Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1187/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 190, art. 176 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Izabella Janson po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt VIII SA/Wa 293/19 w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 stycznia 2019 r. nr BP.0264.1143.2014.0155.BD2.33 w przedmiocie kary pieniężna za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie, sąd pierwszej instancji) wyrokiem z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 293/19 oddalił skargę P.S. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor, GITD) z 28 stycznia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 11 kwietnia 2014 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywny jak bez zezwolenia kategorii VII.

Sąd pierwszej instancji oddalając skargę działał na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.).

P.S. zaskarżył wyrok WSA w Warszawie w całości domagając się jego uchylenia w całości, zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, że organy dokonały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji gdy:

- za pomocą wag LP 600 nie było możliwe, w dniu kontroli drogowej, pozyskanie rzeczywistych nacisków podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu. Skarżący wykazał w toku postępowania, że dokonane pomiary nacisków osi są wątpliwe w zakresie pozyskanych wartości pomiarowych nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu. Skarżący wskazał zasadnicze rozbieżności wartości wymiarów zewnętrznych użytych wag przedstawionych przez organ odwoławczy w instrukcji ich użycia w odniesieniu do wymiarów wnęk fundamentowych, w których były one umieszczone w miejscu przeprowadzanej kontroli drogowej;

- wagi LP 600, wbrew twierdzeniom organów, nie mogą wyznaczać prawidłowo nacisku osi bez połączenia ich ze sobą. Skarżący wykazał w toku postępowania, że dokonane pomiary są wątpliwymi, ponieważ pomiaru dokonano niezgodnie z zaleceniami producenta wag, instrukcją użytkowania urządzeń pomiarowych, albowiem wagi te nie stanowiły "pomostu" wagowego;

- dokumentacja pokontrolna przedstawia pozyskane w chwili kontroli wartości pomiarowe, natomiast skarżący wskazał, że dokumentacja pokontrolna zawiera wartości nacisków osi, podczas gdy w chwili kontroli oddzielnie dokonano pomiarów nacisków poszczególnych kół pojazdu, które to wartości pomiarowe są obecnie nieznane skarżącemu, nie znajdują się w aktach sprawy i tym samym nie jest możliwe zweryfikowanie ostatecznego pomiaru – będącego sumą wszystkich pomiarów;

- pominięto przy ustalaniu nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu ciężarowego fakt oddziaływania przyczepy, albowiem w chwili kontroli wystąpiła awaria układu pneumatycznego. W trakcie postępowania administracyjnego skarżący złożył wniosek dowodowy w postaci przesłuchania kierowcy w celu wyjaśnienia powyższej okoliczności, który jednak został pominięty. Ustalenie przedmiotowej okoliczność miało znaczenie dla sprawy, wobec rzekomego przekroczenia nacisku podwójnej osi napędowej określono należną karę;

- istniało wiele okoliczności, które przemawiały za tym, że przeprowadzone pomiary nacisków osi napędowych pojazdów nie były wystarczająco precyzyjne, albowiem organy uznały za obowiązującą w zakresie pozyskania rzeczywistych wartości pomiarowych w chwili kontroli instrukcję użytkowania wag określoną przez pośrednika handlowego a nie przez ich producenta,

- organy administracji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego pominęły okoliczność, iż kierowca nie został zapoznany z dokumentacją pokontrolną i w żadnym stopniu nie reprezentował interesu skarżącego podczas kontroli drogowej. Twierdzenie strony skarżącej w powyższym zakresie potwierdza fakt, potwierdzenia przez kierowcę zapoznania się z instrukcją użycia wag, której co obecnie jest bezspornym, w chwili kontroli nie było.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Inspektor wniósł o jej rozpoznanie na rozprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2023 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym zostali poinformowani strony i uczestnicy postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.

W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd drugiej instancji nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i sąd pierwszej instancji. Wobec powyższego NSA odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu, przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna P.S. oparta została na naruszeniu przepisów postępowania, tj. na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu przez sąd, że organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w rozpoznawanej sprawie oraz że materiał ten oceniły wszechstronnie.

Skarga kasacyjna sformułowana w sposób wcześniej przedstawiony jest niezasadna, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

W ocenie NSA niezasadność skargi kasacyjnej P.S. ma dwa źródła. Pierwsze związane jest z formalną wadliwością stawianych w niej zarzutów i ich uzasadnieniem. Wada ta nie dawała podstaw do odrzucenia skargi ze względów formalnych, jednak ma istotny wpływ na zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. Oceniając skargę kasacyjną w tej płaszczyźnie NSA wskazuje i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. Skuteczność jej zależy od dopełnienia prawem określonych wymagań. Oznacza to, że stosownie do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga taka ma wskazywać zarzuty oraz zawierać ich uzasadnienie. Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych ma odnosić się do konkretnych przepisów ujętych w zarzutach kasacyjnych, a więc ma wyjaśniać na czym polegało naruszenie tych przepisów oraz ma przedstawiać poprawny sposób ich wykładni lub zastosowania. Braki w tym zakresie nie mogą być sanowane z urzędu przez sąd drugiej instancji, bowiem strona wyznacza zakres i kierunki postępowania kasacyjnego. Sąd kasacyjny nie może i nie działa w granicach wyznaczonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a., jak musi to czynić sąd pierwszej instancji.

Rozpoznawana skarga kasacyjna nie odnosi się w uzasadnieniu wprost do przepisów objętych zarzutami. W takiej sytuacji NSA ma ograniczoną możliwość kontrolowania wyroku, bowiem może to uczynić tylko w takim zakresie, w jakim można ustalić istotę zarzutów na podstawie uzasadnienia tej skargi. Możliwość taka jest konsekwencją uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, NSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1. Wychodząc z takiego założenia NSA stwierdza, że zarzut kasacyjny kwestionuje ustalenia faktyczne sprawy, a więc prawidłowość i rzetelność przeprowadzonej kontroli i na te okoliczności domaga się prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W ostateczności strona stawia sądowi pierwszej instancji zarzut, że oddalił jej skargę w sytuacji, gdy stan sprawy był wadliwie ustalony i oceniony przez organy Inspekcji Transportu Drogowego.

Zarzut ujęty w ten sposób jest merytorycznie niewłaściwy. Dodatkowo również formalnie ułomny, bowiem nie dostrzega, że zaskarżony wyrok jest kolejnym rozstrzygnięciem sądowym w sprawie. Ten fakt ma podstawowe znaczenie dla skuteczności skargi kasacyjnej. Przede wszystkim w takim stanie faktycznym i prawnym sprawy zarzuty kasacyjne powinny być powiązane z naruszeniem art. 190 i art. 153 p.p.s.a. W uzasadnieniu skarga kasacyjna odnosi się ogólnie do treści art. 190 p.p.s.a., to więc pozwala rozpoznać ją merytorycznie, jednak nie zauważa konsekwencji płynących z tej regulacji.

Skutkiem wydania w rozpoznawanej sprawie przez NSA wyroku z 21 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 2276/15 jest ustalenie granic sprawy rozpoznawanej przez organy. Sąd drugiej instancji obecnie przypomina, że we wskazanym wyroku zostało zakwestionowane ustalenie masy całkowitej pojazdu. To była okoliczność faktyczna, której NSA nie uznał za udowodnioną. Jednocześnie we wskazanym wyroku NSA uznał za niezasadne pozostałe zarzuty odnoszące się do ustaleń faktycznych, a więc prowadzenia kontroli, ustalenia przeciążenia pojazdu na osi wielokrotnej i oceny tych faktów przez organy. Oznacza to, że te kwestie zostały prawomocnie przesądzone, czyli nie mogły i nie mogą być ponownie oceniane. W związku z treścią wyroku NSA z 2017 r. rzeczą organów było wykonanie zaleceń tylko w zakresie ustalenia masy całkowitej pojazdu, którego przejazd był podstawą wymierzenia kary. Zalecenia w tym zakresie wykonał zarówno sąd pierwszej instancji jak i organy, bowiem stanęły one na stanowisku, że masa całkowita pojazdu nie może być podstawą ustalenia kary. Wynika to wprost z uzasadnień wyroków sądu pierwszej instancji wydanych po wyroku NSA z 21 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 2276/15. A zatem wyrok ten został zrealizowany prawidłowo w ramach regulacji przewidzianych w art. 190 i art. 153 p.p.s.a.

Na obecnym etapie sprawy kontrola zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji może odnosić się tylko do tego, czy kontrolowana decyzja i zaskarżony wyrok uwzględniały stanowisko NSA w zakresie jednego z parametrów wymierzenia kary, a więc masy całkowitej. Analiza uzasadnienia skarżonej decyzji i wyroku sądu pierwszej instancji jednoznacznie potwierdza, że masa całkowita kontrolowanego pojazdu nie była podstawą wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywny jak bez zezwolenia kategorii VII. Z tego powodu nie można uznać trafności zarzutu kasacyjnego, który odnosi się do wad w zakresie ustaleń faktycznych i ich oceny, bowiem wszystkie inne istotne dla sprawy okoliczności zostały przesądzone w wyroku NSA z 21 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 2276/15.

Konsekwencją tego musi być stwierdzenie, że skarga kasacyjna jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie z art. 184 p.p.s.a.