Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2573/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 1 pkt. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Rektor Uniwersytetu [...] (dalej także: "Rektor U[...]" lub "organ odwoławczy") - działając na podstawie przepisu art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 478 ze zm., dalej także: "P.s.w.n.") oraz § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. (Monitor U[...] z 2019 r., poz. 186, dalej także: "Regulamin Studiów U[...]") w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A.A. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] (dalej także: "Prodziekan" lub "organ pierwszej instancji") z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku: [...] z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej - utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Prodziekan ds. studenckich Wydziału Nauk [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., działając na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 P.s.w.n. oraz § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów, skreślił skarżącego z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku: [...], z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał na wstępie, że w świetle art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n., studenta skreśla się z listy studentów w przypadku, gdy nie złoży on w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.

Jednocześnie, organ pierwszej instancji zauważył, że w § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów U[...] sprecyzowano, że kierownik jednostki dydaktycznej (dalej także, jako: "KDJ"), skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia pracy dyplomowej w planowym terminie ukończenia studiów, z zastrzeżeniem § 47 ust. 2.

Prodziekan wskazał, że zgodnie z § 47 ust. 2 Regulaminu Studiów U[...], na wniosek studenta lub na wniosek kierującego pracą dyplomową KJD może przedłużyć okres trwania studiów, nie dłużej jednak niż o trzy miesiące, z wyłączeniem okresu urlopu, od planowego terminu ukończenia studiów, w przypadku:

1) długotrwałej choroby studenta, potwierdzonej opinią BON (Biura ds. Osób Niepełnosprawnych) wydaną na podstawie dokumentacji medycznej studenta;

2) niemożności przygotowania pracy dyplomowej w obowiązującym terminie z uzasadnionych przyczyn, niezależnych od studenta lub kierującego pracą dyplomową.

Mając powyższe na uwadze, Prodziekan zauważył, że akt osobowych skarżącego wynika, iż w dniu [...] września 2020 r., w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego złożonego w dniu [...] września 2020 r., działając na podstawie § 47 ust. 2 Regulaminu Studiów U[...], wydano rozstrzygnięcie o przedłużeniu skarżącemu okresu trwania studiów o 3 miesiące, tj, do dnia [...] grudnia 2020 r.

Organ pierwszej instancji wskazał jednak, że mimo powyższego, skarżący nie złożył kierownikowi właściwej jednostki dydaktycznej ostatecznej wersji pracy dyplomowej w nowo zakreślonym terminie.

Jednocześnie, Prodziekan podniósł, że z uwagi na fakt, iż przedłożenie pracy dyplomowej jest warunkiem zaliczenia ostatniego cyklu seminarium dyplomowego lub innych zajęć prowadzących do złożenia pracy dyplomowej - niezłożenie jej w terminie uniemożliwiło zaliczenie ostatniego etapu studiów.

W konsekwencji, organ pierwszej instancji uznał, że wskazane powyżej okoliczności implikowały konieczność skreślenia skarżącego z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku: [...], albowiem zachodziła przesłanka wskazana w art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. oraz w § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów U[...].

W piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji Prodziekana z dnia [...] stycznia 2021 r.

Wnosząc o uchylenie spornej decyzji organu pierwszej instancji, skarżący wskazał w uzasadnieniu odwołania, że nie był w stanie złożyć pracy dyplomowej w zakreślonym terminie z powodu m.in. poważnych problemów zdrowotnych oraz niestabilnej sytuacji życiowej związanej z trwającą pandemią COVID-19.

W związku z tym, że organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. w trybie autokontroli, pismem z dnia [...] marca 2021 r. przekazał odwołanie skarżącego do Rektora U[...], przedkładając jednocześnie swoją opinię dotyczącą przedmiotowej sprawy.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Rektor U[...] - działając na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 P.s.w.n oraz § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów U[...] w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2021 r. - utrzymał w mocy w/w decyzję Prodziekana ds. studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Rektor U[...] zauważył na wstępie, że decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów jest aktem przesądzającym o rozwiązaniu stosunku zakładowego. W związku z tym, jak wskazał organ odwoławczy, rozstrzygnięcie podejmowane w tym przedmiocie powinno mieć formę decyzji administracyjnej, co zresztą wynika wprost z art. 108 ust. 3 P.s.w.n.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że katalog przesłanek warunkujących skreślenie z listy studentów ustawodawca określił w art. 108 P.s.w.n.

