierowców były przez spółkę rzetelnie kontrolowane, to żaden kierowca nie wykonywałby przewozu drogowego z podłączonym do impulsatora niedozwolonym urządzeniem (magnesem ), które zakłóca pracę tachografu.

Odnosząc się do stanowiska spółki, iż pouczyła kierowcę w zakresie obowiązujących przepisów o czasie pracy kierowcy i zeznań kierowcy, że uczestniczył w szkoleniu dotyczącym czasu pracy i odpoczynku kierowców w 2011 r., organ pwołując się na orzecznictwo sądowe stwierdził, że nie można uznać za wystarczające zaopatrzenie kierowców w instrukcje, regulaminy i inne materiały dotyczące zasad organizacji i dyscypliny pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej i krajowymi. Dla wykazania profesjonalnej staranności w przestrzeganiu zasad o jakich mowa w art. 92b, przedsiębiorca musi udowodnić, że pracownicy przyswoili potrzebną wiedzę. Podpis pracownika zawierający oświadczenie o znajomości omawianych zasad i zobowiązanie do ich przestrzegania nie może zastąpić dowodu o faktycznym szkoleniu kierowców w omawianym zakresie. Prowadzenie szkolenia należy uznać jednak za niewystarczające jeżeli przedsiębiorca nie egzekwuje od pracowników przestrzegania ustanowionych zasad. Przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudnieni przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Gdyby rzeczywiście kierowca przyswoił potrzebną wiedzę, to wówczas zdawałby sobie sprawę, że podłączenie magnesu jest bardzo poważnym naruszeniem, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko on, ale i przedsiębiorca przewozowy w imieniu którego wykonuje transport drogowy. Podłączenie magnesu do impulsatora zakłóca pracę tachografu w taki sposób, że podczas jazdy tachograf nie zapisuje przebytej drogi i prędkości pojazdu, a aktywność kierowcy rejestrowana jest jako odpoczynek. Zatem pracodawca rozliczając czas pracy kierowcy powinien wziąć pod uwagę, ile czasu jest potrzebne kierowcy na wykonanie danego zadania przewozowego, zgodnie z ustalonymi normami dotyczącymi okresu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków. Przedsiębiorca może tego dokonać, jeżeli w sposób prawidłowy planuje kierowcom zadania przewozowe i kontroluje ich realizację, a tego strona w przedmiotowym postępowaniu nie dowiodła.

Okoliczności towarzyszące zdarzeniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. tj. posiadanie przez kierowcę w samochodzie magnesu i celowe podłączenie go do impulsatora skrzyni biegów aby oszukać pracę impulsatora, jak i zdobywanie wiedzy o fałszowaniu zapisów tachografu, świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarem naruszenia przez kierowcę przepisów prawda. Świadczy to nie tylko o niewłaściwym doborze pracowników przez spółkę, ale i nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli czasu pracy kierowców, w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, którego kierowca zaopatruje się w niedozwolone dodatkowe urządzenie i zdobywa wiedzę o sposobie fałszowania danych rejestrowanych na tachografie. Także stwierdzenie po raz pierwszy zamontowania magnesu nie może skutkować przyjęciem automatycznie niewiedzy przedsiębiorcy o fałszowaniu zapisów tachografu, nie tyle na jego polecenie, co w związku z niewłaściwą organizacją pracy i brakiem regularnych kontroli. W innym przypadku ( powtórzenia się używania magnesu przez kierowców zatrudnionych u skarżącego), świadczyłoby to bezsprzecznie i automatycznie nie o braku wiedzy przedsiębiorcy na temat zachowań jego kierowców, ale o braku właściwego przeszkolenia. W ocenie organu II instancji celem sankcji określonych w art.92a) ustawy o td jest wymuszenie na przewoźniku takiej organizacji pracy, aby zapewnić przestrzeganie przez kierowców przepisów o czasie pracy kierowców, co obligować ma przedsiębiorców do podjęcia działań nadzorczo - kontrolnych, dyscyplinujących osoby wykonujące na jego rzecz usługi transportowe. Wskazał na pogląd orzecznictwa, że nawet w sytuacji, gdy kierowca weźmie na siebie całą odpowiedzialność za powstałe naruszenie ( na co wskazuje strona w postępowaniu) jego wina, oceniana na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, nie jest równoznaczna z brakiem odpowiedzialności administracyjnej po stronie przedsiębiorcy.

