Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 5/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 53, art. 54, art. 56.
journal: Dz.U. 2019 poz 710
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
article: art. 145 § 1, art. 151.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2021 r. sprawy ze skargi P.B. (B.), I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] zezwolił "A"S.A. [...] w S. na usunięcie 46 sztuk drzew należących do gatunków:

- brzoza - 2 szt. (o obwodach pni na wys. 1,3 m: 150 cm i 90 cm),

- świerk - 33 szt. (o obwodach pni na wys. 1,3 m: 60 cm, 80 cm, 70 cm, 80 cm, 80 cm, 70 cm, 60 cm, 90 cm, 90 cm, 80 cm, 80 cm, 60 cm, 80 cm, 90 cm, 30 cm, 30 cm, 80 cm, 90 cm, 30 cm, 50 cm, 60 cm, 60 cm, 60 cm, 30 cm, 30 cm, 30 cm, 60 cm, 30 cm, 30 cm, 50 cm, 40 cm, 40 cm i 40 cm),

- sosna - 10 szt. (o obwodach pni na wys. 1,3 m: 70 cm, 60 cm, 40 cm, 40 cm, 80 cm, 70 cm, 50 cm, 70 cm, 50 cm i 50 cm),

- jabłoń 1 szt. (wielopniowa o obwodzie pnia na wys. 1,3 m: 50+30-1-30 cm) oraz 6 m2 krzewów należących do gatunku żywotnik, rosnących wzdłuż linii kolejowej (strona prawa) nr [...] [...] w miejscowości C., na terenie działki ewidencyjnej nr: 1 obrębu C., będącej własnością P. i I. B.

W pkt. 2 decyzji określił Warunki wykonania usunięcia drzew w sposób następujący:

- usunięcie drzew wykonać w terminie do dnia 31 grudnia 2020r.,

- w przypadku konieczności usunięcia drzew w okresie od 1 marca do 16 października, przed usunięciem należy dokonać dokładnej kontroli każdego drzewa wraz z najbliższym otoczeniem w celu wykluczenia zasiedlenia przez chronione gatunki ptaków - kontrola winna być wykonana przez doświadczonego ornitologa,

- w przypadku pojawienia się w obrębie drzewa chronionych gatunków roślin, zwierząt lub grzybów, należy przerwać prace związane z jego usuwaniem, prace można kontynuować po uzyskaniu dodatkowego zezwolenia, o którym mowa w art. 56 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 55),

- wycinki należy dokonać przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia,

- teren po dokonaniu wycinki należy bezzwłocznie uporządkować.

Jak wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, w dniu 1 lipca 2020r. wpłynął wniosek "A" S.A. [...] w S. (dalej: "A"), dotyczący wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących wzdłuż linii kolejowej nr [...] [...] w miejscowości C., na działce 1 obrębu C..

W przedłożonym wniosku wskazano 46 drzew oraz 6 m2 krzewów rosnących na terenie działki nr: 1 w miejscowości C., które stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa urządzeń i ruchu kolejowego na linii kolejowej nr [...]. Na podstawie informacji z rejestru ewidencji gruntów ustalono, iż przedmiotowa działka stanowi własność małżeństwa P. i I. B. (dalej: strony).

W dniu [...] r. na terenie dz. 1 przeprowadzono dowód z oględzin drzew wnioskowanych do usunięcia. W oględzinach wzięli udział: pracownicy Starostwa Powiatowego w Z., pracownicy "A" oraz Państwo właściciele działki nr 1.

W trakcie oględzin potwierdzono, iż wszystkie drzewa i krzewy wymienione we wniosku z dnia 26.06.2020r. znajdują się w pasie do 6 m od dolnej krawędzi nasypu kolejowego. Uczestniczący w oględzinach pracownicy "A" [...] w S. ze względu na niezgodność z zapisami § 1a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, potrzymali konieczność usunięcia wnioskowanych drzew i krzewów. Natomiast właściciele dz. nr 2 stwierdzili, iż ,, krawędź nasypu jest w kontakcie z granicą prywatnej działki i dlatego powołują się na §1 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Wnioskodawcy nie są w stanie jednoznacznie określić innych przypadków, to też właściciele wnioskują aby odległość mierzyć od skrajnej szyny. Wszystkie drzewa i krzewy znajdują się w odległości większej niż 6 m od skrajnej szyny. Należy wziąć także pod uwagę fakt, że nasyp został powiększony przez rewitalizację. Naprzeciwko posesji znajduje się przystanek kolejowy C. Wnioskują do Starosty [...] o odrzucenie wniosku "A" z dnia 29.06.2020r. i wydanie negatywnej decyzji w sprawie wycinki drzew. "

W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020., poz. 1043, dalej: u.t.k.) oraz § 1a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. ł247, dalej: rozporządzenie) określono, iż "na gruntach położonych: 1. Poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi - w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych. 2. W przypadkach innych niż określone w ust. 1 - w odległości nie mniejszej niż 6 m od skrajnej szyny."

