Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1332/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq, art. 31zo, art. 15zzzzzn2
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 7-12, art. 61 par. 3, art. 75, art. 77 par. 1, art. 79a, art. 81a, art. 107 par. 1 pkt 6 i  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 30 lipca 2020 r. nr [...] odmówił P. S. S.C. (dalej: P. ) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za maj 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że P. nie złożyła deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za maj 2020 r., czyli nie został spełniony warunek do zwolnienia za maj 2020 r. i dlatego odmówiono zwolnienia.

S. S. - wspólnik spółki cywilnej "P." s.c. (dalej: Skarżący) pismem z dnia 10 sierpnia 2020 r. wniósł wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym podniósł, że "deklaracje zostały złożone dnia 30.06.2020 - w formie papierowej - w załączeniu dowód nadania przesyłki poleconej, gdyż po zmianie Płatnika, Biuro nie mogło wysyłać deklaracji elektronicznie, w załączeniu korespondencja z BOK ZUS infolinią - przedkładam ponownie deklaracje, proszę o ich ręczne wprowadzenie (jednorazowo) i proszę o kolejną analizę konta i wydanie decyzji pozytywnej dotyczącej zwolnienia z obowiązku opłacania składek ma okres maj 2020 w związku z COVID-19".

PZUS decyzją z dnia 13 października 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 30 lipca 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył kolejno treść art. 31zq ust. 8, art. 31zo ust. 1a i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) i wskazał, że: "We wniosku z 16 czerwca 2020 r. wnosicie Państwo o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres 03.2020-05.2020 r. 30 lipca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] wydał decyzję odmawiającą Państwu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r., ponieważ nie złożyli Państwo deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za maj 2020 r. w wyznaczonym terminie do 30 czerwca 2020 r. Z uwagi na fakt, że deklaracje rozliczeniowe DRA za maj 2020 r. nie zostały złożone do dnia 30 czerwca 2020 r. - nie spełnili Państwo warunku do zwolnienia z opłacania składek za maj 2020 r. 10 sierpnia 2020 r. zwróciliście się Państwo do ZUS o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc maj 2020 r., przedkładając potwierdzenie nadania przesyłki pocztowej w dniu 30 czerwca 2020 r. oraz korespondencję z Centrum Obsługi Telefonicznej ZUS. Według ustaleń ZUS dokumenty rozliczeniowe DRA za miesiąc maj 2020 r. zostały przekazane do ZUS na Sali Obsługi Klienta w formie papierowej 18 sierpnia 2020 r., deklaracja rozliczeniowa DRA za miesiąc maj nie znajdowała się w przesyłce pocztowej o numerze ([...].

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdza, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu doszedł do takich samych wniosków jak w poprzednim postępowaniu. Nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się więc z rozstrzygnięciem zawartym w pierwszej decyzji."

Skarżący nie zgadzając się z powyższa decyzją wniósł do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie skargę, w której wskazał, że: "W dniu 30 czerwca Biuro Usług Finansowo-Księgowych w dobrej wierze przesłało deklaracje rozliczeniowe za miesiąc maj 2020, w jednej z dwóch kopert, które następnie nadane zostały w urzędzie pocztowym listem poleconym (kserokopie dowodów nadań w załączeniu). Deklaracje nie zostały wysłane elektronicznie, gdyż po aktualizacji oprogramowania Płatnik, wystąpił błąd niemożliwy do rozwiązania, nawet przez informatyków z Biura obsługi klientów infolinii - na co jest stosowna korespondencja - w załączeniu kserokopia. Trudno udowodnić pracownikom ZUS, że deklaracje zostały dostarczone, gdyż oni powołują się na złożone po raz wtórny deklaracje w formie papierowej 18 sierpnia 2020 - po telefonicznych ustaleniach pracownika ZUS z księgową. Księgowa wystąpiła z pismem do ZUS o potwierdzenie: jakie dokumenty zostały przesłane w rzeczonych kopertach (mając notatkę sporządzoną w momencie pakowania przesyłek). Nadmieniam, iż bardzo często dokumentacja w Zakładzie ubezpieczeń Społecznych "ginie", jest niezaewidencjonowana i brak jakichkolwiek śladów po ich istnieniu i składa się po kilka razy ten sam dokument. Dysponujemy wszelką dokumentacją potwierdzającą prawdziwość zdarzeń. Bardzo proszę o pozytywne rozpatrzenie naszej skargi i umorzenie stosownej części należności."

