Postanowienie NSA, sygn. akt II FSK 1860/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12
journal: Dz.U. 1965 nr 46 poz 290
law: Ustawa z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe.
article: art. 19, art. 21
journal: Dz.U. 2002 nr 215 poz 1283
law: Ustawa z dnia 13.02.1984 r. o o funkcjach konsulów Rzeczpospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (spr.), Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia WSA del. Teresa Porczyńska, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 210/07 w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 210/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 stycznia 2007 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skargę do Sądu administracyjnego w imieniu Skarżącej wniósł jej syn – K. P. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 kwietnia 2007 r. pełnomocnik Strony został wezwany, pod rygorem odrzucenia skargi, do usunięcia w terminie 7 dni jej braków formalnych, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego z podpisem urzędowo poświadczonym. W odpowiedzi na wezwanie K. P. nadesłał do Sądu kopię pełnomocnictwa z dnia 3 lipca 2000 r. potwierdzoną przez notariusza.

Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd I instancji podkreślił, powołując treść art. 37 § 1 p.p.s.a., iż w razie wątpliwości co do autentyczności odpisu pełnomocnictwa Sąd może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Urzędowego poświadczenia podpisu, stosownie do art. 96 pkt. 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 369 ze zm.) dokonują notariusze, natomiast za granicą zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., nr 215, poz. 1823 ze zm.) konsulowie. Sąd I instancji podkreślił również, iż uwierzytelnienie odpisu dokumentu nie jest czynnością tożsamą z notarialnym poświadczeniem podpisu złożonym na tym dokumencie, stanowi ono bowiem jedynie potwierdzenie zgodności kopii przedstawionego notariuszowi pisma z jego oryginałem. Uwierzytelnienie takie nie dowodzi natomiast autentyczności podpisu mocodawcy, temu służy bowiem odrębna, opisana wyżej procedura wynikająca z art. 88 Prawa o notariacie.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia (wniesionej przez adw. L. C. działającego "w imieniu G. J." na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez K. P.) – żądając jego uchylenia – zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie:

1) przepisów postępowania, a w szczególności art. 36 w zw. z art. 37, art. 40, art. 46 § 3, art. 57 § 1 oraz art. 58, art. 279, art. 280 § 2 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że złożona skarga dotknięta była brakami w postaci nieprzedłożenia w wyznaczonym przez Sąd terminie przez pełnomocnika skarżącej K. P. pełnomocnictwa procesowego G. J. z podpisem urzędowo poświadczonym, wskutek czego skarga podlegać miałaby odrzuceniu,