Stosownie do art. 56 ust. 1u.t.k.; "w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca."

Zatem w myśl w wyżej art. 53 ust. 1 u.t.k. - usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych może mieć miejsce w odległości niezakłócającej ich eksploatacji, działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, a także niepowodującej zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Celem norm wyrażonych w art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym jest wyeliminowanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego, podróżnych i mienia, jakie mogą powodować drzewa i krzewy rosnące w obrębie infrastruktury kolejowej. W judykaturze przyjmuje się, iż przepisy wykonawcze, określające minimalne odległości od obszaru kolejowego, stanowią dopuszczalną ustawa konkretyzację zasady wyrażonej w art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Oznacza to, że przekroczenie określonej w przepisie § 1a rozporządzenia odległości minimalnej od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych z mocy prawa stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym też zakresie ustawa o transporcie kolejowym jest ustawą szczególną w stosunku do Innych przepisów prawa, w tym między innymi ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 55) oraz ustawy z dnia 28 września 2001 r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1463).

Drzewa i krzewy - jako elementy składowe środowiska - podlegają ochronie na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, który stanowi o konieczności uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. Zgodnie jednak z art. 83f ust. 1 pkt 8 tej ustawy przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Do takich drzew lub krzewów znajduje zastosowanie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym stanowiący, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów. Decyzję wykonuje zarządca. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotem przepisów art. 83 i następnych ustawy o ochronie przyrody jest ochrona drzew, a przedmiotem ochrony wynikającej z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym jest bezpieczeństwo. Na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym decyzja o usunięciu drzew wydawana jest w celu wyeliminowania zagrożenia, jakie w ruchu kolejowym mogą powodować drzewa i krzewy. Inicjatorem tego postępowania jest zarządca infrastruktury kolejowej, który jest odpowiedzialny za zarządzenie infrastrukturą kolejową i utrzymanie jej w stanie umożliwiającym bezpieczne funkcjonowanie.

Po analizie materiałów dowodowych, na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę informacji zawartych we wniosku, mapy sytuacyjnej oraz przeprowadzonych oględzin ustalono, iż na odcinku przebiegającym obok działki nr 1 w C., linia kolejowa nr [...] biegnie po nasypie. Ustalono również, iż wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy (wskazane we wniosku "A" znajdują się w odległości mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu, tzn. niezgodnie z przepisami rozporządzenia. Zatem wnioskowane do usunięcia drzewa i krzewy stanowią bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa urządzeń i ruchu kolejowego.

Organ wydający decyzję o usunięciu drzew i krzewów na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Utrudnienie takie wynika bowiem bezpośrednio z naruszenia § 1a wymienionego Rozporządzenia i nie wymaga udowodnienia. Powinność udowodnienie stwarzanego zagrożenia, powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa lub krzewy położone są w odległości większej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych.

Odnosząc się do przedłożonego w trakcie oględzin wniosku stron dotyczącego uwzględnienia przepisu ust. 2 z § 1a rozporządzenia, który wyraźnie wskazuje, iż ma on zastosowanie jedynie w przypadkach innych niż określone w ustępie 1, czyli gdy linia kolejowa nie biegnie po nasypie, ani w wykopie i nie posiada rowów bocznych. Zatem w przedmiotowym przypadku nie ma on zastosowania, gdyż na całym odcinku dz. nr 1 linia kolejowa biegnie po nasypie.

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, Starosta, mając na uwadze konieczność zachowania bezpieczeństwa ruchu pociągów na linii kolejowej nr [...], działając na podstawie wyżej cytowanych przepisów art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym i Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, jest zobligowany do wydania decyzji zezwalającej zarządcy linii kolejowej na usunięcie wnioskowanych drzew i krzewów.

W złożonym w terminie odwołaniu pełnomocnik stron zarzucił rozstrzygnięciu organu ł instancji naruszenie prawa materialnego, a to: art. 53 ust. 1, art. 56 ust. 1 w związku z art. 57 a ustawy o transporcie kolejowym poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zezwolenia na usunięcie wskazanych drzew, pomimo, że nie utrudniają widoczności sygnałów pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych, nie powodują zasp śnieżnych oraz nie powodują zagrożeń dla życia lub bezpieczeństwa mienia oraz bezpieczeństwa i prawidłowego ruchu kolejowego. Naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 7 oraz 77 kpa poprzez brak prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienia prawidłowo wszelkich okoliczności faktycznych. Naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny tym przepisem, a w szczególności poprzez brak wyjaśnienia kwestii związanej z terminem usunięcia drzew oraz dlaczego w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalne odstępstwo od odległości warunków dopuszczających usytuowanie drzew, krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54 ustawy o transporcie kolejowym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] r. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając jego stanowisko.

W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium odniosło się do możliwości zastosowania w tym przypadku art. 57a ust. 1 u.t.k., który pozwala na wyrażenie zgody w szczególnie uzasadnionych przypadkach na odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych. na podstawie art. 54 ustawy, a więc także od odległości z § 1 rozporządzenia . Wyrażenie zgody ma charakter wyjątkowy i z tego względu podlega wykładni ścisłej. Wykładnia językowa i funkcjonalna przepisów art. 53 ust. 1, art. 54, art. 57 ust. 1 i art. 57a ust. 1 u.t.k. uzasadnia wniosek, że ustawodawca kładzie nacisk na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów jest bowiem możliwe tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych. Odstępstwo nie może powodować zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego ani zakłócać działania, urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu (art, 57a ust. 1 ustawy). Argument w postaci ochrony jaką zapewniają drzewa przed hałasem przejeżdżających pociągów nie stanowi jednak "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu ustawy.

Jednocześnie, zgodnie z art. 57a ust. 2 ustawy, zgoda na odstępstwo wymaga

uzgodnienia z zarządcą. Uzgodnienie to jest konieczne z uwagi na przesłankę odstępstwa, jaką jest brak zagrożenia dla bezpieczeństwa prowadzenia ruchu kolejowego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Go 861/18). '

Odnosząc się do treści złożonego odwołania, Kolegium wyjaśnia, iż przesłanki z art. 57a ust. 1 ustawy nie podlegały cenie merytorycznej z uwagi na brak złożenia przez właścicieli nieruchomości formalnego wniosku o wszczęcie postępowania w tym przedmiocie. Nie można, zdaniem Kolegium, doszukiwać takiego wniosku w prośbie o odrzucenie wniosku "A" z dnia 29.06.2020r. i wydanie negatywnej decyzji w sprawie wycinki drzew. Strony nie podały w trakcie trwania postępowania żadnych argumentów przemawiających za "przypadku szczególnie uzasadnionym", które przekonywały by o odstępstwie od usunięcia drzew. Ponadto Kolegium wyjaśnia, że naruszenie minimalnej odległości usytuowania drzew lub krzewów powoduje, że organ nie jest już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest on również zobowiązany do dalszego badania, czy lak posadzone drzewa lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie oceny dokonał bowiem już sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 06.08.2020r. II SA/OP 244/19).

W skardze z dnia 26 listopada 2020 r. strony reprezentowane przez pełnomocnika w osobie adwokata, podnoszą zarzuty dotyczące:

1. Naruszenia prawa materialnego, a to:

- art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Starosta [...] prawidłowo zastosował te przepisy zezwalając "A’ S.A. [...] w S. na usunięcie wskazanych w decyzji drzew oraz krzewów pomimo, że wskazane w decyzji drzewa i krzewy nie utrudniają widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacji urządzeń kolejowych, nie powodują zasp śnieżnych oraz nie powodują zagrożenia życia lub bezpieczeństwa mienia oraz bezpieczeństwa i prawidłowego ruchu kolejowego.

2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a

to:

- art. 7 oraz 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.) poprzez brak prawidłowego zebrania i oceny materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie prawidłowo wszelkich okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy.

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z tym przepisem, w szczególności poprzez brak wskazania na jakiej podstawie organ przyjął, że Starosta właściwie w sentencji wyznaczył termin usunięcia drzew.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II Instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zarzutów pełnomocnik podaje, że drzewa i krzewy wskazane w sentencji decyzji Starosty [...] zostały posadzone przez poprzednich właścicieli działki nr 3 przeszło 20 lat temu. W dacie posadzenia tych drzew nie obowiązywała ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, ustawa z dnia 28 marca 2003 r. transporcie kolejowym oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Obowiązywała już jednak Konstytucja z 1997 r., która gwarantuje szereg praw obywatelom, w tym ochronę własności (art. 21 Konstytucji) oraz przede wszystkim wskazuje, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym Państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2).

