Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 74/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant st. asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Gdyni wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni wykonującym zadania starosty z zakresu administracji rządowej a Wojewodą Pomorskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Marii Pisarek o stwierdzenie na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. wygaśnięcia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Gdyni jako organ właściwy do rozpoznania wniosku M.P. o stwierdzenie na podstawie art. 162 § 1 pkt 2 k.p.a. wygaśnięcia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r.


UZASADNIENIE

UZASADIENIE

Wnioskiem z dnia 23 marca 2015 r. Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ,,p.p.s.a.") i art. 22 § 2 k.p.a. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni, wykonującym zadania starosty z zakresu administracji rządowej a Wojewodą Pomorskim, w zakresie rozpatrzenia punktu 1 wniosku M. P. z dnia [...] stycznia 2015 r., o wygaszenie, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości nr [...] o powierzchni 5992 m2, położonej w G. przy ul. [...], dla której Sąd Powiatowy w G. prowadził księgę wieczystą G. tom [...], wykaz [...], poprzez wskazanie, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Wojewoda Pomorski.

W uzasadnieniu powyższego wniosku Prezydent wskazał, że decyzją z dnia [...] września 1956 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku wydało zezwolenie na niezwłoczne objęcie części nieruchomości w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952. Nr 4. poz. 31). Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. M.P., wystąpiła do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem m.in. o wygaszenie tej decyzji.

Wojewoda Pomorski pismem z dnia 4 marca 2015 r. powołując się na art. 65 § 1 k.p.a. przekazał pismo M. P. z dnia [...] stycznia 2015 r. do rozpatrzenia według właściwości Prezydentowi Miasta Gdyni, wykonującemu zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, w zakresie pkt 1, 3 i 4. Uznał, że w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września 1956 r., a mianowicie w sprawie wydania zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, nastąpiła zmiana właściwości rzeczowej skutkująca przeniesieniem kompetencji na nowy organ to jest Prezydenta Miasta Gdyni, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Prezydent nie zgodził się ze stanowiskiem prezentowanym przez Wojewodę Pomorskiego. Art. 162 § 1 k.p.a. stanowi, iż "organ administracji publicznej, który wydał decyzje w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie". Wojewoda Pomorski wyszedł z założenia, że jeśli organ (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku), który wydał decyzję o niezwłocznym objęciu nieruchomości w pierwszej instancji już nie istnieje, to należy ustalić, jaki organ w chwili obecnej jest kompetentny do rozstrzygania indywidualnych spraw administracyjnych tego samego rodzaju. Ponieważ obecnie organem pierwszej instancji właściwym w kwestii zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 126 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), to organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. jest Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej. Według Prezydenta słuszne jest - co do zasady - stanowisko Wojewody, że istnieje koncepcja ustalenia właściwości rzeczowej organu według nowego stanu prawnego. Jeżeli więc nastąpiła zmiana w podziale kompetencji organów, wskutek np. zmian w podziale administracyjnym organ pierwszej instancji, wyznacza się w świetle aktualnie obowiązujących przepisów. Wojewoda Pomorski pominął jednak to, że nie jest to jedyna koncepcja prowadząca do ustalenia właściwości rzeczowej organu w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana w strukturze organów administracji i nie istnieje już organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji.

W sprawach orzeczeń wydawanych na gruncie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w których kompetencja do rozstrzygania w pierwszej instancji o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 10 dekretu), a także - w toku procedury wywłaszczeniowej - o objęciu nieruchomości (art. 19 ust. 1 dekretu) przypisana była prezydiom wojewódzkich rad narodowych, istotne znaczenie ma wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 r., sygn. akt III RN 83/98 (OSNP/1999/9/293), który ukształtował kilkunastoletnią, powszechną praktykę ustalania właściwego ministra jako organu wyższego stopnia, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych. Praktyka ta była niezmienna na przestrzeni kilkunastu lat, mimo zmian we właściwości organów odnośnie wywłaszczenia i nadal powinna być stosowana (wyroki WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 809/11, I SA/Wa 935/11, wyrok NSA z dnia 11 września 2014 r., I OSK 422/13, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2014 r., I OSK 862/13).

