Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1188/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15f
journal: Dz.U. 2018 poz 165
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 121, art. 123, art. 207
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M... na decyzję Ministra Finansów z dnia ... kwietnia 2018 r. nr ... w przedmiocie wpisu do rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych: oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. W związku z wpływem do Ministerstwa Finansów materiałów wskazujących na to, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 155 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.), dalej "ugh" lub ustawa o grach hazardowych. Minister dokonał wpisu następujących domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z przedmiotową ustawą:

a) w dniu 9 lutego 2018 r. względem – [...] ;

b) w dniu 26 lutego 2018 r. względem – [...].

2. W dniu 18 kwietnia 2018 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął sprzeciw z dnia 12 kwietnia 2018 r. (nadany w urzędzie pocztowym w dniu 12 kwietnia 2018 r.) wniesiony przez [...]związany z ww. wpisami.

3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Minister – stosownie do treści art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) w zw. z art. 15f ugh – pozostawił ww. nazwy domen w Rejestrze domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ugh.

W motywach Minister wskazał, że w myśl art. 15f ust 1 ustawy o grach hazardowych minister właściwy do spraw finansów publicznych prowadzi Rejestr domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą, zwany dalej "Rejestrem". Zgodnie z ust.4 powołanego przepisu wpisowi do Rejestru podlega:

nazwa domeny internetowej wykorzystywana do urządzania gier hazardowych bez koncesji, zezwolenia lub dokonania zgłoszenia wymaganego przez ustawę, kierowanych do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności gdy strony internetowe wykorzystujące nazwy takich domen są:

a) dostępne w języku polskim,

b) reklamowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z analizy zabezpieczonych materiałów przez Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, dotyczących domen objętych sprzeciwem wynika, iż służą one urządzaniu gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Stwierdzone naruszenie polegało na urządzaniu w sieci Internet, na stronach internetowych: [...] , wykorzystującej nazwę domenową [...] oraz [...] , wykorzystującej nazwę domenową [...] , gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych, które są dostępne w języku polskim. Regulamin występuje w wersji polskojęzycznej, nie zawiera zapisów odnoszących się bezpośrednio do zakładania konta i udziału w grach uczestnikom z terenu Polski. Pkt 4.15 regulaminu stanowi jedynie, iż "Klient nie może złożyć wniosku ani otwierać konta, jeśli zamieszkuje jurysdykcję, gdzie składanie wniosku o otwarcie konta lub otwieranie konta i/lub korzystanie z usług jest nielegalne lub niezgodne z jakimkolwiek przepisami właściwymi dla danego obszaru (,,Zakazane jurysdykcje"). Odpowiedzialnością klienta jest zapewnienie, że powyższe nie ma do niego zastosowania. Zastrzegamy sobie prawo do natychmiastowego zawieszenia konta, jeśli odkryjemy, że zostało otwarte lub jest obsługiwane z obszaru Zakazanej jurysdykcji. Zakazane jurysdykcje obejmują Francję, Włochy, Wielką Brytanię, USA oraz inne jurysdykcje, w innych nie działamy. Polska nie została wymieniona wprost wśród zakazanych jurysdykcji." Formularz rejestracyjny (jego wypełnienie stanowi warunek umożliwiający rozpoczęcie realnej gry) zawiera pola wyboru kraju i waluty subskrybenta (formularz w domenie [...] ), zawierające rozwijaną listę dostępnych krajów i walut. Lista dostępnych do wyboru krajów nie zawiera Polski, posiada zaś opcja Inny, która to wartość, z obszaru Polski, ustawiona jest z listy wyboru automatycznie po otwarciu formularza. W polu wyboru waluty możliwy wybór waluty polskiej. Wartość ustawiona z listy wyboru automatycznie po otwarciu formularza. Na stronach internetowych, w stopce oraz w Regulaminie, zawarto informację o zwolnieniu z opłat (dotyczy wpłat depozytów i wypłat wygranych), dla środków wypłacanych w walucie polskiej. Nadto, w regulaminie m.in. maksymalne wygrane, jak i minimalne wypłaty podane są w polskiej walucie. Również opłata za nieaktywne konto pobierana jest w polskim złotym (równowartość w złotych polskich kwoty 5 euro). W walucie polskiej wskazane są również m.in. bonus powitalny, jak również wymogi związane z wpłatami, uprawniające do jego uzyskania oraz uzyskania darmowych spinów.

Stwierdzone naruszenie polegało na urządzaniu gier hazardowych na stronie internetowej [...] , wykorzystującej nazwę domenową [...] niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych.

Oferowane gry skierowane są m.in. do graczy na terytorium Polski, a wskazana strona internetowa jest dostępna w języku polskim. Inne wersje językowe strony to: portugalska, niemiecka, hiszpańska, francuska, angielska, węgierska oraz szwedzka.

W ocenie Ministra istotne jest, że w polskiej wersji regulaminu nie zawarto informacji o wykluczeniu z możliwości udziału w grach oferowanych za pośrednictwem ww. strony rezydentów Polski. Zgodnie z pkt 4.15 regulaminu "Klient nie może złożyć wniosku ani otwierać kont, jeśli zamieszkuje jurysdykcję, gdzie składanie wniosku o otwarcie lub otwieranie Konta i/lub korzystanie z Usług jest nielegalne lub niezgodne z jakimikolwiek przepisami właściwymi dla danego obszaru (,,Zakazane Jurysdykcje"). Odpowiedzialnością Klienta jest zapewnienie, że powyższe nie ma do niego zastosowania. Zastrzegamy sobie prawo do natychmiastowego zawieszenia Konta, jeśli odkryjemy, że zostało otwarte lub jest obsługiwane z obszaru Zakazanej Jurysdykcji. ,,Zakazane Jurysdykcje" obejmują Afganistan, Chiny, Danię, Francję, Iran, Irak, Izrael, Włochy, Malezję, Rosję, Singapur, Hiszpania, Sudan, Tajlandia, Turcja oraz Stany Zjednoczone Ameryki Północnej. Wśród zakazanych jurysdykcji nie wymieniono Polski".

W formularzu rejestracyjnym (jego wypełnienie stanowi warunek przystąpienia do gry bądź zakładu wzajemnego) znajduje się pole wskazujące na to, że korzystanie z usług przez rezydentów z Polski jest dopuszczalne, poprzez wybór kraju zamieszkania (automatyczny, domyślny, po otwarciu formularza, wpis Inne).

W polu Waluta formularza rejestracyjnego jako waluta domyślnie ustawiony jest złoty (zł). Również polska waluta została wskazana w regulaminie. Określenie minimalnych wypłat z konta (pkt 8.8), określenie maksymalnej wygranej z jednego zakładu (pkt. 13.9). W regulaminie również wskazano, iż wypłaty z konta w walucie polskiej są zwolnione z opłat. W walucie polskiej jest również pobierana opłata administracyjna z tytułu nieaktywnego konta w wysokości 5 EUR (lub równoważnej kwocie w GBP, PLN, HUF, CZK, SEK, NOK, BRL, LVL, CHF, USD lub w innej walucie) miesięcznie (pkt. 10.8).

Wskazano następujące metody płatności Visa, Visa Electron, MasterCard, Maestro, Trustly, EcoPayz.

Domeny internetowe: [...] oraz nazwy domeny [...] nie służą bezpośrednio urządzaniu gier hazardowych, lecz przekierowują odpowiednio na strony internetowe:

- [...] , wykorzystującą domeny [...] ,

- [...] , wykorzystującą nazwę domeny [...] .

Zgodnie z art. 15f ust. 4 ugh wpisowi do Rejestru podlega nazwa domeny internetowej wykorzystywana do urządzania gier hazardowych bez koncesji, zezwolenia lub dokonania zgłoszenia wymaganego przez ustawę, kierowanych do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W przypadku zatem, gdy po wpisaniu nazwy domeny internetowej następuje przekierowanie użytkownika do domeny, służącej urządzaniu gier hazardowych zasadnym jest uznanie, że domena przekierowującą również jest wykorzystywana do urządzania tych gier. W przypadku bowiem domen przekierowujących nie zawierają one odrębnych treści w swoich witrynach, jednakże umożliwiają korzystanie z zawartości domeny/n, które takie treści posiadają.

Podmiot urządzający gry hazardowe na ww. stronach nie posiada koncesji lub zezwoleń, uprawniających do urządzania gier hazardowych na terytorium Polski. Minister wskazał, że zarzucając niezasadność wpisu do Rejestru domen i wnosząc o jej wykreślenie Strona nie wskazała żadnych okoliczności, które wskazywałyby, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 15f ust. 4 ugh uzasadniające jej wpis do Rejestru. Strona zatem w żadnym wypadku nie kwestionuje, iż za pośrednictwem ww. domeny kieruje i świadczy nielegalne gry hazardowe klientom z terytorium Polski.

Co więcej, spółka potwierdza, iż nie tylko kierowała, ale świadczyła usługi na terenie Polski, umożliwiając graczom z Polski udział w oferowanych przez nią, za pośrednictwem przedmiotowych domen, grach wskazując m. in.:

- "ustawodawca z jednej strony nakłada na operatorów unijnych świadczących dotychczas legalnie usługi hazardowe na rzecz usługobiorców z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej obowiązek uzyskania zezwolenia (...);

- szkody wynikłe z zablokowania stron internetowych (...) to przede wszystkim wielomilionowe straty majątkowe oraz utracone korzyści w związku z uniemożliwieniem spółce świadczenia usług na rzecz użytkowników z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej."

W oparciu o zabezpieczony w sprawie materiał dowodowy, w odniesieniu do wszystkich zakwestionowanych domen wpisanych do Rejestru organ prawidłowo ustalił,

iż zachodzą przesłanki określone w art. 15f ust. 4 ugh do dokonania wpisu do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z regułami ustawy o grach hazardowych, albowiem domeny [...] , [...] oraz [...] skierowane są do graczy z terytorium Polski i umożliwiają im udział w oferowanych grach hazardowych, urządzanych bez wymaganych zgód polskich władz, zaś pozostałe domeny przekierowują na przedmiotowe domeny, tym samym są wykorzystywane do urządzania gier hazardowych i umożliwiają udział w nich graczy z terytorium Polski. Podkreślić należy, iż ocena wystąpienia tych przesłanek nastąpiła w oparciu o szczegółową analizę wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących ww. domen.

Minister wskazał, że, w kontekście kierowania gier hazardowych do graczy na terytorium Polski, iż sama okoliczności braku możliwości wyboru Polski z listy wyboru kraju adresata podczas rejestracji użytkownika, zdaniem organu nie wyklucza tej oceny w świetle pozostałych okoliczności (dostępność polskojęzycznej wersji stron, wybór polskiej waluty w formularzu rejestracyjnym i umożliwienie płatności w polskiej walucie, brak ograniczeń i wyłączeń w regulaminie do zakładana konta i udziału w grach graczy z Polski). Strona nie wskazała na żadne mechanizmy, które przyjęła w celu uniemożliwienia rejestracji graczy z terytorium Polski (np. blokowanie IP polskich graczy). Wskazać też należy, iż umieszczenie w liście dostępnych krajów, występującej w polu Państwo formularza rejestracyjnego opcji Inne, ma na celu umożliwienie rejestracji graczy z krajów niewystępujących na udostępnionej liście, w tym Polski. Modyfikacja powyższa w stosunku do rozwiązań występujących we wcześniej zidentyfikowanych i wpisanych do Rejestru domenach, za pośrednictwem których wnoszący sprzeciw urządzał nielegalne gry hazardowe skierowane do graczy z Polski, stanowi reakcję na podnoszoną przez organ okoliczność, iż jednym z elementów świadczących o kierowaniu usług do usługobiorców z terenu Polski, jest możliwość wyboru, na etapie rejestracji, Polski w polu Państwo formularza rejestracyjnego. Zastosowana modyfikacja i przyjęte w tym zakresie rozwiązania nie zmienia zatem faktu, iż istnieje, mimo niedostępności Polski w rozwijanej liście dostępnych państw, możliwość rejestracji graczy z terytorium Polski poprzez umożliwienie wskazania w tym polu opcji Inne. Podkreślić należy, iż jak ustalono w toku podjętych czynności i udokumentowanych zabezpieczonym materiałem, po otwarciu formularza pole to uzupełniane jest domyślnie wpisem Inne. Fakt dostępności na stronach polskiej wersji językowej, możliwość płatności w walucie polskiej oraz zastosowanie form płatności, umożliwiających udział w grach graczom z terytorium Polski, zastosowanie w polu Państwo formularza rejestracyjnego opcji Inne, przy braku zastosowania przez operatora gier hazardowych mechanizmów uniemożliwiających udział w tych grach graczy z terytorium Polski, w pełni uzasadnia ocenę, że gry te skierowane są do graczy na terytorium Polski, zaś ich wpis do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawy o grach hazardowych jest w pełni zasadny.

W świetle powyższego Minister Finansów zauważył, iż zostały, w przypadku ww. nazw domen, spełnione przesłanki, określone w art. 15f ust. 4 ugh, do ich wpisu do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych i nie zgadza się z zatem z naruszenia art. 15f ust. 4 pkt 1 ustawy o grach hazardowych.

Bez znaczenia jest akcentowana przez Stronę okoliczność, że Spółka jest podmiotem, który świadczy usługi hazardowe w oparciu o licencje na urządzanie gier hazardowych wydane przez [...] ([...] ) na M., zgodnie z prawem maltańskim. Fakt ich posiadania nie uprawnia do urządzania gier hazardowych wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych i ich kierowania do graczy na terenie RP. Należy zauważyć, iż sektor gier hazardowych oferowanych przez Internet nie jest przedmiotem harmonizacji wspólnotowej. Państwo członkowskie jest więc uprawnione do uznania, że sama tylko okoliczność, iż dany podmiot oferuje zgodnie z prawem usługi z tego sektora przez Internet w innym państwie członkowskim, w którym ma siedzibę i w którym zasadniczo podlega już wymogom prawnym i kontroli ze strony właściwych organów tego państwa członkowskiego, nie stanowi wystarczającej gwarancji ochrony krajowych konsumentów przed niebezpieczeństwem oszustwa i przestępczości, biorąc pod uwagę trudności, jakie mogą napotkać organy państwa członkowskiego siedziby przy ocenie profesjonalnych walorów i prawości takiego podmiotu.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunatu Sprawiedliwości UE, w szczególnej dziedzinie, jaką jest organizacja gier losowych, organy krajowe dysponują swobodnym uznaniem wystarczającym do ustalenia wymogów, z jakimi związana jest ochrona konsumenta i porządku społecznego, i o ile warunki ustanowione przez orzecznictwo Trybunatu są ponadto spełnione; do każdego państwa członkowskiego należy dokonanie oceny, czy w kontekście założonych przez nie, zgodnych z prawem celów konieczny jest całkowity lub częściowy zakaz działalności w zakresie gier i zakładów, czy też wyłącznie ograniczenie jej i ustanowienie w tym celu mniej lub bardziej ścisłych zasad kontroli. A zatem, państwo członkowskie uprawnione jest do uznania, że w związku z faktem, że podmioty oferujące usługi gier hazardowych przez sieć Internet nie przestrzegają wymogów prawnych wynikających z ustawodawstwa krajów którym oferowane są usługi, nie dają one wystarczającej gwarancji ochrony krajowych konsumentów przed niebezpieczeństwem oszustwa i przestępczości. W związku z tym uprawnione jest do podjęcia kroków zmierzających do uniemożliwienia oferowania takich usług, w tym poprzez blokowanie dostępu do stron internetowych, za pośrednictwem których są one oferowane (wyroki StoB i in., C-316/07, od C-358/07 do C-360/07, C-409/07 i C-410/07, EU:C:2010:504, pkt 76, Carmen Media Group, EU:C:2010:505, pkt 46, Unibet International Limited w sprawie C-49/16).

Zgodnie z art. 3a1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną świadczenie usług drogą elektroniczną w zakresie gier hazardowych podlega prawu polskiemu, w przypadku gdy gra hazardowa jest urządzana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub usługobiorca uczestniczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w grze hazardowej, lub usługa jest kierowana do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności dostępne jest korzystanie z niej w języku polskim lub jest reklamowana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle powyższego należy wskazać, iż wolą polskiego ustawodawcy było poddanie świadczenia usług drogą elektroniczną w zakresie gier hazardowych regulacji krajowej. Na gruncie prawa krajowego legalność świadczenia usług w zakresie urządzania gier hazardowych rozstrzyga jej zgodność z przepisami ustawy o grach hazardowych, regulującej zasady i warunki urządzania gier hazardowych. Tym samym, w przypadku usług hazardowych świadczonych drogą elektroniczną, została wyłączona zasada państwa pochodzenia.

Subiektywna ocena przez Spółkę polskich przepisów dotyczących gier hazardowych oraz przyjętych przez polskiego ustawodawcę zasad ich urządzania w żadnym wypadku nie uprawnia podmiot do ich ignorowania i naruszania oraz świadczenia swoich usług z naruszeniem polskiego porządku prawnego. Jednocześnie podkreślić należy, iż przed zmianami wprowadzonymi ustawą nowelizacyjną z dnia 15 grudnia 2016 r., ustawa o grach hazardowych, w art. 29a ust. 1, wprowadzają zakaz urządzania gier hazardowych przez sieć Internet. Stosownie zaś do ust. 2 ww. przepisu

zakazane było uczestniczenie w grach hazardowych urządzanych przez sieć Internet. Zakazy powyższe nie dotyczyły urządzania zakładów wzajemnych przez sieć Internet na podstawie udzielonego zezwolenia (art. 29a ust. 3). Fakt, iż Rejestr, o którym mowa w art. 15f ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wprowadzony ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, funkcjonuje od 1 kwietnia 2017 r. nie zmienia faktu, iż działalność prowadzona przez podmiot, przed jego wprowadzeniem, bez zezwolenia stanowiła nielegalne urządzanie gier hazardowych i była niezgodna z ustawą o grach hazardowych. Wprowadzenie regulacji dotyczącej Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych miało na celu stworzenie narzędzi umożliwiających skuteczną walkę z szarą strefą w środowisku nielegalnych gier hazardowych urządzanych w sieci Internet.

Co więcej, zagraniczne podmioty od 3 września 2015 r. (tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych - Dz.U. 2015 poz. 1201) miały możliwość uzyskania zezwolenia na oferowanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet, jednak Skarżący nie podjął działań, mających na celu zalegalizowanie jego działalności, w ramach prawnych określonych ustawą o grach hazardowych. Zatem za całkowicie chybione należy uznać stanowisko Strony, że "Pomimo, iż Spółka świadczy usługi hazardowe legalnie, na skutek zmian wprowadzonych Ustawą nowelizacyjną nazwy Domen zostały wpisane do Rejestru jako ,,zakazane" oraz Tymczasem ustawodawca z jednej strony nakłada na operatorów unijnych świadczących dotychczas legalnie usługi hazardowe na rzecz usługobiorców z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej obowiązek uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w trybie polskiej Ustawy o grach hazardowych, z drugiej strony uniemożliwia im spełnienie powyższego wymogu przez uchwalenie zbyt krótkiego vacatio legis". Nie można również podzielić akcentowanego zarzutu pozbawienia operatorów unijnych możliwości uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych online zgodnie z polską ustawą o grach hazardowych. Podmiot urządzający gry hazardowe w ww. domenach i kierując swoją ofertę do graczy na terenie RP, wiedział, że narusza polską ustawę o grach hazardowych i świadczy te gry nielegalnie. Co więcej, mimo możliwości uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych, z możliwości tej nie skorzystał i kontynuował nielegalne ich urządzanie. Reasumując, podmioty te miały wystarczająco dużo czasu, aby prowadził działalność zgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych.

Wątpliwym jest także zarzut braku możliwości uzyskania stosownego zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych na prowadzenie tego rodzaju, legalnej działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również w kontekście wyrażenia zamiaru uzyskania takiego zezwolenia dopiero w świetle wprowadzenia do polskiego porządku prawnego narzędzia do walki z szarą strefą zakładów wzajemnych online w postaci blokowania stron. Zatem, sposób uksztaltowania vacatio legis ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw pozostaje bez znaczenia w kontekście możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez operatorów zagranicznych.

