Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 301/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 1, art. 124 ust. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie Irena Kamińska (spr.) NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. Oddział w B. - [...] Zakładu Elektroenergetycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 890/06 w sprawie ze skargi [...] S.A. Oddział w B. - [...] Zakładu Elektroenergetycznego na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 301/08

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 listopada 2007 r, sygn.akt. II S.A./Kr 890/06 oddalił skargę [...] S.A. Oddział w B. [...] Zakładu Elektroenergetycznego na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] uchylającą w całości decyzję Starosty C. z dnia [...] listopada 2005 r, nr [...] i orzekającą o odmowie udzielenia zezwolenia [...] S.A. Oddział w B. na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu K. numerami [...],[...] i [...].

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z dnia [...] września 2005 r [...] S.A. Oddział w B. [...] Zakładu Elektroenergetycznego zwrócił się do Starosty C. o podjęcie decyzji w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonych jako działki nr ew [...],[...] i [...], obr K. z uwagi na powtarzające się awarie i zakłócenia w dostawach energii elektrycznej do Szpitala Powiatowego w C.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r wydaną na podstawie art. 126 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 261 z 2004r, poz. 2603 ze zm. ) Starosta C.i orzekł o udzieleniu zezwolenia Spółce Akcyjnej [...] Oddział w B. na czasowe zajęcie do dnia [...] listopada 2005 r. nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu K. numerami:

– [...] stanowiącej własność R. i A. J.,

– [...] stanowiącej własność I. W.

– [...] stanowiącej własność K. H.

w związku z nagłą potrzebą zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, poprzez usunięcie awarii kabli energetycznych stanowiących zasilanie między innymi Szpitala Powiatowego w C.

Starosta C. nadał niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności oraz orzekł o konieczności doprowadzenia nieruchomości do stanu poprzedniego, po upływie okresu, na który następuje zajęcie, a także możliwości zgłoszenia przez właścicieli nieruchomości żądania nabycia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, jeżeli na skutek czasowego zajęcia nieruchomości nie będą mogli z nich korzystać w sposób dotychczasowy lub w inny sposób zgodny z ich przeznaczeniem.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Starosta C. wskazał, iż w związku z powtarzającymi się zakłóceniami w dostawach energii elektrycznej do Szpitala Powiatowego w C. wynikającymi z awarii kabli zasilających przebiegających m.in. przez działki nr Ew. [...],[...] i [...], obręb K. Spółka Akcyjna [...] Oddział w B. musi dokonać awaryjnej wymiany kabli. Organ podniósł także, że właściciele w/w nieruchomości nie wyrażają zgody na awaryjną wymianę kabli, a powtarzające się awarie i zakłócenia w dostawach energii do Szpitala Powiatowego w C. mogą być przyczyną powstania znacznej szkody i stanowią niewątpliwie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.

Wojewoda Małopolski po rozpatrzeniu odwołania I. W., R. J. i K. H. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia [...] S.A. Oddział w B. na czasowe zajęcie nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu K. numerami [...],[...] i [...].

W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało istnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 126 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami uzasadniających wydanie w tym trybie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego trudno przyjąć w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż przerwy w zasilaniu elektoenergetycznym szpitala, które miały miejsce już wcześniej i powtarzały się wielokrotnie były zdarzeniem nagłym i niespodziewanym.

Wobec wcześniejszych sygnałów ( pismo dyrektora Szpitala Powiatowego w C. z dnia [...] sierpnia 2003 r ) fakt ten można było przewidzieć z wystarczającym wyprzedzeniem aby zagrażającemu dla zasilania elektoenergetycznego niebezpieczeństwu zapobiec bez uciekania się do wyjątkowo stosowanego art. 126 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda Małopolski stwierdził również, iż w przypadku podjęcia zamiaru wykonania na nieruchomości nowej inwestycji polegającej na zakładaniu i przeprowadzaniu na nieruchomości nowych ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej należy wystąpić o wydanie stosownego zezwolenia zgodnie z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka Akcyjna [...] Oddział w B. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez

utrzymanie w mocy decyzji Starosty C. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż zdarzenie nie miało charakteru nagłego oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, że skarżąca dokonała nowej inwestycji, a nie awaryjnej wymiany kabla.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdzając, że zaskarżona decyzja zgodna jest z prawem, a podnoszone w skardze okoliczności nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia, oddalił skargę. Sąd powołując się na akta administracyjne wskazał, że braki w dostawie energii elektrycznej do Szpitala Powiatowego w C. miały miejsce wielokrotnie – jedenaście razy na przestrzeni lipca i sierpnia 2005 r. ( karta 1,2,3, 6 ). Sąd I instancji stwierdził, że pomimo wielokrotnie występujących awarii [...] S.A. nie podjął żadnych natychmiastowych działań zmierzających do usunięcia tego stanu rzeczy pomimo, że otrzymywał informacje o awariach. Dopiero w dniu [...] września 2005 r. ( karta 6 ) tj. po upływie miesiąca od daty otrzymania informacji ze Szpitala Powiatowego w C. zwrócił się do Starosty C. o wydanie decyzji zezwalającej na wejście w teren. Z treści pisma [...] do Starosty C. ( karta 6 ) wynika, że awarii było już 18 i [...] nie podjął w tym czasie żadnych natychmiastowych czynności. W ocenie Sądu podjęcie aktywności przez [...] po upływie tak długiego czasu nie może dać podstaw do przyjęcia, iż zdarzenie uzasadniające wydanie decyzji w trybie art. 126 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 261 z 2004r, poz. 2603 ze zm. ) było zdarzeniem nagłym skoro częstotliwość awarii o których wiedział skarżący była znaczna i w tym czasie nie podjęto żadnych działań.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący [...] S.A. Oddział w B., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na błędnym przyjęciu, iż zdarzenie nie miało charakteru nagłego.

Skarżąca spółka zarzuciła również naruszenie prawa procesowego to jest art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1, 134, 141 §4 i 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niezastosowanie polegające na braku odniesienia się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia norm procesowych, nie objęcie kontrolą sadową sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez Wojewodę Małopolskiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw i podlega oddaleniu.

Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił braki w dostawie energii elektrycznej do Szpitala Powiatowego w C. jako zdarzenia wielokrotnie się powtarzające, które nie mają charakteru nagłego.

Z akt administracyjnych ( karta 1,2,3 ) wynika bowiem, że awarie w dostawie energii elektrycznej na przestrzeni lipca i sierpnia 2005r wystąpiły 11 razy natomiast w piśmie skierowanym do Starosty C. ( karta 6 ) skarżący [...] S.A. Oddział w B. informuje o 18 awariach w dostawie energii elektrycznej do Szpitala Powiatowego w C..

Nietrafny jest prezentowany w skardze kasacyjnej pogląd, iż awaria kabla energetycznego przechodzącego przez działki nr ew [...], [...] i [...] miała charakter nagły bowiem wcześniejsze awarie występowały na różnych odcinkach sieci przechodzących przez inne działki.

Wielokrotnie naprawiany kabel energetyczny znajduje się prawdopodobnie w nieodpowiednim stanie technicznym, co podkreśla sama skarżąca spółka w piśmie datowanym na dzień [...] października 2005 r. (k. 13 akt adm.) stwierdzając, że "przedmiotowy kabel został wyprodukowany w latach 80-tych ubiegłego wieku z materiałów wadliwych, których awarie w ostatnich latach bardzo się uaktywniły (...)". W przytoczonym wyżej piśmie skarżąca spółka ponadto stwierdza, że już wcześniej planowała dokonać wymiany awaryjnych kabli zasilających szpital (z których jeden został trwale wyłączony spod napięcia ze względu na brak możliwości naprawy) w 2006 r. jednakże na skutek 18 zakłóceń (które zgodnie z twierdzeniami zawartymi w skardze kasacyjnej występowały na różnych odcinkach przewodów doprowadzających prąd do szpitala, przechodzących nie tylko przez działkę I. W., R. J. i K.

I OSK 301/08

H.) oraz charaktery odbiorcy zmuszona została do awaryjnej, natychmiastowej wymiany tych kabli.

W tych okolicznościach należy uznać, że dla oceny ich charakteru jako zdarzenia nagłego bez znaczenia jest na których odcinkach sieci awarie te występowały.

Niespornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje więc fakt, że awarie kabla energetycznego doprowadzającego prąd do Szpitala Powiatowego w C. zdarzały się wielokrotnie, dlatego nie są zdarzeniem nagłym i niespodziewanym, trudnym do przewidzenia.

Wobec wcześniejszych powtarzających się awarii zdarzenie takie można było przewidzieć z wystarczającym wyprzedzeniem, aby zapobiec zagrażającemu dla zasilania elektroenergetycznego niebezpieczeństwu bez uciekania się do wyjątkowo stosowanego przepisu jakim jest art. 126 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 261 z 2004r, poz 2603 ze zm ). Jednocześnie należy ponownie stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła ustawowa przesłanka czasowego zajęcia nieruchomości w trybie ww. artykułu, jaką jest nagła potrzeba.

Sposób korzystania z nieruchomości może być ograniczony przez właściwy organ albo na podstawie art. 124, albo art. 126 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. Nr 261 z 2004r, poz 2603 ze zm ).

Tryb postępowania zastosowany w art. 126 U.g.n., w którym ustawodawca nakazuje jego zastosowanie w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody w przedmiotowej sprawie nie wystąpił, ze względu na brak zaistnienia którejkolwiek z ww. przesłanek. Analizując znaczenie takich pojęć jak "siła wyższa" lub "nagła potrzeba" należy zauważyć, że w obu wypadkach ustawodawca zakłada zaistnienie takich stanów, które nakazują natychmiastowe działanie w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tak więc podstawą wydania decyzji w takich sprawach muszą być takie informacje, które wskazują na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania.

Zważywszy na okoliczności faktyczne, w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 124 ust. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym "właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej". Przy interpretacji instytucji ustanowionej w art. 124 ust. 6 ww. ustawy,

będącej szczególnym rodzajem wywłaszczenia, polegającym na ograniczeniu prawa własności bądź użytkowania wieczystego, istotny wydaje się też fakt, iż artykuł ten wchodzi w rachubę tylko w razie wydania przewidzianej w art. 124 ust. 1 ww. ustawy decyzji starosty o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez właściciela, na skutek wydania zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość określonych urządzeń przesyłowych. W sytuacji gdy decyzji takiej nie wydano, przepis art. 124 ust. 6 ustawy nie może znajdować zastosowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt IV CK 330/02).

W niniejszej sprawie przedmiotowe nieruchomości zostały zajęte w celu przeprowadzenia kabli energetycznych na podstawie decyzji nr. [...] z dnia [...] października 1980 r., [...] października 1980 r., [...] października 1980 r. oraz [...] października 1980 r., wydanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z których wynika obowiązek udostępniania przez właścicieli nieruchomości w celu usunięcia awarii sieci. Wszystko to prowadzi do wniosku, że zgodnie z twierdzeniami Sądu pierwszej instancji, istnieje prawna możliwość rozstrzygnięcia problemu w oparciu o przepis art. 124 ust 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnośnie zarzutów naruszenia art. 1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 169 poz.1417) oraz art. 3§1, 134 oraz 151 P.p.s.a. należy stwierdzić, iż zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania sądowego mogą zostać uwzględnione tylko wówczas gdy uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok Sądu I instancji byłby inny. Skarżący obowiązku tego nie wykonał, dlatego należało przyjąć, iż wskazane naruszenia przepisów postępowania sądowego pozostają bez wpływu na wynik sprawy.

Za uzasadniony natomiast należy uznać zarzut naruszenia przez sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi, dotyczących sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez Wojewodę Małopolskiego.

Uchybienie powyższe pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, bowiem z ustalonego stanu faktycznego wynika, że roboty ziemne prowadzone przez skarżącego związane były z usuwaniem awarii kabla, a nie wykonywaniem nowej inwestycji.

Zaskarżony wyrok w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu i na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) skarga kasacyjna podlega oddaleniu.