Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 833/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 216 ust. 1, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 140 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2018 r. sprawy ze skarg Gminy B. oraz L. Sp. z o.o. Sp. k. w J. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu udziału wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Starosta B. decyzją z dnia 28 lipca 2017 r. nr [...] uznał, że nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej nr [...] m. B., w obrębie ewidencyjnym nr [...] N. przy ul. [...], oznaczona nr geod. [...], o powierzchni 0,0404 ha, stanowiąca własność Gminy B., dla której Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dokonał zwrotu udziałów w tej nieruchomości na rzecz K. S., W. J., G. R. oraz I. D. Ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego na kwotę 2.307,60 zł. Zobowiązał do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania, stosowanie do zwracanych udziałów w nieruchomości, w następujący sposób: K. S. – 10,94 zł (za udział 3706/781800); W. J. - 8,72 zł (za udział 2953/781800); G. R. – 8,72 zł (za udział 2953/781800); I. D. – 8,72 zł (za udział 2953/781800). Stwierdził, że z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna wygaśnie dzierżawa zwracanej nieruchomości przysługująca spółce L. Sp. z o.o. Sp. k. w odniesieniu do zwracanych udziałów.

Odwołanie od tej decyzji złożyła spółka L. oraz Prezydent Miasta B.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, wydaną przez Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w B. nr [...] z dnia [...] maja 1976 r., zostały przeznaczone pod budowę Filii Uniwersytetu W., nieruchomości położne w B., między ul. [...] a ul. [...]. Obszar ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] listopada 1976 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu. Na mocy tej decyzji wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa między innymi nieruchomość położoną w B. między ul. [...], określoną jako własność wspólnoty gruntowej, oznaczoną nr geod.: [...], o łącznej pow. 4,3589 ha. Decyzja została wydana na podstawie ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). Treść decyzji stanowiła, że nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia (działki nr geod.: [...]) nie posiadała założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów i stanowiła własność wspólnoty gruntowej, której udziałowcami byli m.in. K. J. i H. S.

Za przejętą nieruchomość zostało ustalone poszczególnym współwłaścicielom odszkodowanie w wysokości łącznej 627682 zł. Za posiadany przez K. J. udział we wspólnocie gruntowej ustalone zostało odszkodowanie w wysokości 28.440,00 zł. Z kolei za posiadany przez H. S. udział we wspólnocie gruntowej ustalone zostało odszkodowanie w wysokości 5.947,00 zł. Do wypłaty ustalonego odszkodowania zobowiązany został Uniwersytet W., w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 1976 r.

Wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, położnej na terenie miasta B., w zasięgu byłej wsi S., o łącznym obszarze 36,4961 ha, został ustalony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1969 r. Treść decyzji stanowi, że wielkość udziału K. J. we wspólnocie gruntowej wynosiła 11812/260600 a wielkość udziału H. S. we wspólnocie gruntowej wynosiła 7412/781800 (wielkość udziału H. S. została ustalona jako iloczyn udziału A. J.: 7412/260600 i udziału w spadku nabytym przez H. S. po A. J.: 1/3).

Organ podał, że zgodnie z treścią operatu technicznego Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno-Kartograficznego w B. z dnia [...] kwietnia 1981 r., w wyniku odnowienia ewidencji gruntów miasta B., nieruchomość gruntowa położona w B. przy ul. [...], oznaczona dotychczas jako działka nr [...] o pow. 3,9028 ha, otrzymała nowy numer [...] i powierzchnię 3,8736 ha, w obrębie nr [...].

Następnie wskazano, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt [...] z dnia [...] maja 1981 r. stwierdzono, że spadek po K. J. na podstawie ustawy nabyli: syn J. J. w 2/8 częściach, córka J. K. w 2/8 częściach, córka K. S. w 2/8 częściach, wnuczka J. D. w 1/8 częściach, wnuk J. O. w 1/8 częściach. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. sygn. akt. [...] z dnia [...] października 1986 r. stwierdzono, że spadek po J. J. na podstawie ustawy nabyli: żona W. J., córka G. R., córka I. D. po 1/3 części każda z nich. Postanowieniem Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny sygn. akt [...] z dnia [...] maja 2008 r. stwierdzono, że spadek po H. S. c. A. i M. i, na podstawie testamentu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2003 r. nabyły: córka B. P. c. L. i H. oraz synowa K. S. c. T. i H. w 1/2 części każda z nich.

Organ wywiódł, że aktualnie część wywłaszczonej nieruchomości, objęta wnioskiem o zwrot, wchodzi w skład działki oznaczonej numerem działki [...] o pow. 0,0404 ha, stanowiącej własność Gminy B. na mocy decyzji wydanej z upoważnienia Wojewody B. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1993 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 ze zm.). Dla przedmiotowej nieruchomości Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...]

W ocenie organu odwoławczego cel wywłaszczenia, tj. budowa Filii Uniwersytetu W., został w sprawie niniejszej bardzo precyzyjnie określony i nie ma wątpliwości co powinno powstać na wywłaszczonej nieruchomości.

Wskazano, że organ pierwszej instancji podczas oględzin ustalił, iż działka nr [...] od strony północnej graniczy z ul. [...]. Od strony zachodniej sąsiaduje z nieruchomością zabudowaną budynkami U. B., od strony wschodniej działka sąsiaduje z obiektami Zakładu D. oraz Urzędu Pracy. Od strony południowej graniczy z działką nr [...] zabudowaną budynkiem sklepu spożywczego "L.". Teren działki [...] jest utwardzony kostką betonową i wykorzystywany jako miejsca postojowe i plac manewrowy z przeznaczeniem dla klientów sklepu "L.". Na całej przedmiotowej działce brak jest jakichkolwiek dowodów realizacji celu wywłaszczenia – budowy Filii Uniwersytetu W.

Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem Prezydenta zgodnie z którym cel wywłaszczenia został w całości zrealizowany - powstał kompleks budynków Uniwersytetu W. Filii w B. - zaś fakt, że inwestycją nie została objęta przedmiotowa nieruchomość nie ma znaczenia w sprawie. Należy bowiem brać pod uwagę cel wywłaszczenia i jego realizację na całości wywłaszczonej nieruchomości. Teren zajęty pod budynki Uniwersytetu W. Filii w B. nie musi być w całości pokryty inwestycjami budowlanymi - mogą na nim zostać usytuowane obszary zielone, rekreacyjne lub strefy ochronne.

Organ odwoławczy podniósł, że odwołujący się nie sprecyzował, co w omawianej sprawie oznacza "całość wywłaszczonej nieruchomości". Ponadto, przywołane przez odwołującego się na poparcie swoich tez wyroki sądów administracyjnych dotyczą sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość nie została w całości zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, lub też w związku z realizacją złożonej inwestycji (np. osiedla mieszkaniowego) znajdują się na niej nie same budynki, a m.in. tereny zieleni urządzonej, tereny rekreacyjne lub inne stanowiące realizację potrzeb mieszkańców.

W ocenie organu odwoławczego taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Trudno bowiem w wybudowaniu parkingu do obsługi sklepu spożywczego upatrywać realizacji celu wywłaszczenia, jakim było wybudowanie kompleksu budynków Uniwersytetu W. Filii w B. Brak jest też dowodów świadczących o tym, że zwracana nieruchomość była w przeszłości w jakikolwiek sposób wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ odwoławczy nie przeczy, że wspomniana inwestycja, powstała, jednakże zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie żaden z elementów inwestycji (w tym tereny zielone czy rekreacyjne) nie powstał na zwracanej nieruchomości.

Za niezasadny uznano także zarzut Spółki dotyczący naruszenia art. 138 ust. 2 u.g.n. Wskazano, że wygaszenie dzierżawy w sytuacji zwrotu wywłaszczonej nieruchomości następuje z mocy prawa. Umieszczenie tego typu zapisu w sentencji decyzji zwrotowej nie ma mocy prawnej, gdyż skutki określone w art. 138 ust. 2 u.g.n. powstają z mocy samego prawa z chwilą upływu terminu w nim wskazanego. Ponadto, ustawodawca nie uzależnia wystąpienia tych skutków od wielkości udziałów przypadających byłym właścicielom zwracanej nieruchomości.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było z zachowaniem zasad wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył Prezydent Miasta B. i zarzucił naruszenie:

- art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;

- art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 u.g.n., poprzez uznanie, że część wywłaszczonej nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz nieuwzględnienie, iż cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany.

Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że wątpliwości budzą ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania, jak również interpretacja zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia do okoliczności mających niezwykle istotne znaczenie dla sprawy. Analizując zgromadzony materiał dowodowy, organ skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, którą stanowi działka oznaczona aktualnie nr geod. [...] o pow. 0,0404 ha w oderwaniu od całej nieruchomości gruntowej wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 1976 r., obejmującej powierzchnię łączną 4,3589 ha, bez wnikliwego rozważenia realizacji celu wywłaszczenia całej nieruchomości, który to cel został w ocenie skarżącego bez wątpienia zrealizowany.

Zdaniem skarżącego, w toku toczącego się postępowania ustalono ponad wszelką wątpliwość, że cel wywłaszczenia w postaci wybudowanego kompleksu budynków Uniwersytetu W. Filii w B. wraz z otaczającą infrastrukturą został zrealizowany. Skarżący wywiódł, że nie można – co do zasady – wykluczyć możliwości, by teren wydzierżawiony aktualnie pod parking sklepu wielkopowierzchniowego, został w przyszłości zagospodarowany pod obiekty niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Uniwersytetu. Zarzucono, że w sprawie zaniechano wystąpienia do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., celem pozyskania materiału dowodowego w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych obszaru objętego postępowaniem zwrotnym, które mogą potwierdzić realizacje celu wywłaszczenia. Zdaniem strony skarżącej nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Podniesiono przy tym, że w przypadku inwestycji o złożonym kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywanie zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony, złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędnością terenu dla celu wywłaszczenia.

Skargę do sądu administracyjnego złożył także L. Sp. z o.o. Sp. k. z siedziba w J. i zarzucił naruszenie:

- art. 138 ust. 2 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

- art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy.

Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Spółka wywiodła, że w niniejszej sprawie zwracane są udziały w nieruchomości i to w bardzo znikomej części – około 15%. Dlatego w ocenie Spółki, brak jest podstaw do wygaśnięcia dzierżawy na przedmiotowej nieruchomości, bowiem jej dotychczasowy właściciel Gmina B. zachowuje wobec niej niemal pełnię praw. Nadto Spółka zarzuciła, że organ nie badał uzasadnionego interesu dzierżawcy. Zarzucono, że ograniczył się jedynie do zacytowania przepisu i lakonicznego stwierdzenia, że wygaszenie dzierżawy następuje w odniesieniu do zwracanych udziałów w wywłaszczonej nieruchomości. Nie wyjaśniono co to w praktyce oznacza i jakie niesie skutki dla Spółki. Sytuacja Spółki na skutek tego rozstrzygnięcia jest wątpliwa i niejasna. W szczególności zastrzeżenia Spółki budzą takie kwestie jak legitymacja wnioskodawców do wystąpienia z roszczeniem o zwrot, bowiem nie wykazano bezspornie czy ich poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności w odniesieniu do nieruchomości, jak również zbyt powierzchowna oceny operatu szacunkowego.

Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, albowiem ich zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2017 r. na podstawie której zwrócono na rzecz K. S., W. J., G. R. oraz I. D. działkę oznaczoną nr geod. [...] o pow. 0,0404 ha położoną w B., obr. [...].

Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej powoływana jako u.g.n.).

Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z ww. przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem ustalenie zbędności tej nieruchomości na cel na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej. Nie budzi sporu ustalenie, że celem wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej nr geod.: [...], o łącznej pow. 4,3589 ha (działka [...] stanowi część działki [...], która jest nowym numerem wywłaszczonej działki nr [...]) była budowa Filii Uniwersytetu W. ([...]

Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest to czy na działce nr [...] został zrealizowany ten cel.

W ocenie Sądu, ustalenia organów orzekających w zakresie zwrotu przedmiotowej działki są prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie dokonały one prawidłowej interpretacji przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wypełniły obowiązek nałożony z mocy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. tj. zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz oceniły istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego.

Sąd w składzie orzekającym kontrolując zaskarżoną decyzję podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym zaistniały przesłanki materialnoprawne pozwalające na orzeczenie o jej zwrocie. W ocenie Sądu nie można uznać, że na terenie działki [...] został wybudowany Uniwersytet.

Bez wątpienia realizacja Uniwersytetu jest inwestycją o złożonym, kompleksowym charakterze, której funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami. Jest to inwestycja o charakterze podobnym do inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego. Dlatego też Sąd oceniając legalność decyzji w sprawie niniejszej miał na uwadze ugruntowane od wielu lat orzecznictwo, że celu wywłaszczenia w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2007 r., I OSK 1324/06, z 10 kwietnia 2014 r., I OSK 2391/12, z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1044/14, publ. CBOSA). Przy czym, jako część osiedla zagospodarowanie to powinno być widoczne, gdyż w przeciwnym razie nie spełni funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową – mieszkalnictwem (vide: wyrok WSA w Łodzi z 17 sierpnia 2016 r., II SA/Łd 433/16, publ. CBOSA). Osiedle mieszkaniowe jest swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się swoistymi zasadami, nakierowanymi przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb bytowych jego mieszkańców (vide: wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1622/16, pub. CBOSA). Teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne (vide: wyrok NSA z 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13, pub. CBOSA). Także, wybudowanie hali sportowej, parkingu i zaplecza gospodarczego stanowi realizację celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego (vide: wyrok NSA z 13 czerwca 2014 r., I OSK 2768/12, pub. CBOSA). W przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych (vide: wyrok NSA z 19 lipca 2016 r., I OSK 2600/14, pub. CBOSA).

Prezydent, w sprawie niniejszej, powołując się przede wszystkim na wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r. wydany w sprawie I OSK 272/15 (pub. Lex nr 2232664) z następującą tezą: "W przypadku inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywania zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia" twierdzi, że cel inwestycji na przedmiotowej działce został zrealizowany. Skarżący wywiódł, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Realizację celu wywłaszczenia potwierdzałyby, zdaniem skarżącego, archiwalne zdjęcia lotnicze, których organ nie włączył do materiału dowodowego. Skarżący wywiódł, że nie można wykluczyć możliwości, by teren wydzierżawiony aktualnie pod parking sklepu wielkopowierzchniowego, został w przyszłości zagospodarowany pod obiekty niezbędne do prawidłowego funkcjonowania Uniwersytetu.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności oględzin przedmiotowej działki, przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2016 r. i w dniu [...] lipca 2017 r. wynika, że działka ta jest funkcjonalnie związana ze sklepem "L.". Teren tej działki jest utwardzony kostką betonową i wykorzystywany jest jako miejsca postojowe i plac manewrowy z przeznaczeniem dla klientów sklepu. Biegły rzeczoznawca na potrzeby operatu szacunkowego ustalił, że utwardzenie zostało wykonane w okresie budowy sklepu nakładem inwestora. Umowa dzierżawy pomiędzy Gminą B. a Spółką L. została zawarta w dniu [...] listopada 2011 r. Powyższe potwierdza, że aktualnie przedmiotowa działka wykorzystywana jest do obsługi komunikacyjnej sklepu "L.", co nie ma nic wspólnego z celem wywłaszczenia. Wbrew temu, co wywodzi skarżący, działka ta także w przeszłości nie była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Fakt, że prace związane z budową Uniwersytetu nigdy nie zostały przeprowadzone na przedmiotowej działce, potwierdza przede wszystkim decyzja z dnia [...] listopada 1984 r. Geodety Miejskiego na podstawie której wygaszono prawo użytkowania działki nr [...], ustanowionego na rzecz Uniwersytetu W. Filii w B. z tego powodu, że w określonym terminie nie przystąpiono do budowy. Zarzucanie organowi, że nie przeprowadził dowodu ze zdjęć archiwalnych, celem ustalenia, iż działka była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, w świetle treści powyższej decyzji, zdaniem Sądu, jest bezpodstawne.

W tym miejscu należy zauważyć, że zarzut braku pozyskania, przez organ, zdjęć lotniczych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., pojawił się po raz pierwszy w skardze do sądu z takim uzasadnieniem, że "...mogą potwierdzić realizację celu wywłaszczenia". W ocenie Sądu, trudno czynić organowi zarzut nie przeprowadzenia takiego dowodu z urzędu, w sytuacji gdy strona w trakcie postępowania administracyjnego: po pierwsze – nie zgłosiła i nie przedłożyła takiego dowodu z własnej inicjatywy, po drugie – okoliczności którym miałby taki dowód służyć nie zostały przez stronę skarżącą sprecyzowane a stanowią bliżej nie określoną hipotezę, po trzecie – pełnomocnik strony skarżącej przyznał na rozprawie (k – 74 odwrót), że sporny teren był pusty do czasu wydzierżawienia go w 2011 r. Spółce L. i brak jest dokumentacji na okoliczność budowy jakichkolwiek obiektów (w tym infrastruktury). Skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła by na spornym gruncie po jego wywłaszczeniu, zostały posadowione jakieś obiekty, związane funkcjonalnie z budynkami Filii Uniwersytetu W. Zatem naruszenie art. 77 § 1 czy też art. 78 K.p.a. nie miało miejsca.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie uznać należało, że działka nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. a tym samym, że zachodzi przesłanka obligująca organ do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Działka ta nie była i nie jest wykorzystana na cel wywłaszczenia polegający na budowie Uniwersytetu.

Legalności kwestionowanej decyzji nie podważają także zarzuty skargi złożonej przez Spółkę "L.". Przede wszystkim na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 138 ust. 2 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z tą regulacją najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Tak jak słusznie wywodzi organ wygaśnięcie prawa dzierżawy następuje z mocy prawa, stąd rozstrzyganie w tym zakresie w decyzji o zwrocie nieruchomości jest zbędne. Niemniej jednak w sprawie niniejszej mamy do czynienia ze zwrotem części wywłaszczonej nieruchomości. Stąd w ocenie Sądu zasadnie organ rozstrzygnął, że z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna, wygaśnie dzierżawa zwracanej nieruchomości przysługująca spółce L. Sp. z o.o. Sp. k. w odniesieniu do zwracanych udziałów. W ocenie Sądu, o stanie niepewności można byłoby mówić w sytuacji, gdyby decyzja nie zawierała rozstrzygnięcia w tym zakresie. Z rozstrzygnięcia tego wynika jednoznacznie, że dzierżawa nie wygaśnie w stosunku do całej powierzchni działki nr [...] tylko w stosunku do zwracanych udziałów. Natomiast kwestia zwarcia umowy dzierżawy z aktualnymi właścicielami nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.

Dwa kolejne zarzuty zostały sformułowane w sposób bardzo ogólny i Sąd jedynie może się domyślać o co stronie skarżącej chodziło. Pierwszy z nich dotyczył legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się do tego podać należy, że do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 14 lipca 2015 r., SK 26/14, Pub. OTK-A 2015/7/101, ugruntowane było orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym orzeczenie zwrotu nieruchomości na rzecz tylko jednego współwłaściciela bez udziału w postępowaniu i zgody pozostałych współwłaścicieli, powoduje, że decyzja taka narusza rażąco prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (vide: wyrok WSA w Lublinie z 4 lutego 2011 r., II SA/Lu 867/10; teza przytoczona aprobująco w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1090/11 oraz wyrok NSA z 5 stycznia 2001 r., IV SA 2217/98, Lex nr 53398).

W przedmiotowym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając niekonstytucyjność tej regulacji stwierdził, że restytucja współwłasności odjętej w sposób sprzeczny z prawem powinna - co do zasady - polegać na równoczesnym zwrocie w jednym postępowaniu wszystkich udziałów w wywłaszczonej nieruchomości byłym współwłaścicielom (ich spadkobiercom). Jeżeli jednak w danym stanie faktycznym jest to niemożliwe albo nadmiernie utrudnione, ustawa powinna przewidywać zwrot wywłaszczonych udziałów tym uprawnionym, którzy tego zażądają. Z konkluzji tej zatem wynika, że co do zasady, wszystkie udziały wywłaszczonej nieruchomości powinny być zwrócone w jednym postępowaniu. Samodzielna legitymacja procesowa w postępowaniu zwrotnym każdemu z byłych współwłaścicieli nieruchomości (spadkobiercy) powinna być zapewniona w takim stanie faktycznym w którym nie jest możliwe albo nadmiernie utrudnione ustalenie wszystkich współwłaścicieli (spadkobierców) wywłaszczonej nieruchomości.

W sprawie niniejszej, z racji tego że wywłaszczona nieruchomość stanowiła wspólnotę gruntową, nadmiernie utrudnionym a wręcz niemożliwym byłoby zwrócenie wszystkich udziałów w jednym postepowaniu. Dlatego nie można postawić organowi skutecznego zarzutu, że prowadził postępowanie tylko w stosunku do dwóch udziałów stanowiących własność K. J. i H. S. W sprawie niniejszej prawidłowo ustalono ich spadkobierców na podstawie postanowień sądu wydanych w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku i na ich podstawie dokonano zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w sposób proporcjonalny do wielkości posiadanych udziałów. Nieuprawnionym jest kwestionowanie tytułów własności do spornej nieruchomości, poprzedników prawnych obecnych wnioskodawców, tj. K. J. i H. S. Skoro Prezydent Miasta B. wydał decyzję wywłaszczeniową w 1976 r. mocą której uznał, że ww. osoby są udziałowcami gruntów wspólnoty gruntowej i przyznał im stosowne odszkodowanie za odjęcie własności, to ponowne badanie tytułów własności na obecnym etapie postępowania jest bezprzedmiotowe. Ponadto fakt posiadania przez K. J. i H. S. udziałów we wspólnocie gruntowej potwierdza decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] marca 1969 r. na podstawie której ustalono wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, położonej na terenie miasta B., w zasięgu byłej wsi S. o łącznym obszarze 36,4961 ha. Z decyzji tej wynika, że wielkość udziału K. J. we wspólnocie gruntowej wynosiła 11812/260600 a wielkość udziału H. S. wynosiła 7412/781800.

Drugi z zarzutów dotyczył zbyt powierzchownej oceny operatu szacunkowego. Strona skarżąca nie wskazała żadnego konkretnego naruszenia w tym zakresie. Sąd może się jedynie domyślać, że Spółce może chodzić o pominięcie przez biegłego przy określaniu wartości nieruchomości, nakładów Spółki polegających na utwardzeniu terenu działki i urządzeniu na niej fragmentu zieleni. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 9 listopada 2011 r., I OSK 1971/10 zgodnie z którym wskazane w art. 140 ust. 4 u.g.n. zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (pub. LEX nr 1101479). Jako, że ewentualne nakłady poczynione przez Spółkę nie były związane z celem wywłaszczenia, stwierdzić należy, że biegły zasadnie nie uwzględnił ich przy określaniu wartości nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).