Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1439/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2013 r. do września 2014 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 stycznia 2018 r. A. K. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ("Minister") decyzję z dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") za miesiące od grudnia 2013 r. do września 2014 r.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") ustalił, że odpowiedzialność za zaległości B. Sp. z o. o. (dalej: "Spółka") z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2013 r. do września 2014 r. w kwocie głównej 50 225,00 zł i w odsetkach w kwocie 11 291,00 zł naliczonych na dzień wydania tej decyzji oraz za koszty egzekucyjne w kwocie 24,67 zł ponosi Skarżący jako były prezes zarządu solidarnie ze spółką.

Od ww. decyzji Strona wniosła odwołanie.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący był jedynym członkiem zarządu Spółki i pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od grudnia 2013 r. do września 2014 r. (co wynika z Aktu Notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia [...] maja 2006 r. oraz uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...]września 2016 r.).

Zdaniem organu odwoławczego w sprawie spełniona została również przesłanka bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce. Wskazuje na to umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w G., wszczętego na podstawie złożonych przez PFRON tytułów wykonawczych (postanowienie z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt KM [...], KM [...], KM [...], KM [...]).

Odnosząc się do przesłanek określonych w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm., dalej: "O.p."), których wykazanie może wyłączyć odpowiedzialność członka zarządu Spółki z o. o., należy wskazać, że pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] (doręczonym w dniu 13 grudnia 2016 r.), organ pierwszej instancji wezwał Stronę do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. pisma, dokumentów potwierdzających, że m.in. w okresach od grudnia 2013 r. do września 2014 r. nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającemu upadłości (postępowania układowego) Spółki lub potwierdzających, iż niezgłoszenic wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) ww. Spółki nastąpiło bez winy strony, potwierdzających zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości ww. Spółki we właściwym czasie, wskazanie mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki.

W ocenie organu odwoławczego Strona nie wykazała okoliczności, które umożliwiłyby wyłączenie jej odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 O.p., ani nie przedstawiła dowodów na poparcie ww. okoliczności.

Skarżący podniósł jedynie, że w związku ze zbiegiem wierzytelności cywilnych i publiczno-prawnych wdrożone postępowanie układowe na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. Akt [...] zabezpieczyło, jego zdaniem, spłatę wierzycieli oraz dalszą działalność. Ponadto Strona podniosła, że do prowadzenia rozliczenia wierzytelności wyznaczono Komornika Sądowego Pana R. B. i spłacono w latach 2013-2014 kwotę wierzytelności w wysokości 1.168.496 zł. Skarżący załączył do akt postępowania: postanowienie Sądu Rejonowego w G. [...] Wydział Cywilny o wyznaczeniu Komornika Sądowego R.B. do łącznego prowadzenia egzekucji w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnej i sądowej w stosunku do wierzytelności należnych Spółce od [...] S.A., protokół zajęcia ruchomości na zaspokojenie wierzytelności w kwocie 2.000.000,00 zł, spis środków trwałych wg. wartości odtworzeniowo-technicznej na dzień 30 czerwca 2011 r. oraz aktualizację urządzeń małej mechanizacji wg cen zakupu.

Minister uznał, że przywołane przez Stronę okoliczności nie wskazują na istnienie w sprawie przesłanek egzoneracyjnych, ponieważ nie stanowią o braku podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającemu upadłości (postępowania układowego) Spółki w okresach od grudnia 2013 r. do września 2014 r. lub potwierdzających, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) ww. Spółki nastąpiło bez winy Strony, potwierdzających zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości ww. Spółki we właściwym czasie. Skarżący nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych.

Zdaniem Ministra podstawę do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki stanowiło zaprzestanie regulowania należności wobec PFRON począwszy od zobowiązań za grudzień 2010 r. płatnych do dnia 20 stycznia 2011 r. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony dopiero w dniu 29 listopada 2011 r., a więc nie został on złożony "we właściwym czasie". Spółka zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań wobec PFRON już w dniu 21 styczniu 2014 r. (brak realizacji zobowiązania za grudzień 2013 r.).

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu Skarżący nie wykazał więc, iż jako członek zarządu podjął działania zmierzające do zaspokojenia wierzyciela podatkowego. Nie wykazał, iż zgłoszono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości, a także że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy.

Minister podkreślił, że to na byłym członku zarządu Spółki spoczywał obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 116 § 1 i 2 O.p. i przedstawienia dowodów, które uwolniłyby go od odpowiedzialności za zaległości ww. Spółki.