W związku z powyższym niewątpliwie wykładnia wszelkich przepisów, które mogłyby prowadzić do ograniczenia własności obywateli powinna być ścisła i uwzględniać cel wprowadzenia takich ograniczeń. Niewątpliwie skarżący, którzy już tylko z tego faktu, że ich działka znajduje się w pobliżu linii kolejowej ponoszą negatywne tego skutki, nie powinni być traktowani gorzej niż właściciele innych działek, które nie sąsiadują z liniami kolejowymi.

Z tej przyczyny zarówno przepis art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, jak również przepisy art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym powinny być wykładane ściśle biorąc pod uwagę cel w jakim zostały wprowadzone, jak również stan faktyczny występujący na nieruchomości skarżących i w jej sąsiedztwie.

W przedmiotowej sprawie w wyniku rewitalizacji linii kolejowej nr [...] [...] w miejscowości C., krawędź nasypu kolejowego znacznie przybliżyła się do działki skarżących. Podkreślić należy, że na wysokości działki skarżących pod drugiej stronie torów znajduje się przystanek kolejowy C., który nie jest usytuowany na nasypie. Od kiedy właścicielami przedmiotowej działki są skarżący, do chwili obecnej nie było ani jednego przypadku aby drzewa znajdujące się na ich posesji zagrażały bezpieczeństwu ruchu kolejowego albo zakłócały działania urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu.

Do roku 2020 wnioskodawca nie składał żadnego wniosku o usunięcie tych drzew. Stan faktyczny na nieruchomości skarżących potwierdza w sposób jednoznaczny ich twierdzenia, że usunięcie wskazanych w sentencji decyzji drzew i krzewów w istocie w żaden sposób nie wpłynie na bezpieczeństwo ruchu kolejowego, czy też zakłócenie działań urządzeń służących do prowadzenia tego ruchu. Gdyby było tak w rzeczywistości, to wnioskodawca już dawno wystąpiłby z wnioskiem o usunięcie przedmiotowych drzew.

Decyzja SKO została wydana również z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Organ przyjmując, że ustalenia faktyczne Starosty [...] są prawidłowe naruszył art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez brak prawidłowej oceny materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie prawidłowo wszelkich okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie

Podkreślić jednak należy, że odległości określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. uzależnione są od tego czy linie kolejowe biegną po nasypie. W przypadku, w którym linia kolejowa nie biegnie po nasypie odległość powinna być liczona od skrajnej szyny a nie od dolnej krawędzi nasypu. Wskazać jednak należy, że organy przyjmują, że na długości z działką skarżących linia kolejowa biegnie po nasypie, to jednak po drugiej stronie linii kolejowej nie ma nasypu tylko znajduje się przystanek kolejowy. W związku z powyższym z drugiej strony torów jest inna sytuacja niż od strony z działką skarżących. Niewątpliwie w takiej sytuacji należałoby przyjąć, że odległość z obu stron, w której mogą być usytuowane drzewa i krzewy powinna być liczona od skrajnej szyny. Nie jest bowiem do zaakceptowania sytuacja, w której z jednej strony torów odległość liczona jest od skrajnej szyny, a z drugiej strony od krawędzi nasypu. Takie bowiem stosowanie tych przepisów nie miałoby nic wspólnego z ich celem jakim jest zapewnienie widoczności sygnałów i pociągów lub eksploatacją urządzeń kolejowych.

W toku sprawy organy obu instancji pominęły tą kwestię nie odnosząc się do niej w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. W ocenie jednak skarżących jest to kwestia istotna.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa procesowego w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na treść kwestionowanych rozstrzygnięć. Organy orzekające w sprawie prawidłowo zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy w sprawie (art. 77 § 1 k.p.a.), jak również podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Również przeprowadzona ocena materiału dowodowego jest pełna i całościowa, nie przekraczając granic swobody w świetle art. 80 k.p.a. Z kolei uzasadnienia zaskarżonych decyzji w zakresie stanu faktycznego i prawnego spełniają w stopniu wystarczającym wymogi prawidłowości, pozwalając Sądowi na dokonanie legalnościowej kontroli przesłanek prawnych i faktycznych, które znalazły się u podstaw kwestionowanych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.). Tym samym zarzut naruszenia norm procesowych nie mógł zostać uwzględniony.

