Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 191/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 100 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity
article: art. 8, art. 9, art. 63 par. 2, art. 64 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wysługi lat I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w K. z dnia [...] października 2008r. nr [...] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. J. G. - funkcjonariusz Służby Więziennej – młodszy chorąży w Zakładzie Karnym w K., wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego w K. o zaliczenie okresu pełnienia przez niego nadterminowej służby wojskowej (od 28 stycznia 1998 r. do 27 stycznia 2002 r.) jako okresu równorzędnego z pełnieniem zasadniczej służby wojskowej. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, iż okres ten, w myśl art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002, Nr 207, poz.1761 ze zm.) wliczany jest do dodatku za wysługę lat.

Decyzją personalną nr [...] z dnia 23 stycznia 2008 r. znak [...] Dyrektor Zakładu Karnego w K. (dalej - Dyrektor ZK) odmówił J. G. zaliczenia przedmiotowego okresu nadterminowej służby wojskowej do wysługi lat w Służbie Więziennej Od decyzji tej pismem z dnia 30 stycznia 2008 r. skarżący złożył odwołanie podnosząc, że nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Decyzją nr [...] z dnia [...]lutego 2008 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P.(dalej - Dyrektor OSW) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. G. wskazując, iż wprawdzie ustawodawca rozróżnia formy "zasadniczej służby wojskowej" i "nadterminowej zasadniczej służby wojskowej", ale obie kategorie mieszczą się w jednolitym zbiorze pojęciowym zatytułowanym "zasadnicza służba wojskowa". Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej, art. 59, 82 i następne ustawy o powszechnym obowiązku obrony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 117/08 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, a wyrok ten stał się prawomocny z dniem 26 sierpnia 2008 r. Uzasadniając wyrok Sąd wyjaśnił, że nie ma racjonalnych przesłanek, by odmiennie traktować osoby odbywające zasadniczą służbę wojskową i nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Oceny tej nie może zmienić i to, że jedna z tych służb wynika z określonego obowiązku, druga natomiast zasadza się na dobrowolnym jej pełnieniu. Taka była intencja ustawodawcy, który obydwie te służby objął wspólnym mianem zasadnicza służba wojskowa (rozdział 3 dział III). W ich rozdzieleniu i nadaniu im z punktu widzenia przepisu art. 100 ust. 2 odmiennego znaczenia należałoby upatrywać nierównego traktowania wobec prawa (art. 32 Konstytucji). Sąd wyjaśnił też, że przy ustalaniu wysługi lat w Policji zalicza się służbę wojskową uwzględnianą przy ustalaniu prawa do emerytury wojskowej a więc zarówno zasadniczą służbę wojskową jak i nadterminową zasadniczą służbę wojskową.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją personalną nr [...] znak [...] z dnia [...] października 2008 r. Dyrektor ZK na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2, art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej orzekł o zaliczeniu z dniem 21 grudnia 2007 r. do wysługi lat okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej, którą skarżący pełnił od 28 stycznia 1998 r. do 27 stycznia 2002 r. w łącznym wymiarze 4 lat oraz ustalić na dzień 21 grudnia 2007 r. łączny okres z tytułu wysługi lat w wymiarze 10 lat 9 miesięcy 14 dni, wliczając okres pełnienia służby w Służbie Więziennej od dnia 01 czerwca 2002 r. - 5 lat 6 miesięcy 21 dni; zasadniczą służbę wojskową - (od 05 listopada 1996 r. do 27 stycznia 1998 r.); nadterminową służbę wojskową - (od 28 stycznia 1998 r. do 27 stycznia 2002 r.) - 4 lata.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że dokonując wykładni art. 59 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., Nr 241, poz. 2416 ze zm.) wziął pod uwagę systematykę tego aktu. Zasadniczej służbie wojskowej ustawodawca poświęcił cały rozdział 3 w dziale III traktującym ogólnie o służbie wojskowej. Przepis art. 82, otwierający ten rozdział dotyczy zasadniczej służby wojskowej. Natomiast przepis art. 86 normuje nadterminową zasadniczą służbę wojskową. Art. 86 ustawy stanowi, iż żołnierze odbywający zasadniczą służbę wojskową mogą pełnić ją nadterminowo przez okres od jednego do siedmiu lat, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia (ust. 1). Regulacja jak również systematyka aktu wyraźnie wskazuje, iż mamy do czynienia z utrzymywaniem się bytu tej samej instytucji prawnej. Wobec powyższego organ do wysługi lat w Służbie Więziennej, zgodnie z art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, zaliczył również okres pełnienia przez skarżącego nadterminowej służby wojskowej do lat siedmiu, gdyż w rozumieniu przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, jest to służba traktowana jak zasadnicza służba wojskowa.

W przewidzianym ustawą terminie odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący J.G. podnosząc, że do wysługi lat okres nadterminowej służby wojskowej zaliczony został mu w wymiarze 4 lat, przy czym organ zaliczył ten okres od dnia złożenia wniosku, tj. od dnia 21 grudnia 2007 r., a powinien zaliczyć od dnia przyjęcia do służby, tj. od dnia 1 czerwca 2002 r. Decyzja powinna więc obejmować także okres od 28 stycznia 1998 r. do 01 czerwca 2002 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] znak [...] Dyrektor OSW utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wyjaśnił, że w wyniku analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, wniosek mł. chor. J. G.o zaliczenie nadterminowej służby wojskowej od wysługi lat na dzień przyjęcia do służby, tj. od 01 czerwca 2002 r., nie zasługiwał na uwzględnienie. Zdaniem organu odwoławczego kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 lipca 2008 r., który jest wiążący w sprawie, a które to orzeczenie wywołuje skutki na przyszłość, a nie wstecz.

W skardze do sądu administracyjnego J.G. podniósł zarzut naruszenia art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 07.02.2002 r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz.U. Nr 14, poz. 137) poprzez ich wadliwą wykładnię i przyjęcie, że zaliczenia okresów służby wojskowej nadterminowej do okresów służby w Służbie Więziennej, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat dokonuje się na dzień złożenia pierwszego wniosku w sprawie. Zarzucił także rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6 i 7 kpa. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem zmiany decyzji poprzez zaliczenie przedmiotowego okresu do wysługi lat od dnia podjęcia służby. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentacje zawartą w odwołaniu od decyzji Dyrektora ZK, dodatkowo podnosząc, iż organ ten powinien dokonać prawidłowej oceny wszystkich dokumentów, które przedłożył na etapie przyjęcia do służby i już wówczas zaliczyć mu sporny okres do wysługi lat. To organ dokonywał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa, co nie powinno obciążać funkcjonariusza, który po latach słusznie dochodzi swoich praw. Skarżący zakwestionował stwierdzenie organu co do skutków wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r. Wskazał, iż wyrokiem tym uznano zasadność jego skargi na decyzję o odmowie zaliczenia do wysługi lat okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że przy przyjęciu do służby w dniu 3 czerwca 2002 r. skarżący otrzymał decyzję personalną nr [...], w której na dzień przyjęcia wyszczególniono okresy zaliczone do wysługi lat. Okresu nadterminowej służby wojskowej nie zaliczono do tej wysługi, natomiast został on uwzględniony jako okres uprawniający do nagrody jubileuszowej. Skarżący potwierdził odbiór tej decyzji w dniu 3 czerwca 2002 r., nie złożył od niej odwołania i decyzja jest prawomocna. Skarżący dopiero w dniu 21 grudnia 2007 r. złożył wniosek o zaliczenie spornego okresu do wysługi lat w Służbie Więziennej, dlatego zasadnym jest uwzględnienie tego okresu z tym dniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W badanym przypadku w sprawie orzekał już sąd administracyjny, lecz treść wyroku z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 117/08 nie dotyczy kwestii będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazanym wyrokiem Sąd przesądził bowiem o obowiązku zaliczenia stronie skarżącej do wysługi lat okresu nadterminowej służby wojskowej, tymczasem w niniejszej sprawie skarga dotyczy sposobu dokonania tego zaliczenia. W ocenie Sądu rozpatrujące ponownie sprawę organy administracji zastosowały się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu powołanego wyroku, tym samym nie naruszyły przepisu art. 153 ppsa.

Jednym ze składników uposażenia funkcjonariusza Służby Więziennej jest dodatek za wysługę lat. Zgodnie z art. 100 ust. 2 wyżej powołanej ustawy o Służbie Więziennej przy ustalaniu dodatku za wysługę lat uwzględnia się okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że skarżącemu zaliczono do wysługi lat wnioskowany przez niego okres nadterminowej służby wojskowej. W tym zakresie zaskarżona decyzja w świetle wykładni przytoczonej w wyroku Sądu z dnia 16 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 117/08 jest prawidłowa i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Kwestią sporną pozostaje uznanie przez organ, iż ustalenie wysługi lat z uwzględnieniem okresu nadterminowej służby wojskowej jest możliwe od dnia złożenia wniosku, tj. w przypadku skarżącego od dnia 21 grudnia 2007 r., co skarżący kwestionuje, żądając ustalenia wysługi lat od dnia przyjęcia do służby.

Wskazać należy, iż przy przyjęciu do służby doręczono skarżącemu decyzję personalną nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., w której na dzień przyjęcia wyszczególniono okresy zaliczone do wysługi lat. Okresu nadterminowej służy wojskowej nie zaliczono do tej wysługi, natomiast został on uwzględniony jako okres uprawniający do nagrody jubileuszowej. Skarżący potwierdził odbiór tej decyzji w dniu 3 czerwca 2002 r., pomimo pouczenia nie złożył od niej odwołania i decyzja jest prawomocna. Powyższe Sąd ustalił w oparciu o akta personalne skarżącego.

Na wskazaną decyzję personalną powoływał się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, w istocie wywodząc, iż skoro skarżący dopiero w dniu 21 grudnia 2007 r. złożył wniosek o zaliczenie spornego okresu do wysługi lat w Służbie Więziennej, to od tego dnia organ dokonał wnioskowanego zaliczenia. Na gruncie rozpatrywanej sprawy stanowiska tego Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela. W pierwszej kolejności rozważyć bowiem należało, czy wniosek skarżącego z dnia 21 grudnia 2007 r. otwiera nową sprawę administracyjną, czy też uruchamia postępowanie nadzwyczajne, zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji personalnej nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., wydanej w przedmiocie ustalenia dodatku za wysługę lat. O tym, jaka jest treść żądania strony w postępowaniu administracyjnym wszczynanym na jej żądanie, decyduje strona. Organ administracji, do którego wpływa podanie, a który ma wiedzę o pozostawaniu w obrocie prawnym decyzji regulującej kwestię objętą żądaniem, zobligowany jest w pierwszej kolejności w możliwie precyzyjny sposób ustalić przedmiot żądania, informując przy tym wnioskodawcę o skutkach prawnych wynikających w tym przypadku z treści powołanej decyzji personalnej. W rozpatrywanej sprawie nie wyjaśniono, czy skarżący składając w dniu 21 grudnia 2007 r. powyższy wniosek dążył do uzyskania takiej decyzji, w wyniku której nastąpiłoby ustalenie dodatku za wysługę lat z uwzględnieniem okresu nadterminowej służby wojskowej od dnia przyjęcia do służby. Jego oczekiwania w tym zakresie zawarte zostały w odwołaniu od decyzji Dyrektora ZK. W ocenie Sądu rzeczą organu I instancji było wyjaśnienie na podstawie art. 64 § 2 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa powyższych wątpliwości co do istoty żądania skarżącego. W dalszej kolejności, zgodnie ze sprecyzowanym żądaniem skarżącego organ zobowiązany był przeprowadzić stosowne postępowanie. Zgodnie z treścią art. 8 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji uznać należało, że zaskarżona decyzja jest przedwczesna i jako taka narusza art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji zobligowane są uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, przeprowadzając postępowanie z uwzględnieniem zasad określonych w art. 8 i 9 kpa. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż niniejszy wyrok nie przesądza o sposobie rozpoznania wniosku skarżącego, nie jest bowiem wykluczone, że sprawa może zostać rozpatrzona w trybie przyjętym w zaskarżonych rozstrzygnięciach.

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję. O niemożności wykonania decyzji do czasu prawomocności wyroku Sąd orzekł na mocy art. 152 powołanej ustawy.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska

MK