2) art. 40 p.p.s.a. w zw. z art. 95 i nast. k.c. oraz art. 86 i nast. k.p.c. oraz art. 12 ustawy prawo prywatne międzynarodowe poprzez przyjęcie, że pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą swojemu synowi K. P., a poświadczone przez notariusza zgodnie z przepisami prawa amerykańskiego nie spełnia warunku oryginalnego dokumentu pełnomocnictwa i nie dowodzi autentyczności podpisu mocodawcy.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonując analizy treści pełnomocnictwa sprzecznie z jego zakresem i stanem faktycznym przyjął, że budzi ono wątpliwości, a przedstawione przez K. P. pełnomocnictwo z dnia 3 lipca 2000 r. notarialnie poświadczone za zgodność z oryginałem nie stanowi pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym. Dokonana przez Sąd I instancji interpretacja braku skuteczności notarialnie poświadczonego pełnomocnictwa pozostaje w sprzeczności z normami prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasadami ich wykładni, a także z przepisami kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego regulującymi zakres i dopuszczalność, a także formę udzielania pełnomocnictw oraz tryb potwierdzania zgodności przedkładanych dokumentów z oryginałem, prowadząc w konsekwencji do ich naruszenia w sposób pozbawiający Skarżącą prawa do poddania wydanych wobec niej rozstrzygnięć organów podatkowych kontroli sądowej. W ocenie autora skargi kasacyjnej Skarżąca poprzez udzielenie pełnomocnictwa swemu synowi K. P. zadbała w wymaganym stopniu o zapewnienie właściwej reprezentacji w sprawach z jej udziałem. Zdaniem Strony skarżącej, Sąd nie wskazał przyczyn z jakich nie uznaje waloru dowodowego uwierzytelnionego przez notariusza amerykańskiego i polskiego odpisu przedłożonego pełnomocnictwa. Powyższe jej stanowisko potwierdza wyrok NSA z 28 lipca 2005 r. ( sygn. FSK 99/05 ), w którym wyraźnie stwierdzono, że w efekcie reformy, która weszła w życie 1 stycznia 2004 r. nie utraciły mocy pełnomocnictwa wystawiane przed tą datą. Ponadto, zgodnie z art. 40 p.p.s.a. zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36 p.p.s.a. ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego. Z treści spornego pełnomocnictwa wyraźnie wynika, że umocowanie K. P. obejmuje wszystkie sądy (w tym sądy administracyjne), zostało udzielone w Chicago przed tamtejszym notariuszem, a oryginał odpisu tegoż pełnomocnictwa potwierdzony został przez notariusza polskiego. A zatem pełnomocnik Skarżącej zadośćuczynił w pełnym zakresie wymogom przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Strony, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia, że Sąd ma wątpliwości co do autentyczności podpisu Skarżącej, ale nie sprecyzowano przekonywająco podstaw prawnych i faktycznych tychże wątpliwości, co utrudnia merytoryczne odniesienie się do ich istoty. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, iż K. P. nie ma kontaktu ze Skarżącą, a Sąd odmówił przeprowadzenia analizy grafologicznej dla potwierdzenia autentyczności podpisu. Zdaniem Strony, ponieważ czynność notarialna polegająca na poświadczeniu zgodności z okazanym oryginałem odpisu, wyciągu lub kopii dokumentu obejmuje dokument zawierający klauzulę legalizacyjną, która stanowi wyraz dokonania przez notariusza porównania treści dwóch dokumentowi stwierdzenia, iż cała treść określonego dokumentu odpowiada treści okazanego oryginału, uznać należy, że złożenie przez pełnomocnika Skarżącej poświadczonego notarialnie pełnomocnictwa z dnia 3 lipca 2000 r. stanowiło wystarczające i pełne wypełnienie formalnych wymogów w zakresie umocowania do działania w jej imieniu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, brak jest podstaw do kwestionowania tego dokumentu przez WSA w zakresie jego autentyczności lub wiarygodności. Jakkolwiek z przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony, to jednak poświadczenie notarialne pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą synowi K. P. wymóg ten bez wątpienia spełnia. Stanowisko skarżącej potwierdza m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2004 r. (I CK 39/03), zgodnie z którym skuteczna jest czynność dokonana za granicą w formie przewidzianej przez prawo miejscowe. Aczkolwiek powołane postanowienie dotyczy umowy sprzedaży nieruchomości, to zawarta w nim argumentacja znajduje pełne zastosowanie w odniesieniu do czynności udzielania pełnomocnictw procesowych zagranicą. Zgodnie z art. 12 prawa prywatnego międzynarodowego czynność prawna w zakresie wymaganej formy podlega prawu państwa, w którym czynność zostaje dokonana. Powołany przepis ma charakter normy ogólnej i znajduje zastosowanie do wszystkich czynności prawnych (tak postanowienie SN z dnia 20.01.1998 r., ICKN 345/97). W niniejszej sprawie pełnomocnictwa udzielono zgodnie z prawem amerykańskim, w stosownej formie przed notariuszem amerykańskim. Zgodnie z powołanym przepisem tak udzielone pełnomocnictwo ma walor umocowania udzielonego przed notariuszem krajowym i brak jest jakichkolwiek podstaw do jego kwestionowania. Autor skargi kasacyjnej podkreślił również, że K. P. jako pełnomocnik strony działa w oczywisty sposób w jej interesie, składa dopuszczalny i zgodny z przepisami środek zaskarżenia, starając się spełnić wolę Skarżącej obrony jej praw przed sądem. Ponadto, ani przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani normy kodeksu cywilnego czy kodeksu postępowania cywilnego nie uzależniają skuteczności pełnomocnictwa od posiadania przez pełnomocnika wiedzy o faktycznym miejscu pobytu jego mocodawcy. Wykładnia jakiej dokonał Sąd I instancji w zakresie wymogów pełnomocnictwa jest nieuprawniona i stoi w sprzeczności z dyrektywami interpretacyjnymi przepisów, które pozwalają odstąpić od prymatu pierwszeństwa wykładni językowej i oprzeć się na wykładni systemowej lub funkcjonalnej w sytuacji, gdy jasny i nie budzący wątpliwości wynik wykładni językowej prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000/5/141). Autor skargi kasacyjnej wskazał również, iż w innych postępowaniach K. P. został dopuszczony do działania w imieniu Skarżącej na podstawie kwestionowanego przez Sąd I instancji pełnomocnictwa. W ocenie Strony, wobec faktu, że kwestionowane przez WSA w Gliwicach pełnomocnictwo nie jest obarczone wadami, na które wskazuje zaskarżone postanowienie, nie jest zasadny zarzut uchybienia przez pełnomocnika terminowi do usunięcia braków formalnych skargi. Skarga, która braków takich nie zawiera, nie może być traktowana jako błędna, a w konsekwencji podlegać odrzuceniu. W konsekwencji, Sąd I instancji naruszył – w ocenie Strony – art. 36 i art. 37 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpatrując zasadność niniejszej skargi kasacyjnej należy na wstępie wskazać na nieprawidłowości w sformułowaniu podstaw kasacyjnych, bowiem uniemożliwiają one Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do niektórych z podniesionych zarzutów. Negatywnie bowiem należy ocenić wskazanie przez autora skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył "w szczególności" powołane przepisy postępowania sądowoadministracyjnego. Sformułowanie takie sugeruje, iż w ocenie strony Sąd I instancji naruszył również inne nie wymienione w petitum skargi kasacyjnej przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a." związany jest granicami skargi kasacyjnej, stąd też zarzuty stawiane orzeczeniu Sądu I instancji powinny być sprecyzowane i uzasadnione przez Stronę w sposób wykluczający konieczność dokonywania ich interpretacji czy konkretyzacji w procesie orzekania przez Sąd II instancji. Niespełnienie tego wymogu powoduje, iż niedostatecznie sprecyzowane w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogą zostać rozpoznane w sposób merytoryczny. W niniejszej sprawie dotyczy to nie tylko w ogóle nie wskazanych przepisów, które Strona implikowała pod pojęciem "w szczególności", ale także zarzutu naruszenia art. 57 § 1 p.p.s.a., które to zarzuty nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Podobnie negatywnie należy ocenić zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego - Strona nie tylko zdaje się wskazywać po kilka (?) przepisów tych ustaw, które miałyby być naruszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny (wskazanie w obu przypadkach jednego przepisu z dopiskiem "i nast."), ale i nie uzasadnia ich w żaden sposób w dalszej części skargi kasacyjnej.

Kwestię podstawową w niniejszej sprawie stanowią zarzuty koncentrujące się na stwierdzonych przez Sąd I instancji brakach skargi w zakresie pełnomocnictwa, które były - z racji ich nieuzupełnienia - powodem odrzucenia skargi. Zdaniem Strony dołączone do skargi pełnomocnictwo było prawidłowe, stąd też odrzucenie skargi było niezasadne. Rozpatrując ten zarzut, wskazać przede wszystkim należy, iż nieadekwatne dla sprawy są tu zarzuty naruszenia art. 36 i art. 40 p.p.s.a. Sąd I instancji nie kwestionował bowiem ani zakresu ani obowiązywania pełnomocnictwa ze względu na to, kiedy było ono udzielone. Stąd też powyższe zarzuty są niezasadne, bowiem dotyczą kwestii, które nie były sporne w postępowaniu przed Sądem I instancji. Zarzut naruszenia art. 46 § 3 p.p.s.a. jest w niniejszej sprawie wtórny względem zarzutu naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a., bowiem Strona nie kwestionuje tego, iż powinna była złożyć pełnomocnictwo, a podstawą do wezwania o uzupełnienie braków było przyjęcie przez Sąd I instancji, iż przedłożone pełnomocnictwo nie spełniało wymogów z art. 37 § 1 p.p.s.a. Brak szerszego uzasadnienia powyższego zarzutu czyni zbędnym rozpatrzenie go w oderwaniu od zarzutu naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a.

Skarga Strony została odrzucona z powodu niespełniania przez przedłożone do akt sprawy pełnomocnictwo wymogów z art. 37 § 1 p.p.s.a., stąd też naruszenie tego przepisu bądź też jego brak powoduje zasadność bądź niezasadność zastosowania przez Sąd I instancji art. 58 p.p.s.a. A zatem, kluczowymi zarzutami w powyższej kwestii są zarzuty naruszenia art. 37 § 1 p.p.s.a. i art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego. Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie spór toczy się wokół sformułowania "urzędowe poświadczenie podpisu" i "wierzytelny odpis pełnomocnictwa" (Strona twierdzi, iż przedłożone przez nią pismo stanowi taki odpis, którego to stanowiska nie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny) oraz wokół zasadności wątpliwości Sądu co do prawdziwości przedłożonego przez K. P. odpisu pełnomocnictwa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie wskazał powodów kwestionowania prawdziwości przedłożonego dokumentu. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd I instancji kilkukrotnie już wskazał na temat tego dokumentu, iż jego wątpliwości wzbudził fakt poświadczania przez amerykańskiego notariusza dokumentu sporządzonego w języku polskim nie na urzędowym papierze. Odnosząc się natomiast do kwestii urzędowego poświadczania podpisu i uwierzytelniania przez notariusza odpisu dokumentu, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Strony, iż uwierzytelnienie odpisu pełnomocnictwa zawiera w sobie poświadczenie autentyczności podpisu. Z przedłożonego przez Stronę dokumentu wynika, iż notariusz polski poświadczył jedynie zgodność odpisu kserokopii z dokumentem okazanym mu przez osobę trzecią – wbrew intencji Strony nie może to być utożsamiane ani z uwierzytelnionym odpisem pełnomocnictwa (notariusz polski nie mógł potwierdzić w dniu 30 listopada 2006 r. autentyczności pełnomocnictwa z dnia 3 lipca 2000 r. nie udzielonego przy jego udziale), ani z urzędowym poświadczeniem podpisu (G. J. nie podpisała spornego dokumentu w obecności tego notariusza oraz nie oświadczyła przed nim osobiście, iż to jej podpis widnieje na pełnomocnictwie). W niniejszej sprawie urzędowego poświadczenia podpisu mógł również dokonać konsul, co wynika z powołanych przez Sąd I instancji, a całkowicie pominiętych przez autora skargi kasacyjnej przepisów art. 19 i art. 21 ustawy o funkcjach konsulów w Rzeczypospolitej Polskiej. Na mocy art. 21 tej ustawy to do obowiązków konsula należy legalizacja dokumentów urzędowych sporządzonych lub uwierzytelnionych w państwie przyjmującym (...), a w świetle art. 19 ustawy sporządza on i poświadcza wypisy, odpisy, wyciągi i kopie dokumentów (art. 19 ust. 1 pkt 1), jak również poświadcza własnoręczność podpisów (art. 19 ust. 1 pkt 2). Stąd też "wierzytelny odpis pełnomocnictwa", o którym mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a. oznacza w niniejszej sprawie dokument uwierzytelniony przez konsula, a nie przez notariusza polskiego. Jak słusznie stwierdził bowiem Sąd I instancji, chodzi o potwierdzenie, iż pełnomocnictwo zostało rzeczywiście podpisane przez mocodawcę, a także, iż czynność ta została dokonana w sposób zgodny z przepisami państwa, w którym ten dokument przedstawiono. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnictwo przedłożone do akt sprawy nie spełnia tych wymogów, zatem słusznie skarga, jako obarczona brakami, została przez Sąd I instancji odrzucona. Stąd też nie został naruszony ani art. 37 § 1, ani art. 58 p.p.s.a.

Za bezzasadne należy również uznać zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 279 i art. 280 § 2 p.p.s.a. Po pierwsze bowiem, autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił powołanych zarzutów, a ponadto są to przepisy dotyczące skargi o wznowienie postępowania, a więc nie mające zastosowania w rozpatrywanej sprawie.

Odnośnie argumentacji dotyczącej art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego, należy się zgodzić ze stanowiskiem prezentowanym przez stronę w tym zakresie. Strona słusznie bowiem wskazała, iż w przypadku udzielenia pełnomocnictwa poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej "wystarczy zachowanie prawa państwa, w którym dokonano tej czynności". Autor skargi kasacyjnej nie zauważył jednak, iż udzielenie tegoż pełnomocnictwa zgodnie z prawem państwa, w którym dokonano tej czynności, poświadcza konsul zgodnie z powołanymi wyżej przepisami. Nie można uznać za wystarczające w tym zakresie samego oświadczenia Strony. Tak więc zaskarżone postanowienie nie narusza również art. 12 Prawa prywatnego międzynarodowego.

Na marginesie jedynie należy zauważyć, iż wobec wątpliwości Sądu, w odpowiedzi na zarządzenie z dnia z dnia 17 listopada 2006 r. K. P. mógł przedłożyć: nowe pełnomocnictwo z podpisem notarialnie (bądź przez konsula) poświadczonym, odpis spornego dokumentu z oświadczeniem Skarżącej złożonym w obecności konsula lub notariusza o autentyczności podpisu lub poświadczenie konsula o zgodności z prawem amerykańskim procedury udzielania pełnomocnictwa w dniu 3 lipca 2000 r. Wprawdzie Sąd I instancji wadliwie nie wskazał wszystkich wskazanych powyżej możliwości w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednakże, wobec braku stosownego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazana kwestia – w świetle art. 183 p.p.s.a. - nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania.

Wobec wykazania, iż zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.