Sprzeciw oparty został na zarzucie niezgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z prawem Unii Europejskiej, w szczególności w zakresie naruszenia swobody świadczenia usług wyrażonej w art. 56 TFUE, dyskryminacyjnym i nieproporcjonalnym charakterze wprowadzonych ograniczeń, jak również naruszeniu zasady pewności prawa oraz zasady demokratycznego państwa. Wnoszący sprzeciw formułuje tezę, iż zmiany w ustawie o grach hazardowych wprowadzone ustawą nowelizacyjną, w szczególności w zakresie w jakim dotyczy Rejestru, blokowania płatności i stron internetowych wykorzystujących nazwy domen wpisane do Rejestru oraz objęcia gier hazardowych urządzanych online (z wyjątkiem zakładów wzajemnych i loterii promocyjnych) monopolem państwa nie powinny być stosowane w celu zapewnienia skuteczności porządku prawnego Unii Europejskiej, w tym swobód traktatowych. Ustawodawca przewidział możliwość wniesienia sprzeciwu od wpisu nazwy domeny do Rejestru (art. 15f ust. 7 ustawy). Jednocześnie określił jego zakres przedmiotowy. Zgodnie z art. 15f ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy sprzeciw zawiera uzasadnienie sprzeciwu, z którego wynika, że nazwę domeny, o której mowa w ust. 4, należy wykreślić z Rejestru. A zatem, określony przez ustawodawcę przedmiot sprzeciwu ograniczony został przez ustawodawcę do zakresu art. 15f ust. 4 ustawy, w oparciu o treść którego dokonywany jest wpis nazwy domeny do Rejestru. Kwestie związane z organizacją rynku gier oraz warunków uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych nie mają znaczenia i nie wpływają na ocenę zasadności dokonania wpisu nazw domen do Rejestru. Odniesienie się do tych kwestii nie stanowi uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, wyjaśniającego Stronie motywy, jakimi organ kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie, w tym wypadku - wpisu nazw domen do Rejestru, bowiem są to okoliczności pozostające poza meritum sprawy. A zatem, sprzeciw w zakresie zarzutu dotyczącego niezgodności z prawem Unii Europejskiej oraz naruszenia zasady pewności prawa oraz zasady demokratycznego państwa nie stanowi uzasadnienia, o którym mowa w art. 15f ust. 8 pkt 2 ustawy.

W związku z powyższym w niniejszej decyzji organ odniósł się jedynie ogólnie do kwestii niezgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami unijnymi oraz zasadą demokratycznego państwa prawa.

Za niezasadny uznać należy zarzut niezgodności ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw z prawem Unii Europejskiej.

Ww. ustawa na etapie prac legislacyjnych notyfikowana została zgodnie z Dyrektywą (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (powiadomienie 2016/398/PL). Komisja Europejska przedstawiła swoje uwagi do niektórych aspektów projektowanych przepisów. Wszystkie zgłoszone przez KE zastrzeżenia zostały przez władze Polski przyjęte, co znalazło swój wyraz w zmodyfikowanym, zgodnie z uwagami KE, zaaprobowanym przez Komisję ostatecznym kształcie ustawy. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut zastosowania przez organ przepisów ustawy, w ocenie wnoszącego sprzeciw, niezgodnych z prawem Unii Europejskiej, w szczególności wobec faktu, że w znowelizowanej ustawie niezgodności takiej nie dopatrzył się organ Unii Europejskiej odpowiedzialny za zapewnienie właściwego stosowania przepisów unijnych we wszystkich państwach członkowskich.

Tym samym nieuzasadniony jest również postulat nakazu stosowania prawa krajowego zgodnie z prawem Unii Europejskiej, w myśl którego jeżeli istnieje konflikt między prawem Unii Europejskiej a prawem krajowym danego państwa członkowskiego, prawo Unii Europejskiej ma pierwszeństwo przed regulacjami krajowymi, w tym także przed konstytucją krajową. Tym samym, w ocenie wnoszącego sprzeciw, każdy (zarówno organy sądowe jak i organy administracji) mają prawo i obowiązek interpretowania przepisów prawa polskiego, w sposób zapewniający jak najpełniejszą skuteczność przepisów prawa Unii Europejskiej. W konsekwencji, wedle wnoszącego sprzeciw, przepisy te powinny został w całości pominięte przez organ w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu. W tym miejscu zauważyć należy, że prawo krajowe i prawo unijne stanowią odrębne porządki prawne w zakresie stanowienia i derogowania norm prawnych. Oznacza to, że normy krajowe mogą być tworzone i uchylane tylko przez właściwe krajowe organy prawodawcze i ewentualnie uchylane przez sądy konstytucyjne. Minister Finansów jest zatem zobligowany do stosowania obowiązujących przepisów prawa, nie należy natomiast w jego kompetencji orzekanie o zgodności obowiązujących przepisów z prawem Unii Europejskiej. Podkreślić należy, iż regulacja dotycząca Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych została skutecznie wprowadzona do polskiego porządku prawnego i stanowi, jako obowiązująca regulacja, podstawę działania organów administracji publicznej i sądowych w tym zakresie. Kontroli, w trybie rozpoznania sprzeciwu od wpisu czy też kontroli sądowej, podlega poprawność dokonania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych wpisów do tego Rejestru, czyli weryfikacja wystąpienia przesłanek, od których przepisy ustawy o grach hazardowych uzależniają dokonanie wpisu do Rejestru.

W procesie stosowania prawa - wydawania rozstrzygnięcia o wpisie domen do przedmiotowego Rejestru organ zobligowany jest jedynie do oceny wystąpienia przesłanek wskazanych w treści art. 15f ustawy o grach hazardowych, od których zaistnienia przepisy ustawy uzależniają dokonanie wpisu nazw domen do Rejestru. Wobec braku sprzeczności przepisów nowelizowanej ustawy o grach hazardowych z przepisami unijnymi dalsze rozważania w tym zakresie są bezcelowe.

Minister wskazał, iż część zarzutów formułowanych w sprzeciwie dotyczy kwestii związanych z procedurą udzielania zezwolenia na zakłady wzajemne. Nie można podzielić zarzutu o dyskryminacyjnym charakterze ograniczeń wynikających z ustawy o grach hazardowych przypisanych, jak wskazuje wnoszący sprzeciw, zagranicznym operatorom gier hazardowych, a które nie mają zastosowania do operatorów mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu wskazać należy, iż ustawa z 15 grudnia 2016 r. nie zmieniała przepisów dotyczących warunków dotyczących procedury udzielenia zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Regulacje dotyczące wymogów, jakie powinni spełniać zagraniczni operatorzy ubiegający się o zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych zostały wprowadzone ustawą z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015,poz.1201).

Projekt ustawy nowelizacyjnej z dnia 12 czerwca 2015 r. został również poddany procedurze notyfikacyjnej. Zasadniczym celem notyfikacji jest zapobieganie powstawaniu barier w przepływie towarów w UE. Opinia i uwagi zgłoszone przez Komisję Europejską w ramach tej procedury do przepisów nowelizowanej ustawy o grach hazardowych, odnosiły się do niektórych propozycji zmian i zostały przez władze Polski uwzględnione. Zmodyfikowany kształt ww. ustawy przedstawiony został Komisji Europejskiej i został przez ten organ zaaprobowany. W świetle powyższego, Minister Finansów nie dopatruje się w obowiązujących przepisach naruszenia art. 56 TFUE. Wprowadzenie regulacji dotyczącej Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych miało na celu stworzenie narzędzi umożliwiających skuteczną walkę z szarą strefą w środowisku nielegalnych gier hazardowy urządzanych w sieci Internet. Regulacja art. 15f ugh stanowi więc reakcję na działania podmiotów naruszających polski porządek prawny. Byłaby ona zgodna, gdyby podmioty respektowały regulacje obowiązujące w poszczególnych państwach członkowskich. Zaznaczyć należy, iż stosując obowiązujące przepisy prawa, organ zastosował przewidziane prawem narzędzie, mające na celu eliminację naruszania polskiego porządku prawnego przez podmiot, który nie respektuje zasad i warunków urządzania gier hazardowych, określonych w ustawie o grach hazardowych. Działania organu związane z funkcjonowaniem Rejestru, o którym mowa w art. 15f powołanej ustawy, zmierzają zatem do zapewnienia poszanowania dla polskiego porządku prawnego, jak również ochronę graczy przed negatywnymi skutkami związanymi z udziałem w nielegalnie urządzanych grach hazardowych.

Głównym i najważniejszym celem nowelizacji ustawy o grach hazardowych jest zmniejszenie skali występowania tzw. szarej strefy w zakresie gier na automatach do gier oraz gier w sieci Internet. Dodatkowo, wspomniana ustawa ma zapewnić najwyższy możliwy poziom ochrony obywateli, w tym osób nieletnich, przed szkodliwymi skutkami hazardu związanymi z grą na automatach do gier i grą w sieci Internet. Ze względu na ogólnodostępność nielegalnych usług hazardowych oferowanych w Internecie niezgodnie z ustawą a także niską świadomość społeczną ograniczeń ustawowych odnoszących się do katalogu gier, które mogą być oferowane za pośrednictwem sieci Internet, konieczne było zastosowanie środka, jakim jest Rejestr domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych, który pozostaje w proporcji do celu, jakim jest wzrost poziomu ochrony konsumentów i zwalczanie szarej strefy. Należy podkreślić, że wprowadzenie możliwości blokowania dostępu do nielegalnych domen spowoduje, że gracze nie będą mieli wątpliwości co do tego czy korzystają z usług legalnego operatora gier hazardowych.

W świetle powyższego również nie znajduje uzasadnienia akcentowana przez Stronę teza o względach ekonomicznych jako faktycznej podstawie wprowadzonych ustawą nowelizacyjną rozwiązań. Strona sugeruje, iż o względach ekonomicznych świadczy rozszerzenie zakresu możliwych do urządzania w Internecie gier hazardowych i objęcie ich monopolem państwa. Fakt rozszerzenia katalogu gier hazardowych możliwych do urządzania w sieci Internet stanowi jeden z elementów ograniczenia nielegalnych gier hazardowych, w szczególności w kontekście ochrony gracza, poprzez umożliwienie mu uczestnictwa w legalnych grach hazardowych i tym samym uniknięcia sankcji wynikających z uczestnictwa w nielegalnych grach hazardowych. Fakt objęcia tych gier monopolem państwa świadczy o tym, iż zmiana w tym zakresie nie podyktowana była tylko i wyłącznie względami fiskalnym, co sugeruje Spółka. Gdyby tylko te względy ważyły, co jest silnie akcentowane w sprzeciwie, umożliwienie urządzania gier hazardowych w sieci Internet, zostałoby wprowadzone bez żadnych ograniczeń w tym zakresie. Niewątpliwie ograniczenie szarej strefy wiąże się również z aspektem fiskalnym dla państwa. Niemniej jej ograniczenie jest istotne również ze względu na ochronę interesów legalnie działających operatorów, ale przede wszystkim graczy poprzez choćby nadzór i kontrolę nad podmiotami je urządzającymi.

4. W skardze – postulując uchylenie decyzji Ministra i zobowiązanie go do wydania decyzji o wykreśleniu z Rejestru wszystkich wpisanych domen – w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego skargę, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzucono:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15f ugh poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której przepis ten jako oczywiście sprzeczny z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej TFUE), art, 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, jak również z zasadą demokratycznego państwa prawa oraz zasada transparentności, a także ogólną zasadą prawa unijnego, gwarantującą prawo do obrony, którego integralna cześć stanowi prawo do bycia wysłuchanym [por. np. wyrok TSUE w sprawie Kamino International Logistics, C-129/13; Khaled Boudjlida, C-249/13, pkt. 33-34], nie powinien być stosowany w całości w celu zapewnienia skuteczności porządku prawnego Unii Europejskiej, w tym swobód traktatowych.

b) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- naruszenie art. 123 w zw. z art. 200 § 1 w zw. z art. 192 Ordynacji podatkowej poprzez brak umożliwienia stronie zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez co naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, a strona została pozbawiona możliwości wypowiedzenia sie co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,

c) naruszenie art. 121 § 1 w zw. z art. 124 w zw. z art. 210 Ordynacji podatkowej poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia przestanek jakimi Organ kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w szczególności brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej oraz faktycznej decyzji.

Strona wniosła także o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej [dalej "TSUE"), na podstawie art. 45 p.p.s.a. oraz art. 267 TSUE pytania prejudycjalnego w celu orzeczenia przez TSUE w trybie prejudycjalnym o wykładni 56 TFUE oraz ogólnych zasad prawa Unii Europejskiej, w związku z istniejącymi wątpliwościami co do wykładni powyższych przepisów i zasad, których wyjaśnienie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Skarżący proponuje następującą treść pytania prejudycjalnego:

1. Czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez ustawodawcę państwa członkowskiego ograniczeń swobody świadczenia usług takich jak przewidziane w art. 15f ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy ustawodawca tego państwa nakłada na podmioty chcące ubiegać się o zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych i posiadające siedzibę winnym państwie członkowskim obowiązek:

• przedłożenia dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności w zakresie urządzania zakładów wzajemnych w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) , strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, tj. obowiązek wykazania doświadczenia w urządzaniu zakładów wzajemnych,

• ustanowienia przedstawiciela, posługującego się językiem polskim, lub oddziału na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej,

• udzielenia przedstawicielowi pełnomocnictwa do zawierania umów cywilnoprawnych w imieniu i na rzecz takiego podmiotu,

nie nakładając jednocześnie takich obowiązków na podmioty chcące ubiegać się o zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych posiadające siedzibę na terytorium tego państwa członkowskiego, w którym wprowadzono powyższe ograniczenia.

2. Czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak przewidziane w art. 15f w zw. z art. 5 ust. 1b ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy z okoliczności faktycznych oraz uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej ww. środki ograniczające wynika, że rzeczywistą przyczyną ich wprowadzenia było zwiększenie dochodów państwa z tytułu podatków od gier oraz wypłat dywidendy ze spółki wykonującej monopol państwa w zakresie większości gier hazardowych urządzanych przez sieć Internet.

3. Czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak przewidziane w art, 15f w zw. z art. 5 ust. 1b ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy ustawodawca tego państwa wyłączył możliwość uzyskania przez podmioty prywatne zezwolenia lub koncesji na urządzanie gry w pokera przez sieć Internet, podczas gdy zakłady wzajemne mogą być urządzane oraz reklamowane przez podmioty prywatne po uzyskaniu przez nie zezwolenia zgodnie z prawem tego państwa, pomimo, iż zarówno poker jak i zakłady wzajemne są — w odróżnieniu od gier losowych - tzn. "grami umiejętności", których wynik uzależniony jest od posiadania przez gracza określonej wiedzy i umiejętności.

4. Czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak przewidziane w art. 15f w zw. z art. 5 ust. 1b ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy ustawodawca tego państwa członkowskiego wyłączył możliwość uzyskania zezwolenia na urządzanie gier kasynowych przez sieć Internet, dopuszczając jednocześnie urządzanie tych gier w kasynach stacjonarnych, które mogą być prowadzone na terytorium tego państwa członkowskiego po uzyskaniu koncesji.

5. Czy art. 56 TFUE, art. 6 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (dalej "TUE") oraz art. 47 i 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej "Karta praw podstawowych"), a także ogólną zasadę prawa unijnego, gwarantującą prawo do obrony, którego integralną część stanowi prawo do bycia wysłuchanym, należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tymi przepisami nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak

przewidziane w art. 15f ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy:

• ustawa wprowadzająca powyższe środki ograniczające nie ustanawia procedury wysłuchania zainteresowanych osób (fizycznych lub prawnych), w szczególności operatorów hazardowych, przed umieszczeniem określonej nazwy domeny w rejestrze domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą oraz zastosowaniem wobec nich sankcji w postaci zablokowania strony wykorzystującej nazwy domen wpisanych do ww. rejestru, co pozbawia takie podmioty możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie oraz udzielenia niezbędnych wyjaśnień, przed dokonaniem wpisu wykorzystywanej przez nich nazwy domeny do ww. rejestru i zastosowaniem wobec nich ww. sankcji,

• ustawa wprowadzająca powyższe środki ograniczające przyznaje określonym kategoriom podmiotów prawo do wniesienia sprzeciwu od wpisu nazwy domeny do ww. rejestru dopiero po jego dokonaniu, co prowadzi do sytuacji, w której zainteresowane podmioty nie mają możliwości zakwestionowania decyzji o wpisie domeny do ww. rejestru przed jego dokonaniem.

• przepisy obowiązujące w państwie członkowskim, w którym wprowadzono powyższe środki ograniczające, nie przewidują możliwości wstrzymania wykonania decyzji o pozostawieniu nazw domen w ww. rejestrze oraz poprzedzającego tą decyzję wpisu nazw domen do ww. rejestru,

6. Czy art. 56 TFUE oraz zasadę demokratycznego państwa prawa należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z nimi nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak przewidziane w art. 15f ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy przewidziany przez ustawodawcę państwa członkowskiego okres vacatio legis wejścia w życie przepisów wprowadzających powyższe środki ograniczające jest krótszy niż okres niezbędny do uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych na terytorium tego państwa członkowskiego, co uniemożliwia podmiotom świadczącym dotychczas usługi hazardowe na rzecz usługobiorców z terytorium tego państwa członkowskiego w oparciu o licencje udzielone im w państwie ich siedziby, dostosowania prowadzonej przez nich działalności do zmian wprowadzonych w tym państwie członkowskim, przed dniem ich wejścia w życie, bez naruszania uzasadnionych interesów ekonomicznych tych podmiotów?

7. Czy art. 56 TFUE i wynikającą z niego zasadę transparentności należy interpretować w ten sposób, że zgodnie z tym przepisem nie jest dopuszczalne wprowadzenie przez państwo członkowskie środków ograniczających swobodę świadczenia usług takich jak przewidziane w art. 15f w zw. z art. 37 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, w sytuacji gdy ustawodawca tego państwa wyłączył możliwość uzyskania przez podmioty prywatne zezwolenia lub koncesji na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć lnternet bez uzyskania zgody krajowych organizatorów współzawodnictwo ludzi lub zwierząt na wykorzystanie jego wyników, a przy tym nie określił w żaden sposób warunków na jakich zgoda ta jest udzielana?

8. Czy art. 56 TFUE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on regulacji krajowej, takiej jak określona w art. 7a ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych w zw. z art. 91 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Sądowej w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów w zakresie kontroli celnoskarbowej wykonywanej w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych z dnia 24 lutego 2017 r., która nakłada na przedstawiciela podmiotów posiadających siedzibę na terytorium państwa członkowskiego UE lub państwa członkowskiego EFTA obowiązek przechowywania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dokumentacji w języku polskim związanej z prowadzeniem działalności w zakresie gier hazardowych obejmującej m.in. faktury?

W uzasadnieniu – które będzie powoływane w lokalnej części uzasadnienia Sądu – wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

5. W odpowiedzi na skargę przedstawiono tezy wskazujące na potrzebę jej nie uwzględnienia.

6. W "replice" z dnia 14 grudnia 2018 r. podtrzymano argumenty zawarte w skardze, a także zmodyfikowano treść pytań prejudycjalnych, co wyżej uwzględniono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z urzędu Sądowi wiadomo, iż tylko w ubiegłym – 2018 r.- wpłynęły do Sądu i zostały merytorycznie rozpoznane dwie sprawy wniesione przez skarżącą (V SA/Wa 54/18 i V SA/Wa 663/18) w przedmiocie wpisu do rejestru domen służących oferowaniu gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych; w obu zapadły wyroku oddalające skargę (23.VI.2018 r. i 23.X.2018 r.). Tak więc niniejsza sprawa – tak jak poprzednie – sprowadza się do oceny wykorzystywania spornych domen do urządzania gier hazardowych bez koncesji, zezwolenia lub dokonania załączenia wymaganego przez ustawę, a także były skierowane do usługobiorców w Polsce, dostępne w j. polskim. Jest to bezsporne gdyż Skarżąca nie kwestionuje w niniejszej sprawie, że za pośrednictwem wskazanych domen chciałaby świadczyć możliwość prowadzenia gier hazardowych klientom z terytorium Polski, o czym obszernie niżej, a czego zaakceptować nie można, zwłaszcza, że Skarżąca nie zamierza działać legalnie uzyskując uprzednio wymaganego zezwolenia.

W kwestii dopuszczalności pytania prawnego do TSUE należy wskazać na treść art. 267 TFUE i argumenty podniesione przez NSA w wyroku z dnia 19.VI.2013 r., sygn. akt II GSK 1131/11 i wywieść konstatację, że dokonanie wykładni prawa wspólnotowego leży w gestii Sądu, a ewentualna odpowiedź na zaproponowane przez Skarżącą pytania prawne w żaden sposób – w ocenie Sądu – nie miałyby wpływu na wynik sprawy, o czym obszernie niżej.

W szczególności Sąd za bezzasadne uznaje żądanie Skarżącego w zakresie skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE w celu orzeczenia w trybie prejudycjalnym o wykładni art. 56 TFUE oraz ogólnych zasad prawa Unii Europejskiej, w związku z istniejącymi wątpliwościami co do wykładni powyższych przepisów i zasad, których wyjaśnienie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z uwagi na fakt, iż zakres sugerowanego pytania prejudycjalnego w kształcie zaproponowanym przez Skarżącego pokrywa się z zarzutami w zakresie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, argumentacja podniesiona poniżej w odniesieniu do formułowanych zarzutów, pozostaje w pełni aktualna w zakresie niezasadności skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE. Jednocześnie nie można zgodzić się z poglądem Skarżącego, iż kwestie przedstawione przez Skarżącego w proponowanym pytaniu prejudycjalnym są niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest bowiem ocena zasadności wpisu do Rejestru, o którym mowa w art, 15f ugh, w kontekście wystąpienia przesłanek, od których przepisy tej ustawy uzależniają dokonanie takiego wpisu. Zaproponowane przez Skarżącego kwestie, które miałyby być przedmiotem rozpoznania przez TSUE dotyczą zaś procesu udzielania zezwoleń na urządzanie zakładów wzajemnych i wymogów, jakie podmioty ubiegające się o to zezwolenie muszą spełnić czy też przyjętych przez ustawodawcę zasad organizacji rynku gier hazardowych i wymogów, jakie muszą być spełnione na potrzeby kontroli celno-skarbowej urządzania gier hazardowych (dokumenty mające znaczenie dla kontroli celnoskarbowej). Podkreślić należy, iż regulacja dotycząca Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych została skutecznie wprowadzona do polskiego porządku prawnego i stanowi, jako obowiązująca regulacja, podstawę działania organów administracji publicznej i sądowych w tym zakresie. Kontroli, w trybie rozpoznania sprzeciwu od wpisu czy też kontroli sądowej, podlega poprawność dokonania przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych wpisów do tego Rejestru, czyli weryfikacja wystąpienia przesłanek, od których przepisy ustawy o grach hazardowych uzależniają dokonanie wpisu do Rejestru. Zatem sugerowane przez Skarżącego okoliczności, w jego ocenie uzasadniające skierowanie pytania prejudycjalnego do TSUE, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a więc dokonania oceny zasadności kwestionowanego wpisu i powinny być podnoszone w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawując sądową kontrolę prawidłowości wpisu nazw domen do Rejestru, o którym mowa w art. 15f ugh, uznał niezasadność zgłoszonych przez skarżących pytań prejudycjalnych i oddalił wnioski nie znajdując podstaw do wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE dotyczącymi wykładni art. 56 TFUE. Podkreślić należy, iż przedmiotem oceny WSA w Warszawie były wnioski o skierowanie pytań prejudycjalnych o identycznej treści jak sformułowane przez Skarżącego w niniejszej sprawie (sprawy o sygnaturach akt: V SA/Wa 1888/17, V SA/Wa 1321/17, V SA/Wa 1731/17, V SA/Wa 1772/17, V SA/Wa 54/18 oraz V SA/Wa 1266/17). Dodatkowo, w związku z twierdzeniami Skarżącego przedstawionymi w punkcie 4.15. uzasadnienia skargi, mającymi uzasadniać skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE, a dotyczącymi precedensowego charakteru spraw dotyczących wpisu nazw domen do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych oraz brakiem orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie wskazać należy, iż kwestia wpisu nazw domen do Rejestru domen była przedmiotem sądowej kontroli. WSA w Warszawie nie podzielił zarzutów podniesionych przez strony skarżące, w tym dotyczące niezgodności przyjętych regulacji ustawy o grach hazardowych z prawem unijnym, oddalając skargi na decyzje w przedmiocie pozostawienia nazw domen w Rejestrze domen. Sąd uznał prawidłowość i kompletność zgromadzonego materiału dowodowego oraz jego ocenę w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 15f ust. 4 pkt 1 ugh, od wystąpienia których uzależnione jest dokonanie wpisu nazw domen do Rejestru (wyroki WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1888/17, z dnia 19 marca 2018 r, sygn. akt V SA/Wa 1321/17, V SA/Wa 1731/17, V SA/Wa 1772/17, V SA/Wa 54/18 oraz z dnia 21 czerwca 2018 r, sygn. akt V SA/Wa 1266/17).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa postepowania administracyjnego wskazać należy, że zakres stosowania ustawy Ordynacja podatkowa określa art. 1 w związku z art. 2 § 1 tej ustawy. Na mocy tych przepisów ustawa ta ma zastosowanie do postępowań podatkowych. Stosownie do art. 1 ugh ustawa określa warunki urządzania gier hazardowych i zasady prowadzenia działalności w tym zakresie oraz zasady opodatkowania podatkiem od gier hazardowych, zwanym dalej "podatkiem od gier". Powołany przez Skarżącego art. 8 ugh odnosi się do postępowań dotyczących udzielania przewidzianych w ustawie koncesji lub zezwoleń, ich zmiany lub cofnięcia. Przepis ten stanowi, iż do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba

że ustawa stanowi inaczej.

Ustawa o grach hazardowych zawiera również inne postanowienia dotyczące stosowania narzędzi i sankcji związanych z nieprzestrzeganiem jej przepisów np.: Rejestr domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych czy też sankcje administracyjne w postaci kar pieniężnych, o których mowa w art. 89 powołanej ustawy. Wprowadzając te rozwiązania ustawodawca przesądził, czy ich tryb zastosowania ma miejsce w oparciu o tryb postępowania określony w ustawie Ordynacja podatkowa. Taka sytuacja ma miejsce w sytuacji kar pieniężnych, w przypadku których ustawodawca, w art. 91 ustawy, wskazał, iż do kar pieniężnych mają zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Analogicznego rozwiązania nie wprowadzono w przypadku dokonywania wpisu do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych, ani też rozpatrywania sprzeciwu od dokonanego wpisu do Rejestru. Powyższe wynika z charakteru samego wpisu. Wbrew stanowisku Skarżącego wpis do Rejestru nie ma charakteru decyzji, lecz stanowi czynność materialno-prawną. Formę decyzji przybiera zaś odpowiedź na zarzuty od dokonanego wpisu. Podkreślić należy, iż zgodnie z intencją ustawodawcy poprawność dokonywanych w Rejestrze wpisów zapewniona została poprzez wprowadzenie kontroli sądowo-administracyjnej.

W przypadku zatem procedury wpisu do Rejestru domen ustawodawca nie tyle nie wyłączył, co nie przewidział w zakresie rozpatrywania sprzeciwu od wpisów do Rejestru domen stosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Odmiennie kształtuje się sytuacja w przypadku rozpatrzenia sprzeciwu, który przybiera formę decyzji. Z uwagi na charakter zapadłego rozstrzygnięcia, jak również przysługujący co do zasady środek zaskarżania decyzji w postaci odwołania, realizując założenie sądowej kontroli dokonanych wpisów, ustawodawca wyłączył stosowanie przepisów dotyczących odwołania i postępowania odwoławczego. Należy zauważyć, iż w art, 15f ust. 9 ustawy o grach hazardowych ustawodawca wskazał, że minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje decyzję (...). Jednocześnie w art. 15f ust. 10 ww. ustawy wpisano, że do decyzji, o której mowa w ust. 9, nie stosuje się przepisu art. 221 § 1 ustawy z dnia

29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa ani przepisu art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z póżn, zm.). Powyższe oznacza, że podczas załatwiania sprzeciwu, o którym mowa wyżej, organ stosuje przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie dotyczącym decyzji (formy tego dokumentu, elementów, treści), a nie wszystkie etapy i wymogi postępowania poprzedzającego jej wydanie (określone w Ordynacji podatkowej).

W świetle powyższego całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Skarżącego jakoby organ dopuszczał stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w sprawie rozpatrzenia sprzeciwu, co ma potwierdzać, zdaniem Skarżącego, powołanie się przez organ w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji na art. 207 Ordynacji podatkowej. Organ nigdy nie kwestionował zastosowania, z uwagi na brzmienie powołanych przepisów ustawy o grach hazardowych, regulacji Ordynacji podatkowej, w zakresie formy i elementów decyzji w odniesieniu do rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu. Tym samym sugestia jakoby rzekomo organ dopuszczał prowadzenie postępowania dowodowego przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpatrzenia sprzeciwu i stosowanie do niego zasad określonych w Ordynacji podatkowej jest absolutnie bezzasadne i pozostaje w oderwaniu i sprzeczności z wyrażonym przez organ stanowiskiem w tym zakresie. Podkreślić należy, iż ustawodawca zdecydował się szczegółowo określić tryb związany z kwestionowaniem dokonanego wpisu, wskazując formę jego zakwestionowania - sprzeciw, jego zakres, katalog podmiotów uprawnionych, termin na wniesienie sprzeciwu oraz termin na jego rozpatrzenie. Jak wskazano w uzasadnieniu dzięki określeniu krótkiego (7 dni) terminu do rozpatrzenia sprzeciwu i dalszej kontroli przeprowadzanej przez niezawisły sąd zagwarantowana została ochrona podstawowych praw konstytucyjnych.

Mając na względzie zatem racjonalnego ustawodawcę trudno przyjąć, aby w świetle powyższego założenia zakładał on stosowanie zasad postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, w tym dotyczących czynnego udziału strony, włącznie z instytucja określoną w art. 200 Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nie można zatem przyjąć, iż ustawodawca wprowadzając termin na rozpatrzenie wniesionego sprzeciwu określiłby termin z istoty swej nierealny do dochowania przez organ z uwagi na reguły obowiązujące w postępowaniu administracyjnym, w tym choćby na instytucję określoną w art. 200 powołanej ustawy.

Jednocześnie, niezależnie od powyżej podniesionej argumentacji odnosząc się do stanowiska Skarżącego, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 8 ugh i w oparciu o ten przepis, organ powinien zastosować w zakresie rozpatrzenia sprzeciwu przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące zasad postępowania administracyjnego, w tym dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu. Sąd zwraca uwagę, że w art. 8 powołanej ustawy jest mowa o odpowiednim stosowaniu przepisów Ordynacji

podatkowej.

W literaturze wyodrębnia się trzy grupy sytuacji - w zależności od uzyskiwanego rezultatu - odpowiedniego stosowania przepisów prawa. Do pierwszej grupy należą te, w których odpowiednie stosowanie polega na stosowaniu odpowiednich przepisów bez żadnych modyfikacji. Do drugich zaliczono te, w których odpowiednie przepisy mają być stosowane z pewnymi modyfikacjami. Wreszcie trzecia grupa obejmuje te przepisy, które ze względu na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami ustanowionymi dla tych stosunków, do których miały być stosowane odpowiednio, nie mogą być w ogóle stosowane.

Zatem odpowiednie stosowanie przepisów ma miejsce wówczas, gdy organ nie stosuje tych przepisów z uwagi na ich sprzeczność z regulacją dotyczącą rozpatrzenia sprzeciwu ze względu na fakt, iż termin określony w art. 200 Ordynacji podatkowej i przyjęte zasady dotyczące doręczeń oraz liczenia terminów (od daty doręczenia stronie), są sprzeczne z regulacją ustawy o grach hazardowych odnosząca się do terminu rozpatrzenia przez organ sprzeciwu od wpisu domeny do Rejestru, który winien być rozpatrzony przez organ w terminie 7 dni od dnia otrzymania sprzeciwu. A zatem nie można się zgodzić ze stanowiskiem Skarżącego, iż stosując odpowiednio przepis art. 200 Ordynacji podatkowej organ mógł wyznaczyć Stronie krótszy okres na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Wskazać należy, iż termin ten jest terminem ustawowym, wynikającym wprost z art. 200 Ordynacji podatkowej, Instytucja odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w żadnym wypadku nie uprawnia organu do modyfikacji terminów określonych w jej przepisach, Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze, że samo wyznaczenie krótszego terminu nie spowodowałoby zachowania 7 dniowego terminu na rozpatrzenie sprzeciwu określonego w ustawie o grach hazardowych z uwagi na zasady doręczania pism określone w Ordynacji podatkowej.

Również, wbrew stanowisku Skarżącego, nie ma zastosowania przywołany w skardze art, 160 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem w sprawach uzasadnionych ważnym interesem adresata lub gdy stan sprawy tego wymaga, wezwania można dokonać telegraficznie lub telefonicznie albo przy użyciu innych środków łączności, z podaniem danych wymienionych w art. 159 § 1 i 1a ustawy. Zakres regulacji art. 160 Ordynacji podatkowej został ograniczony co do możliwości uproszczonego trybu doręczania korespondencji tylko i wyłącznie do wezwań, o których mowa w art. 155 Ordynacji podatkowej, na co wprost wskazuje literalna treść przepisu oraz jego umiejscowienie w Rozdziale Wezwania. Przepis ten ma charakter wyjątku od zasady pisemnego wzywania przez organy podatkowe i z tego względu niedopuszczalne jest jego rozszerzające stosowanie do sytuacji nie objętych zakresem jego regulacji.

Podkreślić należy również, iż wpisanie nazwy domeny do Rejestru opiera się na zidentyfikowanej treści domeny, a mianowicie, że jest ona wykorzystywana do urządzania gier hazardowych bez wymaganych zgód oraz, że jest ona kierowana do usługobiorców z terytorium Polski. Zatem podmiot urządzający gry hazardowe z wykorzystaniem zawartości takiej domeny ma wiedzę co do gier na niej umieszczanych, komu i na jakich zasadach je udostępnia itp.

Niezależnie od uwag podniesionych powyżej, trudno zatem przyjąć zasadność szeroko omówionego zarzutu naruszenia prawa podmiotu do czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwieniu mu wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału, stanowiącego podstawę dokonania wpisu. Z uwagi na charakter sprzeciwu od wpisu wskazać należy, iż organ na tym etapie nie przeprowadza żadnego postępowania dowodowego, lecz ocenia zasadność dokonania wpisu w oparciu o materiał stanowiący podstawę do jego zatwierdzenia. Idąc tokiem rozumowania Skarżącego organ powinien, przed dokonaniem czynności materialno - prawnej polegającej na dokonaniu wpisu do Rejestru, umożliwić zapoznanie się z materiałami stanowiącymi podstawę tego wpisu. Stanowisko takie przeczy instytucji Rejestru, o którym mowa w art. 15f ugh oraz ukształtowanej w określony sposób instytucji sprzeciwu od wpisu do Rejestru.

Na marginesie wskazać należy na ukształtowany w orzecznictwie administracyjnym pogląd dotyczący kwestii związanych z niepowiadomieniem strony o możliwości zapoznania się z materiałem w sprawie. Zgodnie z ukształtowanym poglądem sądów administracyjnych zarzut naruszenia art. 10 kpa, przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków, może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, iż przedmiotowy zarzut nie jest skuteczny ponieważ skarżąca nie wskazała jakichkolwiek czynności, których przeprowadzenie uniemożliwiło wskazywane uchybienie (wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 256/09, z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05, z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 256/09, z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 345/09 i II GSK 346/09 oraz wyrok WSA z dnia 23 lutego 2010 r, sygn. akt VI SA/Wa 2045/09).

Ponadto, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż organ miał obowiązek wystosowania do Strony zawiadomienia na podstawie art. 200 Ordynacji podatkowej i tego nie uczynił, to w przedmiotowej sprawie, błąd ten należałoby uznać, jako nieistotny i niemający wpływu na wynik sprawy czyli w konsekwencji nierzutujący na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym nie można zgodzić się z powtarzanym wielokrotnie w skardze, w ramach uzasadnienia poszczególnych zarzutów, poglądem, iż powyższe naruszenie jest tym bardziej rażące, że Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie ani przed wpisem ww. domen do Rejestru ani przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślić należy, iż przedmiotowy zarzut jest nie tylko nieuzasadniony, ale i zaskakujący w kontekście argumentacji przedstawionej przez Skarżącego w uzasadnieniu zarówno sprzeciwu, jak i skargi. Kwestionując zasadność dokonania wpisu Skarżący nie przedstawił żadnego uzasadnienia, wskazującego na niezasadność dokonania wpisu nazw przedmiotowych domen do Rejestru w kontekście przesłanek, o których mowa w art. 15f ust. 4 ugh, jednocześnie potwierdzając, iż urządza, z wykorzystaniem przedmiotowych nazw domen gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, które są skierowane do usługobiorców na terenie Polski. Uzasadnienie dla zaskarżenia wpisu przedmiotowych nazw domen Strona opiera wyłącznie na niezgodności regulacji art. 15f w zw. z art. 5 ust. 1b ugh z przepisami prawa unijnego. Nadto, należy zauważyć, iż stosownie do art. 178 § 1 Ordynacji podatkowej strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. A zatem, w celu ochrony i obrony swych interesów strona miała prawo zapoznać się z aktami sprawy również po wydaniu decyzji, która — z uwagi na szczególną regulacje w ustawie o grach hazardowych, nie jest poprzedzona prowadzeniem postepowania zgodnie z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie Strona z tego prawa nie skorzystała.

Nie można również podzielić zarzutu braku dostatecznego wyjaśnienia przesłanek, jakimi organ kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w szczególności braku wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej oraz faktycznej decyzji, albowiem spełnia ona wymogi określone dla decyzji w przepisach prawa. Zgodnie z art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej integralną częścią każdej decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Treść tych uzasadnień została określona w § 4 powołanego przepisu. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera

w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności;

uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Przytoczenie przepisów prawa to również wskazanie ich treści i relacji do stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 8 listopada 2000 r., III SA 760/99, LEX nr 46587). Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., V SA 2762/99, LEX nr 41776). Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ wskazując określone prawem przesłanki dokonania wpisu do Rejestru, o którym mowa w art. 15f ugh, szczegółowo wskazał okoliczności wynikające z zabezpieczonego materiału dowodowego, które wskazują, iż w przypadku nazw domen zostały spełnione przesłanki, określone w art. 15f ust. 4 ugh, od których wystąpienia uzależnione jest dokonanie wpisu nazwy domeny do Rejestru. Tym samym całkowicie niezasadne jest stanowisko Skarżącego, iż organ w uzasadnieniu decyzji nie zawarł uzasadnienia dla wpisu tych domen do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych. Uzasadniając zasadność ich wpisu do Rejestru, organ wskazał szczegółowo okoliczności wynikające z zabezpieczonego materiału, które potwierdzają wystąpienie przesłanek wpisu tych domen do Rejestru. Ponadto organ dokonał wnikliwego omówienia regulacji art. 15f ust. 4 powołanej ustawy odnoszącej się do przesłanek dokonania wpisu (str. 5-7 zaskarżonej decyzji). Podkreślić należy, iż Minister Finansów wyczerpująco wskazał, jakie okoliczności, potwierdzone zabezpieczonym materiałem, wskazują, iż przedmiotowe domeny były wykorzystywane do urządzania gier hazardowych kierowanych do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Niezrozumiałe jest również, w okolicznościach niniejszej sprawy, twierdzenie Skarżącego, iż zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy Organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie wyjaśni dostatecznie podstawy prawnej decyzji. Podkreślić należy, iż w zaskarżonej decyzji organ zawarł zarówno szczegółowe uzasadnienie prawne (powołanie podstawy prawnej i jej omówienie) oraz uzasadnienie faktyczne (wskazanie okoliczności faktycznych, które uzasadniają zastosowanie regulacji art. 15 f ustawy o grach hazardowych).

Nie stanowi uzasadnienia dla formułowania powyższego zarzutu stanowisko Skarżącego, iż organ nie odniósł się szczegółowo do podniesionych we wniesionym sprzeciwie zarzutów naruszenia przepisów prawa Unii Europejskiej, szeroko omówionych przez Stronę. Wbrew bowiem stanowisku Skarżącego powtórzonym również w skardze okoliczności te nie stanowią przedmiotu niniejszej sprawy. Sąd zwraca uwagę, że zdecydowana cześć argumentacji przedstawionej we wniesionym sprzeciwie nie mieści się w zakresie instytucji sprzeciwu od wpisu domeny do Rejestru, określonym w art. 15 f ust. 8 ustawy o grach hazardowych. Ustawodawca przewidział możliwość wniesienia sprzeciwu od wpisu nazwy domeny do Rejestru (art. 15f ust. 7 ustawy). Jednocześnie określił jego zakres przedmiotowy. Zgodnie z art. 15f ust. 8 pkt 2 powołanej ustawy sprzeciw zawiera uzasadnienie sprzeciwu, z którego wynika, że nazwę domeny, o której mowa w ust. 4, należy wykreślić z Rejestru. A zatem, określony przez ustawodawcę przedmiot sprzeciwu ograniczony został przez ustawodawcę do zakresu art. 15f ust. 4 ustawy, w oparciu o treść którego dokonywany jest wpis nazwy domeny do Rejestru. Kwestie związane z organizacją rynku gier oraz warunków uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych nie mają znaczenia i nie wpływają, wbrew twierdzeniom Skarżącego, na ocenę zasadności dokonania wpisu nazw domen do Rejestru. Odniesienie się do tych kwestii nie stanowi, wbrew stanowisku Strony, uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, wyjaśniającego Stronie motywy, jakimi organ kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie, w tym wypadku wpis nazw domen do Rejestru, bowiem są to okoliczności pozostające poza meritum sprawy. W związku z powyższym w zaskarżonej decyzji organ trafnie odniósł się jedynie ogólnie do kwestii niezgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami unijnymi oraz braku możliwości dostosowania swojej działalności do polskiej regulacji hazardowej z uwagi na zbyt krótki, w ocenie Strony, vacatio legis przepisów nowelizujących ustawę o grach hazardowych.

Reasumując, w świetle powyższego wskazać należy na niezasadność zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego. Stanowisko organu w przedmiotowej kwestii znalazło pełną akceptacje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1266/17, potwierdził brak zasadności zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych oraz wskazał, iż w sprawach wpisu domen do Rejestru, zgodnie z intencją ustawodawcy poprawność dokonywanych w Rejestrze wpisów zapewniona została poprzez wprowadzenie kontroli sądowo-administracyjnej. WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu, że podczas załatwiania sprzeciwu od wpisu do Rejestru, organ stosuje przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie dotyczącym decyzji (formy tego dokumentu, elementów, treści), a nie wszystkie etapy i wymogi postępowania poprzedzającego jej wydanie (określone w Ordynacji podatkowej). Również w wyrokach: z dnia 13 czerwca 2018 r. o sygn. V SA/Wa 1888/17 oraz z dnia 19 czerwca 2018 r. o sygn.: V SA/Wa 1321/17, V SA/Wa 1731/17, V SA/Wa 1772/17 oraz V SA/Wa 54/18, WSA w Warszawie oddalając skargi w przedmiocie pozostawienia nazw domen w Rejestrze domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych, nie dopatrzył się naruszenia przepisów proceduralnych, w tym dotyczących wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jego oceny, jak również uzasadnienia prawnego i faktycznego motywów, jakimi kierował się organ podejmując decyzje o pozostawieniu nazw domen w Rejestrze.

Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy na brak podstaw do formułowania naruszenia art. 15f ugh, stosownie do którego minister właściwy do spraw finansów publicznych prowadzi Rejestr domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą.

Zgodnie z ust. 4 powołanego przepisu wpisowi do Rejestru podlega:

1) nazwa domeny internetowej wykorzystywana do urządzania gier hazardowych bez koncesji, zezwolenia lub dokonania zgłoszenia wymaganego przez ustawę, kierowanych do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności gdy strony internetowe wykorzystujące nazwy takich domen są:

a) dostępne w języku polskim,

b) reklamowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z analizy zabezpieczonych materiałów przez Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno—Skarbowego w Opolu, dotyczących domen objętych sprzeciwem: [...] , [...] wynika, iż służą one urządzaniu gier hazardowych niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych. Stwierdzone naruszenie polegało na urządzaniu w sieci Internet, na stronach internetowych: https://[...] , wykorzystującej nazwę domenową [...] oraz [...] , wykorzystującej nazwę domenową [...], gier hazardowych niezgodnie z ustawa o grach hazardowych. Przedmiotowe strony dostępne są w języku polskim. Regulamin występuje w wersji polskojęzycznej. Regulamin nie zawiera zapisów odnoszących się bezpośrednio do zakazu zakładania konta i udziału w grach uczestnikom z terenu Polski. Pkt 4.15 regulaminu stanowi jedynie, iż "Klient nie może złożyć wniosku ani otwierać konta, jeśli zamieszkuje jurysdykcję, gdzie składanie wniosku o otwarcie konta lub otwieranie konta i/lub korzystanie z usług jest nielegalne lub niezgodne z jakimkolwiek przepisami właściwymi dla danego obszaru ("Zakazane jurysdykcje"). Odpowiedzialnością klienta jest zapewnienie, że powyższe nie ma do niego zastosowania. Zastrzegamy sobie prawo do natychmiastowego zawieszenia konta, jeśli odkryjemy, że zostało otwarte lub jest obsługiwane z obszaru Zakazanej jurysdykcji. Zakazane jurysdykcje obejmują Francje, Włochy, Wielka Brytanie, USA oraz inne jurysdykcją w których nie działamy. Polska nie została wymieniona wprost wśród zakazanych jurysdykcji.

Formularz rejestracyjny (jego wypełnienie stanowi warunek umożliwiający rozpoczęcie realnej gry) zawiera pola wyboru kraju i waluty subskrybenta (formularz w domenie [...] ), zawierające rozwijaną listę dostępnych krajów i walut. Lista dostępnych do wyboru krajów nie zawiera Polski, posiada zaś opcję Inny, która to wartość, z obszaru Polski, ustawiona jest z listy wyboru automatycznie po otwarciu formularza. Okoliczność nie występowania w rozwijanej liście dostępnych państw Polski nie oznacza, iż oferowane za pośrednictwem przedmiotowych domen gry, nie są kierowane do usługobiorców z terenu Polski. Zastosowany mechanizm wskazuje, iż dla użytkowników z Polski dedykowana jest w polu Country wartość Inne, która pojawia się w tym polu w przypadku automatycznej lokalizacji użytkownika na terenie Polski. W polu wyboru waluty możliwy wybór waluty polskiej. W przypadku pola dotyczącego waluty wartość ustawiona z listy wyboru automatycznie po otwarciu formularza.

Dostrzec wypada, że na stronach internetowych, w stopce oraz w Regulaminie, zawarto informacje o zwolnieniu z opłat (dotyczy wpłat depozytów i wypłat wygranych), dla środków wypłacanych w walucie polskiej. Nadto, w regulaminie m.in. maksymalne wygrane, jak i minimalne wypłaty podane są w polskiej walucie. Również opłata za nieaktywne konto pobierana jest w polskim złotym (równowartość w złotych polskich kwoty 5 euro). W walucie polskiej wskazane są również m.in. bonus powitalny, jak również wymogi związane z wpłatami, uprawniające do jego uzyskania oraz uzyskania darmowych spinów.

Tak więc wypada dostrzec, że stwierdzone naruszenie polegało na urządzaniu gier hazardowych na stronie internetowej [...] , wykorzystującej nazwę domenową [...] niezgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych, zaś oferowane gry skierowane są m.in. do graczy na terytorium Polski, a powołana wyżej strona internetowa jest dostępna w języku polskim.

Domeny internetowe [...] nie służą bezpośrednio urządzaniu gier hazardowych, lecz przekierowuje, odpowiednio na strony internetowe:

- https://[...] , wykorzystującą nazwę domeny [...] ,

- [...] , wykorzystującą nazwę domeny [...] .

Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 15f ust. 4 ugh wpisowi do Rejestru podlega nazwa domeny internetowej wykorzystywana do urządzania gier hazardowych bez koncesji, zezwolenia lub dokonania zgłoszenia wymaganego przez ustawę, kierowanych do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem w przypadku, gdy po wpisaniu adresu strony internetowej następuje przekierowanie użytkownika do domeny służącej urządzaniu gier hazardowych zasadnym jest uznanie, że strona przekierowującą również jest wykorzystywana do urządzania tych gier. Domeny przekierowujące, zgodnie z ich funkcją, nie zawierają odrębnych treści w swoich witrynach, jednakże umożliwiają korzystanie z zawartości domen, które takie treści posiadają.

Zauważyć należy, iż w przypadku przedmiotowych domen, zarówno na etapie skargi, jak i sprzeciwu, zarzucając niezasadność wpisu do Rejestru domen i wnosząc o ich wykreślenie Strona nie wskazała żadnych okoliczności, które wskazywałyby, iż nie zostały spełnione przesłanki określone wan.15f ust. 4 ugh uzasadniające jej wpis do Rejestru. Uzasadnienia dla swojego żądania wykreślenia przedmiotowych domen z Rejestru Skarżący poszukuje i opiera wyłącznie na argumentacji dotyczącej rzekomej niezgodności polskiej regulacji w zakresie gier hazardowym, w tym art. 15f ugh, z przepisami unijnymi. W konsekwencji brak jest, w ocenie Skarżącego, przesłanek określonych w art. 15f ust. 4 ugh, uzasadniających dokonanie ich wpisu do Rejestru.

Podkreślić należy, iż Strona w żadnym wypadku nie tylko nie kwestionuje, iż za pośrednictwem ww. domeny kieruje i świadczy nielegalne gry hazardowe klientom z terytorium Polski, ale wręcz przeciwnie - przyznaje, że przedmiotowe domeny dostępne są na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując m.in.:

a) przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, operatorzy zagraniczni, w tym Skarżący, świadczyli usługi hazardowe na rzecz usługobiorców na całym świecie m.in. na rzecz usługobiorców z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w oparciu o licencje udzielone im w państwie ich siedziby oraz w państwie w którym te usługi były świadczone, jak również w oparciu o swobodę świadczenia usług wyrażona w art. 56 TFUE (pkt 1. 20 skargi),

b) szkody wynikłe z zablokowania stron internetowych (...) to przede wszystkim wielomilionowe straty majątkowe oraz utracone korzyści w związku z uniemożliwieniem Spółce świadczenia usług na rzecz użytkowników z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej - (pkt F sprzeciwu ).

W świetle zatem dokonanych w oparciu o zabezpieczony przez Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno — Skarbowego w Opolu materiał dowodowy, jak również w świetle twierdzeń samej Spółki, stwierdzić należy, iż zostały spełnione przesłanki do dokonania wpisu nazw przedmiotowych domen do Rejestru, bezspornym jest, iż wpisane do Rejestru nazwy domen wykorzystywane są do oferowania gier hazardowych bez wymaganych ustawą o grach hazardowych zgód i skierowane są do usługobiorców na terenie Polski, umożliwiając rejestrację i udział w grach graczom z Polski.

Zauważyć należy, w kontekście kierowania gier hazardowych do graczy na terytorium Polski, iż sama okoliczność braku możliwości wyboru Polski z listy wyboru kraju adresata podczas rejestracji użytkownika, zdaniem Sądu nie wyklucza tej oceny w świetle pozostałych okoliczności (dostępność polskojęzycznej wersji stron, wybór polskiej waluty w formularzu rejestracyjnym i umożliwienie płatności w polskiej walucie, brak ograniczeń i wyłączeń w regulaminie do zakładania konta i udziału w grach graczy z Polski). Strona nie wskazała na żadne mechanizmy, które przyjęła w celu uniemożliwienia rejestracji graczy z terytorium Polski (np. blokowanie IP polskich graczy). Co więcej, jednoznacznie wskazać należy, iż umieszczenie w liście dostępnych krajów, występującej w polu Państwo formularza rejestracyjnego opcji Inne, ma na celu umożliwienie rejestracji graczy z krajów niewystępujących na udostępnionej liście, w tym Polski. Modyfikacja powyższa, w stosunku do rozwiązań występujących we wcześniej zidentyfikowanych i wpisanych do Rejestru domenach, za pośrednictwem których Skarżący urządzał nielegalne gry hazardowe skierowane do graczy z Polski, stanowi reakcję na podnoszoną przez organ okoliczność, iż jednym z elementów świadczących o kierowaniu usług do usługobiorców z terenu Polski, jest możliwość wyboru, na etapie rejestracji, Polski w polu Państwo formularza rejestracyjnego. Zastosowana modyfikacja i przyjęte w tym zakresie rozwiązanie nie zmienia zatem faktu, iż istnieje, mimo niedostępności Polski w rozwijanej liście dostępnych państw, możliwość rejestracji graczy z terytorium Polski poprzez umożliwienie wskazania w tym polu opcji Inne. Podkreślić należy, iż, jak ustalono w toku podjętych czynności i udokumentowanych zabezpieczonym materiałem, po otwarciu formularza pole to uzupełniane jest domyślnie wpisem Inne.

Fakt dostępności na stronach polskiej wersji językowej, możliwość płatności w walucie polskiej oraz zastosowanie form płatności, umożliwiających udział w grach graczom z terytorium Polski, zastosowanie w polu Państwo formularza rejestracyjnego opcji Inne, przy braku zastosowania przez operatora gier hazardowych mechanizmów uniemożliwiających udział w tych grach graczy z terytorium Polski, w pełni uzasadnia ocenę, że gry te skierowane są do graczy na terytorium Polski, zaś ich wpis do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych jest w pełni zasadny.

W świetle powyższego Sąd zauważa, iż zostały, w przypadku wskazanych nazw domen, spełnione przesłanki określone w art. 15f ust. 4 ugh, od których wystąpienia przepisy prawa uzależniają dokonanie wpisu w Rejestrze domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą. Podkreślić należy, iż ocena wystąpienia tych przesłanek nastąpiła w oparciu o szczegółową analizę wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących ww. domen.

Gracze z terenu Polski, wchodząc na strony internetowe wykorzystujące nazwy przedmiotowych domen, mogli się zarejestrować, założyć konto i uczestniczyć w oferowanych grach hazardowych. Podkreślić należy, iż okoliczności faktyczne sprawy odnoszące się do urządzania gier hazardowych oraz kierowania ich do usługobiorców z terenu Polski są bezsporne i nie są kwestionowane przez Skarżącego. Tym samym sformułowany przez Stronę zarzut, jak również żądanie wykreślenia przedmiotowych domen z Rejestru, w kontekście ustaleń faktycznych i normy art. 15f ust. 4 ugh są całkowicie niezasadne.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, iż działalność zagranicznych operatorów, którzy świadczyli swe usługi usługobiorcom z terenu Polski nie miała, przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz innych ustaw, charakteru nielegalnego, jak również że polska ustawa o grach hazardowych nie miała do nich zastosowania. Bez znaczenia dla oceny charakteru tej działalności jest podnoszona i akcentowana przez Stronę okoliczność, iż prowadziła ona swoją działalność w oparciu o licencje udzielone jej w państwie jej siedziby oraz w oparciu o swobodę świadczenia usług określoną w art. 56 TFUE (pkt 1.20 skargi). Fakt posiadania maltańskiej licencji nie uprawnia do urządzania gier hazardowych wbrew przepisom ustawy o grach hazardowych i ich kierowania do graczy

na terenie RP.

Sektor gier hazardowych oferowanych przez sieć Internet nie jest przedmiotem harmonizacji wspólnotowej. Państwo członkowskie jest więc uprawnione do uznania, że sama tylko okoliczność, iż dany podmiot oferuje zgodnie z prawem usługi z tego sektora przez Internet w innym państwie członkowskim, w którym ma siedzibę i w którym zasadniczo podlega już wymogom prawnym i kontroli ze strony właściwych organów tego państwa członkowskiego, nie stanowi wystarczającej gwarancji ochrony krajowych

konsumentów przed niebezpieczeństwem oszustwa i przestępczości, biorąc pod uwagę trudności, jakie mogą napotkać organy państwa członkowskiego siedziby przy ocenie profesjonalnych walorów i rzetelności takiego podmiotu. Zgodnie z art. 3a1 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną świadczenie usług drogą elektroniczną w zakresie gier hazardowych podlega prawu polskiemu, w przypadku gdy gra hazardowa jest urządzona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub usługobiorca uczestniczy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w grze hazardowej, lub usługa jest kierowana do usługobiorców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności dostępne jest korzystanie z niej w języku polskim lub jest reklamowana na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem wskazać należy, iż wolą polskiego ustawodawcy było poddanie świadczenia usług drogą elektroniczną w zakresie gier hazardowych regulacji krajowej. Na gruncie prawa krajowego legalność świadczenia usług w zakresie urządzania gier hazardowych rozstrzyga jej zgodność z przepisami ustawy o grach hazardowych, regulującej zasady i warunki urządzania gier hazardowych. Tym samym, w przypadku usług hazardowych świadczonych drogą elektroniczną, została wyłączona zasada państwa pochodzenia. Subiektywna ocena przez Skarżącego polskich przepisów dotyczących gier hazardowych oraz przyjętych przez polskiego ustawodawcę zasad ich urządzania w żadnym wypadku nie uprawnia podmiot do ich ignorowania i naruszania oraz świadczenia swoich usług z naruszeniem polskiego porządku prawnego.

Podkreślić należy, iż przed zmianami wprowadzonymi ustawą nowelizacyjną z dnia 15 grudnia 2016 r., ugh, w art. 29a ust. 1, wprowadzała zakaz urządzania gier hazardowych przez sieć lnternet. Stosownie zaś do ust. 2 ww. przepisu zakazane było uczestniczenie w grach hazardowych urządzanych przez sieć Internet. Zakazy powyższe nie dotyczyły urządzania zakładów wzajemnych przez sieć Internet na podstawie udzielonego zezwolenia (art. 29a ust. 3). Okoliczność, iż Rejestr, o którym mowa w art. 15f ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wprowadzony ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, funkcjonuje od 1 kwietnia 2017 r. nie zmienia faktu, iż działalność prowadzona przez te podmioty, przed jego wprowadzeniem, bez zezwolenia stanowiła nielegalne urządzanie gier hazardowych i była niezgodna z ustawą o grach hazardowych. Wprowadzenie regulacji dotyczącej Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych miało na celu stworzenie narzędzi umożliwiających skuteczna walkę z szarą strefą w środowisku nielegalnych gier hazardowych urządzanych w sieci lnternet. Podmiot urządzający gry hazardowe w przedmiotowych domenach i kierujący swoją ofertę do graczy na terenie RP, wiedział, że narusza polską ustawę o grach hazardowych i świadczy te gry nielegalnie. Co więcej, mimo możliwości uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych, z możliwości tej nie skorzystali kontynuował nielegalne ich urządzanie.

Co więcej, zagraniczne podmioty od 3 września 2015 r. (tj. od wejścia w życie ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych miały możliwość uzyskania zezwolenia na oferowanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet, jednak Skarżący nie podjął działań, mających na celu zalegalizowanie jego działalności, w ramach prawnych określonych ustawą o grach hazardowych. Powyższe wskazuje jednoznacznie na motywacje Skarżącego, którego celem nie było i nie jest prowadzenie działalności z poszanowaniem jej zasad wynikających z polskiego systemu prawnego, a jedynie dalsze jej nielegalne kontynuowanie oraz poszukiwanie uzasadnienia dla swej działalności w oparciu o tworzenie argumentacji o rzekomej niezgodności polskiej regulacji w zakresie gier hazardowych z przepisami unijnymi. Reasumując, podmiot urządzający gry hazardowe w przedmiotowych domenach i kierujący swoją ofertę do graczy na terenie RP, wiedział, że narusza polską ustawę o grach hazardowych i świadczy te gry nielegalnie.

Podkreślić należy, iż stosując obowiązujące przepisy prawa, organ zastosował przewidziane prawem narzędzie, mające na celu eliminacje naruszania polskiego porządku prawnego przez podmioty, które nie respektują zasad i warunków urządzania gier hazardowych, określonych w ustawie o grach hazardowych. Działania organu związane z funkcjonowaniem Rejestru, o którym mowa w art. 15f powołanej ustawy zmierzają zatem do zapewnienia poszanowania dla polskiego porządku prawnego, jak również ochronę graczy przed negatywnymi skutkami związanymi z udziałem w nielegalnie urządzanych grach hazardowych.

Sąd nie zgadza się również z zarzutem sprzeczności art. 15f ugh z prawem Unii Europejskiej (zarzut pkt 1 skargi), albowiem ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, na etapie prac legislacyjnych notyfikowana została Komisji Europejskiej zgodnie z Dyrektywą (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (powiadomienie 2016/398/PL). Podobnie notyfikacji podlegała ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (powiadomienie 2014/0537/PL) wprowadzająca regulacje odnoszące się do procesu udzielania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych.

W ocenie Skarżącego fakt notyfikacji przepisów nie może przesądzać o ich zgodności z przepisami prawa Unii Europejskiej (pkt 1.8. skargi). Jak wskazuje Skarżący Komisja Europejska nie przeprowadza dogłębnej i kompleksowej analizy zgodności notyfikowanych przepisów z prawem Unii Europejskiej. W szczególności, jak wskazano w skardze należy zwrócić uwagę, iż Komisja wydając opinie może nie posiadać szczegółowej wiedzy co do okoliczności faktycznych towarzyszących uchwaleniu notyfikowanych przepisów, co ma zasadnicze znaczenie przy ocenie ich proporcjonalności oraz rzeczywistych celów, którym ma służyć regulacja (pkt.1.10. skargi).

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż zasadniczym celem notyfikacji

jest zapobieganie powstawaniu barier w przepływie towarów w UE. Wyrażając swoją opinię, co do notyfikowanych przepisów, w świetle istoty jaka przyświeca procesowi notyfikacji, Komisja ocenia regulacje w kontekście jej zgodności z prawem unijnym, w tym również w zakresie gwarancji swobody świadczenia usług. Sugerując, iż Komisja Europejska wydając opinię nie przeprowadza dogłębnej analizy notyfikowanych przepisów, Skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, które mogłyby potwierdzić wyrażoną w tym zakresie opinie. Podobnie też w zakresie oceny co do ewentualnego braku wiedzy co do okoliczności towarzyszących uchwaleniu danych przepisów, Skarżący ograniczył się jedynie do sugestii o takiej możliwości, nie wskazując jakowe to okoliczności nie były znane Komisji, a które miałyby znaczenie dla dokonanej oceny.

Sąd nie podziela zatem oceny co do braku wnikliwości, dogłębności i kompleksowości oceny przez Komisję Europejską notyfikowanych przepisów. Jest oczywiste, że Komisji zostały przedłożone projektowane przepisy, a zatem Komisja znała treść przepisów w tym kwestionowanych przez Skarżącego, tj. art. 15f (wpis do rejestru nazwy domeny), art. 7a (wymóg prowadzenia działalności za pośrednictwem oddziału lub przedstawiciela) oraz art. 36 pkt 22 (wymóg wykazania doświadczenia w prowadzeniu działalności w innym państwie członkowskim). Proponowane rozwiązania znalazły akceptację i nie zostały uznane jako naruszające swobody wspólnotowe, w tym świadczenia usług.

Komisja Europejska przedstawiła swoje uwagi do niektórych aspektów projektowanych przepisów. Wszystkie zgłoszone przez KE zastrzeżenia zostały przez władze Polski przyjęte, co znalazło swój wyraz w zmodyfikowanym zgodnie z uwagami KE, zaaprobowanym przez Komisję ostatecznym kształcie ustawy. Nie znajduje zatem uzasadnienia zarzut zastosowania przez organ przepisów ustawy, w ocenie Skarżącego, niezgodnych z prawem Unii Europejskiej, w szczególności wobec faktu, że w znowelizowanej ustawie niezgodności takiej nie dopatrzył się organ Unii Europejskiej odpowiedzialny za zapewnienie właściwego stosowania przepisów unijnych we wszystkich państwach członkowskich. W świetle powyższego, Sąd nie dopatruje się w obowiązujących przepisach naruszenia art. 56 TFUE. Nie ma zatem znaczenia podnoszona przez Skarżącego okoliczność, iż ustawa o grach hazardowych nie była nigdy w całości notyfikowana Komisji Europejskiej (pkt 1.53 skargi). Kwestionowane przez Skarżącego przepisy były zatem Komisji Europejskiej znane. Również chybiona jest uwaga, iż (...) "pełna ocena projektu Ustawy nowelizacyjnej nie była możliwa, ponieważ w oczywisty sposób wyłączona zastała możliwość kompleksowego zrozumienia całościowych skutków notyfikowanych przepisów. Również za niezasadną należy uznać tezę, iż Komisja nie miała możliwości zweryfikowania, czy określone w orzecznictwie TS UE warunki dopuszczalności monopolu państwowego W zakresie gier są spełnione, gdyż wymagałoby to dostępu do informacji wykraczających poza zakres określony w Dyrektywie (UE) 2015/1535 (pkt 1.53 skargi). Wbrew bowiem stanowisku Skarżącego, opartego na subiektywnej ocenie i argumentacji pozostającej w oderwaniu od stanu faktycznego i stanowiącą dowolną interpretację zarówno przepisów i faktów, mającą uzasadnić forsowaną przez Skarżąca tezę o braku zasadności wprowadzenia monopolu państwa w zakresie gier hazardowych online, a przede wszystkim uzasadnić kwestionowanie polskiej regulacji w zakresie rynku gier z przepisami unijnymi, wprowadzenie monopolu państwa było uzasadnione i nie narusza przepisów unijnych. Bezzasadność stanowiska w powyższym zakresie zostanie wykazana w dalszej części skargi w odniesieniu do poszczególnych zarzutów. Bez znaczenia jest tu podnoszony przez Skarżącego fakt, iż w procedurze notyfikacji uwagi mogą zgłaszać państwa członkowskie, które nie są uprawnione do wykładni przepisów prawa unijnego. Uprawnienie zaś takie posiada Komisja Europejska, która nie dopatrzyła się we wprowadzanych regulacjach zagrożenia dla swobód wspólnotowych.

Oczywiście Sąd nie kwestionuje kompetencji TSUE w zakresie stosowania prawa Unii Europejskiej. Jednakże należy zauważyć, iż kwestie podnoszone przez Skarżącego, a które miałyby być przedmiotem jego kontroli, były wielokrotnie rozpoznawane przez TSUE i stanowisko w tym zakresie wyrażone zostało w wydanych przez TSUE orzeczeniach. Dotyczy to min. regulacji dotyczących blokowania, swobody państwa w zakresie organizacji rynku gier i doboru w tym zakresie stosownych rozwiązań, monopolu państwa w zakresie urządzania gier hazardowych.

Reasumując, Komisja Europejska wraz z Trybunałem Sprawiedliwości, jest odpowiedzialna za zapewnienie właściwego stosowania przepisów unijnych we wszystkich państwach członkowskich. Odnosząc się do kwestii odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci informacji dotyczących przebiegu procedury notyfikacyjnej No. 2016/398/PL dotyczącej projektu ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych uchwalonej w dniu 15 grudnia 2016 r. (Dz.U z 2017, poz. 88), w tym kopii dokumentów wymienionych pomiędzy Komisją Rzeczpospolitą w ramach ww. postępowania oraz argumentacji podniesionej w uzasadnieniu zarzutu bezzasadności odmowy udostępnienia żądanych dokumentów (punkty od 1.15. do 1.18. skargi) należy

zauważyć, że kwestie dotyczące dostępu do informacji publicznej reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 tj.). Przedmiotowa ustawa reguluje zarówno formę odmowy udzielenia informacji publicznej, jak również przewiduje możliwość jej kontroli zarówno w toku instancji, jak również na drodze sądowo-administracyjnej. W związku z powyższym zarzuty formułowane w skardze w tym zakresie powinny być podnoszone w postępowaniu w sprawie dostępu do informacji publicznej i pozostają poza meritum niniejszej sprawy, nie mając wpływu na ocenę zasadności dokonania wpisu przedmiotowych domen do Rejestru.

Argumentacja Skarżącego opiera się też na zarzucie dyskryminacyjnego i nieproporcjonalnego charakteru wprowadzonych regulacji. Zarzuty te koncentrują się na regulacji art. 15f ugh, dotyczącego wprowadzenia Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych oraz blokowaniu stron internetowych wykorzystujących nazwy domen wpisanych do Rejestru, a także objęciu większości gier urządzanych w sieci Internet monopolem państwa, jak również na wymogach stawianych zagranicznym podmiotom ubiegającym się o zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych (art. 7a i art. 36 pkt 22, art. 31 ust. 2 ustawy o grach hazardowych) oraz warunkom, jakie muszą spełniać na potrzeby sprawowanej przez organy Krajowej Administracji Skarbowej kontroli celno-skarbowej (art. 91 ustawy o KAS oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 24 lutego 2017 r. w sprawie kontroli celno-skarbowej wykonywanej w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych). Jednocześnie Skarżący podkreśla, iż względy ekonomiczne stanowiły faktyczne podstawy wprowadzonych zmian w zakresie gier hazardowych, Skarżący, odwołując się do dokumentów dotyczących Totalizatora Sportowego Sp. z o. o., realizującej monopol państwa w zakresie gier hazardowych (sprawozdanie zarządu z działalności grupy kapitałowej Totalizator Sportowy w 2016 r., umowy spółki oraz uchwały nr 8 zwyczajnego zgromadzenia wspólników Totalizator Sportowy Sp, z o.o. w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków zarządu w spółce z dnia 29 czerwca 2017r.) wskazuje na niezgodność monopolu wprowadzonego w zakresie gier hazardowych w sieci Internet z wymogami określonymi w orzecznictwie TSUE, w orzeczeniach wydanych przez TSUE w sprawach C-316/07, od C-358/07 do 0360/07, C-409/07 i C-410/07, StoB (orzeczenie StoB) oraz w sprawie C-212/08, Zeturf (orzeczenie Zeturt). Skarżący zwrócił uwagę na praktyki reklamowe stosowane przez Totalizator Sportowy Sp. z o.o., jak również rzekomy brak kontroli ze strony władz publicznych, które zachowują jedynie uprawnienia właścicielskie.

Dodatkowo, Skarżący, na potwierdzenie swojego stanowiska, odwołał się do wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich do Ministra Rozwoju i Finansów (pismo z dnia 5 lipca 2017 r.) oraz do Ministra Finansów (pismo z dnia 16 lutego 2018 r), w których to Rzecznik Praw Obywatelskich zgłasza wątpliwości w zakresie regulacji dotyczącej Rejestru, o którym mowa w art. 15f ugh. Istotą zgłoszonych wątpliwości jest związane z wprowadzonymi rozwiązaniami prawnymi ryzyko, w ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich, dla wolności słowa i dostępu do informacji.

Odnosząc się do kwestii blokowania dostępu do stron internetowych Sąd pragnie zwrócić uwagę, że istniejące do tej pory mechanizmy zwalczania nielegalnego urządzania gier w sieci Internet były niewystarczające. Kontrolę w tym zakresie przeprowadziła Najwyższa Izba Kontroli (kontrola nr [...]dotycząca Egzekwowania przepisów prawa wobec podmiotów prowadzących działalność w zakresie zakładów wzajemnych). W uwagach i wnioskach pokontrolnych NIK wskazała m.in. że obowiązujące regulacje prawne (w brzmieniu do 1 kwietnia 2017 r.) pozwalały na egzekwowanie ich przestrzegania jedynie od podmiotów działających na terenie RP i sprzyjają unikaniu odpowiedzialności tych podmiotów, które nie podlegają bezpośrednio jurysdykcji polskich organów. Wskazano, iż niezbędne jest opracowanie nowych rozwiązań prawnych, które uniemożliwiłyby stosunkowo łatwe obchodzenie obowiązujących przepisów. NIK wskazała na konieczność przeprowadzenia przez Ministra Finansów analiz prawnych pozwalających na ustalenie, czy i w jakim zakresie możliwe jest wdrożenie kolejnych instrumentów prawnych, za pomocą których nastąpiłoby ograniczenie nielegalnych działań podmiotów organizujących zakłady wzajemne za pośrednictwem sieci Internet. Powyższe potwierdza sam Skarżący wskazując, iż "(...) operatorzy gier hazardowych, którzy uzyskali zezwolenie polskiego organu regulacyjnego, mają obecnie ok, 8 % udziału w całym rynku gier hazardowych". (pkt B.5,6 sprzeciwu).

Polski ustawodawca, na bazie doświadczeń, jakie dało funkcjonowanie różnych modeli prawnego uregulowania rynku gier hazardowych zdecydował, że jedynie objęcie monopolem państwa segmentu gier hazardowych online (z wyłączeniem zakładów wzajemnych i loterii promocyjnych) zapewni adekwatną jego kontrolę, gwarantując odpowiedni poziom bezpieczeństwa jego uczestników. Jednocześnie, aby przyjęty model regulacji nie miał charakteru iluzorycznego, wprowadzone zostało narzędzie w postaci możliwości blokowania dostępu do stron internetowych wykorzystywanych do oferowania gier hazardowych w nielegalny sposób. Nie można zgodzić się z tezą, iż przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozwiązania naruszają zasadę swobodnego świadczenia usług, określoną w art. 56 TFUE.

Zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą Trybunału Sprawiedliwości UE działalność hazardowa stanowi usługę w rozumieniu art. 57 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej i mają do niej zastosowanie przepisy Traktatu odnoszące się do swobody świadczenia usług i swobody przedsiębiorczości. Ograniczenie ww. swobód na gruncie m.in. krajowych przepisów ustawowych może być uzasadnione względami porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub zdrowia publicznego (art. 52 TFUE w związku z art. 62 TFUE). Reguły te zostały rozwinięte przez orzecznictwo TSUE, m.in. w sprawie C-55/94 Gebhard, w której Trybunał określił warunki dopuszczalności środków ograniczających lub czyniących mniej atrakcyjnymi korzystanie ze swobód. Na gruncie wyroku ograniczenia te muszą być:

- stosowane w sposób niedyskryminacyjny,

- usprawiedliwione nadrzędnymi wymogami interesu ogólnego,

- odpowiednie do zakładanego celu (adekwatność),

- nie mogą wykraczać poza to, co konieczne dla realizacji zakładanego celu (proporcjonalność),

Orzecznictwo Trybunału wskazało szereg nadrzędnych względów interesu społecznego mogących uzasadniać ww. ograniczenia, takich jak względy ochrony konsumentów, przeciwdziałania oszustwom i skłanianiu obywateli do nadmiernych wydatków związanych z grami, jak też ogólne względy zapobiegania zakłóceniom porządku publicznego. Ograniczenia oparte na ww. względach muszą być odpowiednie do zapewnienia realizacji założonych celów, co oznacza, że te ograniczenia muszą przyczyniać się do ograniczenia działalności w zakresie gier hazardowych w sposób spójny i systematyczny (wyrok w sprawie C-258/08 Ladbrokes). Jednocześnie TSUE stwierdził, ze nie można wykluczyć możliwości, że ochrona efektywności nadzoru fiskalnego oraz przejrzystość transakcji gospodarczych mogą być uznane - w pewnych okolicznościach oraz pod pewnymi warunkami - jako nadrzędne cele interesu ogólnego,

uzasadniające środki ograniczające swobodę przedsiębiorczości (sprawa C-167/01 Inspire).

Zasada proporcjonalności jest to jedna z zasad o charakterze niedookreślonym i postulatywnym nie wyrażona expressis verbis w tekstach normatywnych. Obejmuje ona kilka postulatów dotyczących zachowania się administracji publicznej wobec obywatela.

W omawianej zasadzie chodzi o to, aby państwo i organy administracji publicznej ingerowały w prawa obywateli w sposób rozsądny i racjonalny i nie nadużywały przysługujących im środków i kompetencji, szkodząc w ten sposób obywatelowi, a także, aby były zachowane odpowiednie proporcje między celami działania administracji, a ostrością używanych w tych celach środków. Według tej zasady organy administracji publicznej, podejmując jakiekolwiek działanie, winny miarkować cele i wymierzane dolegliwości, a także proporcje między ochroną dobra (interesu) ogólnego (publicznego) i dobra (interesu) indywidualnego. Zasadami uzupełniającymi zasadę proporcjonalności są m.in. zasada przydatności (używanie tylko środków przydatnych do danego celu) i konieczności (używanie tylko środków koniecznych w danej sytuacji).

Z powyższego wynika, iż zasada proporcjonalności nakazuje organom państwowym użycie jedynie takich środków, które są niezbędne dla osiągnięcia konkretnego celu. Oznacza to, że organy państwowe mają osiągać cel, który służy społeczeństwu, jak najmniejszym, jego oraz poszczególnych jednostek, kosztem.

Podkreślić ponownie należy, że sektor gier losowych oferowanych przez Internet nie jest przedmiotem harmonizacji wspólnotowej.

Trybunał Sprawiedliwości UE wielokrotnie orzekł, że uregulowanie gier losowych stanowi część dziedziny, w której pomiędzy państwami członkowskimi istnieją znaczne rozbieżności dotyczące wartości moralnych, religijnych i kulturalnych. W braku harmonizacji w tym zakresie, do każdego państwa członkowskiego z osobna należy ocena w tych dziedzinach według własnej skali wartości wymogów związanych z ochrona danych interesów (wyrok w sprawie C 42/07 Liga Portuguesa de Futebol Protissionał i Bwin Intemational, pkt 57 i tam przytoczone orzecznictwo).

Sama okoliczność, iż dane państwo Wybiera odmienny system ochrony niż przyjęty przez inne państwo członkowskie, nie może mieć wpływu na ocenę proporcjonalnego charakteru przepisów przyjętych w tej dziedzinie. Przepisy te powinny być jedynie oceniane z uwzględnieniem celów zakładanych przez właściwe organy zainteresowanego państwa członkowskiego oraz poziomu ochrony, jaki zamierzają one zapewnić (wyrok w sprawie Liga Portuguesa de Futebol Profissional i Bwin International, pkt 58 i tam przytoczone orzecznictwo).

Państwo członkowskie jest więc uprawnione do uznania, że sama tylko okoliczność, iż podmiot oferuje zgodnie z prawem usługi z tego sektora przez Internet w innym państwie członkowskim, w którym ma siedzibę i w którym zasadniczo podlega już wymogom prawnym i kontroli ze strony właściwych organów tego państwa członkowskiego, nie stanowi wystarczającej gwarancji ochrony krajowych konsumentów przed niebezpieczeństwem oszustwa i przestępczości, biorąc pod uwagę trudności, jakie w tym kontekście mogą napotkać organy państwa członkowskiego siedziby przy ocenie profesjonalnych walorów i prawości takiego podmiotu (C—258/08 Ladbrokes Betting).

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r. w sprawie C—49/16 (Unibet International Limited przeciwko Nemzeti Ado - es Vamhivatal Kozponti I-Iivatal) stwierdził, że do każdego państwa członkowskiego należy dokonanie oceny, czy w kontekście założonych przez niego, zgodnych z prawem celów konieczny jest całkowity lub częściowy zakaz działalności w zakresie urządzania gier losowych, czy też wyłącznie jej ograniczenie i ustanowienie w tym celu mniej lub bardziej ścisłych zasad kontroli, przy czym konieczność i proporcjonalność przyjętych w ten sposób środków powinna być oceniana wyłącznie w świetle założonych celów oraz poziomu ochrony, jaki pragną upewnić dane władze krajowe. Podobnie w sprawie C-243/01 Gambelli Trybunał wskazał, że ograniczenia w korzystaniu z usług gier hazardowych przez sieć Internet powinny być uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego. Powinny być także odpowiednie do zagwarantowania realizacji zamierzonego celu, nie wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia założonego celu, i być stosowane w sposób niedyskryminujący.

Wskazać także należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że "działalność gospodarcza, ze względu na jej charakter, a zwłaszcza na bliski związek zarówno z interesami innych osób, jak i interesem publicznym może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom w stopniu większym niż prawa i wolności o charakterze osobistym bądź politycznym. Istnieje w szczególności legitymowany interes państwa w stworzeniu takich ram prawnych obrotu gospodarczego, które pozwolą zminimalizować niekorzystne skutki mechanizmów wolnorynkowych, jeżeli skutki te ujawniają się w sferze, która nie może pozostać obojętna dla państwa ze względu na ochronę powszechnie uznawanych wartości" (wyrok z 8 kwietnia 1998 r., sygn. K 10/97, OTK ZU nr 3/1998, poz. 29). Tym bardziej — jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym w dniu 11 marca 2015 r. (sygn. akt P 4/14), "różnego rodzaju ograniczeniom może podlegać działalność gospodarcza prowadzona w zakresie gier hazardowych. W takiej sytuacji mamy bowiem do czynienia nie ze zwykłą, typową działalnością gospodarczą, ale z działalnością, która z natury rzeczy niesie ze sobą poważne zagrożenia społeczne w postaci uzależnień i przyciąga struktury przestępcze. Zwalczanie tych zagrożeń leży z całą pewnością w interesie publicznym. Stąd też wolność działalności gospodarczej w dziedzinie hazardu może podlegać dalej idącym ograniczeniom, uzasadnionym ważnym interesem publicznym, o którym mowa w art. 22 Konstytucji". Dodatkowo, Trybunał Konstytucyjny stwierdził (cytowany wyrok z 11 marca 2015 r.), że "co do zasady w orzecznictwie TSUE ugruntowany jest pogląd, iż państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką gier hazardowych, a przede wszystkim wiążącego się z nimi poważnego niebezpieczeństwa zarówno dla podmiotów w nich uczestniczących, jak i je organizujących (zob. np. wyroki TSUE: z 24 marca 1994 r. w sprawie Szindler, C-275/92, pkt 60; z 21 września 1999 r. w sprawie Lżarż, C-124/97, pkt 13; z 21 października 1999 r. w sprawie Zenatti, 067/98, pkt 14, z 11 września 2003 r. w sprawie Anomar, C 6/01, pkt 46 i 47). TSUE zauważa bowiem, że gry hazardowe stwarzają zagrożenia dla sytuacji ekonomicznej, społecznej i rodzinnej osób biorących w nich udział i mogą prowadzić do uzależnienia porównywalnego z uzależnieniem od narkotyków i alkoholu. W przypadku gier hazardowych dobrodziejstwa wynikające z funkcjonowania wolnego rynku nie powstają. Zasada funkcjonowania gier hazardowych polega bowiem na tym, że grający w nie, więcej tracą niż wygrywają. Organizujący gry hazardowe "sprzedają" bowiem iluzje szybkiego wzbogacenia się kosztem realnego zubożenia się tych konsumentów, którzy grom się oddają; ze społecznego punktu widzenia otwarcie wolnego rynku na ten sektor rodziłoby zatem skutki wyłącznie negatywne, gdyż leżąca u jego podstaw konkurencja nie przynosi w tym obszarze dla konsumentów spodziewanych korzyści. Stąd też TSUE przyjmuje, że szkodliwe dla jednostek i dla społeczeństwa konsekwencje moralne i finansowe, które wiążą się z grami hazardowymi, mogą uzasadniać szeroki zakres władztwa regulacyjnego państw członkowskich w odniesienia do ustalenia niezbędnego poziomu ochrony konsumentów i porządku publicznego.

W tym kontekście należy również zwrócić uwagę na stanowisko rzecznika generalnego Y. Bota (Opinia rzecznika generalnego Y. Bota z dnia 14 października 2008 r. do sprawy C-42/07 Liga Portuguesa i Bwin International Ltd), który wskazuje że prawo UE nie ma na celu poddania gier hazardowych prawom wolnego rynku, gdyż leżąca u jego podstaw konkurencja nie przynosi w tym obszarze dla konsumentów spodziewanych korzyści. Dobrodziejstwa wynikające z funkcjonowania wolnego rynku, w postaci poprawy jakości oferowanych usług lub produktów, obniżenia kosztów i postępu technologicznego w przypadku gier hazardowych nie powstają, a otwarcie wolnego rynku na ten sektor rodziłoby wyłącznie negatywne skutki społeczne, wynikające stąd, że gry te mogą funkcjonować tylko wtedy, jeśli grający więcej tracą niż wygrywają. Pozostawienie państwom członkowskim szerokiego zakresu swobody regulacyjnej w dziedzinie gier hazardowych nie ma zatem na celu utworzenia wspólnego rynku, czy też liberalizacji tego sektora działalności.

