Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1096/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 165 § 1 i § 2, art. 121 § 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 1a ust.1 pkt 2.
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2009 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 4.921 (cztery tysiące dziewięćset dwadzieścia jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"A" S.A. (dalej w skrócie zwana Spółką) w dniu 12 stycznia 2007 r. złożyła deklarację na podatek od nieruchomości. Następnie dokonała korekty złożonej deklaracji określając niższą wartość posiadanych budowli. Uzasadniając złożoną korektę Spółka podała, że korekcie podlega podstawa opodatkowania, albowiem w złożonej deklaracji błędnie ujęta została wartość linii kablowych położonych w kanalizacjach kablowych.

Decyzją z dnia 27 listopada 2007 r. Burmistrz P. (dalej zwany Burmistrzem) określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2007 r. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 marca 2008 r.

W następstwie ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz decyzją z dnia 26 maja 2008 r. określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 rok w kwocie 345.055 zł. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 14 stycznia 2009 r.

W dniu 26 marca 2009 r. Burmistrz wydał ponownie decyzję w przedmiocie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 rok.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez podatnika odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 lipca 2009 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego spór sprowadza się w przedmiotowej sprawie do interpretacji przepisów prawa w zakresie opodatkowania linii telekomunikacyjnych podatkiem od nieruchomości. Zdaniem organu z przepisów art. 1a ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2010 r., nr 95, poz. 613) – dalej w skrócie zwana u.p.o.l. oraz z art. 3 pkt 1 lit. b) i art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623) wynika, że linie telekomunikacyjne stanowią budowlę, a zatem podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Stanowisko takie, zdaniem organu, znajduje również swoje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie, art. 21 § 2 i 3, art. 122, art. art. 180, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, a ponadto art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy podatkowe ustaliły inną niż zadeklarowaną przez podatnika wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości bez przeprowadzania posterowana dowodowego, mającego na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zakwalifikowanie określonego obiektu nie jest związane tylko z przeprowadzeniem wykładni przepisów prawa, ale wymaga dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, czego organy nie uczyniły. Zdaniem strony organy powinny bowiem ustalić, czy należące do Spółki linie kablowe wypełniają definicje budowli w rozumieniu u.p.o.l. oraz ustalić ich wartość.

Spółka zarzuciła również, że organy w sposób nieprawidłowo przyjęły za podstawę ustalenia wartości budowli dane zawarte w pierwszej złożonej deklaracji. Organy uczyniły to pomimo tego, że złożona została korekta deklaracji, a złożenie tej korekty, zdaniem strony, obligowało organy do przeprowadzenia stosownego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie wartości przedmiotu opodatkowania.

W ocenie skarżącej organ odwoławczy dokonał również nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Zdaniem strony linie kablowe ułożone w kanalizacji kablowej nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, albowiem nie stanowią samodzielnych budowli w rozumieniu prawa budowlanego, ani instalacji lub urządzeń stanowiących wraz z budowlą całość użytkowo techniczną, ani urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym. W konsekwencji linii kablowych nie można uznać za budowle w rozumieniu u.p.o.l., a zatem nie podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W piśmie z dnia 17 stycznia 2012 r. stanowiącym załącznik do rozprawy, Spółka wskazała, że w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte dwukrotnie raz postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. oraz ponownie, mimo niezakończenia poprzedniego postępowania, postanowieniem z 16 lutego 2009 r. Takie działanie narusza przepisy Ordynacji podatkowej, albowiem niedopuszczalne jest wszczęcie i prowadzenie dwóch postępowań tożsamych przedmiotowo i podmiotowo. Dodatkowo strona zwrócił uwagę na to, że wydane postanowienia o wszczęciu określały zakres przedmiotowy postępowania jako odnoszący się do budowli położonych w P., stanowiącym własność Spółki. Natomiast decyzje wydane w sprawie określały wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. Obejmowały zatem obiekty uznane za budowle, grunty i budynki.

W piśmie wskazano także, że organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję z naruszaniem art. 212 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, albowiem pominął wiążący ten organ pogląd prawny, zawarty we wcześniejszych decyzjach kasacyjnych tego organu, wydanych w rozpoznawanej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia.

W literaturze podatkowej przyjmuje się, że wszczęcie postępowania podatkowego jest zdarzeniem prawnym o wielkiej wadze formalnej i praktycznej, gdyż kształtuje pierwsze granice sprawy podatkowej, która ma być przedmiotem postępowania i załatwienia w drodze decyzji podatkowej (J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa. Komentarz - Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 105). Czynności dokonywane przed momentem wszczęcia postępowania podatkowego nie powinny wywoływać żadnych skutków prawnych, gdyż nie można twierdzić, że przed wszczęciem postępowania toczyło się jakiekolwiek postępowanie, albowiem dopiero od momentu skutecznego doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania, podejmowane przez organ podatkowy czynności procesowe wywołują stosowne skutki prawne, gdyż od tej chwili mogą być dopiero realizowane w pełni ogólne zasady postępowania podatkowego wynikające z przepisów art. 120-129 Ordynacji (R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2000, str. 168).

O skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego z urzędu można zatem mówić dopiero z chwilą wydania postanowienia i doręczenia go stronie. Dopiero po skutecznym wszczęciu postępowania podatkowego w ściśle określonym dniu, organ administracji publicznej właściwy miejscowo i rzeczowo może przeprowadzić postępowanie wszczęte z urzędu. Wszczęte z urzędu postępowanie musi zakończyć się decyzją merytoryczną, bądź też zostać umorzone jeśli w jego toku pojawi się przesłanka bezprzedmiotowości.

Postanowienie o wszczęciu nie tylko inicjuje postępowanie podatkowe ale z jego treści strona winna czerpać pełną, wszechstronną, zgodnie z prawem umotywowaną informację o swojej sytuacji prawnej, w zakresie zarówno prawa procesowego, jak i materialnego. Uwzględniając dodatkowo skutki prawne, jakie pociąga za sobą wszczęcie postępowania, niezbędne jest dokładne określenie zakresu przedmiotowego inicjowanego postępowania. Z jednej zatem strony postanowienie wskazuje stronie jaki będzie przedmiot postępowania, a z drugiej zakreśla organowi podatkowemu jego granice, poza które wykroczyć mu nie wolno.

Jak wynika z akt administracyjnych, postanowieniem z dnia 16 lutego 2009 r. Burmistrz wszczął wobec Spółki postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości za 2007 rok, dla budowli stanowiących własność Spółki i położonych w P. Zakreślone tym samym zostało, że przedmiotem postępowania ma być określenie wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie opodatkowania budowli, a zatem przyjąć należy z wyłączeniem gruntów i budynków stanowiących własność podatnika. Tymczasem wydana w sprawie decyzja organu I instancji obejmuje swym zakresem wszelkie nieruchomości stanowiące własność skarżącej i położone w P., a które z mocy przepisów u.p.o.l. podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Tym samym organ I instancji wydając swoją decyzję przekroczył zakreślone uprzednio ramy postępowania podatkowego, oznaczone w postanowieniu o wszczęciu.

U podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji legła również dostrzeżona wadliwość w sposobie wszczęcia postępowania podatkowego przez organ I instancji. Z treści postanowienia wynika bowiem, że Burmistrz ponownie wszczął postępowanie w przedmiocie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 rok. Tymczasem, jak słusznie zostało to podniesione przez stronę, nie jest dopuszczalne wydanie kolejnego postanowienia o wszczęciu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już raz wszczęte i nadal się toczy. Skutku wszczęcia nie niweczy bowiem uchylenie decyzji przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja organu odwoławczego jedynie uchyla rozstrzygnięcie, które zostało wydane w następstwie wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wydanie tej decyzji obliguje organ I instancji jedynie do ponownego, bardziej wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z zawartymi wskazaniami, nie niweczy to jednak samego skutku wszczęcia postępowania. Po wydaniu decyzji kasacyjnej organ I instancji kontynuuje uprzednio wszczęte postępowanie, a nie prowadzi je od nowa.

W konsekwencji za wadliwą należy uznać zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza P. sanuje bowiem stwierdzone uchybienia. Takie działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowi naruszenie wyrażonej w art. 120 Ordynacji podatkowej zasady praworządności, a ponadto uchybia zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Organ odwoławczy wydając swoją decyzję zaakceptował istnienie istotnego naruszenia przepisów postępowania chociaż, wobec wagi stwierdzonych uchybień, powinien uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji. Powyższa wadliwość zaskarżonej decyzji czyni skargę zasadną

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym rozstrzygnięciu.

Należy również nadmienić, że wniesienie skargi do sądu powoduje uruchomienie kontroli legalności działania organów administracji w całej sprawie. Powyższe wymaga zatem, aby akta administracyjne odzwierciedlały przebieg całego postępowania i nie zawierały braków. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że decyzje organu I instancji w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok były dwukrotnie uchylane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Akta administracyjne nie zawierają jednak pełnej dokumentacji, pozwalającej skontrolować przebieg całego postępowania, począwszy od wydania postanowienia o wszczęciu postępowania, jak wynika z informacji skarżącego, datowanego na dzień 29 października 2007 r. aż do wydania decyzji ostatecznej.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że wobec wagi stwierdzonych uchybień procesowych, odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w skardze jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej w skrócie p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach należnych stronie Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się uiszczony wpis od skargi w wysokości 1.304 zł, opłata od udzielonego pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 3.600 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349).