W toku postępowania administracyjnego strona ani kierowca nie wykazali również okoliczności ujętych przepisem art. 92c) ust.1 pkt 1 ustawy o td - nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszenia, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Za taką okoliczność nie może być uznane podłączenie magnesu bez wiedzy przedsiębiorcy. W tym zakresie organ powołał się na pogląd NSA wyrażony w wyroku II GSK 1027/13 z dnia 25 września 2014 r., że w ramach art. 92c ust. 1 ustawy o td nie mieści się sprawa obejmująca przypadki podłączenia niedozwolonego urządzenia do tachografu w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy. W ocenie NSA bowiem przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby - przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru - nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływa na powstanie naruszenia. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonaniu transportu drogowego, a nie jest działaniem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Wskazał też na pogląd NSA wyrażony w wyroku z 21 lutego 2013 r., II GSK 2080/11, iż sytuacja gdy przedsiębiorca przeprowadzał kontrole czasu pracy kierowców, które nie wskazywały na używanie przez nich niedozwolonych urządzeń fałszujących prace cyfrowego urządzenia rejestrującego, wydawał kierowcom zakazy używania niedozwolonych urządzeń, sprawdzał pojazd przed wysłaniem kierowcy w zadanie przewozowe, utrzymywał kontakt telefoniczny z kierowcą znajdującym się w trasie - mieści się w zakresie pojęcia zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, albowiem podjęła w tym względzie wszystkie konieczne działania, których należało od niej oczekiwać. W kontekście tego stanowiska organ stwierdził, że co prawda spółka wskazała na przekazanie kierowcom informacji w zakresie obowiązujących przepisów czasu pracy kierowców oraz zabraniała kierowcom używania niedozwolonych urządzeń zakłócających właściwe działanie tachografu, to w toku postępowania administracyjnego nie wykazała, że właściwie zorganizowała zadanie przewozowe i przeprowadzała kontrole czasu pracy z uwzględnieniem czasu potrzebnego na realizację danego przewozu drogowego, zgodnie z ustalonymi normami dotyczącymi okresu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, dlatego też nie można ocenić jej działań kontrolnych za prawidłowe.

Dyrektor Izby Celnej wywiódł, że wykonywanie czynności kierowania pojazdem z reguły odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, niemniej jednak wynikający z art. 10 rozporządzenia (WE) 561/2006 obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem czasu pracy kierowcy nie jest ograniczony do tych przypadków kiedy możliwe jest jej. Przepisy art. 92b) ust. 1 lub 92c) ustawy o td, zawierające ogólne klauzule wyłączające odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy nie mogą być interpretowane w sposób, który dopuszczałby zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 10 rozporządzenia (WE) 561/2006. To wypaczałoby sens wskazanego obowiązku i oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności administracyjnej w każdej sytuacji.W zdecydowanej większości przypadków kierowca samodzielnie prowadzi pojazd na drodze, gdzie trudno jest o osobisty nadzór pracodawcy, jednakże okoliczności tej nie można kwalifikować w kategoriach "braku wypływu" czy "okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć". Biorąc pod uwagę, że ryzyko osobowe działania kierowcy obciąża przewoźnika, a także uwzględniając zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego jakie wiązało się z podłączeniem do tachografu magnesu, jak również fakt, iż braku wiedzy przedsiębiorcy o samowolnej ingerencji kierowcy w pracę urządzenia rejestrującego nie można kwalifikować ani w kategorii tzw. braku wpływu przedsiębiorcy, jak i okoliczności których nie można przewidzieć. W świetle powyższego uznać należy, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy o td. W konsekwencji organ II instancji za zasadne uznał wymierzenie spółce kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł za stwierdzone naruszenie stosownie do Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o td.

