Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 862/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1, art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1440
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku – oddala skargę –


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), odmówił przyznania A. K. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania.

Organ zaznaczył, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego rodzaju świadczenia.

Wskazał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że na przestrzeni 41 lat życia, tj. wnioskodawczyni udokumentowała zaledwie 6 lat, 7 miesięcy i 3 dni okresów składkowych oraz 2 lata, 2 miesiące i 10 dni okresów nieskładkowych. Przy czym, w dziesięcioleciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentowano jedynie 1 rok, 9 miesięcy i 3 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 okresów składkowych.

Ponadto, w latach 1994 - 1995, 1999 - 2010 nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Z dniem [...] stycznia 2013 r. wnioskodawczyni zaprzestała pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia i do chwili obecnej, tj. przez ponad 2 lata, nie wykonywała zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

W ocenie organu, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach nie orzeczono wobec strony całkowitej niezdolności do pracy.

Organ podkreślił, iż z dokumentacji rentowej wynika, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2013 r. A. K. została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy do dnia [...] lipca 2016 r. Nie spełnia zatem podstawowego warunku wymaganego do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a mianowicie całkowitej niezdolności do pracy potwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS.

Końcowo organ wskazał, iż przy rozpatrywaniu sprawy ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wniosła o przyznanie renty z tytułu niezdolności w drodze wyjątku z powodu stanu zdrowia oraz braku niezbędnych środków utrzymania.

W uzasadnieniu wskazała, że ubiegając się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, otrzymała w dniu [...] kwietnia 2013 r. decyzję odmowną ZUS. Na skutek rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia [...] września 2014 r. o sygn. akt [...] oddalił odwołanie oraz przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniosek zainteresowanej o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.

Zdaniem strony, niespełnienie wymagań dających prawo do renty w trybie zwykłym było spowodowane szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi wypracowanie dłuższego okresu ubezpieczenia. W 2004 r. zachorowała bowiem na stwardnienie rozsiane, co uniemożliwiało jej kontynuowanie zatrudnienia. W 2010 r. rozpoczęła pracę w zakładzie chronionym "[...]", jednak ze względu na stan zdrowia zmuszona była z niej zrezygnować. Zły stan zdrowia wykluczał aktywność zawodową strony, a przezwyciężenie tych okoliczności było niemożliwe, co potwierdza załączona dokumentacja medyczna.

Zaznaczyła również, że szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ww. ustawy to nie tylko zdarzenia o charakterze siły wyższej, ale wszelkiego rodzaju sytuacje, które daną osobę czynią nieatrakcyjną na rynku pracy i pozostającą poza kręgiem zainteresowania pracodawców. Chodzi także o takie sytuacje, kiedy osoba ta nie jest zdolna do świadczenia pracy z uwagi na stan zdrowia, chociaż nie legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy.

Zdaniem strony, nie tylko całkowita niezdolność do pracy osoby zainteresowanej będzie szczególną okolicznością, jako że jest stanem udaremniającym i wykluczającym jej aktywność zawodową, lecz także częściowa niezdolność do pracy, poprzez to, że ogranicza i utrudnia możliwość zatrudnienia, może być - przy uwzględnieniu wszelkich aspektów stanu faktycznego sprawy - kwalifikowana w kategoriach szczególnych okoliczności. Art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Co do zasady ww. przepis nie uzależnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku od długości stażu ubezpieczeniowego. Ważne są natomiast powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Istotne jest zatem ustalenie, czy brak uprawnień do świadczenia zwykłego, spowodowany został przez przeszkody kwalifikowane jako okoliczności szczególne. Z okolicznością szczególną w świetle art. 83 ust. 1 ww. ustawy mamy do czynienia wówczas, gdy ubezpieczony pomimo dołożenia największego wysiłku nie jest w stanie pokonać przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia bądź innej działalności objętej ubezpieczeniem.

A. K. podkreśliła, że wykazywała wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jej woli okoliczności, nie mogła zrealizować wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym.

Podniosła nadto, że spełnia przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania. Jej sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, a środki którymi dysponuje, nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Skoro przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych to należy ją oceniać, porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. Wówczas bowiem ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Uznaje się, że najniższe świadczenie przyznawane w trybie zwykłym umożliwia zabezpieczenie podstawowych potrzeb uprawnionej osoby. Chodzi przy tym jedynie o potrzeby natury podstawowej, które swym zakresem mogą znacznie odbiegać od potrzeb w szerszym znaczeniu.

Strona przytoczyła również szereg fragmentów orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w sprawach ze skarg na decyzje w przedmiocie przyznania świadczeń w drodze wyjątku na podstawie powołanego wyżej przepisu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdził wystąpienia przesłanek umożliwiających pozytywne załatwienie sprawy.

Wskazał, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności.

Tymczasem z przedłożonej dokumentacji wynika, iż w okresach od [...] sierpnia 1994 r. do [...] sierpnia 1995 r. oraz od [...] marca 1999 r. do [...] marca 2010 r. strona nie wykonywała zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Ponadto od [...] stycznia 2013 r. do chwili obecnej nie podjęła pracy objętej ww. ubezpieczeniami. Analiza przebiegu ubezpieczenia prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec strony w ww. okresach nie była orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym.

Organ wskazał również, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia z tego względu, że nie zachodzi przesłanka niemożności podjęcia zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Wnioskodawczyni nie ma bowiem orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, jak również nie osiągnęła wieku emerytalnego. Lekarz orzecznik Oddziału ZUS w Z. po analizie dokumentacji medycznej załączonej do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, iż ww. dokumentacja pozostaje bez wpływu na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2013 r. ustalające częściową niezdolność do pracy od [...] października 2004 r. do [...] lipca 2016 r. Częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza, a nie uniemożliwia całkowicie możliwości wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Organ podkreślił, że fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ww. ustawy jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania osoby zainteresowanej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. A. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej uchylenie, przyznanie renty z tytułu niezdolności w drodze wyjątku z powodu stanu zdrowia oraz braku niezbędnych środków utrzymania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść wydanego orzeczenia, poprzez uznanie, iż skarżąca nie spełnia warunków określonych w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podczas gdy spełnia ona każdą z przesłanek zawartych w ww. przepisie, tj. jest osobą ubezpieczoną, spełnia warunki ustawowe do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy na skutek choroby oraz nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

W motywach skargi podniosła argumenty analogiczne jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy akcentując niemożność podjęcia zatrudnienia oraz innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na stan zdrowia. Ponownie wskazała, że w 2004 r. zachorowała na stwardnienie rozsiane i pomimo późniejszych prób podejmowania zatrudnienia (w 2010 r. w Zakładzie Pracy Chronionej w G.), nie mogła kontynuować aktywności zawodowej.

Podniosła również, że jej sytuacja materialna jest bardzo trudna, bowiem uzyskiwane środki finansowe nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb.

Do skargi załączona została kopia dokumentacji medycznej załączonej uprzednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z jego treścią, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia - odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu - przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w zwykłym trybie. Świadczenia z ww. przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, są bowiem finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści art. 83 ust. 1 ww. ustawy wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie została spełniona przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określona w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżąca nie może być uznana za osobę, która nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek.

Niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym omawiany przepis łączy z całkowitą niezdolnością do pracy, bądź wiekiem. Oba elementy skarżącej zaś nie dotyczą. Bezspornym w niniejszej sprawie jest bowiem, że skarżąca, która w dacie orzekania przez organ miała 42 lata, nie osiągnęła ustawowego wieku emerytalnego kobiet. Nie orzeczono też wobec skarżącej całkowitej niezdolności do pracy.

W aktach administracyjnych znajduje się bowiem orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2013 r. (nr akt [...]) ustalające, że skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy do dnia [...] lipca 2016 r. Orzeczenie to zostało wydane w trybie przewidzianym w art. 14 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami, trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji, celowości przekwalifikowania zawodowego - dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik Zakładu. Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2a ww. ustawy, od orzeczenia lekarza orzecznika osobie zainteresowanej przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Komisja lekarska podejmuje rozstrzygnięcie również w formie orzeczenia (ust. 2f).

Powyższe orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zostało doręczone skarżącej w dniu [...] lipca 2013 r., co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem. W orzeczeniu tym zawarto prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia środka zaskarżenia do komisji lekarskiej ZUS. Skarżąca jednak nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia i nie wniosła sprzeciwu od ww. orzeczenia.

Należy w tym miejscu podkreślić, iż Prezes ZUS orzekając w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie może dokonywać swobodnej oceny zdolności wnioskodawcy do podjęcia zatrudnienia, lecz jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, a w przypadku wniesienia od niego sprzeciwu, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy ustalenia dokonane przez lekarza orzecznika ZUS w orzeczeniu z dnia [...] lipca 2013 r. były zatem wiążące dla Prezesa ZUS. Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 3 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej ZUS.

Także Sąd w ramach kontroli decyzji Prezesa ZUS nie ma uprawnień do określenia stanu zdrowia osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, czy też nakazywania wydania orzeczenia o stanie zdrowia określonej treści. Rola sądu administracyjnego sprowadza się jedynie do oceny zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. To zaś wyłącznie strona skarżąca może w każdym czasie, w sytuacji pogarszającego się stanu zdrowia, wnioskować do ZUS o ponowne przeprowadzenie badań, w celu ewentualnego stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy.

W tym kontekście bez wpływu na ocenę niniejszej sprawy pozostaje złączona do skargi dokumentacja medyczna skarżącej. Przede wszystkim, obejmuje ona lata 2004 i 2013, pochodzi z okresu sprzed wydania orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2013 r. i jak wynika z treści uzasadnienia orzeczenia była ona przedmiotem analizy lekarza orzecznika. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, dokumentacja ta, załączona uprzednio do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, była przedmiotem ponownej konsultacji lekarza orzecznika ZUS, który nie stwierdził, aby miała ona jakikolwiek wpływ na wydane w dniu [...] lipca 2013 r. orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy.

Bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia pozostaje również, znajdujące się w aktach sprawy, orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia [...] lipca 2007 r. zaliczające skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Jak już bowiem wyżej wskazano, stosownie do brzmienia art. 14 ust. 3 ww. ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wiążące dla organu jest ostateczne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS co do stanu zdrowia strony, a nie orzeczenie o niepełnosprawności.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze podkreślić raz jeszcze należy, że Prezes ZUS, wydając decyzję w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku, jest w pierwszej kolejności związany treścią przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku organ może rozważać jedynie w stosunku do osób, które są całkowicie niezdolne do pracy. Ocena zaś istnienia, stopnia i daty powstania całkowitej niezdolności do pracy nie może być dokonana w sposób dowolny, lecz w ramach badania orzeczniczego, przeprowadzona przez uprawnionego lekarza zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy. Zatem, niezależnie od tego w jaki sposób sama skarżąca ocenia swój stan zdrowia, stopień jej niezdolności do pracy oceniony został przez lekarza orzecznika ZUS jako częściowy, a nie całkowity, co wyklucza możliwość przyznania jej świadczenia kierowanego wyłącznie do osób całkowicie niedolnych do pracy. Subiektywna ocena skarżącej, iż w jej konkretnym przypadku, częściowa niezdolność do pracy wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia ze względu na rodzaj schorzenia, którym jest dotknięta oraz ze względu na wysoki poziom bezrobocia w jej miejscu zamieszkania, nie mogła skutkować uznaniem przez organ, iż spełnia ona przesłankę całkowitej niezdolności do pracy.

Skarżąca powołała w skardze i uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy liczne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w sprawach dotyczących przyznania świadczenia w drodze wyjątku (sygn. akt II SA/Wa 309/14, II SA/Wa 242/14, I OSK 733/08). Orzeczenia te jednak zapadły w odmiennych stanach faktycznych, gdzie strona skarżąca ubiegała się o rentę rodzinną w drodze wyjątku po zmarłym rodzicu bądź legitymowała się orzeczeniem uprawnionego organu o całkowitej niezdolności do pracy, zaś kwestią sporną pozostawała kwestia wystąpienia szczególnych okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 ww. ustawy, z powodu których - w konkretnym przypadku - nie doszło do nabycia uprawnień do renty w tzw. zwykłym trybie. Z tego względu poglądy zaprezentowane w ww. orzeczeniach, dotyczące wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności" i zaistnienia odrębnej przesłanki określonej w ww. przepisie, warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie mogą mieć znaczenia dla oceny niniejszej sprawy.

Reasumując, brak spełnienia przez skarżącą powyżej wskazanej przesłanki, tj. niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, wyłącza - w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy - możliwość przyznania jej świadczenia w drodze wyjątku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 711/07, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Okoliczność ta przesądza również o treści rozstrzygnięcia, bez potrzeby ustosunkowywania się do pozostałych przesłanek wymienionych w ww. przepisie.

Zaznaczyć jednak należy, mając na względzie argumentację skargi, że sama trudna sytuacja materialna skarżącej nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania świadczenia z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak bowiem słusznie zauważył organ, nie jest to świadczenie socjalne, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] stycznia 2015 r. odmawiająca przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku, nie naruszają prawa.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.