Na zagrożenia związane ze specyfiką rynku gier hazardowych oferowanych przez sieć Internet, przy jednocześnie ograniczonych środkach kontrolnych i prewencyjnych, które mogą być stosowane przez państwo, zwróciła uwagę Komisja Europejska w Komunikacie z dnia 24 marca 2011 r. zatytułowanym Zielona księga w sprawie gier hazardowych oferowanych w Internecie w obrębie rynku wewnętrznego, wskazując m.in. na obserwowany we wszystkich państwach członkowskich znaczący rozwój szarej strefy i nielegalnego rynku gier hazardowych oferowanych przez sieć Internet. W Komunikacie czytamy m.in.: Pojawienie się Internetu oraz szybki rozwój możliwości uprawiania gier hazardowych w Internecie w powiązaniu ze zróżnicowanymi przepisami w poszczególnych państwach doprowadziło nie tylko do rozszerzenia legalnej oferty usług w zakresie gier hazardowych w niektórych państwach członkowskich, ale również do znaczącego rozwoju rynku transgranicznego, na którym oferowane są gry bez odpowiednich zezwoleń. Mowa tutaj zarówno o czarnym rynku (na którym odnotowuje się zawieranie zakładów i korzystanie z gier losowych, w tym również pochodzących z państw trzecich, na które nie wydano zezwoleń), jak również o tzw. szarej strefie (operatorzy posiadający zezwolenie w jednym lub kilku państwach członkowskich promują lub udostępniają usługi w zakresie gier hazardowych obywatelom w innych państwach członkowskich, nie uzyskawszy należytego zezwolenia w tych państwach). Konsumenci mają dostęp do tego nielegalnego rynku transgranicznego, czy to w wyniku faktycznego tolerowania wspomnianej działalności, czy to z braku skutecznego wykonania przepisów; rynek ten jest uzupełnieniem legalnej oferty krajowej dostępnej dla konsumentów w zależności od sytuacji prawnej w danym państwie członkowskim.

Ponadto, zwrócić należy uwagę na zalecenie Komisji Europejskiej z dnia 14 lipca 2014 r. w sprawie zasad ochrony konsumentów i graczy korzystających z usług hazardowych online i w sprawie ochrony nieletnich przed grami hazardowymi online (Dz. Urz. UE L 214 z 19.07.2014, s. 38) W zaleceniu wskazano, że: "ochrona konsumentów i zdrowia to główne cele państw członkowskich w zakresie interesu publicznego w kontekście ich krajowych ram dotyczących gier hazardowych, w których porusza się kwestie zapobiegania problematycznym zachowaniom hazardowym i ochrony nieletnich (pkt 7 motywów zalecenia)". Jak zaznaczono: "Celem niniejszego zalecenia jest ochrona zdrowia konsumentów i graczy, a tym samym zmniejszenie ewentualnych szkód gospodarczych, które mogą wynikać z uzależnienia od hazardu lub jego nadużywania. Mając to na względzie, w niniejszym dokumencie zaleca się zasady dotyczące wysokiego poziomu ochrony konsumentów, graczy i nieletnich, w odniesieniu do usług hazardowych online" (pkt 9 motywów zalecenia).

Przepisy ustawy o grach hazardowych mają w swym założeniu ograniczać i zapobiegać patologicznemu hazardowymi, definiowanemu jako zaburzenie polegające na często powtarzającym się uprawianiu hazardu, który przeważa w życiu człowieka ze szkodą dla wartości i zobowiązań społecznych, zawodowych, materialnych i rodzinnych. Z grami hazardowymi związanych jest też wiele innych zagrożeń, w tym zagrożenie oszustwami podatkowymi i celnymi, praniem brudnych pieniędzy oraz zagrożenie w postaci wzmocnienia siły i znaczenia zorganizowanych grup przestępczych. Wszystkie te zagrożenia są na tyle wysokie, że zdecydowano o objęciu monopolem państwa możliwości urządzania określonych gier hazardowych online i o jednoczesnym uruchomieniu narzędzia w postaci możliwości blokowania stron internetowych oferujących nielegalny hazard.

Sąd nie może się zgodzić ze stanowiskiem, iż objęcie większości gier hazardowych urządzanych w sieci Internet (z wyjątkiem zakładów wzajemnych i loterii promocyjnych) nie spełnia warunków jego wprowadzenia określonych w orzecznictwie TSUE. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że Państwo członkowskie zmierzające do zapewnienia szczególnie wysokiego poziomu ochrony może w konsekwencji, jak przyznał to Trybunał w swym orzecznictwie, w sposób zasadny uznać, że jedynie nadanie praw wyłącznych jednemu podmiotowi, poddanemu ścisłemu nadzorowi ze strony organów władzy publicznej, może pozwolić zapanować nad ryzykiem związanym z sektorem gier losowych i realizować cel obejmujący przeciwdziałanie zachęcaniu do nadmiernych wydatków związanych z grami oraz zwalczanie uzależnienia od gier w sposób wystarczająco skuteczny (podobnie w sprawach połączonych C-316/07, od 0358/07, do C- 360/07, C-409/O7 i C-410/07 StoB i in. pkt 81, 83; a także w sprawie C-212/08 Zeturf, pkt 41). Podobne stanowisko TSUE zaprezentował w wyroku C-347/09 Dickinger et Ömer wskazując, iż państwo członkowskie zmierzające do zapewnienia szczególnie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w sektorze gier losowych może w sposób zasadny uznać, że jedynie ustanowienie monopolu na rzecz jednego podmiotu, poddanego ścisłej kontroli ze strony organów władzy publicznej może pozwolić zapanować nad przestępczością związana z tym sektorem i realizować cel polegający na przeciwdziałaniu zachętom do nadmiernych wydatków związanych z grami oraz na zwalczaniu uzależnienia od gier w sposób wystarczająco skuteczny. Cel, jakim jest kontrola nad rynkiem gier hazardowych i ochrona graczy, uzasadnia w opinii Trybunału ustanawianie monopoli państwowych, a więc ograniczenie możliwości świadczenia usług. Podkreślić należy, iż analogiczne, oparte na monopolu państwa, rozwiązania funkcjonują w innych państwach.

W opinii ustawodawcy, zapewnienie odpowiedniego nadzoru organów władzy publicznej nad segmentem rynku gier hazardowych obejmującym gry kasynowe urządzane za pośrednictwem sieci Internet (należące do najbardziej uzależniających gier hazardowych) jest możliwe wyłącznie w formie nadzoru nad podmiotem realizującym przez monopol państwa. Takie rozwiązanie daje możliwość ustanowienia ram prawnych zapewniających realizację założonego celu za pomocą oferty współmiernej ilościowo i jakościowo do niego dostosowanej. Wpłynie także z pewnością na zwiększenie odsetka graczy korzystających z oferty legalnej, podlegającej państwowej kontroli.

W ocenie Skarżącego wprowadzenie przez polskiego ustawodawcę monopolu w zakresie gier hazardowych jest niezgodne z wymogami określonymi w orzecznictwie TSUE, w tym w szczególności w orzeczeniach wydanych przez TSUE w sprawach C-316/07, od C-358/O7 do C-360/07, C-409/07 i C-4lO/O7, StoB (orzeczenie StoB) oraz w sprawie C-212/08, Zeturf (orzeczenie Zeturf). Naruszenie tych warunków

zdaniem Strony skutkuje uznaniem, że monopol ustanowiony jest w sposób sprzeczny z prawem Unii Europejskiej. Warunki te obejmują prowadzenie intensywnych kampanii reklamowych przez posiadacza wyłącznego prawa do urządzania określonych gier hazardowych, uprawnienie prywatnych operatorów do prowadzenia gier, które są obarczone większym ryzykiem niż gry oferowane przez monopolistę oraz okoliczność, że w odniesieniu do takich gier władze państwowe tolerują politykę ekspansji w zakresie oferty.

W tym kontekście należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1b ugh z monopolu państwa wyłączone są zakłady wzajemne i loterie promocyjne. W pozostałym zakresie urządzanie gier w sieci Internet objęte jest monopolem państwa, w szczególności, obarczone większym ryzykiem uzależnienia (tzw. twardy hazard) gry kasynowe - gry cylindryczne, gry w karty, gry w kości, gry na automatach, Fakt, iż spółka wykonująca monopol państwa urządza również inne gry losowe np.: gry liczbowe i loterie pieniężne, nie uprawnia do prezentowanej przez Skarżącego oceny, iż zakres działalności dopuszczonej dla podmiotów prywatnych, stanowi działalność o większym stopniu uzależnienia i ryzyka niż zastrzeżona dla monopolu państwa. Powyższe Skarżący odnosi do zakładów wzajemnych na zdarzenia wirtualne. Przede wszystkim należy zauważyć, iż powyższy pogląd jest, niezależnie od powyższego, tym bardziej nieuzasadniony, iż oparty jest tylko i wyłącznie na jednym, wąskim wycinku dotyczącym przyjmowania zakładów wzajemnych. Przedmiotem zakładów wzajemnych nie są tylko zdarzenia wirtualne, ale również sportowe współzawodnictwo ludzi lub zwierząt, jak również inne zdarzenia np.; polityczne, społeczne itp.

Należy zwrócić uwagę na regulację art. 18 ust. 4 ugh, zgodnie z którym w zakładach wzajemnych, w przypadku zakładów na odgadywanie zdarzeń wirtualnych, średnia zaprogramowana wartość wygranych nie może być niższa o więcej niż 5 punktów procentowych niż średnia wygrywalność w zakładach wzajemnych, w przypadku na odgadywanie zdarzeń niebędących zdarzeniami wirtualnymi za miesiąc poprzedzający. Zakłady wzajemne na zdarzenia wirtualne zostały powiązane zatem z zakładami wzajemnymi na zdarzenia realne, Tym samym nie jest uzasadnione porównanie tych zakładów do gier kasynowych online, które nie są objęte podobnymi obostrzeniami.

Całkowicie chybione jest również twierdzenie o rzekomym tolerowaniu przez władze polskie polityki ekspansji w zakresie oferty prywatnych operatorów urządzających zakłady wzajemne. Na powyższe wskazują - zdaniem Skarżącego - zmiany w ustawie o grach hazardowych, w tym uprawnienie do reklamowania swojej działalności. Podkreślić należy, iż ustawa nowelizacyjna wprowadziła zmiany w zakresie dopuszczalności reklamowania zakładów wzajemnych w stosunku do dotychczasowych reguł w tym zakresie obowiązujących. Zaznaczenia jednak wymaga, iż dopuszczając możliwość reklamy zakładów wzajemnych ustawodawca ograniczył tą możliwość jedynie do podmiotów posiadających stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie urządzania i prowadzenia zakładów wzajemnych, jak również określił, w art. 29 ugh, ścisłe i restrykcyjne warunki jej prowadzenia.

Całkowicie chybiony, w kontekście oceny zasadności wprowadzenia monopolu państwa, jest argument dotyczący praktyk reklamowych Totalizatora Sportowego Sp. z o.o., co potwierdzać ma sprawozdanie spółki za 2016 r. Jak wskazuje Skarżący monopolista prowadzi intensywne kampanie reklamowe, skoncentrowane na poprawie wyników sprzedażowych określonych produktów hazardowych, co w sposób oczywisty wzmacnia skłonność konsumentów do gry i stymulację ich czynnego udziału. Przede wszystkim, jak już wskazano zakres gier hazardowych objętych monopolem państwa jest różny. Dotyczy on m.in. gier liczbowych i loterii pieniężnych. Gry te charakteryzują się niskim stopniem niebezpieczeństwa i uzależnienia niż inne gry hazardowe np. zakłady wzajemne, nie wspominając już o grach kasynowych. Na powyższe wskazuje sam Skarżący (pkt 1.48 str. 17 skargi). Z uwagi na znikomy stopień uzależnienia i społecznej szkodliwości tych gier nie były i nie są one objęte zakazem reklamy. Odwoływanie się zatem do stwierdzeń zarządu spółki zawartych w sprawozdaniu odnosi się do zakresu tej działalności. Podkreślić należy, iż rozszerzając katalog dopuszczalnych gier urządzanych w sieci Internet i obejmując je monopolem państwa, w szczególności gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach, ustawodawca utrzymał zakaz ich reklamy (art. 29 ust. 1 ugh). Zakaz reklamy przedmiotowych gier służy realizacji celów ustawy, związanych z zapobieganiem negatywnym skutkom hazardu, w tym uzależnieniom. Tym samym nie można polityki reklamowej spółki odnosić do szerokiego zakresu jej działalności.

Również całkowicie chybiony jest argument o ograniczonym uprawnieniu władz państwowych do sprawowania nadzoru nad działalnością spółki na co ma wskazywać fakt wyboru zarządu spółki przez radę nadzorczą i wyłączenie indywidualnej kontroli wspólnika nad działalnością spółki. Nadzór właścicielski oznacza sposób egzekwowania praw własnościowych, w relacji pomiędzy akcjonariuszami/udziałowcami, ich formalnymi przedstawicielami a zarządem, sprawowany przez właściciela kapitału lub grupę właścicieli. Poprzez nadzór właścicielski rozumie się system organizacji i odpowiadających im mechanizmów kontroli wykorzystywanych przez posiadacza kapitału; jest to zatem nic innego jak sposób sprawowania czynności nadzorczych i zarządczych w przedsiębiorstwie. Nadzór właścicielski może być prowadzony bezpośrednio przez właścicieli kapitału. Niekiedy jednak właściciele kapitału są wyłączeni od bezpośredniego nadzoru. Tak się może dziać w sytuacji, gdy umowa spółki przewiduje powierzenie tych czynności radzie

nadzorczej czy komisji rewizyjnej spółki przy jednoczesnym wyłączeniu lub ograniczeniu prawa do osobistej kontroli przez wspólników (art. 213 § 3 Ksh). Niezależnie od przywołanego przez Skarżącego § 25 umowy spółki należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z § 10 wspólnikowi - Skarbowi Państwa, przysługują uprawnienia wynikające z umowy oraz przepisów odrębnych. Nadto wbrew Skarżącemu zapis § 25 umowy nie uprawnia do tezy o braku nadzoru właścicielskiego przez organy władzy publicznej nad spółką.

Zauważyć należy, iż obowiązująca od dnia 1 stycznia 2017 r. ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U z 2016 r. poz. 2259 z późn. zm.) wprowadziła nowy model wykonywania uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę regulacje ustawowe, w szczególności art. 7 ww. ustawy, z którego wynika uprawnienie Prezesa Rady Ministrów do koordynowania wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa w spółkach oraz zapewnienia jednolitego sposobu wykonywania praw z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa opracowany został dokument Zasady nadzoru właścicielskiego nad spółkami z udziałem Skarbu Państwa. Celem jest ujednolicenie sposobu wykonywania praw z akcji i udziałów należących do Skarbu Państwa, w ramach sprawowania nadzoru właścicielskiego przez członków Rady Ministrów. Zdefiniowano również oczekiwania wobec organów zarządzających oraz rad nadzorczych. Do głównych celów nadzoru właścicielskiego należy m.in. jego wzmocnienie poprzez wyższe standardy nadzoru właścicielskiego zarówno w obszarze doboru kadr, jak i formułowanych oczekiwań wobec reprezentantów Skarbu Państwa oraz zapewnienie spójności strategii realizowanych przez spółki o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa oraz spółki realizujące misję publiczną z dokumentami programowymi Rządu.

Bezpośredni nadzór nad działalnością spółki z udziałem Skarbu Państwa sprawują rady nadzorcze/pełnomocnicy wspólnika, którzy mają ustawowo wyznaczone miejsce w systemie nadzoru właścicielskiego. Takie usytuowanie rad nadzorczych/pełnomocników wspólnika jest instrumentem stwarzającym możliwość monitorowania i kontrolowania procesów zachodzących w spółkach. Podmiot uprawniony do wykonywania praw z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa wskazuje do rad nadzorczych osobę, posiadającą pozytywną opinię Rady do spraw spółek z udziałem Skarbu Państwa, spełniającą wymagania określone w ustawie o zasadach zarządzania mieniem państwowym (art. 19 ust. 1 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym). Rada nadzorcza sprawuje zatem stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.

Tak reguluje się również współpracę rad nadzorczych z odpowiednimi komórkami organizacyjnym w urzędach obsługujących podmioty wykonujące prawa z akcji i udziałów należących do Skarby Państwa. Podkreślić należy, iż Departament Nadzoru (pod tym pojęciem rozumie się jednostkę organizacyjną sprawującą nadzór właścicielski w danej instytucji) spełnia funkcje organizacyjne i kontrolne wobec rad nadzorczych w zakresie poprawności i terminowości wykonywania przez nich obowiązków. Członkowie rad nadzorczych powinni utrzymywać bezpośredni i regularny kontakt z pracownikami Departamentu Nadzoru, w szczególności w sytuacjach wymagających szybkiej wymiany informacji lub zasięgnięcia opinii. Ponadto, członkowie rad nadzorczych mogą brać udział w spotkaniach z Członkami Kierownictwa urzędów obsługujących podmioty wykonujące prawa z akcji/udziałów należących do Skarbu Państwa, uzyskując informację z zakresu strategicznych planów właściciela odnośnie spółki oraz przekazując informacje dotyczące funkcjonowania spółki. W ramach współpracy między Departamentem Nadzoru, a członkami rad nadzorczych, Departament może zwrócić się do członka rady nadzorczej o przedstawienie na posiedzeniu rady nadzorczej wniosku o przeprowadzenie kontroli działalności spółki w określonym zakresie; Rada nadzorcza podejmie decyzje o przeprowadzeniu kontroli i w razie potrzeby, oddeleguje swoich członków do jej przeprowadzenia. W sprawach systemowych dotyczących nadzoru właścicielskiego, w szczególności określonych w zasadach nadzoru właścicielskiego lub dobrych praktykach wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym, członkowie rad nadzorczych mogą kontaktować się z Departamentem Skarbu Państwa w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Spółki Skarbu Państwa powinny prowadzić swoją działalność w sposób zapewniający ich długotrwały rozwój oraz budowanie wartości. Przy realizacji tego celu niezbędne jest uwzględnianie w przyjętym modelu biznesowym odpowiedzialności przedsiębiorstwa wobec otoczenia oraz określonych grup interesariuszy, na których jego działalność wywiera istotny wpływ. Spółki z udziałem Skarbu Państwa powinny dawać przykład w zakresie społecznie odpowiedzialnego prowadzenia działalności biznesowej. Zgodność działań z prawem stanowi tu oczywisty punkt wyjścia, ale spółki z udziałem akcjonariusza publicznego powinny realnie przyczyniać się do budowania bardziej efektywnej gospodarki oraz dobrobytu. Mając na uwadze powyższe oraz cel, którym jest zrównoważony rozwój spółek z udziałem Skarbu Państwa, podmioty te powinny kompleksowo opierać swoją działalność biznesową na zachowaniach etycznych, prospołecznych, prośrodowiskowych oraz propracowniczych. Podmioty te powinny w swojej działalności propagować nowoczesny model funkcjonowania oparty na społecznej odpowiedzialności i zrównoważonym rozwoju. Jak się podkreśla w tym dokumencie, zawarte w nim dobre praktyki skierowane są do organów spółek, w których Skarb Państwa w sposób bezpośredni lub pośredni sprawuje nadzór właścicielski oraz stanowią wyraz oczekiwań akcjonariusza/udziałowca, którym jest Skarb Państwa. Prowadzenie przez spółkę z udziałem Skarbu Państwa działalności gospodarczej (biznesowej) powinno być spójne ze strategią oraz realizowanymi przez nią długofalowymi celami, opartymi na odpowiedzialności społecznej i zrównoważonym rozwoju. Wiąże się to z potrzebą tworzenia korelacji pomiędzy ekonomicznymi, społecznymi oraz środowiskowymi aspektami funkcjonowania przedsiębiorcy.

W ocenie Sądu tylko spółka Skarbu Państwa, wykonująca monopol państwa

w zakresie gier hazardowych, realizująca politykę państwa w obszarze gier hazardowych w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu oraz podlegająca nadzorowi właścicielskiemu Skarbu Państwa i związanymi z nim mechanizmami nadzoru i kontroli oraz kształtowania prowadzenia przez ten podmiot działalności w tym obszarze daje gwarancję realizacji celów, które przyświecały ustawodawcy w zakresie zmian na rynku gier hazardowych w związku z nowelizacją ustawy o grach hazardowych. Podkreślić należy, iż wbrew twierdzeniom Skarżącego, nadzór właścicielski nad spółką nie jest iluzoryczny i znikomy, lecz ma określony, realny charakter. To, wraz z instrumentami wynikającymi z ustawy o grach hazardowych, powinno pozwolić w skuteczny sposób ochronić społeczeństwo oraz gracza przed negatywnymi skutkami hazardu i zagrożeniami z niego wynikającymi.

Odnosząc się do wprowadzonego rozwiązania dotyczącego blokowania stron internetowych, w tym w kontekście, formułowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich, zagrożeń dla wolności słowa i dostępu do informacji, jak również podnoszonych przez Skarżącego kwestii dotyczących proporcjonalności, adekwatności i skuteczności przyjętego rozwiązania, wskazać trzeba, że art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi: "Ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny". W myśl art. 31 ust. 3 Konstytucji: "Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw". Tak więc przesłanki dopuszczalności ustanawiania ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności są następujące: przesłanka "konieczności w demokratycznym państwie" (która jest w istocie równoznaczna z przesłanką proporcjonalności) oraz przesłanka zakazująca naruszania istoty wolności i praw. Ustawodawca wyczerpująco wylicza powody (wartości), które usprawiedliwiają wprowadzenie ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw. Chodzi mianowicie o takie powody, jak: bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej oraz ochrona wolności i praw innych osób.

Jest okolicznością zupełnie oczywistą i niewątpliwą, że instrument w postaci blokowania dostępu do stron internetowych wykorzystywanych do oferowania gier hazardowych w nielegalny sposób, jest ograniczeniem ustanowionym w drodze ustawy. Jest też instrumentem - ograniczeniem - "koniecznym" w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji, a więc spełnia przesłankę proporcjonalności. Jak w tym względzie stwierdza Trybunał Konstytucyjny: "«Konieczność», którą wyraża art. 31 ust. 3 Konstytucji, mieści (...) w sobie postulat niezbędności, przydatności i proporcjonalności sensu stricto wprowadzanych ograniczeń" (wyrok TK z dnia 22 września 2005 r. w sprawie Kp/1/05, z dnia 22 września 2009 r. w sprawie P. 46/07). Pozostaje poza jakimkolwiek sporem, że specyfika gier hazardowych ściśle związana jest z ryzykiem poważnego uzależnienia psychofizycznego od hazardu. Szczególnie hazard internetowy, którego dostępność jest znacznie szersza, niż tradycyjnych gier, niesie ze sobą zwiększone ryzyko uzależnienia i zagrożenia, szczególnie dla małoletnich. Łatwość uzależnienia jest szczególnie odczuwalna u osób niepełnoletnich, które, jako mniej dojrzałe emocjonalnie od dorosłych, są bardziej podatne na pokusy, co powoduje, że w ich przypadku szybciej

przekształcają się one w uzależnienie.

W świetle powyższego, ustanowienie monopolu państwa na niektóre gry hazardowe online i jednoczesne wprowadzenie narzędzia umożliwiającego blokowanie dostępu do stron internetowych wykorzystywanych do oferowania nielegalnych gier hazardowych, jest skutecznym i efektywnym sposobem ochrony konstytucyjnych, wymienianych powyżej wartości. Ograniczenia te pozwalają państwu na nadzorowanie działalności w zakresie hazardu online, jednocześnie sprawowanie tej funkcji nadzoru istotnie ułatwiają, co tym samym czyni możliwym eliminowanie zjawisk niepożądanych związanych z hazardem. W tym zakresie warto przypomnieć, że zdaniem Trybunału Konstytucyjnego poszukując odpowiedzi na pytanie, czy ingerencja w sferę konstytucyjnego prawa jednostki jest zgodna z zasadą konieczności, należy rozważyć, czy cel, do którego dąży ustawodawca można osiągnąć przy pomocy środków równie skutecznych, ale mniej uciążliwych dla jednostki (wyrok TK z dnia 11 kwietnia 2000 r. w sprawie K15/98).

Podkreślić również należy, że wolność słowa i dostępu do informacji nie może być traktowana jako możliwość prowadzenia działalności o charakterze nielegalnym.

Niezależnie od powyższego, w kontekście załączonych wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich należy podkreślić, że znowelizowana ustawa o grach hazardowych nie narusza przepisów dotyczących wolności słowa i dostępu do informacji, zgodnie z art. 54 Konstytucji oraz art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W szczególności należy podkreślić, że przywołane w piśmie RPO z dnia 5 lipca 2017 r. sprawy przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka opierają się na odmiennych stanach faktycznych i prawnych, nie wykazujących bezpośrednio podobieństwa do rozwiązań ustawy o grach hazardowych pod względem charakteru i treści regulacji, a niekiedy nawet proporcjonalności zastosowanych przez państwo środków (np. sprawa Cengiz i in. 13. Turcji dotyczy zablokowania dostępu do całej witryny internetowej youtube.com ze względu na nielegalność tylko niektórych podstron). W doktrynie zwraca się również uwagę na tzw. gwarancje proceduralne wynikające z ochrony wolności wypowiedzi przewidzianej w art. 10 Konwencji. Podobnie jak w przypadku wielu innych artykułów Konwencji, art. 10 i ochrona na jego podstawie obejmuje również gwarancje proceduralne. Trybunał wielokrotnie stwierdzał jego naruszenie z powodu zbyt nieokreślonego charakteru środka prawnego ograniczającego wolności wypowiedzi, braku jego szczegółowego uzasadnienia lub odpowiedniej kontroli sądowej jego stosowania (M. A. Nowicki "Komentarz do Konwencji o ochronie praw Człowieka i podstawowych wolności 2017, Lex art. 10). Podobnie wskazano w przytoczonym w piśmie z dnia 5 lipca 2017 r. orzecznictwie ETPCz, że ograniczenia swobody wypowiedzi nie są same w sobie sprzeczne z EKPCz, jednak muszą być oparte na określonej podstawie prawnej, jasno określającej zakres tego ograniczenia i podlegać kontroli sądowej w celu ochrony przed nadużyciami.

Zdaniem Sądu w przypadku omawianej regulacji, te warunki proceduralne polegające na odpowiednim oparciu o przepis ustawowy, odpowiednim uzasadnieniu wdrażanego mechanizmu oraz wprowadzeniu sądowej kontroli jego zastosowania zostały spełnione. Ponadto, wśród istotnych kryteriów, czy odmowa dostępu do informacji stanowi ingerencję w prawa odnoszące się do wolności wypowiedzi wymienia się m.in. czy żądane informacje były w rzeczywistości konieczne do korzystania z wolności wypowiedzi; czy ich natura wskazywała, że leżały w interesie publicznym (M. A. Nowicki "Komentarz do Konwencji o ochronie praw Człowieka i podstawowych wolności").

Nawet jeśli hipotetycznie uznać, że wprowadzany ustawa o grach hazardowych instrument blokowania idzie stosunkowo daleko, to jednak taki normatywny stan rzeczy w pełni uzasadnia zarówno waga (istotność) wartości chronionych przez te przepisy, jak też stopień (zakres) realizacji wspomnianych wartości. Dzięki rozwiązaniom prawnym przewidzianym w ustawie o grach hazardowych chronione są wartości rzeczywiście kluczowe i egzystencjalne dla całego społeczeństwa, w tym zwłaszcza dla prawidłowego funkcjonowania jednostek i rodzin.

Przy czym, te kluczowe wartości chronione są w stopniu bardzo daleko idącym. Patologie stwierdzane dotychczas w związku z organizowaniem gier hazardowych

były szczególnie dotkliwe i niepożądane. Pozwala to uznać instrument w postaci możliwości blokowania dostępu do stron internetowych wykorzystywanych do oferowania gier hazardowych w nielegalny sposób, za zgodny z wymogiem proporcjonalności sensu stricto oraz za w pełni konstytucyjnie usprawiedliwiony.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy podkreślić, że wprowadzenie analizowanych przepisów było uzasadnione. Głównym celem ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. było zmniejszenie skali występowania tzw. "szarej strefy" w zakresie gier na automatach oraz gier w sieci Internet oraz zapewnienie najwyższego możliwego poziomu ochrony obywateli, w tym osób małoletnich, przed szkodliwymi skutkami hazardu związanymi z grą na automatach do gier i grą w sieci Internet.

W uzasadnieniu wskazano, iż projektowane rozwiązanie ma funkcjonować w ten sposób, że w przypadku wejścia na stronę internetową wykorzystującą nazwę domeny wpisanej do Rejestru powinien zostać wyświetlony komunikat z podstawą prawną dokonanej blokady oraz o możliwości zapoznania się z listą domen znajdujących się w Rejestrze. Można przyjąć, że dla części osób będzie to stanowić pierwszą informację o tym, że nie wszystkie gry hazardowe oferowane w sieci Internet, również w języku polskim, są legalne. Dodatkowo w wyświetlanej informacji zawarty będzie odnośnik do listy podmiotów posiadających zezwolenie na oferowanie gier hazardowych w sieci Internet. Lista tych podmiotów jest już zamieszczona na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Rozwiązania te stanowią odpowiedź na istotny problem występowania szarej strefy w środowisku gier urządzanych za pośrednictwem sieci Internet. Ze względu na ogólnodostępność nielegalnych usług hazardowych oferowanych w Internecie niezgodnie z ustawą, zasadne było zastosowanie niniejszego środka. Blokowanie dostępu do stron internetowych wykorzystywanych do oferowania gier hazardowych w nielegalny sposób stanowi środek proporcjonalny w stosunku do zagrożeń, jakie wiążą się ze swobodnym dostępem do gier hazardowych niepodlegających regulacjom krajowym. Podmioty nieposiadające zezwolenia na oferowanie tego typu usług nie gwarantują zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony społeczeństwa, w związku z czym nie można pozwolić na swobodne oferowanie przez nie usług.

W efekcie wprowadzone rozwiązania przekładają się na ograniczenie możliwości oferowania gier hazardowych przez podmioty nieposiadające odpowiedniego zezwolenia na urządzanie gier hazardowych w sieci Internet. Jak z powyższego wynika, rozwiązania związane z funkcjonowaniem Rejestru stanowić mają przede wszystkim instrument chroniący graczy przed udziałem w nielegalnych grach hazardowych, którzy z tytułu uczestnictwa w takich grach ponieść mogą odpowiedzialność administracyjną, jak również kamą skarbową. Ponadto, ograniczenie nielegalnych gier hazardowych w sieci Internet zapewnia również zwiększenie poziomu ochrony gracza między innymi poprzez wprowadzenie zasad odpowiedzialnej polityki gier zatwierdzanych, w przypadku operatorów świadczących legalne gry hazardowe, przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jak również kontrolę sprawowaną nad tymi podmiotami również w tym zakresie. Dotyczy to ochrony zarówno przed negatywnymi społecznymi i ekonomicznymi skutkami hazardu i uzależnień, jak również przed odmową wykonywania podjętych przez podmioty względem graczy zobowiązań finansowych.

W ocenie Sądu wprowadzenie przedmiotowego rozwiązania doprowadzi do zwiększenia poziomu społecznej świadomości nielegalnego charakteru gier urządzanych bez wymaganego zezwolenia. Nadto należy wskazać, iż całkowicie nieuprawnione jest deprecjonowanie jednego z celów przyświecających nowelizacji ustawy o grach hazardowych (w kontekście argumentacji przedstawionej przez Stronę w sprzeciwie i skardze), a mianowicie walki z szarą strefą i powiązywanie jego z aspektem ekonomicznym wprowadzonych zmian, które to względy stanowić miały główny motyw przyświecający ustawodawcy.

Jak już wskazano, ograniczenie swobody świadczenia usług uzasadniają względy interesu ogólnego oraz porządku publicznego. Walka z szarą strefą i zastosowane w tym zakresie narzędzia prawne mają na celu zapewnienie przestrzegania polskiego porządku prawnego przejawiającego się w respektowaniu przez podmioty zasad dotyczących urządzania gier hazardowych i uczestnictwa w tych grach. Powyższe mieści się w pojęciu porządku publicznego i niewątpliwe jest czynione w interesie ogólnym. Działania podejmowane w celu egzekwowania obowiązujących regulacji są nieodłącznym elementem państwa prawa, w którym nie tylko organy tego państwa działają na podstawie przepisów prawa i w ich granicach, ale również podstawą działania jednostki, podmiotów i społeczeństwa są reguły prawne wynikające z przyjętego porządku prawnego. Zgodnie bowiem z zasadą państwa prawa prawo wiąże nie tylko władzę publiczną, ale również społeczeństwo. Wzmacnianie kultury prawnej i postaw respektujących normy prawne jest kluczowe z punktu widzenia interesu publicznego i reguł państwa prawnego. Dlatego też, nie można zgodzić się z tezą, że podstawowym celem ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. był cel fiskalny. Zmiany wprowadzone nowelizacją nie dotyczyły rozwiązań w zakresie podatku od gier. Niemniej jednak, realizacja mechanizmów ograniczania szarej strefy oraz rozszerzenie zakresu dopuszczalnej działalności w zakresie gier hazardowych spowoduje wzrost wpływów z podatku od gier. Należy podkreślić, że wzrost tych wpływów jest skutkiem

ubocznym do działań związanych z podstawowymi celami ustawy. Należy zauważyć, że zastosowane rozwiązanie jest też zalecane przez Radę Europy. Blokowanie nielegalnych stron internetowych jest przewidziane w artykule 11 Konwencji Rady Europy w sprawie zwalczania manipulacji zawodami sportowymi z 18 września 2014 r. (CETS No,215), jako jeden ze sposobów zwalczania nielegalnych zakładów sportowych. Konwencja dopuszcza możliwość stosowania środków polegających m.in, na zamknięciu lub bezpośrednim i pośrednim ograniczeniu dostępu do operatorów oferujących nielegalne zakłady sportowe na odległość oraz zamknięciu operatorów oferujących nielegalne zakłady sportowe na terenie państwa - Strony konwencji.

Wyżej przedstawione stanowisko jest podzielane przez TSUE, czemu wyraz dano m.in. w wyroku w sprawie C-258/08 Ladbrokes Betting & Gaming and Ladbrokes International. Zgodnie z treścią wyroku państwo członkowskie uprawnione jest do uznania, że w związku z faktem, że podmioty oferujące usługi gier hazardowych przez sieć Internet nie przestrzegają wymogów prawnych wynikających z ustawodawstwa kraju, w którym oferowane są usługi, nie dają one wystarczającej gwarancji ochrony krajowych konsumentów przed niebezpieczeństwem oszustwa i przestępczości. W związku z tym uprawnione jest do podjęcia kroków zmierzających do uniemożliwienia oferowania takich usług, w tym poprzez blokowanie dostępu do stron internetowych, za pośrednictwem których są one oferowane.

Reasumując, stwierdzić należy, że zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie środka w postaci blokowania dostępu do stron internetowych oferujących nielegalnie gry hazardowe oraz że został on wprowadzony w sposób proporcjonalny.

Jak wskazano powyżej przedmiotowe rozwiązanie zostało wprowadzone w celu ochrony gracza i ograniczenia "szarej strefy" w grach hazardowych. Nie wykraczają poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tych celów. Przepisy nie obciążają nadmiernymi zadaniami operatorów telekomunikacyjnych. Ustawa o grach hazardowych określa techniczne wymagania odnoszące się do procesu blokowania dostępu do stron internetowych. Zastosowane rozwiązanie nie mają nadmiernie obciążającego charakteru dla przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Obowiązki zobowiązanych do blokowania przedsiębiorców telekomunikacyjnych świadczących usługi dostępu do sieci Internet są jasno i jednoznacznie określone. Wprowadzone przepisy są niedyskryminacyjne. Obejmują wszystkich operatorów telekomunikacyjnych i wszystkie podmioty oferujące gry hazardowe bez zezwolenia, bez względu na ich siedzibę a rozwiązania dotyczące blokowania stron internetowych służących urządzaniu nielegalnych gier hazardowych stosowane są w innych państwach członkowskich.

Biorąc pod uwagę powyższe, polskie przepisy dotyczące blokowania nielegalnych stron hazardowych w opinii Sądu spełniają przesłanki wypracowane w orzecznictwie TSUE i nie są sprzeczne z zasadami traktatowymi UE. Podkreślić należy, że obowiązek ten skierowany jest do ograniczonego kręgu podmiotów prowadzących regulowaną działalność gospodarczą (tj. przedsiębiorców telekomunikacyjnych) i pozostaje w proporcji do celu, jakim jest wzrost poziomu ochrony konsumentów i zwalczanie szarej strefy.

W kontekście formułowanych zarzutów co do rzekomej niezgodności polskiej regulacji w zakresie gier hazardowych, jak również podnoszonej kwestii braku wiedzy Komisji Europejskiej co do okoliczności i motywów, które przyświecały ustawodawcy w zakresie zmian wprowadzonych na rynku gier hazardowych i też dokonania przez Komisję Europejską właściwej ich oceny wskazać należy, iż w dniu 7 grudnia 2016 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o zamknięciu postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w dziedzinie gier hazardowych online oraz związanych z tym skarg przeciwko kilku państwom członkowskim. Jak wskazano w komunikacie informującym o powyższym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie uznał prawo państw członkowskich do ograniczenia usług w zakresie gier hazardowych, w przypadku gdy jest to konieczne do ochrony celów leżących w interesie publicznym, takich jak: ochrona nieletnich, walka z uzależnieniem od hazardu, a także zwalczanie nieprawidłowości i nadużyć finansowych.

Komisja uznaje szerszą legitymację polityczną celów służących interesowi publicznemu,

które państwa członkowskie realizują, regulując usługi związane z grami hazardowymi.

Komisja dostrzega również starania państw członkowskich na rzecz modernizacji ram prawnych dotyczących gier hazardowych online, przekierowania popytu z nieuregulowanej oferty internetowych gier hazardowych na witryny posiadające zezwolenie i podlegające nadzorowi, oraz dopilnowania, by operatorzy płacili podatki.

Odnosząc się zaś do, powtarzanego za Rzecznikiem Praw Obywatelskim, poglądu o arbitralnym i nieadekwatnym charakterze rozwiązania dotyczącego wpisu do Rejestru zamiast środka w postaci postanowienia Sądu, pomimo wprowadzenia następczej kontroli sądowoadministracyjnej dostrzec wypada, że blokowaniu podlegają jedynie strony internetowe wykorzystujące nazwy domen internetowych wpisanych do Rejestru. Oznacza to, że dostęp blokowany będzie do konkretnej domeny oferującej nielegalne gry hazardowe. Jak już wskazano powyżej, procedura wpisu oraz zastosowany mechanizm oznacza, że nie zachodzi w tym przypadku ryzyko zablokowania legalnych treści. Nie zachodzi także ryzyko wykorzystywania Rejestru do blokowania dostępu do innych domen internetowych. Art. 15 f ugh szczegółowo określa przesłanki dokonania wpisu i jego przedmiot. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż dokonywanie wpisu, jego zmiana i wykreślenie jest zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych bądź upoważnionego przez niego sekretarza lub podsekretarza stanu. Rozwiązanie to zapewnia najwyższy poziom kontroli nad procesem dokonywania wpisu do Rejestru. Jednocześnie wskazać należy, że zmiana oraz wykreślenie mogą być dokonywane w każdym czasie przez Ministra Finansów z urzędu, co stanowi zabezpieczenie interesu przedsiębiorców prowadzących

działalność za pośrednictwem zablokowanych stron internetowych. Tym samym, zapewniona jest efektywność zastosowanego rozwiązania, zarówno w sferze walki z "szarą strefą" (dzięki możliwości szybkiego reagowania na dynamicznie zmieniającą się nielegalną ofertę w sieci Intemet), jak i ochrony interesów podmiotów zainteresowanych (możliwość szybkiego usunięcia lub modyfikacji wpisu) a zatem, w przedmiotowym wypadku nie można mówić o arbitralności "decyzji urzędniczych".

Ponadto podkreślić należy, iż Rejestr, o którym mowa ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy. Wpisowi do Rejestr podlega nazwa domeny internetowej oraz data i godzina dokonania wpisu, jego zmiany lub wykreślenia, zaś przesłanki wpisu określone są w art. 15f ust. 4 u.g.h. Tym samym całkowicie nieuzasadnione i chybione jest odwoływanie się do rozwiązań funkcjonujących na gruncie regulacji dotyczącej działań antyterrorystycznych, które dotyczą osób fizycznych oraz możliwości stosowania wobec tych osób czynności operacyjno — rozpoznawczych (np. uzyskiwanie i utrwalanie treści rozmów prowadzonych przy użyciu

środków technicznych, w tym za pomocą sieci telekomunikacyjnych; uzyskiwanie i utrwalanie obrazu lub dźwięku osób z pomieszczeń, środków transportu lub miejsc innych niż miejsca publiczne, uzyskiwanie i utrwalanie treści korespondencji, w tym korespondencji prowadzonej za pomocą środków komunikacji elektronicznej; uzyskiwanie i utrwalanie danych zawartych na informatycznych nośnikach danych, telekomunikacyjnych urządzeniach końcowych, systemach informatycznych i teleinformatycznych; uzyskiwanie dostępu i kontroli zawartości przesyłek).

Nie można podzielić również poglądu Skarżącego o nieefektywności przyjętego rozwiązania w związku z przywołanymi przykładami umożliwiającymi obejście zastosowanej blokady. Wymaga zaznaczenia, że u podstaw wprowadzenia tego rodzaju instrumentu zwalczania nielegalnego hazardu online nigdy nie stało założenie, że narzędzie to będzie w stu procentach skuteczne. Niezależnie od powyższego, narzędzie to spełnia swoją funkcję.

Przede wszystkim, zwiększając świadomość graczy co do tego, czy korzystają z usług legalnego operatora gier hazardowych, zatem angażowane przez nich środki finansowe (i oni sami), podlegają określonym mechanizmom ochronnym. Ponadto, rozszerzają wiedzę na temat legalnych gier hazardowych, dzięki czemu zwiększa się świadomość prawna, chroniąc tym samym obywateli przed odpowiedzialnością administracyjną i karną skarbową z tytułu uczestnictwa w nielegalnych grach. Podkreślenia wymaga, że jednym z celów nowelizacji ustawy o grach hazardowych, w tym wprowadzenia Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych, było zapewnienie wzrostu społecznej świadomości co do charakteru gier hazardowych urządzanych w sieci Internet oraz skoncentrowanie uwagi graczy na legalnym sektorze gier hazardowych online (z czym, w sposób ścisły, związany jest wyższy poziom ochrony uczestników tych gier).

