Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1351/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 2 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
article: art. 17 par 1; art. 221a par 2; art. 247 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - sekr. sądowy Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 400 zł (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu ....09.2017 r. na Terminalu Odpraw Celnych w Ś. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę środka przewozowego o numerze rejestracyjnym ... wraz. z naczepą ciężarową typu cysterna nr rejestracyjnym .... Przewoźnikiem towaru o nazwie olej palmowy o masie 24120 kg, klasyfikowanego do kodu CN 1511. była firma P. Sp. z o.o. z siedzibą w W., natomiast podmiotem odbierającym była firma Zakłady ... K. S.A. z siedzibą w K., a podmiotem wysyłającym firma N. ... LTD z miejscowości L., ....

W trakcie kontroli kierujący przedstawił następujące dokumenty: dowód osobisty, dowód rejestracyjny ciągnika samochodowego i naczepy, wypis z licencji nr ..., list przewozowy ... oraz numer referencyjny ... Podczas czynności kontrolnych zgłoszenia, stwierdzono nieprawidłowości polegające na braku aktualizacji danych w zakresie numeru rejestracyjnego środka transportu i miejsca rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju oraz brak wpisania numeru licencji przewoźnika.

Postanowieniem nr ... z dnia ...10.2017r., Naczelnik ... Urzędu Celno-Skarbowego w G., wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Decyzją nr ... z dnia ....01.2018 r. Naczelnik ... Urzędu Celno-Skarbowego w G., nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Decyzję doręczono Stronie w dniu 24.01.2018r. Pismem z dnia 02.02.2018 r. Strona, złożyła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją nr ... z dnia ...06.2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Z., uchylił w całości decyzję Naczelnika ... Urzędu Celno- Skarbowego w G. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, iż niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i zbadanie z urzędu przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją nr ... z dnia ... listopada 2018 r. organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Także i od tej decyzji strona wniosła odwołanie.

Uznając bezzasadność wniesionego odwołania organ II instancji decyzją z dnia ... maja 2019 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów określa ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017r., poz. 708) - zwana dalej "ustawą SENT", znowelizowana ustawą z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z2018r., poz. 1039), która weszła w życie z dniem 14.06.2018r.

Art. 3 ust. 1 ustawy określa elementy z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W ust. 2 tego artykułu przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań jednostkowych.

W celu zapewnienia przestrzegania ustawowych obowiązków w zakresie odpowiednio: dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia; zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym; posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia dokumentu zastępującego zgłoszenie, sprawowana jest kontrola przewozu towarów. Kontrola obejmuje weryfikacje danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru w tym pobranie próbek.

Podczas kontroli oraz weryfikacji zgłoszenia ... z dokumentami towarzyszącymi przewozowi towaru podlegającego monitorowaniu, stwierdzono nieprawidłowości dotyczące środka transportu wskazanego w rejestrze SENT, i tak w polu "numer naczepy" podano: ... podczas gdy przewóz dokonywany był naczepą o nr rej. .... Podano również nieprawidłowe miejsce rozpoczęcia przewozu na terytorium kraju tzn. w systemie wskazano Z., a winno być Ś. oraz nie wpisano numeru licencji przewoźnika.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ww. ustawy podmiot wysyłający, podmiot odbierający oraz przewoźnik są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia.

Stwierdzona w trakcie kontroli nieprawidłowość stanowiąca naruszenie przez przewoźnika przepisów art. 6 ust. 3, oraz art. 8 ust. 1 ustawy SENT, jest zagrożona karą pieniężną w wysokości 10 000 zł., zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów w brzmieniu obowiązującym na dzień naruszenia obowiązku:

W przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik:

1) nie wykona obowiązku, o którym mowa w art. 8 ust. 1,

2) zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru

- odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.

Ustawa SENT nie przewiduje możliwości różnicowania odpowiedzialności przewoźników w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy SENT, stopnia zawinienia czy okoliczności.

W niniejszej sprawie, podstawowym obowiązkiem przewoźnika była aktualizacja danych przed rozpoczęciem przewozu w zakresie w jakim był zobligowany, co wynika z art. 6 ust. 3 jak i art. 8. ust. 1. W związku z powyższym samo zgłoszenie przewozu do systemu PUESC nie powoduje, że przewoźnik jest zwolniony z wypełnienia swoich obowiązków ustawowych, co sugeruje Strona w odwołaniu. W przypadku ujawnienia nieprawidłowości kara pieniężna nakładana jest obligatoryjnie przez organ, niezależnie od tego czy wpisanie nieprawidłowych danych było celowym działaniem podmiotu, czy też było spowodowane pomyłką. Ustawa nie przewiduje bowiem możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z powodu braku winy podmiotu przy podaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym.

Wszystkie obowiązki przewoźnika wymienione w art. 6 ust. 3 ustawy zostały zagrożone karą pieniężną w wysokości 10 000,00zł. w przypadku ich niewypełnienia, a dokładniej niewypełnienie któregokolwiek z nich. Co istotne, zgodnie z brzmieniem przepisów (vide art. 24 ust. 1 pkt 1 i art. 26 ust 1 i 2) zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość nie są zależne od uznania organu, bowiem w przepisie tym nie użyto sformułowania "może". Nakładając karę organ I instancji nie ma podstaw do badania przyczyn, dla których przewoźnik nie wpisał wymaganych danych do zgłoszenia, bowiem przedmiotowa kara nie jest uzależniona od winy.

Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 24 ust. 3 ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

Jak stanowi z kolei art. 26 ust. 3 organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1. nie stanowi pomocy publicznej albo

2. stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzielona z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3. stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust 4.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ I instancji dokonał analizy przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie, ani z uwagi na ważny interes przewoźnika, ani interes publiczny. W związku z powyższym, nie uznał że odstąpienie od nałożenia kary może stanowić pomoc de minimis o którą wnosiła Strona.

Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla podatnika i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze, iż między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (vide wyrok NSA w Krakowie z dnia 21 marca 2001r., sygn. akt I SA/Ka 577/00).

Odnośnie pojęcia "interesu publicznego" analiza orzecznictwa pozwala na sformułowanie jednolitego poglądu, według którego pojęcie to należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 35/16).

W trakcie prowadzonego postępowania Strona nie wykazała, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej w kwocie 10 000 zł doprowadziłby do zagrożenia egzystencji prowadzonej przez Nią firmy, chociaż wyraziła opinie iż zapłata kary może mieć wpływ na sytuacje finansową spółki, co jest oczywiste, gdyż każde dodatkowe obciążenie może powodować utrudnienia w płynności finansowej ale powyższe nie zostało udowodnione przez Stronę w niniejszej sprawie. W związku z powyższym przyznanie Stronie wnioskowanego wsparcia stawiałoby Ją w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, które znalazły się w analogicznej lub gorszej sytuacji finansowej, a mimo to wywiązują się z nałożonych na nie obowiązków. Tym samym byłoby sprzeczne z "interesem publicznym". W ocenie organu odwoławczego, odstąpienie w takim przypadku od nałożenia kary pieniężnej, będącej skutkiem działania Strony niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym, nie może być uznane za działanie w interesie publicznym, z korzyścią dla ogółu (vide wyrok WSA z 17.06.2009 r., I SA/Sz 260/09). Wprost przeciwnie - w interesie publicznym leży przestrzeganie przez podmioty wskazane w ustawie SENT nałożonych na nie obowiązków i egzekwowanie przez właściwe organy państwowe ich przestrzegania.

Należy też zauważyć, iż odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi pewną formę rezygnacji z przysługujących budżetowi należności, a obarczanie społeczeństwa ciężarem wynikającym z niezgodnych z prawem działań jednostki jest niesprawiedliwe społecznie. Tylko brak środków finansowych i majątku, który spowodowałby konieczność sięgania przez Stronę do środków Państwa, z uwagi na niemożność zaspokojenia potrzeb materialnych wypełniałby przesłankę "interesu publicznego". W omawianej sprawie sytuacja taka jednak nie występuje.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła "P. " sp. z o.o. w W. wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, a nadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisu art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust 3 w związku z art. 26 ust 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 3 w związku z art. 1 ust 1 oraz art. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013,

4) naruszenie przepisów postępowania, które mają wpływ na wynik sprawy, art. 121, art. 122, art. 187 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

5) naruszenie art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje:

Wniesienie skargi skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy SENT karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30.

Przepis art. 26 ust. 2 ustawy SENT zastrzega zatem właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewozu towarów, ustala zatem właściwość miejscową organu I instancji według kryterium terytorialnego wyznaczonego nie siedzibą podmiotu, lecz miejscem kontroli przewozu towarów. Łączy zatem właściwość organu z kontrolowaną czynnością, a nie z kontrolowanym podmiotem.

Z kolei ustęp 5 artykułu 26 ustawy SENT stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 i 648).

W art. 17 § 1 o.p. określono właściwość miejscową organów podatkowych stanowiąc, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2.

Istotnym w sprawie jest, że przepis art. 26 ust. 2 ustawy SENT zastrzegając właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewozu towarów, czyli odmienną od zasady ogólnej wynikającej z art. 17 § 1 o.p., stanowi lex specialis względem tego unormowania.

Zgodnie z art. 221a § 2 o.p. w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno- skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego.

Zaznaczyć trzeba, że postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy SENT nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, a nie wprost. Sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza, że część przepisów stosowanych będzie wprost, część trzeba będzie stosować z uwzględnieniem specyfiki tego postępowania, a więc z odpowiednimi modyfikacjami, a stosowanie niektórych przepisów zostanie całkowicie wyłączone.

Skoro art. 26 ust. 2 ustawy SENT wyklucza stosowanie art. 17 § 1 o.p. w postępowaniu przed naczelnikiem urzędu celno-skarbowego w sprawach o wymierzenie kary pieniężnej, to użytego w art. 22la § 2 o.p. zwrotu "właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego" nie można odnosić do zasady wynikającej z art. 17 § 1 o.p. Poza tym art. 221a § 2 o.p. nawiązuje do właściwości obowiązującej w dniu zakończenia postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dniem zakończenia postępowania podatkowego jest dzień wydania decyzji podatkowej. W realiach niniejszej sprawy byłaby to decyzja wymierzająca karę pieniężną. W dacie jej wydania obowiązywała zasada z art. 26 ust. 2 ustawy SENT, ustalająca właściwość miejscową według miejsca kontroli przewozu towarów, kontrolowanej czynności.

W związku z tym, skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji był Naczelnik ... Urzędu Celno-Skarbowego w G. podległy instancyjnie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Z. pozostający w jego zasięgu terytorialnym, to ten dyrektor był właściwy do rozpatrzenia odwołania. Działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. było zatem dotknięte wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 o.p.

Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 200 p.p.s.a.