Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 845/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 165 par 1, art. 165a par 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz, WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Sekretarz sądowy Ewelina Piskorek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ) po rozpatrzeniu odwołania M. S. (skarżący) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] (organ I instancji) z dnia [...] kwietnia 2017 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości.

Z uzasadnienia postanowienia i akt sprawy wynika, że skarżący w okresie od dnia [...] września 2016 r. do dnia [...] listopada 2016 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej pozostałych wyrobów prowadzonej na straganach i targowiskach, jako miejsce wykonywania działalności wskazał m.in. nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], nr ewidencyjny [...],nr działki [...]. W ramach tej działalności w okresie od [...] do [...] października 2016 r. na ww nieruchomości prowadził punkt handlowy składający się z trzech przyczep. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. organ określił skarżącemu i M. S. wysokość zobowiązania podatkowego w opłacie targowej – solidarnie – w łącznej wysokości [...] zł za okres od dnia [...] października 2016 r. do dnia [...] października 2016 r.

W dniu [...] grudnia 2015 r. skarżący złożył informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r. wykazując posiadanie samoistne 10m2 gruntu położonego w [...] przy ul. [...], nr działki [...] (nr [...]) wraz z wnioskiem o ustalenie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r.

Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości w stosunku do wskazanej nieruchomości. W uzasadnieniu wyjaśniono, że nieruchomość stanowi współwłasność ośmiu osób, wykazanych w ewidencji gruntów i budynków. Wszystkie te osoby otrzymują decyzje podatkowe w sprawie podatku od nieruchomości i solidarnie opłacają podatek. Organ I instancji wskazał, że skarżący na przedmiotowej nieruchomości prowadził działalność gospodarczą, jednakże okoliczność ta nie czyni go posiadaczem samoistnym wskazanej powierzchni gruntu, wobec czego nie ma możliwości ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ I instancji ustalił wymiar podatku od nieruchomości za 2017 r. od nieruchomości położonej w [...] przy ul [...] nr ewidencyjny [...], solidarnie jej współwłaścicielom: T. S., M. S., M. R. , W. R., K. S., M. S., J. R., M. R..

Następnie skarżący złożył w dniu [...] marca 2017 r. informację w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r. wykazując posiadanie samoistne 10m2 gruntu wraz z wnioskiem o ustalenie zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 r. oraz za 2017 r.

Organ I instancji postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości wobec wskazanej nieruchomości.

Organ wskazał, że dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta [...] W dziale II księgi wieczystej jako współwłaściciel nie figuruje skarżący.

W zakresie wniosku o wszczęcie postępowania za 2016 r. wyjaśniono, że wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne z uwagi na istnienie w obrocie prawnym postanowienia organu I instancji z dnia [...] grudnia 2016 r.

W zakresie wniosku o wszczęcie postępowania za 2017 r. wskazano, że czasowe przekazanie posiadania części nieruchomości skarżącemu nie sprawiło, że współwłaściciele wyzbyli się własności, czy posiadania samoistnego. Oznacza to, że nie powstał obowiązek podatkowy wobec skarżącego. Podkreślono, że przedmiotem prawa własności jest nieruchomość wydzielona prawnie i geodezyjnie o powierzchni 1686 m2. Niedopuszczalne zatem jest wszczęcie postępowania podatkowego w odniesieniu do części nieruchomości o powierzchni 10 m2.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił:

- naruszenie art. 165a § 1 w zw. z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201), dalej: "Ordynacja podatkowa" poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji pomimo, że nie istnieje przeszkoda do wszczęcia postępowania podatkowego wynikająca z przepisów prawa i możliwa do ustalenia przez organ bez prowadzenia normalnego postępowania dowodowego w sprawie;

- naruszenie art. 122, 180 § 1 i 2 oraz 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 123 § 1, 190 § 1 i 2, 192 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego - pomimo, że ocena, czy wniosek pochodzi od osoby będącej stroną została dokonana bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co narusza naczelne zasady postępowania podatkowego, tj. wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, zasadzie czynnego udziału strony i zasadzie bezpośredniości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Skarżący podnosił, że jest samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości wobec czego na mocy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716), dalej: "u.p.o.l." powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości. Potwierdza to również w jego ocenie brzmienie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Na potwierdzenie stawianych w skardze tez podatnik powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2255/10.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w wydanym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Problematyka niniejszej sprawy sprowadza się do oceny czy organy podatkowe w sposób prawidłowy odmówiły skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości.

Ze składanych przez skarżącego wniosków o wszczęcie postępowania podatkowego i informacji w sprawie podatku od nieruchomości wynika, że w jego ocenie od 2016 r. jest on podatnikiem podatku od tej części nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], nr ewidencyjny [...], nr działki [...], która znajduje się w jego posiadaniu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.o.p.l.). Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że współwłaścicielami ww nieruchomości są: T. S. M. S. , M. R., W. R., K. S., M. S., J. R., M. R.. Te osoby uznał organ podatkowy za podatników podatku od nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.p.l.) i stosunku do nich corocznie ustala zobowiązanie podatkowe. Ostatnia decyzja dotyczy roku podatkowego 2017 i została wydana dnia [...] stycznia 2017 r.

Oceniając trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia trzeba mieć na uwadze zasadę trwałości decyzji, z której wynika, że rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, stają się ostateczne (art. 128 Ordynacji podatkowej). Następstwem tego faktu jest to, że zarówno organ, który wydał decyzję ostateczną, jak i inne organy i instytucje państwowe oraz podmioty prawa są związane taką decyzją oraz dokonanymi w niej ustaleniami. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w innych ustawach podatkowych. Tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji (postanowienia) ostatecznej. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić w wyniku zastosowania nadzwyczajnych środków enumeratywnie wymienionych w Ordynacji podatkowej. Są to: uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej, w trybie wznowienia postępowania podatkowego (art. 240–246), stwierdzenie w całości lub w części nieważności decyzji ostatecznej (art. 247–252), uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej, dotkniętej innymi wadami niż w trybach wyżej określonych (art. 253–256).

W ostatecznych decyzjach organ ustalił krąg osób zobowiązanych do zapłaty podatku od nieruchomości położonej w [...] przy ul [...]. Organ przyjął, ze zobowiązanymi do zapłaty podatku od wyżej opisanej nieruchomości w latach 2016 i 2017, zgodnie z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.p.o.l. są jej współwłaściciele.

W ocenie sądu nie jest możliwe orzekanie w odrębnej decyzji w zakresie podatku od nieruchomości za ten sam okres w odniesieniu do tego samego przedmiotu opodatkowania (tej samej nieruchomości, czy też części tej nieruchomości) ale z udziałem innej osoby jako podatnika, niż przyjęto to w ostatecznej decyzji. Jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może umożliwić ponowne określenie kręgu osób, na których ciąży obowiązek podatkowy i które będą adresatami ponownie ustalonego zobowiązania podatkowego.

Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jest to przepis procesowy, który nie tworzy dla stron postępowania podatkowego uprawnień do żądania jego wszczęcia, jeżeli wystąpią przesłanki z art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie sądu z wyżej wskazanych względów organy podatkowe zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2016-2017. Pozostające w obrocie prawnym ostateczne decyzje ustalające na 2016 r. i 2017 r. zobowiązanie w podatku od nieruchomości, której przedmiotem jest nieruchomość położona w [...] przy ul [...] uniemożliwia wydanie nowych decyzji w tym zakresie. Okoliczność ta wyczerpuje określoną w art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej przesłankę jakichkolwiek innych przyczyn, z powodu których postępowanie nie może być wszczęte.

Należy zauważyć, że zarówno uzasadnienie postanowienia I instancji jak zaskarżone postanowienie zawiera odmienną argumentację odmowy wszczęcia postępowania, jednak w ocenie sadu, zaskarżone rozstrzygniecie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Wyjaśnić należy, że sąd dostrzegając błędne uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia i jednocześnie prawidłowe rozstrzygnięcie, znajdujące umocowanie w obowiązujących przepisach prawa nie może, z uwagi na art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchylić postanowienia, bowiem wyrok tej treści może zapaść tylko w sytuacjach, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji sąd w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji doszedł do wniosku, że jest ona zgodna z prawem, a zarzuty skargi nie uzasadniały usunięcia jej z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.