W powołanym powyżej orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Oznacza to, zdaniem SN, że organem wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego, którym w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej było prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 10 ust. 1 dekretu) jest właściwy w sprawie minister w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Zdaniem Prezydenta trudno przypuszczać by w sposób odmienny - a zatem według aktualnie obowiązujących przepisów - należało ustalać właściwość rzeczową organu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o objęciu nieruchomości, co do której wszczęte zostało postępowanie wywłaszczeniowe. Prezydent zaznaczył, że przyjęcie takiego poglądu, jaki prezentuje Wojewoda Pomorski, aby określać organ właściwy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o objęciu nieruchomości wydanej w 1956 r., w ten sposób, by najpierw ustalać organ, który - zgodnie z obecną ustawą o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. - ma w swojej właściwości rzeczowej prowadzenie spraw o czasowe zajęcie nieruchomości nie jest celowe. Jak zwrócił na ten fakt uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. (sygn. akt I OSK 1467/12) (cyt.) "prowadziłoby to do akceptacji stanu, w którym właściwość ta mogłaby czasowo meandrować".

W ocenie Prezydenta Miasta Gdyni właściwość rzeczową organu do rozpatrzenia wniosku M. P. z dnia [...] stycznia 2015 r., w zakresie pkt 1, powinno się ustalić wedle reguł proceduralnych obowiązujących w dacie podejmowania decyzji, co do której zażądano stwierdzenia jej wygaśnięcia, a nie przez pryzmat obecnych regulacji materialnoprawnych normujących tego typu sprawy. Oznacza to, iż organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest Wojewoda Pomorski.

W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda Pomorski wniósł o wyznaczenie do rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji Prezydenta Miasta Gdyni. Wskazał, że zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych "organ ten nie pozostaje jednak właściwy w przypadku, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość rzeczowa lub miejscowa, także organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji nie jest już właściwy w tym względzie. NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1474/06 wskazał, że "Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który uzyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów". NSA także w postanowieniach z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 40/10 i z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 45/10 przyjął, że właściwość do rozpoznania spraw w postępowaniach nadzwyczajnych wyznaczana jest przez aktualną właściwość rzeczową organu. Za takim stanowiskiem wypowiedział się też NSA w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OPS 1/12 (za M. Jaśkowską, w Komentarz aktualizowany do art. 150 Kodeksu postępowania administracyjnego). Powyższe podkreślił również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I OW 183/14, rozstrzygającym spór kompetencyjny pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni, wykonującym zadanie starosty z zakresu administracji rządowej a Wojewodą Pomorskim.

Zdaniem Wojewody w takim razie rozważyć należy, czy nastąpiła zmiana właściwości rzeczowej skutkująca przeniesieniem kompetencji na nowy organ. Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. został uchylony przez art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ww. ustawy "ubiegający się o wywłaszczenie może po zgłoszeniu wniosku o wywłaszczenie uzyskać jeszcze przed wydaniem orzeczenia zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, gdy jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka zagrażałaby poważnie interesowi społecznemu", a ,,zezwolenia udziela organ do spraw wewnętrznych prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zatwierdzony przez właściwego ministra". Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 48, poz. 282) otrzymał brzmienie: ,,zezwolenia udziela wojewoda na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie zatwierdzony przez właściwy organ nadrzędny". W takim kształcie obowiązywał do momentu uchylenia ustawy z dnia 12 marca 1958 r. przez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Zgodnie z art. 71 tej ustawy "terenowy organ administracji państwowej po wszczęciu postępowania, a przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu, może udzielić zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione szczególnymi względami, a zwłoka poważnie zagrażałaby interesowi społecznemu". Z kolei art. 3 ww. ustawy stanowi, że " ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw gospodarki gruntami i wywłaszczania nieruchomości stopnia podstawowego geodezji i gospodarki gruntami".

Natomiast art. 20 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 41, poz. 185) stanowił, że "w jednostkach podziału terytorialnego stopnia podstawowego terenowymi organami władzy państwowej i samorządu terytorialnego są gminne i miejskie rady narodowe, a w miastach podzielonych na dzielnice w myśl art. 15 ust. 3 - dzielnicowe rady narodowe, zwane dalej radami narodowymi stopnia podstawowego". Ponadto art. 71 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 22 marca 1990 r. terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz. U. Nr 21, poz. 123), został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) w ten sposób, iż wyrazy "Terenowy organ administracji państwowej" zastąpiono wyrazami "Rejonowy organ rządowej administracji ogólnej", a po uchwaleniu tekstu jednolitego ww. ustawy w 1991 r. otrzymał nr 67. Ustawa z 29 kwietnia 1985 r. została uchylona na podstawie art. 241 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741). Zgodnie z art. 122 ust. 1 tej ustawy, obowiązującym do dnia dzisiejszego "w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona".

Wojewoda zwrócił również uwagę na treść art. 53 ww. ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej, zgodnie z którym "do właściwości wojewodów przechodzą określone w przepisach prawa zadania i kompetencje należące dotychczas do wojewódzkich rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej o właściwości ogólnej i o właściwości szczególnej stopnia wojewódzkiego, jeżeli te zadania i kompetencje nie zostały przekazane, w odrębnych ustawach, organom samorządu terytorialnego lub innym organom". Do takiego przekazania kompetencji, w zakresie, który dotyczy wniosku zawartego w pkt 1 pisma M.P. z dnia [...] stycznia 2015 r., doszło na mocy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Natomiast z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 91, poz. 577), której art. 6 stanowił, iż "indywidualne akty administracyjne wydawane są w pierwszej instancji przez organy sprawujące administrację rządową na najniższym, możliwym do prawidłowego wykonania określonego zadania, poziomie zasadniczego podziału terytorialnego państwa". Ustawa ta utraciła moc z datą wejście w życie tj. dnia 1 kwietnia 2009 r., ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy wojewoda jest ,,organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji".

Odnosząc się do kwestii podniesionej przez Prezydenta Miasta Gdyni, zgodnie z którym "właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji" Wojewoda wskazał, że tryb ten jest odmienny od będącego przedmiotem niniejszej sprawy, ponieważ właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję. Natomiast do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji właściwy jest organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Trybem podobnym proceduralnie do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest wznowienie postępowania, ponieważ w obu tych przypadkach właściwy jest organ, który wydał decyzję. NSA w wyroku z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 667/13, stwierdził, że: "o ile więc obecnie nie istnieje w strukturze organów administracji publicznej prezydium wojewódzkiej rady narodowej, o tyle przedmiotem ustalenia nie jest współczesna właściwość organu do wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości w pierwszej instancji. Ta okoliczność, jaki organ jest obecnie właściwy do orzekania w sprawach wywłaszczenia nieruchomości nie budzi wątpliwości, ponieważ jest on przedmiotem jednoznacznej regulacji art. 112 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Okoliczność ta w odniesieniu do przeszłości mogłaby mieć znaczenie dla ustalenia organu właściwego obecnie do wznowienia postępowania i wydania ponownej decyzji w sprawie zakończonej orzeczeniem wywłaszczeniowym prezydium wojewódzkiej rady narodowej, ponieważ to w takiej sytuacji byłoby istotne, jaki organ przejął kompetencje ówczesnego prezydium wojewódzkiej rady narodowej". Wojewoda powołał się na postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I OW 183/14, zgodnie z którym "organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 k.p.a.). Organ ten nie pozostaje jednak właściwy w przypadku, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość rzeczowa lub miejscowa. Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który uzyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów (tak też przyjęto w postanowieniu NSA z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 40/10)."

