Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 651/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 10 i 11
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi G.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego G.O. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy – na wniosek G.O., zwanego dalej skarżącym, utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] stycznia 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącego z obowiązku opłacenia składek na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.

W stanie faktycznym sprawy, do ZUS wpłynął wniosek skarżącego z 5 stycznia 2021 r. o zwolnienie go z obowiązku opłacenia składek na: ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 do 30 listopada 2020 r.

ZUS, decyzją z [...] stycznia 2021 r., odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego przez niego zwolnienia.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z art. 31 zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. poz. 1842, ze zm., zwanej dalej ustawą z 2 marca 2020 r.) na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.O4.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020 r" wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r.

W kontekście powyżej przytoczonej regulacji organ stwierdził, że po weryfikacji danych z CEiDG, podany we wniosku kod prowadzonej przez skarżącego, jako przeważającej, działalności – PKD 43.39.Z, ujawniony był w rejestrze na dzień 30 września 2020 r. Jednocześnie tego rodzaju wpisu działalności przeważającej nie stwierdzono w treści wpisu w rejestrze, jaki widniał w listopadzie 2019 r.

W tej sytuacji nie można więc, zdaniem ZUS, dokonać porównania wysokości przychodów skarżącego z działalności prowadzonej jako przeważająca i ustalić jej wskaźnika jej spadku, a w szczególności tego, że był on o 40 % niższy, w stosunku do przychodu z listopada 2019 r.

W tej sytuacji ZUS doszedł do wniosku, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania składek za listopad 2020 r.

Skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przyznanie mu prawa do zwolnienia z opłacania składek za listopad.

W uzasadnieniu swojego wniosku podkreślił, że w zakresie wyliczenia wskaźnika spadku przychodów, nie ustala się go w odniesieniu do działalności, ujawnionej jako przeważająca w rejestrze REGON, według brzmienia z 2019 r.

W uzasadnieniu swojego wniosku skarżący podkreślił, że w 2019 r., jako działalność przeważającą wykonywał tę, dla której właściwym kodem jest PKD 49.39.Z, podobnie jak to miało miejsce w roku 2020.

Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności wniósł o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący załączył kopie umów, wydruków z licencji, zagranicznych rozliczeń podatku VAT, mających potwierdzać jego stanowisko.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS, decyzją z [...] maja 2021 r., utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] stycznia 2021.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji ZUS stwierdził, że działalność prowadzona przez skarżącego w listopadzie 2020 r., jako jego działalność przeważająca (oznaczona kodem PKD 49.39.Z), nie była tożsama z tą, wykonywaną przez niego w listopadzie 2019 r. Wówczas była to bowiem działalność, dla której właściwy kod PKD to kod 49.31.Z.

Organ stwierdził, że ze względu na tę właśnie okoliczność, nie ma możliwości przyznania skarżącemu zwolnienia.

Przed wydaniem decyzji z [...] maja 2021 r. ZUS, postanowieniem z [.] kwietnia 2021 r. oddalił wnioski dowodowe skarżącego, dotyczące przesłuchania wskazanych przez niego świadków, z uwagi na związanie danymi statystycznymi, jeżeli chodzi o ustalenie rodzaju prowadzonej przez płatnika przeważającej działalności gospodarczej.

Wnosząc skargę na decyzję ZUS z [...] maja 2021 r., skarżący wystąpił o jej uchylenie, uchylenie poprzedzającej ją decyzji z [...] stycznia 2021 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

• art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także jej załatwienie z naruszeniem słusznego interesu obywateli,

• art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez niezebranie wyczerpującego materiału dowodowego, wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, wydanie decyzji na podstawie niekompletnych ustaleń, nieustalenie przeważającej działalności, prowadzonej przez skarżącego w 2019 r.,

• art. 78 K.p.a. poprzez bezpodstawne nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków,

• art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez niedostateczne i niezupełne uzasadnienie wydanej decyzji, z którego to nie wynika dlaczego odmówiono wiarygodności dokumentom załączonym przez skarżącego do akt sprawy,

• art. 31 zo ust. 10 i ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że istotne jest to, jaką faktycznie dany przedsiębiorca prowadził działalność, a nie treść wpisu w rejestrze REGON. W sytuacji rozbieżności pomiędzy tymi danymi, pierwszeństwo przyznać należy rzeczywiście wykonywanej działalności.

ZUS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Spór pomiędzy skarżącym a ZUS, na gruncie okoliczności niniejszej sprawy, toczy wokół kwestii związanej z zasadnością wniosku skarżącego o zwolnienie go z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., na podstawie art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. Przepis ten przewiduje zwolnienie ze składek tych podmiotów, które prowadzą, jako przeważające, wybrane rodzaje działalności, wskazane w jego treści, a jednocześnie odnotowały spadek przychodów z tych właśnie działalności, który w listopadzie 2020 r. wyniósł co najmniej 40 %, w porównaniu z wartością przychodów odnotowaną w listopadzie 2019 r.