Odnosząc się natomiast do przesłanki wykazania mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, organ odwoławczy zauważył, że przedstawione przez Stronę na etapie postępowania przed organami obu instancji dowody nie potwierdzają wystąpienia powyższej okoliczności. Minister wskazał, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. postanowieniami z dnia [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez PFRON w związku z zaległościami Spółki z uwagi na to, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Natomiast przedstawione przez Stronę dowody dotyczą stanu mienia na 2011 r. i 2013 r., które było przedmiotem egzekucji prowadzonej przez Komornika. W związku z powyższym, nie można uznać, że strona wykazała mienie Spółki, z którego może zostać przeprowadzona egzekucja umożliwiająca zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w odwołaniu, że nieruchomość (nr księgi wieczystej [...]) jest w fazie sprzedaży i że możliwa jest egzekucja z ww. nieruchomości, Minister stwierdził, że Spółka nie jest już właścicielem ww. nieruchomości. W związku z powyższym ww. argument nie zasługuje na uwzględnienie.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia ww. decyzji Ministra z dnia [...] marca 2018 r. i umorzenia postępowania ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono:

naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 116 O.p., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne uznanie odpowiedzialności Skarżącego w wyniku błędnego przyjęcia, iż wystąpiły pozytywne przesłanki odpowiedzialności Skarżącego, natomiast Skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności;

2. obrazę zasady prawdy obiektywnej przez zaniechanie działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 O.p.), w szczególności do wyjaśnienia, czy prowadzone w stosunku do Spółki postępowanie egzekucyjne wszczęte było z opóźnieniem, co mogło mieć wpływ na jego wynik, oraz czy obejmowało ono całość majątku Spółki, a nie tylko jego część, w szczególności czy prowadzone było do nieruchomości Spółki i było prowadzone wszelkimi sposobami, a także czy zachodziły przesłanki do złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości;

3. naruszenie przepisów art. 187 i art. 210 § 4 O.p. przez nieprawidłowości w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do Spółki oraz brak miarodajnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie miała uzasadnionych podstaw.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "P.p.s.a."). Wszelkie zarzuty skargi o charakterze procesowym, jak i materialnym były chybione. Działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd nie stwierdził także wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Wskazać także należy, że decyzja ta została uzasadniona w sposób odpowiadający wymogom wskazanym w art. 210 § 4 O.p.

Kontroli sądu poddana została decyzja Ministra z [...] maja 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o solidarnej odpowiedzialności Prezesa Zarządu za zaległości podatkowe Spółki.

Odnosząc się zatem do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, że organ odwoławczy w sposób prawidłowy, a przy tym klarowny ocenił przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki, a swoją decyzję oparł na całokształcie materiału dowodowego zebranego w sprawie, co znalazło odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.

Wskazać należy, iż zgodnie z zasadą ekonomiki postępowania nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowych, czasochłonnych i kosztownych dowodów w postępowaniu, jeśli przeprowadzenie ich nie wpłynęłoby na wynik sprawy.

Warto także powołać wyrok NSA z dnia 25 maja 2018 r., sygn. I FSK 1253/16, LEX nr 2506352, zgodnie z którym: "Skuteczne podważenie ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy nie polega na przedstawieniu własnych opinii co do konieczności powzięcia przez te organy określonych działań, czy wyrażeniu własnego zdania na temat sposobu oceny konkretnych dowodów, tylko na wykazaniu - przy wzięciu pod uwagę wszystkich zebranych dowodów - że gdyby nie doszło do zarzucanych przez stronę uchybień, najprawdopodobniej organy rozstrzygnęłyby sprawę zupełnie inaczej, niż w zakwestionowany przez nią sposób". Skarżący powyższego w ocenie Sądu nie wykazał.

Skarżący sam przyznał, iż w okresie od grudnia 2013 r. do września 2014 r. pełnił funkcję prezesa Zarządu Spółki. Przyznał również, iż Spółka była zobowiązana do dokonywania obowiązkowych wpłat wobec PFRON i składała w tym celu stosowne deklaracje m.in. za okres od grudnia 2013 r. do września 2014 r., lecz nie dokonywała wpłat kwot wynikających z tych deklaracji.

Dlatego też za bezzasadne uznać należy zarzuty Skarżącego odnośnie naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 187 i art. 210 § 4 O.p. przez nieprawidłowości w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego dotyczącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do Spółki oraz brak miarodajnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. Sąd w dalszej części uzasadnienia pochyli się nad powyższym zarzutem w jego aspekcie materialnoprawnym, tj. pod kątem spełnienia przesłanek z art. 116 O.p.

Podsumowując kwestie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sąd rozpoznający sprawę nie dostrzegł naruszenia tych przepisów, w związku z czym stwierdził, iż postępowanie przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. Wobec powyższego sąd orzekający w sprawie w pełni podzielił i przyjął za podstawę dalszych rozważań ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Ministra oraz organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy w oparciu o zebrany materiał dowodowy ocenił go w granicach przysługujących mu uprawnień określonych w art. 191 O.p., a swoje stanowisko w sposób należyty uzasadnił, co spełnia wymóg z art. 210 § 4 O.p. Przebieg postępowania dowodowego potwierdza, że w sprawie niniejszej organy podatkowe obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowo przypisały skrzącemu odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p.

Zakreślając ramy prawne niniejszej sprawy, wskazać należy, że granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika określają przepisy rozdziału 15 działu III O.p. W analizowanej sprawie przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p., w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowe, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 powołanej ustawy).

Przede wszystkim organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przypisanie stronie odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 O.p.

Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłanki związane z odpowiedzialnością osób trzecich można podzielić na dwie grupy:

a) przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe oraz

b) przesłanki negatywne (egzoneracyjne), które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności.

Zdaniem sądu rozpoznającego sprawę niniejszą, podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność członków zarządu z art. 116 § 1 O.p. aktualizuje się wówczas, gdy zaistnieją podstawy do ogłoszenia upadłości spółki kapitałowej, także – co oczywiste - po spełnieniu pozostałych pozytywnych przesłanek przewidzianych w tym przepisie (tj. pełnienia funkcji członka zarządu oraz bezskuteczności egzekucji). Dopiero po ustaleniu tych wszystkich przesłanek należy badać, czy w sprawie wykazano okoliczności wyłączające analizowaną odpowiedzialność (ustalać istnienie przesłanek egzoneracyjnych).

Przesłanki upadłościowe w świetle odpowiedzialności z art. 116 § 1 O.p. należało w niniejszej sprawie – jak prawidłowo przyjął Minister – analizować na gruncie przepisów prawa upadłościowego, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., w tej bowiem dacie weszła w życie ustawa z 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2015 r. poz. 978), która wprowadziła zmiany w powołanej powyżej ustawie z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (puin).

Organ odwoławczy prawidłowo przyjął i nie jest to sporne między stronami, iż Spółka była zobowiązana do dokonywania obowiązkowych wpłat wobec PFRON i składała w tym celu stosowne deklaracje m.in. za okres od grudnia 2013 r. do września 2014 r.

W miejscu tym podkreślić należy, iż wpłaty na PFRON z tytułu nieosiągania poziomu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, dotyczą pracodawców w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, zatrudniających ogółem co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Podmioty, którym można przypisać przymiot pracodawcy na gruncie polskich przepisów - są potencjalnymi podmiotami wpłat na PFRON. Zgodnie z ww. artykułem ustawy o rehabilitacji pracodawcy, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22 dokonują miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Natomiast art. 49 ust. 2 ustawy o rehabilitacji stanowi także, że pracodawcy dokonują wpłat, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, w terminie do dnia 20 następnego miesiąca po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności powodujące powstanie obowiązku wpłat, składając równocześnie Zarządowi Funduszu deklaracje miesięczne i roczne poprzez teletransmisję danych w formie dokumentu elektronicznego według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Stosownie zaś do postanowień art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat, o których m.in. mowa w art. 21 ust. 1, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i 49b przepisy O.p., z tym, że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu.

W sprawie ustalono także, iż Skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności powyższych zobowiązań, do których płatności Spółka była obowiązana na mocy powyższych przepisów. Wynika to z odpisu pełnego KRS Spółki z dnia 11 sierpnia 2016 r., a Skarżący powyższego nie kwestionuje. Wskazać także należy, iż Strona została powołana na Prezesa Zarządu uchwałą nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] maja 2006 r. Skarżący złożył rezygnację z pełnionej funkcji pismem z dnia 9 listopada 2015 r. (k.33 akt), która została przyjęta uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] września 2016 r. Momentem ustania mandatu Strony, jako członka zarządu Spółki był dzień wskazany w złożonej przez Stronę rezygnacji ze sprawowanej funkcji członka zarządu Spółki, tj. 9 listopada 2015 r. W tej sytuacji pierwszą z przesłanek pozytywnych z art. 116 § 1 O.p. uznać należało za spełnioną.

Organy podatkowe udowodniły także spełnienie drugiej z pozytywnych przesłanek przypisania stronie analizowanej odpowiedzialności, jaką jest bezskuteczność egzekucji z majątku spółki.

Postanowieniami z dnia [...] czerwca 2016 r. sygn. akt KM [...] KM [...], KM [...], KM [...] Komornik przy Sądzie Rejonowym w G. umorzył postępowanie egzekucyjne w całości na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. wszczęte na podstawie złożonych przez PFRON tytułów wykonawczych. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że zaistniała przesłanka całkowitej bezskuteczności egzekucji, tym samym zasadne było wszczęcie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] (doręczonym w dniu 14 grudnia 2016 r.) przez Prezesa Zarządu PFRON postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności Strony jako byłego członka zarządu Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2013 r. do września 2014 r.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku podatnika (spółki), nie doszło do przymusowego zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Orzecznictwo i doktryna jednoznacznie wskazują przy tym, że postanowienie o umorzeniu egzekucji, czy to wydane przez komornika, czy przez organy egzekucji administracyjnej, a nadto postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego, względnie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości, wyczerpują pojęcie bezskuteczności egzekucji" (wyrok WSA w Warszawie z 13 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1008/17). Powyższe stanowisko sąd orzekający w sprawie w pełni podziela.

Skarżący podnosił zarzut, iż egzekucja przeciwko Spółce została wszczęta zbyt późno w stosunku do powstania zaległości (które dotyczą okresu od grudnia 2013 r. do września 2014 r.), bo dopiero w 2015 r., na co wskazują sygnatury spraw egzekucyjnych. Wcześniejsze wystawienie tytułów wykonawczych (niezwłocznie po powstaniu zaległości) i wszczęcie na ich podstawie egzekucji z całą pewnością doprowadziłoby do osiągnięcia skutku egzekucji, gdyż majątek rzeczowy Spółki, a w szczególności nieruchomość położona w P. ([...]) w pełni zabezpieczała wysokość zobowiązania Spółki w stosunku do PFRON.

W ocenie Sądu nie można wierzycielowi powyższej zwłoki zarzucić. Tytuły wykonawcze zostały przez Wierzyciela wystawione[...] grudnia 2014 r., a postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2015 r. (na co wskazują sygnatury akt komorniczych). Nie stanowi to o zbytniej opieszałości Wierzyciela.

Zdaniem Strony, wierzyciel (PFRON) mógł (czego nie uczynił) na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych ustanowić na majątku Spółki zabezpieczenia prawne w postaci zastawu skarbowego łub hipoteki przymusowej na nieruchomości Spółki w P. ([...]), które stanowiłyby skuteczny sposobów zabezpieczenia interesów wierzyciela (PFRON).

W ocenie Sądu nie można czynić Wierzycielowi zarzutów z powyższego. To na Stronie jako na członku zarządu Spółki ciążyła powinność dopilnowania, aby Spółka płaciła w terminie wszelkie należności, w tym publicznoprawne. Odwracając argumentację Strony, to ona mogła sprzedać we właściwym czasie nieruchomość Spółki i tym samym zaspokoić roszczenia PFRON. Strona nie udowodniła, że stanowiłyby to skuteczny sposobów zabezpieczenia interesów wierzyciela (PFRON). Są to tylko jej gołosłowne oświadczenia.

W ocenie Strony, Wierzyciel mógł (czego również nie uczynił), wystąpić z wnioskiem do sądu o wyjawienie majątku Spółki na podstawie przepisów art 913-920(1) k.p.c., co doprowadziłoby do uzyskania pewności, ze egzekucja objęła całość majątku Spółki.

W ocenie Sądu, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Równie dobrze można zarzucić Prezesowi Spółki, że – wobec wiedzy o zaległości Spółki wobec PFRON po okresie ich wymagalności – sam z siebie nie poinformował wierzyciela o tych składnikach majątku.

Sąd podkreśla, iż w jego ocenie brak skorzystania przez wierzyciela z uprawnień wynikających czy to ze wspomnianych przepisów k.p.c., czy np. z art. 71 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest w tym wypadku przeszkodą formalną w dochodzeniu należności z art. 116 O.p.

Jak bowiem stwierdził NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 marca 2013 r., sygn. I FSK 712/12, LEX nr 1333029: "Słusznie wskazał organ odwoławczy, że z art. 71 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wynika, iż w przypadku bezskuteczności egzekucji należności pieniężnych, organ egzekucyjny lub wierzyciel może zwrócić się do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten dopuszcza wystąpienie do sądu o wyjawienie majątku jako uprawnienie organu, nie zaś konieczność. Ponadto uprawnienie to uzależnione jest od wcześniejszej bezskuteczności egzekucji, a więc z założenia może mieć miejsce dopiero kiedy egzekucja jest już bezskuteczna". Sąd tutejszy ten pogląd podziela i przyjmuje za swój.

Zdaniem Strony, wierzyciel (PFRON) nie prowadził egzekucji do całości majątku Spółki, a jedynie do jej niewielkiej części, co nie uzasadnia przyjęcia bezskuteczności egzekucji jako przesłanki odpowiedzialności Skarżącego. W ocenie Skarżącego wierzyciel nie skierował egzekucji przede wszystkim do nieruchomości Spółki w P. (KW [...]), co z pewnością doprowadziłoby do wyegzekwowania całości zaległości. Skarżący wskazywał na to uchybienie już w trakcie prowadzonego postępowania zarówno przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym. Jego wnioski dowodowe w tym zakresie nie zostały jednak uwzględnione. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się sprzedażą przedmiotowej nieruchomości w 2017 r. i zaspokojeniem wierzycieli, którzy skierowali egzekucje właśnie do tego składnika majątku Spółki, wśród których nie było jednak wierzyciela PFRON.

Odnosząc się do powyższych zarzutów, wskazać należy, iż Sąd uznaje je za bezzasadne. Sąd pragnie przy tym przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2008 r., sygn. II UK 283/07, LEX, zgodnie z którym: "(...) wykazanie przesłanek zwalniających członka zarządu lub byłego członka zarządu do odpowiedzialności za zaległości składkowe spółki obarcza zatem te podmioty (członka lub byłego członka zarządu), a nie organ ubezpieczeń społecznych. Przyjęte przez Sąd Apelacyjny stanowisko o zwolnieniu z obowiązku zarządzania dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie byłoby przeto trafne w odniesieniu do apelacyjnych zarzutów pozwanego dłużnika zaległości składkowych, gdyby ten w odpowiednim czasie, tj. w postępowaniu egzekucyjnym wskazywał inne mienie spółki, z którego była możliwa egzekucja należności składkowych w znacznej części. Przeciwne stanowisko obarczające wierzyciela (organ ubezpieczeń społecznych) obowiązkiem poszukiwania nieujawnionych przez dłużnika składników mienia, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie należności składkowych w znacznej części, było chybione i bezpodstawne, ponieważ art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przenosi odpowiedzialność za zaległości składkowe na członka lub byłego członka zarządu dłużnej spółki handlowej, powstałe w okresie, w którym pełnili te funkcje, jeżeli egzekucja ze znanego wierzycielowi majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a odpowiedzialny członek zarządu nie wskazał w postępowaniu egzekucyjnym na inne mienie spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie tych zaległości w znacznej części. Przepis ten nie został ustanowiony dla ochrony dłużników, ale w celu zabezpieczenia należności składkowych wierzyciela (organu ubezpieczeń społecznych), który dla odzyskania tych należności wskazuje na bezskuteczność egzekucji skierowanej do znanych lub ujawnionych wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym składników majątku dłużnej spółki. Przepis ten nie wymaga natomiast wykazania przez wierzyciela należności składkowych bezskuteczności egzekucji kierowanej do całego majątku (podkreślenie SN) dłużnej spółki, co przecież wymagałoby żmudnego poszukiwania lub domyślania się za dłużnika jego potencjalnego majątku. Powyższe uzasadnia stanowisko, że unormowania zawarte w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przenoszą odpowiedzialność za zaległości składkowe spółki z o.o. na członka lub byłego członka zarządu dłużnej spółki, powstałe w okresie, w którym pełnili te funkcje, jeżeli egzekucja ze znanego organowi ubezpieczeń społecznych (wierzycielowi) majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a odpowiedzialni członkowie zarządu nie wskazali w postępowaniu egzekucyjnym innego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie tych zaległości w znacznej części. Przepisy te nie zostały ustanowione dla ochrony dłużników, ale w celu zabezpieczenia należności składkowych wierzyciela (organu ubezpieczeń społecznych), który dla odzyskania tych należności wskazuje na bezskuteczność egzekucji skierowanej do znanych lub ujawnionych wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym składników majątku dłużnej spółki". Wprawdzie wyrok ten dotyczy wierzytelności ZUS, a nie PFRON, niemniej jednak Sąd uznaje, iż poglądy w nim zaprezentowane można przenieść także i do niniejszej sprawy. Pogląd ten Sąd rozpoznający niniejszą sprawę zatem w pełni podziela i przyjmuje za własny.

Słusznie Minister skonstatował, iż przed wydaniem skarżonej decyzji przedmiotowa nieruchomość w P. nie była już własnością Spółki, zatem nie było możliwe prowadzenie wobec niej egzekucji. Przyznaje to zresztą sam Skarżący, wskazując, iż w 2017 r. nastąpiła sprzedaż przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się z kolei do argumentów Skarżącego, iż w Spółce są maszyny i urządzenia górnicze, znajdujące się "na dole" w kopalni w P., to wskazać należy, iż jak wykazano już powyżej Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. Pan R. B. postanowieniami z dnia [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez PFRON w związku z zaległościami Spółki z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., tj. oczywiste jest, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Przedstawione przez Stronę dowody dotyczą stanu mienia na 2011 r. i 2013 r., które było przedmiotem egzekucji prowadzonej przez Komornika. W związku z powyższym, nie można uznać, że strona wykazała mienie Spółki, z którego może zostać przeprowadzona egzekucja umożliwiająca zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Za bezzasadne uznać należało zatem argumenty Skarżącego, że bezskuteczność egzekucji spowodowana była wadliwością działań organów egzekucyjnych, a nie brakiem majątku Spółki.

Podsumowując, egzekucja pozostałych zaległości podatkowych z majątku Spółki była bezskuteczna, wobec czego organ zasadnie przyjął spełnienie drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności z art. 116 O.p. Tym samym zarzut naruszenia art. 116 w zw. z art. 187 oraz 122 O.p. uznać należy za bezzasadny.

Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność członków zarządu z art. 116 § 1 O.p. aktualizuje się wówczas, gdy zaistnieją podstawy do ogłoszenia upadłości spółki kapitałowej.

Zdaniem Sądu Minister prawidłowo przyjął, że Spółka już w 2011 r. stała się podmiotem niewypłacalnym, w tym okresie bowiem istniał już stan, w którym zaprzestała w sposób trwały regulowania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych - w konsekwencji zaistniała wobec niej przesłanka upadłościowa określona w art. 11 ust. 1 puin. Wtedy to bowiem Spółka zaprzestała płacenia należności wobec PFRON za grudzień 2010 r. płatnych do 20 stycznia 2011 r. Dnia [...] grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. [...] wydał postanowienie w przedmiocie zbiegu egzekucji administracyjnej (ZUS) i egzekucji sądowej. Już wtedy zatem Spółka nie wywiązywała się z wymagalnych zobowiązań. Z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest protokół zajęcia ruchomości Spółki dokonanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G..

Zgodnie z art. 10 puin, (a zatem w brzmieniu ustawy obowiązującej do 31 grudnia 2015 r.), upadłość ogłasza się do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 1 puin, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Przez niewypłacalność rozumie się niewykonywanie przez dłużnika ciążących na nim wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co stwarza podstawę dla złożenia w stosunku do niego wniosku o ogłoszenie upadłości, przy czym nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak również nieistotny jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność (wyrok WSA w Lublinie z 29 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 717/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 września 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 203/09). Podkreślić należy także, że niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków pieniężnych na regulowanie swoich zobowiązań, lecz także wtedy, gdy możliwości płatnicze posiada, posiada zatem środki pieniężne, ale nie wykonuje zobowiązań pieniężnych. Pojęcie niewypłacalności jest zatem oderwane od posiadania środków na pokrycie zobowiązań, lecz zostało powiązane z rzeczywistym niespłacaniem zobowiązań pieniężnych wobec wierzycieli.

Spółka już od 2011 roku nie uiszczała dobrowolnie w terminie płatności należnych wobec PFRON. Dnia [...] grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. [...] wydał postanowienie w przedmiocie zbiegu egzekucji administracyjnej (ZUS) i egzekucji sądowej. Już wtedy zatem Spółka nie wywiązywała się z wymagalnych zobowiązań, także o charakterze cywilnoprawnym. Z dnia [...] kwietnia 2013 r. jest protokół zajęcia ruchomości Spółki dokonanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G..

W oparciu o powyższe informacje, należało uznać, iż Spółka w czasie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu Spółki miała trudności w spłacie swoich zobowiązań.

Podkreślić przy tym należy, że okoliczność wykonywania niektórych zobowiązań pieniężnych nie ma znaczenia dla przyjęcia daty niewypłacalności Spółki. W myśl powołanych powyżej przepisów prawa, a także zgodnie z zapatrywaniem doktryny prawa upadłościowego oraz orzecznictwa sądowego, wykonywanie innych zobowiązań nie jest istotne dla ustalenia niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 puin, o ile podmiot nie spłaca wymagalnych zobowiązań pieniężnych przynajmniej wobec dwóch wierzycieli, przy czym nieistotne jest także, w jakiej wysokości istnieją te zobowiązania.

Z treści art. 116 § 1 O.p. wynika, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, między innymi, poprzez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Tak samo jak przesłanki upadłościowe, tak również czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości należało w niniejszej sprawie analizować na gruncie przepisów prawa upadłościowego (tak też NSA w uchwale 7 sędziów z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09), w niniejszej sprawie w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 puin, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub z innymi osobami (ust. 2). Dwutygodniowy termin liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a więc od momentu ustalenia daty powstania niewypłacalności dłużnika.

Jak wskazano powyżej, stan niewypłacalności spółki istniał co najmniej od dnia 12 grudnia 2012 r. Tego dnia bowiem Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygn. [...] wydał postanowienie w przedmiocie zbiegu egzekucji administracyjnej (ZUS) i egzekucji sądowej. Od tego dnia liczyć należy termin dwóch tygodni na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego). Termin ten upływał zatem 26 grudnia 2012 r. Do tego czasu dłużnik – w analizowanej sprawie Skarżący jako członek zarządu spółki - powinien zgłosić wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Bezsporną natomiast w sprawie pozostawała okoliczność, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony przez Skarżącego, mimo pełnienia przez niego funkcji do listopada 2015 r. W sprawie zatem Strona nie wypełniła przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt a O.p.

Skarżący zarzucił także organom podatkowym, że nieprawidłowo ustaliły czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Argumentował, że organy nie wzięły pod uwagę szeregu okoliczności wpływających na określenie czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, co skutkowało czasowymi - w ocenie Skarżącego – problemami finansowymi spółki. Skarżący z powyższych okoliczności wywodził, że stan finansowy Spółki w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu nie uzasadniał zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Odnosząc się do powyższej argumentacji, należy wskazać, że podnoszone przez stronę okoliczności także nie uchylały obowiązku strony wystąpienia do dnia 26 grudnia 2012 r. z wnioskiem o ogłoszenie upadłości Spółki. Nie miały bowiem znaczenia dla określenia daty niewypłacalności Spółki w rozumieniu puin, a także określenia czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Okoliczności podnoszone przez Skarżącego nie mogą wpływać na uznanie spółki za niewypłacalną. Podkreślić należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, z którego jednoznacznie wynikało, że spółka już od 2012 r. miała problemy z regulowaniem wymagalnych zobowiązań pieniężnych przeczy tezie strony, że problemy finansowe spółki w 2013 i 2014 r. miały charakter "przejściowy".

A zatem ocena organu odwoławczego, zgodnie z którą niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki było zawinione przez Skarżącego, jest prawidłowa i zgodna z prawem. Tym samym zarzut naruszenia art. 116 O.p. przez uznanie, że zaszły warunki uprawniające Zarząd Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, uznać należy za bezzasadny.

Nie można odmówić członkowi zarządu prawa do podjęcia ryzyka i niezgłoszenia wniosku o upadłość pomimo wystąpienia stosownych ku temu przesłanek ustawowych w sytuacji, gdy według jego oceny uda się opanować sytuację finansową i w konsekwencji spłacić całość zobowiązań. Jednak jeśli zarządzający spółką takie ryzyko podejmuje, to musi to czynić ze świadomością odpowiedzialności z tym związanej i liczyć się z tym. że w przypadku dokonania błędnej oceny sytuacji rodzącej w konsekwencji choćby częściową niemożność zaspokojenia długów przez spółkę, to sam będzie musiał ponieść subsydiarną odpowiedzialność finansową (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 13 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 127/12). Członka zarządu obowiązuje przy wykonywaniu jego funkcji, zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego oraz z art. 293 § 2 Kodeksu spółek handlowych, zachowanie należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru jego działalności. Zgodnie z art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. W przypadku, gdy zarząd jest wieloosobowy, każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Wynika stąd obowiązek posiadania przez każdego członka zarządu elementarnej wiedzy o najważniejszych sprawach spółki. Wszyscy członkowie zarządu, jako zobowiązani do prowadzenia spraw spółki, mają obowiązek kontrolowania jej finansów.

W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał także, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Przypomnieć w tym miejscu należy także, że o "braku winy, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1b Ordynacji podatkowej, w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na niego powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych" (wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 817/16).

Za najbliższe pojęciu winy (czy też braku winy) użytemu w art. 116 § 1 pkt. 1 lit. b O.p. jest jej rozumienie w ujęciu cywilistycznym, mimo że dotyczy ono tam odpowiedzialności odszkodowawczej, a takiego charakteru nie ma odpowiedzialność osób trzecich uregulowana w O.p. Chodzi zatem o każdą postać winy, a nie tylko o winę umyślną. I tak w wyroku z 28 września 2012 r., w sprawie o sygn. akt I FSK 1899/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie nie tylko o swoje interesy, lecz także o interesy właściciela spółki, jak i jej wierzyciela, w tym także z tytułu należności publicznoprawnych.

W okolicznościach niniejszej prawy prawidłowo organ odwoławczy ocenił, że skoro w okresie pełnienia funkcji w zarządzie spółki przez Skarżącego zachodziły przesłanki ogłoszenia jej upadłości, a Skarżący tego wniosku o ogłoszenie upadłości nie złożył we właściwym czasie, to zgodnie z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. daje podstawę do przeniesienia na stronę odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki.

Jak podniesiono wyżej, Skarżący nie wykazał także majątku Spółki umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Podkreślić należy, że zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze ugruntowany jest pogląd, że możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, istnieje wówczas, gdy wskaże on istnienie takiego majątku spółki, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, iż egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (wyrok WSA w Gliwicach z 9 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/GI 785/09). Aby uznać tę przesłankę za spełnioną, mienie wskazane przez członka zarządu musi, po pierwsze, faktycznie istnieć, mieć realną wartość finansową, nadawać się do egzekucji pozytywnie rokującej wyegzekwowanie kwot i wskazanie to musi wystąpić po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji (S. Babiarz i in., Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Wyd. X, WK2017). Powyższe poglądy sąd orzekający w sprawie w pełni podziela. W ocenie Sądu przesłanka ta nie została spełniona w przedmiotowej sprawie. Przed wydaniem skarżonej decyzji wskazywana przez Stronę nieruchomość w P. nie była już własnością Spółki, zatem nie było możliwe prowadzenie wobec niej egzekucji. Przyznaje to zresztą sam Skarżący, wskazując, iż w 2017 r. nastąpiła sprzedaż przedmiotowej nieruchomości.

Odnosząc się z kolei do argumentów Skarżącego, iż w Spółce są maszyny i urządzenia górnicze, znajdujące się "na dole" w kopalni w P., to ponownie wskazać należy, iż jak wykazano już powyżej Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G. Pan R. B. postanowieniami z dnia[...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez PFRON w związku z zaległościami Spółki z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c., tj. oczywiste jest, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Przedstawione przez Stronę dowody dotyczą stanu mienia na 2011 r. i 2013 r., które było przedmiotem egzekucji prowadzonej przez Komornika. W związku z powyższym, nie można uznać, że strona wykazała mienie Spółki, z którego może zostać przeprowadzona egzekucja umożliwiająca zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Uznać przy tym należy, że dla uznania dokonanego przez członka zarządu wskazania mienia Spółki za podstawę uwolnienia go od solidarnej ze Spółką odpowiedzialności konieczne wskazanie mienia realnego, istniejącego w chwili jego wskazania, o wiarygodnej dającej się jednoznacznie ocenić wartości pieniężnej. Nie jest bowiem wystarczające wskazane mienia, z którego egzekucja jest jedynie potencjalnie, przypuszczalnie możliwa (wyrok WSA w Gdańsku z 27.01.2009 r., sygn. akt 1 SA/Gd 657/08, CBOSA).

Podsumowując, zdaniem Sądu, w toku postępowania Skarżący nie wskazał majątku Spółki, z którego można byłoby wyegzekwować należności w znacznej części.

Reasumując, Sąd nie znalazł podstaw prawnych umożliwiających odstąpienie od orzeczenia wobec Skarżącego analizowanej odpowiedzialności, a to wobec wykazania przesłanek tej odpowiedzialności i wobec braku podstaw do stwierdzenia, że w sprawie ziściły się okoliczności wyłączające tę odpowiedzialność.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd orzekający w sprawie doszedł do przekonania, że wszystkie zarzuty skargi dotyczące naruszenia tak prawa materialnego jak i przepisów postępowania należało uznać za niezasadne. W niniejszej sprawie organy podatkowe zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy, który poddany został starannej analizie i ocenie, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji. Odmienna ocena tego samego materiału dowodowego dokonana przez stronę nie może stanowić sama w sobie podstawy do stwierdzenia, że ocena dokonana przez organ podatkowy jest niewłaściwa czy też dowolna.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.