Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 27/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody Kujawsko-Pomorskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta I., po rozpatrzeniu wniosku A. Ł., na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 52 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), orzekł o wymeldowaniu K. Ł. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu nr [....] przy ul. [...] w I.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż A. Ł. – żona K. Ł. wnioskiem z dnia 15 lutego 2010 r. zwróciła się do organu o wymeldowanie męża z w/w miejsca pobytu stałego, wskazując że K. Ł. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od czerwca 2009 r. kiedy to został aresztowany i osadzony w areszcie śledczym w Inowrocławiu oraz, że pomimo opuszczenia aresztu śledczego w sierpniu 2009 r. nie powrócił on już do miejsca stałego zameldowania. Oświadczyła, że w lokalu nr [...] nie znajdują się rzeczy osobiste męża, a także że, nie posiada on kluczy do tego lokalu, gdyż wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Ponadto zaznaczyła, że mąż obecnie przebywa pod adresem: ul. [...] w G. Organ wskazał, że w dniu 9 marca 2010 r. K. Ł. złożył wyjaśnienia w sprawie, w których stwierdził, że miejsce stałego zameldowania opuścił w dniu 8 maja 2009 r. z powodu aresztowania i osadzenia w areszcie śledczym w I. Podał, że w dniu 16 lipca 2009 r. odzyskał wolność i udał się do domu rodziców znajdującego się przy ul. [...] w G. oraz, że po kilku dniach podjął próbę powrotu do miejsca stałego zameldowania, jednakże żona nie wpuściła go do mieszkania, a wcześniej wymieniła jeden z zamków w drzwiach wejściowych. Podkreślił, że posiada zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu i, że nadal jest uczuciowo związany zarówno z żoną, jak i dziećmi, niemniej jednak także późniejsze próby wejścia do mieszkania zakończyły się niepowodzeniem. Wskazując, że wyposażenie mieszkania stanowi jego oraz żony współwłasność, zaznaczył że posiada w rzeczonym lokalu rzeczy osobiste. K. Ł. przyznał, że nie złożył pozwu do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Poinformował również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w I. został skazany na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 4 lata za pobicie syna.

Organ wyjaśnił, że w sprawie przesłuchano również świadków, tj. sąsiadów zamieszkujących w bloku mieszkalnym przy ulicy [...] w I.. I tak sąsiadka J. K. (lokal nr [...]) potwierdziła, że K. Ł. nie zamieszkuje w lokalu nr [....], gdyż nie widuje go pod tym adresem (oświadczenie z dnia 24 marca 2010 r.). Również świadek E. P. (lokal nr [...]) wskazała, że od około roku nie widuje K. Ł. pod adresem stałego zameldowania (oświadczenie z dnia 15 kwietnia 2010 r.). Z przeprowadzonych natomiast w dniu 10 maja 2010 r. oględzin lokalu nr [...] wynika, jak wskazał organ, że w przedmiotowym mieszkaniu nie znajdują się rzeczy osobiste K. Ł. Natomiast wyposażenie mieszkania np. meblościanka w średnim pokoju, stół w dużym pokoju, itp. stanowi dorobek małżeński stron postępowania. Podczas prowadzanych oględzin K. Ł. złożył wyjaśnienia, w trakcie których odmawiając wymeldowania się z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania, podkreślił że nie porzucił zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu. Wskazał, że na przeszkodzie w ponownym zamieszkaniu w tym lokalu stoi żona, która wymieniła jeden z zamków w drzwiach wejściowych. Odnosząc się do wyników oględzin wyjaśnił, że jego rzeczy osobiste zostały wyniesione przez żonę do piwnicy. Przyznał, że nie toczy się obecnie żadne postępowanie karne dotyczące uniemożliwiana mu korzystania z mieszkania oraz, że nie złożył pozwu do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Zaznaczył, że w lokalu nr [...] jest zameldowany od 16 lat i w okresie zamieszkiwania w nim uczestniczył w kosztach jego wyposażania i utrzymania. Do wyników przeprowadzonych oględzin oraz wyjaśnień K. Ł. odniosła się A. Ł., która podtrzymując wniosek o wymeldowanie męża, wskazała iż wniosła do Sądu Okręgowego w B. pozew o rozwiązanie małżeństwa. Przyznała, że wyniosła rzeczy osobiste męża do piwnicy. Podkreśliła, że w trosce o bezpieczeństwo ich wspólnych dzieci nie wyraża zgody na powrót męża do przedmiotowego lokalu. Obecny w trakcie oględzin brat K. Ł. – W. Ł. oświadczył zaś, że po opuszczeniu aresztu śledczego w dniu 16 lipca 2009 r. K. Ł. nie udał się do miejsca stałego zameldowania, lecz pojechał razem z nim do jego domu przy ulicy [...] w G., w którym K. Ł. również obecnie zamieszkuje. Wskazał, że powrót brata do przedmiotowego lokalu po wyjściu z aresztu nie był wskazany ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne oraz konflikt z żoną. Nadmienił, że około 1 miesiąca temu przyjechał z bratem do lokalu nr [...], jednakże nie zostali oni do niego wpuszczeni. Dodał, że wezwani wtedy na interwencje funkcjonariusze policji pouczyli brata o możliwości skorzystania z drogi odpowiedniego postępowania cywilnego w celu uzyskania możliwości ponownego zamieszkania w spornym lokalu.

W świetle przytoczonych okoliczności faktycznych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zaszła podstawa, zdaniem organu do jednoznacznego stwierdzenia, że K. Ł. nie zamieszkuje w lokalu nr [...]. Ustalenia tego, jak podkreślił organ, nie kwestionuje nawet sam zainteresowany, który w swoich wyjaśnieniach wskazał, że od momentu opuszczenia aresztu śledczego w I. w dniu 16 lipca 2009 r. nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. Powyższy fakt został potwierdzony przez sąsiadów zamieszkujących w budynku przy ul. [...] w I. oraz brata K. Ł., który wskazał, że strona obecnie przebywa w domu przy ulicy [...] w G. Odnoszą się natomiast do wielokrotnie podnoszonego w trakcie postępowania argumentu K. Ł., iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie było wynikiem jego dobrowolnej decyzji, lecz zostało wymuszone przez żonę, która po upuszczeniu przez niego aresztu śledczego nie wpuszczała go do mieszkania, organ stwierdził, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się z lokalu, wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Jednakże na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa posesoryjnego. K. Ł. w toku prowadzonego postępowania przyznał jednak, że nie wniósł do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania. Tym samym w ocenie organu nie podjął on kroków prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania.

Na tle poczynionych ustaleń organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy K. Ł. spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiące podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, tj. opuścił miejsce stałego zameldowania w lokalu nr [..] przy ul. [..] w I. oraz nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 9 ust. 2b wskazanej ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu, w związku z czym dana osoba powinna być zameldowana w danym lokalu tylko wówczas gdy faktycznie w nim przebywa. Przesądzenie, że postępowanie meldunkowe spełnia jedynie cele ewidencyjne i nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem o uprawnieniach do lokalu, w ocenie organu, obliguje go do uznania podnoszonych przez K. Ł. zarzutów odnośnie poczynienia przez niego w przeszłości nakładów na przedmiotowe mieszkanie, za niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia o przedmiocie sprawy. Zadaniem organów orzekających w niniejszej sprawie jest bowiem, jak podkreślił organ, jedynie odnotowanie faktu zakończenia pobytu strony w spornym lokalu i dokonanie z niego wymeldowania strony, co też uczyniono w niniejszej sprawie z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Od powyższej decyzji K. Ł. wniósł odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji, bądź orzeczenia o odmowie wymeldowania, oraz przeprowadzenia dowodów z akt sprawy Sądu Rejonowego w I. o sygn. akt II K 196/09 oraz z interwencji KPP w I. na okoliczność utrudniania dostępu do mieszkania. Odwołujący stwierdził, że w jego sprawie brak jest podstaw prawnych i faktycznych do podjęcia przez organ meldunkowy decyzji o wymeldowaniu, gdyż przyczyną opuszczenia przez niego spornego lokalu było aresztowanie go i osadzenie w areszcie śledczym w Inowrocławiu. Podniósł, że opuścił areszt po zobowiązaniu się przed Sądem, że nie będzie zamieszkiwał z żoną. Jednocześnie zaznaczył, iż Sąd Rejonowy w I. w wydanym wyroku nie zobowiązał go do opuszczenia lokalu i nie zakazał kontaktowania się z pokrzywdzoną, podkreślając przy tym że wyrok w sprawie karnej nie jest prawomocny, gdyż złożył apelację w sprawie. Podniósł także, że po opuszczeniu aresztu wielokrotnie próbował wejść do spornego mieszkania, jednak bezskutecznie z uwagi na utrudnienia ze strony żony. Ponadto odwołujący zaznaczył, że w dniu 9 lipca 2010 r. wniósł do Sądu pozew z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego o ochronę naruszonego stanu posiadania. Z uwagi więc na brak dobrowolności opuszczenia spornego lokalu oraz nie zakończenie postępowania karnego, odwołujący uznał podjętą przez organ I instancji decyzję za niesłuszną.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda K., na postawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, iż dokonał oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w oparciu o dyspozycje zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreślając, że we wskazanym przepisie ustawodawca nie sprecyzował charakteru opuszczenia przez daną osobę miejsca pobytu stałego oraz sposobu potwierdzenia opuszczenia lokalu, organ wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, następuje wówczas, gdy jest ono trwałe, dobrowolne i wynika z własnej woli, oraz jednocześnie stanowisko, według którego opuszczenie lokalu ma również miejsce gdy strona nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, którego nie opuściła dobrowolnie (np. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99; z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00). Organ zaznaczył również, iż rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie oświadczenia woli oraz w sposób domniemany poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W konsekwencji, jak stwierdził organ, każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu.

Organ podkreślił, że odwołujący podjął kroki prawne zmierzające do uzyskania prawa do ponownego władztwa nad spornym lokalem dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji, tj. w dniu [...] oraz, że rozstrzygając w postępowaniu odwoławczym omawianą sprawę nie może dokonać jej oceny wyłącznie na podstawie działań prawnych jakie odwołujący podjął już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, lecz musi on odnieść się do zdarzeń, które spowodowały opuszczenie spornego lokalu i do całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie. W świetle tych okoliczności organ uznał, że opuszczenie przez odwołującego miejsca pobytu stałego choć (fizycznie) spowodowane aresztowaniem, uznawanym za niedobrowolne, nie do końca takim jest. W tym miejscu organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 czerwca 2008 r. o sygn. akt II SA/Go 214/08, w którym wskazuje się, że ustalając istnienie zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu, należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy, w szczególności należy dogłębnie przeanalizować zachowanie osoby, której dotyczy wymeldowanie, skutkiem którego to zachowania było opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu; decydując się na popełnienie przestępstwa znęcania się nad członkami najbliższej rodziny, sprawca musi brać pod uwagę nie tylko nieuchronność kary, ale także to, że organy państwa uczynią wszystko co dozwolone w granicach prawa, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę tego rodzaju czynów w przyszłości. Wprawdzie w przypadku K. Ł. sąd karny nie zastosował środka karnego w postaci zakazu kontaktowania i zamieszkiwania pod jednym dachem z pokrzywdzonymi, niemniej jednak zdaniem organu logicznym jest, iż w przypadku uznania danej osoby za winną popełnianych czynów, zalecana jest ochrona pokrzywdzonych do czasu całkowitego zakończenia postępowania karnego i poczynienia w tym kierunku odpowiednich środków zapobiegawczych, przez właściwy w tym zakresie sąd. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenia ma, jak wskazał organ, zeznanie samego odwołującego, który wyraźnie w odwołaniu i w pisemnych wyjaśnieniach z dnia 12 października 2010 r., stwierdził iż postanowieniem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu w sprawie o sygn. II K 196/09 z dnia 16 lipca 2009r. uchylono wobec niego tymczasowe aresztowanie po uprzednim złożeniu oświadczenia, że po opuszczeniu aresztu nie zamieszka z żoną. Pod takim warunkiem odwołujący został warunkowo zwolniony i jak wynika z akt sprawy skoncentrował swoje sprawy socjalno-bytowe w domu przy ul. [...] w G. Stan taki utrzymuje się od czasu opuszczenia aresztu tj. od dnia 16 lipca 2009 r. Pomimo więc trwającego od kilkunastu miesięcy skoncentrowania swoich spraw socjalno-mieszkaniowych poza miejscem stałego pobytu, K. Ł. jak zaznaczył organ nie dopełnił obowiązku meldunkowego, do którego w przypadku czasowego przebywania poza miejscem stałego pobytu zobowiązuje art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Z przytoczonych okoliczności wynika zadaniem organu, iż odwołujący podejmując w aktualnym stanie sprawy działania prawne (powództwo posesoryjne z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego), zmierza wyłącznie do przedłużeniu postępowania o wymeldowanie. W świetle podnoszonego przez odwołującego faktu zobowiązania się przed Sądem do niezamieszkiwania z żoną w spornym lokalu, czynione przez odwołującego obecnie działania celem powrotu do tegoż lokalu są w ocenie organu irracjonalne. Organ zaznaczył, że organy meldunkowe działają na podstawie przepisów o charakterze rejestracyjno-porządkowym (art. 1 ust. 2, art. 9 ust. 2b ustawy) i, że postępowanie meldunkowe spełnia wyłącznie cele ewidencyjne i, że w jego efekcie nie nabywa się żadnych praw, ani też się tych praw nie traci. Porządkowy charakteru przepisów meldunkowych spełnia swoją role tylko wówczas, gdy na bieżąco w swych ewidencjach odzwierciedla się stan zgodny ze stanem faktycznym. Zatem oczekiwanie na zakończenie często wielu spraw o charakterze cywilnym, karnym, czy majątkowym w celu wydania decyzji o wymeldowaniu kłóciłoby się z intencją, jaką prawodawca ustanowił w obowiązujących przepisach. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2003 r. o sygn. akt V SA 3657/02, organ podkreślił, że dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności, niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy.

Organ stwierdził więc, że wobec zaistniałych w przedmiotowej sprawie okoliczności oraz w/w przepisów prawnych, nie ma podstaw do utrzymywania zameldowania odwołującego w spornym lokalu tylko do celów formalnych. Z wyjaśnień A. Ł. wynika, że nie chce ona żyć w spornym lokalu z odwołującym, że dąży ona do rozwiązania małżeństwa oraz zapewnienia sobie i dziecku ochrony. Kwestia zaś braku własnego mieszkania, na którą wskazuje odwołujący, jest bez znaczenia, gdyż rozstrzygnięcie ewentualnych kwestii majątkowych leży w gestii sądów powszechnych. W ocenie organu, materiał dowodowy sprawy i przytoczone okoliczności, świadczą zarówno o fizycznym niezamieszkiwaniu, jako i o braku woli zamieszkiwania odwołującego w spornym lokalu. Tą ostatnią okoliczność zwłaszcza potwierdza oświadczenie woli K. Ł. wyrażone przed Sądem Rejonowym w I. co do niezamieszkiwania z żoną w lokalu nr [...], na którego treść powoływał się on wielokrotnie w niniejszym postępowaniu. Uwzględniając więc rejestracyjny charakteru przepisów ewidencyjnych i ustalone w toku przeprowadzonego postępowania okoliczności, organ uznał, że w sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania strony i uchylanie zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję K. Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się jej uchylenia oraz przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozstrzygnięcia, zgodnie z wolą skarżącego, a także przeprowadzenia w postępowaniu sądowym dowodów z następujących dokumentów: tj. akt sprawy karnej o sygn. II K 196/09, akt sprawy cywilnej o sygn. I C 329/10, notatki urzędowej z KPP w I. z interwencji w spornym lokalu i dowodu wpłat na poczet spłaty kredytu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:

1) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki opuszczenia lokalu uzasadniające wymeldowanie strony z miejsca pobytu stałego;

2) art. 77 § 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie zasady oficjalności, polegające na nie zebraniu (pomimo wniosków dowodowych skarżącego w tym zakresie) i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy;

3) art. 97 §1 ust. 4 kpa poprzez nie zawieszenie postępowania, pomimo że z przepisów prawa wynika, iż obowiązek taki ciążył na organie z mocy prawa;

4) art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności, polegające na nie wyjaśnieniu dokładnie stanu faktycznego sprawy, i rażącym naruszeniu w ten sposób interesu skarżącego.

Uzasadniając zarzuty skargi, strona powtórzyła w całości argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, że opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu nie miało ani charakteru trwałego, ani dobrowolnego, ani też nie wynikało z jego woli, oraz wskazał, że wykorzystywał środki prawne umożliwiające powrót do lokalu. Zaznaczył, że Sąd uchylił wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, po złożeniu przez niego zapewnienia, iż nie będzie zamieszkiwał z żoną w jednym lokalu, a także że w sprawie karnej o znęcanie się, w której zastosowano w/w środek zapobiegawczy, sąd drugiej instancji uchylił wyrok skazujący sądu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Podkreślił również, że po opuszczeniu aresztu śledczego podjął szereg czynności mający na celu umożliwienie mu powrotu do spornego lokalu, jednakże zamki w drzwiach wejściowych do niego zostały przez jego żonę zmienione, że zostawił w lokalu swoje rzeczy osobiste, które żona wyniosła do piwnicy oraz, że podczas jednej z prób wejścia do lokalu została wezwana na interwencję Policja i, że po udzielonym mu przez policjantów podczas tej interwencji pouczeniu, w dniu 9 lipca 2010 r. złożył pozew do Sądu Rejonowego w I. o ochronę naruszonego prawa. Wskazane okoliczności zdaniem skarżącego świadczą, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka opuszczenia lokalu. Ponadto skarżący wskazał, że w jego ocenie organ administracyjny zobligowany były zawiesić toczące się postępowania, gdyż jego wynik zależał od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim w sprawie jest orzeczenie sądu powszechnego w przedmiocie wytoczonego przez niego powództwa posesoryjnego. Stwierdził również, że każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i podejmowanych przez zainteresowanego działań i, że w przedmiotowej sprawie tego zabrakło, przez co naruszona została zasada prawy obiektywnej z art. 7 kpa, a także podkreślił, że jego rodzice spłacali kredyt zaciągnięty na kupno spornego lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał, iż materiał dowodowy sprawy został uzupełniony w postępowaniu odwoławczym o dodatkowe wyjaśnienia obu spornych stron postępowania oraz o dokumenty z akt sprawy karnej o sygn. II K 196/09 oraz z akt sprawy cywilnej o sygn. I C 329/10, w związku z czym bezcelowe w ocenie organu jest ponowne przeprowadzanie tych dowodów, zaznaczył że dopiero po zebraniu całości materiału dowodowego podjął rozstrzygnięcie w sprawie oraz, że dowód w postaci spłat rat kredytu z września 2003 r. nie ma żadnego znaczenia dla przedmiotu sprawy. Organ wyraził również stanowisko, iż rozstrzygnięcie przez sąd powszechny sprawy o przywrócenie posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie, gdyż żaden przepis szczególny nie uzależnia wydania decyzji w sprawie o wymeldowanie od zakończenia równolegle toczącego się postępowania posesoryjnego. Ponadto organ zaakcentował, że skarżący pomimo opuszczenia aresztu w lipca 2009 r., wystąpił z powództwem posesoryjnym dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji, choć jak twierdzi utrudniano mu dostęp do spornego lokalu już od momentu opuszczenia aresztu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przytoczony przepis obliguje organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniedbania przez określoną osobę wykonania obowiązku meldunkowego, który w takim wypadku polega na obowiązku wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia (art. 4 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 2 w/w ustawy). Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych omawianym przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 w/w ustawy, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Analizując przesłankę opuszczenie miejsca pobytu stałego, warunkującą w świetle art. 15 ust. 2 w/w ustawy wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania, należy wskazać, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że przesłanka ta jest spełniona wówczas, gdy dana osoba fizyczne nieprzebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby koncentracji spraw życiowych w innym miejscu. Zamiar, wola osoby ma więc także istotne znaczenie, przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Organy meldunkowe, badając wystąpienie przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego, zobligowane są ocenić czy osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się to miejsce (fizycznie w nim nie przebywa) i czy opuszczenie to, oceniane z punktu widzenia woli tej osoby, ma charakter dobrowolny i trwały. Należy podkreślić, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się, w orzecznictwie sądów administracyjnych, sytuację w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu. Nawet bowiem, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostałaby z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podjęłaby ona żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu i faktycznie mieszkałaby i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to odmowa wymeldowania takiej osoby potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności (np. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, LEX nr 201427; wyrok WSA w Opolu z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 31/08, LEX nr 481441).

Dokonując oceny niniejszej sprawy w świetle przytoczonych przepisów prawnych oraz wskazanych wyżej kryteriów oceny zawartych w nich przesłanek wymeldowania osoby fizycznej z miejsca pobytu stałego, należy wskazać, iż organy administracyjne nie wyjaśniły wystarczająco wszystkich okoliczności faktycznych sprawy naruszając przez to przepisy postępowania w sposób mogący mięć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić należy, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący przestał przebywać w miejscu pobytu stałego od dnia zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w dniu [...] w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego nad żoną i małoletnim synem, oraz że po uchyleniu zastosowanego wobec niego w/w środka zapobiegawczego w dniu [...] nie powrócił do przedmiotowego lokalu. Z dokumentów zebranych w sprawie wnika, iż stan nie zamieszkiwania skarżącego w lokalu nr [...]utrzymuje się do chwili obecnej, a więc istniał on zarówno do dnia 15 lutego 2010 r., kiedy to żona skarżącego złożyła do organu meldunkowego wniosek o wymeldowanie męża ze spornego lokalu, jak i do dnia podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie przez organ I i II instancji (tj. [..] i [..]). Wskazane okoliczności zostały potwierdzone nie tylko przez wnioskodawczynię, ale również przez zeznających w sprawie świadków – J. K. i E. P. oraz samego skarżącego i jego brata. Bezspornym jest również, że skarżący po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu ze spornego lokalu, pismem z dnia 7 lipca 2010 r. złożył pozew do sądu powszechnego o ochronę naruszonego posiadania (data wniesienia pisma do sądu – 12 lipca 2010 r.) oraz, że w dniu 9 marca 2010 r. Sąd Rejonowy w Inowrocławiu II Wydział Karny wydał we w/w sprawie karnej wyrok skazujący (sygn. akt II K 196/09), który wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 27 sierpnia 2010 r. (sygn. akt IV Ka 493/10) został uchylony, a sprawa przekazana Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Z przytoczonych okoliczności wynika, iż w przedmiotowej sprawie, wykazany został przez organy administracyjne fakt fizycznego niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu, który to fakt zresztą nie jest kwestionowany przez samego zainteresowanego. Spór natomiast między stronami dotyczy kwestii wystąpienia w sprawie drugiego z warunków opuszczenia miejsca pobytu stałego w postaci woli, zamiaru jego opuszczania przez stronę, a więc przesądzenia czy opuszczenie spornego lokalu, jako przejaw woli skarżącego, miało charakter dobrowolny i trwały. Oceniając ten warunek Sąd wziął pod uwagę utrwalony w orzecznictwie administracyjnym, wskazany wyżej pogląd, iż na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, gdy osoba zameldowana na pobyt stały została wprawdzie z danego lokalu usunięta wbrew własnej woli, ale nie podjęła kroków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu, i faktycznie mieszkała i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Nie mamy jednak w tej sprawie do czynienia z taką sytuacją. Skarżący niewątpliwie opuścił przedmiotowy lokal niedobrowolnie, bowiem w wyniku zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztu i od dnia uchylenia przez Sąd zastosowanego środka, tj. od dnia 16 lipca 2009 r. nie powrócił do przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy wynika, że po opuszczeniu aresztu udał się do domu brata przy ul. [..] w G. oraz, że do dnia złożenia przez żonę skarżącego wniosku o wymeldowanie ze spornego lokalu, skarżący w nim nie mieszkał. W tym czasie tj. w okresie od 16 lipca 2009 r. do 15 lutego 2010 r. (okres 7 miesięcy) skarżący nie wytoczył również wobec żony powództwa posesoryjnego (powództwo takie zostało wniesione do sądu powszechnego w dniu 12 lipca 2010 r., a więc po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu). W tym siedmiomiesięcznym okresie miały jednak miejsce – według twierdzeń skarżącego – interwencje Policji, podczas prób wejścia do spornego lokalu. Wskazać należy, że skarżący konsekwentnie zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i na rozprawie przed sądem podawał, że po wydaniu wyroku skazującego przez Sąd Rejonowy w I., w którym nie orzeczono wobec niego zakazu kontaktów z rodziną, wielokrotnie próbował wejść do swojego mieszkania, lecz żona jemu to każdorazowo uniemożliwiała. Podkreślał, że powrót do mieszkania stał się niemożliwy z powodu wymiany przez żonę zamka w drzwiach wejściowych, do którego nie dostał klucza. Świadkami podejmowanych przez skarżącego prób powrotu do mieszkania byli kilkakrotnie jego ojciec i brat, a ponadto funkcjonariusze policji, których wezwał w celu umożliwienia wejścia do mieszkania. To oni właśnie doradzili jemu, aby wniósł powództwo posesoryjne. Skarżący podał także, że jego rzeczy osobiste żona wyniosła do piwnicy, do której kłódkę też wymieniła, tak aby skarżący nie miał dostępu do piwnicy. Powyższe okoliczności niewątpliwie wskazują na zamiar skarżącego, dalszego zamieszkiwania w swoim mieszkaniu oraz na uniemożliwianie mu tego przez żonę. W ocenie Sądu mają one istotne znaczenie przy ocenie zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek do wymeldowania, wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powinny więc być zweryfikowane w toku postępowania administracyjnego. W tym celu organ administracji powinien przesłuchać ojca i brata skarżącego, a także funkcjonariuszy policji na okoliczność ile i jakie próby powrotu do swojego mieszkania podejmował skarżący, a także na okoliczność przyczyn, z jakich nie było to możliwe. Koniecznym jest także ustalenie przez organy czy i gdzie skarżący ma swoje centrum życiowe rozumiane, jak to słusznie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, jako lokal, z którego stale korzysta – z jego urządzeń, nocuje w nim, spędza wolny czas oraz zaspokaja swoje funkcje życiowe i potrzeby socjalne. Dokonane przez organ I instancji ustalenie, że po opuszczeniu aresztu skarżący zamieszkał u brata nie jest jednoznaczne z tym, że właśnie tam jest jego centrum życiowe rozumowane tak jak powyżej to wskazano. Wskazać należy, że skarżący w piśmie z dnia 9 marca 2010 r. wyraźnie oświadczył, że brat nie wyraża zgody na jego czasowe zameldowanie w swoim domu oraz, że dwukrotnie nocował w piwnicy przynależnej do spornego lokalu, a także, że jego rzeczy osobiste znajdują się w lokalu nr [...], przy ul. [..] w I. (k-9 akt administracyjnych). Ponadto brat skarżącego podał do protokołu oględzin lokalu z dnia 10 maja 2010 r., że skarżący od czasu opuszczenia aresztu zamieszkuje w różnych miejscach. Oprócz tego, że często przebywa u niego, to mieszkał także u swoich sióstr, a także u znajomych. Brat skarżącego potwierdził, że nie widzi możliwości ażeby skarżący zamieszkał u niego na stałe (k- 24 akt administracyjnych). Twierdzenia te zostały powtórzone przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego (vide: pismo z dnia 12 października 2010 r.; k-21). Powyższych wypowiedzi ani organ I, ani II instancji nie wziął pod uwagę. Pomijając je i wbrew nim organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że z akt sprawy wynika, iż skarżący skoncentrował swoje sprawy socjalno – bytowe w domu rodziny przy ul. [...] w G. i że stan taki utrzymuje się do dnia 16 lipca 2006 r.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedwczesnym było uznanie przez organy administracji, że w sprawie niniejszej spełnione zostały wszystkie przesłanki, od których zależy wymeldowanie, wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Koniecznym jest więc uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez Sąd i ponowne rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego w celu załatwienia sprawy zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7, 8, 75, 77 i 78 kpa.

Z powyższych względów orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, a o kosztach zgodnie z zasadą wynikającą z art. 200 ppsa.