W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią bezsporną jest to że skarżący należy do grupy podmiotów uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie go ze składek za listopad 2020 r., gdyż na dzień 30 września 2020 r. prowadził ten rodzaj działalności (zdefiniowany odpowiednim kodem PKD), jako działalność przeważającą, który uprawniał go do domagania się zwolnienia, w przypadku spełnienia przesłanek uzyskania tego rodzaju ulgi. ZUS jednakże odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, gdyż stanął na stanowisku, że w jego przypadku nie sposób jest stwierdzić zaistnienia przesłanki zwolnienia, jaką jest 40 % spadek przychodów. W tym ostatnim zakresie jednak organ nie odniósł się do wyliczeń arytmetycznych, wskazujących na niezaistnienie tego warunku, ale przyjął, że skoro w listopadzie 2019 r., w rejestrze REGON spółki, figurował zupełnie inny rodzaj działalności, jako jej przeważającej działalności, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że w roku 2019 prowadziła ona tę samą działalność co we listopadzie 2020 r.

Z takim stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić, gdyż choć przepis art. 31 zo ust. 10 w zw. z ust. 11 ustawy z 2 marca 2020 r., określając kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania zwolnienia ze składek, rzeczywiście odnosi się do wpisu kodów prowadzonej działalności w rejestrze REGON (jakkolwiek domniemanie w tym zakresie, wynikające z art. 31 zo ust. 11 omawianej ustawy, może być obalone na podstawie innych dowodów), to w żaden sposób z tych regulacji nie da się wyinterpretować tego, że przez pryzmat zapisów w rejestrze REGON, oceniać należy także rodzaj prowadzonej, jako przeważającej, działalności w listopadzie 2019 r.

Aby uzyskać zwolnienie ze składek stwierdzić należy, że zachodziła tożsamość prowadzonej działalności, w odniesieniu do dwóch okresów, tj. listopada 2020 r. i listopada 2019 r. Ustalenie tego rodzaju okoliczności winno odbywać się jednak na zasadach ogólnych, tj. w ramach postępowania wyjaśniającego, prowadzonego zgodnie z wymogami K.p.a.

W niniejszej sprawie tymczasem organ nie tylko, wbrew spoczywającemu na nim obowiązkowi, nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co do rodzaju prowadzonej przez skarżącego w listopadzie 2019 r. działalności, to w sposób nieuprawniony stwierdził, że w tym zakresie decydujący jest zapis w rejestrze REGON, jaki widniał w tej właśnie dacie.

Takiej zależności nie sposób jest jednak wywieść z treści art. 31 zo ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r., wobec czego odwoływanie się w tym wypadku do tego pozaustawowego warunku, uznać należy za naruszenie wskazanego wyżej przepisu, które bez wątpienia miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Niezależnie od tego, jak to już wcześniej zaznaczono, organ uchybił również swoim obowiązkom procesowym, w zakresie ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, wynikających z obowiązującej w tym zakresie zasady prawdy obiektywnej. Jest to zaś o tyle doniosłe, że w trakcie postępowania skarżący podnosił, że przedmiot jego działalności był taki sam, jak w listopadzie roku 2020.

Organ nie odniósł się do tych twierdzeń w jakikolwiek sposób, ograniczając się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do porównania kodów PKD w rejestrze REGON. Tym samym dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art.77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Opisane wyże naruszenia przesądzają to, że zaskarżona decyzja, podobnie jak poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2021 r., jako dotknięte istotnymi wadami, winny być wyeliminowane z obrotu prawnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.).

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS winien przede wszystkim ustalić jaki był rzeczywisty przedmiot prowadzonej przez skarżącego, jako przeważającej, działalności gospodarczej w listopadzie 2019 r. W tym celu przeprowadzi więc pełne postępowanie wyjaśniające, czyniąc niezbędne ustalenia w tym zakresie, na podstawie dostępnych i możliwych do przeprowadzenia dowodów.

Dopiero stwierdzając tożsamość prowadzonej działalności, uprawniającej do zwolnienia, organ zbada skalę spadku przychodów, pod kątem tego czy jej wskaźnik uprawnia do uzyskania wnioskowanej ulgi. A contrario, wykluczenie tożsamości prowadzonej przez skarżącego działalności, stanowić będzie okoliczność przesądzającą o niezasadności jej wniosku.

Stanowisko organu wyrażone w ponownie wydanej decyzji winno być w sposób jasny i rzeczowy uzasadnione. Oprócz składników wskazanych w art. 107 K.p.a. winno zawierać także ustosunkowanie się do podnoszonych przez skarżącego argumentów na poparcie jego twierdzeń, ze wskazaniem przyczyn, jakie legły u podstaw wypracowanego i przyjętego przez ZUS stanowiska w tym zakresie.

Mając więc na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję ZUS z 21 stycznia 2021 r.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł.