Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 655/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2007-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. Ż., M. K., A. G., B. K. i B. Cz. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 655/07

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...]r., Nr[...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał W.Ż. i M.K. dokonać rozbiórki samowolnie ustawionych urządzeń technicznych usytuowanych na wolnym powietrzu, tj. pochylni najazdowej do remontu samochodów konstrukcji stalowej o wymiarach 9,0 x 2,0 m oraz urządzenia do podnoszenia pojazdów samochodowych zamontowanych na czterech słupach w rozstawie 4,0 x 2,5 m zabetonowanych w gruncie, zlokalizowanych na działce nr ewid. 2360/3 położonej w B. przy ul. M.

Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm./, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /jednolity tekst Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118/ oraz art. 104 k.p.a.

Na skutek odwołania W.Ż. i M.K. działającej w imieniu własnym oraz w imieniu A.G., B.C. i B.K. /pozostali spadkobiercy po T.Ż./, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...]r., Nr [...] orzekł jak niżej:

- uchylił powołaną na początku decyzję organu I instancji w części dotyczącej określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku i zamiast wskazanych w osnowie decyzji osób: W.Ż. i M.K. obowiązek ten spoczywa tylko na W.Ż.,

- w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 103, poz. 229, z 1974 roku, z późn. zm./ w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118/.

Organ II instancji na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji i uzupełnionego w toku postępowania odwoławczego ustalił następujący stan faktyczny:

Działka nr 2360/3, położona w B. przy ul M. stanowi obecnie współwłasność W.Ż. oraz M.K., A.G., B.C. i B.K.

Działka ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym, murowanym dwukondygnacyjnym. Na parterze tego budynku znajduje się część warsztatowa służąca do naprawy samochodów, a na piętrze część mieszkalna.

W południowo-zachodniej części działki istnieją dwa urządzenia techniczne, tj. pochylnia najazdowa umocowana na konstrukcji stalowej o wymiarach w rzucie 9 x 2m. Wsporniki konstrukcji wykonane są z kształtowników stalowych i są wpuszczone w betonowe podłoże. Nawierzchnia gruntu pod pochylnią jest wybetonowana. Według oświadczenia W.Ż. pod w/w konstrukcją pochylni najazdowej w gruncie wykonane zostały ławy fundamentowe.

Obok pochylni zamontowane jest urządzenie do podnoszenia pojazdów, na 4 wspornikach stalowych z ceownika 170, o rozstawie 4 x 2,5 m i wysokości 1,8 m posadowionych na stropach betonowych 50 x 50 cm, wpuszczonych około 10 cm ponad wybetonowaną nawierzchnię gruntu, do których wsporniki przymocowano śrubami.

Pochylnia wykonana była w 1975 roku, przy czym w początkowym okresie była umiejscowiona w innym miejscu działki, a w roku 1977 została przeniesiona i posadowiona w obecnym miejscu. Natomiast urządzenie do podnoszenia pojazdów zostało wykonane 1985 roku.

Przedmiotowe urządzenia zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Lokalizacja tych urządzeń jest sprzeczna z Miejscowym Planem Szczegółowym Zagospodarowania Terenów Budownictwa Jednorodzinnego przy ul. M. w B., który został zatwierdzony uchwałą Nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. i opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej.

Wskazany Plan obowiązywał od dnia 31.05.1973 r. do dnia 31.12.2002 r. Z treści przywołanego Planu wynika, że działka nr 2360/3 była położona na terenie oznaczonym symbolem "A4MNn" przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne, z określonym szczegółowo ukształtowaniem przestrzennym i typem zabudowy, w którym przewidziano budynki parterowe z wysokim podpiwniczeniem i użytkowym poddaszem.

Przedmiotowe urządzenia techniczne /budowle/ zostały wybudowane na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę. Inwestorami byli małżonkowie T. i W.Ż.