Rektor U[...] stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o dyspozycję art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n., który stanowi o tym, że studenta skreśla się z listy studentów w przypadku, gdy nie złoży w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.

Rektor U[...] zgodził się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że przepis ten nie pozostawia organowi, tzw. uznania administracyjnego (luzu decyzyjnego), a zatem - z woli ustawodawcy - w sytuacji ziszczenia się przesłanek określonych w tym przepisie, organ jest zobowiązany do skreślenia danej osoby z listy studentów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2039/13, publ. https://cbos.nsa.gov.pl). Organ odwoławczy stwierdził zatem, że kwestia skreślenia z listy studentów w oparciu o dyspozycję art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. nie została pozostawiona ocenie organów szkoły wyższej, lecz wiąże się ściśle z zajściem określonego zdarzenia, tj. z niedotrzymaniem obowiązku złożenia pracy dyplomowej w określonym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 2075/10, publ. https://cbos.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym, Rektor U[...] wskazał, że kluczowe znaczenie z perspektywy treści art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. ma pojęcie "złożenia w terminie pracy dyplomowej". W tej sytuacji, organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 47 ust. 1 zd. 2 Regulaminu Studiów U[...], pracę dyplomową student powinien złożyć do kierownika jednostki dydaktycznej nie później niż 14 dni przed planowanym terminem egzaminu dyplomowego. Organ odwoławczy podniósł, że w świetle § 48 ust. 2 Regulaminu Studiów U[...], egzamin dyplomowy odbywa się w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia pracy dyplomowej, przy czym nie później niż w dniu poprzedzającym planowy termin ukończenia studiów.

Rektor U[...] wyjaśnił jednocześnie, że zgodnie z § 47 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów U[...], na wniosek studenta lub na wniosek kierującego pracą dyplomową kierownik jednostki dydaktycznej może przedłużyć okres trwania studiów, jednak nie dużej niż o trzy miesiące, z wyłączeniem okresu urlopu, od planowanego terminu ukończenia studiów w przypadku długotrwałej choroby studenta, potwierdzonej opinią Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami, wydaną na podstawie dokumentacji medycznej studenta lub w przypadku niemożności przygotowania pracy dyplomowej w obowiązującym terminie z uzasadnionych przyczyn, niezależnych od studenta lub kierującego pracą dyplomową.

W tym kontekście, Rektor U[...] wskazał, że skarżący zarówno nie złożył pracy dyplomowej w terminie przepisanym, jak i w terminie wydłużonym na jego wniosek, a więc mimo przedłużenia skarżącemu okresu trwania studiów do dnia [...] grudnia 2020 r., tj. o maksymalny czas wskazany w § 47 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów U[...].

Rektor U[...] podkreślił, że władze wydziału udzieliły zatem skarżącemu wsparcia w jego wysiłkach zmierzających do zrealizowania powinności przedłożenia pracy dyplomowej.

Zdaniem organu odwoławczego, kolejne przedłużenie okresu trwania studiów stałoby w sprzeczności z dyspozycją przepisy § 47 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów U[...], albowiem przepis ten stwarza możliwość przedłużenia okresu trwania studiów o czas nie dłuższy niż trzy miesiące od planowanego terminu ich ukończenia.

