Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 200/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1, art. 85 ust. 3, art. 88 ust. 1, art. 83-89. art. 90 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 49 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 21 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1715
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. N. E. S.A. z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie krzewów bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącej kwotę 4148 zł (cztery tysiące sto czterdzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], Starosta S. na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, art. 88 ust. 2, 3 i 8, art. 89 ust. 1 i 8, art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm., dalej: "u.o.p."), art. 402 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672) oraz art. 104 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") wymierzył E. N. E. S.A w O. karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia z terenu działki nr [...], obręb P..

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2015 r. E. O. Sp. z o.o. w P., reprezentowana przez M. B. z E. N. E. S.A, wniosła o wydanie zezwolenia na usunięcie 4 drzew i 80 m2 krzewów, rosnących na działce nr [...]. Do wniosku załączono odpis pełnomocnictwa z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] W wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. wskazano zarazem, że usunięcie drzew i krzewów wiąże się z przebudową napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV W. – D. M., należącej do E. O. Sp. z o.o., oraz z zagrożeniem dla urządzeń przesyłowych. Wobec tego organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne i w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. poinformował strony o oględzinach rozważanego terenu, zaplanowanych na dzień [...] grudnia 2016 r. Za strony postępowania uznano przy tym E. O. Sp. z o.o., reprezentowaną przez M. B., oraz M. W.. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone E. N. E. S.A, zgodnie z adresem do doręczeń. W trakcie wspomnianych oględzin ustalono, że drzewo przeznaczone do wycięcia to grusza o 4 pniach, których obwody mierzone na wysokości 130 cm wynoszą 16 cm, 50 cm, 32 cm i 17 cm. Pień o obwodzie 17 cm został natomiast ścięty przez bobry. Ponadto stwierdzono, że część krzewów, należących do gatunków tarnina i głóg jednoszyjkowy, rosnących pod przebudowaną linią elektroenergetyczną 110 kV W. – D. Młyn została już wycięta. Na powierzchni widoczne były ślady pojazdów gąsienicowych, wiodące wzdłuż linii, także poza działkę nr [...]. Powierzchnia usuniętych krzewów ma kształt trapezu o wymiarach 4 m i 5 m w poprzek i 19,15 m wzdłuż linii. Łączna powierzchnia usuniętych krzewów wynosi zatem 86,175 m2, czyli więcej niż wskazano we wniosku (80 m2). W piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. zawiadomiono strony o wynikach oględzin. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ I instancji poinformował bezpośrednio E. O. Sp. z o.o. o prowadzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary za nielegalne wycinkę krzewów, uznając, że pełnomocnictwo udzielone M. B. nie obejmowało tej kwestii. Starosta S. przesłuchał ponadto Podinspektora ds. Ochrony Środowiska w Urzędzie M. W., M. B., kierownika robót E. N. E. S.A. oraz L. K., prowadzącego Zakład Usług L. "L." w L.. Na tej podstawie ustalono, że M. W. nie zlecała wycinki omawianych drzew i krzewów. Wycinka ta nie była również uzgadniana przez E. N. E. S.A. Do [...] grudnia 2014 r. usunięto jedynie pojedyncze drzewa, a na wiosnę 2015 r. wytypowano następne do usunięcia. Prace związane z typowaniem były prowadzone na zlecenie skarżącego przez geodetę i następnie zatwierdzane przez geodetę zatrudnionego w E. N. E. S.A. Spośród 80 m2 krzewów objętych wnioskiem bez wymaganego zezwolenia usunięto 35 m2. Rozpoczęcie budowy nastąpiło na początku sierpnia 2015 r., przy czym do [...] października 2015 r. prace wykonywane były na odcinku od stanowiska nr [...] (L.) do stanowiska nr [...] (O.) i od GPZ W. (N. W.) do stanowiska nr [...] (B.). W grudniu 2015 r. odbyła się budowa na odcinku od stanowiska [...] (B.) do stanowiska [...] (L.) i od stanowiska [...] (O.) do GPZ D. M.. Wykonawcą tych prac był E. N. E. S.A., a wykonawcą wycinki – Zakład Usług L. "L." L. K.. P. M. B. oświadczył, że rozmowa