Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1963/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 179 ust. 2, art. 189 ust. 1a, ust. 1b
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 29 ust. 1, art. 35 ust. 2, 3 i 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1789
law: Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, , Protokolant st. specjalista Ewa Kielak, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz K. S. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. S. w dniu 29 kwietnia 2019 r. złożyła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wniosek o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego w dziedzinie sztuk plastycznych, w dyscyplinie sztuki piękne.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z [...] listopada 2019 r. (nr [...]) powołała Komisję Habilitacyjną, w skład której weszli: prof. L. M. (przewodniczący komisji), dr hab. G. P. (sekretarz komisji), prof. A. B. (członek komisji), prof. J. O. (członek komisji) oraz recenzenci: prof. P. K., prof. G. M., dr hab. J. S.

Prof. P. K. oraz dr hab. J. S. sporządzili recenzje negatywne, natomiast prof. G. M. ocenił, że K. S. spełnia warunki do uzyskania stopnia doktora, o których mowa w art. 16 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym praz o stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm.) dalej jako u.s.n.

W dniu [...] marca 2020 r. odbyło się posiedzenie Komisji Habilitacyjnej na którym, po zapoznaniu się z recenzjami sporządzonymi przez trzech jej członków oraz dokumentami przedstawionymi przez skarżącą, dotyczącymi jej aktywności artystycznej, dydaktycznej i organizacyjnej, podjęto uchwałę z dnia [...] marca 2020 r. (nr [...]) zawierającą negatywną opinię w sprawie poparcia wniosku o nadanie dr K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuk plastycznych, w dyscyplinie sztuki piękne (wynik głosowania: 2 głosy za nadaniem stopnia, cztery osoby przeciw oraz jedna osoba się wstrzymała).

W piśmie z 9 marca 2020 r. K. S. zwróciła się do Rady Naukowej ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania habilitacyjnego oraz o ustalenie, czy członek Komisji Habilitacyjnej, recenzent prof. P. K., spełnia wymagania określone w art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także o ustalenie, czy sporządzona przez niego recenzja jej pracy habilitacyjnej spełnia wszelkie wymogi formalne "Dobrych praktyk w procedurach recenzyjnych w nauce".

Rada Naukowa ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] postanowieniem z [...] maja 2020 r., wydanym na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 101 § 1 i 3 k.p.a., odmówiła zawieszenia postępowania habilitacyjnego, zgodnie z wnioskiem skarżącej. W uzasadnieniu podała m.in., że recenzent kwestionowany przez skarżącą to powołany przez Centralną Komisję ds. Stopni i Tytułów niezależny ekspert, posiadający znaczący dorobek artystyczny, a jego opinia wyrażona w recenzji jest podparta wieloletnim doświadczeniem naukowym. Na obecnym etapie postępowania nie jest możliwa zmiana składu Komisji Habilitacyjnej (skarżąca zapoznała się z recenzją w dniu [...] marca 2020 r. i z takim wnioskiem mogłaby zwrócić się zdecydowanie wcześniej).

W pismach z 25 maja i 27 maja 2020 r. K. S. podniosła, że prof. P. K. nie spełnia wszystkich wymagań stawianych członkom Komisji Habilitacyjnej (art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki) i wniosła o jego wyłączenie ze składu Komisji, powołanie innego członka Komisji oraz odroczenie posiedzenia Rady Naukowej.

Z akt sprawy wynika, że Rada Naukowa ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] nie uwzględniła wniosku skarżącej o odroczenie posiedzenia i w dniu [...] maja 2020 r. , działając na podstawie art. 18 ust. 1 oraz art. 18a ust. 11 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w zw. z art. 179 ust. 2, ust. 3 pkt 1, 2 lit. b ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm.), podjęła uchwałę (nr [...]) w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr K. S. w dziedzinie sztuki plastyczne, w dyscyplinie sztuki piękne (wynik głosowania: 15 głosów "za" odmową nadania stopnia doktora habilitowanego, 0 głosów "przeciw" odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego", 0 głosów "wstrzymujących się").

