Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1189/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art.9, art.15, art.58, art.77 par 1, art.80, art.112 w zw z art. 126, art.124, art.141
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1189/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 19 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. nr [...], w związku z postanowieniem Burmistrza W. z 21 grudnia 2015 r. znak [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 1 marca 2016 r. znak [...], uznał za nieuzasadniony zarzut A. S. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca), wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 12 października 2015 r. nr [...] wystawionym przez Burmistrza W., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy.

Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.).

Postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone Zobowiązanej 28 kwietnia 2016 r.

A. S. wniosła na powyższe postanowienie zażalenie datowane na 6 lipca 2016 r. (data nadania przesyłki pocztowej 8 lipca 2016 r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Podniosła, że przyczyna uchybienia terminowi ustała 4 lipca 2016 r. tj,. w dniu kiedy otrzymała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 czerwca 2016 r. odrzucające skargę na postanowienie SKO w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Skarżąca podkreśliła, że skarga została odrzucona, z uwagi na zmianę art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowelizacja tego przepisu skutkowała odrzuceniem skargi na postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Składając skargę do sądu Zobowiązana była przekonana, że jest to właściwa droga dochodzenia swoich praw.

We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia Zobowiązana stwierdziła, że SKO błędnie pouczyło zobowiązaną o przysługującym jej prawie zaskarżenia postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podkreśliła, że została wprowadzona w błąd przez instytucję, która powinna znać prawo i pozostawać na bieżąco z jego zmianami. Tymczasem nie poinformowano jej wystarczająco o przysługujących jej środkach prawnych, a wręcz udzielono fałszywych wskazówek, co spowodowało uchybienie terminowi do złożenia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, a jednocześnie przeciągnęło toczącą się sprawę.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. znak [...], w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 lipca 2016 r. (zawarty w złożonym zażaleniu) o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 u.p.e.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Burmistrza W., obejmującego należność z tytułu deklarowanej nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku prowadzonej egzekucji podjęto próbę zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym doręczono zobowiązanej 19 listopada 2015 r.

Pismem z 25 listopada 2015 r. A. S. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, że M. sp. z o.o. nie wywiązywała się z terminowego wywozu śmieci. Natomiast opłata jest należna za faktyczne wykonanie usług. Zdaniem zobowiązanej obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami za luty, marzec, kwiecień i maj 2015 r. nie istnieje.

W związku ze złożeniem zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie złożone przez zobowiązaną zarzuty przesłał do wierzyciela - Burmistrza W., celem zajęcia stanowiska.

W dniu 21 grudnia 2015 r. Burmistrz W. wydał postanowienie nr [...], w którym nie uwzględnił zarzutów zobowiązanej. Wierzyciel ustalił, że wykonawca usługi M. sp. z o.o. z siedzibą w T. właściwie wypełniał warunki umowy i w terminach wyznaczonych harmonogramem wykazywał gotowość do odbioru odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości oznaczonej nr [...] w G. M. sp. z o.o. oświadczyło, iż na dzień 2 czerwca 2015 r. odebrało wszystkie odpady. Do tego dnia brygada wywozowa dojeżdżała do mostku, gdzie powinny być wystawione odpady. Wierzyciel podkreślił, że dojazd bezpośrednio pod posesję Skarżącej nie był możliwy, gdyż do jej nieruchomości po zakończeniu drogi gminnej, prowadzi droga prywatna.

Na postanowienie to Zobowiązana złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które 1 marca 2016 r. utrzymało w mocy powyższe postanowienie.

Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ odwoławczy wydał 26 kwietnia 2016 r. opisane na wstępie postanowienie uznające za nieuzasadniony zgłoszony przez Zobowiązaną zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Następnie organ odwoławczy przywołał treść art. 58 K.p.a. Stwierdził, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego nie nastąpiło z jej winy. Powołano się przede wszystkim na błędne pouczenie zawarte w postanowieniu SKO utrzymującym w mocy postanowienie Burmistrza W., a w konsekwencji bezpodstawne złożenie przez zobowiązaną skargi do Sądu, a w następstwie niezaskarżenie postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.

Dalej organ podał, że w doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m. in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Organ przywołał na poparcie ww. tez orzeczenia sądów administracyjnych.

Dalej wskazał, że zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Postanowieniem SKO ostatecznie rozstrzygnięto sprawę stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Opierając się na ostatecznym postanowieniu organ egzekucyjny wydał postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Organ odwoławczy stwierdził, że opisane na wstępie postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 26 kwietnia 2016 r. zawierało właściwe pouczenie o przysługującym Zobowiązanej zażaleniu do Dyrektora Izby Skarbowej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Zaskarżenie (uzasadnione czy też nieuzasadnione) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowienia wierzyciela nie miało żadnego wpływu na zachowanie terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia. Stąd też Zobowiązana nie może powoływać się na fakt, że opierając się na błędnym pouczeniu zawartym w postanowieniu SKO złożyła zupełnie niepotrzebnie skargę do Sądu na to postanowienie, nie składając z tego powodu zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. Oznacza to zdaniem organu, że Zobowiązana nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia, stąd brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia.

Ponadto należy wskazać, że z akt administracyjnych przedłożonych Sądowi wynikają dodatkowo następujące okoliczności sprawy.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 1 grudnia 2015 r. nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w związku z wniesionym przez Skarżącą zarzutem.

Burmistrz W. w piśmie z 5 kwietnia 2016 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o podjęcie postępowania egzekucyjnego w związku z ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 1 marca 2016 r. znak [...] w sprawie stanowiska wierzyciela.

Następnie Burmistrz W. w piśmie z 13 kwietnia 2016 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem przez Zobowiązaną skargi na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 27 kwietnia 2016 r. nr [...] (dzień po wydaniu postanowienia w przedmiocie zarzutu) zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w związku ze stanowiskiem wierzyciela co do wniesionej przez Zobowiązaną skargi do WSA w Krakowie. Postanowienie to zostało doręczone Zobowiązanej 28 kwietnia 2016 r., wraz z opisanym na wstępie postanowieniem.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. znak [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą zażalenia na opisane na wstępie postanowienie.

A. S. wniosła na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 16 sierpnia 2016 r. znak [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez naruszenie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych w sprawie, niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, tj. dotyczących błędnego pouczenia zawartego w postanowieniu SKO utrzymującego w mocy postanowienie Burmistrza W.,

- art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia mimo spełnienia wymaganych przesłanek, tj. złożenia prośby w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, dopełnienia czynności, dla której określony był termin.

W uzasadnieniu zarzutów Skarżąca powtórzyła argumentację z wniosku o przywrócenie terminu.

Nadmieniła, że Kolegium w wydanym postanowieniu z dnia 1 marca 2016 r. błędnie pouczyło ją o możliwości wniesienia skargi do WSA w Krakowie. Gdyby nie złożyła tej skargi to na pewno złożyłaby zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 26 kwietnia 2016 r., aby następnie przy negatywnym rozstrzygnięciu przez Dyrektora Izby Skarbowej złożyć skargę do WSA. Nie myślała, że w jednej sprawie mogą być dwie drogi zaskarżenia. Ważniejsze było dla niej rozstrzygniecie Sądu niż Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego. Sam Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w uzasadnieniu swojego postanowienia napisał, że postępowanie egzekucyjne zostaje zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed WSA. Po co miałby wydawać takie postanowienia skoro wiadomo było, że zaskarżenie postanowienia Kolegium z 1 marca 2016 r. jest niedopuszczalne.

Przywołała art. 9 oraz art. 112 K.p.a.

Wskazała, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że błędne pouczenie w decyzji to zarówno błędne określenie środka służącego do zaskarżenia decyzji, jak i błędne pouczenie co do terminu wniesienia środka zaskarżenia.

Zarzuciła, że organ odwoławczy nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez nią dowodom, znajdującym się w aktach sprawy, tj. postanowieniu SKO, skardze do WSA w Krakowie, itp. Zdaniem Skarżącej z przedstawionych dokumentów wyraźnie wynika, że uchybienie terminu spowodowane zostało przez błędne pouczenie zawarte w postanowieniu Kolegium.

Podniosła, że nie zgadza się z takim postępowaniem organu administracji, zwłaszcza że od razu gdy dowiedziała się o odrzuceniu skargi, w ciągu siedmiu dni sporządziła i złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz przedłożyła to zażalenie. Wskazała, że uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, a z winy organów administracji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnośnie zarzutów skargi wskazał, że pouczenie o możliwości zaskarżenia opisanego na wstępie postanowienia z 26 kwietnia 2016 r. nr [...] spełnia wymogi stawiane przez art. 9 i nie usprawiedliwia zastosowania art. 112 K.p.a. Stwierdził, że błędne pouczenie innego postanowienia – w sprawie stanowiska wierzyciela – nie może stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia od innego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Kontroli Sądu w sprawie niniejszej poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 58 K.p.a.

Skarga jest uzasadniona, bowiem organ naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Stosownie do art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z treści wskazanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w nich przesłanek.

Zgodnie z art. 124 K.p.a. in principio postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.

Stosownie zaś do art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten z mocy art. 126 K.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień.

Zgodnie z art. 141 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (§ 1). Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2).