W skardze na decyzję organu odwoławczego spółka zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 92b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 1414 ze zm.) i art. 80 Kpa, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W motywach skargi strona przyznawała, że [...] sierpnia 2015r. na Terminalu [...] podczas ważenia pojazdu spółki, którym kierował W.K., stwierdzono użycie niedozwolonego urządzenia dodatkowego zakłócającego działanie cyfrowego urządzenia rejestrującego ruch pojazdu. Fakt ten jest bezsporny, a wina kierowcy oczywista. Za ten czyn kierowcy, po powzięciu informacji o zaistniałym zdarzeniu, niezwłocznie została mu wymierzona przez spółkę kara dyscyplinarna w postaci nagany.

Strona podnosiła, że w odpowiedzi na pismo Dyrektora Izby Celnej w toku postępowania złożyła takie dokumenty jak: dyspozycję transportową z dnia [...] sierpnia 2015r. dla W.K., informację o warunkach zatrudnienia dla kierowcy wykonującego przewozy dwa oświadczenia W.K. z dnia [...] sierpnia 2015r., kartę szkolenia wstępnego tego kierowcy. Jednocześnie oświadczyła, że kontrola w zakresie przestrzegania czasu pracy przez kierowcę W.K. jest prowadzona na bieżąco poprzez odczyty z urządzenia rejestrującego czas pracy kierowcy i przechowywana w biurze firmy w [...] w formie elektronicznej.

Wywodziła, iż nic jej nie wiadomo o jakimkolwiek naruszeniu norm czasu pracy kierowcy przez W.K. przed zaistniałym zdarzeniem, co potwierdziło również jego oświadczenie złożone organowi administracji celnej. Z załączonej dyspozycji transportowej jednoznacznie wynikało, że kierowca był w stanie i powinien wykonać zadanie transportowe zgodnie z normami czasu pracy kierowców, z zachowaniem przerw w pracy, jakie są przewidziane przepisami prawa. Spółka, jako pracodawca, zawsze planuje zadania transportowe, tak aby możliwe były do wykonania z czasem na odpoczynek kierowców, tak jak i w tym przedmiotowym wypadku. Skarżącej spółce zależy na bezpieczeństwie realizowanych przewozów, szczególnie, że są to substancje niebezpieczne - paliwa płynne. Spółka zatrudnia kilkudziesięciu kierowców i posiada kilkadziesiąt środków transportowych i sprawa właściwej organizacji pracy kierowców, szczególnie zgodnie z normami czasu pracy, jest dla spółki niezmiernie ważna. W jej ocenie w sprawie zachodzą oczywiste przesłanki do zastosowania dyspozycji art. 92b ust. 1 ustawy o td. Jej zdaniem, Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił w prowadzonym postępowaniu ani wyjaśnień, ani złożonych dokumentów. W ocenie skarżącej kierowca poniósł zasłużoną karę. W takiej sytuacji karanie spółki jako pracodawcy tego kierowcy, w sytuacji gdy zrobiła ona wszystko, co jest możliwe w jej zakresie prawidłowego działania, pozostaje nadmierną i nieuzasadnioną represją. Strona nie jest w stanie wysłać kolejnego kierowcy z każdym zatrudnianym kierowcą aby kontrolował działania kierowcy prowadzącego pojazd w zakresie ścisłego przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Kierowcy przechodzą odpowiednie szkolenia w zakresie norm czasu pracy jak też zasad działania cyfrowych urządzeń rejestrujących w pojazdach. Takie szkolenie przeszedł również W.K.. Zastosowana wobec niego sankcja spowoduje skutek w postaci nienaruszania przepisów w przyszłości. W takiej zaś sytuacji "grzywna" kierowana wobec skarżącej jest, jej zdaniem, jedynie narzędziem fiskalnym służącym powiększeniu przychodów budżetowych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wobec ustalenia, iż w przedstawionych wraz ze skargą aktach administracyjnych sprawy, brak jest dyspozycji transportowej z dnia [...] sierpnia 2015r. dla W.K., na którą powoływała się spółka w toku postępowania odwoławczego tj. w piśmie z dnia [...] marca 2016r. jak też w skardze, Sąd wezwał organ odwoławczy o wyjaśnienie braku w przedstawionych aktach wskazanego dokumentu, zaś stronę skarżącą do nadesłania tego go.

