Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1175/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym
Powołane przepisy: article: art. 245 par.2, art. 246 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego uzasadniając, że ma 64 lata i obecnie pozostaje bez pracy. Nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani samochodu. Jest zadłużony na łączną kwotę 57.300 zł z tytułu niespłaconej pożyczki, zaciągniętej na budowę pawilonu handlowo-usługowego. Jedynym źródłem utrzymania jest odszkodowanie w wysokości 700 zł.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika dodatkowo, że wnioskodawca posiada niedokończony pawilon w budowie o powierzchni 88,80 m2, pozostaje w związku małżeńskim. Żona uzyskuje emeryturę, którą przeznacza na własne utrzymanie, posiada też własny majątek osobisty, o którym mowa w art. 33 pkt 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom).

Do wniosku załączony został wydruk z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 marca do 2 lipca 2013 r., na którym odnotowane są prawie wyłącznie opłaty za prowadzenie rachunku.

Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego skarżącego i jego żony, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wnioskodawca ponownie przedłożył wydruk z rachunku za okres od 1 kwietnia do 25 sierpnia 2013 r., z którego pobierane są opłaty za jego prowadzenie. Wyjaśnił, że żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, informacji o majątku osobistym ani innych danych dotyczących jej majątku odrębnego z pierwszego małżeństwa. Na potwierdzenie przedłożył jej oświadczenie w tym przedmiocie. Skarżący wskazał też, że warunki materialne nie pozwalają mu ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że powyższa regulacja stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale wręcz formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, "Polski model sądownictwa administracyjnego", Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2004).

Zwrócić także należy uwagę na treść art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. – zgodnie z treścią pierwszego z nich ubiegający się o przyznanie prawa pomocy obowiązany jest do złożenia oświadczenia obejmującego stan majątkowy i finansowy, zaś w przypadku osoby fizycznej – dokładne dane o stanie rodzinnym. Art. 255 stanowi, że w sytuacji, gdy dane wynikające z urzędowego formularza dotyczące stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego są niewystarczające lub budzą wątpliwości, do wnioskodawcy kierowane jest wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Z regulacji tych wynika zatem, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony przez osobę fizyczną, rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym.

Bez znaczenia pozostaje tutaj fakt ustanowienia małżeńskiej rozdzielności majątkowej. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się – jak sama nazwa wskazuje – do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Jednocześnie nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne – małżonkowie mają także obowiązek udzielenia sobie pomocy w zakresie prowadzenia procesów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I CZ 37/67, Lex nr 6155).

W tym stanie rzeczy uzasadnione było żądanie oświadczeń i dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze żony skarżącego. Natomiast jej odmowa udzielenia informacji co do swojej sytuacji finansowej i majątkowej, działa tutaj tylko i wyłącznie na niekorzyść wnioskodawcy, gdyż – co należy powtórzyć – to wyłącznie na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających jej żądanie.

Na urzędowym formularzu przedmiotowego wniosku skarżący podał tylko, że jego jedynym dochodem jest odszkodowanie w kwocie 700 zł miesięcznie. Nie potwierdził tego jednak żadnym dokumentem (na wydrukach rachunku bankowego brak wpływów z tego tytułu), nie są też znane miesięczne wydatki małżonków ani pełne dochody w gospodarstwie domowym, które wspólnie prowadzą.

W konsekwencji brak było jakichkolwiek podstaw do dokonania oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, co uzasadnia odmowę przyznania praw pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec tego, na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.