Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 665/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P. decyzjami z [...]r., [...]r., [...]r. i [...]r. przyznał prawo do zaliczki alimentacyjnej dla D.S. w wysokości 200 zł miesięcznie od 1 września 2005r. do 30 września 2008r.

W dniu 16 sierpnia 2013r. dłużnik alimentacyjny K.S. złożył w OPS w P. wniosek z 14 sierpnia 2013r. o umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych D.S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczek alimentacyjnych łącznie z odsetkami w całości. Wniosek uzasadnił swoją trudną sytuacją osobistą i dochodową. Podkreślił, że świadczenia wypłacone córce opiewały na kwotę 450 zł, a następnie obowiązek alimentacyjny został uchylony wyrokiem Sądu Rejonowego w J. z dnia 25 czerwca 2013r. sygn. akt [...]. Oświadczył, że nie pracuje, nie pobiera świadczeń emerytalno – rentowych oraz nie uzyskuje dochodu ze świadczeń pomocy społecznej oraz innych źródeł. Uzyskuje pomoc od siostry w formie żywności oraz sporadycznie opłacenia rachunków mieszkaniowych. Zamieszkuje samodzielnie i nie posiada żadnego majątku. Wskazał na pogarszający się stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie pracy. Leczy się onkologicznie, neurologicznie, okulistycznie oraz otolaryngologicznie. Wnioskodawca stara się o uzyskanie dokumentacji wskazującej na niezdolność do pracy zarobkowej. Do wniosku dołączył kserokopię karty wypisowej z Oddziału Chirurgicznego Szpitala w O. z dnia 3 lipca 2013r. i konsultacji lekarskich z Poradni Okulistycznej i Neurologicznej z lipca 2013r.

Powyższy wniosek wraz z dokumentacją został przekazany przez OPS w P. do GOPS w T. Następnie Wójt Gminy T. decyzją z dnia [...]r. odmówił K.S. umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 5.670 zł (stan na 20 sierpnia 2013r.).

Na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium podniosło, że w sprawach o umorzenie należności wynikających z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) właściwym jest organ właściwy wierzyciela, czyli Wójt Gminy P.

Po przekazaniu sprawy do organu właściwego, Wójt Gminy P. na podstawie art. 2 pkt 9 w zw. z art. 8 a-c, art. 30 ust. 1, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267) odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie 5.670 zł.

Organ I instancji opisał przebieg postępowania i wskazał na art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego (przeprowadzonego przez GOPS w T.) wynika, że K.S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie z uzyskanym orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma przyznany zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie. Zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy w warunkach pracy chronionej. Jednocześnie po nałożeniu obowiązku alimentacyjnego nie podejmował on żadnej stałej pracy. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. pismem z 11 lutego 2014r. poinformowała, że do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego dłużnik dokonał jedynie kilku wpłat w łącznej kwocie 320 zł. Komornik potwierdził ustalenia dotyczące sytuacji K.S. zaznaczając, że zamieszkuje on sam w mieszkaniu swojej matki. Wójt podał, że dłużnik jest podatnikiem podatku rolnego z 3/32 części gruntu o pow. 7.5387 ha fizycznych, w tym 1.8163 ha lasu i 0.0370 ha nieużytków, co stanowi 5.1553 ha przeliczeniowych. Wobec tego na sytuację dochodową strony mają wpływ nie tylko świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, ale także możliwość uzyskania dochodu z tytułu dzierżawy lub sprzedaży nieruchomości.

Zdaniem organu wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Dlatego umorzenie powinno nastąpić wtedy, gdy sytuacja dłużnika alimentacyjnego jest wyjątkowa, np. niemożność płacenia alimentów wynikająca ze zdarzenia losowego. Tymczasem K.S. nie jest dotknięty zdarzeniem losowym lub niepełnosprawnością w stopniu znacznym, co uniemożliwiałoby spłatę należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności uwzględniono nie tylko sytuację jednostki, ale interes społeczny i słuszny interes obywateli polegający na równym traktowaniu w sprawach zwrotu świadczeń wypłaconych w ramach ustawy o postępowaniu wobec dłużników i zaliczce alimentacyjnej. Interes społeczny oznacza konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa (sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy itp)., natomiast ważny interes strony to przede wszystkim sytuacja, która z powodu nadzwyczajnych lub losowych nie pozwala na uregulowanie należności.

W konkluzji organ stwierdził, że K.S. powinien dołożyć wszelkich starań, aby uczynić zadość obowiązkowi alimentacyjnemu, a jego trudna sytuacja dochodowa oraz osobista nie zwalniała go z tego obowiązku. Dłużnik zobowiązany był dzielić się z dzieckiem nawet bardzo niskim dochodem, jednak od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 29 listopada 2001r. nie uiszczał alimentów. Tymczasem zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci przez państwo. Dlatego okoliczności podniesione przez wnioskodawcę nie zasługują na uwzględnienie i zastosowanie regulacji wynikającej z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednocześnie materiał dowodowy nie wskazał na nadzwyczajne okoliczności, które wpłynęłyby na znaczne pogorszenie sytuacji dłużnika alimentacyjnego. Ponadto przed wydaniem decyzji strona została zawiadomiona w trybie art. 10 K.p.a.

W odwołaniu od opisanej decyzji K.S. zarzucił naruszenie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 7 K.p.a. oraz wniósł na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Podniósł, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiada żadnego stałego źródła dochodu, a z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie mógł nigdzie podjąć zatrudnienia. Pomocy jedynie udziela mu siostra, która w trudniejszych momentach zapewnia mu żywność i środki czystości. W ocenie odwołującego organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Zdaniem strony Wójt nie dokonał prawidłowej weryfikacji jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej, materialnej oraz nie przeprowadził analizy dochodów i wydatków. Nie zbadał, jaka kwota pozostaje wnioskodawcy do dyspozycji po dokonaniu zakupu żywności, leków, środków czystości oraz niezbędnej odzieży. Ponadto nie ustosunkował się do ograniczeń w zakresie podjęcia pracy, wynikających z pobierania zasiłku stałego w kwocie 529 zł w związku z uzyskanym orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie organ nie dokonał analizy majątku (nieruchomości) pod kątem rzeczywistych możliwości osiągnięcia z tego tytułu dochodu, gdyż odwołujący posiada jedynie znikomy udział we współwłasności nieruchomości położonej w mało atrakcyjnej okolicy. Hipotetyczna sprzedaż tego składnika majątku pozbawiłaby go "dachu nad głowa". Odwołujący zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy Powiatowy Urząd Pracy w O. dysponuje ofertami pracy, które mógłby podjąć. Wójt nie ustosunkował się również do dokumentacji medycznej złożonej przez stronę. Zdaniem K.S. odmawiając chociażby częściowego umorzenia należności organ powinien wyważyć interes społeczny i słuszny interes strony, a nie ograniczyć się jedynie do zacytowania tych definicji. Ponadto nie przeprowadził analizy sytuacji strony przez pryzmat sytuacji innych dłużników alimentacyjnych figurujących w ewidencji Wójta.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ przytoczył art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zaznaczając, że przepis ten nie dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, ale także należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Kolegium zaznaczyło, że rozstrzygnięcie na podstawie art. 30 ust. 2 ma charakter uznaniowy, a organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności. Decyzję organu powinno poprzedzać więc należyte zgromadzenie i przeprowadzenie analizy materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a także przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego myślenia oraz doświadczenia życiowego. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na regulacje art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a. i obowiązki z nich wynikające.

Organ odwoławczy przywołał dokonane w sprawie ustalenia faktyczne wskazując, że strona jest osobą samotną, nie utrzymującą kontaktów z córką. Wnioskodawca mieszka w jednym pomieszczeniu w domu po zmarłych rodzicach. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł. Jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstw rolnych z 3/32 części gruntu o pow. 5.6854 ha fizycznych, co stanowi 5.1553 ha.