W uzasadnieniu uchwały Rada Naukowa ds. stopni w dziedzinie sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] podała, że wszyscy jej członkowie zostali zapoznani z dokumentacją habilitantki oraz z pismami składanymi przez nią w toku postępowania a podczas posiedzenia zapoznali się z protokołem z posiedzenia Komisji Habilitacyjnej oraz uchwałą Komisji Habilitacyjnej opiniującej odmowę nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego. Członkowie Rady, po przeprowadzeniu dyskusji na temat dorobku artystycznego skarżącej, stwierdzili, że jej publikacja pt. "[...]’’ nie jest osiągnięciem znaczącym, zarówno pod względem kreacji artystycznej i warsztatu jak i rozwiązań technologicznych, a jej osiągnięcia artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny sztuki piękne. W konsekwencji uznano, że habilitantka nie spełnia wymagań określonych w art. 16 ustawy, stawianych kandydatom ubiegającym się o nadanie stopnia doktora habilitowanego.

W piśmie z 7 lipca 2020 r. K. S. wniosła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów odwołanie od uchwały Rady Naukowej ds. Stopni w Dziedzinie Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] z [...] maja 2020 r.

Odwołująca się podniosła, że z zestawienia przepisów art. 20 ust. 6 i art. 18a ust. 5 u.s.n. wynika, że członek Komisji Habilitacyjnej musi nie tylko być osobą o uznanej renomie, w tym międzynarodowej, posiadającą tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub posiadającą uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego, ale musi ponadto prowadzić działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej.

Skarżąca dodała, że wymóg prowadzenia przez członka Komisji Habilitacyjnej działalności naukowej lub dydaktycznej w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej został dodany do art. 20 ust. 6 u.s.n. ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.). Zdaniem skarżącej, oczywistym jest, że wykonywanie działalności naukowej lub dydaktycznej musi być wykonywane w sposób czynny, przez co należy rozumieć nie pojedyncze, sporadyczne działania lecz aktywność naukową lub artystyczną prowadzoną w sposób ciągły. Przesłanka ta każdorazowo musi być bezwzględnie badana przy wyznaczaniu danej osoby na członka komisji habilitacyjnej. Na poparcie przedstawionego stanowiska K. S. odwołała się do odpowiedzi na interpelację poselską, którą załączyła do odwołania, w której stwierdzono m. in., że "Kandydat w momencie powoływania na funkcję członka komisji habilitacyjnej (recenzenta) powinien prowadzić udokumentowane badania naukowe (udokumentowaną działalność w zakresie twórczości artystycznej)".

Prof. P. K. do 2017 r. był pracownikiem Wydziału [...] tej uczelni, natomiast od 2018 r. jest na emeryturze (co zaznaczono wprost w recenzji) i nie wykonuje czynnie żadnej działalności naukowej czy artystycznej, która mogłaby zostać udokumentowana. W obecnych czasach nie sposób sobie wyobrazić, by nie zostały ślady aktywności naukowej lub artystycznej danej osoby, a w przypadku prof. P. K. brak jest dowodów na jakąkolwiek aktywność w tym zakresie.

Skarżąca dodała, że nie jest uzasadnione zapatrywanie Rady Naukowej, że zbyt późno podniosła zarzut niespełniania przez prof. P. K. wymagań określonych w art. 20 ust. 6 ustawy. To bowiem na organach, a nie na habilitantce, ciąży obowiązek dokonywania zgodnego z prawem wyboru członków Komisji Habilitacyjnej i to organ odpowiada za niewłaściwy wybór tych członków.

K. S. zarzuciła ponadto zaskarżonej decyzji naruszenie art. 8 § 1, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy. Odwołując się do orzecznictwa podniosła, że przed podjęciem uchwały organ do spraw stopni naukowych jest obowiązany do wszechstronnej oceny wszystkich zebranych w toku postępowania dowodów, recenzje naukowe sporządzone w trakcie postępowania o nadanie stopnia naukowego nie wiążą organu orzekającego, który jest obowiązany poddać ją ocenie jako dowód w sprawie. Skarżąca dodała, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się również, że uchwała Komisji Habilitacyjnej nie musi pozostawać w zgodzie z tezami recenzji, podobnie jak i uchwała Rady Wydziału lub Rady Naukowej nie musi automatycznie potwierdzać uchwały Komisji Habilitacyjnej (wyrok NSA z 8 października 2007 r., I OSK 1101/07, wyrok NSA z 22 maja 2013 r., I OSK 312/13, wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., I OSK 1614/10).

