Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2182/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2005 r. nr [...]w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską oddala skargę


UZASADNIENIE

Komendant Wojewódzki Policji w G., po uzyskaniu informacji, że przeciwko D. P. toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 290 § 1 w zw. z art. 278 § 1 kodeksu karnego, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń myśliwską. W toku podjętych czynności organ ten ustalił, że postępowanie karne przeciwko wymienionemu zostało warunkowo umorzone przez Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr sygn. akt [...] (k.59). Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. Komendant Wojewódzki Policji w G [...] cofnął D. P. pozwolenie na broń myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, uznając, że zalicza się on do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 tejże ustawy.

Od wskazanej decyzji pełnomocnik strony wniósł w terminie ustawowym odwołanie do Komendanta Głównego Policji, podnosząc, że cofnięcie pozwolenia na broń może nastąpić w przypadku skazania jego posiadacza prawomocnym wyrokiem. W przypadku D. P. to nie nastąpiło, bowiem sąd warunkowo umorzył postępowanie karne na okres dwóch lat. Ponadto pełnomocnik wskazał, że dotychczasowe życie jego mocodawcy nie pozwala na powzięcie obawy, aby mógł on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Na dowód tego pełnomocnik załączył opinię o stronie jej macierzystego Koła Łowieckiego "O." w Ś.. Stwierdził ponadto, że cofnięcie D. P. pozwolenia na broń myśliwską będzie niepotrzebnym ukaraniem go za popełniony przez niego czyn o niskiej szkodliwości społecznej, przy czym sąd z tego właśnie względu odstąpił od wymierzenia mu kary.

Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że:

fakt popełnienia przez D. P. przestępstwa przeciwko mieniu jest bezsporny. Wskazuje na to stanowisko sądu, który umorzył warunkowo w stosunku do niego postępowanie karne. Taka decyzja sądu może mieć bowiem miejsce wyłącznie w przypadku, kiedy wina oskarżonego nie budzi wątpliwości. D. P. niewątpliwie dokonał kradzieży drzewa na szkodę Nadleśnictwa Ś.

Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń, zalicza się do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tejże ustawy, obowiązkiem właściwego organu Policji jest cofnięcie tej osobie pozwolenia. Jak wynika z odwołania, pełnomocnik strony nie zgadza się ze stwierdzeniem organu I instancji, że w przypadku jego mocodawcy zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy). Organ odwoławczy wyjaśnia zatem, że ustawodawca w przepisie tym wskazał przykładowo katalog przestępstw, za popełnienie których osoba posiadająca lub ubiegająca się o pozwolenie na broń, może być uznana za osobę, w stosunku do której zachodzi przedmiotowa obawa, co dla organu stosującego prawo stanowi wskazówkę interpretacyjną w zakresie ustalania podstaw prawnych i faktycznych cofnięcia pozwolenia na broń. Jednym z wymienionych w tym przepisie rodzajów przestępstw są przestępstwa przeciwko mieniu. Należy stwierdzić, że D. P. co prawda nie został skazany za popełnione przestępstwo, bowiem sąd warunkowo postępowanie umorzył, wyznaczając okres próby na 2 lata, ale jest niewątpliwym, że popełnił on przestępstwo, i to właśnie przeciwko mieniu.

Stwierdzić należy, że organy Policji - stosując przepisy ustawy o broni i amunicji - zobowiązane są do przestrzegania jej reglamentacyjnego charakteru, zgodnie z którym od osób dysponujących bronią oczekuje się szczególnej dbałości i szacunku dla przepisów prawa. Dało temu wyraz orzecznictwo sądów administracyjnych, wypowiadających się w tych kwestiach. Takie jest również stanowisko Komendanta Głównego Policji. Zgodnie z wolą ustawodawcy, ustawa o broni i amunicji reguluje dostęp do broni w ten sposób, że każe traktować go jako prawo szczególne, należne tylko tym, którzy spełniają restrykcyjne wymagania ustawowe. Osoby takie muszą bezwzględnie dawać gwarancje należytego obchodzenia się z bronią, a gwarancja ta wiąże się z przekonaniem organów Policji, że będą one przestrzegać prawa. Szacunek dla niego wynika ze świadomej postawy każdego obywatela, który godzi się dla dobra ogółu z pewnymi ograniczeniami z jednej strony oraz z narzucaniem pewnych zachowań z drugiej. Osoba wykazująca taką postawę, w pełni daje gwarancję bezpiecznego dysponowania bronią, a nie daje jej osoba, która również w pełni świadomie narusza porządek prawny. Nie można bowiem ocenić inaczej popełnienia przestępstwa umyślnego, a zatem dokonanego po namyśle, celowego, mającego - w przypadku strony - przynieść jej konkretną korzyść materialną. Fakt warunkowego umorzenia postępowania karnego przez sąd nie zmienia tej oceny w aspekcie pozbawienia strony prawa do posiadania broni. Czyn, godzący w porządek prawny został niewątpliwie przez stronę popełniony, a fakt ten przeczy nieskazitelnej postawie, której organy Policji wymagają od osób posiadających tak szczególne prawo, jakim jest pozwolenie na broń. W świetle powyższego obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jest w pełni uzasadniona. Prawnokarna ocena tego czynu, wyrażona w orzeczeniu sądu, nie wiąże organów Policji w zakresie przesłanek cofnięcia stronie pozwolenia, wskazanych w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy w związku z treścią jej art. 15 ust. 1 pkt 6.

Odebranie stronie możliwości dysponowania bronią nie jest karą dodatkową. Cofnięcie pozwolenia na broń jest skutkiem administracyjno-prawnym naruszenia przez stronę prawa, a tym samym utrata przez nią wiarygodności co do przestrzegania zasad bezpiecznego posiadania i używania broni palnej, określonych przepisami ustawy o broni i amunicji.

Ustalony stan faktyczny i prawny w pełni uzasadnia, w ocenie organu odwoławczego, zaliczenie strony do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz - co się z tym wiąże - obligatoryjne cofnięcie jej pozwolenia na broń. Na tę ocenę nie ma wpływu opinia koła łowieckiego. Strona, łamiąc świadomie przepisy prawa, dla uzyskania przy tym dla siebie korzyści materialnej, nie może korzystać z reglamentowanego prawa do dysponowania bronią. Zachowanie D. P. tego prawa byłoby niewątpliwie niezgodne z duchem ustawy oraz interesem publicznym, dla którego ochrony nie jest obojętny fakt dysponowania bronią przez osobę, która nie wykazuje nieskazitelnej postawy, dopuszczając się przestępstwa umyślnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł pełnomocnik D. P. zwany dalej skarżącym. W skardze domagał się uchylenia decyzji, której zarzucił naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skarżący podał, że:

W dniu [...] kwietnia 2005 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. (Sygn. akt [...]) zostało warunkowo umorzone postępowanie przeciwko panu D. P. oskarżonemu o czyn z art. 290 § 1 w zw. z art. 278 § 1 kodeksu karnego.

Komendant Główny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że D. P. spełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Skarżący nie zgadza się z powyższą decyzją. Jego zdaniem artykuł 15 ust. 1 pkt 6 poprzez użycie w nim określenia w szczególności wskazuje, że skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo m.in. przeciwko mieniu jest co prawda jedną z wielu, ale także główną przesłanką, na podstawie której (w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji) można wydać decyzję o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej. W sprawie pana D. P. co prawda zapadł wyrok, jednak nie był to wyrok skazujący. Warto w tym miejscu zauważyć, że przesłanką warunkowego umorzenia postępowania, uregulowanego w art. 66 kodeksu karnego jest m.in. stwierdzenie, że zarówno wina jak i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Komendant Główny Policji przyjął zatem, że nie ulega wątpliwości, że D. P. jest winny zarzucanego mu czynu. Tymczasem w doktrynie od lat toczy się dyskusje dotyczące kwestii, czy orzeczenie warunkowo umarzające postępowanie obala domniemanie niewinności czy też nie.

Zdecydowanymi zwolennikami tezy, że warunkowe umorzenie nie obala domniemanie niewinności są m.in. J. M. Warunkowe umorzenie postępowania karnego, WPP 1970, nr ., s. 291-293 i W. Wolter, Nauka o przestępstwie. Warszawa 1973, s. 259. Również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 maja 2000 r. (Sygn. P. 1/99) stwierdził, że sąd w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie nie uznaje oskarżonego winnym. Tą sama myśl zawiera uzasadnienie do art. 66 projektu ustawy kodeks karny, gdzie stwierdzono: Warunkowe umorzenie bowiem nie wiąże się z uznaniem winy w formie przewidzianej dla wyroku skazującego. Także wiążące Polskę akty prawa międzynarodowego potwierdzają tą tezę, np. zgodnie z art. 6 ust. 2 Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1992 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), do uchylenia domniemania niewinności oskarżonego wymagane jest "udowodnienie mu winy zgodnie z ustawą". Także Sąd Najwyższy zajął stanowisko w tej sprawie wyrażone w uchwale z dnia 19 lutego 1997 r. (OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 25), zgodnie z którym wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie zawiera orzeczenia o winie w sensie prawnym; tylko w świadomości organu procesowego podejmującego decyzję, w sferze dowodowej, faktycznej, dochodzi do obalenia domniemania niewinności. Nie następuje ono natomiast w sensie prawnym.

Biorąc pod uwagę powyższe z całą pewnością należy przyznać, że D. P., i mało tego, że nie należy do kategorii osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu, to jeszcze w stosunku do jego osoby nie zostało obalone domniemanie niewinności. Ponieważ nie toczy się w stosunku do niego postępowanie karne, należy się zastanowić czy w stosunku do jego osoby zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego uzasadniona innymi przesłankami niż wskazane w przepisie stanowiącym podstawę do wydania decyzji. Jak już zauważyłem w odwołaniu od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. . pan D. P., jest osobą cieszącą się bardzo dobrą opinią, na potwierdzenie czego przedstawiłem zaświadczenie z jego Koła Łowieckiego. Ponadto sam fakt zastosowania wobec niego warunkowego umorzenia postępowania wskazuje, że jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że będzie przestrzegał on porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Spełnienie w/w warunków musi występować obligatoryjnie by sąd mógł zastosować przywilej warunkowego umorzenia postępowania. Tymczasem Komendant Główny Policji podważa by D. P. spełniał powyższe kryteria i wskazuje w uzasadnieniu swojej decyzji, że prawnokarna ocena czynu wyrażona w orzeczeniu sądu nie wiąże organów Policji w zakresie przesłanek cofnięcia stronie pozwolenia. Co prawda dokonywana przez policję ocena czy zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w każdym indywidualnym przypadku jest uznaniowa, jednakże nie może być ona zupełnie sprzeczna z ustaleniami sądu, a wręcz przeciwnie - orzeczenie takie powinno być w tej materii cenną wskazówką dla organu wydającego decyzję uznaniową. Wydając decyzję o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni palnej Komendant Wojewódzki Policji w G. wyraził stanowisko skrajnie różne, od tego które wyraził sąd wydając wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania. Tym samym wyrażone zostały dwa skrajne stanowiska dotyczące tej samej osoby i tej samej sytuacji. Zdaniem Sądu pan D. P. jest godny zaufania i zasługuje na traktowanie go w sposób szczególny, łagodniejszy. Natomiast policja uznaje, że może on stwarzać zagrożenie społeczne. W demokratycznym państwie prawa nie dopuszczalne jest by dwa akty stosowania prawa dotyczące oceny tej samej sytuacji były oparte na tak bardzo sprzecznych ze sobą ocenach. Oczywiste jest, że ocena dokonana przez Policję jest niezgodna z prawem i decyzja na niej oparta powinna być uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził, że:

Z treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika, że podstawę uzasadniającą powzięcie wobec danej osoby określonej w tym przepisie obawy tworzy nie tylko skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko mieniu, ale nawet samo tylko toczenie się postępowania karnego o takie przestępstwo. Nawiązując do zarzutów skargi należy stwierdzić, że z powyższego przepisu ustawy wyraźnie wynika, iż materialne prawo o broni pomija skądinąd ważną na gruncie prawa karnego zasadę domniemania niewinności w przypadkach, gdy osoba zainteresowana legalnym posiadaniem broni jest póki co tylko podejrzana lub oskarżona o dokonanie przestępstwa przeciwko mieniu. Wobec powyższego owa zasada prawa karnego tym bardziej nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym dotyczącym cofnięcia pozwolenia na broń, gdy wobec jego strony zapadł na podstawie art. 66 § 1 i 3 kk i art. 67 § 1 kk wyrok umarzający postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu,

