Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 393/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-08-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 28 ust. 3 pkt 1-6, ust. 3a, ust. 2,
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1n art. 107 par. 1 par. 3art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi R.J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ("Zakład", "ZUS") decyzją z [...][...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...][...]odmawiającą R. J. ("skarżący") umorzenia: należności

z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (713,06 zł), należności z tytułu składek na ubezpieczenie pracowników w części finansowanej przez płatnika (29 108,34 zł) oraz odsetek za zwłokę należnych od składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami w części przez nich finansowanej (15 598 zł).

1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżący od 1 kwietnia 2004 r. do

14 maja 2007 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych i z tego tytułu obowiązany był do opłacania składek za ubezpieczenie własne i za zatrudnionych pracowników. W związku z niedopełnieniem tego obowiązku na jego koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie. Na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U.

z 2012 r. poz. 1551) zwanej “ustawą abolicyjną", skarżący w dniu 26 lutego 2013 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości składkowych. Zakład decyzją

z [...][...]wskazał skarżącemu okres i wysokość należności mogących podlegać umorzeniu, określił warunki umorzenia należności w ramach abolicji i termin uregulowania należności niepodlegających abolicji.

Pismem z 2 stycznia 2014 r. skierowanym do ZUS w Warszawie skarżący - powołując się na trudną sytuację finansową - zwrócił się z prośbą o umorzenie nieopłaconych należności na FUS, FUZ, FP i FGŚP, które nie podlegają umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej. Natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym złożonym 19 lutego 2014 r. w ZUS w Skarżysku-Kamiennej skarżący zawarł prośbę o umorzenie odsetek za zwłokę i rozłożenie na raty zasadniczego długu. Przedmiot postępowania umorzeniowego, tj. całość zadłużenia z tytułu składek niepodlegających abolicji, został doprecyzowany podczas rozmowy telefonicznej odbytej ze skarżącym w dniu 18 lutego 2014 r. Decyzją z [...][...] Zakład odmówił skarżącemu umorzenia należności finansowanych przez płatnika składek oraz decyzją nr [...]umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w stosunku do składek finansowanych przez ubezpieczonych, gdyż te z mocy prawa nie podlegają umorzeniu. Pismem złożonym w dniu 1 kwietnia 2014 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją nr [...].

1.3. Analizując powtórnie sprawę, ZUS wskazał, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek jest rozpatrywany zgodnie z zasadami umarzania uregulowanymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, dalej jako “u.s.u.s.") i przytoczył przepisy art. 28 ust. 2, 3 i 3a tej ustawy, a także przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365, dalej jako “Rozporządzenie"). Wyjaśnił, że ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej (kwestii istotnych z punktu widzenia ww. przepisów) spoczywa na zobowiązanym.

1.4. Zakład stwierdził, że w przypadku skarżącego brak jest przesłanki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ponieważ

w stosunku do przedmiotowych należności Naczelnik Urzędu Skarbowego

w S. prowadził skuteczne postępowanie egzekucyjne, które - wskutek złożonego przez skarżącego wniosku o abolicję - zostało częściowo zawieszone. Ponadto, dotychczas żaden organ egzekucyjny nie stwierdził u skarżącego braku majątku uniemożliwiającego opłacenie zaległości. Aktualnie R. J. jest właścicielem dwóch pojazdów samochodowych, a nadto nie jest pozbawiony dochodów (do niedawna pobierał zasiłek dla bezrobotnych, a obecnie otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 2200 zł brutto z tytułu zawartej umowy zlecenia). W obliczu powyższego organ stwierdził, że dalsze postępowanie winno być prowadzone

w oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia, które mają zastosowanie w przypadku braku całkowitej nieściągalności.

1.5. Organ wskazał, że skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Od 14 czerwca 2013 r. posiadał status osoby bezrobotnej i od

17 grudnia 2013 r. do 9 marca 2014 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Analiza jego zeznań podatkowych za lata 2010-2012 oraz jego konta ubezpieczeniowego wykazuje, że jest on aktywny zawodowo, podejmuje kolejne zatrudnienia, a okresy jego bezrobocia nie są długotrwałe. Obecnie (od 10 marca 2014 r.) skarżący zgłoszony jest do ubezpieczeń jako osoba wykonująca umowę zlecenie na rzecz firmy P. Polska sp. z o.o.