W sprawie niniejszej niewątpliwy i niekwestionowany przez strony jest fakt doręczenia Skarżącej opisanego na wstępie postanowienia organu egzekucyjnego I instancji z 26 kwietnia 2016 r. nr [...] dnia 28 kwietnia 2016 r. Wobec powyższego i wskazanych przepisów, siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 5 maja 2016 r. Zatem bezspornie zażalenie nadane przesyłką pocztową z 8 lipca 2016 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W niniejszej sprawie rozważenia wymaga zatem kwestia, czy Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. Należy podkreślić, że przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy, co ma wpływ na ocenę okoliczności przedstawionych przez Skarżącą w stanie faktycznym sprawy.

Należy nadmienić, że Sąd podziela przywołane przez organ tezy orzecznictwa sądów administracyjnych, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej.

Wskazać przy tym trzeba, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a. jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (tak: E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 135). Jak trafnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1015/07 (wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl), uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi musi dotyczyć tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa .

Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności byłą od niej niezależna. Nie powoduje to zwolnienia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, w celu potwierdzenia wiarygodności okoliczności powołanych we wniosku (por. wyrok WSA w Opolu z 12 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 532/12).

Zaakcentować należy, że na organie spoczywa obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Oznacza to, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niedające się wyjaśnić okoliczności nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Zauważyć trzeba, że jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Rozwinięciem tej zasady jest art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast w myśl art. 80 K.p.a., organ winien dokonać oceny okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu należy zatem, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., podejmować działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla podjęcia rozstrzygnięcia i dokonać oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego.

Dopełnienie wskazanych obowiązków co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i dokonania na jego podstawie oceny ma na celu realizację wynikającego z art. 8 K.p.a. wymogu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Dodatkowo organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.).

Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi, wnioskodawca powinien stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna. Organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu zobligowany jest jednak, stosownie do art. 7 K.p.a., dążyć do zapewnienia kompromisu pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony, aby z jednej strony nie dochodziło do pochopnego przywracania terminu i niepewności stosunków procesowych, a z drugiej, by na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Ponadto oceny zaistnienia przesłanek do zastosowania art. 58 K.p.a. organ musi dokonywać w kontekście okoliczności konkretnego przypadku. Z tego względu oceniając, czy uchybienie terminu było zawinione przez stronę winien uwzględnić całokształt okoliczności dotyczących wnioskodawcy. (por. wyrok WSA w Opolu z 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Op 162/13).

Należy również mieć na uwadze, że negatywne skutki związane z niejasnością sytuacji prawnej jednostek nie powinny obciążać ich samych. Sformułowanie zawarte w art. 214 Ordynacji podatkowej (odpowiednik art. 112 K.p.a. na gruncie postępowania podatkowego) "nieszkodzenie stronie" trzeba w realiach takich spraw jak niniejsza, rozumieć jako wyeliminowanie ujemnych skutków dla strony, spowodowanych zastosowaniem się do udzielonego błędnego pouczenia (por. uchwała NSA z 24 października 2016 r., sygn. akt I FPS 2/16). Co więcej z uchwały tej wynika, że do wyeliminowania ujemnych skutków dla strony należy dążyć najprostszymi środkami, a przepis art. 214 Ordynacji podatkowej może "stanowić samodzielną podstawę do "naprawienia" wadliwych pouczeń organów podatkowych".

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oceniać nie tylko pod kątem obowiązku strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, lecz także w świetle określonych prawem obowiązków organów administracji publicznej w postępowaniu poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10).

Przyczyna uchybienia terminu trwa do momentu usunięcia tej nieprawidłowości tj. prawidłowego pouczenia strony lub np. powiadomienia jej o uchybieniu terminu w postanowieniu stwierdzającym wniesienia środka zaskarżenia z uchybieniem terminu (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 226/10, wyrok WSA w Krakowie z 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II Kr 1429/10).

Wobec powyższego należy uznać, że przyczyna uchybienia terminu ustała wraz z doręczeniem Skarżącej postanowienia WSA w Krakowie z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 475/16 odrzucającego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 1 marca 2016 r. znak: [...], to jest 4 lipca 2016 r. Do doręczenia ww. postanowienia Skarżąca pozostawała bowiem w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że Sąd rozpozna jej skargę i skontroluje postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela. Wnosząc zażalenie i wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia 8 lipca 2016 r. Skarżąca niewątpliwie dochowała siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. jednocześnie dopełniając stosownej czynności (wnosząc zażalenie).

Obowiązek przywrócenia terminu w przypadku niezawinionego przez stronę jego uchybienia wiąże się z jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, statuowaną art. 15 K.p.a. Zasada ta wynika również z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.), zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.

W tej sytuacji uznać należy, iż do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia doszło wskutek wadliwych działań organów administracji (Samorządowego Kolegium Odwoławczego). Błędne pouczenie Skarżącej co do trybu zaskarżenia, nie może, w ocenie Sądu, obciążać Skarżącej, która się do takiego pouczenia zastosowała.

Należało w sprawie wziąć pod uwagę, czego zaniedbał organ, specyfikę postępowania administracyjnego w sprawie zarzutów w egzekucji administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7. Na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Zatem w sprawie przedmiotowej egzekucji, w przypadku podniesienia przez Skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., kluczowe i rozstrzygające było stanowisko wierzyciela – Burmistrza W., gdyż jak wskazano powyżej organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem zawartym w ostatecznym postanowieniu wierzyciela. Wobec powyższego Skarżąca, zgodnie z pouczeniem dążyła do sądowej kontroli tego stanowiska próbując realizować prawo do sądu, zagwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.

Strona ma prawo do dochodzenia swoich praw przed niezawisłym sądem potwierdzoną w art. 19 Traktatu z Lizbony. Przyjęcie koncepcji organu zamykałoby bezpodstawnie stronie drogę sądową do dochodzenia swoich praw przed sądem, a zatem naruszałoby prawo do sądu. Efektywna ochrona prawna a w jej ramach prawo do sądu, jest ogólną zasadą prawa unijnego. (por. N. Półtorak, Ochrona uprawnień wynikających z prawa Unii Europejskiej w postępowaniach krajowych, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa 2010 r. str. 159, wyrok ETS C-432/05).

Prawo do sądu to prawo jednostki do zaskarżenia działania administracji publicznej w celu rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem przez niezawisły, bezstronny sąd. Podstawową instytucją ustrojową, zagwarantowaną w Konstytucji RP jest poddanie rozpoznania i rozstrzygania spraw przez organy administracji publicznej kontroli sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (...). Art. 77 ust. 2 Konstytucji stanowiąc, że "ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw", ustanawia expressis verbis prawo jednostki do sądu (por. wyrok NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. I OSK 899/12).

Zaskarżone w sprawie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, wraz z wydanym w jego konsekwencji postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą zażalenia, należy ocenić zatem jako pozbawiające Skarżącą prawa do sądu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło w swoim pouczeniu zmiany kognicji sądów administracyjnych wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz.658) zmieniającej P.p.s.a. z dniem 15 sierpnia 2015 r. przez wyłączenie właściwości sądu w przedmiocie postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Należy podkreślić, że powyższa zmiana odniosła skutek braku możliwości osobnego zaskarżenia do sądu postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

Z całą mocą należy jednak wskazać, że ww. postanowienia nadal podlegają kontroli sądowej na mocy art. 135 P.p.s.a. w sprawach ze skargi na postanowienie organu II instancji wydane w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach którego postanowienia takie były wydane, tym samym przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, stwarza możliwość ewentualnego skontrolowania przez sąd prawidłowości wydanego postanowienia przez wierzyciela.

Przerzucanie na Skarżącą odpowiedzialności za zaniedbanie organu administracji publicznej (nawet innego niż orzekający w sprawie), stanowi o rażącym naruszeniu przez organ orzekający zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 8 i 9 K.p.a.

Zatem należało w sprawie uznać, że działaniu Skarżącej w zaufaniu do pouczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można przypisać przymiotu zaniedbania w kontekście uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia.

Postępowanie i argumentację Skarżącej należy ocenić jako spójne logicznie. W ocenie swego działania jako prawidłowego upewniało Skarżącą dodatkowo wydanie i uzasadnienie przez organ egzekucyjny postanowień z 1 grudnia 2015 r. nr [...] i 27 kwietnia 2016 r. nr [...] zawieszających przedmiotowe postępowanie egzekucyjne w związku ze stanowiskiem wierzyciela co do wniesionej przez Skarżącą skargi do WSA w Krakowie.

Podsumowując należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej organ winien był oceniać spełnienie przesłanki braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu z uwzględnieniem wskazanych przepisów Konstytucji i ogólnych zasad postępowania administracyjnego, czego bezzasadnie zaniechał.

Końcowo należy wskazać, że pogląd przedstawiony w odpowiedzi na skargę, jakoby błędne pouczenie innego postanowienia – w sprawie stanowiska wierzyciela – a limine nie mogło stanowić przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia od innego postanowienia, nie znajduje podstawy w przepisach prawa. Przesłanki nieszkodzenia stronie z art. 112 K.p.a. w zw. z brakiem winy z art. 58 K.p.a. należy bowiem oceniać zawsze mając na uwadze konkretne okoliczności indywidualnej sprawy, nie pomijając przy tym specyfiki danego postępowania.

Ponownie rozpoznając sprawę organ raz jeszcze podda ocenie wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku.

Na marginesie można wskazać, że prawidłowość pouczenia o możliwości zaskarżenia opisanego na wstępie postanowienia z 26 kwietnia 2016 r. nr [...], spełniającego wymogi stawiane przez art. 9 K.p.a., z uwagi na wyżej przedstawione rozważania nie miała w sprawie znaczenia.

W związku z powyższym, uznając, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, albowiem nie była ona w niniejszej sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a równocześnie została zwolniona od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy.