Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1142/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-07-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: zwolniono z opłat sądowych  ponad kwotę 250 zł, w pozostałej części od kosztów oddalono
Powołane przepisy: article: Art. 243 par. 1 oraz art. 252 i art. 255 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2 i art. 245 par. par. 3 i 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc maj 2003 r. postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go z opłat sądowych ponad kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), II. w pozostałej części wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów.

Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym.

Określając swój majątek podał, że należy do niego działka o powierzchni 6 arów 24 m2. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

Uwidocznił brak dochodów. Uzasadniając zaś swoje starania zaakcentował, że do września 2006 r. jest osobą bezrobotną, prawie nie osiąga dochodów. W 2008 r. za prace zlecone otrzymał 1000 zł (dowód: kopia deklaracji PIT-37 za 2008). Stosownie do posiadanych możliwości, w ograniczonym zakresie pomocy udziela mu żona z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Twierdzi, że jego obecnej sytuacji życiowej winne są organy podatkowe. Wedle swych słów obecnie skarżący czyni starania o podjęcie pracy w nowo powstającej spółce, która nie jest jednak jeszcze zarejestrowana.

Wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśnił motywy dla których nie ujawnił w rubryce 6 PPF małżonki podając, że zadecydowało o tym jej przeświadczenie utożsamiające charakter ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej z brakiem pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym. Obecnie małżonka zgodziła się jednak udostępnić dokumenty stwierdzające jej dochody oraz stan posiadania. Przedstawiona kopia deklaracji podatkowej uwidacznia, że w ubiegłym roku przy przychodzie 49.647,45 zł zł i kosztach jego uzyskania na poziomie 3112,60 osiągnęła w sumie 46.534,85 zł dochodu. Głównym źródłem jej przychodu są należności ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście (dowód: kopia deklaracji PIT-37 za 2008 r.)

Mieszkanie w którym skarżący zamieszkuje należy wyłącznie do małżonki, odziedziczyła je po rodzicach.

Miesięczny koszt utrzymania mieszkania skarżący oszacował na 462,96 zł, wydatki na prąd to kwota 216,51 zł, za gaz 172,56, za telefon 51,29 zł (dowód: rachunki, wyciąg z rachunku bankowego)

Skarżący sam nie posiada żadnego rachunku bankowego, jego małżonka ma natomiast jeden z którego przedkłada wyciąg obrazujący historię dokonywanych na nim operacji we wskazywanym okresie czasu. Uwidacznia on, że finansowane z tego rachunku wydatki zarówno gdy chodzi o rodzaj jak i ich wysokość nie odbiegają od przeciętnych. Nadto, w maju odnotowano wpływ 4000 zł pożyczki z kasy zapomogowo pożyczkowej, w kwietniu natomiast 3500 zł pożyczki [...]. Konto małżonki skarżącego zasadniczo jest zasilane z dwóch źródeł a mianowicie firmy A gdzie w kwietniu zarobiła 885,50 zł, a w marciu 951,62 zł i 645,15 zł oraz ZOZ gdzie w kwietniu zarobiła 2288,54 zł a wcześniej po 1856 zł. W analizowanym zakresie rachunek ten zasiliło też kilka wpłat własnych po paręset złotych. Przy okazji wyciąg z rachunku pokazuje, że w kwietniu opłacono z niego wpis w wysokości 305 zł do sprawy I SA/Kr 191/08.

Skarżący nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna, zamierzał bowiem podjąć prowadzenie nowej działalności gospodarczej, co jednak mu się nie udało z uwagi na aktywność organów podatkowych.

Skarżący ma wykształcenie średnie techniczne, a zawód to jak powiada prowadzenie działalności gospodarczej.

Nigdy nie korzystał ze jakichkolwiek wsparcia pomocy społecznej.

Należąca do niego działka nie przynosi żadnych dochodów, jest obciążano hipoteką przymusową.

Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:

Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 ppsa ) o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z wolą ustawodawcy wniosek o przyznanie prawa pomocy (art. 243 ppsa) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach (art. 252 ppsa). Dokładność owych danych stopniowana jest przeświadczeniem sądu (referendarza), że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. «udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić» (...) 2. «dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić» (...) 3. «ujawnić, stwierdzić coś» wykazać się — wykazywać się «udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się». (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.).

Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenia na wymaganym formularzu. Wezwany podzielił się dodatkowymi informacjami na temat źródeł i wysokości dochodów oraz majątku małżonki. Swoje wyjaśnienia wsparł kopiami żądanych dokumentów źródłowych, które stanowią obiektywne świadectwo przedstawionych w nich danych. Ponieważ informacje tam zawarte uzupełniają relację skarżącego, złożone oświadczenia należy uznać za wystarczające.

Sytuacja skarżącego tak jak ją obrazuje należy do skomplikowanych.

Z jednej strony miesięczne dochody prowadzonego z żoną gospodarstwa domowego - bo tak należy kwalifikować sytuację gdy małżonkowie (nawet pozostający w ustroju rozdzielności majątkowej) razem zamieszkują, wspólnie prowadzą dom co obejmuje nie tylko aspekt finansowy ale i wkład własnej pracy, mogą liczyć wzajemnie na pomoc a wszystko uzupełnia cecha stałości - należy szacować na kwotę ok. 3200 – 3800 zł. Mniej więcej taki bowiem przedział kwot wynika czy to z zestawiania kwot wpływających na rachunek małżonki skarżącego czy też z prostego podzielnia sumy dochodu uzyskanego przez nią w 2008 r. Patrząc na sytuację skarżącego od tej strony można dojść do wniosku, że jeśli dochody na osobę w rodzinie kształtują się na poziomie ok. 1600 zł więc kondycja finansowa skarżącego nie jest tak zła jak starał się to przedstawić pierwotnie w swym wniosku. Potwierdzeniem słuszności tej tezy jest zresztą rodzaj i ich wysokość wydatków gospodarstwa domowego skarżącego, które nie odbiegają od przeciętnych (vide: wyciąg z rachunku) a nadto fakt, że jak skarżący sam powiada mimo, iż od 2003 r. jest osobą bezrobotną nie był zmuszony korzystać z pomocy społecznej. Wprawdzie okoliczność ta sama z siebie niczego nie przesądza (por. także postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 18 sierpnia 2005 r II SA/Bk 132/05 LEX nr 173755) biorąc jednak pod uwagę zasady doświadczenia życiowego pozwala na wyprowadzenie wniosków co do potencjalnych możliwości płatniczych strony.

Z drugiej strony nie można tracić z pola widzenia, iż w tutejszym sądzie znajduje się kilkanaście spraw zainicjowanych przez skarżącego (por. post. SA z 9 września 2004 r. FZ 361/04). Wartość wpisu w poszczególnych sprawach nie przekracza co prawda połowy miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego skarżącego. Co jednak oczywiste łączna ich wysokość przekracza znacznie wartość dochodów przysparzanych temu gospodarstwu przez małżonkę. Siłą rzeczy nie za bardzo jest więc ona w stanie udzielić skarżącemu pomocy w takim zakresie. Okoliczność, że należy do niej mieszkanie gdzie razem ze skarżącym zamieszkuje nie zmienia tego obrazu w sposób zasadniczy. Mimo, że niewątpliwie posiada ono określoną wartość podkładową pod ewentualną pożyczkę, to jednak jej pozyskanie nie jest takie oczywiste jak się wydaje na pierwszy rzut oka. Nie można bowiem ignorować tego, że choć małżonka skarżącego dysponuje dwoma źródłami dochodu, to jednak na swoim rachunku odnotowuje ujemne saldo debetowe. Nadto na przestrzeni miesiąca kwietnia i maja zaciągnęła dwie pożyczki. Okoliczności te siłą rzeczy nie pozostają bez wpływu na ocenę przez banki tzw. zdolności kredytowej małżonki skarżącego. Sprzedaż natomiast mieszkania w celu zdobycia środków na koszty procesu stanowiłoby w istocie pozbawienie rodziny koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Z kolei dokonanie przez skarżącego wymienionych rozporządzeń należącą do niego nieruchomością we wzmiankowanym celu jest problematyczne z uwagi na konsekwencje związane obciążeniem tejże hipoteką przymusową.

Uwzględniając wszystko co zostało do tej pory powiedziane i korzystając z tego, że sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy. (tak. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2004 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie I) udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tyle, że nie jak tego chciał poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości a jedynie z opłat sądowych ponad kwotę 250 zł. Takie rozstrzygnięcie uwzględnia ogólną sytuację skarżącego zabezpieczając mu gwarantowane konstytucją prawo do sądu. Przy otrzymanej od Państwa pomocy i wsparciu ze strony małżonki, skarżący będzie w stanie podołać takim obciążeniom, we wszystkich swych sprawach. Zsumowane wartości oscylują bowiem wokół wysokości miesięcznych dochodów małżonki. Podjęte rozstrzygniecie zarazem chroni wymiar sprawiedliwości przed zbędną roszczeniowością strony skłaniając skarżącego niejako silą faktu do podejmowania wyważonych akcji procesowych. Nie powoduje też przerzucenia całości kosztów procesu na Skarb Państwa czyli resztę społeczeństwa. Nie można zaś tracić z pola widzenia, że obecne perturbacje skarżącego stanowią jednak w jakimś stopniu pochodną sposobu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Nadto skarżący powinien sobie uzmysłowić potrzebę zrewidowania części ze swych poglądów na życie i przyjęcia za nie większej odpowiedzialności. Dla każdego postronnego obserwatora niezrozumiały jest opór skarżącego przed podjęciem pracy innej aniżeli "prowadzenie działalności gospodarczej". Na przeszkodzie temu z pewnością nie stoi wykształcenie skarżącego. Przeciwnie przy wykształceniu średnim spektrum możliwych zajęć jest więcej aniżeli szerokie, począwszy od prac i zajęć fizycznych a skończywszy na umysłowych. Zarazem myli się skarżący twierdząc, że "prowadzenie działalności gospodarczej" to zawód. Tak nie jest, "prowadzenie działalności gospodarczej" to zajęcie i sposób zarobkowania ale nie zawód. Na koniec i tylko ubocznie zwrócenia uwagi wymaga również i to, że nic nie stoi na przeszkodzie poczynieniu przez gospodarstwo domowe skarżącego pewnych oszczędności zarówno gdy chodzi o wysokość stałych miesięcznych wydatków (por. post. NSA z 20 października 2004 r. FZ 454/04), jak i ich rodzaj czego przykład stanowią choćby opłaty za telewizję satelitarną którą trudno uznawać za niezbędną do egzystencji (post. NSA z 7 lutego 2005 r. I GZ 12/05).

Z przytocznych względów postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 i art. 255 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §§3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).