Zakład wskazał też, że R. J. jest osobą stanu wolnego, nie posiada nikogo na utrzymaniu i prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest najemcą lokalu mieszkalnego o pow. 41,30 m2 położonego w S. przy ul. M. 6/9, lecz - jak wskazał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - mieszkanie to wymagało remontu, który rozpoczął się w 2012 r., ale z uwagi na problemy z jego sfinansowaniem lokal nadal nie nadaje się do zamieszkania. Na potwierdzenie skarżący przedstawił dokumentację fotograficzną, której zgodność ze stanem faktycznym poświadczyły oględziny z 11 kwietnia 2014 r. Od czasu remontu skarżący zamieszkuje z rodzicami w ich mieszkaniu w S. przy ul. G. 11/22. Nie otrzymuję on pomocy finansowej od rodziny i innych osób. W trzypokojowym mieszkaniu rodziców zajmuje pokój o pow. 11 m2 i w zależności od własnej sytuacji finansowej partycypuje w kosztach utrzymania (od 100 do 300 zł miesięcznie). Wskazał także, że raczej stołuje się osobno, z uwagi na dolegliwości spowodowane chorobą jelitową. Co do stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, którego jest najemcą, skarżący podał: czynsz 326 zł, energia elektryczna 22,91 zł, gaz 10 zł, telewizja 79 zł, telefon 68 zł. Koszty te regulowane są terminowo. Nadto skarżący wykazał koszty związane z leczeniem, które określił na kwotę 15 zł miesięcznie. Na potwierdzenie problemów zdrowotnych przedstawił dowody leczenia oraz zaświadczenie lekarskie z 26 marca 2014 r., z którego wynika, że rodzaj jego schorzenia wymaga cyklicznych wizyt lekarskich i stałego przyjmowania leków. Skarżacy przyznał jednak, że nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Dodał, nie posiada innych zobowiązań pieniężnych, poza tymi w ZUS i aktualnej zaległości czynszowej w wysokości ok. 500 zł.

Zakład ustalił nadto, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości położonych na terenie powiatu starachowickiego. Z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika zaś, że skarżący jest właścicielem dwóch pojazdów (Volkswagen Golf 19F z 1989 r. i Volkswagen Golf 1,6 Kat z 1993 r.) oraz współwłaścicielem samochodu Volkswagen Golf 1,6 D z 1983 r. Skarżący wyjaśnił zaś, że jest właścicielem tylko jednego pojazdu samochodowego (Volkswagen Golf z 1989 r.), niezbędnego do aktywnego uczestnictwa w życiu zawodowym. Natomiast VW Golf z 1983 r. został zbyty w 2006 r., na potwierdzenie czego skarżący przedłożył kserokopię umowy sprzedaży z 30 stycznia 2006 r. Co do samochodu VW Golf z 1993 r. skarżący wskazał, że choć pojazd formalnie należy do niego, to praktycznie użytkowany jest przez jego rodziców, którzy pokrywają związane z nim koszty utrzymania i eksploatacji. Organ dał wiarę tym wyjaśnieniom.

1.6. Zakład uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie brak jest przesłanek określonych przepisami art. 28 ust 3a u.s.u.s. i Rozporządzenia. W przypadku skarżącego nie miały miejsca sytuacje drastyczne związane ze szkodami poniesionymi w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia mającego wpływ na możliwości płatnicze i możliwości pozyskiwania dochodów (§ 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia). Nie wystąpiła również sytuacja określona w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, która pozwala umorzyć należności z tytułu składek w przypadku wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka rodziny, ograniczającej bądź całkowicie uniemożliwiającej zarobkowanie zobowiązanemu lub - w przypadku choroby członka rodziny - powodującej konieczność sprawowania opieki, która wyklucza zobowiązanemu możliwość zarobkowania. Choć skarżący przedstawił dowody na posiadanie problemów zdrowotnych, to nie wykazał stosownym orzeczeniem, że jego stan zdrowia ogranicza lub uniemożliwia mu zarobkowanie.