W odpowiedzi w dniu 27 października 2016 r. strona skarżąca nadesłała żądany dokument. W piśmie z dnia [...] października 2016 r. organ odwoławczy wyjaśnił, iż wbrew treści pisma spółki z dnia [...] marca 2016 r. nie został do niego dołączony przez stronę dokument w postaci dyspozycji transportowej. Faktycznie dołączone dokumenty wymienione zostały przez organ w uzasadnieniu decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę.

W toku rozprawy sąd w trybie art. 106 § 3 Ppsa dopuścił dowód z dyspozycji transportowej z dnia [...] sierpnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

1. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718, powoływanej jako: Ppsa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( legalności ) jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 ppsa i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa) lub stwierdzenia nieważności ( pkt 2 § 1 art. 145 ). W przypadku braku podstaw do jej uwzględnienia skarga podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 Ppsa.

2. Przedmiot postępowania w sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016r., utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2016r. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 5 000 zł za stwierdzone naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej, w odniesieniu do zarzutów skargi, jak też w granicach rozpoznawanej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z kwalifikowanym uchybieniem przepisom proceduralnym czy też prawa materialnego, o jakich mowa w przywołanym art. 145 § 1 Ppsa wobec czego skarga podlegała oddaleniu.

3. Kontrolowana decyzja zapadła w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego ( obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ). Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły zaś m.in. przepisy ustawy transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r. ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm., powoływanej jako: ustawa o td ).

W odniesieniu zaś do ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że nie był on kwestionowany przez stronę skarżącą ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w skardze w której skarżąca uznała go za niesporny. Z materiału dowodowego, w szczególności mającego moc dokumentu urzędowego protokołu kontroli drogowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. jednoznacznie wynika, iż doszło do zainstalowania przez kierowcę, wykonującego kontrolowany przewóz na rzecz i w imieniu skarżącej spółki, na impulsatorze skrzyni biegów pojazdu poddanego sprawdzeniu przez funkcjonariuszy celnych, niedozwolonego urządzenia w postaci magnesu, zakłócającego funkcjonowanie zainstalowanego w tym pojeździe tachografu cyfrowego tj. cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

4. W istocie spór zaistniały w sprawie ogniskował się wokół kwestii odpowiedzialności skarżącej spółki, jako przedsiębiorcy transportowego, za działania kierowcy, którym się posługiwała przy wykonywaniu przewozu. W tej mierze wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 92b) ust. 1 ustawy o td nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:

a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85,

b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym,

c) Umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087);

2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie do ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń.

Zgodnie zaś z art. 92c) ust. 1 ustawy o td nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W myśl ust. 2 cytowanego artykułu przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

4. W odniesieniu do przytoczonych regulacji odnieść się należy do zasad rozkładu ciężaru dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez podmioty ( kierowców ) którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu obciąża tego przedsiębiorcę. Podkreślić w związku z tym należy, iż zebranie dowodów na okoliczność naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz odpowiednich przepisów unijnych jest obowiązkiem organu dokonującego kontroli. Natomiast wykazanie okoliczności objętych hipotezami przepisów art. 92b) i 92c) ustawy o td, a więc okoliczności pozwalających na wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za ujawnione naruszenia, a tym samym uniknięcie obowiązku zapłaty kary pieniężnej, obciążają przedsiębiorcę. Obowiązkiem organu jako gospodarza postępowania administracyjnego jest jednakże przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę dla wykazania okoliczności, jej zdaniem istotnych, dla zwolnienia się przez nią z odpowiedzialności.