Ustosunkowując się do argumentacji skarżącego dotyczącego jego trudnej sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej mu ukończenie studiów w terminie, Rektor U[...] wskazał, że dostrzega wagę jego problemów, ale zauważył jednocześnie, że skarżący nie podejmował próby skorzystania z przewidzianej w § 43 ust. 1-3 Regulaminu Studiów U[...] instytucji dla osób borykających się z problemami zdrowotnymi, jaką jest urlop zdrowotny. Organ odwoławczy zauważył, że powyższe potwierdza treść opinii przedłożonej przez organ pierwszej instancji oraz opinii Biura ds. Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Organ odwoławczy podkreślił w tym miejscu, że wniosek o urlop zdrowotny student może złożyć nie tylko osobiście, ale również za pośrednictwem systemu USOS, placówki pocztowej, czy też korzystając z pełnomocnika. W tej sytuacji, zdaniem Rektora U[...], nie ma zatem do stwierdzenia, że problemy zdrowotne uniemożliwiły skarżącemu wniesienie takiego wniosku. Organ odwoławczy zauważył zresztą, że sam skarżący w treści odwołania na tego typu okoliczności się nie powołał. Rektor U[...] stwierdził ponadto, że skarżący, wspominając o swoich problemach zdrowotnych, pominął fakt niezłożenia wniosku o urlop zdrowotny i nie wyjaśnił, czym była podyktowana decyzja o niewystępowaniu z wnioskiem o zastosowanie w jego przypadku wskazanej instytucji urlopu zdrowotnego. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że podjętej przez skarżącego decyzji o niewystępowaniu we wcześniejszym okresie z wnioskiem o urlop zdrowotny nie można przerzucać na uczelnię.

Rektor U[...] stwierdził, że podstawą odstąpienia od zastosowania art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. może być jedynie sytuacja, w której przyczyna uchybienia przez studenta terminowi do złożenia pracy dyplomowej leży po stronie uczelni (por. P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015, s. 265). Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie może być jednak mowy o tego typu sytuacji.

Rektora U[...] stwierdził, że - w jego ocenie - warunek w postaci złożenia ostatecznej wersji pracy dyplomowej zaakceptowanej przez kierującego pracą, jako koniecznej przesłanki zaliczenia ostatniego cyklu dydaktycznego seminarium dyplomowego lub innego przedmiotu prowadzącego do złożenia pracy dyplomowej, o którym mowa w § 47 ust. 1 zd. 1 Regulaminu Studiów U[...], nie został spełniony w niniejszej sprawie z winy skarżącego.

Organ odwoławczy podkreślił, że organy Uniwersytetu [...] stworzyły skarżącemu warunki do pomyślnego ukończenia studiów na kierunku [...], przedłużając mu okres ich trwania o maksymalnie możliwy termin, tj. do dnia [...] grudnia 2020 r.

Rektor U[...] stwierdził, że skoro podstawą odstąpienia od wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej może być jedynie sytuacja, gdy przyczyna uchybienia terminowi leży po stronie uczelni, to uznać należy, iż to tego rodzaju okoliczności (dotyczące sytuacji zdrowotnej, czy też osobistej studenta) są irrelewantne dla wyniku postępowania w niniejszej sprawie.

W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że ze względu na wszystkie wskazane powyżej okoliczności, niemożliwe jest stwierdzenie, że niezrealizowanie przez skarżącego powinności złożenia pracy dyplomowej w terminie wynikało z przyczyn leżących po stronie Uniwersytetu [...].

W tym stanie rzeczy, Rektor U[...] stwierdził, że organ pierwszej instancji był zobowiązany do skreślenia skarżącego z listy studentów, co nastąpiło bez naruszenia minimum gwarancji procesowych, jakie powinny być zagwarantowane stronie postępowania prowadzonego w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Z tego względu, organ odwoławczy uznał za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, jako odpowiadającej prawu.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżący, działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2021 r.

Wnosząc w petitum skargi o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej decyzji Rektora U[...], jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2021 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła organom obu instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego sprawy oraz niepodjęciu trudu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim nierozważeniu przez organy obu instancji tego, czy stan choroby skarżącego miał wpływ na niemożność należytego zadbania o sprawy studiów oraz nieuwzględnieniu, że stan obowiązującej pandemii i ograniczony z tego względu dostęp do uczelni miał wpływ na jej funkcjonowanie, szczególnie w zakresie kontaktu ze studentami;