Zdaniem skarżącej, Rada Naukowa nie dokonała oceny materiału dowodowego i nie wykazała dlaczego jednym dowodom dała wiarę, a innych nie uznała za wiarygodne. Rada Naukowa nie tylko nie uwzględniła jej wniosku o odroczenie posiedzenia, ale zignorowała stawiane przez nią zarzuty natury formalnej i – jak wynika z protokołu posiedzenia - w żaden sposób nie odniosła się do recenzji prof. K. oraz protokołu z posiedzenia Komisji Habilitacyjnej, "automatycznie" akceptując ich zawartość.

Z dokumentu zatytułowanego "Dobre praktyki w procedurach recenzyjnych w nauce", opracowanego przez Zespół do Spraw Etyki w Nauce działający przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2009 – 2010 wynika m.in. że recenzentów obowiązuje uczciwość, wykluczająca złośliwość i formułowanie zarzutów w złej wierze (str. 15). Podobnie niedopuszczalne są recenzje utrzymane w tonie emocjonalnym, jawnie nieobiektywne, a zwłaszcza złośliwe (str. 16).

Recenzja prof. K. w wyjątkowy sposób jest nieobiektywna, nierzetelna i rażąco narusza podstawowe zasady sporządzania recenzji w postępowaniach habilitacyjnych wynikające z Dobrych praktyk.

Na zakończenie skarżąca zarzuciła, że Komisja Habilitacyjna odmawiając jej udziału w posiedzeniu naruszyła zasadę pogłębiana zaufania obywateli do organów administracji wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z [...] grudnia 2020 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki w zw. z art. 179 ust. 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 3 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669 ze zm.), utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej ds. Stopni w Dziedzinie Sztuki Akademii Sztuk Pięknych w [...] z dnia [...] maja 2020 r. (nr [...]) o odmowie nadania dr K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki piękne (wynik głosowania Sekcji Rady - za uchyleniem zaskarżonej uchwały - 0 głosów, przeciw uchyleniu -10 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów, brak głosu - 1).

W uzasadnieniu decyzji Centralna Komisja odwołała się do art. 35 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i wyjaśniła, że powołała dwóch recenzentów (prof. dr hab. A. B. oraz prof. dr hab. G. C.), którzy przedstawili negatywne opinie w sprawie zasadności odwołania skarżącej.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów stwierdziła, że skarżąca nie spełnia wymogu ustawy określonego w art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, gdyż jej osiągnięcia artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny artystycznej.

Komisja podała, że postępowanie w sprawie nadania dr K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki plastyczne w dyscyplinie sztuki piękne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Recenzenci oceniający dorobek artystyczny skarżącej, na potrzeby postępowania habilitacyjnego (jedna recenzja pozytywna, dwie negatywne), reprezentują właściwe dziedziny i dyscypliny artystyczne, a sporządzone przez nich recenzje są rzetelne i szczegółowe. W opinii pozostałych członków komisji habilitacyjnej materiał przedstawiony przez kandydatkę do stopnia doktora habilitowanego jest słaby merytorycznie, zawiera liczne błędy formalne, kompozycje są przeładowane i niezborne warsztatowo, z tendencją do gmatwania przekazu i braku poszukiwania autorskiej formy. Zdaniem większości członków komisji habilitacyjnej dzieło dr K. S. nie stanowi przykładu osiągnięcia oryginalnego, tym bardziej w odniesieniu do oczekiwanego znaczącego wkładu w rozwój dziedziny sztuk plastycznych. Skład Komisji Habilitacyjnej odpowiada przepisom prawa, a jej uchwała zawierająca negatywną opinię w sprawie nadania K. S. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie sztuki jest wystarczająco umotywowana i znajduje odzwierciedlenie w protokole z posiedzenia Komisji.

Odnosząc się do odwołania Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów podniosła, że skarżąca w listopadzie 2019 r., po otrzymaniu decyzji o składzie Komisji Habilitacyjnej, nie miała zastrzeżeń do jej składu i dopiero po otrzymaniu dwóch jednoznacznie negatywnych konkluzji oraz podjęciu przez Komisję Habilitacyjną uchwały o nierekomendowaniu nadania jej stopnia doktora habilitowanego, sformułowała zarzuty w stosunku do prof. P. K. jako członka Komisji i zarazem recenzenta.

Zdaniem organu, prof. P. K. "spełnia absolutnie" wszelkie wymagania określone w art. 20 ust. 6 ustawy. Jest to bowiem wybitny polski artysta grafik o wielkim dorobku artystycznym i naukowym, który wypromował bardzo wielu artystów grafiki, z wielu krajów świata. Od 2017 r. nie jest już czynnym pedagogiem w ASP w [...], ale nie ustępuje w swojej pracy twórczej i dużej aktywności wystawienniczej. Jego nazwisko związane z wybitnym dorobkiem w przestrzeni sztuki plakatu jest rozpoznawalne w świecie grafiki projektowej na całym świecie. Prof. K. nadal zapraszany jest do prowadzenia warsztatów artystycznych przez liczne ośrodki edukacji artystycznej.

Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów odwołania, Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów powołała się na art. 18a ust. 10 ustawy i stwierdziła, że komisja habilitacyjna nie ma ustawowego obowiązku zapraszania habilitanta na posiedzenie. Tylko w szczególnych przypadkach, uzasadnionych wątpliwościami komisji habilitacyjnej dotyczącymi dokumentacji osiągnięć naukowych, komisja może, lecz nie musi, przeprowadzić z wnioskodawcą rozmowę o jego osiągnięciach i planach naukowych. W rozpatrywanej sprawie komisja habilitacyjna nie stwierdziła takich przesłanek i nie skorzystała z tego uprawnienia. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów dodała, że członkowie organu I instancji przed podjęciem uchwały zapoznali się z całym materiałem habilitacyjnym (w tym z tym dostarczonym przez K. S. 6 kwietnia 2020 r.) i mając na uwadze, że stanowiska recenzentów jak i uchwały Komisji Habilitacyjnej nie są dla Rady Naukowej wiążące, szczególnie wnikliwie rozważyła wydanie ostatecznej oceny na podstawie wszystkich dostarczonych i zgromadzonych materiałów. W świetle powyższego, zarzut stawiany Radzie Naukowej o automatyczne "potwierdzenie" uchwał komisji habilitacyjnej jest bezpodstawny.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w uzasadnieniu decyzji podniosła również, że skarżąca w dniu 3 marca 2020 r. zwróciła się do Biura Nauki i Ewaluacji o przesłanie recenzji i wówczas niezwłocznie ją otrzymała. Z tego powodu nie może zasadnie obciążać Komisję Habilitacyjną czy Radę Naukową odpowiedzialnością za niemożność wcześniejszego zapoznania się z recenzjami, gdyż sama zainteresowana wcześniej nie wnioskowała o ich otrzymanie.

W końcowej części uzasadnienia Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wywiodła, że postępowanie dowodowe prowadzone przed Centralną Komisją ograniczone jest wyłącznie do uzyskania recenzji. Komisja nie ma też obowiązku zapoznania habilitanta, w szczególności przed podjęciem decyzji przez Centralną Komisję, z opiniami powołanych przez ten organ recenzentów (wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1746/19) oraz że decyzja Centralnej Komisji jest uchwałą podejmowaną przez określone gremium w głosowaniu tajnym. Z tego powodu uzasadnienie decyzji musi cechować pewna ogólnikowość, gdyż zapadłe w omawianym trybie rozstrzygnięcie stanowi pewną wypadkową szeregu ocen i poglądów, niekoniecznie podzielanych w całości przez całe gremium. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art.107 § 3 k.p.a. (vide wyroki NSA: z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 902/09 i z 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1226/09). Decyzja została podpisana przez sekretarza Komisji.

K. S. w piśmie z 21 kwietnia 2021 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] grudnia 2020 r. (nr [...]).

Skarżąca zarzuciła tej decyzji naruszenie:

1) art. 8, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, mające wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, dokonał dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

2) art. 20 ust. 6 u.s.n. w zw. z art. 18a ust. 5 u.s.n. poprzez uznanie, że wszyscy członkowie komisji habilitacyjnej, w tym recenzenci, spełniali wszystkie kryteria niezbędne do pełnienia funkcji członka komisji habilitacyjnej, pomimo że jeden z członków komisji (recenzent) nie spełniał wszystkich wymogów.

K. S. wniosła o uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy uchwały organu I instancji oraz zasądzenie na podstawie art. 200 tej ustawy na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła stanowisko wyrażone w odwołaniu od uchwały organu I instancji odnośnie naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy, a ponadto podniosła, że z zestawienia przepisów art. 20 ust. 6 u.s.n. (w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 ze zm.) i art. 18a ust. 5 u.s.n. wynika, że członek komisji habilitacyjnej: 1) musi być osobą o uznanej renomie, w tym międzynarodowej, 2) musi posiadać tytuł profesora lub stopnia doktora habilitowanego w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej lub posiadać uprawnienia równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21 a usn, 3) musi prowadzić działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. W konsekwencji, członkiem komisji habilitacyjnej nie może być osoba, która jest osobą o uznanej renomie, posiada tytuł profesora, ale nie prowadzi działalności naukowej lub dydaktycznej w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej.

Nowelizując w 2011 r. przepisy, ustawodawca uznał więc, że konieczne jest by oprócz dotychczasowych przesłanek członek komisji habilitacyjnej wykonywał także działalność naukową lub dydaktyczną. Chodzi tu o czynne wykonywanie działalności naukowej lub dydaktycznej. Podobny wymóg, w postaci konieczności legitymowania się przez członka komisji habilitacyjnej aktualnym dorobkiem naukowym lub artystycznym, znajduje się w obecnie obowiązujących przepisach dotyczących postępowania habilitacyjnego (art. 221 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 478). W piśmiennictwie dotyczącym tego przepisu wskazuje się, że pojęcie aktualnego dorobku naukowego lub artystycznego należy rozumieć w kontekście oceny, czy dana osoba na bieżąco prowadzi działalność naukową, uzyskując osiągnięcia naukowe. Tak więc intencją ustawodawcy było i jest, by członkiem komisji habilitacyjnej (recenzentem) była osoba, która w sposób czynny prowadzi naukową lub artystyczną działalność. Tych kryteriów nie spełnia z całą pewnością prof. P. K., który od 2018 r. nie wykonuje czynnie żadnej udokumentowanej znaczącej działalności naukowej czy artystycznej. Skarżąca podkreśliła, że Centralna Komisja w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poza ogólnikowymi stwierdzeniami, nie odniosła się do tego zarzutu, skupiając się na wykazywaniu renomy prof. P. K., której skarżąca nigdy nie kwestionowała.

Skarżąca dodała, że to na organach prowadzących postępowanie habilitacyjne, a nie na habilitancie, ciąży obowiązek dokonywania zgodnego z prawem wyboru członków komisji habilitacyjnej i to organ odpowiada za ich niewłaściwy wybór. Bezpodstawny jest więc argument zawarty w zaskarżonej, decyzji, że skarżąca zbyt późno podniosła zarzut niespełniania przez prof. P. K. przesłanek do bycia członkiem komisji habilitacyjnej.

K. S. stwierdziła ponadto, że z zaskarżonej decyzji, podpisanej jedynie przez sekretarza Centralnej Komisji, nie sposób wywnioskować, jakie osoby brały udział w jej wydawaniu. Co do zasady, w przypadku wydania decyzji przez organ kolegialny decyzja taka powinna być podpisana przez wszystkie osoby wchodzące w skład organu, biorące udział w wydaniu decyzji, a imiona i nazwiska tych osób powinny być podane. Brak podpisów całego składu organu kolegialnego pod decyzją stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 189 ust. 1a i ust. 1b) dopuszczają natomiast podpisanie uchwały przez Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności sekretarza Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, jeżeli posiedzenie prezydium Centralnej Komisji odbywa się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. W aktach sprawy brak jest jednak jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałoby, że posiedzenie Centralnej Komisji w sprawie odwołania skarżącej się odbyło, że zostało przeprowadzane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej przy spełnieniu warunków określonych w art. 189 ust. 1a ustawy wprowadzającej, co stanowi o rażącym naruszeniu art. 107 § 1 k.p.a.

Rada Doskonałości Naukowej (następca prawny Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.

Z protokołu posiedzenia Prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] grudnia 2020 r. oraz listy obecności, nadesłanych do Sądu pismem z 5 maja 2022 r., wynika, że w posiedzeniu Prezydium, odbytym w formie wideokonferencji, uczestniczył Przewodniczący Komisji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zaskarżona decyzja Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów została wydana na podstawie przepisów ustawy z 14 marca 2003 r., o stopniach naukowych i tytule naukowym, która ma w tej sprawie zastosowanie na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r.

Przepis art. 35 ustawy z 2003 r. stanowi, że Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów działa na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy (ust. 1). Kompetencje organów Komisji i tryb ich działania określa uchwalony przez nią statut (ust. 5). Z treści art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym wynika, że zarówno działania Komisji in plenum, jak i działania wymienionych w art. 35 ust. 2 jej organów kolegialnych mają postać uchwał, również wówczas gdy zawierają rozstrzygnięcia o charakterze decyzyjnym. Charakter decyzji administracyjnej ma niewątpliwie uchwała Komisji w sprawie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego, o której mowa w art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych. Ze Statutu CKdSSiT wynika, że sprawy te należą do kompetencji Prezydium Komisji (§ 8 pkt 2a Statutu).

Uchwale Prezydium Komisji podjętej na posiedzeniu tego organu w dniu [...] grudnia 2020 r. odbytym w formie wideokonferencji nadano formę decyzji z tej samej daty. Ta decyzja jest przedmiotem skargi. Do niej mają zatem zastosowanie przepisy art. 189 ust. 1a i 1b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o szkolnictwie wyższym i nauce. Według tych przepisów posiedzenia prezydium Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów i jej sekcji mogą być przeprowadzane przy użyciu środków komunikacji elektronicznej (ust. 1a); uchwały podjęte w trakcie posiedzenia przeprowadzonego w ten sposób podpisuje przewodniczący Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a w przypadku jego nieobecności - sekretarz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

Ze wspomnianego protokołu posiedzenia Prezydium Komisji z [...] grudnia 2020 r. wynika, że w posiedzeniu Prezydium uczestniczył przewodniczący Komisji. Decyzja (uchwała) podjęta na tym posiedzeniu została zaś podpisana przez sekretarza Komisji, co prowadzi do wniosku, że organ naruszył powołany wyżej art. 189 ust. 1 b ustawy wprowadzającej i art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. i to uchybienie jest dostateczną podstawą do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Zasadniczy zarzut skargi sprowadza się do twierdzenia, że skład komisji habilitacyjnej był nienależycie obsadzony, ponieważ jeden z jej członków (i jednocześnie recenzent) nie spełnia wszelkich wymagań określonych w art. 20 ust. 6 ustawy z 2003 r. Z powołanego przepisu wynika, że członek komisji habilitacyjnej musi m. in. prowadzić działalność naukową lub dydaktyczną w zakresie danej lub pokrewnej dyscypliny naukowej lub artystycznej.

Zdaniem Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, to zapatrywanie skarżącej nie jest uzasadnione. Prof. P. K. "spełnia absolutnie" wszelkie wymagania określone w art. 20 ust. 6 ustawy. Jest to bowiem wybitny polski artysta grafik o wielkim dorobku artystycznym i naukowym, który wypromował bardzo wielu artystów grafiki, z wielu krajów świata. Od 2017 r. nie jest już czynnym pedagogiem w ASP w [...], ale nie ustępuje w swojej pracy twórczej i dużej aktywności wystawienniczej. Jego nazwisko związane z wybitnym dorobkiem w przestrzeni sztuki plakatu jest rozpoznawalne w świecie grafiki projektowej na całym świecie. Prof. K. nadal zapraszany jest do prowadzenia warsztatów artystycznych przez liczne ośrodki edukacji artystycznej. Prowadzi więc działalność naukową, o której mowa w art. 20 ust. 6 ustawy o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.

Według Sądu wyjaśnienia organu co do tego, że prof. P. K. spełnia ustawowe wymagania stawiane członkowi komisji habilitacyjnej (prowadzi działalność naukową lub dydaktyczną) nie są dostateczne i przekonywujące. Przede wszystkim chodzi o tego rodzaju działalność prowadzoną aktualnie, czyli w czasie zasiadania w komisji habilitacyjnej. Ma to stanowić gwarancję, że członek komisji habilitacyjnej czynnie uczestniczący w nauce lub dydaktyce legitymuje się aktualną wiedzą naukową w danej dziedzinie, niezbędną do oceny cudzej wiedzy i pracy naukowej. Organ przyznaje, że prof. P. K. od 2017r. nie jest czynnym pedagogiem, nie prowadzi więc działalności dydaktycznej na poziomie akademickim. Jednocześnie stwierdza, że Prof. K. nadal zapraszany jest do prowadzenia warsztatów artystycznych przez liczne ośrodki edukacji artystycznej. Na potwierdzenie powyższego nie podaje jednak żadnych faktów, które pozwoliłyby odeprzeć ten zarzut skargi.

Zaangażowanie naukowe Profesora organ uzasadnia zaś jego pracą twórczą i dużą aktywnością wystawienniczą oraz wybitnym dorobkiem w dziedzinie w dziedzinie plakatu. Nie każda twórczość w dziedzinie sztuki jest twórczością naukową. Co oczywiste - nie każdy malarz czy poeta zasługuje na miano naukowca. Nauka wiąże się z twórczością innego rodzaju. Nie sprowadza się jedynie do przedstawiania rzeczywistości, nawet w sposób oryginalny, indywidualny. Wiąże się bardziej z jej analizą, badaniem, za pomocą metod uznawanych za naukowe, prowadzącym do powstawania uporządkowanej wiedzy na temat tej rzeczywistości, objaśniającej jej istotę. Uprawianie nauki we właściwym tego słowa znaczeniu znajduje zwykle odzwierciedlanie w różnego rodzaju publikacjach naukowych. Organ odnosząc się do zarzutów skarżącej nie przytoczył żadnych dowodów tak rozumianej, bieżącej aktywności naukowej prof. P. K.

Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że z treści art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym wynika, że w postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora oraz nadania, ograniczenia, zawieszenia i pozbawienia uprawnienia do nadawania tych stopni w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przypomnieć, że "odpowiednie" stosowanie prawa zakłada również możliwość niezastosowania określonych przepisów lub poddania ich modyfikacji, jednakże wyłącznie wówczas, gdy są one bezprzedmiotowe lub nie przystają do materii, w której miałyby znaleźć zastosowanie. Tego rodzaju zastrzeżenia nie dotyczą zastosowania art. 107 § 1 i 3 do uchwał Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, o których mowa w art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych, co znajduje wprost potwierdzenie w treści art. 189 ust. 1b ustawy - Przepisy wprowadzające. Podejmowanie decyzji w głosowaniu tajnym za pomocą systemu teleinformatycznego nie pozbawia możliwości przyjęcia w tym trybie uzasadnienia rozstrzygnięcia, odpowiadającego wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Jest to jedynie kwestia techniczna, dotycząca sposobu przygotowania i przedstawienia osobom uczestniczącym w głosowaniu projektu uzasadnienia, uwzględniającego przebieg jawnego posiedzenia, na którym podjęto uchwałę.

Konkludując, odpowiednie stosowanie art. 107 § 3 k.p.a. w postępowaniu habilitacyjnym nie daje podstaw do stwierdzenia, że po stronie Komisji nie istnieje obowiązek uzasadnienia decyzji w sposób, który umożliwiałby poznanie motywów rozstrzygnięcia oraz dokonanie jego instancyjnej, a następnie sądowej kontroli (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 23 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 1969/21).

Należy podkreślić, że uzasadnienie rozstrzygnięcia mającego charakter decyzji administracyjnej stanowi istotną gwarancję realizacji podstawowych zasad postępowania administracyjnego: zasady zaufania (art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i 78 Konstytucji RP). Nie sposób przyjąć, że te zasady prawa mają w sprawach dotyczących nadania stopni naukowych i tytułu naukowego mniejsze znaczenie niż w innych sprawach załatwianych w postępowaniu administracyjnym.

Trzeba dodać, że w sprawach o nadanie stopnia naukowego i tytułu naukowego wagę uzasadnienia rozstrzygnięcia, zawierającego wyczerpujące określenie jego motywów podkreśla również to, że rozstrzygnięcia dotyczące tej materii mają w znaczącym stopniu charakter uznaniowy i że ich sądowa kontrola jest ograniczona, nie sięga bowiem aspektów merytorycznych. Jak już powiedziano, Sąd kontrolując zaskarżoną uchwałę pod względem proceduralnym musi mieć jednak możliwość zbadania m. in. czy jej uzasadnienie spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Stwierdzone przez Sąd uchybienia procesowe, dotyczące zaskarżonej decyzji mogły mieć, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.