Tezie prezentowanej przez Skarżącego o nieskuteczności wprowadzonych rozwiązań w zakresie Rejestru, o którym mowa w art. 15f u.g.h. przeczy również fakt, iż zdaniem 1 kwietnia 2017 r. tj. z wejściem w życie przedmiotowego rozwiązania, część zagranicznych operatorów zakończyła świadczenie usług hazardowych na rzecz graczy na terenie Polski.

Również nie można podzielić zarzutu o dyskryminacyjnym charakterze ograniczeń wynikających z ustawy o grach hazardowych przypisanych, jak wskazuje Skarżący, zagranicznym operatorom gier hazardowych, a które nie mają zastosowania do operatorów mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście wymogów, jakie podmioty te muszą spełnić na etapie ubiegania się o zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Ponownie należy podkreślić, iż Komisja Europejska, w toku notyfikacji ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych, nie podniosła żadnych zastrzeżeń odnośnie zgodności przepisów przyjętych w nowelizacji ustawy o grach hazardowych rozwiązań z przepisami TFUE, w tym o swobodzie przepływu towarów.

Postanowienia Traktatu dotyczące swobody przedsiębiorczości mają na celu umożliwienie spółkom założonym zgodnie z ustawodawstwem danego państwa członkowskiego i mającym siedzibę statutową, zarząd lub główny zakład na terenie Wspólnoty prowadzenia działalności w innych państwach członkowskich za pośrednictwem np.: agencji, oddziału lub filii. Nie można zatem traktować jako ograniczenia swobody świadczenia usług regulacji, która wskazuje jedynie na określone formy jako warunek prowadzenia tej działalności.

Trudno też przyjąć za zasadny i racjonalny, argument mający uzasadniać podniesiony przez Skarżącego zarzut, iż analogiczny wymóg nie obowiązuje podmiot mający siedzibę na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Jednocześnie należy wskazać, iż w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 30 listopada 1995 r. w sprawie C-55/94 (Reinhard Gebhard v. Consiglio dell'Ordine degli Avvocati e Procuratori di Milano) wyjaśniono, że działalność wówczas może być zakwalifikowana jako przedsiębiorczość (a nie świadczenie usług) jeśli opiera się na trwałych i ciągłych podstawach. Ze świadczeniem usług, które nie jest kwalifikowane jako przedsiębiorczość, mamy zaś do czynienia, gdy świadczenie usług ma charakter przejściowy. Jednocześnie jednak Trybunał ww. wyroku zastrzegł, że również w ramach korzystania ze swobody świadczenia usług dopuszczalne jest wyposażenie się w konieczną infrastrukturę w goszczącym państwie członkowskim (włącznie z biurem, kancelarią, gabinetem itp.). Podstawowe znaczenie dla odróżnienia przedsiębiorczości od świadczenia usług ma więc nie wykorzystywana infrastruktura, a kryterium ciągłości (stałości). Jeśli działalność ma charakter stały, jest kwalifikowana jako przedsiębiorczość i wymaga spełnienia warunków dla podejmowania stałej działalności gospodarczej w danym państwie członkowskim.

Niezrozumiały jest również zarzut dotyczący obowiązku przedstawienia dokumentów potwierdzających prowadzenie tej działalności w innym państwie członkowskim. Podkreślić należy, iż wymóg ten nie stanowi warunku, którego podmioty zagraniczne, w tym Skarżący nie mogą spełnić, w szczególności w kontekście powoływanej i akcentowanej okoliczności prowadzenia działalności w oparciu o licencje państwa swojej siedziby. Wbrew stanowisku Skarżącego okoliczność ta ma znaczenie, albowiem jednoznacznie wskazuje, iż Skarżący jak również inne podmioty bez problemu wymóg ten mogą spełnić, co przeczy formułowanym w tym zakresie zarzutem. Jednocześnie należy podkreślić, iż o ocenie charakteru polskiej regulacji w tym zakresie nie może przesądzać stosowana przez zagranicznych operatorów gier hazardowych w zakresie ubiegana się o zezwolenia na urządzanie gier hazardowych praktyka. Jak wskazuje Skarżący praktyka wśród operatorów hazardowych jest uzyskiwanie licencji w poszczególnych krajach przez tworzone w tym celu podmioty powiązane tzn. spółki celowe, które aby spełnić wymogi stawiane przez ustawę o grach hazardowych, musiałyby najpierw uzyskać zezwolenie na urządzanie gier hazardowych w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE lub EFTA. Skoro zatem Skarżący utworzył spółki celowe, które uzyskały licencje w innych krajach na prowadzenie działalności, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby jedna z tych spółek również ubiegała się o zezwolenie w Polsce.

Odnośnie kwestii konieczności uzyskania zgody organizatorów współzawodnictwa sportowego na wykorzystywanie ich wyników, to należy zauważyć, iż wymóg ten nie dotyczy tylko operatorów zagranicznych. Przyjęte w ustawie rozwiązanie jest uzasadnione z uwagi na fakt, iż organizator takich wydarzeń ponosi nakłady związane z ich organizacją, niejednokrotnie wiąże się to z dużymi nakładami finansowymi. Działalność w zakresie zakładów wzajemnych opiera się zaś na wykorzystywaniu wyników organizatorów takiego współzawodnictwa.

Podmioty urządzające zakłady wzajemne opierają swoją działalność na tych wydarzeniach, czerpiąc korzyści z obstawiania ich wyników, bez ponoszenia kosztów związanych z ich organizacją. Natomiast kwestia udzielania zgód przez tych organizatorów na wykorzystywanie wyników organizowanych wydarzeń jest już kwestią dwustronnych porozumień/umów pomiędzy zainteresowanymi stronami i wykracza poza sferę regulacji dotyczącej urządzania gier hazardowych.

Odnosząc się do wymogów wynikających z rozporządzenia w sprawie kontroli celno - skarbowej wykonywanej w zakresie urządzania i prowadzenia gier hazardowych, w tym do powołanego przez Stronę § 4 tego rozporządzenia wskazać należy, iż wskazuje on jedynie dokumenty mające znaczenie dla kontroli celno –skarbowej. Powołany przepis nie wskazuje zaś na obowiązek przechowywania faktur w języku polski, uzyskanych od zagranicznych kontrahentów. Trudno przyjąć bowiem, aby zagraniczni kontrahenci zobligowani byli do wystawiania faktur w języku polskim. Odmienną kwestią jest zaś posługiwanie się obcojęzycznymi dokumentami przed polskimi organami, czy to w toku kontroli czy też postępowania administracyjnego. W tym zakresie stosowne regulacje zawiera ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim. Obowiązek przetłumaczenia określonych dokumentów na potrzeby organów władzy publicznej wynika z faktu, iż język polski jest językiem urzędowym (art. 4 ustawy). Podkreślić również należy, iż powyższe dotyczy nie tylko podmiotów, o których mowa w art. 7a ustawy o grach hazardowych, ale również podmiotów mających siedzibę na terenie Rzeczpospolitej Polskiej i urządzających gry hazardowe. Również te podmioty mogą posiadać faktury od zagranicznych kontrahentów np. nabywając u nich

automaty do gier na potrzeby prowadzonych kasyn gry. A zatem, rozwiązania przedmiotowego rozporządzenia nie są dyskryminujące w stosunku do zagranicznych operatorów gier hazardowych, jak również nie są to wymogi nadmiernie obciążające podmiot prowadzący działalność w zakresie gier hazardowych.

W świetle powyższego niezrozumiały jest zarzut, wskazujący na dyskryminację podmiotów zagranicznych, "(...) z racji nałożonego na podmioty spoza Polski obowiązku ustanowienia przedstawiciela, który posługuje się językiem polskim".

Podkreślić należy, że wymóg posiadania takiego przedstawiciela przez spółkę, o której mowa wyżej, zapewnia swobodny z nim kontakt organów państwowych i dostęp do przechowywanej na terytorium Polski dokumentacji dotyczącej działalności spółki. Należy uznać, że środek ten, zgodnie z zasadą proporcjonalności, nie przekracza granic celu, dla jakich został ustanowiony. Powyższe wymogi nie stanowią również nadmiernego obciążenia przy ubieganiu się o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych na jej terytorium.

W kontekście faktu, iż językiem urzędowym jest język polski obowiązek ustanowienia przedstawiciela, który posługuje się tym językiem nie jest zaskakujący i nie powinien budzić zdziwienia. Podobnie jak wymóg, aby osoba pełniąca funkcję lub zajmująca stanowisko, z którym wiąże się obowiązek nadzorowania gier hazardowych lub też bezpośredniego prowadzenia tych gier posługiwała się językiem polskim w stopniu wystarczającym do pełnienia tej funkcji lub zajmowanego stanowiska, o które się ubiega (art. 24 c w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o grach hazardowych). Mając na uwadze, iż wymóg ten odnosi się do osób nadzorujących lub prowadzących gry na terenie Polski, które kierowane są do graczy z terenu kraju, nie jest niczym nadzwyczajnym wymaganie znajomości języka polskiego. Co więcej, podkreślić należy, iż wymóg ten nie odnosi się do biegłej znajomości języka polskiego, ale jedynie w stopniu wystarczającym do pełnienia tej funkcji lub zajmowanego stanowiska. Wbrew zatem stanowisku Skarżącego nie jest to wymóg nadmiernie obciążający podmiot prowadzący działalność w zakresie gier hazardowych.

Odnosząc się do zarzutu braku przejrzystości regulacji ustawy o grach hazardowych w zakresie wymogów związanych z przedstawieniem na etapie ubiegania się o udzielenie zezwolenia dokumentacji technicznej strony internetowej, która będzie wykorzystywana do urządzania zakładów wzajemnych (art. 36 pkt 8a lit. a) oraz ekspertyzy dowodów udziału w zakładach wzajemnych potwierdzającej ich zabezpieczenie przed ingerencją osób nieuprawnionych i możliwość weryfikacji ich autentyczności (lit. c powołanego przepisu) stwierdzić należy, że każdy podmiot zamierzający ubiegać się o ww. zezwolenie ma możliwość zwrócenia się do Ministra Finansów z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości co do zakresu oraz treści wymaganych do uzyskania zezwolenia dokumentów. Nadto, powołane regulacje zostały wprowadzone do ustawy o grach hazardowych ustawą o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw z 26 maja 2011 r. ustawa ta była m.in. przedmiotem notyfikacji KE (2010/622/PL). Tym samym, Skarżący miał możliwość zapoznania się z tym przepisem i w razie wątpliwości mógł wystąpić do Ministra Finansów o stosowne wyjaśnienia.

Niezrozumiały jest również zarzut, że okres vacatio legis wejścia w życie przepisów wprowadzających regulację dotyczącą Rejestru jest krótszy niż okres niezbędny do uzyskania zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych w trybie ustawy o grach hazardowych, co stanowi naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa. Podkreślenia wymaga, ze na etapie prac legislacyjnych nad projektem uchwalonej w dniu 15 grudnia 2016 r. ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, projekt ten podlegał udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji od dnia 24 maja 2016 r. W związku z powyższym, podmioty zainteresowane projektem miały możliwość zgłoszenia uwag. Ponadto, projekt zgodnie z dyrektywą UE 2015/1535 notyfikowany został Komisji Europejskiej, co wiązało się ze wstrzymaniem procedury legislacyjnej. Okres ten trwał od dnia 29 lipca 2016 r. do dnia 30 listopada 2016 r. Tym samym, wszystkie zainteresowane podmioty miały możliwość zapoznania się z projektem, zgłoszenia zastrzeżeń do projektu i propozycji zmian, jak i zapoznania się z uwagami innych podmiotów rynku gier hazardowych.

Ustawa nowelizująca ustawę o grach hazardowych uchwalona została w dniu 15 grudnia 2016 r. W dniu 28 grudnia 2016 r. Prezydent RP podpisał przedmiotowy akt prawny; w dniu 13 stycznia 2017 r. został on ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Wynikające z ustawy vacatio legis, przy jednoczesnym jego dwuetapowym ukształtowaniu ma zatem charakter wystarczający dla efektywnego i funkcjonalnego wdrożenia nowych przepisów z punktu widzenia wszystkich ich adresatów.

W świetle powyższego – zdaniem Sądu - niezasadne było stanowisko przekazane przez Naczelną Radę Adwokacką z dnia 10 kwietnia 2017 r. pozytywnie opiniujące propozycje zawartą w Poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1352), którego celem było przesunięcie terminu wejścia w życie ww. ustawy z przyjętego w obecnym stanie prawnym terminu 1 kwietnia 2017 r., z wyjątkiem części przepisów, które weszły w życie 1 lipca 2017 r., na odpowiednio: 1 października 2017 r. i 1 stycznia 2018 r. Jednocześnie ponownie podkreślić należy, że możliwość zalegalizowania działalności, m.in. w zakresie zakładów wzajemnych online — poprzez uzyskanie zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych — operatorzy zagraniczni mają od dnia 3 września 2015 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych. Bezzasadny jest wobec tego zarzut braku możliwości uzyskania stosownego zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych na prowadzenie tego rodzaju, legalnej działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również w kontekście wyrażenia zamiaru uzyskania takiego zezwolenia dopiero w świetle wprowadzenia do polskiego porządku prawnego narzędzia do walki z szarą strefą zakładów wzajemnych online w postaci blokowania stron. Tak więc sposób ukształtowania vacatio legis ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw pozostaje bez znaczenia w kontekście możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez operatorów zagranicznych.

W świetle powyższego podkreślić należy, iż niezasadny jest zarzut naruszenia prawa do bycia wysłuchanym na podstawie Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Przejawem naruszenia przedmiotowego prawa jest według Skarżącego brak możliwości przedstawienia stanowiska przez podmioty nielegalnie urządzające gry hazardowe przed dokonaniem wpisu do Rejestru domen służących do oferowania gier hazardowych niezgodnie z ustawą. Pogląd powyższy jest niezasadny.

Poprawność dokonywanych w Rejestrze wpisów zapewniona zostala poprzez wprowadzenie kontroli sądowo-administracyjnej. Sprzeciw od dokonania wpisu może wnieść podmiot urządzający gry hazardowe na stronie internetowej wykorzystującej nazwę domeny wpisanej do Rejestru lub będący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym lub posiadający tytuł prawny do domeny wpisanej do Rejestru lub podmiot będący dostawcą usług płatniczych. O ile sam wpis stanowi czynność materialno-prawną, to już odpowiedż organu na sprzeciw przybiera formę decyzji administracyjnej. W związku z tym służy od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, do którego kompetencji należeć będzie ostateczne rozstrzygnięcie kwestii wpisu domen do Rejestru. Dzięki określeniu krótkiego (7 dni) terminu do rozpatrzenia sprzeciwu, i dalszej kontroli przeprowadzanej przez niezawisły Sąd zagwarantowana została ochrona podstawowych praw konstytucyjnych. Podkreślić należy, iż termin określony na rozpatrzenie sprzeciwu, co również zauważa i akcentuje sama Spółka, został zastrzeżony w interesie strony, aby zapewnić rozpoznanie złożonego przez nią sprzeciwu w krótkim terminie. Dodatkową gwarancją ochrony w tym zakresie jest też przewidziany w ustawie tryb dokonywania wpisów do Rejestru i przyjęte rozwiązanie umożliwiające wpis nazwy domeny do Rejestru tylko i wyłącznie po jego zatwierdzeniu. Szerzej kwestia powyższa została omówiona w części odnoszącej do zarzutów Skarżącego formułowanych na kanwie i w kontekście odwołania się przez Stronę do wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich, tym samym nie ma potrzeby ponownego przytaczania przywołanej w tym zakresie argumentacji. A zatem, wbrew stanowisku Skarżącego powoływane prawo do bycia wysłuchanym zostało przez ustawodawcę uwzględnione poprzez stworzenie możliwości zakwestionowania dokonania wpisu oraz przedstawienia stanowiska.

Niezależnie od powyższego zarzut w tym zakresie jest o tyle zaskakujący, iż Strona

nie przedstawiła, co już było wskazane powyżej, żadnych okoliczności, iż nie zostały spełnione prawem określone przesłanki warunkujące dokonanie wpisu nazw domen do Rejestru, ograniczając się do negowania uprawnienia organu do dokonania ich wpisu poprzez bezzasadne kwestionowanie przyjętych regulacji w kontekście rzekomej jej niezgodności z prawem Unii Europejskiej oraz odmawianiu polskiemu ustawodawcy prawa do ochrony istotnych wartości związanych z ochroną obywatela i społeczeństwa, jak również porządku publicznego oraz podejmowania działań, mających zapewnić poszanowanie dla polskiego porządku prawnego i respektowania obowiązujących w zakresie gie hazardowych regulacji, przy jednoczesnym przypisywaniu polskiemu ustawodawcy w sposób oczywiście bezpodstawny intencji jego działania, opartych de facto na subiektywnej ocenie Skarżącego, która ma usprawiedliwić nielegalne jego działanie i stanowić legitymację do jej dalszego kontynuowania i naruszania obowiązujących reguł. W świetle powyższego jednoznacznie stwierdzić należy, iż niezasadny jest zarzut niezgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z prawem UE.

Tym samym nieuzasadniony jest również postulat nakazu stosowania prawa krajowego zgodnie z prawem Unii Europejskiej, zgodnie z którym jeżeli istnieje konflikt miedzy prawem Unii Europejskiej a prawem krajowym danego państwa członkowskiego, prawo Unii Europejskiej ma pierwszeństwo przed regulacjami krajowymi, w tym także przed Konstytucją krajową. Tym samym, w ocenie Skarżącego, każdy (zarówno organy sądowe jak i organy administracji) mają prawo i obowiązek interpretowania przepisów prawa polskiego, w sposób zapewniający jak najpełniejszą skuteczność przepisów prawa Unii Europejskiej. W konsekwencji, wedle Skarżącego, przepisy te powinny zostać w całości pominięte przez organ w wyniku rozpatrzenia sprzeciwu.

Warto jednocześnie zwrócić uwagę, że przedmiotowa ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw weszła do polskiego porządku prawnego w sposób skuteczny, obowiązując w Polsce w sposób legalny i prawnie wiążący, a przecież Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że podejmują wyłącznie takie działania do którego zostały upoważnione wyraźnym przepisem i tylko w granicach ustawowego upoważnienia. Organy administracji publicznej powołane są do stosowania przepisów prawa, nie zaś ich oceny. Nie posiadają też uprawnienia do swoistego uchylania mocy obowiązującej wprowadzonych do porządku prawnego przepisów.

Może to nastąpić tylko w określonych trybach. Powyższa kwestia była przedmiotem rozważań. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 10 lutego 2014 r. sygn, akt VI SA/Wa 3067/13, z dnia 2 kwietnia 2013 r. sygn, akt VI SA/Wa 2676/12, wyrok z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3067/13, wyrok z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3032/13, wyrok z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 3063/13, z dnia 27 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3473/13, wyrok TK z dnia 11 marca 2015 r, sygn. akt P 4/14).

Należy również zwrócić uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 16 maja 2016 r. sygn. akt II GPS 1/16, W przedmiotowej uchwale wskazano m.in. "Za konsekwencje tak rozumianej i odzwierciedlonej" w orzecznictwie obydwu Trybunałów tożsamości podstaw aksjologicznych obowiązywania obydwu tych systemów uznać należałoby więc to, że prawo unijne - a wiec tak samo jak i prawo krajowe - sprzeciwia się powoływaniu się na wprost wynikające z jego uregulowań czy też" wyinterpretowane z nich przez Trybunał Sprawiedliwości uprawnienia w sytuacji gdy polegać miałoby to wyłącznie na tworzeniu stanów faktycznych (stanów rzeczy) pozornie tylko odpowiadających tym uprawnieniom w celu skorzystania z nich i powoływania się na nie przy jednoczesnym braku istnienia ku temu usprawiedliwionych oczekiwań i podstaw. To jest takich które znajdowałyby uzasadnienie w prawnie chronionych wartościach. Znajduje to swoje potwierdzenie w stanowisku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z którego wynika, że nikt nie może powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie" (np. wyrok dnia 18 grudnia 2014 r., w połączonych sprawach C - 131/13, C - 163/13 i C-164/13).

Reasumując Sąd stwierdza, że zarzuty przedstawione przez Skarżącego w złożonej skardze a także replice są nieuzasadnione i nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Powyższe znajduje potwierdzenie w ocenie i stanowisku sądów administracyjnych, które w ramach sądowej kontroli wpisu nazw domen do Rejestru nie podzieliły zarzutów w zakresie naruszeń przepisów proceduralnych oraz materialnych, w tym w kontekście zgodności przepisów regulujących rynek gier z prawem Unii Europejskiej, oddalając skargi na decyzje w przedmiocie pozostawienia nazw domen do Rejestru. Z uwagi na przytoczenie orzeczeń w tym zakresie w kontekście odniesienia się do poszczególnych zarzutów, nie ma potrzeby ich ponownego powoływania.

Mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.