z kierownikiem budowy wskazywała na wcześniejsze usunięcie drzew. Kierownik budowy stwierdził z kolei, że w grudniu 2015 r. nie było już krzewów, które rosły jeszcze w 2014 r. L. K. dodał natomiast, że wykonywał omawiane prace późną jesienią, wczesną wiosną (marzec) i w grudniu 2015 r. Organ I instancji pozyskał ponadto stanowisko innych organów administracji publicznej dotyczące omawianej przebudowy. W piśmie z dnia 7 kwietnia, nr [...], Nadleśnictwo W. wskazało, że prace związane z wycinką drzew były prowadzone w okresie od dnia [...] września 2015 r. do dnia [...] grudnia 2015 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Starosta [...], wyjaśnił, że wydane zostało zezwolenie na usunięcie drzew w terminie do [...] lutego 2016 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Gmina D. zauważyła, że prace związane z wycinką były prowadzone po wydaniu zezwolenia. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], Nadleśnictwo S. oświadczyło, że nie prowadzono żadnych prac związanych z wycinką. Z kolei w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], M. W. wyjaśniło, że toczy się obecnie postępowanie w sprawie usunięcia drzew z terenu działki nr [...] w Pożarowie bez wymaganego zezwolenia. Organ I instancji ustalił przy tym, że działka nr [...] znajduje się między stanowiskami nr [...], w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...], położonej między stanowiskiem 21 i 22. Z pisma przedłożonego przez L. K. w dniu [...] maja 2016 r. wynika, że nie uczestniczył on w żadnych pracach wycinkowych między stanowiskiem 24 i 25. Ponadto do pisma E. N. E. S.A. z dnia [...] sierpnia 2015 r. załączono kserokopię zlecenia udzielonego L. K. na całkowite oczyszczenie dolnej części pasa z krzewów, chwastów i odrostów między stanowiskami 33 i 97. L. K. załączył z kolei kserokopie korespondencji ze skarżącym. Dokumentacja ta dotyczy m.in. prac między stanowiskami nr [...] oraz [...] i [...]. Obejmuje ona również akceptację oferty E. N. E. S.A., potwierdzenie wykonania usługi oraz prośbę o wystawienie faktury, a także informację o zakończeniu wykonywania usługi wspomnianej w ofercie. Uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, organ I instancji uznał, że E. N. E. S.A. miała interes prawny w usunięciu rozważanych krzewów jako wykonawca inwestycji polegającej na demontażu i budowie linii napowietrznej 110 kV W. – D. M.. Uzyskanie zezwolenia na wycinkę było konieczne w świetle art. 83f ust. 1 pkt 1 u.o.p., gdyż ich wiek przekraczał 10 lat. Z zeznań świadków wynika, że wycinka drzew i krzewów pod omawianą linią energetyczną odbywała się w 2014 r., wiosną i jesienią 2015 r. i w grudniu 2015 r. Zlecenie wycinki drzew na działce nr [...] datowane jest natomiast na styczeń 2016 r., tj. po stwierdzeniu usunięcia części krzewów pod linią i po zakończeniu budowy. Rozbieżności te pozwalają sądzić, że usunięcie krzewów odbyło się przed formalnym zleceniem przy wiedzy i akceptacji E. N. E. S.A. Skarżący nie zgłosił w trakcie budowy, że krzewy zostały wycięte. Ponadto bez usunięcia omawianych krzewów nie było możliwe dowiezienie do stanowisk elementów konstrukcyjnych słupów, co odbywało się pojazdami gąsienicowymi. Zlecenie przesłane przez E. N. E. S.A. w dniu [...] stycznia 2016 r. Zakładowi Usług L. "L." L. K. stanowiło przy tym jednocześnie akceptację oferty z dnia [...] grudnia 2015 r. i potwierdzenie wykonania usług. Zakres prac objętych ofertą dotyczył wycinki drzew, przycięcia gałęzi oraz całkowitego wyczyszczenia dolnej części pasa z krzewów, chwastów i odrostów w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej między stanowiskami [...]. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. L. K. powiadomił skarżącego o wykonaniu prac zgodnie ze złożoną ofertą z dnia [...] grudnia 2015 r. Mając zatem na uwadze dotychczasowe ustalenia dotyczące usunięcia drzew i krzewów na odcinku między stanowiskiem nr [...] przez końcem 2015 r. oraz niezwykle krótki czas między akceptacją oferty, będącą równocześnie odbiorem wykonanych robót, i przygotowaniem informacji o wykonaniu prac, należy przyjąć, że krzewy zostały usunięte przed rozpoczęciem robót na tym odcinku. Organ I instancji zaznaczył również, że oferta została sporządzona przez L. K. 7 dni po przygotowaniu wniosku przez E. N. E. S.A. i zaakceptowana w dniu [...] stycznia 2016 r., a więc już po stwierdzeniu w trakcie oględzin w dniu [...] grudnia 205 r., że krzewy zostały wycięte. Czynności te zostały przeprowadzone bez udziału skarżącego, mimo powiadomienia o miejscu i terminie oględziny. Rozłożenie zadań między przynajmniej trzech pracowników odpowiedzialnych za zebranie informacji i złożenie kompletnego wniosku oraz zlecenie prac związanych z wycinką, a także długi okres przygotowywania materiałów, doprowadził do chaotycznej sytuacji, w której drzew zostały usunięte przed uzyskaniem stosownego zezwolenia, a może nawet przed złożeniem kompletnego wniosku. Należy zatem przyjąć, że krzewy zostały usunięte przez skarżący, który wiedział o konieczności ich wycięcia, brał udział w typowaniu krzewów do wycinki oraz odpowiadał za uzyskanie zezwolenia. Pracownicy E. N. E. S.A. wiedzieli o usunięciu części krzewów, godzili się na to i przyjęli ofertę na wykonanie usług już wykonanych. Wobec tego pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. poinformowano strony postępowania, że zebrano materiał dowodowy wystarczający do wydania dwóch decyzji, tj. decyzji dotyczącej pozostawionych 45 m2 krzewów i 4 drzew oraz decyzji dotyczącej wycięcia 35 m2 bez zezwolenia. W piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący zakwestionował powyższe ustalenia faktyczne, podnosząc w szczególności, że nie zlecał on wycinki krzewów i nie dokonał oględzin terenu przed złożeniem wniosku o wydanie zezwolenia. Skarżący dodał zarazem, że bezzasadne byłoby występowanie o wydanie zezwolenia, gdyby rzeczywiście krzewy zostały usunięte wcześniej. Ponadto usunięcie krzewów nie było konieczne w celu uzyskania przejazdu pojazdami gąsienicowymi, gdyż istniał już do nich dostęp z innej strony. Organ I instancji podtrzymał natomiast swoje wcześniejsze ustalenia.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], E. N. E. S.A.odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2016 r., zarzucając organowi I instancji naruszenie (1) art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. przez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie jej od strony niebędącej stroną w sprawie oraz (2) art. 6-11, art. 28, art. 40 § 2 i art. 61 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka wskazała, że w odniesieniu do niej nie było prowadzone żadne postępowanie o numerze [...] Decyzja opatrzona tym numerem powołuje się na dokumenty zgromadzone w innej sprawie o numerze [...], w której E. N. E. S.A. nie była stroną. M. B., jako pełnomocnik E. O. Sp. z o.o., podał adres E. N. E. S.A. jedynie w celu dokonywania doręczeń. Skarżąca Spółka nie mogła być zatem uznana za stronę na tej podstawie. W odwołaniu podniesiono zarazem, że opis stanu faktycznego w sprawie numer [...] jest całkowicie rozbieżny z treścią zebranych dokumentów. Nieprawdą jest w szczególności stwierdzenie, że wskazaną we wniosku przyczynę usunięcia drzew i krzewów był przebudowa prowadzona przez skarżącą. Ponadto wszystkie pisma w sprawie [...] były kierowane wadliwie. Część pism była bowiem kierowana na adres E. N. E. S.A., a nie na adres pełnomocnika; inne z kolei przekazano bezpośrednio wnioskodawcy z pominięciem osoby go reprezentującej bądź też na adres skarżącej, która nie jest stroną postępowania.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2016 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyjaśniło następnie, że art. 88 ust. 1 u.o.p. przewiduje cztery postacie deliktu administracyjnego, przy czym w niniejszej sprawie skarżący zrealizował czyn niedozwolony wymieniony w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., tj. usnął drzewo lub krzew bez wymaganego zezwolenia. Wymierzenie kary E. N. E. S.A. należy więc uznać za uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2016 r., organ II instancji zauważył, że we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. wskazano adres skarżącego jako adres do doręczeń, a nie adres pełnomocnika. Doręczenia były zatem dokonywane prawidłowo. Organ odwoławczy uznał zarazem, że krąg podmiotów legitymujących się przymiotem strony został oznaczony prawidłowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wyjaśniło poza tym, że opatrzenie kwestionowanej decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. numerem [...] wynikało z wydzielenia spraw i konieczności skierowania decyzji do dwóch odrębnych podmiotów. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zatem skierowane do podmiotu będącego stroną.

Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], E. N. E. S.A. zaskarżyła powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organowi II instancji naruszenie: (1) art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. przez nierozpatrzenie przesłanek stwierdzenia nieważności i utrzymanie w mocy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa oraz skierowanej do podmiotu niebędącego stroną, (2) art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.p. przez nałożenie kary na skarżącego, mimo że nie jest on podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów, (3) art. 28, art. 40 i art. 61 § 4 k.p.a. przez wadliwe doręczanie pism w toku postępowania oraz uznanie instrukcja kancelaryjna stanowi wystarczającą podstawę skierowania decyzji do skarżącego bez zawiadamiania go prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu, (4) art. 80 k.p.a. przez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego i wadliwe przyjęcie, że stroną postępowania jest skarżący.

W uzasadnieniu skarżąca Spółka powtórzyła przytoczone wyżej zarzuty oraz argumentację prezentowaną wcześniej w odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań należy najpierw odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych przez skarżącą. Sąd dostrzega w tej mierze pewną nieprawidłowość działania organu I instancji, który prowadził jedno postępowanie obejmujące zarówno kwestię zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów oraz wymierzenia kary administracyjnej z tytułu wycięcia drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Rozwiązanie to może budzić wątpliwości z perspektywy ekonomiki procesowej, gdyż stanowi źródło potencjalnych komplikacji procesowych. Niemniej z punktu widzenia legalności działania administracji publicznej powyższego zabiegu nie można uznać za uchybienie stanowiące podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji lub decyzji ją poprzedzającej. Trzeba bowiem zaznaczyć w szczególności, że organ I instancji rozstrzygnął o obu wymienionych kwestiach w odrębnych decyzjach, skierowanych do różnych adresatów (k. 127-137 akt adm. organu I instancji). Wspomniana okoliczność nie była przy tym kwestionowana przez żadną ze stron postępowania.

Zarzuty procesowe skarżącej Spółki koncentrowały się wokół trzech kwestii, tj. (1) nieprawidłowego doręczania pism w toku postępowania, (2) prowadzenia postępowania przeciwko E. N. E. S.A. bez stosownego zawiadomienia oraz (3) błędnego oznaczenia decyzji organu I instancji i oparcia się w niej na materiale dowodowym zgromadzonym na potrzeby innego postępowania. Zarzuty te nie zasługują jednak w ocenie Sądu na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy zauważyć, że kontrolowane postępowanie zostało zainicjowane na wniosek E. O. Sp. z o.o. w P., reprezentowanej przez M. B., z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] (k. 105 akt adm. organu I instancji). Do powyższego pisma załączono również pełnomocnictwo z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], na mocy którego E. O. Sp. z o.o. umocowała M. B. do występowania przed organami administracji publicznej w celu uzyskania wymaganych decyzji, pozwoleń, opinii i zgód wymaganych w toku procesu inwestycyjnego (k. 7 akt adm. organu I instancji). Zgodnie zatem z art. 40 § 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") pisma kierowane do E. O. Sp. z o.o. powinny być doręczane jej pełnomocnikowi. Trzeba jednak zaznaczyć, że w żadnym z tych dokumentów nie podano adresu M. B.. Natomiast we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. wyraźnie wskazano adres do korespondencji: "E. N. E. S.A. / [...] [...]". Tym samym bezzasadny jest zarzut doręczania pism dla M. B. na adres skarżącej Spółki.

Trzeba przy tym podkreślić, że organ I instancji zawiadamiał o podejmowanych czynnościach również skarżącą Spółkę, m.in. Spółce doręczono zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], o wszczęciu na wniosek E. O. sp. z o.o. postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej usunięcia drzew i krzewów (k. 23 i 25 akt adm. organu I instancji) oraz pismo z dnia [...] stycznia 2016 r., informujące o stwierdzeniu wycięcia części krzewów na rozważanej nieruchomości (k. 34 i 36 akt adm. organu I instancji). Skarżącej doręczono także – niezależnie od odrębnego doręczenia dla E. O. sp. z o.o. – zawiadomienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy dotyczącej "drzew i krzewów na działce nr [...]", tj. pisma z dnia [...] lutego 2016 r., [...] marca 2016 r., [...] kwietnia 2016 r., [...] kwietnia 2016 r., [...] czerwca 2016 r. (k. 54-57, 68-71, 72-74, 89-92, 120-123 akt adm. organu I instancji).

