Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1260/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-09-08 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w upadłości układowej z/s w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za wrzesień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Pismem z 21 czerwca 2013 r. "A" sp. z o.o. z siedzibą w N. (obecnie "A" sp. z o.o. w upadłości układowej, zwana dalej wnioskodawczynią, skarżącą, spółką lub stroną), reprezentowana przez radcę prawnego W. Z., wniosła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] r., znak [...]. Następnie wnioskiem z 8 sierpnia 2013 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Postanowieniem referendarza sądowego z 24 września 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1260/13, a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 21 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 1260/13, odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 31 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1397/13, oddalił zażalenie skarżącej na ww. rozstrzygnięcie tut. Sądu.

Postanowieniem z 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1260/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odrzucił skargę wobec jej nieopłacenia.

Spółka, pismem z 14 maja 2014 r., wywiodła od ww. postanowienia skargę kasacyjną, do której dołączyła kopię sentencji postanowienia Sądu Rejonowego dla K. – [...] w K. z dnia [...] 2014 r., sygn. akt [...] GU [...]/13/S, o ogłoszeniu wobec spółki upadłości z możliwością zawarcia układu.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 138,00 złotych, strona zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wynikało z niego, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy – 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 6.697.100,67 zł.

Nadto na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2014 r. o przedłożenie bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r., wydruków historii posiadanych rachunków bankowych oraz deklaracji VAT-7 za ww. miesiące, a także innych oświadczeń i dokumentów, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy, strona nadesłała jedynie historię rachunków bankowych za okres 01.02-31.05.2014 r. wraz z deklaracjami VAT-7 za wskazane miesiące 2014 r.

Postanowieniem z 28 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1260/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Od ww. rozstrzygnięcia sprzeciw w terminie wniosła skarżąca zarzucając mu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej u.p.u.n.) poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec skarżącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą umożliwiającą zapłatę wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić.

Strona skarżąca wskazała, że okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy jest ogłoszenie jej upadłości, co oznacza, że spółka nie jest w stanie wykonywać swoich wymagalnych zobowiązań. Wykazane przez nią wielomilionowe obroty stanowią jedynie wartość księgową i stanowią sumę wszystkich wpłat do automatów eksploatowanych na terenie całego kraju. Ponadto wielkość wpływów do spółki skorygowana musi zostać o miesięczną wartość podatku od gier wynoszącą ok. 600.000,00 złotych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznawaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że ciężar dowiedzenia swojej szczególnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w dochodzonym zakresie leży po stronie wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 226/14).

W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w na tyle szczególnej sytuacji materialnej, że opłacenie przez nią wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 138,00 złotych przekracza jej aktualne możliwości finansowe.

Oceniając sytuację materialną spółki Sąd oparł się na dokumentach znajdujących się w aktach przedmiotowej sprawy jak i skorzystał z materiałów, które zostały zgromadzone w aktach innych spraw skarżącej (w tym w sprawie o sygnaturze akt I SA/Wr 1273/13). Podkreślić przy tym należy, iż skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła bilansu oraz rachunku zysków i strat za marzec, kwiecień, maj 2014 r. bądź też innego rodzaju dokumentów uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie.

Z analizy zgromadzonych dokumentów wynika, że spółka w 2013 r. uzyskała przychód w wysokości 93.956.187,69 złotych, zaś poniesiona strata została wykazana w kwocie 112.487,38 złotych. Ponadto w deklaracjach VAT – 7 za marzec, kwiecień, maj 2014 r. ujawniona została dostawa towarów i świadczenie usług na kwoty odpowiednio: 3.982.066,00 złotych, 3.569.530,00 złotych i 3.025.122,00 złotych. Na dwóch rachunkach bankowych, z których jeden nie był faktycznie wykorzystywany w bieżącym obrocie, w okresie luty – maj 2014 r. suma obciążeń wyniosła łącznie 660,00 złotych, zaś suma uznań 7735,12 złotych.

Z powyższego zestawienia można wywnioskować, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przekraczających miesięcznie kwotę 3.000.000,00 złotych. Jednocześnie odnosząc wskazaną wartość do stanu rachunków bankowych, stwierdzić należy, że oświadczenie skarżącej o sytuacji materialnej nie może zostać uznane za w pełni wiarygodne, gdyż transakcje związane z prowadzoną działalnością nie były dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych podanych przez wnioskodawczynię. Zauważyć również należy, iż deklarowana przez nią kwota 600.00,00 złotych z tytułu miesięcznych należności związanych z podatkiem od gier w żaden sposób nie została udokumentowana. Transakcje takie nie zostały również ujęte w historii rachunków bankowych posiadanych przez stronę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, wobec niepełnych danych o stanie materialnym skarżącej, oparł się jedynie na informacjach wynikających z przedłożonych dokumentów z zastrzeżeniem o ich niepełnej wiarygodności i miarodajności. Zaniechanie przedstawienia pozostałych dokumentów źródłowych (bilans oraz rachunek zysków i strat za marzec, kwiecień i maj 2014 r.) znacznie utrudniły Sądowi realną ocenę jego możliwości uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. W przypadku, gdy Sąd w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca jest zobowiązany do uczynienia zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu wątpliwości czy niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi wnioskodawcy, wnioskodawca taki powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 75/14; 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 76/14).

Znaczna wartość uzyskanego przychodu za 2013 r. jak i kumulowane obroty gospodarcze wynikające z deklaracji VAT – 7, przekraczające miesięcznie kwotę 3.000.000,00 złotych a także wartość posiadanych środków trwałych w kwocie 4.657.599,66 złotych, pozwalają na stwierdzenie, iż skarżąca jest w stanie uiścić kwotę 138,00 złotych z tytułu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, nawet wówczas gdy jest lub będzie zobowiązana do jej zapłaty także w innych postępowaniach sądowych.

Okolicznością istotną, mającą wpływ na niniejsze rozstrzygnięcie, jest również fakt, że strona w żaden sposób nie wykazała nie tylko, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, ale także, że nie może zdobyć odpowiednich środków finansowych na ich pokrycie. W treści wniosku nie znalazły się bowiem informacje o ewentualnym zobowiązaniu wspólników do dopłat przewidzianych w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) czy też staraniach podejmowanych w celu uzyskania pożyczek lub kredytów.

W szczególności samoistną okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie może być ogłoszenie wobec spółki upadłości. Bowiem, co wynika również ze sprzeciwu skarżącej, w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, czyniąc wielokierunkowe starania by uniknąć sytuacji, w której utraci możliwość wykonywania jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Zauważyć jednocześnie należy, że w stosunku do spółki ogłoszona została upadłość układowa nie zaś likwidacyjna, a zatem istnieją uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że w wyniku podejmowanych działań zmierzających do zawarcia a następnie skutecznego wykonania układu spółka odzyska prawo do swobodnego zarządzania majątkiem i rozporządzania jego składnikami.

Skoro zatem w przedmiotowym postępowaniu nie zaistniała taka sytuacja, w której skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to tym samym brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na zakończenie należy podkreślić, że obowiązek zapewnienia skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14)

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak na wstępie.