T.Ż. już nie żyje, a jej spadkobiercami oprócz W.Ż. są dzieci:

M.K., A.G., B.C. i B.K..

Zdaniem organów, przedmiotowe urządzenia techniczne, stanowiące całość techniczno-użytkową, spełniają określoną funkcję, czyli stanowią budowle w rozumieniu art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku. Stosownie do § 19 ust. 1, § 9 ust. 1 i § 44 rozporządzenia z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, na budowę przedmiotowych budowli wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada.

Ustawa Prawo budowlane z dnia 24.10.1974 r. przewidywała możliwość legalizacji samowoli budowlanej po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 i 2.

Przepisy te stanowią, że obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Przedmiotowe budowle zostały wzniesione na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, co oznacza, że w rozpatrywanym przypadku zachodzą okoliczności wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., które obligują do nakazania przymusowej rozbiórki.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wyjaśnił, że zarzut bezpodstawnego przyjęcia przez organ, że przedmiotowe urządzenia wykonane zostały bez pozwolenia na budowę nie mógł być uwzględniony, bowiem odwołujący się nie wykazali, że pozwolenie na budowę było wydane. Z akt sprawy wynika, że dodatkowe czynności wyjaśniające podjęte przez organ I instancji, nie potwierdziły faktu wydania pozwolenia na budowę przez właściwy organ administracji.

Kolejny zarzut, wskazujący na istnienie w pobliżu przedmiotowych obiektów innych budynków nie odpowiadających zapisom Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego oraz na "nagminne odstępstwa" od ustaleń tego planu, nie ma znaczenia w sprawie, gdyż nawet w przypadku ewentualnego zaistnienia naruszenia przepisów prawa budowlanego na sąsiednich nieruchomościach, nie upoważniała do naruszenia prawa w niniejszym przypadku i w żadnym stopniu nie usprawiedliwiałaby popełnionej samowoli budowlanej.

Fakt istnienia warsztatu naprawczego w budynku mieszkalnym i podnoszona w odwołaniu potrzeba posiadania przedmiotowych urządzeń na zewnątrz budynku, w którym od początku istnieje warsztat, również nie może stanowić usprawiedliwienia dla popełnionej samowoli budowlanej i nie zwalnia właściciela i inwestora z obowiązku przestrzegania przepisów prawa budowlanego.

Argumenty podniesione w dodatkowym piśmie wniesionym przez M.K., że w planie zagospodarowania przestrzennego nie uwzględniono pewnych elementów, także nie mają wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, gdyż plan był uchwalony ponad 30 lat temu, zatem ten zarzut został podniesiony w niewłaściwym czasie i jest skierowany do niewłaściwego organu.

Uwidocznienie na planie zagospodarowania działki budynku pomocniczego, jako elementu zagospodarowania działki planowanego w przyszłości, nie jest równoznaczne z zatwierdzeniem projektu w/w budynku, gdyż decyzją z dnia [...]r., nr [...], zatwierdzony został projekt techniczny budynku mieszkalnego /lub mieszkalno-warsztatowego/. Ewentualne uwidocznienie na załącznikach graficznych do decyzji wydanej w 1969 r. pewnych elementów zabudowy, planowanych w przyszłości, nie miało mocy wiążącej i nie rodziło skutków prawnych w stosunku do ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, uchwalonego i zatwierdzonego w 1973 r., czyli 4 lata później.

W decyzji organu I instancji wskazano, że osobami zobowiązanymi do wykonania rozbiórki przedmiotowych obiektów są W.Ż. i M.K., która jest jedną ze spadkobierców po zmarłej współwłaścicielce działki T.Ż. W decyzji nie podano z jakiego powodu organ zobowiązał do wykonania obowiązku rozbiórki w/w osoby, mimo iż według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów działka nr 2360/3 stanowiła wspólną własność T. i W.Ż., a dokumenty zebrane w aktach sprawy nie zawierały żadnych informacji na temat faktycznego inwestora wykonanych robót budowlanych, związanych z wykonaniem obiektów objętych niniejszym postępowaniem.

Z ustaleń dokonanych na podstawie oświadczeń stron złożonych w trakcie rozprawy administracyjnej wynika, że przedmiotowe budowle zostały wybudowane przez ówczesnych właścicieli nieruchomości, tj. T. i W.Ż. i te osoby były faktycznymi inwestorami rozpatrywanych robót. Spadkobiercami po zmarłej T.Ż., są jeszcze trzy osoby, tj. A.G., B.C. i B.K., które uczestniczą w przedmiotowym postępowaniu na prawach strony, a pełnomocnikiem reprezentującym interesy tych osób jest M.K..

Zgodnie z art. 38 prawa budowlanego z 1974 r., obowiązek wykonania decyzji dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego spoczywa na inwestorze, właścicielu lub zarządcy tego obiektu.

Wskazana w przepisie kolejność nie jest przypadkowa. Osoby, które nie wzniosły obiektów budowlanych i nie były ich inwestorami, ze względu na to, iż są obecnie domniemanymi właścicielami działki, jako spadkobiercy poprzedniego właściciela i inwestora winny brać udział w postępowaniu w charakterze strony, gdyż dotyczy to ich interesu prawnego i w konsekwencji tego, również ich winna obejmować podjęta decyzja administracyjna. Jednak w niniejszym postępowaniu należy mieć na uwadze, że odwołanie oprócz W.Ż. i M.K. złożyli również pozostali spadkobiercy T.Ż.

W tej sytuacji ewentualne zreformowanie zaskarżonej decyzji i nałożenie obowiązku rozbiórki również na pozostałych spadkobierców T.Ż., które decyzją organu I instancji nie były obciążone obowiązkiem, stanowiłoby naruszenie zasady określonej w art. 139 k.p.a., zabraniającej organowi odwoławczemu wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, a ponadto naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania. Nakazy wydawane na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. powinny być w pierwszym rzędzie kierowane do inwestora, gdyż to on naruszył swoim postępowaniem określony zakaz lub nakaz wynikający z przepisów prawa administracyjnego. W przypadku kiedy nie jest możliwe nałożenie określonych obowiązków na inwestora, to adresatami ich powinni być jego następcy prawni, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 30 § 4 k.p.a.

W niniejszej sprawie nałożenie obowiązku na inwestora jest możliwe, gdyż jedna z osób będących faktycznym inwestorem aktualnie zamieszkuje i użytkuje przedmiotową nieruchomość wraz z obiektami znajdującymi się na jej terenie oraz urządzeniami technicznymi objętymi niniejszym postępowaniem oraz uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. W przypadku gdy inwestor przestał być jednocześnie właścicielem nieruchomości, na której powstał obiekt, adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. powinien być właściciel, czyli w rozpatrywanym przypadku wszyscy następcy prawni zmarłej współwłaścicielki nieruchomości T.Ż.

W przedmiotowej sprawie W.Ż., będący jednocześnie inwestorem i współwłaścicielem działki nr 2360/3 w B., nie utracił posiadanego prawa własności w 1/2 części, a dodatkowo nabył prawo własności w części wynikającej z tytułu spadku po zmarłej żonie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, organ odwoławczy przyjął, iż zobowiązanie do rozbiórki przedmiotowych urządzeń technicznych powinno spoczywać na faktycznym inwestorze, którym jest W.Ż. W związku z tym, i wobec prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji /pod względem merytorycznym/, organ II instancji dokonał reformacji osnowy decyzji organu I instancji w części dotyczącej podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowych urządzeń technicznych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem organu odwoławczego skarżący W.Ż., M.K. oraz A.G., B.K. i B.C. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucili:

1) naruszenie art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 24.10.1974 r. poprzez bezpodstawne uznanie, że wolno stojąca pochylnia najazdowa i podnośnik samochodowy stanowią urządzenia techniczne w rozumieniu tego przepisu, dla których wymagane było pozwolenie na budowę w dacie ich wystawienia,

2) dowolną interpretację Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 17.05.1973 r. poprzez uznanie, że jakiekolwiek obiekty inne aniżeli mieszkalne budynki parterowe z wysokim podpiwniczeniem i użytkowym poddaszem stanowią "zabudowę innego rodzaju", co obliguje do nakazania rozbiórki w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r.

Rozwijając przytoczone zarzuty wyjaśnili, że trudno uznać, ażeby organ nadzoru budowlanego mógł właściwie ocenić znaczenia określenia "urządzenia techniczne" z dookreśleniami "stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażone w instalacje i urządzenia niezbędne do spełnienia przeznaczonych im funkcji". W tym zakresie celowym byłoby zasięgnięcie opinii biegłego z zakresu urządzeń mechanicznych. Zakres pojęcia użytego w przepisie nie jest ostry, bo obiekty o których mowa są proste konstrukcyjnie i użytkowo.

Dowolne jest też uznanie organu II instancji jakoby każdy obiekt, inny aniżeli "mieszkalny parterowy budynek z wysokim podpiwniczeniem i użytkowym poddaszem" usytuowany na terenie, gdzie obowiązywał szczegółowy plan zagospodarowania był obiektem, który jeśli jego ustawienie wymagało pozwolenia budowlanego, nie może być zalegalizowany.

Osiedla mieszkaniowe z istoty rzeczy muszą obejmować sferę usługową, tj. m. innymi sklepy i inne zakłady usługowe, w tym warsztaty samochodowe i np. usytuowany w tym rejonie szpital. Organ II instancji zaprezentował "sztywną" interpretację planu, co pozostaje w sprzeczności z istotą planowania także w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 r. Obowiązujący wówczas MPS winien być rozumiany i interpretowany także z uwzględnieniem wykładni celowościowej funkcjonowania osiedla. Ta zaś wykładnia skłania do przyjęcia "legalizowania" obiektów towarzyszących.

Odpowiadając na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko i argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że usytuowanie na wolnym powietrzu przedmiotowych urządzeń technicznych było sprzeczne z planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego z uwagi na uciążliwości dla otoczenia związane z funkcjonowaniem tych urządzeń /hałas, prace przy użyciu środków chemicznych/. Urządzenia te usytuowane są w pobliżu granicy z działką sąsiednią nr 2784, zabudowanej budynkiem mieszkalnym i powodują pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla sąsiadów, zatem nie można wykluczyć zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Nie można też stwierdzić, że usytuowanie w/w obiektów i ich użytkowanie na otwartej przestrzeni, w otoczeniu zabudowy mieszkaniowej, nie pogarsza warunków z zakresu ochrony środowiska i nie narusza słusznych interesów osób trzecich, tj. właścicieli i użytkowników sąsiednich nieruchomości, których poszanowanie wymagane jest w myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego z 1974 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, że wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym. Z powołanego przepisu również wynika, iż przy tej kontroli sąd z reguły bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Z kolei zakres tej kontroli określa m. innymi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a., wedle którego sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, czyli ma obowiązek uwzględniać naruszenia prawa, o jakich nie wspomniano w skardze. Oznacza to jednocześnie, że kontrola sądowoadministracyjna jest kompleksowa. Stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., stan faktyczny sprawy sąd ustala na podstawie akt sprawy administracyjnej.

Stan faktyczny wynikający z akt sprawy administracyjnej jest następujący:

Działka nr 2360/3 położona w B. przy ulicy M., stanowi obecnie współwłasność skarżących i jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, murowanym dwukondygnacyjnym. Na parterze tego budynku znajduje się część warsztatowa, służąca do naprawy samochodów, zaś na piętrze część mieszkalna. W południowo-zachodniej części działki usytuowane są dwa urządzenia techniczne, tj. pochylnia najazdowa do naprawy samochodów oraz urządzenie służące do podnoszenia samochodów.

Pochylnia najazdowa jest na konstrukcji stalowej i ma wymiary 9 x 2m. Wsporniki konstrukcji z kształtowników stalowych wpuszczone są w betonowe podłoże. Nawierzchnia gruntu pod pochylnią jest wybetonowana i posadowiona na ławach fundamentowych.

Opisane urządzenie umiejscowione jest w odległości 1m od ogrodzenia działki od strony działki sąsiedniej nr 2784, stanowiącej współwłasność łączną E. i P.S.

W odległości 1,5 m od w/w urządzenia znajduje się urządzenie do podnoszenia pojazdów, składające się z czterech wsporników stalowych /ceownik 170/ o rozstawie 4 x 2,5 m posadowionych na stopach betonowych. Wsporniki przymocowane są do stóp śrubami. Stopy betonowe o wymiarach 50 x 50 cm wpuszczone są około 10 cm ponad wybetonowaną nawierzchnię gruntu. Wysokość wsporników wynosi 1,80 m.

Podnośnik samochodowy jest uruchamiany elektrycznie i umiejscowiony jest w odległości 1,5 m od ogrodzenia ze strony działki nr 2784. Położenie tych urządzeń dokładnie ilustruje szkic sytuacyjny.

Działka sąsiednia nr 2784 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym murowanym dwukondygnacyjnym, wybudowanym w 1977 roku, położonym w odległości około 10 m od granicy z działką skarżących nr 2360/3.

Pochylnia najazdowa została usytuowana w tym miejscu w 1977 roku, a urządzenie do podnoszenia pojazdów było wykonane w 1985 roku.

Inwestorami tych urządzeń byli małżonkowie T. i W.Ż.

T.Ż. zmarła 16.09.2000 r., o czym organ I instancji dowiedział się w dniu 4.08.2006 r., czyli w toku postępowania administracyjnego. Następcami prawnymi T.Ż. są: wdowiec W. Ż. oraz dzieci M.K., A.G., B.K. i B.C., które brały udział w postępowaniu administracyjnym.

Przedstawione fakty są niesporne i wynikają z oględzin i szkiców przeprowadzonych i wykonanych przez organy obu instancji, wyjaśnień i oświadczeń W.Ż., M.K., E. i P.S. /k. 12 akt adm. I instancji i k. 29 akt adm. II instancji/, wypisu uproszczonego z rejestru gruntów, oświadczenia M.K. /k. 25 akt adm. I instancji/, odpisu skróconego aktu zgonu T.Ż. /k. 1 akt adm. II instancji/.

Skarżący nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowych urządzeń technicznych. W toku postępowania przed organem I instancji okazali:

1) decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...]r., Nr [...] wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej ustalającą lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego i warsztatu na parceli nr 1502/5 położonej w B. przy ul. M.,

2) pismo Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla województwa z dnia 29.08.1991 r., Nr [...] stwierdzające, że podczas kontroli sanitarnych przeprowadzonych w dniach 28.05.1991 r. i 19.06.1991 r. ustalono, że W.Ż. na działce przy ul. M. w B. prowadzi Zakład Mechaniki Pojazdowej od 17.03.1966 r.

Nie posiada opinii sanitarnej o lokalizacji. W dniu rozpoczęcia działalności /1966 r./, nieruchomości sąsiednie nie były zabudowane. Wymieniony Zakład działa na podstawie zezwolenia z dnia 17.03.1966 r. oraz zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 20.11.1989 r., nr ewid.[...]. Działalność usługowa obejmowała: mechanikę pojazdową, diagnostykę podwozia, blacharstwo pojazdowe, konserwację nadwozi i podwozi, zaprawki lakiernicze,

3) pismo Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29.08.1991 r., Nr[...], skierowane do Urzędu Miasta i Gminy informujące, iż E.S. zwracała się do organu inspekcji sanitarnej w sprawie uciążliwości Zakładu Mechaniki Pojazdowej, prowadzonego przez W.Ż.

Z pisma Burmistrza z dnia 25.08.2006 r., Nr [...] wynika, że w archiwum Urzędu Miasta brak jest dokumentów o wydaniu w latach 1975-1985 pozwolenia na wykonanie stanowisk warsztatowych dla W.Ż. na działce nr ewid. 2360/3 położonej w B. /k. 24 akt adm. I instancji/.

W okresie od dnia 31.05.1973 r. do 31.12.2002 r. teren ulicy M. w B. /obecnie ul M./ był objęty Miejscowym Planem Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego Terenów Budownictwa Jednorodzinnego, który został uchwalony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej /uchwała Nr [...] z dnia 17.05.1973 r./ i opublikowany w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] z dnia 31.05.1973 r. /k. 25 akt adm. II instancji i k. 24 akt adm. I instancji/.

Z rysunku i z tekstu tego planu wynika, że działka na której umiejscowione są przedmiotowe urządzenie techniczne położona była w terenie o symbolu A4 MNn przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne, budynki parterowe z wysokim podpiwniczeniem i użytkowym poddaszem.

Z pełnego tekstu tego planu wynika, że na terenie o powyższym symbolu nie były przewidziane żadne usługi.

Usługi były natomiast przewidziane na terenach o symbolach:

- A 25 UH – usługi handlu i rzemiosła podstawowe dla osiedla,

- A 26 UH - pawilon handlowy,

- A 27 UH – Pawilon Handlowy "M.",

- A 28 UJ – Pralnia i łaźnia miejska,

- A 29 RPU – Powiatowa Przychodnia Weterynaryjna,

/pełny tekst w aktach sądowych/.

Przedstawiony stan faktyczny jest zbieżny z ustaleniami zamieszczonymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy subsumcji stanu faktycznego z przepisami prawa materialnego, orzekające organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 24.10.1974 r. – Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm./, dalej jako prawo budowlane z 1974 r. Art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane /tekst jednolity Dz. U. z 2006 r., nr 156, poz. 1118, ze zm./ stanowi, że przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy /przed 1.01.1995 r./ lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne i do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przedmiotowe urządzenia techniczne były wybudowane w okresie obowiązywania prawa budowlanego z 1974 roku /pochylnia najazdowa w 1977 r., zaś urządzenie do podnoszenia pojazdów w 1985 r./.

Oceniając stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy trafnie stwierdził, iż stan ten wiąże się z uregulowaniami prawnymi zawartymi w art. 2 ust. 1, art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 38 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. oraz § 9 ust. 1 i § 44 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego – Dz. U. Nr 8, poz. 48 ze zm. /dalej: rozporządzenie z 1975 r./.

Art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. do obiektów budowlanych zaliczał urządzenia techniczne, stanowiące całość techniczno-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełniania przeznaczonych im funkcji.

Opis, szkic i zdjęcia przedmiotowych urządzeń, zawarty w protokole rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami /k. 29, 28 a, b, c, d i k. 27 akt adm. II instancji/ przemawiają zdaniem Sądu in merito za akceptacją stanowiska organu odwoławczego, iż rzeczone urządzenia techniczne są obiektem budowlanym /budowlą/ w rozumieniu w/w przepisu.

Art. 28 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórki, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Ten ogólny przepis, na podstawie delegacji ustawowej zamieszczonej w art. 28 ust. 4 w/w prawa budowlanego został rozwinięty w przepisach rozporządzenia z 1975 roku.

Paragraf 44 ust. 1 pkt 4 litera d – rozporządzenia z 1975 r. stanowił, że pozwolenie na budowę było wymagane przy wykonywaniu obiektów budowlanych mogących wprowadzić lub zwiększyć uciążliwości pogarszające warunki sanitarne, bezpieczeństwa lub mienia, albo warunki wykorzystania terenów sąsiednich.

Przedmiotowe urządzenia /pochylnia najazdowa i urządzenie do podnoszenia pojazdów/, mogą stwarzać niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, zatem prawo budowlane z 1974 r. wymagało dla tego rodzaju budowli pozwolenia na budowę. Zakres usług wykonywanych przez W.Ż. określony w piśmie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29.08.1991 r., znak: [...] m. innymi na wolnym powietrzu i przy pomocy tych urządzeń niewątpliwie może pogarszać warunki sanitarne dla właścicieli działki sąsiedniej nr 2784, przede wszystkim ze względu na usytuowanie tych urządzeń w pobliżu granicy /hałas, spaliny, substancje chemiczne służące do konserwacji nadwozi i podwozi, farby/.

Przytoczone unormowanie sprawia, że na wykonanie tych urządzeń było wymagane pozwolenie na budowę.

Za tym stwierdzeniem dodatkowo przemawia argumentacja a contrario przepisu § 44 ust. 2 rozporządzenia z 1975 r., który w sposób wyczerpujący wymienia rodzaje robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

W wyliczeniu tym nie są wymienione urządzenia techniczne, o jakich mowa w art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r.

Skarżący nie okazali pozwolenia na wykonanie w/w urządzeń technicznych, ani innych dowodów pośrednich wskazujących w sposób logiczny na wydanie takiego pozwolenia.

Decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...]1969 r. oraz Plan Zagospodarowania Parceli przy ul. M. w B. /k. 30c akt adm. II instancji/, w ogóle nie dotyczą przedmiotowych urządzeń. Wskazana decyzja dotyczy lokalizacji budynku mieszkalnego i warsztatu.

Z decyzją tą pozostaje w związku w/w Plan Zagospodarowania Parceli, który stanowi załącznik do decyzji z dnia [...] r., Nr[...], wydanej przez Kierownika Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury P.P.R.N. zatwierdzającej projekt techniczny budynku mieszkalnego jednorodzinnego dla W.Ż. /k. 30 b akt adm. II instancji/.

W planie tym uwidoczniono budynek mieszkalny projektowany, studnię projektowaną i projektowane ogrodzenie oraz "budynek pomocniczy projektowany w przyszłości".

Nota bene projekt techniczny nie obejmuje "budynku pomocniczego projektowanego w przyszłości". W dokumentach tych nie ma żadnej wzmianki odnośnie przedmiotowych urządzeń technicznych umiejscowionych na wolnym powietrzu.

Z przedstawionych względów Sąd afirmował stanowisko orzekających organów, iż wskazane urządzenia zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Z rysunku i tekstu Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Osiedla Zabudowy Jednorodzinnej przy ulicy M. w B., zatwierdzonego uchwałą P.P.R.N. w B. Nr [...] z dnia 17.05.1973 r. wynika, że działka nr 2360/3 na której zostały wykonane urządzenia techniczne położona była w tym planie na terenie o symbolu A 4 MNn /obszar 1,16 ha/, który był przeznaczony tylko pod budownictwo jednorodzinne /bez usług/.

Zarzut podniesiony w skardze, że organy dokonały dowolnej interpretacji tego planu, bowiem osiedla mieszkaniowe z istoty rzeczy muszą obejmować sferę usługową, tj. m. innymi sklepy, inne zakłady usługowe, w tym warsztaty samochodowe, jest oderwany od pełnego tekstu tego planu: Otóż w planie tym usługi zostały przewidziane, ale na terenach o symbolach A 25 UH, A 26 UH, A 27 UH, A 28 UH, A 29 RPU.

Art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część – znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji powołanego przepisu, bowiem przedmiotowe urządzenia techniczne są obiektem budowlanym, zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie nie przeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę. W takiej sytuacji legalizacja samowoli była wykluczona, zatem orzekające organy zgodnie z prawem wydały decyzję nakazującą rozbiórkę tych urządzeń technicznych.

Art. 38 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki.

Na marginesie należy nadmienić, iż takie same unormowanie zawiera art. 52 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7.07.1994 r. – Prawo budowlane, zatem orzecznictwo dotyczące tego przepisu można również odnosić do art. 38 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r.

W zreformowanej decyzji z dnia 21.06.2007 r., organ odwoławczy orzekł, iż osobą zobowiązaną do wykonania rozbiórki urządzeń technicznych jest tylko W.Ż., który był inwestorem tej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że kolejność podmiotów wymienionych w tym przepisie nie może być przypadkowa, bowiem nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest sankcją administracyjną za naruszenie przepisów prawa budowlanego i tego typu sankcje traktuje się jako formy odpowiedzialności administracyjnej za czyny, które są nazywane deliktami administracyjnymi.

W takiej sytuacji osoby, które nie wzniosły obiektów budowlanych i nie były ich inwestorami, ale ze względu na to, że są obecnie domniemanymi współwłaścicielami działki, jako spadkobiercy poprzedniego współwłaściciela i współinwestora – winny brać udział w postępowaniu w charakterze strony, gdyż dotyczy to ich interesu prawnego, ale nakaz rozbiórki powinien być kierowany do inwestora, który jednocześnie jest współwłaścicielem działki na której wykonano samowolnie obiekt budowlany.

Z ustaleń faktycznych wynika, że inwestorami i współwłaścicielami łącznymi działki, na której wykonano urządzenia techniczne, byli małżonkowie T. i W. Ż. T.Ż. zmarła w 2000 r., a jej następcami prawnymi są wszyscy skarżący.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, które odpowiada dotychczasowym poglądom prezentowanym w orzecznictwie i w literaturze /por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26.03.1993 r., III AZP 4/93 – OSNCAP Nr 12/1993, poz. 212, wyroki NSA z dnia 11.04.2000 r., II SA/Ka 2059 niepublikowany i z dnia 21.02.2002 r., II SA/Gd 1705/99 – niepublikowany oraz Z. Niewiadomski – prawo budowlane, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2006 r., str. 546/.

Skarżący W.Ż. był współsprawcą samowoli budowlanej i jest obecnie współwłaścicielem działki nr 2360/3, zatem skierowanie doń nakazu rozbiórki było uzasadnione.

Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania.

W początkowym etapie postępowania przed organem I instancji, nie brali udziału M.K., A.G., B.C. i B.K., ale wskazane uchybienie procesowe wynikające z niewiedzy o śmierci T.Ż. zostało naprawione, bowiem organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r., Nr [...] uchylił z tego powodu decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., Nr [...]/k. 18 i 21 akt adm. I instancji/.

W dalszym postępowaniu w/w strony uczestniczyły w postępowaniu administracyjnym, zaś A.G., B.C. i B.K. były reprezentowane przez pełnomocnika M.K. /k. 20, 27 akt adm. I instancji oraz k. 22, 23 i 24 akt adm. II instancji/.

Mając to wszystko na uwadze i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Drugi zarzut podniesiony w skardze dotyczy naruszenia przez organy art. 2 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r. przez bezpodstawne uznanie, że wolno stojące pochylnia najazdowa i podnośnik samochodowy stanowią urządzenie techniczne. Stawiając taki zarzut, skarżący twierdzili, że organy nadzoru budowlanego nie mogły właściwie ocenić znaczenia określenia "urządzenia techniczne" z dookreśleniami "stanowiące całość techniczną-użytkową, wyposażoną w instalacje i urządzenia niezbędne do spełnienia przeznaczonych im funkcji".

Zdaniem Sądu zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem opis tych urządzeń i ich funkcja sprawiają, iż urządzenia te stanowią całość techniczno-użytkową. Dodać należy, że jest to podnośnik elektryczny, udźwig 2,5 t, co wynika z pisma Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 29.08.1991 r., znak [...] i wypowiedzi P.S. na rozprawie sądowej.