Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1181/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze K. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwana k.p.a.), odmówił wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r. [...], którą uchylił decyzję własną z dnia [...] października 2010 r. nr [...], uchylając również decyzję z [...] kwietnia 2005 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2003 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, przyznając jednocześnie K. W. uprawnienia kombatanckie, jako osobie podlegającej represjom wojennym, przebywającej w miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, za okres jednego miesiąca.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż K. W. w 2000 r. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich za pobyt w obozie w T. w listopadzie 1940 r. Postępowanie w przedmiocie wniosku zostało przez organ umorzone decyzją z dnia [...] listopada 2000 r. z uwagi na przyjęcie dnia 31 grudnia 1998 r., jako daty końcowej składania wniosków. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] maja 2001 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 2003 r. uchylił decyzje wydane w obu instancjach.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzję wydaną w drugiej instancji uchylił następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2004 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ w dniu [...] kwietnia 2005 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z [...] grudnia 2003 r. Skarga wniesiona na tę decyzję została następnie oddalona przez WSA w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 września 2005 r.

W lipcu 2010 r. K. W. ponownie wystąpił z wnioskiem do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] organ odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. W postępowaniu wszczętym wskutek odwołania wniesionego od powyższej decyzji, organ przesłuchał K. W., a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] uchylił decyzję pierwszej instancji oraz decyzje wcześniejsze, przyznając jednocześnie wnioskodawcy uprawnienia kombatanckie jako osobie podlegającej represjom wojennym przebywającej w miejscu odosobnienia, w którym pobyt dzieci do lata 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa za okres 1 miesiąca. Skarżący otrzymał w/w decyzję dnia [...] stycznia 2011 r. i nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., doprecyzowanym w dniu [...] lipca 2011 r., K. W. wniósł o wznowienie postępowania jako podstawę wskazując art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Organ w dalszej części uzasadnienia swojego postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r. odnosząc się merytorycznie do wniosku skarżącego wskazał, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania. Wznowienie, jak podkreślił organ, nastąpić może w ściśle określonych przypadkach, które nie mogą być interpretowane rozszerząjąco. Organ zwrócił uwagę, że domagając się wznowienia postępowania, skarżący podniósł kwestię "wyrównania" finansowego od 2006 r., w którym znowelizowano rozporządzeniu Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy obcych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.), wyliczającego enumeratywnie obozy hitlerowskie, przebywanie w których dawało możliwość przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 – tekst jednolity). Dokonując porównania dat – 4 grudnia 2006 r. (data zmiany rozporządzenia) i [...] czerwca 2011 r. (zgłoszenie wniosku o wznowienie) organ zwrócił uwagę, iż okres czasu, który upłynął, oznacza przekroczenie terminu miesięcznego, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., wskazując jednocześnie, iż decyzja z [...] stycznia 2011 r. nie została przez stronę zaskarżona do sądu.

Skarżący nie zgodził się z w/w postanowieniem i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wywodził, iż powyższe postanowienie jest dla niego krzywdzące, uniemożliwia mu bowiem otrzymanie świadczenia z tytułu uprawnień kombatanckich od daty zmiany rozporządzenia, tj. od 4 grudnia 2006 r.

Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Jak wskazał organ po ponownym rozpoznaniu sprawy, wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności faktycznych czy też prawnych uzasadniających wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania jest jednym z wyjątków od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i nastąpić może jedynie w przypadkach ściśle wskazanych w k.p.a. Organ wskazał nadto, iż dokonał zbadania wniesionego w niniejszej sprawie wniosku o wznowienie postępowania pod kątem przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. oraz terminu określonego w art. 148 k.p.a. Jako przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, jak natomiast zwrócił uwagę organ, wnioskodawca nie powołał się na jakiekolwiek nowe dowody ani jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne uzasadniające wystąpienie powyżej wskazanej przesłanki. W przypadku natomiast niewskazania ustawowej przesłanki, bądź niezachowania wskazanego terminu organ wydaje decyzję odmawiającą wznowienie postępowania, co nastąpiło w niniejszej sprawie.

W skardze na powyższe postanowienie do sądu administracyjnego K. W. podniósł, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych błędnie przyjął, że skarżącemu należą się uprawnienia kombatanckie od dnia [...] stycznia 2011 r., a nie od daty, kiedy obóz przesiedleńczy w T. ujęty został rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. Skarżący wskazał, iż wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich złożył już w połowie lat 90 XX wieku. Z uwagi na zaginięcie akt ponowny wniosek złożył dnia [...] października 1999 r., następnie kolejne wnioski, właściwemu rozpoznaniu których na przeszkodzie stanęło rozporządzenie z dnia 20 września 2001 r., wobec czego skarżący stwierdził, iż sprawa jego winna zostać rozpoznana w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, iż sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie postępowania uproszczonego, albowiem spełnione zostały przesłanki z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), zgodnie z treścią którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, stanowiące bowiem jej przedmiot postanowienie nie narusza przepisów prawa.

