Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1176/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w dotychczasowej rodzinie zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzję z dnia

[...] maja 2015r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania nieznanego z miejsca pobytu K. C., reprezentowanego przez kuratora, adw. M. S., z dnia [...] lutego 2015 r., od decyzji Prezydenta miasta W. [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., którą odmówiono odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka/ pełnoletniej wychowanki: P. C. w dotychczasowej rodzinie zastępczej w osobie U. K., zam. na terenie W., utrzymało powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] V Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt [...] ustanowiono dla nieobecnego z miejsca pobytu K. C. kuratora w osobie adwokata M. S. w prowadzonym postępowaniu administracyjnym o ustalenie odpłatności za pobyt małoletniej P. C. w rodzinie zastępczej.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2014 r. Prezydent miasta W. zawiadomił kuratora nieznanego z miejsca pobytu K. C., adw. M. S., o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia od K. C. opłaty za pobyt dziecka, a obecnie pełnoletniej wychowanki: P. C. w rodzinie zastępczej, ustanowionej w osobie U. K., podnosząc, iż okres zobowiązania rodzica do ponoszenia opłaty za jego pobyt w pieczy zastępczej rozpoczyna się z dniem 1 stycznia 2012 r., zaś rodzina zastępcza pobiera świadczenia w wysokości 297 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia

28 lutego 2012 r., 259,38 zł miesięcznie od 1 marca 2012 r. do dnia 25 maja 2012 r. oraz 660,00 zł miesięcznie od dnia 26 maja 2012 r. do dnia 30 września 2016 r. na dziecko.

Pismem z dnia 15 września 2014 r. kurator nieobecnego K. C. wniósł o odstąpienie od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Prezydent miasta W. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka/pełnoletniej wychowanki: P. C. w dotychczasowej rodzinie zastępczej w osobie U. K., zam. na terenie W.

Od decyzji tej, z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie wniósł

adw. M. S., kurator nieznanego z miejsca pobytu K. C. W odwołaniu zarzucono, iż organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż K. C. nie jest osobą bezdomną, a także podniesiono, iż zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, pomimo iż ta okoliczność została potwierdzona uzyskanymi w toku postępowania administracyjnego dokumentami.

Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że dziecko K. C., P. C., została umieszczona w pieczy zastępczej, w rodzinie zastępczej niezawodowej ustanowionej w osobie U. K., a także, iż rodzinie zastępczej przyznano świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w wysokości 297,13 zł miesięcznie od dnia 1 stycznia 2012 r. do dnia 28 lutego 2012 r., 259,38 zł miesięcznie od 1 marca 2012 r. do dnia 25 maja 2012 r. oraz 660,00 zł miesięcznie od dnia 26 maja 2012 r. do dnia 30 września 2016 r. na dziecko. Rodzicami P. C. są K. C. oraz R. K.

Zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny

i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. 2013.135), za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w określonej wysokości. Redakcja wskazanego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszą jego rodzice. Art. 193 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że za ponoszenie tej opłaty, rodzice odpowiadają solidarnie. Obowiązek ponoszenia opłaty, o której wyżej mowa, spoczywa również na rodzicach, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona (art. 193 ust. 6 ustawy).

Stosownie do przepisu art. 194 ust. 2 cyt. ustawy, rada powiatu określa,

w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie

z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. W zaskarżonej decyzji Prezydent miasta W. powołał się na odpowiednie przypisy uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy Nr XXXVI/915/2012 z dnia 17 maja 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia

31 maja 2012 r., poz. 4447 ze zm.), regulującej przedmiotową kwestię. Przepis ustępu 3 cyt. artykułu stanowi natomiast, iż starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie

z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

Z wnioskiem o odstąpienie od ustalania opłaty za pobyt małoletniej w rodzinie zastępczej zwrócił się kurator nieobecnego z miejsca zamieszkania K. C. Skład orzekający, po analizie przedstawionych akt sprawy stwierdza, że stanowisko organu pierwszej instancji, odmawiającego uwzględnienia powyższego wniosku, jakkolwiek oparte na odmiennych ustaleniach, jest zasadne.

Organ wyjaśnił, iż odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oznacza sytuację, w której utrzymanie dziecka zaczyna być realizowane ze środków publicznych, na które składa się przecież ogół społeczeństwa. Dlatego też odstąpienie od ustalenia tej opłaty może nastąpić wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdyż co do zasady obowiązek pokrywania takiej opłaty obciąża rodziców.

W realiach rozpatrywanej sprawy warunki umożliwiające odstąpienia od ustalania opłaty na wniosek rodzica zostały zdaniem organu określone w przepisie paragrafu 6 ust. 1 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy Nr XXXVI/915/2012 z dnia 17 maja 2012 r. i są one ściśle uzależnione od wysokości uzyskiwanego dochodu. Przepis ten stanowi, iż na wniosek rodzica można odstąpić od ustalania opłaty, gdy:

1) dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100% kwoty określonej w § 2

pkt 3;

dochód na osobę w rodzinie przekracza 100%, ale nie przekracza 200% kwoty określonej w § 2 pkt. 3 a w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty występuje jedna z następujących okoliczności:

długotrwała choroba,

bezdomność,

niepełnosprawność,

straty materialne powstałe w wyniku zdarzeń losowych,

rodzic samotnie sprawuje bezpośrednią opiekę nad małoletnim dzieckiem,

okresowy powrót małoletniego dziecka do rodziny,

inne ważne przyczyny;

zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem i egzekucją należności byłyby równe albo wyższe od kwoty należności.

Zgodnie z przepisem paragrafu 6 ust. 3 cyt. uchwały, informację o spełnieniu kryteriów określonych w ust. 1 rodzic przekazuje w formie pisemnego oświadczenia załączonego do wniosku. Przepis paragrafu 6 ust. 5 cyt. uchwały stanowi natomiast, iż w przypadku nieprzedłożenia w terminie wskazanym przez wierzyciela dokumentów potwierdzających spełnianie określonego kryterium, przyjmuje się, że rodzic, którego dotyczy wniosek, danego kryterium nie spełnia.

Z akt sprawy wynika, iż pisemnego oświadczenia, o którym mowa powyżej K. C. nie złożył. Zatem, mając na uwadze przepis 6 ust. 5 cyt. uchwały, organ stwierdził, iż K. C. nie spełnia kryteriów umożliwiających odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zatem uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie nie jest możliwe. Okoliczność ta uzasadnia zdaniem organu więc odmowę odstąpienia od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W tym stanie sprawy podniesione przez Odwołującego się zarzuty nie mają zdaniem organu znaczenia dla prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie poczynione powyżej ustalenia, oraz nie stwierdzając wadliwości zaskarżonej decyzji Prezydenta miasta W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], koniecznym stało się zdaniem organu utrzymanie jej w mocy, stosownie do przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

Na decyzję SKO w [...] z dnia [...] maja skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. C. reprezentowany przez kuratora adwokata M. S. wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 6 kpa) które miało wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie Uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy

nr XXXVI/915/2012 z dnia 17 maja 2012r., która nie obowiązywała w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wydaną decyzję Organ oparł na treści §6 ust. 5 Uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr XXXVI/915/2012 z dnia

17 maja 2012 r., zgodnie z którą informacje spełnieniu kryteriów umożliwiających odstąpienie od ustalenia opłaty rodzic powinien przekazać w formie pisemnego oświadczenia załączonego do wniosku. Zgodnie z §6 ust. 3 tej Uchwały, w przypadku nieprzedłożenia w terminie wskazanym przez wierzyciela dokumentów potwierdzających spełnienie określonego kryterium przyjmuje się, że rodzic, którego dotyczy wniosek danego kryterium nie spełnia.

Zważywszy na to, że decyzja Organu została wydana w dniu [...] maja 2015 r., powinna ona opierać się na przepisach Uchwały Miasta Stołecznego Warszawy nr Vll/126/2015 z dnia 12 marca 2015 r., której §8 stanowi, że "Traci moc uchwała

nr XXXVI/915/2012 Rady m.st. Warszawy z dnia 17 maja 2012 r. w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka

w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego poz. 4447, z późn. zm.)".

Uchwała Miasta Stołecznego Warszawy nr Vll/126/2015 z dnia 12 marca 2015 r. nie przewiduje obowiązku złożenia przez rodzica oświadczenia o spełnianiu określonych kryteriów.

Uchwała nr Vll/126/2015 w §3 ust. 3 stanowi, że można odstąpić od ustalenia opłaty jeżeli w stosunku do rodzica znajdującego się w trudnej sytuacji dochodowej występuje okoliczność bezrobocia lub bezdomności.

Osobą bezdomną w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182 j.t.) jest:

a) osoba niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów

o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i

b) niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności,

c) a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, zdaniem kuratora skarżącego, że K. C. jest osobą bezdomną, nie posiada majątku, od roku 2013 nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia.

Organ I instancji stwierdził, iż nie ma możliwości potwierdzenia sytuacji rodzinnej, ani ustalenia sytuacji dochodowej strony, a w konsekwencji nie jest możliwe odstąpienie od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Stoi to, zdaniem kuratora skarżącego, w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, który wskazuje, iż K. C. nie posiada dochodów żadnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym

i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. przepisu art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie Sąd zwraca uwagę, że kurator w osobie adwokata M. S. został ustanowiony do reprezentowania interesów K. C. w postępowaniu administracyjnym. Jednak należy przyjąć zgodnie z orzecznictwem NSA (wyrok NSA z 11 września 2012r. sygn. akt II OZ 725/12, I OSK 2990/12), że ustanowienie kuratora do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego obejmuje też prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Podstawę ustanowienia takiego kuratora stanowi art. 184 § 1 kro, który wyraźnie określa cel jego ustanowienia, to jest "dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich praw". Nie można przy tym uznać, iż ochrona tych praw zamykać się będzie jedynie w postępowaniu administracyjnym, bez prawa poddania kontroli zapadłych w nim rozstrzygnięć przez sąd administracyjny. Takie ujęcie naruszałoby wprosi gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu osobie nieobecnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Podobne stanowisko zostało wyrażone

w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2012 r.,

I OSK 1796/12 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) oraz w doktrynie prawa administracyjnego (por. A. Matan, Komentarz do art. 34 k.p.a.; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2010). Należy więc przyjąć, że kurator dla nieobecnego ustanowiony przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 34 k.p.a. w zw.

z art. 184 k.r.o. może wnieść skargę do sądu administracyjnego na decyzję kończącą postępowanie administracyjne, w którym został ustanowiony.

Jednak zdaniem Sądu kurator ten nie posiada uprawnień do występowania w imieniu skarżącego przed sądem, w jego imieniu i dlatego też Sąd skargę rozpatrzył, nie dopuszczając do udziału w sprawie kuratora.

Jednocześnie Sąd uznał za zasadny zarzut skargi, że organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję na nieobowiązującej Uchwale Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 17 maja 2012r. nr XXXVI/915/2012, zamiast na obowiązującej w dacie jej wydania Uchwale Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 12 marca 2015r. nr VII/126/2015, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższa uchwała w sposób odmienny reguluje sposób postępowania organu w sprawie będącej przedmiotem niniejszej sprawy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko Sądu i wyda orzeczenie w oparciu o obowiązujące przepisy w tym aktualnie obowiązującą Uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia

12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub

w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalonej opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.