Wojewoda Pomorski uznał w konsekwencji, że wniosek M. P. z dnia [...] stycznia 2015 r. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości nr [...] winien rozpatrzyć Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny ( także o właściwość), o którym mowa w art. 4 w/w ustawy procesowej należy zaś rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy ( spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia ( spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie spór zaistniały pomiędzy Prezydentem Miasta Gdyni a Wojewodą Pomorskim był sporem negatywnym i dotyczył wniosku o wygaszenie, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości. Istota sporu sprowadzała się w tym przypadku do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, który z w/w organów jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w powyższej sprawie bowiem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku już nie istnieje a dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych stanowiący podstawę wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości już nie obowiązuje.

Zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie. Jednakże organ ten nie pozostaje jednak właściwy w przypadku, gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość rzeczowa lub miejscowa, w takiej sytuacji organ który wydał decyzję nie jest już właściwy w tym względzie. Właściwym jest wówczas organ na który przeniesiono kompetencję do rozpoznania spraw w przedmiocie w którym wydano decyzję, której wygaszenie dotyczy, według przepisów obowiązujących w dniu orzekania o tym wygaszeniu. Stosownie do art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Zatem właściwość organu do wznowienia postępowania jest uregulowana podobnie jak właściwość organu do wydania decyzji w trybie art. 162 § 1 k.p.a. do wygaszenia decyzji, ponieważ w obu tych przypadkach właściwy jest organ który wydał decyzję. Zatem ustalając organ właściwy do rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji będącego przedmiotem rozpoznawanego sporu należy posiłkować się ugruntowanymi już w orzecznictwie sądowym poglądami dotyczącymi właściwości organu do wznowienia postępowania w sytuacji zmiany właściwości po wydaniu decyzji ostatecznej i likwidacji organu który wydał tą decyzję. Brak jest bowiem racjonalnych argumentów które przemawiałyby za różnicowaniem tych dwu sytuacji tj. właściwości organu przy wygaszeniu i wznowieniu postępowania w sytuacji gdy organ pierwszej instancji wydał decyzję w instancji będącej ostatnią.

Zatem przede wszystkim należy zwrócić uwagę na stanowisko jakie zajął NSA w wyroku z dnia 8 listopada 2007 r., (sygn. akt II OSK 1474/06, LEX nr 347889) który uznał, że "Zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który zyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów". Stanowisko i przedstawiona w tym wyroku szeroka argumentacja zostały zaakceptowane przez późniejsze orzecznictwo NSA. Pogląd, że zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który uzyskał swe uprawnienie wskutek zmiany przepisów przyjęto m. in. w uchwale NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OPS 1/12, w wyroku NSA z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt I OSK 667/13 i w postanowieniach NSA z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt I OW 40/10, z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 45/10 i z dnia 19 grudnia 2014 r. sygn. akt I OW 183/14 oraz został zaakceptowany przez doktrynę np. M. Jaśkowską w Komentarzu aktualizowanym do Kodeksu postępowania administracyjnego do art. 150, w LEX 2015.

W sytuacji gdy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, które wydało decyzję której dotyczy wniosek o wygaszenie już nie istnieje a dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych stanowiący podstawę wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości nie obowiązuje, należało ustalić na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów organ właściwy do rozpoznania spraw o zezwolenie na niezwłoczne objęcie nieruchomości.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.). "Wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji". Takim lex specialis jest przepis art. 122 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiący, że "W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona.

W rezultacie należało podzielić stanowisko Wojewody Pomorskiego, że obecnie właściwym organem do rozpatrzenia punktu 1 wniosku M. P. z dnia [...] stycznia 2015 r., o wygaszenie, na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] września 1956 r. zezwalającej na niezwłoczne objęcie części nieruchomości jest Prezydent Miasta Gdyni, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.

Nie ma natomiast racji Prezydent Miasta Gdyni powołując się na stanowisko sadów administracyjnych zgodnie z którym właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Jak to trafnie wskazał Wojewoda tryb ten jest odmienny od będącego przedmiotem niniejszej sprawy, ponieważ właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję. Natomiast do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji właściwy jest organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Zatem argumentacja dotycząca poszukiwania organu wyższego stopnia nie jest przydatna do rozstrzygnięcia niniejszego sporu.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił wskazać do rozpoznania wniosku o wygaszenie decyzji - Prezydenta Miasta Gdyni.