Ponadto w pismach z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], i [...] lipca 2016 r., nr [...], E. N. E. S.A. odniósła się merytorycznie do stanowiska organu I instancji, zaprzeczając wycięciu drzew i krzewów oraz wskazując na brak wiedzy o podmiocie, który dokonał wycinki (k. 76 akt adm. organu I instancji). Z kolei w piśmie z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwanie organu I instancji dotyczące rozważanej wycinki (k. 101 akt adm. organu I instancji). Poza tym w piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r., E. N. E. S.A. została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (k. 107v akt adm. organu I instancji). Z przysługującego mu prawa skarżąca skorzystała, na co wskazuje notatka służbowa z dnia [...] czerwca 2016 r. (k. 112 akt adm. organu I instancji). Tym samym E. N. E. S.A. była zawiadamiana o istotnych zdarzeniach w toku postępowania administracyjnego, była świadoma co jest jego przedmiotem i aktywnie uczestniczyła w prowadzonej procedurze. Bezzasadne są więc zdaniem Sądu zarzuty skargi wskazujące na naruszenie prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Warto również zaznaczyć, że w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. odrębne zawiadomiono także E. O. Sp. z o.o. o postępowaniu w sprawie usunięcia krzewów bez zezwolenia. P. to doręczono na adres wymienionego przedsiębiorstwa energetycznego, a nie na adres pełnomocnika, co wynikało z zakresu umocowania M. B. (k. 50-51 akt adm. organu I instancji). Trafnie bowiem organy administracji publicznej uznały, że M. B. nie był umocowany do reprezentowania wnioskodawcy także w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary za nielegalne usunięcie krzewów.

Przechodząc do oceny zaskarżonych decyzji in meriti należy wskazać, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm., dalej: "u.o.p."). Zgodnie z art. 88 ust. 1 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za (1) usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia; (2) usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości; (3) zniszczenie drzewa lub krzewu; (4) uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywanie prac w obrębie korony drzewa. Niemniej w art. 90 ust. 1 u.o.p. przewidziano, że czynności, o jakich mowa w art. 83-89 u.o.p., w zakresie, w jakim są one wykonywane przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy – z wyjątkiem nieruchomości będących w użytkowaniu wieczystym innego podmiotu – wykonuje starosta.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że działka nr [...] stanowi własność M. W.. Okoliczność ta znajduje swoje potwierdzenie w powyższym wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. Nie była ona również kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Organem właściwym do załatwienia omawianej sprawy był zatem Starosta S..

Ustawodawca wskazuje zarazem w art. 89 ust. 1 u.o.p., że karę administracyjną, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 u.o.p., ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub drzewu, uregulowanej w art. 84 ust. 1 u.o.p. Ta ostatnia z kolei w świetle art. 85 ust. 3 u.o.p. stanowi iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni usuniętych krzewów i stawki opłaty.

Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tym tle dotyczą przede wszystkim pytania, czy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wymierzenia kary administracyjnej E. N. E. S.A. Skarżąca argumentowała, że nie dokonała nielegalnej wycinki krzewów, a nadto nie może być adresatem decyzji nakładającej na nią wspomnianą sankcję. Organy administracji publicznej przyjęły natomiast, że E. N. E. S.A. dokonała niezgodnego z prawem usunięcia omawianych krzewów, wobec czego zasadne było również nałożenie na skarżącą wymienionej kary. Sąd nie podzielił w pełni stanowiska żadnej ze stron.

Odnosząc się do powyższych zarzutów, należy najpierw zgodzić się z ustaleniami organów administracji publicznej co do niezgodnego z prawem usunięcia krzewów. Fakt usunięcia rozważanych krzewów nie budzi wątpliwości, a jego potwierdzeniem jest w szczególności dokumentacja fotograficzna (k. 27-32 akt adm. organu I instancji). Okoliczność ta nie była również kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Skarżąca podważała natomiast stanowisko organów administracji, że omawiana wycinka została dokonana przez E. N. E. S.A. Sąd w tej mierze podzielił jednak ustalenia dokonane przez organy administracji. Zebrane dokumenty wskazują bowiem, że Zakład Usług L. "L." L. K. na zlecenie E. N. E. S.A. usunął wspomniane krzewy. Za takim wnioskiem przemawia przede wszystkim sekwencja wydarzeń, odtworzona na podstawie dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji.

Z materiału dowodowego wynika bowiem, że wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r. wpłynął do Starosty [...] w dniu [...] grudnia 2015 r. Jednocześnie już [...] grudnia 2015 r. Zakład Usług L. "L." L. K. w L. złożył skarżącemu ofertę obejmującą m.in. całkowite oczyszczenie dolnej części rozważanego pasa technologicznego – między słupami [...] i [...] – z krzewów, chwastów i odrostów (k. 97 akt adm. organu I instancji). Co więcej, w wiadomości elektronicznej z dnia [...] stycznia 2016 r. kierownik budowy E. N. E. S.A. oświadczył, że przyjmuje powyższą propozycję zawarcia umowy oraz potwierdza wykonanie usługi (k. 99 akt adm. organu I instancji). W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. Zakład Usług L. "L." L. K. przesłał fakturę i raz jeszcze wskazał na wycięcie krzewów na rozważanym obszarze (k. 97v akt adm. organu I instancji). W świetle powyższych uwag nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że wycinka głogu jednoszyjkowego, stwierdzona w trakcie oględzin w dniu [...] stycznia 2016 r., stanowi następstwo działania wymienionych podmiotów. Taką konkluzję dodatkowo wzmacnia fakt, że skarżąca była zainteresowana w usunięciu roślinności występującej w przedmiotowym pasie technologicznym. Dlatego też Sąd w opisanym zakresie nie dał wiary wyjaśnieniom E. N. E. S.A.

Wadliwe w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie okazało się natomiast stanowisko organów administracji publicznej w kwestii nałożenia kary administracyjnej na skarżącą Spółkę.

Na początku rozważań należy zauważyć, wbrew wywodom Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że ustawodawca przewiduje w art. 88 ust. 1 u.o.p. trzy, a nie cztery delikty administracyjne. Czyny opisane w art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p. należy bowiem rozpatrywać łącznie, gdyż dotyczą one tego samego zachowania, tj. usunięcia drzewa lub krzewu bez zezwolenia lub zgody. Jednocześnie przepisy te powinny być interpretowane łącznie z art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 2 u.o.p.

Jak wynika z art. 83 ust. 1 u.o.p., usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek: (1) posiadacza nieruchomości – za zgodą jej właściciela lub (2) właściciela urządzeń, o jakich mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm., dalej: "k.c.") – jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Konsekwentnie zatem delikt opisany w art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p., na który powoływały się organy administracji publicznej w niniejszej sprawie, może być popełniony tylko przez podmioty wymienione w art. 83 ust. 1 u.o.p. Tylko te podmioty mogły bowiem usunąć drzewa i krzewy bez zezwolenia, mimo że uzyskanie takiego aktu było dla nich możliwe. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że E. N. E. S.A. nie jest ani posiadaczem działki nr [...] (należącej do M. W.), ani właścicielem urządzeń przesyłowych (należących do E. O. Sp. z o.o.). Tym samym w świetle art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. rozważana kara nie mogła być nałożona na skarżącą.

Ustawodawca wskazuje niemniej w art. 88 ust. 2 u.o.p., że kara, o jakiej mowa w art. 88 ust. 1 u.o.p., nakładana jest na (1) posiadacza nieruchomości albo na (2) właściciela urządzeń, wymienionych w art. 49 § 1 k.c., albo na (3) inny podmiot jeżeli działał bez zgody posiadacza terenu. Interpretując art. 88 ust. 2 u.o.p. łącznie z art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.p., należy zdaniem Sądu przyjąć, że adresatem rozważanej kary jest przede wszystkim podmiot, który faktycznie włada nieruchomością (posiadacz nieruchomości), jeżeli wyciął on drzewa lub krzewy bez wymaganego zezwolenia, chyba że inny podmiot zrealizował to zachowanie bez jego zgody. Ponadto omawiana kara może być również nałożona na właściciela urządzeń przesyłowych, o jakich mowa w art. 49 § 1 k.c., jeżeli drzewa lub krzewy zostały wycięte bez wymaganego zezwolenia. Rozważana kara może być ponadto nałożona także na podmioty, które nie są w ogóle uprawnione do uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew lub krzewów. Niemniej dotyczy to jedynie przypadku, gdy osoby te działały bez aprobaty posiadacza nieruchomości. W istocie powyższe rozwiązanie wprowadza przesłankę zwalniającą posiadacza nieruchomości z bezwzględnej odpowiedzialności za usunięcie drzewa lub krzewu z jego nieruchomości, gdy usunięcie to było efektem naruszenia posiadania przez osobę trzecią. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. znajduje więc zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy sprawca, który usunął drzewo lub krzew bez zezwolenia, dopuścił się jednocześnie naruszenia posiadania. W takiej sytuacji odpowiedzialność posiadacza nieruchomości zastępowana jest odpowiedzialnością faktycznego sprawcy usunięcia.

Trzeba przy tym podkreślić, że wycięcie drzew lub krzewów przez właściciela urządzeń przesyłowych nie wymaga uzyskania zgody posiadacza terenu, gdyż samodzielną podstawę do zainicjowania procedury zmierzającej do uzyskania wspomnianego zezwolenia stanowi art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Tym samym podmioty działające na zlecenie przedsiębiorcy przesyłowego również nie muszą uzyskiwać zgody posiadacza nieruchomości i w konsekwencji nie można im przypisać odpowiedzialności za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości z art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Podmiot działający na zlecenie przedsiębiorstwa przesyłowego, który dokonał usunięcia drzewa lub krzewu, pomimo braku stosownego zezwolenia, albo z przekroczeniem tegoż zezwolenia nie ponosi więc odpowiedzialności ani z punktu 1 ani z punktu 2 ustępu 1 art. 88 u.o.p. W takim przypadku rozstrzygnięcie nakładające karę administracyjną powinno być skierowane wyłącznie do właściciela urządzeń przesyłowych, który ponosi bezwzględną odpowiedzialność administracyjną za działania osób, którymi się posługuje – analogicznie do z zasady bezwzględnej odpowiedzialności posiadacza nieruchomości. Przedsiębiorstwo przesyłowe może następnie domagać się od swojego wykonawcy naprawienia szkody w postępowaniu przed sądem powszechnym. Ustawodawca nie wymaga bowiem, by właściciel urządzeń przesyłowych samodzielnie usunął drzewa lub krzewy. Wystarczające jest w tej mierze posłużenie się innymi osobami, których zachowanie obciąża zlecającego prace (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 132/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że E. O. Sp. z o.o. jest właścicielem urządzeń przesyłowych zlokalizowanych częściowo na działce nr [...]. Korzystając z tego statusu, zainicjowała ona na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. postępowanie w celu uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów na wspomnianej nieruchomości. Prace w terenie zostały przy tym zlecone E. N. E. S.A., która z kolei posłużyła się podwykonawcą – Zakładem Usług L. "L." L. K.. Powyższe nie zmienia jednak konkluzji, że właściciel urządzeń przesyłowych odpowiada za działania i zaniechania wykonawców i podwykonawców. Ci ostatni nie mogą być w świetle art. 88 ust. 1 u.o.p. adresatami decyzji nakładającej karę. Rozstrzygnięcie to należy bowiem skierować do E. O. Sp. z o.o.

Dodatkowo Sąd pragnie także wskazać na niejasności w zakresie ustalenia przez organy administracji rozmiaru dokonanej wycinki. Z materiału dowodowego wynika, że usunięto ok. 86 m2 krzewów – protokól oględzin w terenie z dnia [...] grudnia 2015 r. i jego ustalenia przytoczone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Tymczasem kara wymierzona w kontrolowanych decyzjach dotyczy wycięcia 35 m2. krzewów Rozbieżność między tymi danymi nie została wyjaśniona przez organy administracji publicznej. Może ona natomiast oddziaływać na wysokość omawianej kary. Kwestia ta powinna być zatem również wyjaśniona przez organy administracji publicznej.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, nie ulega wątpliwości, że organy administracji publicznej naruszyły art. 7 ustawy z dnia 14 kwietnia 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Uchybienie to doprowadzi z kolei do naruszenia art. 77 § 1 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, oraz art. 80 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wady te miały charakter istotny i uzasadniały wyeliminowanie kontrolowanych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 1 i 2 u.o.p., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Rozpatrując ponownie sprawę, organy administracji publicznej powinny jednoznacznie określić powierzchnię wyciętych krzewów, która stanowiła podstawę do obliczenia wysokości kary administracyjnej z art. 88 ust. 1 u.o.p. Ponadto wydane w tej mierze rozstrzygnięcie powinno być skierowane do właściciela urządzeń przesyłowych, o jakich mowa w art. 49 § 1 k.c.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715).