Natomiast argument w postaci braku wystarczających środków na spłatę zadłużenia składkowego nie może automatycznie stanowić przesłanki do umorzenia wnioskowanych należności. Nie można też oczekiwać od ZUS, by wniosek o umorzenie rozpatrywany był pod kątem wsparcia socjalnego. Zakład - w przeciwieństwie do jednostek pomocy społecznej - nie jest bowiem instytucją wspierającą osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, dlatego instytucja umorzenia winna się sprowadzać jedynie do sytuacji wyjątkowych. Natomiast na dłużniku jako płatniku składek winno ciążyć poszukiwanie sposobu poprawy jego sytuacji finansowej. W tym kontekście organ wskazał, że okresy pozostawania skarżącego bez pracy nie są długotrwałe, a jego wiek i podnoszone stale kwalifikacje gwarantują większą aktywność na rynku pracy. Nadto zatrudnienie skarżącego od kwietnia 2014 r. do lipca 2014 r. na podstawie umowy zlecenia z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2 200 zł brutto nie daje podstaw do rozpatrywania jego sprawy w kategoriach ubóstwa. Oznacza to, że warunek umożliwiający umorzenie należności z tytułu składek określony w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia również nie został spełniony.

Organ podkreślił, że działalność gospodarcza jest obarczona ryzykiem osoby ją prowadzącej, na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Natomiast Zakład ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności. Ich publicznoprawny charakter oraz cele, na które są przeznaczone, obligują ZUS do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. W przypadku, gdy świadczenia w postaci składek nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, by Zakład uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie osób niepłacących należności.

Organ zauważył także, że nie zostało jeszcze zakończone postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego z 26 lutego 2013 r. o umorzenie należności składkowych na podstawie ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Zakład decyzją [...][...]określił okres, wysokość i warunki umorzenia należności w ramach ww. ustawy. Umorzeniu będą podlegały należności w kwocie 30 428,86 zł pod warunkiem uregulowania składek za zatrudnionych pracowników w kwocie 31 469,26 zł plus należne odsetki za zwłokę oraz składki za ubezpieczenie własne w kwocie 361,46 zł plus należne odsetki za zwłokę i koszty upomnienia w kwocie 17,60 zł. Należności niepodlegające abolicji w części finansowanej przez płatnika składek możliwe są do spłaty w dogodnym systemie ratalnym, o który skarżący wniósł w Oświadczeniu z 19 lutego 2014 r., a postępowanie w sprawie ratalnej spłaty tych należności jest w toku. W przypadku zawarcia z Zakładem umowy ratalnej spłaty zadłużenia, bieg odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek zostanie zatrzymany, a prowadzone postępowanie egzekucyjne zawieszone. Termin na spłatę należności niepodlegających abolicji wydłuży się natomiast na okres zawartej umowy.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na powyższą decyzję Zakładu R. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a.") poprzez niepełne i nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego, polegające na niepodjęciu przez organ kroków celem rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przerzucenie ciężaru dowodowego wyłącznie na skarżącego;

2) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich, niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. co do sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu obywatela;

3) art. 80 k.p.a poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie uznania, że sytuacja zawodowa i majątkowa skarżącego jest stabilna oraz poprzez pominięcie okoliczności choroby skarżącego jako przesłanki umorzenia należności z uwagi na brak orzeczenia stwierdzającego ograniczenie lub uniemożliwienie zarobkowania;

4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak sporządzenia przekonującego uzasadnienia w zakresie sytuacji materialnej skarżącego pod kątem istnienia przesłanek do umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

