Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 483/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6, art. 6 ust. 1, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz S. C. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu odwołania D. O. oraz odwołania S. C., złożonych od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], nakazującej D. O. rozbiórkę poszczególnych części (tj. samowolnej zrealizowanych: rozbudowy, nadbudowy i zadaszenia) budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, o wymiarach 4,98 m x 16,26 m - 3,64 m x 2,81 m, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] położonej w obrębie [...], gmina L. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco stan sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego i mieszkalnego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...], położonej w miejscowości W. R. Kolonia, gmina L..

Po przeprowadzeniu w dniu [...] listopada 2012 r. oględzin przedmiotowej inwestycji organ pierwszej instancji uznał, że D. O. w okresie od 2008 do 2009 roku wykonała samowolnie szereg robót budowlanych przy ww. budynku, które obejmowały w szczególności rozbiórkę istniejącego wcześniej dachu i wykonanie nowego dachu, częściową rozbiórkę ścian, wykonanie ścianki kolankowej, wymianę pokrycia dachowego, wykonanie kotłowni, wykonanie nowego stropu, ocieplenia budynku oraz robót budowlanych związanych z budową kominów. Roboty te organ zakwalifikował jako remont i przebudowę.

W oparciu o powyższe ustalenia organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., wydanym na podstawie art. 50 Prawa budowlanego, wstrzymał D. O. prowadzenie przedmiotowych robót budowlanych oraz nałożył na nią obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni ekspertyzy technicznej. Postanowienie to – na skutek zażalenia S. C. – zostało jednak następnie uchylone przez L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W trakcie ponownie przeprowadzonych w dniach [...] lipca 2013 r. i [...] września 2014 r. oględzin inspektorzy PINB w L. ustalili, że na działce nr ewid. [...] zlokalizowany jest budynek mieszkalny o konstrukcji murowanej o wymiarach 4,98 m x 16,26 m, - 3,64m x 2,81m i wysokości do kalenicy 5,48 m. Obiekt ten ma więźbę dachową drewnianą, dwuspadową. Wody opadowe z budynku odprowadzane są na teren własnej działki inwestora. W budynku znajdują się dwa kominy: w centralnej części budynku oraz od strony południowo-wschodniej.

Inspektorzy uznali, że inwestor wykonał nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą. Nadbudowę wykonano z bloczków gazobetonowych o wysokości ściany konstrukcyjnej - 0,45 m i długości ok. 9,00 m (od strony działki o nr ewid. [...]) oraz wysokości ściany konstrukcyjnej - 1,18 m i długości ok. 15,97 m (od strony działki o nr ewid. [...]). Ponadto od strony północnej budynku dokonano nadbudowy z bloczków gazobetonowych na wysokość 0,24 m ponad istniejącą ścianę szczytową oraz jej przedłużenia na długości 2,81 m w rozbudowanej części obiektu. Wykonano także nadbudowę od strony południowej na wysokość 1,04 m w szczycie oraz 0,45 m od strony elewacji południowo-wschodniej i 1,18 m od strony elewacji południowo-zachodniej ponad istniejącą ścianę szczytową z bloczków gazobetonowych i cegły cementowej. Od strony północno-zachodniej dokonano rozbudowy budynku o wymiarach 2,00 m x 2,81 m, zaś od strony południowo-wschodniej o wymiarach 4,87 m x 2,81 m. Inwestor wykonał również zadaszenie na słupach stalowych o wymiarach 2,81 m x 5,75 m od strony południowo-zachodniej budynku. Obiekt posiada instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną oraz grzewczą (kocioł na paliwo stale). Pomieszczenie kotłowni posiada wymiary 4,35 m x 4,01 m. Przewód kominowy znajdujący się w tym pomieszczeniu posiada wymiary 0,80 m x 0,43 m. W budynku znajdują się pomieszczenia: kuchnia o wym. 2,41 m x 4,19 m, pokój o wym. 3,36 m x 4,18 m, łazienka o wym. 2,39 m x 1,13 m, aneks gospodarczy o wym. 2,23 m x 1,70 m, niewykończone pomieszczenie z rozprowadzoną instalacją grzewczą o wym. 2,39 m x 4,63 m oraz hol o wymiarach 2,50 m x 1,47 m. W części gospodarczej budynku zlokalizowana jest kotłownia o wymiarach 4,63 m x 4,35 m, z której przechodzi się do pomieszczenia gospodarczego o wymiarach 4,63 m x 4,35 m. Pomieszczenie to podzielono nowo wybudowaną ścianą działową. Na poddaszu znajdują się dwa pomieszczenia: jedno o wymiarach 4,50 m x 11,34 m, drugie zaś o wym. 4,26 m x 4,50 m. Elewacja budynku jest otynkowana. Inspektorzy stwierdzili, że roboty budowlane w kotłowni nie zostały zakończone.

Na podstawie przekazanych przez Starostwo Powiatowe w L. przy piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. dokumentów ustalono, że w dniu [...] kwietnia 2010 r. do organu administracji architektoniczno-budowlanej wpłynęło zgłoszenie D. W. (obecnie O.), dotyczące budowy budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 na działce o nr ewid.[...], położonej w miejscowości W. R. K., o wymiarach zewnętrznych 5,14 m x 2,64 m. W projekcie zagospodarowania działki, stanowiącym załącznik do zgłoszenia, został zaprojektowany budynek o wymiarach 5,14 m x 2,64 m, usytuowany przy ganku od strony południowo-zachodniej. Budynek ten winien posiadać odrębne wejście zlokalizowane od strony elewacji południowej, powinien posiadać własny dach konstrukcji drewnianej, jednospadowy oraz niezależne cztery ściany konstrukcyjne.

Wobec powyższego organ pierwszej instancji przyjął, że inwestor wykroczył poza zakres dokonanego zgłoszenia, realizując samowolnie: rozbiórkę istniejącej konstrukcji więźby dachowej i wykonanie nowej, częściową rozbiórkę ścian, wykonanie ścian kolankowych o wymiarach 0,45 m x 9,0 m i o wymiarach 1,18 m x 5,75 m, przebudowę ścian szczytowych, wymianę pokrycia dachowego, wykonanie kotłowni, roboty budowlane związane z wykonaniem przewodów kominowych, wykonanie nowego stropu i ocieplenia budynku. Charakter samowoli budowlanej miała ponadto rozbudowa budynku o wymiarach 2,81 m x 2,0 m oraz wykonane zadaszenie na słupach stalowych. Organ podkreślił, że samowolna rozbudowa przedmiotowego budynku została "ewidentnie zinwentaryzowana" na pozyskanej z zasobów Starostwa Powiatowego w L. mapie sytuacyjno-wysokościowej z operatu opracowanego w 1992 r., na której kolorem czerwonym naniesiono stan aktualny na 2012 r.

Uznając możliwość legalizacji wykonanych robót budowlanych PINB w L. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., wydanym ma podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymał. D. O. prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę przy przedmiotowym budynku mieszkalnym oraz nałożył na nią obowiązek przełożenia w terminie do dnia [...] lipca 2015 r. określonych dokumentów

Mając zaś na uwadze, że D. O. w wyznaczonym terminie dokumentów tych nie przedłożyła PINB w L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nakazał jej rozbiórkę samowolnie wykonanej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą.

L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania D. O. oraz odwołania S. C., decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zwracając uwagę na konieczność bardziej precyzyjnego określenia zakresu nałożonych na stronę obowiązków.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, raz jeszcze nałożył na D. O. obowiązek rozbiórki samowolnie zrealizowanych części przedmiotowego budynku mieszkalnego, tj. – co określono precyzyjnie w rozstrzygnięciu decyzji – samowolnie wykonanej:

1) nadbudowy ścian:

- od strony działki o nr ewid.[...] (poprzedni nr ewid. [...]) o wysokości 0,45 m i długości ok. 9,00 m,

- od strony działki o nr ewid. [...] o wysokości 1,18 m i długości ok. 15,78 m,

- od strony północnej o wysokości 0,24 m ponad istniejącą ścianą szczytową oraz jej przedłużenie na długości 2,81 m w rozbudowanej części obiektu,

- od strony południowej o wysokości 1,04 m w szczycie oraz 0,45 m od strony elewacji południowo-wschodniej i 1,18 m od strony elewacji południowo-zachodniej ponad istniejącą ścianę szczytową.

2) rozbudowy o wymiarach 2,00 m x 2,81 m, od strony północno - zachodniej budynku;

3) rozbudowy o wymiarach 4,87 m x 2,81 m, od strony południowo - wschodniej budynku;

4) zadaszenia na słupach stalowych o wymiarach 2,81 mx 5,75 m, od strony południowo-zachodniej.

Od decyzji powyższej odwołania złożyli D. O. i S. C.. D. O. w treści odwołania podniosła, że sporna budowla nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w stopniu, który uniemożliwiałby doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.

Z kolei S. C. zarzucił, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne nie obejmuje nakazu wykonania muru ogniochronnego od strony jego działki oraz pomija obowiązek rozbiórki starego komina w części nadbudowanej, jak też nowego komina w całości. Ponadto decyzja nie rozstrzyga kwestii obniżenia więźby dachowej.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową. Przede wszystkim zaaprobował dokonaną przez PINB w L. kwalifikację wykonanych przez D. O. robót budowlanych jako rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego. Budowa budynku mieszkalnego (a tym samym również rozbudowa i nadbudowa), nie była natomiast – jak podkreślił – zwolniona w świetle art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] czerwca 2015 r.), z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obowiązku tego inwestorka zaś nie dopełniła, w związku z czym w sprawie zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 48 - 49 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy podkreślił, że wobec możliwości legalizacji samowolnie dokonanej nadbudowy i rozbudowy przedmiotowego obiektu, postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. wstrzymano inwestorce wykonywanie robót budowlanych w ww. budynku i zobowiązano ją do przedłożenia w terminie do dnia [...] lipca 2015 r. określonych dokumentów, warunkujących możliwość legalizacji. Skoro zaś D. O. nie wywiązała się z tego obowiązku, zasadnie – w świetle art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego – nakazano jej rozbiórkę wskazanych części budynku. Zdaniem L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, niezrozumiałym jest więc zarzut zawarty w odwołaniu D. O., jakoby organ nie umożliwił doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

W ocenie organu drugiej instancji uzasadnienia nie znajdują również zarzuty zawarte w odwołaniu S. C.. Sprawa nadbudowy komina i budowy drugiego komina w części istniejącego budynku nie mogła być bowiem rozstrzygnięta w postępowaniu prowadzonym w sprawie samowolnej rozbudowy budynku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną S. C. – reprezentowany przez radcę prawnego J. M. – wniósł o jej uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności poprzez:

1) nierozważenie przez organ kwestii postawienia przez inwestora murów ogniochronnych od strony nieruchomości sąsiedniej tj. nr [...] (poprzedni nr ewid. [...]) pomimo, że taki mur winien być postawiony z uwagi na odległość budynku od granicy działki;

2) nierozważenie przez organ kwestii wykonania przez Inwestora robót budowlanych w zakresie obniżenia więźby dachowej oraz ograniczenia wystawania połaci dachu poza ścianę budynku od strony działki sąsiedniej, a także zmiany układu połaci dachu celem odprowadzania wód opadowych w kierunku swojej działki pomimo, że więźba jest ewidentnie podwyższona wobec stanu poprzedniego, dach został wysunięty poza ścianę budynku (wraz z ociepleniem), a układ połaci dachowych umożliwia inwestorowi odprowadzanie wód opadowych na działkę sąsiednią;

3) nierozważenie przez organ kwestii rozbiórki postawionej przez inwestora ściany (działowej) wewnątrz budynku, które to roboty budowlane były wykonywane przez inwestora samowolnie i doprowadziły do zmiany kubatury pomieszczeń budynku;

4) nierozważenie przez organ kwestii nadbudowy przez inwestora komina wentylacyjnego (tzw. stary komin), który został wzniesiony nawet ponad podwyższoną więźbę dachową;

5) nierozważenie przez organ kwestii budowy przez inwestora komina (tzw. nowy komin) pomimo, że stanowi on część składową nieruchomości i był postawiony przez inwestora samowolnie, a w konsekwencji sankcjonowanie wszczęcia nowego postępowania i ponowna próba legalizacji;

b) art. 8 i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób chaotyczny, a tym samym niewzbudzający zaufania obywateli do organów Państwa oraz niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez ponowne pominięcie stanowiska skarżącego w przedmiocie zgłaszanych przez niego istotnych kwestii mających wpływ na wynik sprawy, w tym postawienia murów ogniochronnych, podniesienia więźby dachowej, wysunięcia połaci dachowej poza ścianę budynku, braku zmiany układu połaci dachowych, postawienia komina i nadbudowy komina wentylacyjnego, nie przedstawiając przy tym żadnego uzasadnienia prawnego czy faktycznego dla takiego postępowania;

c) art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ do stawianych przez skarżącego w pismach, w tym w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, zarzutów w przedmiocie wszystkich przeprowadzonych samowolnie przez inwestora robót budowlanych i w konsekwencji brak należytego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez pominięcie części okoliczności faktycznych i nieodniesienie się do podnoszonych konsekwentnie przez skarżącego kwestii oraz brak wskazania w sentencji zaskarżonej decyzji materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia;

II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że objęte nakazem rozbiórki winny być jedynie elementy wskazane w zaskarżonej decyzji, podczas gdy nakazem tym winny być objęte także, po raz kolejny pominięte przez organ, pozostałe elementy rzeczonej samowoli, bowiem ich pozostawienie skutkować będzie dalszym naruszaniem prawa budowlanego i uzasadnionego interesu skarżącego jako bezpośredniego sąsiada.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie wymaga podkreślenia, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna. Podstawę do uwzględnienia skargi stanowiły przy tym nie tylko okoliczności objęte jej zarzutami, lecz również wady kontrolowanych rozstrzygnięć uwzględnione przez Sąd z urzędu.

Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji była inwestycja budowlana zrealizowana przez D. O., zakwalifikowana przez organy obu instancji jako nadbudowa oraz rozbudowa budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości W. R. Kolonia, gmina L.. Podstawę prawną utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją nakazu rozbiórki poszczególnych samowolnie zrealizowanych części ww. obiektu, stanowił art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) – dalej jako "Pr. bud." Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Powołany artykuł określa tryb oraz warunki legalizacji tego rodzaju obiektów budowlanych, a także zawiera podstawę prawną do orzeczenia nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, jeżeli jej legalizacja nie jest możliwa, bądź jeżeli inwestor nie wykona nałożonych na niego w tym celu określonych obowiązków.

W niniejszej sprawie jako oczywiste uznać należy, że roboty budowlane wykonane przez D. O. przy przedmiotowym budynku mieszkalnym wymagały - zgodnie z art. 28 ust. 1 Pr.bud. – uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W przedmiotowym postępowaniu zastosowanie mają bowiem przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed [...] czerwca 2015 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443) - co wynika z dyspozycji art. 6 ust. 1 tej ustawy. Art. 29 ust. 1 Pr. bud. w brzmieniu sprzed powołanej nowelizacji nie wymieniał zaś wśród inwestycji zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Rozbudowa i nadbudowa – w świetle art. 3 pkt 6 Pr. bud. – podlegają natomiast takim samym rygorom, jak budowa.

Jednocześnie nie budzi wątpliwości Sądu, że prawidłowo roboty budowlane wykonane przez D. O. przy ww. budynku mieszkalnym zakwalifikowano jako rozbudowę (nadbudowę). Bezsporne jest bowiem, że w wyniku tych robót doszło do zmiany (powiększenia) podstawowych parametrów tego budynku, takich jak kubatura, powierzchnia, czy wysokość. Wprawdzie przepisy Pr. bud. nie zawierają legalnej definicji rozbudowy, to jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest ugruntowane, że rozbudowa jest właśnie powiększeniem parametrów istniejącego obiektu budowlanego. Tak więc rozbudowa - w przypadku budynku - będzie powiększeniem istniejącego obiektu budowlanego o dodatkowe pomieszczenie (pokój, wiatrołap, werandę lub w innym celu przeznaczoną przybudówkę), wykusz lub taras, zaś owo powiększenie stanowi część tego obiektu (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 809/08 – dostępne w CBOSA).

Pomimo powyższej oceny, zdaniem Sądu, zastosowanie w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego trybu określonego w art. 48 Pr bud. było nieprawidłowe. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem jednoznacznie, że D. O., przed przystąpieniem do realizacji spornej inwestycji, dokonała w dniu [...] kwietnia 2010 r. w Starostwie Powiatowym w L. zgłoszenia robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2, uzupełniającego istniejąca zabudowę (k. 161-166 akt adm. I inst.). Według załączonego do zgłoszenia projektu, planowany budynek miał posiadać własne ściany zewnętrzne. Jednocześnie został zaprojektowany bezpośrednio przy istniejącym budynku gospodarczym. Jakkolwiek oczywistym pozostaje, że zrealizowana przez D. O. inwestycja znacząco wykroczyła poza zakres dokonanego zgłoszenia, ostatecznie przybierając formę rozbudowy zlokalizowanego na działce [...] budynku, pełniącego funkcję mieszkalną z częścią gospodarczą, to jednak okoliczność ta miała istotne znaczenie w kontekście określenia właściwego trybu legalizacji przedmiotowej rozbudowy (nadbudowy). Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04 (publ. ONSAiWSA 2004/1/26, LEX nr 120244), zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 Pr. bud. chyba, że rzeczywistym zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie inwestorowi nie sposób natomiast przypisać takiego zamiaru.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, w odniesieniu do robót budowlanych zrealizowanych przez D. O. zastosowanie powinien mieć tryb naprawczy uregulowany przepisami art. 50 i art. 51 Pr. bud., który odnosi się właśnie m.in. do przypadku samowolnego odstąpienia od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, bądź w zgłoszeniu, a nie – jak w przypadku art. 48 Pr. bud. – do sytuacji, w której inwestor całkowicie zignorował władcze uprawnienia organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem konkretnego zamierzenia inwestycyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 155/11, LEX nr 1219065).

Nie budzi przy tym wątpliwości, że przedmiotowa inwestycja wypełnia (co najmniej) jedną z sytuacji objętych dyspozycją art. 50 ust. 1 Pr. bud., określoną w pkt 3 tego ustępu.

Podkreślić należy, że zakwestionowanie dotychczas zastosowanego przez organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie trybu postepowania uregulowanego w art. 48 Pr. bud. i wskazanie na konieczność prowadzenia postępowania na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 Pr. bud. w żaden sposób nie pogarsza sytuacji skarżącego, który – będąc właścicielem działki sąsiadującej z terenem inwestycji – domaga się nałożenia na inwestorkę obowiązku rozbiórki w jeszcze szerszym zakresie, niż orzeczono dotychczas. Legalizacja robót budowlanych w trybie art. 50 i art. 51 Pr. bud. również bowiem uwarunkowana jest wykazaniem, że kontrolowane roboty nie naruszają prawa, w tym przepisów prawa miejscowego oraz regulacji techniczno-budowlanych (w tym celu organy mogą zobowiązać inwestora do przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz - art. 50 ust. 3 Pr. bud.). Organy prowadzące postepowanie w tym trybie nie są także zwolnione z obowiązku zbadania, czy inwestor posiada tytuł prawny do terenu inwestycji (por. wyroki NSA: z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 490/13, LEX nr 1572743; z dnia z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1290/14, LEX nr 1997893 oraz z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2566/14, LEX nr 2106686). Stwierdzenie w ramach postępowania naprawczego, że legalizacja wykonanych robót budowlanych (ewentualnie poprzedzona ich doprowadzeniem do stanu zgodnego z prawem) nie jest możliwa – tak jak i w trybie art. 48 Pr. bud. – każdorazowo prowadzić musi do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (ewentualnie nakazu doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego).

Niezależnie od przyjęcia przez organy nadzoru budowlanego niewłaściwej podstawy prawnej procedowania w niniejszej sprawie, co prowadziło do istotnego naruszenia prawa materialnego, za zasadne uznać należy zarzuty skargi wskazujące na naruszenie zaskarżoną decyzją – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – zasad postępowania administracyjnego wynikających z art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. Skarżący słusznie wytknął, że poczynione przez organy obu instancji ustalenia oraz ocena materiału dowodowego nie były kompleksowe i rzetelne. Organy istotnie bowiem pominęły w swej ocenie znaczący zakres robót budowlanych wykonanych przez D. O. w ramach spornej inwestycji, ujawnionych podczas kilkukrotnie przeprowadzonych oględzin. Pominięto m.in. kwestię nadbudowy istniejącego komina oraz budowy nowego komina, czy też rozbiórki ściany działowej wewnątrz budynku. Sądowi z urzędu jest wiadome, że organy nadzoru budowlanego w odrębnym postępowaniu – prowadzonym w trybie art. 50 i art. 51 Pr. bud. – oceniały legalność robót budowlanych w zakresie przebudowy pomieszczenia znajdującego się kotłowni w rozbudowanym budynku mieszkalnym z częścią gospodarczą. Wydana w tym postępowaniu decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], zostały jednak uchylone wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 1078/16. W ocenie Sądu obie te sprawy – w toku ich ponownego rozpatrywania – powinny zostać połączone do wspólnego postępowania prowadzonego w trybie art. 50 i art.51 Pr bud., w ramach którego organy kompleksowo ocenią legalność robót budowlanych wykonanych przez D. O. przy przedmiotowym budynku mieszkalnym z częścią gospodarczą, zlokalizowanym na działce nr [...], tj. zarówno robót wykonanych w dotychczas istniejącej części tego budynku, jak i robót, których efektem była jego rozbudowa i nadbudowa. W ramach tego postępowania obowiązkiem organów – w kontekście weryfikacji zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi – będzie także ocena zasadności żądania skarżącego w zakresie nakazania inwestorce wykonania murów ogniochronnych od strony działki nr ewid.[...]

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.