Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 40/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art.101 ust. 2 a
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Burmistrza Miasta Rumi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Rumi a Burmistrzem Lęborka w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku kuratora częściowo ubezwłasnowolnionego Z. S. o skierowanie i ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Lęborka jako organ właściwy w sprawie. .


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta Rumi – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Rumi, reprezentowany przez radcę prawnego złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Burmistrzem Miasta Lębork w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o skierowanie i ustalenie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 3 marca 2022 r., kurator częściowo ubezwłasnowolnionego Z. S. – M. K. – złożyła wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gniewinie o umieszczenie Z. S. w domu pomocy społecznej. Podano, że z zaświadczenia lekarskiego [...] Sp. z o.o. W. z dnia 3 marca 2022 r. wynika, że Z. S. świadomie i z własnej woli podjął decyzję o zamieszkaniu w domu pomocy społecznej. Do w/w wniosku została dołączona kopia wniosku kuratora z dnia 9 lutego 2022 r. o umieszczenie Z. S. w domu pomocy społecznej. Podano, że z uzasadnienia tego wniosku wynika, iż Z. S. składając wniosek mieszkał w "[...]" w Kostkowie i nie jest w stanie opłacać dalej pobytu w tym domu. Do wniosku został też dołączony wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej z dnia 28 lutego 2022 r., z którego wynika, że Z. S. przebywa w Domu [...] w Kostkowie od 1 grudnia 2020 r. i że córka zaprzestała opłacać jego pobyt w tym domu.

Wskazano, że rodzinny wywiad środowiskowy został przeprowadzony w dniu 4 marca 2022 r. przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gniewinie – w miejscu zamieszkania w Domu [...] w Kostkowie. Podczas tego wywiadu Z. S. wyraził wolę umieszczenia w domu pomocy społecznej. Następnie, podania Z. S. i jego kuratora (z 9 lutego 2022 r., 28 lutego 2022 r., 3 marca 2022 r.) wraz z aktami sprawy Gniewino – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Gniewinie przekazano w dniu 11 marca 2022 r. do załatwienia Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Lęborku, a Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Lęborku w dniu 18 marca 2022 r. przekazał wniosek Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Rumi. Zaznaczono przy tym, że doszło do wielokrotnego przesyłania wniosku.

Organ wnioskujący podał, że z akt sprawy (w tym pisma Domu [...] "[...]" z dnia 3 stycznia 2022 r.) wynika, iż Z. S. przebywa od dnia 1 grudnia 2020 r. w "[...]" w Kostkowie ([...]), przy ul. [...] (gm. Gniewino, województwo pomorskie, powiat wejherowski) na mocy umowy cywilnoprawnej z dnia 1 grudnia 2020 r. aneksowanej w styczniu 2022 r. i przebywa tam nadal. Jest to placówka zapewniająca całodobową opiekę, wpisana do prowadzonego przez Wojewodę Pomorskiego rejestru placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Z pisma kuratora sądowego skierowanego do Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 30 marca 2022 r. wynika, że powyższa umowa została rozwiązana z uwagi na fakt zaprzestania dokonywania opłat przez córkę – stronę tej umowy. Ponadto, z w/w pisma wynika, że przedmiotowy Dom Opieki zamyka swoją działalność.

Dalej wnioskodawca wskazał, że z wywiadu środowiskowego z dnia 4 marca 2022 r., pisma GOPS Gniewino z dnia 7 marca 2022 r., pisma Domu [...] "[...]" z dnia 3 stycznia 2022 r. wynika, iż Z. S. – pomimo zameldowania na pobyt stały w Rumi (z której wymeldowanie nastąpiło w 2016 r.), przed umieszczeniem w Domu [...] w Kostkowie mieszkał na terenie powiatu lęborskiego w Lęborku.

Podano, że zgodnie z art. 101 ust. 1a ustawy o pomocy społecznej obowiązującym od 30 maja 2021 r. na mocy ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2021 r., poz. 803), w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

Odpowiedzi na w/w wniosek nie złożono, natomiast w dniu 20 kwietnia 2022 r. do akt sprawy wpłynęło pismo managera Domu [...] "[...]" w Kostkowie, w którym przebywa Z. S., informujące, że w/w placówka zostaje zlikwidowana z dniem 30 kwietnia 2022 r. Wskazano, że w związku z tym, opieka nad Z. S. będzie sprawowana tylko do tego dnia. Podkreślono, że jeśli do dnia 30 kwietnia 2022 r. sprawa nie zostanie rozstrzygnięta, to Z. S. pozostanie bez opieki w Ośrodku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Rumi a Burmistrzem Miasta Lębork w przedmiocie rozpatrzenia wniosku kuratora częściowo ubezwłasnowolnionego Z. S. o skierowanie i ustalenie opłaty za jego pobyt w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 – dalej "u.p.s."), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednak, dla rozpoznania sporu o właściwość zaistniałego w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma treść art. 101 ust. 2a u.p.s. Zgodnie z tym przepisem (we wniosku błędnie wskazanego jako ust. 1 a), w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.

Choć ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przez miejsce zamieszkania – zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w art. 25 K.c. – należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów. Natomiast samo zameldowanie nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim jest bowiem miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że ubezwłasnowolniony częściowo Z. S. aktualnie przebywa w Domu [...] w Kostkowie na podstawie umowy cywilnoprawnej od dnia 1 grudnia 2020 r. Wobec tego, właściwość miejscową organu do rozpoznania wniosku o umieszczenie go w domu pomocy społecznej i ustalenie opłaty za pobyt w takim domu, należy wywieść z art. 101 ust. 2a u.p.s. w związku z art. 25 K.c.

Jak ustalono w sprawie, Z. S., przed rozpoczęciem pobytu w Domu [...] w Kostkowie (powiat wejherowski, gmina Gniewino) zamieszkiwał na terenie powiatu lęborskiego w Lęborku ul. [...] (k.19, k.34, k.53 akt adm.), zaś stały meldunek do 2016r. miał w Rumi przy ul. [...]. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, za organ właściwy w niniejszej sprawie uznać należy Burmistrza Lęborka ze względu na miejsce zamieszkania Z. S. sprzed rozpoczęcia pobytu w Domu [...] w Kostkowie, czyli w Lęborku– zgodnie z art. 101 ust. 2a u.p.s. Również M. K. – kurator ubezwłasnowolnionego częściowo Z. S., zamieszkuje w Lęborku, ul. [...], co wynika z zaświadczenia z Sądu Rejonowego w Lęborku III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 28 sierpnia 2000 r.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.