2.2. Uzasadniając podniesione zarzuty, R. J. podniósł, że wskazanie przez organ odwoławczy, iż wniosek o umorzenie należności nie może być rozpatrywany pod kątem wsparcia socjalnego, oraz że trudności finansowe dłużnika są pojęciem względnym, a nawet ich wystąpienie nie może samo w sobie stanowić podstawy do umorzenia wnioskowanych należności - narusza fundamentalne zasady postępowania. Rozstrzygając w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, organ ma obowiązek kierować się interesem obywatela, co wynika z art. 7 k.p.a. i jest powiązane z istotą umorzenia regulowanego ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Interes publiczny nie może przesłaniać słusznego interesu zobowiązanego, a organ, rozpatrujący wniosek o umorzenie, musi dokonać wnikliwej analizy sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy. Tymczasem z treści skarżonej decyzji można wnioskować, że organ przyjął postawę strażnika interesu społecznego, który w konfrontacji z interesem zobowiązanego ma niewątpliwą przewagę. Zawarte w uzasadnieniu stwierdzenie, że trudno oczekiwać, aby Zakład uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie osób niepłacących należności, tworzy niesprawiedliwe i nie znajdujące oparcia w przepisach wrażenie, że umorzenie jest krzywdzące dla społeczeństwa. Zaburza to perspektywę, z której należy rozpatrywać instytucję umorzenia, gdyż ustawodawca, wyposażając ZUS w instrumenty pozwalające na zniesienie obciążeń finansowych, którym najbardziej potrzebujący nie są w stanie podołać, w pewnym sensie nadał mu uprawnienia przynależne jednostkom pomocy społecznej. Postawa ZUS, który kategorycznie odrzuca porównania do instytucji wspierających, jawi się więc jako niedopuszczalna i przeczy istocie umorzenia należności.

W ocenie skarżącego, treść decyzji nie pozwala uznać, że organy rzeczywiście ustaliły i rozważyły okoliczności przytoczone na uzasadnienie stanowiska o braku istnienia ważnego interesu osoby zobowiązanej, który uzasadniałby zastosowanie umorzenia zaległych należności. Podnoszone przez skarżącego argumenty kluczowe z punktu widzenia możliwości zastosowania umorzenia na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (takie jak: brak majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należnych kwot, utrata możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych) pozostawiono poza rozważaniami. Uzasadnienie decyzji ograniczono do ogólnikowych uwag, pozbawionych odniesienia do materiału dowodowego, co sprawia, że przedstawioną w decyzji ocenę stanu faktycznego sprawy należy uznać za dowolną i nie uwzględniającą zgromadzonego materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów.

Skarżący wskazał również, że wbrew stanowisku zawartemu w decyzji jego aktywność na rynku pracy nie przekłada się na osiąganie zarobków pozwalających na spłatę zadłużenia, a pracy świadczonej w ramach umowy zlecenia nie można nazwać stabilną. Zdaniem skarżącego, oceniając jego możliwości majątkowe, organ pominął fakt drastycznego spadku jego dochodów (za 2011 r.: 21 187,57 zł, a za rok 2012: 9 046,69 zł), co jest poważnym naruszeniem art. 80 k.p.a. Skarżący podkreślił też, że organ stwierdził istnienie majątku pozwalającego na wyegzekwowanie zaległych należności składkowych, lecz twierdzenie to oparł w dużej mierze na wskazaniu faktu prowadzenia w stosunku do przedmiotowych należności skutecznego postępowania egzekucyjnego i okoliczności niestwierdzenia przez żaden organ egzekucyjny braku majątku uniemożliwiającego opłacenie zaległości. Tymczasem egzekucja była skuteczna tylko w 2010 r. i częściowo w 2011 r. (w okresie uzyskiwania przez skarżącego dochodów powyżej najniższego wynagrodzenia). Od 2011 r. była zaś nieskuteczna. Ponadto, majątek, który przytoczono w decyzji na potwierdzenie jego możliwości finansowych, stanowi niewielką wartość. Skarżący dodał, że faktycznie ponosi koszty utrzymania jednego samochodu (Volkswagen Golf z 1989 r.), niezbędnego w pracy zarobkowej, a drugi zarejestrowany na skarżącego samochód, użytkowany jest przez jego ojca i to on pokrywa koszty eksploatacyjne z nim związane. Skarżący zaznaczył, że jego sytuacja mieszkaniowa jest skomplikowana, gdyż wynajmowane przezeń mieszkanie jest niezamieszkałe z uwagi na problemy ze sfinansowaniem rozpoczętego w 2012 r. remontu. Z uwagi na to korzysta z mieszkania rodziców, które użytkuje odpłatnie (nie zaś jak przyjęto w decyzji - nieodpłatnie). Utrzymanie wynajętego mieszkania i partycypowanie w wydatkach związanych z faktycznym miejscem zamieszkania, stanowi poważne obciążenie jego ograniczonych środków.

