Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1101/95
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1995-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 124 poz. 552
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych.
Teza: Ogólne stwierdzenia o zubożeniu społeczeństwa i braku środków na utrzymanie księży i kościoła, nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji o zaniechaniu poboru podatku, która jest odstępstwem od zasady powszechności podatku i ma charakter wyjątkowy, a zatem winna być starannie udokumentowana i uzasadniona, w oparciu o konkretne ustalenia faktyczne.

TEZY

Ogólne stwierdzenia o zubożeniu społeczeństwa i braku środków na utrzymanie księży i kościoła, nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji o zaniechaniu poboru podatku, która jest odstępstwem od zasady powszechności podatku i ma charakter wyjątkowy, a zatem winna być starannie udokumentowana i uzasadniona, w oparciu o konkretne ustalenia faktyczne.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ksiądz A.A. w dniu 29 grudnia 1993 r. zgłosił do Urzędu Skarbowego pełnienie obowiązków proboszcza w Parafii w A. W zgłoszeniu podał, że parafia liczy 11.000 mieszkańców, a liczba praktykujących katolików wynosi 5.500 osób.

Decyzją z dnia 24 stycznia 1994 r. Urząd Skarbowy na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416/ oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych /Dz. U. nr 124 poz. 552 ze zm./ ustalił księdzu kwartalną stawkę ryczałtu w wysokości 2 040 000 st. zł, płatną w terminie do 7-go następnego miesiąca po upływie kwartału, a za IV kwartał - do 28 grudnia 1994 r.

W uzasadnieniu swej decyzji Urząd Skarbowy wyjaśnił, że w przypadku gdyby ksiądz nie wyrażał zgody na opłacenie podatku w formie i w wysokości określonej w decyzji, to byłby zobowiązany prowadzić podatkową księgę lub ewidencję przychodów i zakupów oraz składać zeznania podatkowe o osiągniętym dochodzie lub przychodzie oraz opłacać podatki w tych formach.

W terminie do wniesienia odwołania od tej decyzji ksiądz A.A. odwołania nie wniósł. Nie zgłosił też uwag co do wysokości ustalonego podatku, ani też nie zdecydował się na inną formę opodatkowania.

Pismem z dnia 7 kwietnia 1994 r. poinformował Urząd Skarbowy, że ustalona kwota podatku jest za wysoka. Ponieważ termin do wniesienia odwołania od decyzji minął dnia 11 lutego 1994 r. Urząd Skarbowy pismem z dnia 14 kwietnia 1994 r. poinformował księdza, że zmniejszenie wysokości ustalonego podatku może nastąpić jedynie na podstawie art. 8 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, podając treść tego przepisu i prosząc księdza o uzupełnienie danych o wysokości osiągniętych przychodów osobistych i wysokości ponoszonych kosztów z określeniem ich rodzaju za rok 1993 oraz styczeń-marzec 1994 r. - celem ustalenia czy pobór podatku w wysokości 2 040 000 st. zł kwartalnie zagraża egzystencji księdza.

W odpowiedzi ksiądz A. A. przesłał dwa pisma bez określenia danych, o które prosił Urząd Skarbowy. W związku z powyższym Urząd Skarbowy decyzją z dnia 7 lipca 1994 r. na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych postanowił załatwić odmownie wniosek księdza o zmniejszenie ryczałtowo ustalonego podatku dochodowego za 1994 r

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż przedłożenie przez księdza je dynie ogólnikowych opinii co do sytuacji materialnej swojej, a także Kościoła, bez kwotowego określenia własnych przychodów i wydatków nie daje podstawy do zastosowania art. 8 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej z dnia 8 września 1994 r. (...)

W skardze do NSA skarżący stwierdza, iż sytuacja finansowa parafii jest bardzo trudna. Proboszcz i wikariusze nie otrzymują należnych wynagrodzeń, sytuacja ta wynika z ciągłego ubożenia parafian, których ofiary składane na tacę są bardzo niskie, co spowodowane jest wysokim bezrobociem oraz niskimi płacami.

Ponadto parafia ma duże wydatki. Parafianie muszą utrzymać duży, zabytkowy kościół, wymagający remontów i bieżących napraw. Również utrzymanie domu parafialnego pochłania znaczne koszty.

Skarżący podnosi również, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych uzależnia wysokość stawki ryczałtu podatkowego od liczby mieszkańców w parafii, a nie od liczby parafian, co jest błędne, gdyż o wielkości dochodów decyduje liczba parafian. Liczba parafian, zdaniem skarżącego, wynosi około 4.500.

W tej sytuacji istnieją - zdaniem skarżącego - podstawy do zaniechania poboru podatku na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, gdyż na skutek ustalonej wysokości podatku zagrożona jest egzystencja podatnika. (...)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę uznać należało za nie uzasadnioną albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 1991 r. w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych, osoby osiągające przychody z opłat otrzymywanych w związku z pełnionymi funkcjami o charakterze duszpasterskim opłacają od tych przychodów podatek dochodowy w formie ryczałtu, na zasadach określonych rozporządzeniem.

Z par. 9 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia wynika, iż osoby duchowne mogą zrzec się opłacania ryczałtu i opłacać podatek dochodowy na zasadach ogólnych, o czy zresztą skarżący został pouczony przez Urząd Skarbowy w decyzji o ustaleniu wysokości ryczałtu.

Od decyzji tej skarżący się nie odwołał ani nie złożył wniosku o objęcie go opodatkowaniem na zasadach ogólnych. W tej sytuacji podstawą poboru podatku od skarżącego jest decyzja organu skarbowego, ustalająca wysokość ryczałtu. Zarzuty skargi, dotyczące wysokości ryczałtu w oparciu o zasady wynikające z powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opodatkowania przychodów osób duchownych są zatem bezpodstawne.

Również bezzasadne są zarzuty skargi dotyczące nie zastosowania przez organa skarbowe obu instancji art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Przepis ten stanowi, iż organy podatkowe mogą zaniechać w całości lub w części ustalenia zobowiązań podatkowych i poboru podatków w wypadkach gospodarczo lub społecznie uzasadnionych, w stosunku do poszczególnych podatników, zwłaszcza gdy pobranie podatku mogłoby zagrozić zdolności gospodarczej zakładu lub egzystencji podatnika. Warunkiem zaniechania poboru podatku jest zatem ustalenie okoliczności, o których mowa w powyższym przepisie. W tym celu organ podatkowy zażądał od skarżącego danych, pozwalających ocenić, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie.

Informacje na ten temat nie zostały organowi udzielone. Ogólne stwierdzenia o zubożeniu społeczeństwa i braku środków na utrzymanie księży i kościoła nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji o zaniechaniu poboru podatku, która jest odstępstwem od zasady powszechności podatku i ma charakter wyjątkowy, a zatem winna być starannie udokumentowana i uzasadniona, w oparciu o konkretne ustalenia faktyczne. Nie dysponując takimi danymi, organ podatkowy nie mógł zastosować zaniechania poboru podatku na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W tej sytuacji uznać należało, iż brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, wobec czego podlegała ona oddaleniu.