Do skargi Skarżący dołączył: pismo ogólne do ZUS złożone przez BUFK Zysk i kserokopie: korespondencji z POK Płatnik, dowodów nadania przesyłek poleconych oraz deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r.

W odpowiedzi na skargę PZUS wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodatkowo podnosząc, że "potwierdzenie nadania przesyłki przez biuro rachunkowe w żaden sposób nie wskazuje, czy zawarte w przesyłce dokumenty w ogóle dotyczyły tego płatnika".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym od dnia 2 lipca 2021 r. przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, a Skarżący mimo zawiadomienia o możliwości przeprowadzenia rozprawy zdalnej w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego z dnia 8 października 2021 r., nie wykazał technicznych możliwości i nie wniósł o przeprowadzenie posiedzenia w tej formie.

Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 17 listopada 2021 r. wyznaczył w rozpatrywanej sprawie posiedzenie niejawne Sądu w składzie trzech sędziów na dzień 30 listopada 2021 r.

Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji stron, bowiem podnoszone przez nie argumenty, są wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę i inne pisma procesowe.

Sąd oceniając decyzję PZUS z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

Przedmiotem sprawy, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja PZUS, którą organ odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r., z powodu jak twierdzi PZUS, niezłożenia przez Skarżącego deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za maj 2020 r. do dnia 30 czerwca 2020 r.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, która w art. 31zo ust. 1 i następne przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek.

Zgodnie z art. 31zo ust. 1a ustawy o COVID-19, na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych.

Stosownie do art. 31zq ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7 ustawy).

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek maj 2020 r. był brak złożonej deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za maj 2020 r. Skarżącego. Zdaniem Sądu stwierdzenie organu jest przedwczesne i nieprawidłowe z kilku powodów.

Zdaniem Sądu organ na podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, w którym wykluczyłby okoliczność złożenia deklaracji przez Skarżącego w terminie lub też usprawiedliwionego okolicznościami zewnętrznymi takimi jak awaria systemu związana z oprogramowaniem Płatnik nie złożenia deklaracji po terminie.

Zasadniczym zagadnieniem na gruncie niniejszej sprawy jest zatem kwestia złożenia przez Skarżącego deklaracji za maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r., w której to kwestii obie strony postępowania sądowego prezentują przeciwstawne stanowiska.

Sąd wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 K.p.a.). Zasada ta nie jest zrealizowana zarówno wówczas, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, jak też, gdy nie ustali i nie odniesie się do wszystkich faktów istotnych dla danej sprawy.

Przeprowadzone przez PZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach.

Organ nie pokusił się o przeprowadzenie rzetelnego postępowania w celu ustalenia, czy Skarżący rzeczywiście złożył przedmiotową deklarację.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu odbierania zawartości pism przesyłanych do Oddziału ZUS w Krakowie-Podgórzu w czerwcu 2020 r. można było odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania, w trakcie którego organ winien ustalić, jak wyglądało wyjmowanie pism z kopert, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły.

W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, że deklaracja rozliczeniowa DRA za miesiąc maj 2020 r. nie znajdowała się w przesyłce pocztowej o numerze ([...], odnosi się do poczynionych we własnym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącego deklaracji, a nie jest poparte ustaleniami na tyle konkretnymi i weryfikowalnymi, by uznać je można było za wystarczające.

Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Nie można jednak akceptować sytuacji, w której całe ryzyko, że wnoszone do ZUS pismo zaginie, przerzucone było na podmiot składający pismo. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, ponieważ jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji.

Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze przesyłania deklaracji miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio.

W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 10 sierpnia 2020 r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył deklarację.

Ponadto jak już wyżej Sąd wskazał, podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie rozstrzygnął zaistniałych w niniejszej sprawie wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się również i organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji.

Nierozpoznanie przez organ powyżej wskazanych kluczowych zagadnień uniemożliwia Sądowi merytoryczną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie naruszenia art. 33zo ustawy o COVlD-19. Sąd nie może bowiem zastąpić organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonych uchybień nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 K.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, ponieważ w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony.

Końcowo w związku z załączonymi do skargi dokumentami Sąd wyjaśnia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Nie jest możliwe ani celowe przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącego dowodów przed Sądem w sytuacji, gdy organy zaniedbały istotnych czynności dowodowych.

Odnosząc się z kolei do wniosku zawartego w skardze o "umorzenie stosownej części należności" Sąd wskazuje, że nie ma uprawnienia do przyznawania zwolnienia, czyli wydania merytorycznego rozstrzygnięcia tak jak chce Skarżący, a więc w rozpatrywanej sprawie nie może umorzyć należności z tytułu składek. Uprawnienie do zwolnienia z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia posiada jedynie organ. Sąd w ramach dokonywanej kontroli jeżeli stwierdził, że decyzja narusza prawo, uchyla tę decyzję w całości lub części, jednocześnie formułując zalecenia do ponownego rozpoznania sprawy.

Podsumowując Sąd wskazuje, że PZUS naruszył przepisy art. 7, art. 61 § 1 i § 3, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na jednoznaczne ustalenie, że deklaracja [...] nie została złożona w terminie (np. przesyłkami pocztowymi o numerze ([...] lub ([...] Nieprawidłowym było także przyjęcie przez organ, że w związku ze stanem pandemii i wykazanymi problemami technicznymi z programem Płatnik, ewentualne spóźnione złożenie deklaracji musi skutkować odmową pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Zatem okoliczność braku jednoznacznego dowodu, że deklaracja została złożona przed 30 czerwca 2020 r., nie może sama z siebie determinować negatywnego rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pomocą przesyłek pocztowych. W szczególności organ ustali, kiedy zostały otwarte przesyłki pocztowe nadane 30 czerwca 2020 r., o której pisze Skarżący w skardze i kto dokonywał otwarcia tych przesyłek. W dalszej kolejności organ ustali, kto ewidencjonował i rozdysponowywał pisma, które znajdowały się w kopertach i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane.

W przypadku, gdyby przedmiotowa deklaracja nie znalazła się w zasobach organu, organ przesłucha w charakterze świadka osobę, która nadawała korespondencję u Skarżącego. Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ udokumentuje w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67 - art. 72 K.p.a. Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ dokona jego oceny w świetle art. 80 K.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczności wynikające ze specyfiki programu Płatnik, sposobu ewidencjonowania zawartości przesyłek pocztowych.

W przypadku gdy dokonana przez organ ocena doprowadzi do wniosku, że Skarżący nie złożył przedmiotowej deklaracji, PZUS powinien mieć na uwadze przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, obowiązujący od 16 grudnia 2020 r., przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, zgodnie z którymi w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

Co niezwykle istotne, ww. przepisy wprost uwzględniają sytuację, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki. Choć przepis ten wszedł w życie w dniu następującym po dniu ogłoszenia, to jest 16 grudnia 2020 r., to niewątpliwie obejmuje zdarzenia, które miały miejsce: "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii został zaś ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491).

Sąd dostrzega, że w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie t.j. dnia 13 października 2020 r., przepisy art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 nie obowiązywały, jednak nie mogą one być obecnie przez sąd i organ pomijane. Przywołana regulacja wyznacza bowiem również kierunek, w którym powinny zmierzać interpretacja i stosowanie przepisów ustawy o COVID-19, czyli z pominięciem nadmiernego formalizmu, z faktycznym dążeniem do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Wynika z tego, że sam ustawodawca uznał za konieczne zamieszczenie w ustawie o COVID-19 tej daleko idącej i bardzo korzystnej z punktu widzenia interesów płatników regulacji prawnej. Podkreślić też zdecydowanie należy, że płatnicy składek nie powinni być traktowani w różny sposób w zależności jedynie od tego, kiedy zostanie złożona deklaracja, tj. czy przed datą wejścia w życie art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czy też po tej dacie, co ma bezpośrednie znaczenie jeśli chodzi o obowiązki organu pouczania w zakresie możliwości przywrócenia terminów, także zawitych.

Sąd musi mieć i ma na uwadze dobro płatników w postaci prawa do zwolnienia z opłacenia składek w tym trudnym okresie stanu epidemii. Dlatego przestrzeganie przez organ także wskazanych zasad z K.p.a. i ustawie o COVID 19 powinno być dokonywane skrupulatnie, aby umożliwić zainteresowanym skorzystanie ze zwolnienia, nawet jeżeli nie dopełnili oni od razu obowiązku w zakresie złożenia deklaracji do 30 czerwca 2020 r., po czym błąd ten skorygowali i złożyli deklarację (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 406/21 - powołane orzeczenie jest opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie Skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika.