Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2407/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 26a, art. 2, art. 48a, art. 49e
journal: Dz.U. 2019 poz 1172
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
article: art. 7, art. 77, art. 107
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2020 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję w jej punkcie drugim, 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 7 417 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ( dalej także jako: organ PFRON, Fundusz) nakazał "J." spółce [...] w W. (dalej także jako strona, skarżąca, spółka) zwrot środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze:

1). czerwiec 2017 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami od dnia [...] sierpnia 2017 r. do dnia wpłaty;

2). grudzień 2017 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia wpłaty;

3). styczeń 2018 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami od dnia [...] marca 2018 r. do dnia wpłaty;

4). marzec 2018 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia wpłaty;

5). kwiecień 2018 r. w kwocie [...] zł. wraz z odsetkami od dnia [...] czerwca 2018 r. do dnia wpłaty.

Umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2016 r.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez stronę, organ decyzją z dnia [...] października 2019 r. znak: [...]:

1). uchylił zaskarżoną decyzji w części dotyczącej okresu sprawozdawczego czerwiec 2017 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie:

2). w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2019 r. organ przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26 a - 26 c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2

Zgodnie z art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Powyższe wskazuje, że jeżeli pracodawca ubiegający się o wypłatę środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, dokona częściowej zapłaty składek do ZUS z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, zaś kwota opłacona po terminie wskazanym w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie przekroczy 2% składek należnych za dany miesiąc, pracodawca nie traci prawa do uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ten okres.

Koszty płacy wg art. 2 ust. 4a ustawy o rehabilitacji oznaczają wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne rentowe i wypadkowe oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Organ ustalił, że wnioskom Wn - D za okresy sprawozdawcze: lipiec 2016 r., czerwiec 2017 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., marzec 2018 r., kwiecień 2018 r. odpowiadają deklaracje ZUS DRA za okresy rozliczeniowe: lipiec 2016 r,, czerwiec 2017 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., marzec 2018 r., kwiecień 2018 r, bowiem strona wypłaciła wynagrodzenia na rzecz pracowników niepełnosprawnych pod koniec miesiąca. Zastosowanie mają w tym przypadku przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1387 ze zm.), dalej jako: "PDOF". Zgodnie z art. 11 ust. 1 PDOF przychodami (także ze stosunku pracy) są otrzymane bądź pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne. Podstawę naliczenia składek ZUS stanowi przychód w rozumieniu PDOF z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy. W związku z powyższym obowiązek zapłaty składek powstaje z chwilą wypłaty wynagrodzenia.

Zgodnie z ustawą z dnia z dnia 13 października 1998 r, o systemie ubezpieczeń społecznych kompetencje w zakresie rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych posiada Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Z kolei art. 34 ust. 1 oraz ust. 2 u.s.u.s. wskazują, że Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż:

1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów , budżetowych;

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników. ( Stronę obowiązywał termin wskazany w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.)

Organ zaznacza, iż w przypadku okresu sprawozdawczego lipiec 2016 r. organ I instancji umorzył postępowania jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż składki ZUS za ww. okres zostały opłacone zgodnie z art. 26 ust. la2 ustawy o rehabilitacji. Natomiast w przypadku okresu sprawozdawczego czerwiec 2017 r. strona zgodziła się z ustaleniami organu, iż składki ZUS za ww. okres nie zostały opłacone zgodnie z art, 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i tym samym zwróciła nienależnie pobrane dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okres, jak również sporządziła korektę dokumentów za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, wobec czego organ postanowił umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe za okres czerwiec 2017 r.

Organ dokonał analizy zestawienia danych uzyskanych z ZUS w pismach z dnia [...] września 2019 r., oraz z dnia [...] marca 2019 r.

Z powyższego zestawienia wynika, że składki ZUS zostały opłacone za okres:

- 12/2017 - FUS w dniu 15.01.2018 r., FUZ, FP i FGŚP ostatecznie w dniu [...].02.2018 r.;

- 01/2018 - FUS w dniu 15.02.2018 r., FUZ, FP i FGŚP ostatecznie w dniu [...].03.2018 r.;

- 03/2018 - FUS w dniu 16.04.2018 r., FUZ, FP i FGŚP ostatecznie w dniu [...].05.2018 r.;

- 04/2018 - FUS w dniu 15.05.2018 r., FUZ, FP i FGŚP ostatecznie w dniu [...].06.2018 r.

Powyższe ustalenia organu, jednoznacznie wskazują, że strona nie opłaciła składek ZUS za ww. okresy zgodnie z art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

Organ podnosi, że kwota składek opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji przekracza wysokość 2% składek należnych za dany miesiąc, wobec czego fakt ten stanowi podstawę do żądania zwrotu środków PFRON za okresy sprawozdawcze: grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., marzec 2018 r., kwiecień 2018 r. Organ podkreśla, że zasadą jest, iż wpłaty należnych składek za okresy 12/2017, 01/2018, 03/2018, 04/2018 i dalsze dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, razem na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Kolejność zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany ZUS, jeżeli płatnik składek opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określa za ww. okresy Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz.1831) (dalej jako: "Rozporządzenie z dnia 21 września 2017 r.").

W ocenie organu zarówno w ustawie ubezpieczeń społecznych, jak i we wskazanym powyżej Rozporządzeniu, brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek ZUS dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Zatem skoro na koncie płatnika - "J." Spółka [...] - za okresy objęte , postępowaniem zaewidencjonowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem organu ZUS w przekazanych informacjach wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, każda wpłata jest dzielona proporcjonalnie na wszystkie rodzaje opłaconych składek na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzieloną wpłatę ZUS rozlicza na najstarsze zaległości a następnie na składki bieżące. Wobec powyższego, jak również mając na uwadze przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. ZUS dokonuje rozliczenia składek proporcjonalnie i w określonej kolejności na wszystkich zatrudnionych pracowników. Wobec czego przekazane przez ZUS informacje w zakresie opłacenia składek należy odnieść również do wszystkich pracowników niepełnosprawnych, w przypadku, których strona ubiegała się o dofinansowanie.

Wobec powyższych ustaleń organ stwierdza, iż strona - "J." Spółka [...] - nienależnie pobrała środki PFRON za okresy sprawozdawcze: grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., marzec 2018 r., kwiecień 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła strona w części tj. co do jej punktu II tzn. w zakresie w jakim Organ utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2019 r. dotyczącą zwrotu refundacji za okresy grudzień 2017, styczeń 2018, marzec 2018, kwiecień 2018.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, polegające na braku wyjaśnienia i udowodnienia okoliczności, czy rzekomo nieterminowo opłacane składki dotyczyły pracowników niepełnosprawnych Spółki, a w konsekwencji błędne ustalenie, że Spółce nie przysługuje miesięczne dofinansowanie za sporny okres;

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

2.1. art. 76 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z dokumentów urzędowych sporządzonych w przepisanej formie wynikają inne okoliczności, niż tylko te, które zostały w nich urzędowo stwierdzone;

2.2. art. 26a ust 1a pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu pracowników niepełnosprawnych ( tj. Dz. U z 2019 r., poz. 1172) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że miesięczne koszty płacy poniesione z uchybieniem terminów, o których mowa w tym przepisie, dotyczą również pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi;

2.3. art. 46 ust. 1, art. 48b ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. z 08.01.2007 r. Dz.U. Nr 11, poz. 74), w zw. z § 1 ust 2 oraz § 11 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z 18 kwietnia 2008 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 465) przez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie co do okresu rozliczeniowego grudzień 2017 i pominięcie, że prawidłowo opłacone składki na ubezpieczenia społeczne powinny być zaewidencjonowane zgodnie ze złożoną przez płatnika deklaracją, a nie na poczet innych należności, wskazanych przez ZUS.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów (w aktach sprawy i w załączeniu):

a) potwierdzenie przelewu z [...].01.2018 r. na kwotę [...] zł;

b) deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA 12/2017;

c) potwierdzenie przelewu z [...].02.2018 r. na kwotę [...] zł;

d) deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA 01-2018;

e) potwierdzenie przelewu z [...].04.2018 r. na kwotę [...]zł;

f) deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA 03.2018;

g) potwierdzenie przelewu z [...].05.2018 r. na kwotę [...]zł;

h) deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA 04-2018;

i) deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA 04-2018 (korekta)

na okoliczność rzeczywistych wpłat dokonywanych przez Skarżącą do ZUS i terminowości tych wpłat;

2) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. uchylenie decyzji z [...].10.2019 r. w zakresie w jakim Organ utrzymał w mocy decyzję z [...].05.2019 r. oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchylenie poprzedzającej ją decyzji Organu z [...].05.2019 r. w zakresie w jakim Organ nakazał stronie zwrot środków Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe grudzień 2017, styczeń 2018, marzec 2018 oraz kwiecień 2018;

3) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych - na podstawie art. 200 w zw. z art. 210 § 1 p.p.s.a.;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

Na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.".

Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a ). Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia.

Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie organ naruszył przytoczone wyżej przepisy prawa bowiem nie przeprowadził dostatecznych samodzielnych ustaleń Jednocześnie organ nie odniósł się należycie, ani do wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku postępowania, ani do przedstawionych przez Stronę dokumentów.

Nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego powodują, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. należy uznać za uzasadnione.

Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Organ jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego - zgodnie z treścią art. 80 K.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (dalej: "rozporządzenie nr 800/2008"). Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1.

Sąd podkreśla, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 ust. 3 rozporządzenia nr 800/2008 kosztami kwalifikowalnymi są koszty płacy za cały okres zatrudniania pracownika niepełnosprawnego.

W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Art. 41 ust. 1 rozporządzenia 800/2008 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych w formie subsydiów płacowych jest zgodna ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 87 ust. 3 Traktatu i wyłączona z wymogu zgłoszenia, o którym mowa w art. 88 ust. 3 Traktatu, o ile spełnione są warunki, o których mowa w ust. 2-5 niniejszego artykułu. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie 800/2008 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w art. 2 pkt 20. Zgodnie z tym przepisem, pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która: jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub u której rozpoznano ograniczenie wynikające z upośledzenia sprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji, niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną, zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie - jak to przyjął organ - wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Zdaniem Sądu nieterminowe pokrywanie przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie do pracowników ogółem. W przypadku zatem, gdy koszty płacy zatrudnionych przez Skarżącą osób niepełnosprawnych zostały pokryte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, brak podstaw do żądania zwrotu udzielonego dofinansowania. Natomiast ewentualne uchybienia w zakresie terminowości opłacenia składek ZUS z tytułu zatrudnienia osób pełnosprawnych nie mogą być oceniane w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji.

W ocenie Sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji.

Organ rozpoznając sprawę pominął w istocie wyjaśnienia Strony skarżącej i oparł się jedynie na informacjach z ZUS, w których brakowało odpowiedzi na pytanie - czy wpłata na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP dokonana przez Skarżącą pokryła obowiązkowe składki za pracowników niepełnosprawnych za przedmiotowe okresy rozliczeniowe, czy obejmowała również należności z tytułu zatrudnienia pracowników pełnosprawnych.

Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do pracowników niepełnosprawnych, a nie do wszystkich zatrudnionych pracowników w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Organ winien uzyskać dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione z naruszeniem wymaganego terminu.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również, co wskazano wyżej, przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić stan faktyczny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, (uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa), w tym także o dowody o przeprowadzenie, których wnioskowano w skardze. Podkreślenia bowiem wymaga, że przeprowadzenie tychże dowodów przez sąd wykraczałoby poza ramy zakreślone przez art. 106 § 3 p.p.s.a.

Ze wskazanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c r.p.p.s.a. uchylił decyzję z dnia [...] października 2019 r. w zaskarżonej części tj. w jej punkcie drugim, oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego na podstawie art. 200 p.p.s.a.