Zdaniem Kolegium zaskarżona decyzją podlega uchyleniu i wymaga ponownego rozpatrzenia ze względu na istniejące w sprawie niejasności i uchybienia. Przeprowadzając ponownie postępowanie należy zwrócić uwagę, że art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie uzależnia udzielenia jednej z form ulgowych (umorzenie, odroczenie terminu płatności, lub rozłożenie na raty) od istnienia "szczególnie uzasadnionych okoliczności" - jak w przypadku przepisu art. 23 ustawy. Ustawodawca przewiduje w art. 30 ust. 2 możliwość udzielenia ulg "z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i rodzinnej". Dlatego należy w szerszym zakresie wyjaśnić okoliczności z zakresu sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy oraz dokonać jej analizy z zachowaniem wymogów przepisów proceduralnych, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt zdawkowe. Na sytuację dochodową dłużnika alimentacyjnego składają się nie tylko otrzymywane dochody, ale również i inne okoliczności takiej jak stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Wójt Gminy P. powinien rozważyć, czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i uzasadnia to umorzenie, czy też nie czyni on żadnych starań aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Oceniając sytuację rodzinną należy ustalić, czy K.S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Należy zwrócić uwagę, że posiadanie źródła dochodów lub jego brak, stanowi istotną okoliczność przy ustalaniu sytuacji dochodowej. Rozpatrując sprawę trzeba zbadać aktualną sytuację odwołującego, z uwzględnieniem ewentualnych zmian oraz dokonać analizy wydatków i posiadanego dochodu. Jednocześnie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego polegającego na ustaleniu wartości całego posiadanego majątku (nieruchomości) i wydatków związanych z jego utrzymaniem, bez przeprowadzenia analizy porównawczej "zysków i strat" nie można jednoznacznie uznać, że sytuacja majątkowa K.S. wskazuje, że nie musi on występować o umorzenie przedmiotowej należności. Organ I instancji dokonując analizy sytuacji majątkowej powinien zwrócić uwagę nie tylko na jej wartość szacunkową, powierzchnię, lokalizację, ale także na tytuł prawny do nieruchomości, z uwzględnieniem tego, czy jest wolna od obciążeń oraz czy istnieje realna możliwość zbycia nieruchomości albo jej wydzierżawienia. W tym zakresie odwołujący podkreślił, że sprzedaż udziałów w nieruchomości pozbawiłaby go dachu nad głową i stałby się w takiej sytuacji osobą bezdomną.

Kolegium wskazało na art. 75 § 1 Kpa, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wójt Gminy P. po uzupełnieniu materiału dowodowego zebrane dowody powinien poddać dokładnej i obiektywnej ocenie. W zależności od ustaleń należy wydać stosowną decyzję, która powinna zawierać wyczerpującą ocenę tego, czy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a także okoliczności podniesione przez Stronę uprawniają do zastosowania wnioskowanej ulgi zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. Należy jasno i czytelnie wyjaśnić, jakie przyczyny skłoniły do takiego a nie innego rozstrzygnięcia, a przed wydaniem decyzji zapewnić czynny udział zgodnie z art. 10 K.p.a. Ponadto organ zauważył, że dłużnik na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów może wnieść o odroczenie terminu płatności oraz o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.S. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:

-art. 138 § 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji kasacyjnej bez przekonującego i precyzyjnego wskazania podstaw określonych w tym przepisie,

-art. 136 K.p.a. poprzez brak precyzyjnego wskazania zakresu, w jakim ustalenia dotyczące sytuacji skarżącego powinny zostać poczynione przez organ I instancji oraz brak wyjaśnienia, dlaczego ich dokonanie w trybie tego przepisu było niemożliwe,

-art. 12 K.p.a. poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy dawał w zasadzie pełny obraz sytuacji materialnej i życiowej strony.

Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że w zaskarżonej decyzji Kolegium wymieniło ogólne okoliczności z zakresu sytuacji dochodowej i rodzinnej, nie podając jednak jakie okoliczności faktyczne są konieczne aby rozstrzygnąć merytorycznie żądanie skarżącego. Kolegium nie wskazało, w jakich ustaleniach faktycznych dopatrzyło się niejasności i uchybień. Skarżący jest osobą bezrobotną, która została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. i bezskutecznie poszukuje pracy. K.S. od pracodawcy, do którego został skierowany przez Urząd Pracy uzyskał informację, że jego stan zdrowia, a zwłaszcza zdiagnozowana [...] "odstraszą" każdego pracodawcę. Jego egzystencja uzależniona jest od środków uzyskiwanych z pomocy społecznej i wsparcia siostry, która sporadycznie przekazuje mu żywność oraz środki czystości. Skarżącemu na podstawie decyzji z dnia [...]r. przyznano zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w kwocie 529 zł, który następnie zmieniono decyzją z dnia [...]r. do kwoty 260,09 zł. K.S. opisując przebieg postępowania wskazał, że sprawa była już dwukrotnie kontrolowana i organy pierwszej instancji wydają decyzje opierając się zasadniczo na tych samych podstawach. Zdaniem skarżącego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał pełny obraz sytuacji materialnej i życiowej strony. W tej sytuacji organ odwoławczy wydając decyzję kasacyjną w trybie art. 138 § 2 K.p.a. postąpił w sposób sprzeczny z zasadą szybkości postępowania z art. 12 K.p.a. K.S. zaznaczył, że decyzja organu I instancji wydana w ramach uznania administracyjnego nie spełniała wymogów wynikających z treści art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednak Kolegium rozpoznając odwołanie przekroczyło zakres kompetencji wynikający z art. 138 § 2 K.p.a, który upoważnia do wydania decyzji kasacyjnej, gdy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne narusza przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zatem jeżeli organ odwoławczy nie wykaże istnienia takich przesłanek, ma obowiązek podjąć decyzję reformatoryjną orzekającą co do istoty sprawy. Zdaniem skarżącego wydanie decyzji kasacyjnej bez przekonującego i precyzyjnego wykazania podstaw z art. 138 § 2 K.p.a. stanowi naruszenie tego przepisu mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

W konkluzji K.S. powtórzył, że w aktach administracyjnych znajduje się materiał dowodowy obrazujący zasadniczo wszystkie istotne okoliczności składające się na sytuację majątkową, zdrowotną i życiową skarżącego. Wysokość dochodów oraz kosztów utrzymania została bowiem wykazana i umożliwia analizę jego domowego budżetu, w tym ocenę zdolności do spłaty spornej należności. Dołączone dokumenty obrazują wszystkie dane niezbędne do oceny możliwości zarobkowych strony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która była korzystna dla skarżącego. Kolegium odnosząc się do zarzutów skargi stwierdziło, że zasada prawdy obiektywnej zawarta w art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zatem organy zobowiązany jest przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy oraz dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Kolegium zaznaczyło, że dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest ustalenie praw i obowiązków stron tego postępowania.

Organ w piśmie z dnia 19 lutego 2015r. poinformował Sąd, że wobec K.S. nie wydano decyzji zobowiązującej go do zwrotu zaliczek alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej D.S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesionych.

Jak wynika z przedstawionego w aktach sprawy wniosku, K.S. domagał się umorzenia całości należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych. Przedmiotowe świadczenia zostały wypłacone wierzycielce alimentacyjnej w trybie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86, poz. 732 ze zm.), która została uchylona z dniem 1 grudnia 2008r na mocy art. 47 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (dalej jako "ustawa").

Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Jednocześnie stosownie do treści art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:

1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Z brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy wynika natomiast, że organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (w przedmiotowej sprawie – wypłaconych zaliczek alimentacyjnych) może być jednak podjęte dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie obowiązku zwrotu tych należności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2012r. sygn. akt IV SA/Gl 105/12). Przekonuje o tym treść art. 27 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dopiero po wydaniu decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu można oceniać kwestie umorzenia obowiązku. Nie jest możliwe natomiast wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia świadczeń, w sytuacji, gdy nie została wydana uprzednio decyzja ostateczna w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń. Ustalenie ostateczną decyzją obowiązku zwrotu należności w konkretnie wyznaczonej w tej decyzji wysokości wypłaconych świadczeń pozwala na rozpatrzenie wniosku o jej umorzenie (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 5 czerwca 2013r. sygn. akt II SA/Bd 388/13).

Analiza akt administracyjnych, jak i treść pisma organu z dnia 19 lutego 2015r. wskazuje jednoznacznie, że wobec K.S. nie wydano decyzji administracyjnych, zobowiązujących go do zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D.S. W tej sytuacji przedwczesne było orzekanie przez organy o obowiązku zwrotu należności w wysokości 5.670 zł, która nie wynikała z ostatecznej decyzji o ich zwrocie.

W związku z powyższym organy naruszyły regulację zawartą w art. 30 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy. Wszczęły bowiem i prowadziły postępowanie w sprawie umorzenia należności, co do których nie orzeczono zwrotu.

Organ odwoławczy nie dostrzegając błędu organu I instancji uchybił treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie. Brak podstaw do wszczęcia postępowania pozwala traktować jako całkowicie nieuzasadnione przekazanie sprawy do jej ponownego merytorycznego rozpoznania.

W ponownym postępowaniu rolą organu odwoławczego będzie zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w sposób prawidłowy i po uchyleniu zaskarżonej decyzji umorzyć postępowanie zainicjowane wnioskiem K.S. z dnia 14 sierpnia 2013r., jako bezprzedmiotowe w chwili jego wszczęcia.

Skoro skarga okazała się skuteczna Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.