5. Powracając do regulacji art. 92b) ust. 1 i 92c) ust. 1 pkt 1 wskazać należy, że porównanie obu tych przepisów wskazuje, iż zakres przesłanek zwalniających przedsiębiorcę z odpowiedzialności związany jest z różnymi rodzajowo naruszeniami. Analiza treści art. 92b) ust. 1 ustawy o td prowadzi do wniosku, że jego hipoteza obejmuje swoim zakresem tylko przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku. Ustawodawca w tych wypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, który zapewniał osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania, uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.

6. W przedmiotowej sprawie kara zaś nałożona została na skarżącą za stwierdzone "nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi" (Lp.6.2.1), co znajduje odzwierciedlenie w załączniku nr 3 pod pozycją Lp.6.2. ustawy o transporcie drogowym i opisane jest jako "wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące" i pozostaje w grupie naruszeń Lp.6. "Naruszenie przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju".

7. Zaakcentować w związku z tym należy, że w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy o td nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca (o ile nie zachodzą przypadki z pkt 2 i 3 ust. 1 art. 92c) może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy tj. w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć ( vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2014 r., II GSK 1027/13, wyrok ).

7. W kontekście rozważań dotyczących wykładni przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy o td, należy uznać, że właśnie ze względu na charakter zaistniałego naruszenia nie miały one zastosowania w sprawie. Zaistniałe naruszenie nie wiązało się bowiem z naruszeniem przepisów w zakresie norm dotyczących przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, ale stanowiło naruszenie przepisów użytkowania i kontroli urządzenia rejestrującego, jego konstrukcji oraz instalacji. Kwestie te regulowało rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE L.1985.370.8), w tym i załącznik I B. Zostało ono uchylone przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 4 lutego 2014 r. nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. UE, seria L, nr 60, s. 1). Rozporządzenie nr 165/2014 zawiera rozbudowane regulacje intertemporalne, z których wynikają różne momenty czasowe wejścia w życie i stosowania poszczególnych jego regulacji. Zgodnie z art. 48 rozporządzenia wchodzi ono w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (czyli 1 marca 2014r.). Z zastrzeżeniem środków przejściowych, o których mowa w art. 46, rozporządzenie ma zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r. Jednakże art. 24, 34 i 45 mają zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r. Ze wspomnianego art. 46 rozporządzenia wynika, że w zakresie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu, które nie zostały przyjęte i nie mogą być stosowane od daty rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia, nadal obowiązują przejściowo - do daty wejścia w życie aktów wykonawczych wspomnianych w niniejszym rozporządzeniu - przepisy rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, w tym przepisy załącznika IB do tego rozporządzenia. Kluczowe dla oceny legalności kontrolowanej decyzji pozostaje to, że treści zastosowanego w sprawie art. 15 usta. 8 rozporządzenia nr 3821/85 odpowiada w nowym rozporządzeniu treść art. 32 ust. 3 rozporządzenia 165/2014.

Zatem bezpodstawne pozostawały zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 92b) ust. 1 ustawy o td ( które nota bene nie są przepisami prawa procesowego a materialnego ). Wprawdzie w okolicznościach sprawy organy pouczyły skarżącą również o przesłankach egzoneracyjnych z art. 92b) ustawy o td i bez potrzeby analizowały te przesłanki, nie zmienia to jednak faktu, że przywołany przepis nie mógł znaleźć zastosowania, a to zważywszy na odmienny charakter zaistniałego bezspornie naruszenia, co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy.

8. W odniesieniu do zaistniałego naruszenia wskazać należy, że pracodawca oraz kierowca, zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 ( analogicznie art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014 ) obowiązani są do zapewnienia poprawnego działania i odpowiedniego stosowania, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, kart kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące. Przepis art. 15 ust. 8 rozporządzenia nr 3821/85 ( analogicznie przepis art. 32 ust. 3 rozporządzenia 165/2014 ) stanowi, że zabrania się fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Sytuacja przewidziana powyższą regulacją wystąpiła w przedmiotowej sprawie i jej zaistnienia strona skarżąca nie negowała.

9. Konsekwencją wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ujętej w załączniku nr 3 pod pozycją 6.2.1 ustawy jest wymierzenie kary w wysokości 5 000 zł. Podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie (art. 92a ust. 1 ustawy). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy). W konsekwencji stwierdzić należy, iż organy dokonały właściwej subsumcji przepisów ustawy o td, jak i rozporządzeń nr 3821/85 i 126/2014 do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

10. Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wynikająca z art. 92a ustawy o td ma charakter administracyjny, nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. W świetle regulacji zawartej w przepisie art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820 (DZ.U. UE. L.2006.102.1) przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust.1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3281/85 ( 126/2014 ) oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, które dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.

11. Zważywszy na rodzaj zaistniałego naruszenia słusznie – zdaniem Sądu - organy uznały, że w sprawie nie zostały wykazane okoliczności o jakich mowa w art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy o td. Odpowiedzialność przewoźnika, jak już wskazano w pkt 10, ma generalnie charakter odpowiedzialności niezależnej od winy, ponoszonej na zasadzie ryzyka, niejako za sam skutek określonego naruszenia. W orzecznictwie wyrażone zostało stanowisko wedle którego sens egzoneracji przewidzianej w art. 92c ustawy o td polega na wyłączeniu karania tylko w nadzwyczajnych, nietypowych sytuacjach , mieszczących się nawet poza granicami tych zdarzeń przypadkowych, ale pozostających w zakresie doświadczenia życiowego (przewidywania). Chodzi np. o wystąpienie sił wyższych, klęsk żywiołowych, katastrof różnego typu, wprowadzenia stanów wyjątkowych na określonym obszarze ( vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lipca 2014 r., III SA/Kr 276/14 i z dnia 5 czerwca 2014 r. III SA/Kr 1237/13 - baza orzeczeń nsa.gov.pl).

12. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła i skarżąca nie udowodniła, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którym prawo wiąże naruszenie przepisów ustawy, tj. wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w urządzenie rejestrujące. Funkcjonowanie wewnętrznej organizacji pracy, stosunki panujące w przedsiębiorstwie i postępowanie kierowców w zakresie właściwego używania urządzenia rejestrującego nie są, co do zasady, przesłankami egzoneracyjnymi w rozumieniu art. 92c) ust. 1 pkt 1 ustawy i obciążają przedsiębiorcę (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 lutego 2014 r., III SA/Po 1105/13 – Lex nr 1458349; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10; wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 738/11- powołana wyżej strona internetowa.). Zatem to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje (tj. poniesienie odpowiedzialności finansowej) zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań osób ( kierowców ) którymi się posługuje. Analizowane przesłanki egzoneracyjne odnoszą się bowiem do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Z odpowiedzialności nie mogą zwolnić przedsiębiorcy takie okoliczności, jak brak bezpośredniego wpływu na kierowcę w trakcie wykonywania przewozu, czy fakt, że posiada on odpowiednie kwalifikacje i przeszkolenie. Regułą pozostaje, iż wykonywanie przewozu przez kierowcę odbywa się z wyłączeniem możliwości sprawowania bezpośredniej kontroli przez przedsiębiorcę, co nie może oznaczać zwolnienia go z odpowiedzialności za naruszenia, których dopuszcza się kierowca. Rzeczą przedsiębiorcy jest właściwy dobór osób współpracujących, tym bardziej, że to on odpowiada za dokonane przez kierowców naruszenia odnoszące się do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym.

12. Na zaprezentowaną ocenę i uznanie za prawidłowe stanowiska organu o braku wykazania okoliczności z art. 92c) ust. 1 ustawy o td nie ma wpływu zaoferowany przez skarżącą dowód w postaci dyspozycji transportowej z dnia [...] sierpnia 2015 r.

W odniesieniu do niej stwierdzić należy, że w sytuacji gdy skarżąca powoływała się na ten dokument jako dowód wyłączający jej odpowiedzialności za popełnione przez kierowcę naruszenia, wskazując, że został załączony do pisma z dnia [...] marca 2016 r., a Dyrektor Izby Celnej przy wpływie pisma strony stwierdził jego brak, obowiązkiem organu było wezwanie spółki do nadesłania go. Wobec przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z tego dokumentu przez Sąd w trybie art. 106 § 3 Ppsa, zaniechanie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Dyspozycja transportowa nie zawierała w swej treści okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Wynika z niej jedynie, że spółka wskazała kierowcy datę i miejsce wyjazdu ([...] sierpnia godz. 5:00), załadunku ([...] sierpnia Berlin godz.12:00 -14:00 ), odprawy celnej ([...] sierpnia [...] godz. 15:00 – 17:00 ) i przyjazdu ([...] sierpnia [...] godz.8:00-10:00 ). Porównując zawarte w dyspozycji wytyczne dla kierowcy z przeprowadzoną przez organy analizą długości trasy specyfiką przewożonego towaru podlegającego szczególnej procedurze celnej ( dokumentującej kolejne fazy przewozu ) w konfrontacji z zapisami urządzenia rejestrującego i wymaganymi przerwami i odpoczynkami za zasadne uznać należało stanowisko, iż przewóz nie był zaplanowany w sposób gwarantujący kierowany odpowiednie marginesy czasowe dla wykonania go z dochowaniem obowiązujących norm czasu prowadzenia pojazdu wymaganych przerw i odpoczynku. Wskazać też należy, że wywody poczynione przez stronę skarżącą w odwołaniu odnośnie tego, że kierowca samowolnie podjął decyzję o przerwaniu rozpoczętego wypoczynku i podstawieniu pojazdu do odprawy celnej i ważenia zamiast, podjęcia tych czynności rano w dniu następnym po rozpoczęciu pracy przez [...], pozostają w całkowitym oderwaniu od wytycznych udzielonych przez skarżącą w dyspozycji. Okoliczności sprawy ( długość trasy przewozu, brak wskazania kierowcy co do okoliczności szczególnych zaistniałych w toku jego wykonywania, godzina podstawienia pojazdu do odprawy celnej ) wskazują - zdaniem Sądu - na to, że kierowca podjął działania, skutkujące niedozwoloną ingerencją w urządzenie rejestrujące po to by dochować ustalonego terminu dostarczenia przewożonego towaru. Tak więc działanie kierowcy pozostawało ewidentnie w związku z realizowanych przewozem. W aspekcie analizowanych przesłanek egzoneracyjnych podkreślenia wymaga, że celem przepisów o transporcie drogowym jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego. Stąd też rejestrowanie rzeczywistej aktywności kierowcy, prędkości jazdy oraz innych parametrów przejazdu ma istotne znaczenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. Niemożliwym jest zatem przyjęcie stanowiska, że przedsiębiorca transportowy nie może odpowiadać za naruszenia przepisów o transporcie drogowym z tego powodu, że to pracownik dopuścił się naruszeń. Skarżąca pozostaje odpowiedzialna za działania pracownika i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej profesjonalnie działalności związanej z wykonywaniem przewozów.

W zaistniałych okolicznościach na podstawie art. 151 Ppsa skarga podlegała oddaleniu.