W drugiej kolejności należy stwierdzić, że wykładnia oraz zastosowanie prawa materialnego na tle ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie budzą wątpliwości. Zasadnicze znaczenie dla oceny legalności materialnoprawnej kontestowanych decyzji ma zestawienie treści przepisów art. 53, 54 i 56 u.t.k. oraz § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.

Zgodnie z treścią art. 53 ust. 1 u.t.k. zasadą w obszarze kolejowym jest usytuowanie budowli, budynków, drzew i krzewów oraz wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, bocznic kolejowych i przejazdów kolejowych w takich odległościach, które nie zakłócają eksploatacji oraz działania urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego oraz nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Prawodawca uznał za stosowne, aby określić bezpośrednio w ustawie o transporcie kolejowym oraz w rozporządzeniu wykonawczym wydanym na jej podstawie minimalne odległości budowli i budynków oraz drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej oraz wykonywania robót ziemnych od osi skrajnego toru lub granicy obszaru kolejowego. Przepisy ustawowe oraz podustawowe określające minimalne odległości od obszaru kolejowego stanowią konkretyzację zasady z art. 53 ust. 1 u.t.k., będąc wyrazem oceny prawodawcy, że niezależnie od cech danego stan faktycznego przekroczenie określonej odległości minimalnej od osi skrajnego toru lub granic obszaru kolejowego stwarza niedopuszczalne i nieakceptowalne ryzyko z punktu widzenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. Nie wyklucza to, co oczywiste, uznania, że także odległości większe niż minimalne mogą w określonych okolicznościach uzasadniać konieczność zmiany usytuowania obiektów, jeśli ich usytuowanie zgodnie z zasadą z art. 53 ust. 1 u.t.k. zakłóca eksploatację lub działanie urządzeń związanych z prowadzeniem ruchu kolejowego lub powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Jeżeli chodzi o minimalne odległości dla drzew i krzewów, to wynikają one z § 1a ust. 1 wydanego na podstawie art. 54 u.t.k. rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Zgodnie z tym przepisem, poza lasami drzewa i krzewy mogą być usytuowane w sąsiedztwie linii kolejowej biegnącej po nasypie albo w przekopie albo otoczonej rowami bocznymi - w odległości nie mniejszej niż 6 m od dolnej krawędzi nasypu albo górnej krawędzi przekopu albo od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych.. Obowiązkiem zarządcy kolejowego jest czuwanie, aby odległości te były zachowane, a w razie stwierdzenia, że doszło do ich przekroczenia - wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o usunięciu drzew lub krzewów nielegalnie usytuowanych.

W sprawie, której dotyczy skarga, zarządca zwrócił się do starosty o wydanie decyzji na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. w związku ze stwierdzeniem naruszenia minimalnej odległości od dolnej krawędzi nasypu toru kolejowego drzew należących do skarżących.

Przepis art. 56 ust. 1 u.t.k. stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzew lub krzewów utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne, starosta, na wniosek zarządcy, wydaje decyzję o usunięciu drzew lub krzewów, którą wykonuje zarządca. Treść tej regulacji odwołuje się wprawdzie do przesłanek, które wydają się abstrahować od kryterium odległości drzew lub krzewów względem obszaru kolejowego (przesłanki "utrudnienia widoczności" lub "powodowania zasp śnieżnych"), jednak nie należy zapominać, że zakres zastosowania przepisu art. 56 ust. 1 u.t.k. jest szerszy. Obejmuje on bowiem nie tylko sytuacje, w których drzewa lub krzewy znajdują się w odległościach większych niż odległości minimalne i usytuowanych w takim sposób, że utrudniają one widoczność lub powodują zaspy śnieżne, lecz także sytuacje, w których naruszono odległości minimalne usytuowania, które prawodawca uznał a priori za stwarzające niedopuszczalne ryzyko dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W razie stwierdzenia, że odległości minimalne usytuowania drzew lub krzewów zostały naruszone właściwy organ nie jest więc już zobowiązany do badania czy tego rodzaju nielegalne usytuowanie utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Nie jest również zobowiązany do dalszego badania, czy tak posadzone drzew lub krzewy zagrażają bezpieczeństwu ruchu kolejowego lub prawidłowości eksploatacji urządzeń kolejowych. W tym zakresie bowiem oceny dokonał sam prawodawca, statuując odpowiednie przepisy o minimalnych odległościach usytuowania drzew i krzewów w sąsiedztwie linii kolejowej.

