Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 692/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 7, art. 9, art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia [...] 2018r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2018 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy N. (dalej w skrócie: "Burmistrz") uznał za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wypłacone na rzecz M. M. za okres od 1 września 2016 do 13 czerwca 2017 r., w łącznej wysokości [...] zł. Jednocześnie organ zobowiązał K. M. do zwrotu kwoty [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wskazano, iż nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze należy wpłacić na rachunek bankowy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., natomiast w celu uzyskania informacji o ustalonych odsetkach ustawowych za opóźnienie, należy przed dokonaniem wpłaty zgłosić się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N..

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że decyzją nr [...] z dnia [...] 2016 r. ustalono K. M. prawo do świadczenia wychowawczego. W toku rozpoznawania wniosku z 13 września 2017 r. o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami na rzecz dziecka organ uzyskał informacje, iż mąż K. M. w dniu 25 lipca 2016 r. rozpoczął pracę w firmie "M. ", w której nadal jest zatrudniony. Po otrzymaniu nformacji o uzyskaniu dochodu przez męża M. M., dnia 5 grudnia 2017 r. wszczęto postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy [...]. Z przedłożonego przez K. M. zaświadczenia wynika, iż M. M. w miesiącu sierpniu 2016 r. uzyskał dochód netto w wysokości [...] zł. Burmistrz stwierdził, że miesięczny dochód na osobę w ww. okresie wynosił [...] zł i przekraczał kwotę progową [...] zł określoną w art. 5 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci o [...] zł. Dalej zauważono, iż zgodnie z art. 18 ust. 6 powołanej ustawy w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Natomiast zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się: świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustalenie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Osoba która pobrała nienależnie świadczenie zobowiązana jest do jego zwrotu.

W ocenie organu kwota wypłacona w okresie od 01 września 2016 do 13 czerwca 2017r. było nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym na córkę M. M.. Stwierdzono też, że kwota odsetek na dzień wydania decyzji wynosi [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. zarzuciła naruszenie przepisów art. 7, art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odwołująca podniosła, że rodzina K. M. jest znana Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej (dalej: "MGOPS")z uwagi na pobierane świadczenia, w tym świadczenie wychowawcze. Tym samym znana jest również organowi sytuacja rodzinna, w szczególności fakt zadłużeń finansowych M. M.. Podkreślono, iż zatrudnienie M. M. jest efektem działań MGOPS, który to zachęcał i wspierał M. M. do podjęcia pracy, a w konsekwencji pobierania wynagrodzenia za świadczoną pracę i spłatę zadłużeń, tak aby pobierane świadczenia w praktyce faktycznie mogły być przeznaczane na potrzeby bytowe małoletniej M. M.. Rodzina Moch od chwili złożenia przez odwołującą wniosku o przyznanie świadczenia działała w całkowitym zaufaniu do organu, co znajdywało wyraz choćby w fakcie, iż przedkładała na jego żądanie stosowne dokumenty. Odwołująca żywiła przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone będzie zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących przepisów, a także, że respektowane będą jej uprawnienia jako uczestnika tegoż postępowania, w tym również, że wątpliwości będą rozstrzygane na jej korzyść. Odwołująca była przeświadczona, że rozstrzygnięcie o przyznaniu świadczenia wychowawczego jest zgodne z prawem i słuszne, a nadto że sama odwołująca jako wnioskodawczyni spełniła wszystkie wymagania wynikające z przepisów stosownych ustaw. Powyższe potwierdza pozytywna decyzja, tj. o przyznaniu przedmiotowego świadczenia za okres od 1 kwietnia 2016 roku do 31 maja 2017 roku oraz jednorazowe w miesiącu czerwcu 2017 roku. Zdaniem K. M. nie została ona poinformowana, iż podjęcie zatrudnienia przez jej męża może spowodować utratę uzyskanych na rzecz M. M. uprawnień. W odczuciu odwołującej propozycja podjęcia pracy złożona jej mężowi świadczyła o uczciwości i przejrzystości działania organu. Odwołującej nie przedstawiono konsekwencji prawnych związanych z zatrudnieniem męża. Zdaniem skarżącej doszło do sytuacji, w której organ administracji umożliwił stronie podjęcie określonych czynności, a następnie nałożył na nią sankcje za ich dokonanie. Żądanie zwrotu wypłaconych środków jest ewidentnie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ wyegzekwowanie kwot wskazanych w decyzji, biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i materialną rodziny Moch, doprowadziłoby do sytuacji zgoła sprzecznej, niż cel działania szeroko pojętej pomocy społecznej, bowiem doprowadziłoby do znacznego zubożenia rodziny i narażenia na utratę środków niezbędnych do podstawowej egzystencji, w szczególności małoletniej M. M..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: "Kolegium" lub "SKO"), decyzją [...] 2018 r. o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, w myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Organ zaznaczył, iż przesłanka wskazana w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy odwołuje się do świadomości świadczeniobiorcy, do jego winy w ujęciu subiektywnym. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego w rozumieniu art. 25 ust. 1 ww. ustawy. Odpadnięcie podstawy wypłaconego świadczenia nie wyczerpuje bowiem dyspozycji powołanego przepisu art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Dalej zauważono, iż w dniu 29 listopada 2017 r., czyli już po okresie świadczeniowym, wpłynęło do MGOPS w N. zaświadczenie o zatrudnieniu M. M. w okresie od 25 lipca 2016 r. do 22 września 2017 r. i dochodzie netto za sierpień 2016 r. Decyzja przyznająca świadczenia wychowawcze była z dnia 02 czerwca 2016 r., a więc w trakcie jej realizacji doszło do zmian mających wpływ na prawo do świadczeń, o których organ został poinformowany dopiero po przeszło roku od zaistnienia zmian. Ponowne przeliczenie dochodu rodziny, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez męża strony w związku z podjęciem od 25 lipca 2016 r. zatrudnienia, tj. dochodu netto za miesiąc sierpień 2016 r., spowodowało, że od 01 września 2016 r. świadczenie wychowawcze na rzecz M. M. nie przysługiwało. Dochód rodziny za 2014 r: [...] zł - [...] zł - [...] zł = [...] zł: 12 miesięcy = [...] zł. Do tego należało doliczyć dochód uzyskany przez M. M. w kwocie [...]zł. Zatem [...] zł: 3 osoby = [...] zł na osobę w rodzinie.

