Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 804/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 ,art. 200 w zw. z art. 205 § 2,art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 2 ,
journal: Dz.U. 2017 poz 1785
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.
article: art. 123
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: § 63 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Protokolant: sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. decyzją z [...] marca 2018 r., [...] ustalił W. R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...]zł.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że wymiaru podatku dokonał na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej/złożonej informacji nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach przy zastosowaniu stawek uchwalonych przez Radę Miasta P.. Za przedmiot opodatkowania przyjął pozostałe budynki o wysokości w świetle powyżej 2,2 m o powierzchni 12,00 m2 oraz pozostałe grunty o powierzchni 3,18 m2. Przedmiotem opodatkowania jest hala garażowa przy ul. [...]. Prezydent wskazał również, że wymiaru podatku od wskazanej nieruchomości dokonał na podstawie postanowienia z [...] stycznia 2018 r., nr [...] Jako pozostałe strony postępowania wskazał P. R..

Pismem z [...] kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji, domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy do powtórnego rozpoznania. Decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie:

1) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. , dalej: "O.p.") poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;

2) art. 191 § 1 w zw. z art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów;

3) art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 O.p. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

4) art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że sporna jest podstawa opodatkowania hali garażowej położonej w P. przy ul. [...]. Zdaniem podatnika wysokość przedmiotowej hali w świetle wynosi poniżej 2,20 m. W informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach, złożonych przez podatnika zadeklarowała do opodatkowania: budynki pozostałe o wysokości od 1,40 do 2,20 – powierzchnia 12,008 m2 oraz grunty pozostałe – udział [...]. Podatniczka oświadczyła, że zgłasza wysokość hali garażowej poniżej 2,20, w związku z pismem Wspólnoty Mieszkaniowej i posiada informację o toczącej się w sądzie sprawie dotyczącej hali garażowej.

W ocenie organu odwoławczego decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te posłużyły organowi pierwszej instancji do ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego. Organ powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2017 poz. 2101 ze zm. – dalej: "P.g.k.") stwierdzając, że organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Powierzchnia użytkowa pomieszczenia (kondygnacji) wykazana w ewidencji gruntów i budynków obliczana jest z uwzględnieniem różnych wysokości danego lokalu, według tych samych zasad do których odwołuje się art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."). Zatem organy podatkowe są bezwzględnie związane ewidencją. Faktyczne obmiary dokonane czy to przez organy podatkowe , czy przez podatnika same sobie nie mogą skutecznie podważyć ewidencję gruntów i budynków. Mogą one stanowić informację wskazującą na potrzebę zmian w ewidencji.

Organ wskazał, że sporna hala garażowa ma powierzchnię 1.691,10 m2 (informacja znana organowi z urzędu). Taka powierzchnia została ujawniona w ewidencji i ta powierzchnia jest wiążąca dla organów podatkowych przy wymiarze podatku od nieruchomości. Organ nie mógł przeprowadzić dowodu w celu ustalenia wysokości hali garażowej.

Pismem z [...] września 2018 r. skarżąca złożyła skargę na decyzję SKO w P., wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie następujących przepisów :

1) art. 21 ust. 1 P.g.k. poprzez przyjęcie, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków odnoszące się do powierzchni użytkowej lokali są niepodważalnym dowodem;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego;

3) art. 191 § 1 w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów.

Zdaniem skarżącej organ może pominąć dane z ewidencji gruntów, w sytuacji gdy te dane pozostają w sprzeczności z danymi innego rejestru publicznego. W ocenie skarżącej brak podstaw do omijania ewidencji gruntów oznaczałoby w istocie pominięcie przepisu art. 4 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych mającego wpływ na wymiar podatku. Ponadto strona wskazała, że organ nie oparł się na danych z ewidencji gruntów i budynków, lecz na wydruku z bazy WEGA. Z samej adnotacji na tym dokumencie wynika, że dane pochodzące z tej bazy nie mogą być traktowane jako wiążące w postępowaniu podatkowym. Organ nie ustalił, że w hali garażowej znajdują się elementy infrastruktury, które powodują, że jej wysokość w świetle wynosi mniej niż 2,20m.

W odpowiedzi na skargę SKO w P. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie z przyczyn wskazanych przez skarżącą.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawidłowość opodatkowania podatkiem od nieruchomości miejsc parkingowych w hali garażowej.

W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, że wymiaru podatku od nieruchomości dokonano na podstawie postanowienia z [...] stycznia 2018 r., nr [...] i danych wynikających z ewidencji podatkowej. W decyzji Kolegium wskazano zaś, że decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca kwestionuje powyższy pogląd, podnosząc, że organ podatkowy nie jest związany danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków odnoszącymi się do powierzchni użytkowej lokali, ponieważ zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.o.l. powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się. Zatem organ podatkowy winien ustalić wysokość hali garażowej, ponieważ w ocenie skarżącej jej wysokość w świetle wynosi poniżej 2,20 m.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W uchwale NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 [orzeczenia sądów administracyjnych dostępne: orzeczenia. nsa.gov.pl] wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle przytoczonego ostatnio przepisu przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji - w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości - mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów [por. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 ]. Co prawda od zasady tej istnieją wyjątki – wskazane w uchwale NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13. Jednakże okoliczności niniejszej sprawy wbrew twierdzeniom skargi nie wskazują, że mamy do czynienia z sytuacją, w której można odstąpić przy wymiarze podatku od danych wynikających z ewidencji gruntów. W rezultacie tak długo, jak długo zawarte w ewidencji zapisy nie ulegną zmianie, organ podatkowy nie jest władny do przyjęcia innej powierzchni użytkowej na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości.

W kontekście argumentacji skarżącej Sąd wyjaśnia również, że przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu wykazanej w ewidencji gruntów i budynków uwzględniana jest jego wysokość, co wynika z postanowień § 63 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pole powierzchni użytkowej lokalu oraz pomieszczeń przynależnych do lokalu ustala się zgodnie z zasadami określonymi w art. 2 ust. 1 pkt 7 oraz ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150, z 2015 r. poz. 1322 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 8) i wyraża się w metrach kwadratowych z precyzją zapisu do dwóch miejsc po przecinku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 7 powołanej ostatnio ustawy przez powierzchnię użytkową lokalu rozumie się powierzchnię wszystkich pomieszczeń znajdujących się w lokalu, a w szczególności pokoi, kuchni, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy, łazienek oraz innych pomieszczeń służących mieszkalnym i gospodarczym potrzebom lokatora, bez względu na ich przeznaczenie i sposób używania; za powierzchnię użytkową lokalu nie uważa się powierzchni balkonów, tarasów i loggii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek przeznaczonych do przechowywania opału. Co zaś najistotniejsze, zgodnie z art. 2 ust. 2 powołanego ostatnio aktu, obmiaru powierzchni użytkowej lokalu, o której mowa w ust. 1 pkt 7, dokonuje się w świetle wyprawionych ścian. Powierzchnię pomieszczeń lub ich części o wysokości w świetle równej lub większej od 2,20 m należy zaliczać do obliczeń w 100%, o wysokości równej lub większej od 1,40 m, lecz mniejszej od 2,20 m - w 50%, o wysokości mniejszej od 1,40 m pomija się całkowicie. Pozostałe zasady obliczania powierzchni należy przyjmować zgodnie z Polską Normą odpowiednią do określania i obliczania wskaźników powierzchniowych i kubaturowych w budownictwie.

Zestawienie art. 4 ust. 2 u.p.o.l. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów prowadzi do wniosku, że przewidziane w tych przepisach zasady ustalania powierzchni użytkowej lokalu są koherentne. Oba z powołanych przepisów nakazują zaliczać do powierzchni użytkowej 50% powierzchni pomieszczeń o wysokości od 1,40 m do 2,20 m. Powyższy wniosek utwierdza w zapatrywaniu, że przy ustalaniu powierzchni hali garażowej organ podatkowy był bezwzględnie związany jej powierzchnią wykazaną w ewidencji gruntów i budynków. Również w orzecznictwie wskazuje się, że powierzchnia użytkowa pomieszczenia (kondygnacji) wykazywana w ewidencji gruntów i budynków obliczana jest z uwzględnieniem różnych wysokości danego lokalu, według tych samych zasad, do których odwołuje się art. 4 ust. 2 u.p.o.l. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że organ nie był związany danymi wynikającymi z ewidencji i miał obowiązek samodzielnie ustalić powierzchnię użytkową miejsc postojowych [tak: wyrok NSA z 25 października 2017 r., II FSK 1475/17, wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r. sygn. akt II FSK 3291/16].

W związku z tym Sąd w pełni podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w tym zakresie w zaskarżonej decyzji.

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z uwagi na naruszenie zasad postępowania. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w decyzji powinna być jasno i precyzyjnie określona strona postępowania i decyzja zarówno I jak i II instancji powinna być doręczona wszystkim stronom postępowania. Stroną postępowania są małżonkowie W. i P. R., co nie jest w sprawie kwestionowane. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji został skierowana wyłącznie do W. R., pomimo że w uzasadnieniu wskazano, że stroną postępowania jest również P. R.. Decyzję doręczono wyłącznie W. R.. Odwołanie w imieniu W. R. złożył pełnomocnik. Okoliczność ta nie powoduje, że P. R. przestaje być stroną postępowania odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomija jako stronę postępowania P. R.. Decyzję z [...] lipca 2018 r. doręczono wyłącznie pełnomocnikowi W. R.. W związku z tym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ naruszył art. 123 O.p., pozbawił bowiem stronę postępowania - P. R. czynnego udziały w postępowaniu.

Nadto Sąd zauważa, że uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że wymiaru podatku od nieruchomości dokonał na podstawie postanowienia z [...] stycznia 2018 r. oraz danych wynikających z ewidencji podatkowej/złożonej informacji o nieruchomościach. Prezydent Miasta P. nie powołał się zatem na dane z ewidencji gruntów i budynków. Również wskazanych w decyzji dokumentów stanowiących podstawę wymiaru podatku nie ma w aktach sprawy, co powoduje, że w tym zakresie Sąd nie ma możliwości dokonać kontroli ww. decyzji. Organ odwoławczy natomiast stwierdził, że wymiaru podatku dokonano na podstawie ewidencji gruntów i budynków, jednakże nie wskazał, jakie dane z ewidencji stanowiły podstawę tego wymiaru.

Podsumowując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazało, że decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, to uzasadnienie decyzji tego organu nie pozwala na przyjęcie, że to właśnie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków przyjęto za podstawę wymiaru zobowiązania podatkowego.

W związku z powyższym w toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie wykładni prawa materialnego zawartej w niniejszym wyroku, a także przeprowadzenie postępowania zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.

Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.