Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 435/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art, 2, 64, 140 aa, 140 ab
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J F na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie m. in. art. 2 pkt. 35 a, art. 64 ust. 1 pkt. 1 i 2, ust. 2, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt. 1, ust. 4, art. 140 ab ust. 1 pkt. 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. ), nałożył na J prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] karę pieniężną w wysokości 15.000,00 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 19 kwietnia 2013 r. w trakcie kontroli drogowej pojazdu marki M wraz z przyczepą marki Z ( kierowanego przez A ) stwierdzono wykonywanie przejazdu po drodze publicznej ( droga powiatowa ) pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, co udokumentowano w protokole kontroli z tego samego dnia. Na powyższej drodze dopuszczalny jest ruch pojazdu o nacisku osi do 8,0 t. Ważenia kontrolowanego samochodu dokonano na legalizowanym punkcie kontrolno – wagowym w miejscowości W (legalizację punktu wykonano w dniu 15 lutego 2013 r.). Ważenia dokonano przy pomocy wag przenośnych SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] posiadających ważną legalizację do dnia 9 marca 2014 r. i 31 marca 2014 r. Pomiaru długości zespołu pojazdów dokonano przy zastosowaniu przymiaru o nr [...], który legitymował się świadectwem legalizacji ponownej Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar ważnym do dnia 31 grudnia 2015 r.

Samochodem przewożono drewno (brzozę w ilości 14,20 m3 i sosnę w ilości 10,80 m3.

Pojazd został załadowany w sposób powodujący przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Powyższe stwierdzono biorąc pod uwagę zapisy rozporządzenia Ministra Środowiska oraz Gospodarki Morskiej z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna. Masa rzeczywista pojazdu wraz z ładunkiem wynosiła 40,394 t. Wynik ten uzyskano na podstawie zapisów na dowodach rejestracyjnych pojazdu i dokumentach przewozowych – masa własna zespołu pojazdów – 20.900 kg i masa ładunku – 19.499 kg. Wobec tego w toku kontroli dokonano pomiaru parametrów zespołu pojazdów. W protokole kontroli z 19 kwietnia 2013 r. w wynikach ważenia błędnie zostały wpisane wartości wyników ważenia w kilogramach zamiast prawidłowo w tonach, w związku z powyższym system komputerowy nie wygenerował przekroczeń wskazując w tabeli 0.

W tabeli na stronie 5 uzasadnienia organ podał jak przedstawiały się wyniki pomiarów.

W wyniku badania stwierdzono naruszenia :

- nacisk na podwójnej osi napędowej pojazdu – 21,9 t ( przekroczenie o 3,9 t )

- nacisk pojedynczej osi przyczepy – 9,3 t ( przekroczenie o 1,3 t )

- łączna masa zespołu pojazdów – 51,8 t ( przekroczenie o 11,8 t )

- długość zespołu pojazdów – 19 m (przekroczenie o 0,25 m)

- brak zezwolenia dla podmiotu wykonującego przejazd na dokonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym.

Organ podkreślił, że zastosowana procedura ważenia ( odjęcie od wyników 2 % i zaokrąglenie do pełnych 100 kg ) nie wynikała z odrębnych przepisów prawa, tylko z wewnętrznego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Ukształtowała się ona w trakcie wieloletniej praktyki ważenia pojazdów. Ma ona na celu uzyskanie najbardziej wiarygodnych wyników uwzględniających występowanie na miejscu ważenia dopuszczalnych pochyleń terenu. Ostateczne wyniki pomiarów są niższe od wskazań wag.

Organ podał ponadto, że wezwał stronę do wskazania faktów i dowodów na poparcie tego, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, czyli na wykazanie istnienia przesłanek z art. 140 aa ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

W odpowiedzi strona wskazała, że dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Z kwitów wywozowych wynika bowiem, że załadowała 25 m3 drewna, a łączna masa załadunku wynosiła 19,494 kg, co daje łączną masę całkowitą 40,394 kg. Naruszenie dotyczyło wiec jedynie 394 kg. Przyczyną przekroczenia wagi w tej ilości była decyzja kierowcy o załadowaniu 394 kg więcej drewna, co wynikało z zasugerowania się minimalną ilością paliwa w zbiorniku. W kwestii przekroczenia długości pojazdu strona wskazała, że dyszel jest częścią wymienną i podczas wymiany zużytego zaczepu nie zwróciła ona uwagi, że część jest dłuższa o 25 cm od poprzedniej.

Mając na względzie powyższe wyjaśnienia i wyniki kontroli organ stwierdził więc, że strona nie dochowała należytej staranności w dokonywaniu przedmiotowego przejazdu. Strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność braku wpływu na zaistniałe naruszenia. Nie było zatem podstaw od odstąpienia od nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

W odwołaniu od powyższej decyzji J wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie organowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania.

Zdaniem odwołującego naruszono:

- art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 kpa poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych oraz dokonanie błędnego pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu przy zastosowaniu urządzeń do tego nie przystosowanych

- art. 140 aa ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy masa całkowita nie została ustalona, a przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie drewna, co ostatecznie spowodowało bezzasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej.

W ocenie strony, zgodnie z treścią świadectwa homologacji wag SAW 10 C/II o nr fabrycznych [...] wydanego przez Instytut w B, waga nieautomatyczna SAW 10C/II służy jedynie do pomiaru nacisków kół i osi ( w układzie dwóch połączonych wag ). Pomiar masy całkowitej pojazdu dokonany za pomocą tych wag ma charakter orientacyjny. Odwołujący wskazał, że podobne stanowisko wyraził Wiceprezes Głównego Urzędu Miar w piśmie z dnia [...] 2011 roku. W opinii tego organu waga SAW 10C/II nie jest przeznaczona do wykonywania pomiaru masy całkowitej pojazdów. Można wprawdzie sumować za jej pomocą obciążenia osi pojazdów z podaniem masy całkowitej, ale wynik ten ma charakter szacunkowy.

Skoro więc rzeczywistej masy pojazdu nie sposób ustalić, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi w trakcie przewozu drewna, to zgodnie z dyspozycją art. 140 aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym postępowanie w przedmiotowej sprawie winno zostać umorzone.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że miejsce ważenia w dniu kontroli legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 15 lutego 2013 r. Wagi przenośne SAW 10C/II użyte do pomiarów statycznych miały: ważne świadectwo legalizacji ponownej ( waga o nr[...]) i ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar ( waga nr [...] ). Dlatego bez znaczenia dla wyniku sprawy jest argumentacja zawarta w piśmie Wiceprezesa Głównego Urzędu Miar, na które powołano się we wniesionym odwołaniu. Są to wagi nieautomatyczne o klasie dokładności IIII ( dokładność zwykła ), które zostały dopuszczone do pomiaru masy całkowitej pojazdu. Organ powołał się na rozporządzenie Ministra Gospodarki z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych ( Dz. U. z 2008 r., Nr 26, poz. 152 ), które określa wagi o klasie dokładności od I do IIII. Organ II instancji podkreślił też, że sposób ważenia jest zgodny z instrukcją producenta. Uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % zaokrąglone do 0,1 t w górę, co wynikało z zarządzenia nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2011 r. Wyniki pomiarów poszczególnych osi są sumowane, co daje wyniki nacisku na osiach wielokrotnych oraz masę całkowitą pojazdu. Możliwość użycia wag SAW 10C/II do pomiaru nacisku osi jak również do pomiaru całkowitej masy pojazdu jest akceptowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Powołano się m. in. na wyroki NSA z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2280/11 i II GSK 2281/11 i na wyrok NSA z 25 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 62/13. Wskazano również, że dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych jasno określa w art. 2 ust. 2 wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m. in. masy do obliczania kary.

Zdaniem organu odwoławczego z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Wystąpił brak zezwolenia kategorii VII.

Organ II instancji wskazał ponadto na brak przesłanki do umorzenia postępowania wskazanej w art. 140 aa ust. 4 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, albowiem strona nie wykazała dochowania należytej staranności i braku wpływu na powstanie naruszenia. Strona miała wiedzę o rodzaju planowanego ładunku i winna wykonać wszystkie wymagane prawem czynności by przewóz tego ładunku był zgodny z normami masy i długości. W sprawie nie znajduje też zastosowania art. 140 aa ust. 4 pkt 2 cytowanej ustaw, ponieważ w czasie kontroli stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnej długości zespołu pojazdów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów sądowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- naruszenie art. 77 i art. 80 kpa, poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób kompleksowy i dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o dane pomiarowe dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu uzyskane przy zastosowaniu urządzenia nieprzystosowanego do wykonania tego typu pomiarów

- art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów i przyjęcie, że łączna masa pojazdów wynosiła 51,5 t podczas gdy w ocenie skarżącego łączna masa zespołu pojazdów oscylowała w granicach 40 t.

- art. 140 aa ust. 4 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy masa całkowita nie została ustalona, a przekroczenie dotyczyło wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie drewna.

Według skarżącego ze świadectwa homologacji wydanego przez Instytut w B wynika, że wagi typu SAW 10C/II służą wyłącznie do pomiaru nacisków kół i osi ( w układzie dwóch połączonych wag ). Jak wcześniej w odwołaniu strona ponownie podniosła, że urządzenia te nie mają homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdu. Podobne stanowisko wyraził Wiceprezes Głównego Urzędu Miar w piśmie z dnia [...] 2011 roku. Można sumować za jej pomocą obciążenia osi pojazdów z podaniem macy całkowitej, ale jest to wymiar wyłącznie orientacyjny, szacunkowy.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. skarżący podkreślił, że ładunek szacowano na podstawie ilości m3 drewna. Było 25 m3 drewna, co potwierdzały załączone dokumenty, a w przeliczeniu szacunkowym jest to ok. 20 ton, bowiem 810 kg przypada na 1 m3 drewna. Inspekcja na miejscu też mierzyła ilość drewna i wartości podane przez stronę skarżącą były zgodne z wyliczeniami. Wyniki ważenia były dla strony zaskoczeniem, dlatego, w jej ocenie, waga nie pokazywała prawidłowych odczytów. Przedmiotem przewozu było drewno brzozy i szacunkowa waga 1 m3 wynika z tabel.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja organu II instancji i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu wymagającym usunięcia ich z obiegu prawnego.

Stan faktyczny ustalony został w oparciu o: protokół kontroli z dnia 19 kwietnia 2013 r., dowód rejestracyjny kontrolowanego zespołu pojazdów, wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, świadectwa legalności i zgodności wag, protokół z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów, dwa kwity wywozowe, dokumentację fotograficzną.

W dniu 19 kwietnia 2013 r. w trakcie kontroli drogowej pojazdu marki M wraz z przyczepą marki Z ( kierowanego przez A ) stwierdzono wykonywanie przejazdu po drodze publicznej - droga powiatowa -pojazdem nienormatywnym, bez zezwolenia kategorii VII. Na powyższej drodze dopuszczalny był ruch pojazdu o nacisku osi do 8,0 t.

Ważenia zespołu pojazdów dokonano na legalizowanym punkcie kontrolno – wagowym w miejscowości Włoszakowice. Do ważenia użyto dwóch wag przenośnych SAW 10C/II o nr fabrycznych[...]. Waga o nr [...] posiadała ważne do dnia 31 marca 2014 r. świadectwo legalizacji ponownej wydanej przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar, a waga o nr [...] ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar. Obie wagi (nieautomatyczne) miały klasę dokładności IIII (dokładność zwykła).

Miejsce ważenia w dniu kontroli legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 15 lutego 2013 r. Uzyskane w sprawie wyniki ważenia każdej osi zostały pomniejszone o 2 % i zaokrąglone do 0,1 t w górę, co wynikało z zarządzenia nr 50/2011 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 16 listopada 2011 r., a podyktowane było otrzymaniem najbardziej wiarygodnych wyników. Wyniki pomiarów poszczególnych osi po zsumowaniu dały wyniki nacisku na osiach wielokrotnych oraz rzeczywistą masę całkowitą zespołu pojazdów.

Szacowaną masę całego zestawu pojazdów wraz z ładunkiem ( kłody drewna przerębowego brzozy i sosny - łącznie 25 m3 ) ustalono w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska oraz Gospodarki Morskiej z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna.

Pomiaru długości zespołu pojazdów dokonano natomiast przy zastosowaniu przymiaru o nr [...] posiadającego świadectwo legalizacji Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar, ważne do dnia 31 grudnia 2015 r.

W wyniku przeprowadzonej kontroli i badania zespołu pojazdów stwierdzono ostatecznie :

- nacisk na podwójnej osi napędowej pojazdu – 21,9 t tj. przekroczenie o 3,9 t

- nacisk pojedynczej osi przyczepy – 9,3 t tj. przekroczenie o 1,3 t

- łączną masę zespołu pojazdów – 51,8 t tj. przekroczenie o 11,8 t

- długość zespołu pojazdów – 19 m tj. przekroczenie o 0.25 m

- brak zezwolenia dla podmiotu wykonującego przejazd na dokonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym.

W opinii Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że ustalenia faktyczne organów obu instancji dokonane w zakresie stwierdzenia powyżej wskazanych naruszeń były prawidłowe oraz zgodne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie przez organy w wyczerpujący sposób i ocenionym bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

Niezasadne były wobec tego zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia art. 77 i art. 80 kpa poprzez niezebranie materiału dowodowego w kompleksowy sposób i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych poprzez dokonanie pomiaru dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów przy zastosowaniu urządzeń pomiarowych do tego nieprzystosowanych.

Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie sądowym akceptowany jest szeroko pogląd, że wagi przenośne SAW 10C/II służące do pomiaru nacisku poszczególnych osi pojazdu mogą być używane także do ważenia całego zespołu pojazdów ( samochód osobowy i przyczepa ). Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. akt II GSK 2280/11 i II GSK 2281/11 ( orzeczenia.nsa.gov.pl ) wagi typu SAW 10C/II posiadają generalnie deklaracje zgodności stosownie do wymagań dyrektywy WE nr 90/384/EWG, wobec tego przedmiotowe wagi nieautomatyczne umożliwiają określenie masy będącej podstawą obliczenia kar. Mogły więc służyć zarówno do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, jak również do pomiaru nacisku osi. W tej sytuacji i w rozpoznawanej sprawie skład orzekający podzielając to stanowisko uważa, iż rację mają organy obu instancji, że ważenie, które miało miejsce w dniu 19 kwietnia 2013 r. a dotyczące przewozu drewna w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego zostało przeprowadzone przy użyciu właściwych wag (SAW 10C/II), służących tak do pomiaru nacisku poszczególnych osi jak i do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów.

Podkreślić trzeba, że dyrektywa WE nr 90/384/EWG została wdrożona do polskiego systemu prawnego rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r., Nr 4, poz. 23). Zgodnie z § 2 pkt. 2 tego rozporządzenia wagi nieautomatyczne mogą służyć do ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu – DMC i pomiaru nacisku osi ( zob. też wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1781/14 oraz wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 62/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązująca od dnia 5 czerwca 2009 r. dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych (Dz.U.UE.L.2009.122.6) w art. 1 ust. 2 lit. a) stanowi, że dla celów niniejszej dyrektywy rozróżnia się następujące rodzaje wykorzystania wag nieautomatycznych: określanie masy dla obliczenia opłaty, cła, podatku, premii, kary, wynagrodzenia, odszkodowania lub podobnych typów opłat. W Załączniku I do dyrektywy Wymogi Metrologiczne w pkt 2.1 szczegółowo określono następujące klasy dokładności: I specjalna II wysoka III średnia IIII zwykła. Specyfikacje tych klas przedstawiono w tabeli 1 Klasy dokładności. Według art. 3 ust. 2 dyrektywy, Państwa członkowskie podejmują wszystkie niezbędne działania w celu zapewnienia, aby w sytuacjach określonych w art. 1 ust. 2 lit. a) mogły być wykorzystywane tylko wagi spełniające wymogi niniejszej dyrektywy i mające oznakowanie zgodności "CE" przewidziane w art. 11.

Zgodnie z art. 11 ust. 1, europejskie oznakowanie zgodności "CE" i wymagane dane uzupełniające, jak określono w załączniku IV pkt 1, umieszczane są w widoczny, łatwy do odczytania i nieusuwalny sposób na wagach, dla których ustalono zgodność WE. Z kolei, Artykuł 9 ust. 1 stanowi: Zgodność wag z zasadniczymi wymogami wymienionymi w załączniku I może zostać potwierdzona przez jedną z następujących procedur, wybraną przez składającego wniosek: a) badanie WE typu, jak określono w załączniku II pkt 1, po którym następuje deklaracja WE o zgodności typu (gwarancja jakości produkcji), jak określono w załączniku II w pkt 2, lub legalizacja WE, jak określono w załączniku II w pkt 3; jednakże badanie WE typu nie jest obowiązkowe dla wag, w których nie są stosowane zespoły elektroniczne i w których, w zespole pomiaru obciążenia, nie jest stosowana sprężyna do zrównoważenia obciążenia; b) legalizacja jednostkowa WE, jak określono w załączniku II w pkt 4. Identyczną regulację prawną zawierał art. 8 ust. 1 dyrektywy Rady nr 90/384/EWG.

W myśl § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152) określa ono wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk metrologicznych podlegających sprawdzeniu podczas legalizacji ponownej wag nieautomatycznych, wprowadzonych do obrotu lub użytkowania w wyniku dokonania oceny zgodności; szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej wag nieautomatycznych; sposób i metody przeprowadzania sprawdzeń. Przepisy rozporządzenia stosuje się do wag nieautomatycznych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania: na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych do dnia 30 kwietnia 2004 r.; w wyniku dokonania oceny zgodności.

Według § 6 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia, błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych podczas legalizacji ponownej określa załącznik do rozporządzenia. Błędy graniczne dopuszczalne wskazań wag nieautomatycznych w użytkowaniu równe są dwukrotnym wartościom błędów granicznych dopuszczalnych wskazań wag podczas legalizacji ponownej, określonym w załączniku do rozporządzenia.

Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29 ze zm.) określa: tryb zgłaszania przyrządów pomiarowych do prawnej kontroli metrologicznej; szczegółowy sposób przeprowadzania prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych; dowody legalizacji wydawane dla określonych rodzajów przyrządów pomiarowych; okresy ważności legalizacji określonych rodzajów przyrządów pomiarowych oraz terminy, w których przyrządy pomiarowe wprowadzone do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności powinny być zgłaszane do legalizacji ponownej; wzory decyzji zatwierdzenia typu i świadectw legalizacji; wzory znaków zatwierdzenia typu, cech legalizacji i cech zabezpieczających. Według Załącznika Nr 6 Tabela Nr 2, Lp. do tego rozporządzenia, wagi nieautomatyczne podlegają legalizacji ponownej po upływie 3 lat po dokonaniu oceny zgodności, a legalizacja ponowna jest ważna przez okres 25 miesięcy.

W rozumieniu przedstawionych przepisów prawa, sporne wagi typu SAW 10C/II zastosowane podczas omawianej kontroli posiadały: ważne świadectwo zgodności wydane przez Okręgowy Urząd Miar, (waga o nr fabrycznym[...]) i ważne świadectwo legalizacji ponownej (waga o nr fabrycznym[...]), a więc użyto ich legalnie.

Wskazać należy ponadto, że ustawodawca w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188 poz. 1345) nie ograniczył używania wag statycznych. Oznacza to, że pojazd z każdym ładunkiem można ważyć na każdej wadze, pod warunkiem, że będzie ona posiadała świadectwo legalizacji ( tak jak w przedmiotowej sprawie ). Stąd wniosek, że prawodawca dopuszcza ważenie (statyczne lub dynamiczne) wszelkiego rodzaju ładunków na wagach stacjonarnych i przenośnych. Wagi na których dokonano ważenia były to wagi nieautomatyczne posiadające świadectwa ponownej legalizacji, ważne na dzień ważenia pojazdu, a zatem dopuszczone do użytkowania ( wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. II GSK 704/10, orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Pomiar DMC przy użyciu 1 pary wag został wobec tego wykonany w sposób technicznie prawidłowy. Algebraiczne zsumowanie wyników poszczególnych pomiarów, przy uwzględnieniu pomniejszeń, jest też działaniem prawidłowym. Ustawienia pomiarów w zależności od typów pojazdów określone zostały szczegółowo w instrukcji obsługi wagi SAW/Seria II. Instrukcja ta przewiduje w pkt. 2.5 ważenie pojazdów posiadających przyczepy i łącznie kilka osi napędowych

(zob. m. in. powoływany przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wyrok NSA z 7 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2281/11, orzeczenia.nsa.gov.pl ). W pkt. 2.5 instrukcji obsługi dopuszczono wyraźnie możliwość sumowania nacisków osi przy użyciu konfiguracji dwóch wag przy ważeniu różnego rodzaju typu pojazdów z osiami wielokrotnymi ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 486/13, orzeczenia.nsa.gov.pl ). Chodzi przy tym maksymalnie o 3 osie składowe – jak w niniejszej sprawie ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1004/13 i wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r. sygn. akt II GSK 240/14, orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Wagi typu SAW 10C/II są wagami o klasie dokładności IIII, którymi ograny władne są ustalać dopuszczalną masę całkowitą kontrolowanego pojazdu (zespołu pojazdów). Bez znaczenia są w tym kontekście uwagi sformułowane w piśmie Wiceprezesa Urzędu Miar z dnia [...] roku ( zdaniem strony według tego organu wagi SAW 10C/II nie są przeznaczone do wykonywania pomiaru masy całkowitej pojazdów, można wprawdzie sumować za ich pomocą obciążenia osi pojazdów z podaniem masy całkowitej, ale wynik w ten sposób uzyskany ma wyłącznie orientacyjny charakter). Zaznaczyć trzeba, że powyższe pismo, na które wskazywała strona w odwołaniu i skardze nie stanowi źródła obowiązującego prawa i nie zostało również podparte żadną konkretną analizą prawną (zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 485/13, orzeczenia.nsa.gov.pl ). Wyjaśnienia, instrukcje czy pisma resortowe niewydane na podstawie delegacji ustawowej nie mogą natomiast stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć administracji publicznej ( wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 1781/14, orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W opinii Sądu bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje też powoływanie się przez skarżącego, w sposób bardzo ogólny i niepoparty dowodami, na świadectwo homologacji wydane przez Instytut w B. Wagi SAW 10C/II nie mają, zdaniem strony, homologacji na dokonywanie pomiarów masy całkowitej pojazdu. Zarzut ten jest jednak bezzasadny w świetle przytoczonych wyżej regulacji prawnych i przeważającego stanowiska judykatury, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni akceptuje.

Ostatecznie Sąd stwierdził zatem, że ważenie pojazdu marki M wraz z przyczepą marki Z w dniu 19 kwietnia 2013 r., na punkcie kontrolnym specjalnie do tego przystosowanym, zostało dokonane w prawidłowy sposób, przy użyciu odpowiednich urządzeń pomiarowych i zgodnie z instrukcją obsługi wag typu SAW 10C/II, co opisano dokładnie w decyzji organu odwoławczego, ze wskazaniem m.in. na nr. 2.4 instrukcji (umieszczenie wag w dołach fundamentowych).

Pojazd z przyczepą został załadowany drewnem z przekroczeniem dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, co określono najpierw szacunkowo - odwołując się do regulacji zawartych w rozporządzeniu Ministra Środowiska oraz Gospodarki Morskiej z dnia 2 maja 2012 r. w sprawie określenia gęstości drewna, biorąc pod uwagę treść kwitów wywozowych.

Organ podkreślił ponadto zasadnie, że zastosowana procedura ważenia (odjęcie od wyników 2 % i zaokrąglenie do pełnych 100 kg ) nie wynikała z odrębnych przepisów prawa, tylko z wewnętrznego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego będącego efektem wieloletniej praktyki ważenia pojazdów. Procedura dokonywania pomiaru pojazdu również wynikła z wewnętrznego zarządzenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Uwzględnia się błąd wynikający z niedokładności pomiaru i tolerancji przyrządu w wysokości 2 % łącznego zsumowania wyniku dokonanego.

W toku prowadzonego postępowania strona wskazywała, że z powyższych kwitów wynika, iż załadowała 25 m3 drewna, łączna masa załadunku wynosiła więc 19,494 kg, co daje łączna masę całkowitą jedynie 40,394 kg, a to oznacza, że przekroczenie DMC dotyczyło jedynie 394 kg. Przyczyną tego przekroczenia była zaś decyzja kierowcy o załadowaniu większej ilości drewna ze względu na minimalną ilość paliwa w zbiorniku.

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. skarżący również powoływał się, że ładunek szacowano na podstawie ilości m3 drewna (25m3), co potwierdzały załączone dokumenty. W przeliczeniu szacunkowym to ok. 20 ton drewna, bowiem 810 kg przypada na 1 m3 drewna. Było to zgodne z wyliczeniem inspekcji i dlatego wyniki ważenia były zaskoczeniem. Strona skarżąca sądzi więc, że waga nie pokazywała prawidłowych odczytów.

Zarzuty te, zdaniem Sądu, nie są jednak zasadne, gdyż ostatecznie stoją w oczywistej sprzeczności z wynikami ważenia dotyczącymi rzeczywistej łącznej masy

całkowitej zespołu pojazdów – 51,8 t ( przekroczenie DMC o 11,8 t ). Wyniki tego ważenia zostały uznane przez Sąd za w pełni wiarygodne i wiążące dla organów w kwestii ustalenia naruszenia przez stronę skarżącą wymogów dotyczących dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów oraz przekroczenia nacisków na osiach napędowych pojazdu i pojedynczej osi przyczepy.

Nie budzi też wątpliwości wynik pomiaru długości zestawu pojazdów, wskazujący na przekroczenie długości o 0,25 m.

W tym miejscu warto podkreślić, że kierowca przed dokonaniem ważenia został poinformowany o sposobie przeprowadzenie pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. A nie miał żadnych zastrzeżeń do przeprowadzonej kontroli (ważenia pojazdów). Podpisał protokół kontroli bez jakichkolwiek uwag, a w szczególności nie złożył wniosku o powtórne ważenie kontrolowanego zespołu pojazdów.

W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, że istniały podstawy faktyczne i prawne do przyjęcia tezy, że strona wykonywała przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII (w pozostałych przypadkach ). Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii oraz pod warunkiem przestrzegania warunków przejazdu określonych w tym zezwoleniu. W myśl art. 2 pkt 35a cytowanej ustawy pojazd nienormatywny oznacza pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub, którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy.

Za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z jego warunkami nakłada się natomiast karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej ( art. 140 aa ust. 1 ustawy oraz l.p. 7 załącznika nr 1 do ustawy).

Bezspornym jest, że kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po drodze powiatowej, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8,0 t. Długość zespołu pojazdów nie powinna przekraczać 18,75 m, a DMC 40 ton. Wobec tego prawidłowo nałożono na stronę karę pieniężną w kwocie 15.000,00 zł. (art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c) i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Z uwagi na powyższe Sąd nie podziela zarzutu skargi, ze doszło do naruszenia art. 140 aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przekroczenie nie dotyczyło bowiem wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu drewna, a więc brak było podstaw do umorzenia wszczętego postępowania administracyjnego.

Zasadnie uznały ponadto organy, że skarżący nie dochował należytej staranności przy organizacji transportu. Podmiot realizujący przejazd po drogach publicznych zobligowany jest bowiem do takiego załadowania pojazdów, aby ładunek nie powodował przekroczeń dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności i dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, tzn. aby nie przekraczał parametrów wagowych ( wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. II GSK 1781/14, orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Organ I instancji wezwał stronę do wskazania faktów i dowodów na okoliczność tego, że podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z tym przejazdem i nie miał wpływu na powstanie naruszenia, czyli na wykazanie istnienia przesłanek z art. 140 aa ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Skarżący takich okoliczności czy dokumentów ostatecznie nie wskazał.

Skarżący miał natomiast wiedzę o rodzaju planowanego ładunku i winien dokonać wszystkie wymagane prawem czynności tak, by przewóz tego ładunku był zgodny z normami masy i długości. Nie dochował jednak maksimum staranności, by prowadzona działalność gospodarcza była wykonywana zgodnie z przepisami prawa (zob. m. in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2165/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedsiębiorca jest natomiast osobiście odpowiedzialny za dokonanie prawidłowego załadunku danego pojazdu, tak by był on wykonany zgodnie z wszelkimi wymaganiami prawnymi ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 2207/10, orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odpowiada on za działania i zaniechania kierowcy. Skarżący J jako profesjonalista zajmujący się zawodowo transportem i przetwórstwem drewna powinien uwzględnić też wszelkie czynniki, które mogły mieć wpływ na rzeczywistą wagę przewożonego drewna, a w rezultacie na przekroczenie DMC zespołu pojazdów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), uznając, że skarżona i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają prawu, orzekł jak w sentencji wyroku.