Powyższy pogląd jest akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r. (II SA/Kr 1639/13) WSA w Krakowie stwierdził, że § 1 rozporządzenia z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych ustanowił zasadę, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż metrów od dolnej krawędzi nasypu. Przepis ten dotyczy zarówno drzew istniejących, jak i ewentualnych nowych nasadzeń. W pierwszym wypadku oznacza on obowiązek usunięcia takich drzew, w drugim - zakaz ich sadzenia. W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 6 metrów od nasypu, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 6 metrów od nasypu. W podobnej sprawie, jednak w starym stanie prawnym, w którym odległość określono na 15 m., wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z dnia 5 lutego 2014 r. (II SA/Kr 1613/13). Jego zdaniem, jeżeli drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej są usytuowane w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, to organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne (ONSAiWSA 2015/6/106). W takiej sytuacji samo usytuowanie drzew lub krzewów w takiej odległości przesądza, iż powinna być w stosunku do nich wydana decyzja o pozwoleniu na wycinkę. Ustalanie wpływu na bezpieczeństwo ruchu kolejowego jest wymagane w relacji do drzew lub krzewów sytuowanych w odległości przekraczającej 15 m od skrajnej linii torów (wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 marca 2014 r., II SA/Kr 1640/13; LEX nr 1443501). Stanowiska tego, akceptowanego przez Sąd, nie zmienia to, że po zmianie rozporządzenia w lipcu 2019 r. "bezpieczną" odległość ustalona na 6 m.

Sąd nie podziela głównego zarzutu podnoszonego w skardze odnoszącego się do naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w związku z art. 53 ust. 1 i art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym poprzez ich błędną wykładnię. Już sam fakt, że wskazane w decyzji drzewa i krzewy rosną w odległości mniejszej niż 6 m od nasypu kolejowego oznaczanie stan, w którym stanowią one zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądowym, o czym świadczy przytoczony wyżej wyrok WSA w Krakowie, a także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 stycznia 2017 r., II SA/Ol 1358/16 (CBOSA)..], w którym Sąd stwierdza: " W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne. Powinność taka powstaje dopiero w takim przypadku, gdy wnioskowane do usunięcia drzewa położone są w odległości większej niż 15 (obecnie 6 ) metrów od osi skrajnego toru kolejowego."

Nie ma także znaczenia to, że w dacie nasadzenia drzew i krzewów (ok. 20 lat temu) nie obowiązywała ustawa o transporcie kolejowym z 2003 r., ustawa o ochronie przyrody z 2004 r. oraz rozporządzenie z 2008 r., co prowadzi pełnomocnika skarżących do wniosku o niekonstytucyjności wprowadzonych ograniczeń. Ustawa o transporcie kolejowym z 1997 r., uchylona przez obecnie obowiązująca ustawę z 2003 r. w art. 42 zawierała podobny przepis do zamieszczonego w obecnym art. 53 ust. 1 u.t.k: Usytuowanie drzew i krzewów, wykonywanie robót ziemnych oraz stawianie budynków i budowli w sąsiedztwie linii kolejowych może mieć miejsce w odległości nie zakłócającej działania urządzeń do eksploatacji linii kolejowych, a także nie powodującej zagrożenia bezpieczeństwa i prawidłowego ruchu kolejowego. Przepis pozwalał na dalej idące ograniczenia, bowiem nie wyznaczono w nim (ani w innych przepisach) odległości "bezpiecznej", więc podlegała ona dyskrecjonalnej ocenie organu.

Nie jest także trafny zarzut dotyczący niezastosowania odstępstwa przewidzianego w art. 57a u.t.k. Przepis ten dopuszcza, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, odstępstwo od odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 54, a więc w rozporządzeniu, przy czym wymaga to zgody starosty wydanej w formie postanowienia, po uzgodnieniu właściwego zarządcy. Postanowienie takie powinno być wydane po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania regulowanego k.p.a., w trakcie którego starosta uzyska zgodę zarządcy oraz zostaną wyjaśnione istotne okoliczności sprawy, a zwłaszcza kwestia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Skarżący o zgodę taką nie wystąpili mimo tego, że pełnomocnik w odwołaniu od decyzji Starosty [...] z [...] r. wskazywał na przepis art. 57a ust. 1 u.t.k., a więc instytucja odstępstwa była mu znana.

Mając na względzie przytoczoną wyżej argumentację, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, a zatem - w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. - odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.