Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2123/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 par. 6
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 19 grudnia 2006 r. B. S., zwana dalej "Skarżącą", zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na wstrzymanie wykonania z mocy prawa decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 r. Decyzja ta była podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. W dniu 13 września 2006 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczeń otrzymywanych przez Skarżącą w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, natomiast 4 stycznia 2007 r. zastosował kolejny środek egzekucyjny - zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednocześnie ze złożeniem wniosku Skarżąca uregulowała zaległość podatkową objętą przedmiotowym tytułem wykonawczym wraz z odsetkami, a do zapłaty pozostały jedynie koszty egzekucyjne.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 129, poz. 1954 z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a." - wstrzymanie egzekucji może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Kwalifikacja danego przypadku należy natomiast do organu nadzoru, który bierze pod uwagę całokształt okoliczności.

Organ nie dopatrzył się w przypadku Skarżącej okoliczności szczególnych. Podkreślił natomiast, że zastosowanie instytucji wstrzymania egzekucji skutkuje jedynie przesunięciem w czasie terminu dochodzonych należności, co w konsekwencji powoduje podwyższenie kwoty zaległości poprzez naliczanie odsetek za zwłokę i pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego.

Odnosząc się do argumentów Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że zajęcie emerytury dokonane w dniu 8 września 2006 r. nastąpiło po przerwaniu wstrzymania z mocy prawa decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r.

Niezależnie od powyższego, organ nadzoru zwrócił uwagę na nieprawidłowości przy dokonaniu czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności w postaci zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym. Powołując się na art. 76 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) nakazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. uchylenie zajęcia z dnia 4 stycznia 2007 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego zmianę i nakazanie zwrotu pobranych kwot wraz z odsetkami. Wskazała na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1380/06 uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 r.

Postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że instytucja wstrzymania czynności egzekucyjnych oparta została na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wystąpienie ogólnie określonych przesłanek takiego wstrzymania nie obliguje organu do wydania postanowienia wstrzymującego czynności egzekucyjne albo postępowanie egzekucyjne. Dodatkowo, powołując się na orzecznictwo sądowe organ podał, że za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się przypadki spowodowane działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Minister Finansów zaznaczył też, że uchylenie przez Sąd postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych nie obliguje organu egzekucyjnego do wstrzymywania postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że egzekucja obecnie zmierza do wyegzekwowania kosztów postępowania.

W skardze Skarżąca wniosła o:

1.nakazanie organowi skarbowemu wstrzymanie bezprawnie prowadzonej egzekucji,

2.nakazanie zwrotu dotychczas pobranych kwot wraz z odsetkami,

3.nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1380/06 ,

Zdaniem Skarżącej, w związku z wyrokiem uchylającym postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych, należy uznać, że brak było przesłanek do wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Skarżąca zarzuciła Ministrowi Finansów, że w uzasadnieniu postanowienia nie wskazał podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia w zakresie twierdzenia, iż wyrok Sądu nie obliguje organu do wstrzymania egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przed przystąpieniem do rozważenia niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Poza tym stosownie do postanowień art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydanych w nim aktów administracyjnych. Natomiast granice rozpoznania skargi przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej oraz przez całokształt tylko prawnych aspektów sprawy i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196-197).

Mając na uwadze tak określoną kognicję sądu administracyjnego, Sąd w niniejszej sprawie nie może uczynić zadość żądaniu skargi w zakresie nakazania organowi wstrzymania prowadzonej egzekucji, czy też nakazania zwrócenia pobranych kwot. W ramach skargi wniesionej na postanowienie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego niemożliwe jest też nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej wykonania wyroku zapadłego w odrębnej sprawie. Tryb postępowania w razie niewykonania wyroku określa art. 154 p.p.s.a. i dopiero po jego wyczerpaniu możliwe jest wniesienie odrębnej skargi do sądu.

Natomiast poddane kontroli Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a., który stanowi, iż organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ, z zastrzeżeniem § 7 (owo zastrzeżenie nie znajduje w sprawie zastosowania).

Słusznie Minister Finansów zwrócił uwagę, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego oparta została na zasadzie uznania administracyjnego. Przesądza o tym użyte w omawianym przepisie sformułowanie "organy sprawujące nadzór mogą". Oznacza to, iż dysponentem prawa do wstrzymania egzekucji jest wyłącznie organ oraz że nawet stwierdzenie przez organ wystąpienia szczególnych przypadków uzasadniających wstrzymanie egzekucji nie skutkuje obowiązkiem wstrzymania egzekucji. W przypadku wszystkich aktów administracyjnych opartych na zasadzie uznania administracyjnego szczególne znaczenie ma uzasadnienie, ponieważ jego wadliwość może być przyczyną uchylenia takiego aktu przez Sąd. Dlatego w niniejszej sprawie poddano ocenie, czy organy w niej orzekające należycie odniosły się do argumentów Skarżącej i czy zasadnie oceniły je jako niezasługujące na uwzględnienie.

Skarżąca jako przyczynę wstrzymania egzekucji wskazała we wniosku z dnia 19 grudnia 2006 r. wstrzymanie z mocy prawa decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 r. W postanowieniu z dnia [...] lutego 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej wykazał, że zajęcie emerytury, czyli skuteczna czynność egzekucyjna została dokonana już po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, a zatem kiedy owa decyzja była wykonalna. Podana więc przez Skarżącą przyczyna wstrzymania egzekucyjnego nie istniała.

W zażaleniu zaś Skarżąca podała nową przesłankę wstrzymania postępowania egzekucyjnego, tj. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1380/06 uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1999 r. Minister Finansów w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że uchylenie przez Sąd ww. postanowienia nie obliguje organu egzekucyjnego do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie to, aczkolwiek dość enigmatyczne na co wskazuje Skarżąca, jest zasadne. Rzeczywiście, uchylenie przez Sąd postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego pozostaje bez znaczenia dla biegu egzekucji. Trzeba bowiem mieć na względzie, iż w rozpoznanej sprawie została wydana decyzja odwoławcza i wniosek o wstrzymanie decyzji pierwszoinstacyjnej już nie może być rozpatrzony. Granicznym terminem wstrzymania decyzji organu I instancji jest data wydania decyzji w wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji. Słusznie więc Minister Finansów przyjął, iż wskazana w zażaleniu przesłanka nie może stać się przyczyną wstrzymania egzekucji.

Skoro zatem wskazywane przez Skarżącą przyczyny wstrzymania egzekucji okazały się niezasługujące na uwzględnienie i organy nie dopatrzyły się okoliczności uzasadniających wstrzymanie egzekucji, brak jest podstaw, by zaskarżone postanowienie uchylić.

Wprawdzie zgodzić się można ze Skarżącą, że Minister Finansów nie dość wyczerpująco wyjaśnił brak wpływu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2006 r. na sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wstrzymania egzekucji, lecz uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (rozstrzygnięcie jest prawidłowe), a tylko w tym ostatnim przypadku zaskarżony akt może być wyeliminowany z obrotu prawnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.