Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 483/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-01-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 70,
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej wymierzonej funkcjonariuszowi Służby Celnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w O. na rzecz J. K. kwotę 257 zł ( słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w O. w dniu [...] wydał orzeczenie dyscyplinarne, Nr [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3, 62 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt 6, art. 64 ust. 1, art. 69, art. 71, art. 72 ust. 1, art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520 z późn. zm.), w którym uznał funkcjonariuszkę celną J. K. za winną naruszenia obowiązku służbowego tj. rzetelnego wykonywania powierzonych zadań oraz racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Celnej oraz Kodeksie etyki funkcjonariusza Służby Celnej i wymierzył jej karę dyscyplinarną określoną w art. 63 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej tj. zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata.

W uzasadnieniu wskazał, iż ukarana jest funkcjonariuszem celnym i podlega regulacjom zawartym w ustawie o Służbie Celnej. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny jest zobowiązany racjonalnie gospodarować środkami publicznymi oraz rzetelnie, bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. W dniu 17 maja 2005 r. J. K. naruszyła powyższy przepis poprzez samodzielne dokonanie zgłoszenia swojego uczestnictwa w szkoleniu z zakresu zwiększania znajomości procedur zamówień publicznych organizowanego przez A Sp. z o.o. O/[...] w ramach programu [...] i wybranie oddalonego od [...] o ok. 500 km miasta Szczecin, jako miejsca szkolenia, spośród innych ośmiu możliwych do wyboru miejsc. W związku z jej działaniem Izba Celna w O. poniosła wydatek w kwocie 528 zł brutto z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowej odbytej jej prywatnym samochodem. Wprawdzie w dniu wysyłania przez Izbę Celną w O. formularzy zgłoszeniowych były już uformowane grupy we Wrocławiu i Katowicach i pracownicy, którzy na miejsce szkolenia wybrali Wrocław nie zostali zakwalifikowani do udziału w szkoleniu, niemniej w chwili wypełniania formularza przez obwinioną i wysyłania zgłoszeń, Wydział Kadr i Szkolenia nie miał informacji, że miejsca na szkolenia w bliższych [...] miejscowościach są już zajęte. Organizator szkolenia w swojej ofercie nie wskazał żadnych ograniczeń, co do preferowanych miejscowości szkoleń, ani dokładnego terminu szkolenia. Skoro, zatem obwiniona, poprzez wybranie tak odległego od [...] miejsca szkolenia, wykazała się dużą niegospodarnością i naraziła Izbę Celną w O. na straty finansowe, spowodowane wyższymi kosztami przejazdu, należało przyjąć, iż naruszyła nie tylko art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Celnej, ale także normę określoną w pkt 8 załącznika nr 1 do Decyzji Nr [...] Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania krajowych poleceń wyjazdów służbowych oraz ich rozliczania przez pracowników Izby Celnej w O. oraz podległych urzędów, zgodnie z którą Naczelnicy/Kierownicy komórek organizacyjnych zobowiązani są m.in. do przestrzegania ekonomicznego ponoszenia wydatków na delegacje służbowe poprzez racjonalne wykorzystywanie środków publicznych, i wymierzył jej współmierną do popełnionego przez nią naruszenia karę zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata.

Uzasadniając oddalenie wniosku obwinionej o odroczenie wysłuchania i umożliwienie ustanowionemu przez nią obrońcy zapoznanie się z materiałem dowodowym, Naczelnik Urzędu Celnego w O. wskazał, iż zgodnie z art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej obwiniony ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych. Wybrany przez J. K. radca prawny z pewnością nie jest funkcjonariuszem celnym. Ponadto zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania karnego, który mógłby mieć ewentualnie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, obrońcą oskarżonego może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury, czyli wpisana na listę adwokatów i wykonująca zawód adwokacki.

Naczelnik Urzędu Celnego w O. ustalając stan faktyczny sprawy oparł się na protokole kontroli z dnia 14 listopada 2006 r. i dokumencie – "Wynik Kontroli" z dnia 22 grudnia 2006 r., przeprowadzonej przez pracowników Departamentu Kontroli Skarbowej II Ministerstwa Finansów, działających z upoważnienia Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej oraz sprawozdaniu z postępowania wyjaśniającego sporządzonego przez Rzecznika Dyscyplinarnego Urzędu Celnego w O., a także pisemnych zeznaniach Naczelnika Wydziału Kadr i Szkolenia Z. Ż. i funkcjonariuszki celnej D. C. Podkreślił, iż z pisma Z. Ż. z dnia 12 marca 2007 r. wynika, iż analiza zasadności udziału w szkoleniu została dokonana przez ówczesnego p.o. Dyrektora Izby Celnej w O., której wynikiem było wydanie Naczelnikowi Wydziału Kadr i Szkolenia ustnego polecenia zebrania wypełnionych formularzy zgłoszeniowych, a następnie ich przesłanie do organizatora szkolenia – firmy A Sp. z o.o. O/[...]. Naczelnik Wydziału Kadr i Szkolenia stwierdził ponadto, iż J. K. dostarczyła formularz zgłoszeniowy do Wydziału Kadr i Szkolenia w dniu 17 maja 2005r. oraz w momencie zgłaszania kandydatów na przedmiotowe szkolenie nie posiadano informacji, że miejsca na szkolenia w bliższych [...] miejscowościach są już zajęte. Okoliczności powyższe zostały potwierdzone przez pełniącą służbę w Wydziale Kadr i Szkolenia D. C. w piśmie z dnia 22 marca 2007 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się J. K. i w dniu 25 kwietnia 2007 r. wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w O., podnosząc, iż postawiony jej zarzut był bezpodstawny. Wybierając szkolenie w Szczecinie, a nie w miejscowościach Wrocław lub Katowice, miała na uwadze przede wszystkim to, aby termin, w którym było przeprowadzane szkolenie nie kolidował z jej obowiązkami służbowymi, jak też okoliczność, iż w czasie dokonywania przez nią wyboru miejscowości, w której odbędzie się szkolenie, listy uczestników szkolenia w Katowicach i Wrocławiu były już zamknięte.

Orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w O. na podstawie art. 437 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tj. Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.), w związku z art. 79, art. 73, art. 74 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. – o Służbie Celnej (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. W uzasadnieniu wskazał, iż w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego niewątpliwie doszło do naruszenia przez ukaraną obowiązków służbowych. Organ nie dopatrzył się w orzeczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. żadnych uchybień, powodujących jego nieważność.

Na powyższe orzeczenia w dniu 26 września 2007 r. J. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości lub stwierdzenia nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa.

Powyższym rozstrzygnięciom zarzuciła przede wszystkim naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o Służbie Celnej (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) poprzez niesłuszne przyjęcie, że swoim zachowaniem naruszyła podstawowe obowiązki funkcjonariusza celnego, a w szczególności rzetelności i bezstronności wykonywania powierzonych zadań i racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi.

W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, iż nadzorująca szkolenie D. C., która jest żoną prowadzącego postępowanie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., przekazała skarżącej listę z miejscowościami i datami, w których miały być przeprowadzone szkolenia w poszczególnych miejscowościach. J. K. wybrała jako miejsce szkolenia Szczecin, albowiem termin przeprowadzenia szkoleń w położonych bliżej [...] miejscowościach tj. Wrocławiu i Katowicach kolidował z jej obowiązkami służbowymi i zaplanowanymi zadaniami. Sam fakt potwierdzenia jej uczestnictwa w szkoleniu dokonała przez pisemne wypełnienie formularza zgłoszeniowego w dniu 17 maja 2005 r., które następnie zaakceptował jej przełożony. Dodała, iż w momencie dokonywania zgłoszenia, listy uczestników szkoleń organizowanych w Katowicach i Wrocławiu były już zamknięte, a zatem gdyby je wybrała, nie miałaby możliwości wzięcia udziału w szkoleniu. Nie zgodziła się z twierdzeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., aby pieniądze Izby Skarbowej na jej podróż do Szczecina zostały zmarnowane i należy ten wydatek traktować jako nieracjonalne gospodarowanie środkami publicznymi, albowiem szkolenie to miało na celu zwiększenie efektywności gospodarowania środkami publicznymi.

Zaskarżonym orzeczeniom J. K. zarzuciła także naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej poprzez niesłuszne przyjęcie, iż zachodziły w stosunku do niej przesłanki do wymierzenia kary dyscyplinarnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do ukarania jej karą dyscyplinarną.

Kolejny zarzut dotyczył złamania szeregu przepisów proceduralnych, w tym przepisów procedury karnej, które polegały na naruszeniu dyspozycji art. 174 k.p.k. w związku z art. 6 k.p.k. poprzez zaniechanie bezpośredniego przesłuchania świadka D. C. oraz przeprowadzenie dowodu z jej pisemnego oświadczenia i tym samym uniemożliwienie obwinionej zadawania pytań świadkowi, naruszenie dyspozycji art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 2 k.p.k. polegające na prowadzeniu postępowania dyscyplinarnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego M. C., pomimo tego, że świadkiem w sprawie była jego żona D. C., której zeznania miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, a także naruszenie art. 170 § 1 k.p.k. w związku z art. 6 k.p.k. z zw. z art. 4 k.p.k. poprzez oddalenie wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych w toku postępowania dyscyplinarnego przez J. K. i art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. polegające na przesłuchaniu obwinionej pod nieobecność ustanowionego obrońcy.

Skarżąca dodała, iż przedmiotowym zagadnieniem zajmowała się również Prokuratura Rejonowa w B. i w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2007 r. (nr [...]) prokurator jednoznacznie nie uznał jej winy, oddalił w całości stawiane zarzuty o niegospodarności i wskazał, iż wybór szkolenia w Szczecinie należy uznać jako korzyść i pozytywny wpływ na funkcjonowanie Izby Celnej.

Dyrektor Izby Celnej w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Podkreślił, iż bezspornym jest, że J. K. wskazała jako miejsce szkolenia Szczecin, zamiast miast położonych bliżej [...], a zatem jego zdaniem, jedyną, istotną kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była jej wina i rozpoznanie motywów, którymi się kierowała dokonując powyższego wyboru. Tymczasem wyjaśnienia J. K. okazały się niekonsekwentne, niespójne, nieprecyzyjne i sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym i należało je uznać za niewiarygodne. Wnioskowane zaś przez nią dowody nie zmierzały do wykazania braku jej winy, lecz wskazania innych niż skarżąca winnych, a zatem nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i należało je oddalić.

Odpierając zarzut przeprowadzania dowodu z pisemnego oświadczenia D. C., organ podniósł, iż przesłuchanie tego świadka było zbędne, albowiem niezależnie, w jakiej postaci dowód ten miałby być przeprowadzony, to i tak nie dotyczyłby okoliczności mających znaczenie dla sprawy i organ nie miał obowiązku działania w tym zakresie.

Zarzut naruszenia przepisów art. 41 § 1 k.p.k. oraz art. 42 § 2 k.p.k. również w ocenie organu był chybiony, ponieważ strona nie może czynić zarzutu w sytuacji, gdy sama nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o wyłączenie Naczelnika Urzędu Skarbowego od sprawy, w związku z istniejącymi wątpliwościami co do jego bezstronności. Okoliczność będąca podstawą do wyłączenia stosownie do art. 41 § 1 k.p.k. jest kwestią ocenną i różnie może być postrzegana przez podmioty postępowania, stąd skoro skarżąca była przekonana, iż organ ten nie jest obiektywny winna była już w trakcie postępowania dyscyplinarnego złożyć wniosek o jego wyłączenie.

Odnosząc się do kwestii braku obrońcy przy przesłuchaniu skarżącej w dniu 15 marca 2007 r., Dyrektor Izby Celnej w O. podniósł, iż obowiązek udziału obrońcy z wyboru strony w czynnościach związanych z jej przesłuchaniem, nie wynika z żadnego przepisu prawa. Strona w toku postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w O. była wielokrotnie pouczana o swoim prawie do obrony, a mimo to wiedząc, iż jej obrońca nie może się stawić na zaplanowane w dniu 15 marca 2007 r. przesłuchanie, nie złożyła wniosku o jego przesunięcie na inny termin. Sama informacja o przebywaniu obrońcy na zwolnieniu lekarskim nie jest tożsama z wnioskiem o zmianę terminu przesłuchania.

Odpowiadając na podniesiony przez J. K. argument, że Prokurator Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007 r. jednoznacznie nie uznał winy skarżącej i oddalił w całości stawiane jej zarzuty, Dyrektor Izby Celnej w O. podniósł, iż w tym samym postanowieniu prokurator stwierdził, że choć w analizowanych stanach faktycznych nie dopatrzono się naruszenia norm karnych, nie oznacza to, że nie mogły one stać się podstawą do wszczęcia i przeprowadzenia odpowiednich postępowań dyscyplinarnych.

Pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. podtrzymał zarzuty zawarte w skardze oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem.

Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję - orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] o wymierzeniu J. K. kary dyscyplinarnej zakazu zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata.

Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż nie odpowiada ona wymogom prawa.

Skarżąca kwestionowała w toku postępowania dyscyplinarnego naruszenie przepisów postępowania, a także naruszenie przepisów m.in. art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą.

Niezależnie od powyższych zarzutów skarżącej zauważyć należy, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007r., syg. K 47/05, orzeczono, iż art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2004r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.) jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z punktem 3 tegoż wyroku przepis art. 70 ust. 1 ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 2 kwietnia 2007r. W dniu bowiem 2 kwietnia 2007r. wyrok Trybunału Konstytucyjnego opublikowany został w Dzienniku Ustaw Numer 57 pod pozycją 390.

Przepis art. 70 ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stanowił, że obwiniony ma prawo korzystania z pomocy wybranego przez siebie obrońcy spośród funkcjonariuszy celnych.

Od dnia 2 kwietnia 2007r. każdy funkcjonariusz celny - obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym mógł ustanowić obrońcę w osobie adwokata, czy radcy prawnego. Skreślenie przepisu art. 70 ust. 1 ustawy, powoduje, że zastosowanie znajdzie bezpośrednio norma konstytucyjna z art. 42 ust. 2 Konstytucji, która stanowi, że każdy przeciwko komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy ustanowionego spośród funkcjonariuszy. W przywołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał, że odebranie funkcjonariuszowi uprawnienia do ustanowienia obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym profesjonalnego pełnomocnika uniemożliwia realizowanie istotnego elementu prawa do obrony, zagwarantowanego każdemu obywatelowi przez przepis art. 42 ust. 2 Konstytucji RP. Ponadto wskazał, że art. 42 Konstytucji RP znajduje zastosowanie do oceny nie tylko regulacji o stricte karnym charakterze, ale też odpowiednio do innych regulacji o represyjnym charakterze, to znaczy takich postępowań, których celem jest poddanie obywatela jakiejś formie ukarania lub jakiejś sankcji. Znajduje on zatem także zastosowanie do podstaw i procedury odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie zakończone zostało wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego w O., działającego jako organ I instancji, orzeczenia dyscyplinarnego w dniu [...]. Zapadły wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 marca 2007r. nie miałby wpływu na tryb postępowania organu, gdyby obwiniona funkcjonariuszka celna pismami z dnia 28 marca 2007r. oraz z dnia 5 kwietnia 2007r. (k. 117 i 143 akt administracyjnych) nie wnosiła o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze jej pełnomocnika ustanowionego przez nią radcę prawnego J. J., przedkładając jednocześnie oryginał udzielonego pełnomocnictwa (k- 118 akt administracyjnych) oraz informując, że odmówiono jej pełnomocnikowi w dniu 28 marca 2007r. prawa zapoznania się z aktami. Ponowienie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wybranego przez siebie obeznanego z prawem obrońcy nastąpiło w dniu 5 kwietnia 2007r., to jest w dniu, gdy przeprowadzona została czynność dotycząca wysłuchania rzecznika dyscyplinarnego i obwinionej oraz jej obrońcy (jeżeli został ustanowiony, tak jak w niniejszej sprawie), a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie.

W świetle powyższego za niedopuszczalne należy brak pouczenia skarżącej o możliwości ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, a tym samym pozbawienie obwinionej prawa pomocy wybranego przez siebie pełnomocnika w okresie od 2 kwietnia 2007r. do chwili zakończenia postępowania przed organem II instancji. Takie działanie organu, który uznał winę skarżącej w wyniku przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie gwarantowało zachowania prawa do obrony, co naruszało normę konstytucyjną zawartą w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP, określającą formalne prawo do obrony z pomocą obrońcy.

Prawo ustanowienia profesjonalnego obrońcy np. z kręgu palestry jest istotnym uprawnieniem obwinionego, a wnikliwość, doświadczenie i profesjonalizm działania jego fachowego pełnomocnika może przesądzić o wyniku postępowania dyscyplinarnego. Powierzenie bowiem obrony innemu funkcjonariuszowi nie gwarantuje, nawet przy dołożeniu przez niego najwyższej staranności, takiego jej poziomu, który może zapewnić profesjonalny obrońca. Ponadto nie sposób nie dostrzec, że funkcjonariusz usytuowany jest w określonej strukturze, w warunkach podległości służbowej, co może nie być obojętne dla sposobu wykonywania obrony obwinionego funkcjonariusza. W związku z powyższym nie można wykluczyć, że ustanowienie profesjonalnego obrońcy mogłoby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Zauważyć należy także, że prawo wyznaczenia obrońcy dotyczy całego postępowania dyscyplinarnego, a więc i związanego ze złożeniem odwołania, jak również reprezentowaniem obwinionego w postępowaniu przed organem II instancji. Wskazując na powyższe stwierdzić należy, że profesjonalny pełnomocnik skarżącej nie tylko nie był zawiadamiany o czynnościach związanych z prowadzonym postępowaniem, ale także nie zostały mu doręczone zapadłe w sprawie orzeczenia. Konsekwencją zaś ustanowienia obrońcy jest obowiązek organu doręczania mu wszelkiej korespondencji i informowania go o wszelkich czynnościach postępowania.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że pozbawienie skarżącej prawa do profesjonalnej obrony na skutek niedopuszczenia do udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika ( nota bene pismem z dnia 29.03.2007r. i pozostawienie bez odpowiedzi ponownego wniosku obwinionej z dnia 5 kwietnia 2007r.) stanowi naruszenie normy konstytucyjnej zawartej w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP.

Stwierdzić należy również, iż przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne naruszało także przepisy dotyczące oddalenia wszystkich wniosków dowodowych składanych przez obwinioną, bez wnikliwej ich analizy, w sytuacji, gdy art. 170 § 1 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 79 § 1 ustawy przewiduje, iż oddala się wniosek dowodowy, jeżeli:

1) przeprowadzenie dowodu jest niedopuszczalne,

2) okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy,

3) dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności,

4) dowodu nie da się przeprowadzić,

5) wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania.

§ 2. Nie można oddalić wniosku dowodowego na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały przeciwieństwo tego, co wnioskodawca zamierza udowodnić.

W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym doszło także do naruszenia art. 174 K.p.k. poprzez przeprowadzenie dowodu z pisemnych wyjaśnień funkcjonariuszki D. C. (nota bene nawet nie podpisanych – k.102 akt administracyjnych) oraz zeznań złożonych na potrzeby innego postępowania przez A. B. (k.106 akt administracyjnych). Przepis zaś art. 174 K.p.k. w zw. z art. 79 ustawy zakazuje zastępowania dowodu z wyjaśnień oskarżonego lub z zeznań świadka treścią pism, zapisków lub notatek urzędowych.

Nadto organ I instancji dokonał przesłuchania skarżącej w dniu 15 marca 2007r. pod nieobecność ustanowionego obrońcy, a organ II instancji nie wziął tej okoliczności pod uwagę w sytuacji, gdy przepis art. 439 § 1 pkt 10 K.p.k. stanowi, iż niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy.

Na marginesie zauważyć należy, iż nie sposób zgodzić się także z interpretacją art. 32 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zastosowaną w niniejszej sprawie. Art. 32 ust. 1 ustawy stanowi, że funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności:

1) dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania;

2) rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania;

3) racjonalnie gospodarować środkami publicznymi;

4) podnosić kwalifikacje zawodowe;

5) godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią.

Z powyższego przepisu wynika, że obowiązek rzetelnego, bezstronnego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych zadań oraz racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi powiązany jest ze stanowiskiem jakie zajmuje funkcjonariusz. Obowiązek ten dotyczy także zakresu przypisanych temu stanowisku obowiązków i czynności. Obwiniona w maju 2005r. zajmowała stanowisko Naczelnika Wydziału Organizacyjno-Prawnego. W zakresie jej kompetencji, jak również i zadań nie leżała kwestia związana nie tylko z organizowaniem szkoleń funkcjonariuszy na terenie jednostki i kierowaniem na nie funkcjonariuszy, ale także kwestia organizowania i kierowania na szkolenia podległych jej bezpośrednio funkcjonariuszy. Powyższe wynika z zakresu czynności obwinionej ( k. 94, 95 akt administracyjnych). Obwiniona nie była uprawniona do samodzielnego podjęcia decyzji związanej ze skierowaniem jej na szkolenie do Szczecina oraz wystawieniem stosownej delegacji. Uprawnienie w tym zakresie przysługiwało zwierzchnikowi obwinionej i to właśnie on ostatecznie podjął decyzję, której konsekwencjami obciążona została skarżąca. Skarżąca zadeklarowała, poprzez fakt zgłoszenia chęci uczestnictwa w szkoleniu, jedynie wolę uczestnictwa w nim, zaś weryfikacja tego zgłoszenia i podjęcie decyzji o wydelegowaniu bądź nie skarżącej na to szkolenie podjęte zostało przez osobę odpowiedzialną za te czynności tj. Dyrektora Izby Celnej w O.

Z uwagi na wskazane uchybienia związane z przepisami postępowania przed organem I instancji, zważywszy na ich charakter oraz zakres, koniecznym było wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno rozstrzygnięcia organu odwoławczego, jak i organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ umożliwi skarżącej realizowanie prawa do obrony przy pomocy ustanowionego przez nią profesjonalnego pełnomocnika, jak również przeprowadzi postępowanie dowodowe przy zachowaniu zasad postępowania, w tym zasady bezpośredniości przeprowadzania dowodów z zeznań świadków.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie w punkcie 2 uzasadnia przepis art. 152 P.p.s.a., zaś w punkcie 3 art. 200 P.p.s.a.