Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1788/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6163 Gospodarowanie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183  par. 1,  art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 63  ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 208 poz 2128
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej F. M. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1259/07 w sprawie ze skargi F. M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Franciszek M. C. wystąpił w dniu 20 marca 2007 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy Stara Biała z dnia [...] grudnia 1975 r. nr [...] podnosząc, iż ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie ma zastosowania do innych nieruchomości niż mienie Skarbu Państwa czy gminy, a przepisy w niej zawarte nie mają zastosowania do sektora prywatnego. Dlatego też zdaniem wnioskodawcy nadal dopuszczalne jest domaganie się stwierdzenia nieważności wskazanego aktu własności ziemi przy wydawaniu którego pominięto prawa spadkobierców po spadkodawcach S. i J. C..

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., zn. [...] Starosta Płocki umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego aktu, wskazując, że prawidłowość aktów własności ziemi można było rozpatrywać tylko do dnia 31 grudnia 1991 r., natomiast obecnie, zgodnie z obowiązującym przepisem art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 z późn. zm.), do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27 poz. 250), nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z dnia [...] maja 2007 r. zn. [...], po rozpoznaniu odwołania F. M. C. utrzymało w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku podkreśliło, iż do decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.. W świetle cytowanych przepisów tylko do dnia 31 grudnia 1991 r. można było kontrolować w trybie administracyjnym prawidłowość wydanych decyzji na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem po tym terminie każde postępowanie, które zmierza do wzruszenia takiej decyzji musi być umorzone.

F. M. C. wniósł do sądu administracyjnego skargę na powyższą decyzję podnosząc, że aktu własności ziemi z 1973 r. jest wadliwy i powinien być wyeliminowany z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku wniosło o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych miała na celu uporządkowanie własności gospodarstw rolnych przez zalegalizowanie nieformalnego obrotu nieruchomościami i uwzględnienie stosownego okresu posiadania nieruchomości. Porządkowanie spraw własnościowych zakończyło wprowadzenie w art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa zakazu wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych. Od dnia 1 stycznia 1992 r. organy administracji publicznej nie mogą zajmować się oceną legalności ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych, natomiast toczące się w tym dniu lub wszczęte później postępowanie dotyczące wzruszenia takich decyzji w jednym ze znanych k.p.a. trybów nadzwyczajnych, musi być umorzone. Obecnie właściwymi do orzekania w sprawach spornych związanych z ewentualnie wadliwie wydanymi decyzjami - aktami własności ziemi - są wyłącznie sądy powszechne. Dlatego też stanowisko organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji jest prawidłowe. Powyższe stanowisko jest zgodne z ugruntowanym już orzecznictwem sądów administracyjnych oraz z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2000 r., SK 13/99, w którym Trybunał stwierdził, iż przepisy umożliwiające podważanie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możności skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku F. M. C. wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa polegająca na przyjęciu, że organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzenia nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, które dotyczą nieruchomości rolnych stanowiących własność osób fizycznych a nie własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zakres stosowania ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa został określony w art. 1 tej ustawy, zgodnie z którym reguluje ona zasady gospodarowania "mieniem Skarbu Państwa", a zatem nie mieniem należącym do właścicieli prywatnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.)rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania która w tym przypadku nie ma miejsca.

Zarzut skargi kasacyjnej powiązany został z błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa(Dz.U. z 2004 r.,Nr 208,poz.2128 ze zm.)polegającym na przyjęciu, że organy administracji nie są uprawnione do stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych (aktów własności ziemi) wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, które stanowią własność osób fizycznych , a nie własność Skarbu Państwa. Zarzut ten w świetle powołanego przepisu, orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego oraz orzecznictwa sądowego nie może być uznany za zasadny. Powołanie się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na przepisy kodeksu cywilnego jako dopuszczające możliwość wzruszenia aktów własności ziemi potwierdza stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku.

Zgodnie z art. 63 ust.2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (obecnie Dz.U. z 2007 r.,Nr 231,poz.1700 )do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz.U. Nr 27,poz.250 ze zm.)nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji a postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu. W świetle powołanego przepisu oraz przywołanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroków TK z dnia 22 lutego 2000 r. SK 13/99,OTK 2000/1/5 i z dnia 15 maja 2000 r. OTK 2000/4/110 stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1975 r. wydanego przez Naczelnika Gminy Stara Biała nie było możliwe a postępowanie w tej sprawie winno być umorzone, co potwierdził zaskarżony wyrok.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi , skargę kasacyjną należało oddalić.