Za niedopuszczalne skarżący uznał pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności jego choroby. Twierdzenie, że mogłaby to zostać wzięte pod uwagę jedynie w razie legitymowania się orzeczeniem o ograniczeniu lub uniemożliwieniu zarobkowania, jest w świetle prawa nieuprawnione. Do obowiązków organu należy dokładne rozważenie przedstawionych dokumentów (w tym przypadku zaświadczeń lekarskich) i ewentualne wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego o bardziej szczegółowe dane. Wymóg posiadania orzeczenia, jako jedynego dokumentu świadczącego o zaistnieniu przesłanki wskazanej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia stanowi przejaw błędnego rozumienia przepisów prawa.

W ocenie skarżącego, organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego sprawy. Tymczasem uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie może polegać na uprawnieniu do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Gdy przepisy prawne przewidują możliwość zastosowania umorzenia należności "w uzasadnionych przypadkach" organ - odmawiając zastosowania tej instytucji - obowiązany jest należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny.

Końcowo skarżący wskazał, że zaproponowany przez ZUS sposób rozłożenia należności na raty jest dla niego nie do przyjęcia, gdyż nie ma możliwości spełnienia zaproponowanych mu warunków, z uwagi na wyżej opisaną trudną sytuację.

2.3. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego wymogu posiadania orzeczenia

o niepełnosprawności, organ wskazał, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.)

i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "ustawa p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w zakreślonych ustawą granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zatem skarga nie jest zasadna. Sąd uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i Sąd uznał te ustalenia i przyjął je za podstawę dalszych rozważań.

3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych była decyzją z [...][...]utrzymująca w mocy własną decyzję z [...][...] odmawiająca skarżącemu umorzenia: należności

z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (713,06 zł), należności z tytułu składek na ubezpieczenie pracowników w części finansowanej przez płatnika (29 108,34 zł) oraz odsetek za zwłokę należnych od składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami w części przez nich finansowanej (15 598 zł).

Trafnie organ wskazał, że podstawą prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 28 u.s.u.s. Z treści tego przepisu wynika, że należności z tytułu składek mogą być przez Zakład umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność, o której mowa powyżej, zachodzi zaś w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jeżeli nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a więc gdy nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności, może dojść do umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Przepis ten ma zastosowanie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Do umorzenia tego typu należności może dojść tylko w uzasadnionych przypadkach wyszczególnionych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia. W przepisie tym wskazano, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych ma charakter uznaniowy. Oznacza, że organ może, ale nie musi umorzyć należności, nawet w przypadku spełnienia przez podatnika przesłanek określonych

w którymś z przywoływanych powyżej przepisów. Wskazuje na to użycie w art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s. wyrażenia "mogą być umarzane" a w § 3 ust. 1 Rozporządzenia słowa "może".

3.3. Biorąc pod uwagę treść wskazywanych przepisów w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych - niezbędne jest zbadanie aktualnej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej wnioskodawcy. Decyzja uznaniowa nie może być bowiem decyzją dowolną. Organ jest zatem zobowiązany do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przeprowadzenia ustaleń w zakresie odnoszącym się do sytuacji wnioskodawcy pod kątem istnienia przesłanek, o których mowa

w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz tych, które określone zostały w § 3 ust. 1 Rozporządzenia (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1613/12, LEX nr 1457665 oraz wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/0, LEX nr 746039). Obowiązek taki wynika m.in. z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej jako "k.p.a."). Organ zgodnie z art. 80 k.p.a. musi ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a decyzja wydana wskutek wyżej wskazanych czynności winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

3.4. W rozpoznawanej sprawie Zakład sprostał wyżej przedstawionym wymogom. Po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania dowodowego organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności,

gdyż nie występują sytuacje o jakich mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zasadnie w tym zakresie wskazano, że w stosunku do przedmiotowych należności Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadził skuteczne postępowanie egzekucyjne, które - wskutek złożonego przez skarżącego wniosku o abolicję - zostało częściowo zawieszone. Nie prowadzenie egzekucji w tym momencie, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie uzasadnia przyjęcia, że egzekucja nie jest skuteczna. Trafnie także wskazał organ, że żaden organ egzekucyjny nie stwierdził u skarżącego braku majątku uniemożliwiającego opłacenie zaległości. Skarżący jest właścicielem majątku ruchomego ( np. samochód), czego sam nie kwestionuje. Uzyskiwał i uzyskuje dochód. Wcześniej był to zasiłek dla bezrobotnych, a obecnie wynagrodzenie w kwocie 2200 zł brutto z tytułu zawartej umowy zlecenia. Organ zasadnie stwierdził, że

w odniesieniu do skarżącego nie zaistniały żadne ze wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1–6 u.s.u.s. warunków zajścia "całkowitej nieściągalności", a zatem, że nadal istnieje możliwość dochodzenia nieuiszczonych należności składkowych.

3.5. Prawidłowe są także ustalenia organu w zakresie braku przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodowałyby, że nie jest on w stanie opłacić należności, z uwagi na zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Organ ustalił, że R. J. jest osobą stanu wolnego, nie posiada nikogo na utrzymaniu i prowadzi samodzielne jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest najemcą lokalu mieszkalnego o pow. 41,30 m2 , który to lokal wymaga remontu. Nie otrzymuję on pomocy finansowej od rodziny i innych osób. Mieszka z rodzicami i w zależności od własnej sytuacji finansowej partycypuje w kosztach utrzymania (od 100 do 300 zł miesięcznie). Co do stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, którego jest najemcą, zgodnie z twierdzeniami skarżącego ustalono, że wynoszą one: czynsz 326 zł, energia elektryczna 22,91 zł, gaz 10 zł, telewizja 79 zł, telefon 68 zł. Koszty te regulowane są terminowo. Przyjęto takżę, że skarżący w związku z przewlekłą chorobą, poniosi wydatki na leczenie w wysokości 15 zł miesięcznie. Skarżacy nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie posiada innych zobowiązań pieniężnych, poza tymi w ZUS i aktualnej zaległości czynszowej w wysokości ok. 500 zł. Organ ustalił , że skarżący nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Od 14 czerwca 2013 r. posiadał status osoby bezrobotnej i od 17 grudnia 2013 r. do 9 marca 2014 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Analiza zeznań podatkowych skarżącego za lata 2010-2012 oraz jego konta ubezpieczeniowego wykazuje, że jest on aktywny zawodowo, podejmuje kolejne zatrudnienia, a okresy jego bezrobocia nie są długotrwałe. Obecnie (od 10 marca 2014 r.) skarżący zgłoszony jest do ubezpieczeń jako osoba wykonująca umowę zlecenie na rzecz firmy P. Polska sp. z o.o.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ dokonał prawidłowej oceny uznając, że sytuacja materialno-bytowa skarżącego nie może być uznana za wyjątkową i taką która kwalifikowałaby do umorzenia należności składkowych.

Równocześnie skarżący nie wykazał, by dotknęła go klęska żywiołowa lub inne nadzwyczajne zdarzenie, prowadzące do pozbawienia go możliwości osiągania dochodu. W rzeczywistości skarżący dochód osiąga. Fakt zmniejszenia jego wysokości, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może być uznany za przesłankę do umorzenia zaległości. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika także, by choroba na którą skarżący się powołuje, uniemożliwiałaby mu uzyskiwanie dochodu.

3.6. Podsumowując stwierdzić należy, że Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w szczególności z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o cały zebrany w sprawie

i wyczerpująco rozpatrzony materiał dowodowy, a następnie zajęte stanowisko przedstawił w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wnioski wyciągnięte przez organ nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. Tym samym brak jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącego, że doszło do naruszenia wskazywanych przepisów.

3.7. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku.