Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 805/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi T.a S.A. z siedzibą w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz T. S.A. z siedzibą w K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody D. z dnia [...] września 2016r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] września 2016 r. znak: [...], Wojewoda D. stwierdził nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, położonej w W., w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...], arkusz mapy [...] o powierzchni [...] ha (w dniu 27 maja 1990 r. część działki nr [...], arkusz mapy [...], o powierzchni [...] ha).

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, iż opisana na wstępie nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, co zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość w operacie ewidencji gruntów i budynków wykazana była jako własność Skarbu Państwa we władaniu Zakładu Energetycznego W. w W. Jednocześnie podkreślił, iż decyzją Wojewody W. z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] zmienioną decyzją z dnia [...] marca 1995 r. stwierdzono nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Zakład Energetyczny W. w W., prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ulicy [...], oznaczonego geodezyjnie w obrębie [...] jako działka nr [...],[...], o powierzchni [...] ha, jednocześnie stwierdzając nabycie przez Zakład Energetyczny W. w W. prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o pismo Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1974 r. Nr [...] oraz decyzję Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] listopada 1988 r. nr [...], ustalające opłaty roczne z tytułu użytkowania gruntu. Nadmienił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. zatwierdzony został podział działki nr [...],[...], na działki nr [...],[...] o powierzchni [...] ha oraz [...],[...], o powierzchni [...] ha, jak również podał, iż umową sprzedaży z dnia [...] listopada 2006 r. Rep. [...] spółka E. w W. sprzedała Gminie W. prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] oraz prawo własności budowli stanowiących odrębną nieruchomość.

Wojewoda D., powołując się na przepisy ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz obowiązujące w tym zakresie orzecznictwo uznał, iż przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki do komunalizacji z mocy prawa na rzecz Gminy W. z uwagi na fakt, iż w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła mienie ogólnonarodowe, a uprawnienia właścicielskie w stosunku do niej wykonywał w imieniu Skarbu Państwa terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedłożone natomiast w trakcie postępowania przez spółkę T. S.A z siedzibą w W., pisma Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1974 r. ustalające opłaty roczne z tytułu użytkowania parceli nr [...] o powierzchni [...] ha, postanowienie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. w W.'" z dnia [...] grudnia 1959 r. uznające budynki położone w W. przy ulicy [...]i [...] za zakładowe domy mieszkalne należące do Zakładów Energetycznych Okręgu D. - Zakładu Energetycznego W. – P.nr [...] nie dowodzą zarządu bądź użytkowania przedmiotową nieruchomością przez Zakład Energetyczny W. w W., a jedynie wskazują, iż władał on nieruchomością gruntową bez ustanowionego w odpowiednim trybie i formie tytułu prawnego. Podkreślił dodatkowo, iż postępowanie uwłaszczeniowe nie wpływa na postępowanie komunalizacyjne z uwagi na fakt, iż dotyczy ono stanu prawnego na dzień 5 grudnia 1990 r. podczas gdy postępowanie komunalizacyjne dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. S.A z siedzibą w W.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę stwierdziła, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Z przepisu art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości i wszystkie państwowe jednostki miały, wynikający z art. 38 i nast., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11 dokonał wykładni pojęcia "należące do". W opinii Sądu pojęcie "należenia'" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), w myśl którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a pozostawała jedynie we władaniu Zakładu Energetycznego W. w W., co wynika z wypisu z rejestru gruntów obowiązującego na dzień 27 maja 1990 r. Sam fakt korzystania z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r" 1 SA/Wa 1196/11).

W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wyraźnie wynika, że zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo za zezwoleniem tego organu na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości miedzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabycie nieruchomości, i wszystkie państwowe jednostki miały wynikający z powyższego art. 38 i nast., obowiązek uregulowania stanu prawnego gruntów faktycznie przez nie wówczas użytkowanych, niezależnie od tego kiedy i od kogo przejętych, a wbrew twierdzeniom odwołującej się, wywłaszczenie konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa dokonane na wniosek państwowych osób prawnych nie stanowiło automatycznego nabycia przez te osoby prawa zarządu uwłaszczonej nieruchomości.

Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, iż ani odwołująca się ani jej poprzednicy prawni nie dysponowali tytułem prawnym do nieruchomości. Wojewoda [...], w toku postępowania wystąpił do odwołującej się o nadesłanie dokumentów potwierdzających, że w dacie komunalizacji z mocy prawa. tj. w dniu 27 maja 1990 r. T. S.A bądź jej poprzednicy prawni posiadali prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Nadesłane dokumenty, tj. pismo Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 1974 r. Nr [...] oraz decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] listopada 1988 r. nr [...] ustalające opłaty roczne z tytułu użytkowania gruntu, nie są wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, ponieważ opłaty związane z prawem korzystania z gruntu stanowiącego w dacie wymierzania opłaty własność Skarbu Państwa powinny być pochodną od ustalonego w sposób prawem przewidziany tytułu prawnego do gruntu. W tej kwestii wielokrotnie już wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny, podnosząc, że samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłat za korzystanie z gruntu nie stwarzało podmiotowi zobowiązanemu do ich ponoszenia tytułu prawnego w postaci użytkowania lub zarządu (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1999 r. I SA 2240/98; z dnia 5 sierpnia 1998 r. I SA 1988/97).

Komisja podkreśliła, iż żadnego z tytułów prawnych wskazanych w ww. art. 38 ustawy o gospodarce gruntami odwołująca się spółka nie przedstawiła. Ponadto, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż decyzja Wojewody W. z dnia [...] maja 1994 r. nr [...] zmieniona decyzją z dnia [...] marca 1995 r. stwierdzająca nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990r. przez Zakład Energetyczny W. w W., prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat przedmiotowego gruntu nie tworzy po stronie odwołującej się tytułu do gruntu eliminującego komunalizację z mocy prawa.

Faktyczne władanie mieniem przez Zakład Energetyczny W. w W. nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunałizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Brak tytułu prawnego Zakładu Energetycznego W. w W. w dniu 27 maja 1990 r. do spornej nieruchomości oznacza z kolei, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, że należała ona wówczas w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Jednocześnie, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, z odwołania T. S.A. od decyzji Wojewody D. jednoznacznie wynika, że odwołująca się nie widzi potrzeby legitymowania się zindywidualizowanym tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości, co jest niezbędne przy ocenie tego tytułu.

W tym stanie rzeczy, mając powyższe na uwadze, jak również regulację zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej Wojewoda D. zdaniem Komisji prawidłowo orzekł o komunalizacji spornej nieruchomości na rzecz Gminy Miejskiej W. Nie zasługuje tym samym na uwzględnienie zarzut podnoszony przez odwołującą się spółkę odnoszący się do naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a., gdyż stan faktyczny, ocena materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji nie budzi wątpliwości, co do zgodności z prawem.

W niniejszej sprawie nie wystąpiła jednocześnie żadna z przesłanek negatywnych określonych w art. 11-12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...).

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. S.A. z siedzibą w K. zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 oraz art. 75 § 1 oraz art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w sprawie skutkujące ustaleniem, że w dniu 27 maja 1990 r. poprzednik prawny skarżącej nie legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, w szczególności skutkujące nieprawidłowym przyjęciem, że przedłożone przez skarżącą dokumenty w postaci pisma Urzędu Miasta W. z dnia [...] maja 1974 r. (nr [...]) oraz decyzji Urzędu Miejskiego z dnia [...] listopada 1988 r. (nr [...]) "nie są wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym", pomimo, iż w treści decyzji Urzędu Miejskiego z dnia [...] listopada 1988 r. (nr [...]) wprost odwołano się do zobowiązania do uiszczenia opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem zabudowanym, przekazanym decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1974 r.;

2. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że Zakładowi Energetycznemu W. w W. nie przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków, w obrębie [...] jako działka nr [...],[...], o powierzchni [...] ha (w dniu 27 maja 1990 r. część działki nr [...],[...], o powierzchni [...] ha), podczas gdy jednostce tej (poprzednikowi prawnemu skarżącej) przysługiwało prawo zarządu ww. nieruchomością na podstawie decyzji o nieodpłatnym przekazaniu nieruchomości na jej rzecz;

3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj. art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez zastosowanie i przyjęcie, że nieruchomość, której dotyczy niniejsze postępowanie, odpowiada wszystkim warunkom komunalizacyjnym, o których mowa w tym przepisie i w konsekwencji stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. prawa własności tej nieruchomości, podczas gdy nieruchomość ta w dacie 27 maja 1990 r. była w zarządzie Zakładu Energetycznego W., co wyłączało jej komunalizację; w konsekwencji zaskarżonej decyzji zarzucam naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - tj. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że nie wystąpiły przesłanki wyłączające komunalizację spornej nieruchomości;

Na wypadek nieuwzględnienia ww. zarzutów skargi (pomimo, iż w ocenie skarżącej wskazane powyżej naruszenia są wystarczające do uchylenia zaskarżonych decyzji), zarzucono:

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 18 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, a zatem brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i brak podjęcia, zarówno przez organ I, jak i II instancji, wszelkich działań zmierzających do pełnego zebrania materiału dowodowego, w szczególności - brak wystąpienia przez organ rozstrzygający sprawę do innych organów administracyjnych i archiwów celem zbadania, czy zachowała się fizycznie w ich zasobach decyzja nr [...] z dnia [...] maja 1974 r., mocą której przydano w zarząd poprzednikowi prawnemu Skarżącej parcelę nr [...] przy ul[...] w W.

Wobec powyższego strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...]. i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną.

Na wstępie podkreślić trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej ustawa komunalizacyjna, zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Dodać należy, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, bowiem stwierdza stan prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów orzekających w tym przedmiocie jest każdorazowo ustalenie, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przed gminę własności nieruchomości, a więc czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.

Tym samym zagadnieniem kluczowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy Zakład Energetyczny W. (poprzednik prawny skarżącej) w dniu 27 maja 1990 r. posiadał tytuł prawny do nieruchomości, to jest, czy została ona przekazana temu Zakładowi w użytkowanie/zarząd, co wykluczałoby możliwość jej komunalizacji, czy też Zakład sprawował jedynie władztwo faktyczne, co umożliwiałoby wydanie, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, decyzji potwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską W. wymienionej nieruchomości. Kwestia własności Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nie budzi wątpliwości w świetle treści księgi wieczystej nr [...], z której wynika, że stanowi ona własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. nr 13, poz. 87 ze zm.)

Wskazać należy, że mieniem ogólnonarodowym (państwowym) w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były nieruchomości, które nie zostały obciążone prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo, państwowych osób prawnych.

Przy czym "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1, wyjaśnił bowiem, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bądź innego dokumentu wydanego na innej podstawie prawnej, z których wynikał by dla Zakładu Energetycznego określony tytuł prawny (zarząd powierniczy i użytkowanie, zarząd i użytkowanie, użytkowanie, zarząd).

Do dnia 31 lipca 1985 r., to jest do wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14 poz. 74), na mocy art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969r. nr 22, poz. 159 ze zm.) tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie w drodze decyzji. Jedyny wyjątek od zasady konieczności uzyskania decyzji administracyjnej przy przekazywaniu terenu przewidywał art. 8 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r., a do przekazywania terenów między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19).

Podobnie regulacje uchylającej powyższy akt prawny ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cyt ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r.) państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości.

Nie jest uprawnione, jak zasadnie podniosły organy orzekające, powoływanie się na fakt uiszczania opłat za korzystanie z gruntu, gdyż w świetle utrwalonego orzecznictwa, decyzje o ustaleniu lub aktualizacji opłat nie stanowią podstawy do uznania istnienia tytułu prawnego do nieruchomości. Prawidłowość przyjętego w tej kwestii orzecznictwa potwierdził Trybunał Konstytucyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. U6/99, analizując obowiązujące ustawodawstwo przyjął, iż tylko w drodze konstytutywnej decyzji administracyjnej, aktu notarialnego o nabyciu nieruchomości, bądź też w drodze przekazywania nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne, przy zachowaniu warunków zawartych w obowiązujących przepisach, mogło powstać ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania (lub zarządu) gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu.

Podzielając powyższy pogląd należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie taka decyzja w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości została wydana, co wynika z treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] listopada 1988r. nr [...] o ustaleniu opłat z tytułu zarządu gruntem zabudowanym, przekazanym decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1974r. W decyzji o ustaleniu opłat wyraźnie wskazano, że przedmiotowy grunt został przekazany nieodpłatnie w zarząd poprzednikowi prawnemu strony skarżącej, co w konsekwencji oznacza, że legitymował się on w dacie 27 maja 1990r. tytułem prawnym do skomunalizowanego mienia. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że grunt ten nie mógł być zarządzany przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego jak przyjęły organy orzekające. Należy dodać, że w związku z tym, że organom orzekającym, mimo podjętych prób, nie udało się pozyskać decyzji z [...] maja 1974 r. nie można przyjąć, że decyzja taka nie została wydana, biorąc w szczególności pod uwagę upływ ponad 40 lat od jej wydania. Przy czym wpis w wypisie z rejestru gruntów na datę 27 maja 1990 r. Zakładu Energetycznego W. (poprzednika prawnego skarżącej) jako władającego nie może stanowić miarodajnego dowodu o braku istnienia decyzji o oddaniu przedmiotowego gruntu w zarząd z uwagi na to, że wypisy z rejestru gruntów spełniają jedynie funkcję informacyjną, nie mogą zaś stanowić o istnieniu bądź nie prawa do gruntu ustanowionego w formie prawem przewidzianej.

W tej sytuacji organy dokonując komunalizacji przedmiotowego mienia dopuściły się naruszenia prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a także prawa procesowego tj. art. 80, 75 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.