Kolegium następnie stwierdziło, iż w dniu składania wniosku o świadczenie wychowawcze K. M. złożyła oświadczenie, że w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba ubiegająca się jest zobowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach podmiot wypłacający świadczenie. Niepoinformowanie organu o zmianach może skutkować powstaniem świadczeń nienależnie pobranych, które strona będzie musiała zwrócić. Ponadto w decyzji z dnia 02 czerwca 2016 r., nr MGOPS,[...], wskazano na obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu wypłacającego świadczenie o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń wychowawczych. K. M., w związku z podjęciem przez męża zatrudnienia od lipca 2016 r., z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego, świadczenie wychowawcze od września 2016 r. nie przysługiwało. O tym fakcie organ wypłacający świadczenie został powiadomiony dopiero w listopadzie 2017 r. Tym samym świadczenie wychowawcze pobrane w okresie od 01 września 2016 r. do 13 czerwca 2017 r. (w dniu 13 czerwca 2017 r. M. M. ukończyła 18 lat) jest świadczeniem nienależnie pobranym. W świetle powyższego SKO uznało, że K. M. była świadoma, iż świadczenie wychowawcze za okres od 01 września 2016 r. do 13 czerwca 2017 r. było nienależnie pobrane. Tym samym, skoro świadczenie:

- zostało wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia wychowawczego,

- osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania,

- osoba pobierająca to świadczenie miała jednocześnie świadomość, że świadczenie jej nie przysługuje,

to jest to świadczenie nienależnie pobrane w świetle art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, poprzez uznanie że świadczenie pobrane przez nią było nienależne, w szczególności poprzez uznanie że skarżąca pobierała świadczenia nienależne w sposób przez siebie zawiniony. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wcześniejszych pozytywnych decyzji przyznających wnioskującej świadczenie wychowawcze na rzecz dziecka - M. M., art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia przesłanek leżących u podstaw podjętej decyzji.

Skarżąca powtórzyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zaznaczyła, iż sytuacja jej rodziny była znana pracownikom MGOPS w N. z uwagi na pobierane świadczenia, w tym świadczenie wychowawcze. Zatrudnienie jej męża było efektem działań MGOPS, który to zachęcał i wspierał M. M. do podjęcia pracy, a w konsekwencji do pobierania wynagrodzenia za świadczoną pracę i spłatę zadłużeń, tak aby pobierane świadczenia w praktyce faktycznie mogły być przeznaczane na potrzeby bytowe małoletniej M. M.. Rodzina Moch od chwili złożenia przez odwołującą wniosku o przyznanie świadczenia działała w całkowitym zaufaniu do organu, co znajdywało wyraz choćby w fakcie, iż przedkładała na jego żądanie stosowne dokumenty. Skarżąca, będąc w stałym kontakcie z pracownikami organu administracji, żywiła przekonanie, że postępowanie administracyjne prowadzone będzie zgodnie z zasadami wynikającymi z obowiązujących przepisów, a także że respektowane będą jej uprawnienia jako uczestnika tegoż postępowania, a wątpliwości będą rozstrzygane na jej korzyść.

Zdaniem skarżącej nie została należycie wyczerpująco poinformowana o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. To na skutek działań organu I instancji mąż podjął pracę i uzyskiwał z niej dochód, co wpłynęło na poprawę bytu całej rodziny. Mimo to, skarżąca nie została zawczasu poinformowana, iż wspomniana sytuacja może spowodować utratę uzyskanych na rzecz córki [...] uprawnień. Podniesiono, iż organ miał wiedzę na temat zmiany sytuacji materialnej rodziny zdecydowanie wcześniej, niż dopiero w listopadzie 2017 roku. Jednakże ze strony organu administracji okoliczność ta została zignorowana i w ostateczności doprowadziła do pobierania kolejnych świadczeń.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji .

Obecny na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. pełnomocnik K. M. podniósł, iż rodzina skarżącej od lat objęta jest pomocą ośrodka, którego pracownicy często ją odwiedzają i to oni sugerowali i namawiali męża do podjęcia pracy celem spłaty zadłużeń. Jednocześnie nie zwrócono uwagi, że podjęcie pracy i otrzymywanie wynagrodzenia może wiązać się z utratą prawa do świadczeń. W konsekwencji świadczenia były wypłacane, choć ośrodek miał wiedzę, że sytuacja dochodowa rodziny musiała się zmienić w wyniku podjęcia pracy przez męża. W całości rodzina ma do spłaty obecnie ok. [...] zł, czemu nie jest w stanie sprostać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 – j.t. ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – j.t.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcza z 29 maja 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy N. z 8 stycznia 2018 r. zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U z 2018 r. poz. 2134 ze zm.). W ocenie organów zaistniały przesłanki do stwierdzenia, iż wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2016 do 13 czerwca 2017 r. świadczenie wychowawcze było nienależnie pobrane i do zobowiązania skarżącej K. M. do zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej w skrócie: "u.p.p.w.d") osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się m.in. świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania – art. 25 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.

W ocenie organów obu instancji skarżąca w wyżej wskazanym okresie nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze. Organy ustaliły, że mąż skarżącej podjął z dniem 25 lipca 2016 r. zatrudnienie za miesięczne wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto i taki też dochód uzyskał w miesiącu następującym po miesiącu w którym podjął pracę (sierpień 2016 r.). Powyższe spowodowało wzrost dochodu rodziny i przekroczenie kryterium [...] zł, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. Mimo stosownego pouczenia skarżąca nie poinformowała organu I instancji o uzyskanym dochodzie, co skutkowało wypłatą świadczenia wychowawczego w sytuacji zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczenia.

Jak słusznie zauważyło SKO w P. u.p.p.w.d. w art. 25 ust. 1 posługuje się pojęciem "świadczeń nienależnie pobranych". Zatem obowiązek zwrotu nie dotyczy "nienależnego świadczenia", ale "świadczenia nienależnie pobranego". Pojęcia te nie są tożsame. O "nienależnym świadczeniu" można mówić wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej, lub gdy taka podstawa odpadła. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać świadome działanie w złej lub dobrej wierze. Zatem o świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie wychowawcze w świetle dowodów, ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym (jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie), nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 25 u.p.p.w.d. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie. W postępowaniu prowadzonym w sprawie wydania decyzji o uznaniu pobranego świadczenia za pobrane nienależnie oraz o obowiązku jego zwrotu organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. wyroki: NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., I OSK 751/16; WSA w Lublinie z dnia 5 kwietnia 2018 r., II SA/Lu 1246/17; WSA w Łodzi z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 261/18 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie Kolegium uznało, iż skarżąca była świadoma, iż zmiana dochodu jej rodziny może mieć wpływ na prawo do otrzymywanego świadczenia, bowiem w decyzji przyznającej jej to świadczenie została pouczona o obowiązku zgłoszenia wszelkich okoliczności (w tym uzyskania dochodu), które mogą mieć wpływ na uprawnienie do tego świadczenia. Ponadto SKO zauważyło, że skarżąca podpisała oświadczenie zawarte we wniosku o świadczenie wychowawcze, iż w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, powiadomi o tych zmianach podmiot wypłacający świadczenie.

W tym miejscu zauważyć należy, iż pouczenia adresowane do stron winny być czytelne i zrozumiałe dla świadczeniobiorcy. Oznacza to, że organy muszą uwzględniać, kto jest adresatem kierowanego przez nie pouczenia i w myśl zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, kierować je w sposób zrozumiały dla tego adresata. W konsekwencji, dla rzetelnej realizacji ustawowych wymogów, pouczenie takie winno odnosić się do okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu pouczenie zamieszczone na formularzu wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, który stanowi część akt sprawy znajdujących się w dyspozycji organu, a także pouczenie zawarte w decyzji z dnia 02 czerwca 2016 r., nie może być uznane za prawidłowe. Wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego stanowi element akt administracyjnych sprawy, a strona nie ma do niego dostępu na co dzień. Sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowym, że kierowane pouczenie powinno być dostępne dla strony w każdym czasie, tak żeby miała ona możliwość skontrolowania sytuacji w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu (wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011r., sygn. akt I OSK 2078/10, z dnia 4 października 2011r. sygn. akt I OSK 762/11, z dnia 25 września 2013r., sygn. akt I OSK 2949/12). Z kolei pouczenie zawarte w doręczonej K. M. decyzji z 02 czerwca 2016 r. stanowi w rzeczywistości przytoczenie przepisów u.p.p.w.d., w tym m.in. art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d. zawierającego definicje pojęcia "uzyskanie dochodu" oraz art. 25 ust. 1 i 2 . Organ wskazał w tym pouczeniu, iż świadczeniobiorca winien poinformować organ o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczenia, jednak nie wyjaśnił jednoznaczne stronie, jakie mogą być konsekwencje niewypełnienia tego obowiązku. Jak wskazano wcześniej, pouczenie powinno być zindywidualizowane, odpowiednio dla każdej zainteresowanej osoby, tymczasem pouczenie zawarte w ww. decyzji z 02 czerwca 2016 r. nie spełniało tego warunku.

Podkreślić należy też, iż świadczenie wychowawcze, jest stosunkowi nowym rodzajem świadczeń – zostało wprowadzone do systemu prawnego w 2016 r. Pierwszy okres świadczeniowy, na który ustalane było prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczynał się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1 kwietnia 2016 r.) i kończył się dnia 30 września 2017 r. Ta nowość mogła skutkować słabą znajomością, wśród beneficjentów świadczenia, zasad i reguł dotyczących jego ustalania, wypłaty oraz ustania uprawnienia do niego. Wymagało to ze strony organów administracji szczególnego uwzględnienia wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady informowania beneficjentów, chociażby poprzez formułowanie precyzyjnych i zindywidualizowanych pouczeń o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zwrócić także należy uwagę na twierdzenie podnoszone konsekwentnie przez skarżącą, tak w odwołaniu, jak i w skardze, a pominięte całkowicie przez SKO, iż organ I instancji miał wiedzę o podjęciu przez męża skarżącej zatrudnienia w lipcu 2016 r., lecz mimo to nie podjął z urzędu jakichkolwiek czynności zmierzających do weryfikacji przyznanego uprawnienia, co doprowadziło do pobierania kolejnych świadczeń. Według skarżącej, to pracownicy organu I instancji nakłaniali jej męża do podjęcia zatrudnienia, nie informując, iż może to wpłynąć na uzyskane już uprawnienia i świadczenia. Zaznaczyła, iż sytuacja jej rodzinny, w tym zadłużenia finansowe, była dobrze znana pracownikom pomocy społecznej.

Powyższe twierdzenia, niepotwierdzone zgromadzonym w niniejszej sprawie materiałem wymagały, w ocenie Sądu, weryfikacji przez organ II instancji, gdyż ich potwierdzenie mogłoby świadczyć o braku świadomości po stronie skarżącej, iż pobierała świadczenie, które jej już nie przysługiwało.

Reasumując, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., bowiem organy nie wyjaśniły w stopniu wystarczającym, czy wypłacone K. M. w okresie od 1 września 2016 r. do 13 czerwca 2017r świadczenie wychowawcze było faktycznie świadczeniem nienależnie pobranym, czy tylko świadczeniem nienależnym.

W tym stanie sprawy Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uzupełnią postępowanie wyjaśniające we wskazanym w niniejszym uzasadnieniu zakresie, co do okoliczności związanych z koniecznością wyjaśnienia przesłanek z art. 25 ust. 1 i 2 u.p.p.w.d.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j Dz. U. 2018 poz. 265) zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika.