Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 289/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: Art. 16 ust. 1, ust. 2, art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 145 par. 1 pkt 1a)
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt III SA/Kr 289/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Kutzner, WSA Barbara Pasternak, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012r., sprawy ze skargi P. H., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 2 stycznia 2012r. nr [...], w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej daty przyznania świadczenia.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy decyzja z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] wydana na podstawie art. 16 ust. 1, ust.2 pkt 2, ust. 4; art.24 ust. 2, ust. 3a i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz.992 z późn. zm.) i § 6 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. nr 105, poz. 881 z późn. zm); Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz.1058/ oraz Zarządzenia Nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie upoważnienia do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych, a także do wydawania w tych sprawach decyzji, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 26 września 2011 r. przyznał P. H. zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1.09.2011 r. do 31.05.2013 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że P. H. spełnia warunki do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 01 września 2011 r. (tj. od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami - zgodnie z ust. 2 art. 24 ustawy) do dnia 31 maja 2013 (tj. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia - art. 24 ust.4). Wprawdzie P. H. posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalone ponownie, jednakże nie został spełniony drugi warunek art. 24 ust. 3a ponieważ wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wraz z dokumentami został złożony już po upływie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 29 marca 2011 r. Sygn. akt [...], którego prawomocność została stwierdzona z dniem 3.06.2011r. został złożony wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dopiero w dniu 26.09.2011 r.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. H. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych, w szczególności zarzucił, że późne złożenie wniosku spowodowane było długotrwałym postępowaniem przed organami ustalającymi stopień niepełnosprawności, który w konsekwencji został ustalony na mocy wyroku Sądu Rejonowego, który uprawomocnił się w dniu 3 czerwca 2011 r., a przedmiotowy wyrok otrzymał dopiero w dniu 20 września 2011 r. po licznych interwencjach w Sądzie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 2 stycznia 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 16 ust. l ust.2 pkt.2 , ust.4 , art.24 ust.2 , ust.3a i ust . 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. Z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.),§ 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek złożenia, przez p. P. H. w dniu 26.09.2011 r. wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Temu ustaleniu strona nie zaprzecza. Podobnie niesporna jest data prawomocności wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29.03.2011 r. sygn. akt [...] zmieniającego decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności ustalającą stopień niepełnosprawności i podwyższający go na stopień "znaczny". W orzeczeniu ustalono datę końcową okresu o tym stopniu niepełnosprawności z powodu schorzenia oznaczonego kodem 05 - R na dzień 31.05.2013 r. Ponadto w aktach sprawy oprócz dokumentów dotyczących postępowania zakończonego opisanym wyrokiem tj. orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o stopniu niepełnosprawności z dnia 5.03.2009 r. i 25.06.2009 r., odwołania P. H. znalazły się wcześniejsze decyzje o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego z dnia [...] 2007 r. znak [...] i jej zmianie decyzją z [...] 2008 r. i dokumenty związane z tymi decyzjami. Kolegium podnosi, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje wyłącznie na wniosek wskazanych w tym przepisie osób uprawnionych. Potwierdzenie wyłącznie."wnioskowego" trybu wszczęcia tego postępowania daje także § 6. 1 cyt. wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z 2009 r. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 i ust. 2 a tej samej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, przy czym prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, o ile wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Okres na jaki przyznawany jest zasiłek pielęgnacyjny, będący świadczeniem rodzinnym uzależnionym od niepełnosprawności osoby uprawnionej określony jest w art. 24 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do takowego świadczenia ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony, bowiem w tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego. Definicję legalną okresu zasiłkowego zawiera art. 3 pkt 10 tej samej ustawy, "wskazujący aktualnie, że oznacza to okres od dnia l listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, zaś do 31 października 2009 r. definiujący ten okres jako okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. Kolegium stwierdza, że w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych skoro nie ulega wątpliwości, że wniosek Odwołującego się został złożony w dniu 26.09.2011 r., a więc po upływie terminu przewidzianego w art. 24 ust.3a pkt.2 ustawy prawidłowo orzeczono o przyznaniu stronie zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1.09.2011 -do 31.05.2013 r.

Na powyższą decyzję skargę na Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P. H.

Skarżący zarzucił, naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2.06.2005 r., przewlekłość organów orzekających w sprawach o niepełnosprawność, błędy interpretacyjne zaistniałych stanów faktycznych i błędną ich ocenę. Domagał się uchylenia zaskarżonych decyzji, w istocie w zakresie daty początkowej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, zwana dalej ustawą p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Skarga jest uzasadniona.

Niespornym w sprawie jest, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stosownie do treści przepisu art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Sporna natomiast jest data od kiedy zasiłek ten winien być przyznany skarżącemu.

P. H. decyzją Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] 2007 r. nr [...] miał przyznany zasiłek pielęgnacyjny na okres od 1.02.2007 r. do 31.12.2008 r. Następnie w styczniu 2009 r. wystąpił o ustalenie stopnia niepełnosprawności i orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 5 marca 2009 r. ustalono umiarkowany stopień niepełnosprawności. W wyniku odwołania skarżącego od tego orzeczenia Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności decyzja z dnia 25 czerwca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej stopnia niepełnosprawności. Na skutek odwołania skarżącego do Sądu Rejonowego w dniu 29 marca 2011 r. zapadł wyrok w sprawie do sygn. [...] zmieniający zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż zaliczono P. H. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres do dnia 31 maja 2013 r. Wyrok ten uprawomocnił się 3 czerwca 2011 r. 22 lipca 2011 r. skarżący zwrócił się do Sądu Rejonowego o wydanie prawomocnego wyroku. Prawomocność wyroku została stwierdzona w dniu 14 września 2011 r. i dopiero wówczas skarżący otrzymał odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, a zatem dopiero w tej dacie legitymował się dokumentem potwierdzającym znaczny stopień niepełnosprawności. Dlatego też, jak podnosi skarżący, wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożył w dniu 26 września 2011 r.

Skarżący zatem nie ponosi winy za opóźnienie w wydaniu wyroku i nie może ponosić w związku z tym negatywnych konsekwencji przez pozbawienie go zasiłku pielęgnacyjnego za wcześniejszy okres tj. od daty ustalenia stopnia niepełnosprawności wyrokiem Sądu.

Powyższe stanowisko Sądu jest też zgodne ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (P 28/07, OTK seria A 2007, nr 9, poz. 106), w którym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego dokonania oceny niepełnosprawności) było przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek pielęgnacyjny. Trybunał podkreślił, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, a która łącznie w dwóch różnych postępowaniach - ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, to jest uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja jest niespójna, nielogiczna w zakresie: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (por., pkt 5.2 uzasadnienia).Jednym z warunków uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego jest ustalenie niepełnosprawności przez odpowiedni organ w odrębnym postępowaniu.

Stosowanie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, w sprawach o ustalenie prawa do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, która ma charakter ciągły, prowadziłoby do rozstrzygnięć niezgodnych z intencjami ustawy, gdyż wydawane w ten sposób rozstrzygnięcie krzywdziłoby stronę stosującą się do nakazu przeprowadzenia badania kontrolnego, którego wynik - na skutek błędnego orzeczenia - odsunął w czasie formalne złożenie wniosku.

Wskazane wyżej uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w zakresie orzekającym o przyznaniu skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego w części dotyczącej daty przyznania świadczenia. Ponownie orzekając w zakresie uchylonym niniejszy wyrokiem, organy winny wziąć pod uwagę stanowisko sądu co do początkowej daty przyznania zasiłku stałego.

Mając powyższe na uwadze na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.