"Nieznaczny" stopień winy oraz szkodliwości społecznej czynu sprawcy pozwala sądowi karnemu obdarzyć go kredytem zaufania i pod określonymi warunkami umorzyć postępowanie karne. Zdaniem pozwanego organu, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, takie orzeczenie sądu karnego nie wiąże jednak właściwego organu Policji w ocenie danej osoby ze względu na możliwość posiadania przez nią pozwolenia na broń bez uszczerbku dla interesów bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ocena organu Policji jest oceną odrębną, autonomiczną wobec oceny w postępowaniu karnym. W tym względzie prawo materialne o broni jest w omawianej kwestii wyraźnie bardziej restrykcyjne, niż przepisy Kodeksu karnego.

Zważyć należy, iż organy Policji mają w świadomości fakt, iż skarżący umyślnie naruszył obowiązujące prawo, dokonując w celu przywłaszczenia i kradzieży wyrębu drzewa w lesie. Pomimo warunkowego umorzenia postępowania karnego fakt ten eliminuje wymaganą od posiadaczy pozwoleń na broń nieskazitelność opinii, wzbudzając jednocześnie obawę, o której mowa w ww. przepisie ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując wniesioną skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów uznać należy, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2005 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą G. nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organ zarówno I jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.) - zwanej dalej ustawą. Z powołanych przepisów wynika, iż pozwolenie na broń cofa się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Sformułowanie art.18 ust. 1 "cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne. Oznacza ono obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych art. 15 ust. 1-6.

Nie ulega wątpliwości – z treści zaskarżonych decyzji, że organ powołał się na pierwszą z tych przesłanek, (co do istnienia uzasadnionej obawy) dokonując oceny postawy skarżącego w kontekście czynów jakich dopuścił się w sprawie objętej wyrokiem.

I oczywistym jest, że ocena dokonana przez uprawniony organ administracji nie opiera się na ocenie skarżącego, jako oskarżonego, dokonanej przez sąd w postępowaniu karnym – niejako na potrzeby spełnienia przesłanek warunkowego umorzenia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącego co do kwestii winy przy warunkowym umorzeniu postępowania. W ocenie składu orzekającego chybione są wywody skarżącego, że z faktu warunkowego umorzenia postępowania karnego nie można wywieść przekonania o winie skarżącego co do faktu popełnienia czynów zabronionych objętych wyrokiem umarzającym warunkowo postępowanie.

Pogląd skarżącego w tej mierze jest sprzeczny z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, iż warunkowe umorzenie postępowania jest immanentnie związane ze stwierdzeniem winy. Jest bowiem oczywiste, że dokonanie oceny czy wina jest znaczna, czy też nie jest znaczna wymaga pierwotnego uznania, że sprawca czynu zabronionego w ogóle ponosi winę (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2002.01.09, III KKN 303/00, Prok i Pr 2003/2/3).

Ponadto należy podkreślić, że przestępstwo jakiego dopuścił się skarżący było przestępstwem przeciwko mieniu. Sąd warunkowo umarzając postępowania uznał winę skarżącego, przyjmując jednocześnie że wina oskarżącego (skarżącego) i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne.

Organy dokonując oceny skarżącego doszły do wniosku, iż w stosunku do jego osoby istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istnienie tej obawy organy policji uzasadniły w sposób prawidłowy.

W tym miejscu podnieść należy, ze broń jest towarem szczególnie reglamentowanym; dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Broń nie może bowiem stwarzać zagrożenia dla osób trzecich. Dopuszczenie się przez skarżącego czynu, w wyniku którego został wydany wyrok warunkowo umarzający postępowanie rodzi uzasadnioną obawę, że w takiej samej lub podobnej sytuacji może on korzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, a więc w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Miarą osobistej odpowiedzialności obywatela jest by nie naruszać porządku prawnego panującego w kraju, skarżący porządek ten naruszył. Inaczej odpowiedzialność ta jest podważona, co rozciąga się też na pozostałe działania skarżącego, w tym na ocenę, czy gwarantuje on prawidłowe i bezpieczne korzystanie z broni.

Analizując niniejszą sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia zaskarżoną decyzja tak przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.