Zwrócić uwagę trzeba, iż postanowienie zakwestionowane przez skarżącego dotyczy odmowy wznowienia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia [...] stycznia 2011 r., w której m.in. organ przyznał skarżącemu uprawnienia kombatanckie za okres jednego miesiąca. Podkreślenia zatem wymaga, iż przedmiotem postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie jest jedynie postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, nie natomiast decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2011 r. Od decyzji tej, co należy podkreślić, skarżący nie złożył wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i w konsekwencji również skargi do sądu administracyjnego.

Ogólną zasadą wyrażoną w kodeksie postępowania administracyjnego jest trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Wynika z niego, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Skarżący powoływał się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do jego wznowienia. W terminie tym należy wnieść podanie do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji (art. 148 § 1 k.p.a.).

W sytuacji w której żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania inicjowane jest przez stronę, organ administracji obowiązany jest zbadać, czy podanie o wznowienie postępowania oparte jest o ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 stycznia 2009 r. (II OSK 1747/07), tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje postanowienie (w dacie wydania wskazanego wyroku NSA – decyzję) o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organ uznał, iż skarżący wnosząc o wznowienie postępowania nie wykazała istnienia żadnej przesłanki uzasadniającej wszczęcie postępowania wznowieniowego. Organ wskazał przy tym, że gdyby nawet uznać przedstawioną przez skarżącego okoliczność uzasadniającą wznowienie, to i tak stwierdzić należy, że skarżący uchybił terminowi określonemu w art. 148 k.p.a. Z tak przyjętym stanowiskiem należy się zgodzić.

Podstawa wznowienia, na którą powołuje się skarżący, zawarta jest w treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania uzasadnia ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Ze wskazanego przepisu wynika, że na powyższej podstawie postępowanie wznawia się, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe. Przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Drugą przesłanką jest istnienie tych nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest natomiast to, aby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Skarżący jako ujawnioną, istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną wskazał zmianę rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. Zmiana, o której mowa, nastąpiła w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 227, poz. 1660) w ten sposób, że jako inne miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, w pkt 13 § 6 rozporządzenia umieszczono również T. W związku z powyższym skarżący uznał, że uprawnienia kombatanckie winny zostać mu przyznane od 2006 r., w którym to roku obóz przesiedleńczy w T. wpisany został do rozporządzenia z dnia 20 września 2001 r.

Oceniając zasadności przedstawionej przez skarżącego przesłanki wskazać należy, iż zmiana rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w drodze rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2006 r. opublikowana została w Dzienniku Urzędowym z dnia 11 grudnia 2006 r. Powyższe oznacza, iż mimo istnienia tej okoliczności w dacie wydania decyzji (dnia [...] stycznia 2011 r.) nie można uznać jej za nową okoliczność nieznaną organowi, który wydał decyzję. Istnienie w dacie wydania decyzji aktu prawnego rangi powszechnie obowiązującej, stanowiącego bowiem rozporządzenie wydane na podstawie ustawy, nie może być uznane za ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 września 2008 r. (IV SA/Wa 935/08, LEX nr 566578), przepis prawa nie może stanowić nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu. Co do zasady nie jest bowiem faktem, lecz normą prawa lub zbiorem takich norm. Nie może zostać także potraktowany jako dowód, gdyż nie służy ustaleniu stanu faktycznego, lecz ustalony już stan faktyczny zostaje przyporządkowany danemu przepisowi. Zarówno wskazane rozporządzenie, jak i jego nowelizacja wymienione są w treści decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Niniejsze postępowanie nie jest postępowaniem, w którym skarżący może kwestionować merytoryczną treść decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Sąd rozpoznając sprawę bada bowiem jedynie zasadność rozstrzygnięcia przez organ o dopuszczalności bądź niedopuszczalności wskazanej przez skarżącego przesłanki do wznowienia postępowania. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu do zbadania zgodności argumentacji zawartej we wniosku o wznowienie z ustawowymi warunkami tego wniosku, wszczęcie bowiem postępowania w sytuacji niezaistnienia żadnej z przesłanek zawartych w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a., stanowi rażące naruszenia prawa, oznacza bowiem wzruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 kwietnia 2007 r. (VII SA/Wa 118/07, LEX nr 334259) nie jest wystarczające do wznowienia postępowania, gdy strona tylko werbalnie odnosi się do przepisów prawa i wskazuje konkretne podstawy wznowienia (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), nie podając jednocześnie żadnych istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych czy dowodów, które istniałyby w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi. Takie działanie jest w istocie nadużyciem prawa i próbą nadania innego znaczenia podstawom wznowienia, niźli to wynika z przesłanek kodeksowych. De facto skarżący w niniejszym postępowaniu próbuje w podważyć w sposób merytoryczny decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r., z której rozstrzygnięciem się nie zgadza, a od której nie złożył wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W związku z powyższym Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uznał, iż organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie wykazał wystąpienia w niniejszej sprawie żadnej przesłanki do wznowienia postępowania wymienionej w k.p.a. Nie wyszły bowiem na jaw żadne istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Mając na uwagę tę okoliczność Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.