Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 28/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: journal: M.P. 2006 nr 86 poz 880 art. 18 i 18
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do Taryfy celnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 21/11 oddalające wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych WSA w Białymstoku: sędziego Ireneusza H. Darmochwała, sędziego Elżbiety Trykoszko, sędziego Danuty Tryniszewskiej-Bytys, sędziego Grażyny Gryglaszewskiej, sędziego Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, sędziego Małgorzaty Roleder, sędziego Stanisława Prutisa, sędziego Mirosława Wincenciaka, sędziego Mieczysława Markowskiego, sędziego Wojciecha Stachurskiego, sędziego Sławomira Presnarowicza, sędziego Urszuli B. Rymarskiej, sędziego Jacka Pruszyńskiego, sędziego Piotra Pietrasza oraz referendarza Barbary Romanczuk i referendarza Tomasza Oleksickiego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 516/11 postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II SO/Ol 21/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek Stowarzyszenia [...] w B. o wyłączenie wymienionych sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 516/11.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, Stowarzyszenie [...] w B. zawarło między innymi wniosek o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy sędziów WSA w Białymstoku: Prezesa WSA Przewodniczącego II Wydziału Ireneusza Henryka Darmochwała, Grażyny Gryglaszewskiej, Mieczysława Markowskiego, Piotra Pietrasza, Sławomira Presnarowicza, Jacka Pruszyńskiego, Stanisława Prutisa, Małgorzaty Roleder, Urszuli Barbary Rymarskiej, Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Danuty Tryniszewskiej - Bytys, Mirosława Wincenciaka - orzekającego poprzednio w SKO w Białymstoku oraz referendarzy: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romanczuk, którzy orzekając z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść "prawdopodobnie z naruszeniem prawa". Uzasadniając wniosek Stowarzyszenie wskazało na odmawianie Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jak również brak wyłączenia sędziego WSA Stanisława Prutisa pomimo braku jego bezstronności w sprawie np. Kampusu Uniwersytetu w Białymstoku, którego jednocześnie pracownikiem jest ten sędzia i orzekał prawdopodobnie na korzyść swojego pracodawcy Uniwersytetu w Białymstoku z oczywistym naruszeniem prawa i etyki.

Wskazani we wniosku o wyłączenie Sędziowie WSA w Białymstoku: Ireneusz H. Darmochwał, Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska - Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska - Nazarczyk, Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak, Mieczysław Markowski, Wojciech Stachurski, Sławomir Presnarowicz, Urszula B. Rymarska, Jacek Pruszyński oraz referendarze sądowi: Barbara Romanczuk i Tomasz Oleksicki złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, iż nie istnieje między nimi a stroną tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Oświadczenia takiego nie złożył jedynie sędzia WSA Piotr Pietrasz, który od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. nie orzeka już w WSA w Białymstoku.

Postanowieniem z dnia 6 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku od orzekania w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 20 listopada 2011 r. oddalił wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy uznając wniosek ten za nieuzasadniony. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), ale również wówczas, jeżeli istniejące okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego - art. 19 p.p.s.a. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazano również, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jest istnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 18 p.p.s.a. obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów oraz na zasadzie art. 24 § 1 tej ustawy wskazanych referendarzy sądowych. Przeświadczenie skarżącego o działaniu wskazanych sędziów i referendarzy na jego niekorzyść nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 p.p.s.a., ich wyłączenie od orzekania w tej sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącego o takim działaniu na niekorzyść strony na skutek odmowy przyznania prawa do pełnomocnika z urzędu oraz całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, czy też braku wyłączenia sędziego NSA Stanisława Prutisa od rozpoznania sprawy m.in. Kampusu Uniwersytetu w Białymstoku, bowiem nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów orzekających w sprawie tylko z tego powodu, iż nie uwzględnili wniosku dowodowego skarżącego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia w tej materii nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna, nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata zaufania do bezstronności sędziego wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego WSA Piotra Pietrasza Sąd wskazał, iż sędzia ten od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 30 czerwca 2013 r. nie orzeka w WSA w Białymstoku, wobec czego brak jest podstaw do zaistnienia w stosunku do tego sędziego przesłanek z art. 18 i art. 19 p.p.s.a., gdyż wniosek o wyłączenie sędziego może być złożony jedynie w stosunku do sędziego orzekającego w danym sądzie wojewódzkim.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] w B. powtórzyło, że zarówno referendarze sądowi, jak i sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku powinni podlegać wyłączeniu, bowiem orzekając w sprawach z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść prawdopodobnie z naruszeniem prawa np. odmawiając przysługującego Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych. Zarzucono również brak wyłączenia Sędziego Prutisa pomimo braku bezstronności tego sędziego w sprawie np. Kampusu Uniwersytetu w Białymstoku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy przepisu art. 124 § 1 p.p.s.a. przepisy tego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego, asesora sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 powołanej ustawy. Uznać należy, że prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 516/11. Jak podkreślił Sąd I instancji, wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego (referendarza), którego wniosek dotyczy. W niniejszej sprawie złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Oświadczenia złożyli Sędziowie orzekający w WSA w Białymstoku: Ireneusz H. Darmochwał, Mieczysław Markowski, Wojciech Stachurski, Elżbieta Trykoszko, Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński, Anna Sobolewska - Nazarczyk, Mirosław Wincenciak, Urszula B. Rymarska, Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Grażyna Gryglaszewska, Danuta Tryniszewska - Bytys, oraz referendarze WSA w Białymstoku: Barbara Romanczuk i Tomasz Oleksicki. Brak w aktach sądowych oświadczenia sędziego WSA Piotra Pietrasza uzasadnia delegacja tego Sędziego do Naczelnego Sądu Administracyjnego na czas od 1 lipca 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. (stosowna adnotacja w aktach sprawy - karta 32). Zaznaczyć należy, że - jak stwierdził Sąd Najwyższy - "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). W niniejszej zaś sprawie Stowarzyszenie nie powołało żadnych okoliczności mogących podważyć złożone oświadczenia Sędziów i Referendarzy sądowych, za taką bowiem okoliczność nie można uznać orzekania na niekorzyść strony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.