2) naruszenie art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, użycie przez organ zbyt ogólnych i niejednoznacznych stwierdzeń uniemożliwiających realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwiających dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez niewyjaśnienie czy stan zdrowia i sytuacja epidemiczna miała wpływ na sytuację skarżącego w sposób uniemożliwiający prawidłowe wykonanie obowiązków studenta;

3) naruszenie art. 84 § 1 k.p.a. - poprzez niezwrócenie się do posiadającego specjalistyczną wiedzę biegłego o wydanie opinii w sytuacji, gdy organ nie potrafił jednoznacznie ocenić, czy przedstawiona dokumentacja medyczna uniemożliwiła skarżącemu wykonanie obowiązków studenckich w terminie;

4) naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. - poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania przez organ odwoławczy decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów;

5) naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez dokonania przez organ odwoławczy wnikliwej analizy i dokładnego sprawdzenia stanu zdrowia skarżącego poprzez ewentualne powołanie biegłego i określenie czy stan zdrowia skarżącego pozwalał na prawidłowe wywiązanie się z obowiązków studenckich.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że w dniu [...] września 2020 r. złożyła wniosek o przedłużenie okresu trwania studiów. Skarżący wskazał, że podanie zostało uwzględnione przez władze uczelni, wskutek czego termin na złożenie pracy magisterskiej przedłużono do dnia [...] grudnia 2020 r. Skarżący zauważył jednak, iż nie dochował nowego terminu z uwagi na problemy zdrowotne.

Skarżący podkreślił, że wskazał wyraźnie w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że przyczyny niedochowania przez niego terminu do złożenia pracy magisterskiej były obiektywne i niezależne od niego. Skarżący wskazał, że w trzecim kwartale 2020 r. stan jego zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu.

Ponadto, skarżący podniósł, że jako obcokrajowiec i młoda osoba, w obliczu zaistniałych problemów zdrowotnych słabo radził sobie z wywiązywaniem się z obowiązków.

Skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego dotyczącego podstawy zaistniałej sytuacji skarżącego.

Skarżący uznał, że biorąc pod uwagę panujący w Polsce stan pandemii, organy obu instancji winny w sposób szczególny podjeść do wszelkich wydarzeń i sytuacji studentów. Skarżący zauważył, że epidemiczna sytuacja panująca w Polsce, tym bardziej w okresie jesienno-zimowym, z dużym nasileniem sytuacji chorobowych nie należała do zwyczajnych sytuacji, a więc należało uwzględnić to, że był to stan nadzwyczajny i w związku z tym wymagał on szczególnego podejścia i rozważenia przez organy każdej sytuacji bardzo dokładnie i indywidualnie. Zdaniem skarżącego, uznać należy, że niestety w niniejszym przypadku tego zabrakło.

Skarżący zarzucił ponadto, że Rektor Uniwersytetu [...], działając jako organ odwoławczy, ograniczył się w swoich działaniach jedynie do zapoznania się z dokumentacją przedstawioną przez Prodziekana, jako organ pierwszej instancji, nie prowadząc żadnego postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, doprowadziło to do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez wnikliwej analizy i sprawdzenia dokładnie stanu chorobowego skarżącego, chociażby poprzez ewentualne powołanie biegłego i określenie czy stan zdrowia skarżącego pozwalał na prawidłowe wykonywanie działań w ramach obowiązków studenta mających na celu prawidłowe wykonanie prac w terminie określonym przepisami uczelni.

W związku z powyższym, strona skarżąca uznała, że jej skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie w całości.

W odpowiedzi na skargę Rektor U[...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga A.A. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Rektor Uniwersytetu [...], wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów drugiego roku studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku: [...] z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej, nie dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał, że Rektor U[...], wydając sporną decyzję administracyjną z dnia [...] maja 2021 r., nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów procedury administracyjnej, jak i regulacji prawa materialnego, w stopniu mającym istotny wpływ na końcowy wynik sprawy zakończonej wydaniem wspomnianej wyżej decyzji.

Przede wszystkim, przyjąć należy, iż orzekając w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej, organy obu instancji nie naruszyły obowiązujących przepisów, albowiem - wbrew zarzutom strony skarżącej - prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa faktyczna i prawna do zastosowania przepisów art. 108 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r.

Ponadto, w wyniku przeprowadzenia analizy stanowiska organów obu instancji zaprezentowanego w uzasadnieniu spornych decyzji, Sąd stwierdził, że - wbrew zarzutom skargi – zarówno Rektor U[...], wydając w dniu [...] maja 2021 r. zaskarżoną decyzję, jak i Prodziekan, wydając w pierwszej instancji sporne rozstrzygnięcie z dnia [...] stycznia 2021 r., nie dopuścili się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wyjaśnili wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonali właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzając jednocześnie ową ocenę w kontekście właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego.

W działaniu zarówno Rektora U[...], jak i Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...], jako organów administracji publicznej wydających obie sporne decyzje administracyjne, Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek istotnych nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego.

Ponadto, Sąd uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Rektora U[...] z dnia [...] maja 2021 r. wyjaśnione zostały w sposób dostatecznie jasny i przekonywujący zarazem motywy jej podjęcia, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wyczerpująca i w pełni odnosząca się do stanowiska strony skarżącej podniesionego w treści odwołania.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, iż Rektor U[...], wydając zaskarżoną decyzję administracyjną - nie dopuścił się w powyższym zakresie jakiegokolwiek istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2021 r., należy zauważyć na wstępie, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia prawidłowości ustaleń organów w przedmiocie zarówno stanu zdrowia skarżącego, jak i sytuacji epidemicznej panującej w Polsce, jako okoliczności, które - zdaniem strony skarżącej - miały istotny wpływ na sytuację skarżącego i w sposób bezpośredni uniemożliwiły mu prawidłowe wykonanie obowiązków studenta.

Przepisy art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w ust. 1 wskazują zamknięty katalog sytuacji, w których obligatoryjnie następuje skreślenie z listy studentów, zaś w ust. 2 wymieniają przesłanki fakultatywne, które mogą, ale nie muszą, zakończyć się skreśleniem.

Zarówno w dotychczasowej judykaturze, jak i doktrynie przyjmuje się, że decyzja o skreśleniu z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym, do którego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu (por. m.in. Anna Mrozowska /w:/ Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, pod red. J. Woźnickiego, Wolters Kluwer Polska, 2019, t. 8 komentarza do art. 108 P.s.w.n.; podobnie: Jan Michał Zieliński /w:/ Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, pod red. H. Izdebskiego i J.M. Zielińskiego, Wolters Kluwer Polska, 2019, t. 4 komentarza do art. 108 P.s.w.n.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zgodnie, że wprawdzie decyzje organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie muszą spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. W konsekwencji, przyjmuje się, że przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z kolei, ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Jednocześnie, judykatura podkreśla, że wskazany wyżej przepis art. 107 § 3 k.p.a. wyraźnie też nakazuje, by organ podał w uzasadnieniu decyzji fakty uznane za udowodnione i dowody, na których się oparto, ale również przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Ponadto, przyjmuje się, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, jak wynika z orzecznictwa, tylko przeprowadzenie postępowania we wskazany sposób stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, o czym stanowi wymóg przewidziany w art. 11 k.p.a. (por. m.in. A. Mrozowska /w:/ Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, pod red. J. Woźnickiego, Wolters Kluwer Polska, 2019, t. 8 komentarza do art. 108 P.s.w.n. i powołany tam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Op 498/16, LEX nr 2241774; podobnie: m.in. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 303/21, LEX nr 3196621).

Jednocześnie, przyjmuje się, iż tryb skreślania z listy studentów powinien być uregulowany w regulaminie studiów, co jednak nie może być interpretowane jako delegacja do opracowywania dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie przesłanek. Podkreśla się, że katalog wymieniony w ustawie stanowi wyliczenie o charakterze enumeratywnym, a więc charakter art. 108 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyklucza możliwość obligatoryjnego wykreślenia studenta na innej podstawie. Zatem w tym zakresie regulamin studiów opracowany na danej uczelni nie może zawierać innych uregulowań, a jeżeli takie się pojawią nie mogą odnieść skutku (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 366/19, LEX nr 2976540).

Podstawę prawną obu spornych decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n., zgodnie z którym studenta skreśla się z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.

Wydając wspomniane decyzje o skreśleniu skarżącego z listy studentów, organy obu instancji powołały się również na przepis § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., który stanowi, iż kierownik jednostki dydaktycznej (KDJ), skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia pracy dyplomowej w planowym terminie ukończenia studiów, z zastrzeżeniem § 47 ust. 2.

Warto w tym miejscu zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż niezłożenie w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego zostało zakwalifikowane jako szczególnie rażące naruszenie obowiązków studenta, co wyklucza uznaniowość organu uczelni w zastosowaniu sankcji w postaci skreślenia z listy studentów (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 413/21, LEX nr 3267819).

Nie ulega również wątpliwości, że kwestia skreślenia z listy studentów w oparciu o dyspozycję art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. nie została pozostawiona ocenie organów szkoły wyższej, lecz wiąże się ściśle z zajściem określonego zdarzenia, tj. z niedotrzymaniem obowiązku złożenia pracy dyplomowej w określonym terminie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 2075/10, publ. https://cbos.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym, jak słusznie zauważył Rektor U[...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kluczowe znaczenie z perspektywy treści art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. ma pojęcie "złożenia w terminie pracy dyplomowej".

W tej sytuacji, należy wskazać, że zgodnie z § 47 ust. 1 zd. 2 Regulaminu Studiów U[...], pracę dyplomową student powinien złożyć do kierownika jednostki dydaktycznej nie później niż 14 dni przed planowanym terminem egzaminu dyplomowego. Jednocześnie, warto podnieść, iż w świetle § 48 ust. 2 Regulaminu Studiów U[...], egzamin dyplomowy odbywa się w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia pracy dyplomowej, przy czym nie później niż w dniu poprzedzającym planowy termin ukończenia studiów.

Ponadto, stwierdzić należy, że zgodnie z § 47 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów U[...], na wniosek studenta lub na wniosek kierującego pracą dyplomową kierownik jednostki dydaktycznej może przedłużyć okres trwania studiów, jednak nie dużej niż o trzy miesiące, z wyłączeniem okresu urlopu, od planowanego terminu ukończenia studiów w przypadku długotrwałej choroby studenta, potwierdzonej opinią Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami, wydaną na podstawie dokumentacji medycznej studenta lub w przypadku niemożności przygotowania pracy dyplomowej w obowiązującym terminie z uzasadnionych przyczyn, niezależnych od studenta lub kierującego pracą dyplomową.

Z ustaleń stanu faktycznego poczynionych w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, iż skarżący nie złożył pracy dyplomowej zarówno w terminie przepisanym, jak i w terminie wydłużonym na jego wniosek, a więc mimo przedłużenia skarżącemu okresu trwania studiów do dnia [...] grudnia 2020 r., tj. o maksymalny czas wskazany w § 47 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów U[...].

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, iż nie ulega wątpliwości, że - wbrew zarzutom skarżącego - władze wydziału udzieliły mu wsparcia w jego wysiłkach zmierzających do zrealizowania powinności przedłożenia pracy dyplomowej.

Ponadto, nie sposób zgodzić się z zarzutami skarżącego, jakoby organy obu instancji, wydając sporne decyzje, nie wzięły pod uwagę jego trudnej sytuacji zdrowotnej uniemożliwiającej mu ukończenie studiów w terminie.

Zarzut skarżącego, jakoby organy obu instancji nie dostrzegły wagi jego problemów zdrowotnych, są o tyle dziwne, o ile zważy się to, iż skarżący nie podjął nawet jakiejkolwiek próby skorzystania z przewidzianej w § 43 ust. 1-3 Regulaminu Studiów U[...] instytucji dla osób borykających się z problemami zdrowotnymi, jaką jest urlop zdrowotny.

Sądu nie przekonały przy tym również argumenty skarżącego odwołujące się do trudnej sytuacji pandemicznej i związanymi z tym utrudnieniami w kontaktach studentów z organami uczelni, skoro jednocześnie nie ulega wątpliwości, że wniosek o urlop zdrowotny student może złożyć nie tylko osobiście, ale również za pośrednictwem informatycznego Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów (USOS), placówki pocztowej, czy też korzystając z pełnomocnika. Trudno przyjąć zatem, że problemy zdrowotne uniemożliwiły skarżącemu wniesienie takiego wniosku.

W tej sytuacji, zgodzić się należy z Rektorem U[...], który zauważył w decyzji, że nie można pominąć tego, iż skarżący, wspominając o swoich problemach zdrowotnych, całkowicie pominął fakt niezłożenia wspomnianego wyżej wniosku o urlop zdrowotny i nie wyjaśnił w żaden sposób, czym była podyktowana jego decyzja o niewystępowaniu z wnioskiem o zastosowanie w jego przypadku wskazanej instytucji urlopu zdrowotnego.

W konsekwencji, skoro - w świetle stanowiska doktryny - podstawą odstąpienia od zastosowania art. 108 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. może być jedynie sytuacja, w której przyczyna uchybienia przez studenta terminowi do złożenia pracy dyplomowej leży po stronie uczelni (por. P. Dańczak, Decyzja administracyjna w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, Warszawa 2015, s. 265), uznać trzeba, że w niniejszej sprawie nie mieliśmy do czynienia z tego typu sytuacją, która dawałaby jakąkolwiek postawę do odstąpienia od zastosowania powyższej normy prawnej zawartej w ustawie.

W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że - jak zasadnie przyjął również Rektor U[...] - warunek w postaci złożenia ostatecznej wersji pracy dyplomowej zaakceptowanej przez kierującego pracą, jako koniecznej przesłanki zaliczenia ostatniego cyklu dydaktycznego seminarium dyplomowego lub innego przedmiotu prowadzącego do złożenia pracy dyplomowej, o którym mowa w § 47 ust. 1 zd. 1 Regulaminu Studiów U[...], nie został spełniony w niniejszej sprawie wyłącznie z winy skarżącego.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że zachodziły wszelkie podstawy faktyczne i prawne do obligatoryjnego skreślenia skarżącego z listy studentów.

W ocenie Sądu, uznać należy, iż - wbrew zarzutom strony skarżącej - dokonując powyższych ustaleń, organy nie dopuścił się jakiegokolwiek istotnego naruszenia prawa, które mogło mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Nie sposób zgodzić się jednocześnie ze skarżącym, że organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z naruszeniem gwarancji procesowych, jakie powinny być zapewnione stronie postępowania prowadzonego w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Sąd nie zgodził się przede wszystkim z postawionym przez stronę skarżącą zarzutem zaniechania przez organy obu instancji dokonania należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jednocześnie pobieżnego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i tym samym zgromadzenia niepełnego materiału dowodowego i przeprowadzenia jego dowolnej i subiektywnej oceny.

W ocenie Sądu, zarówno Rektor U[...], jak i działający w pierwszej instancji Prodziekan ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nie tylko przeprowadzili postępowanie wyjaśniające prawidłowo, gromadząc materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, ale jednocześnie w swoich rozstrzygnięciach uwzględnili nie tylko interes społeczny, ale również słuszny interes skarżącego studenta.

Warto w tym miejscu zauważyć, że na mocy ślubowania i przepisów regulaminu studiów student jest - a przynajmniej powinien być - świadom spoczywających na nim obowiązków, a także jest zobowiązany do współpracy z organami uczelni w zakresie podstawowej jej działalności, czyli kształcenia. Z tego właśnie powodu nie ma potrzeby wyjaśniania studentowi obowiązków, które powinny być dla niego oczywiste, gdyż wybierając daną uczelnię sam poddał się reżimowi prawnemu w niej obowiązującemu (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 375/19, LEX nr 2723156) i w konsekwencji miał pełną świadomość tego, że niezłożenie w terminie pracy dyplomowej jest podstawą do skreślenia z listy studentów.

Tym samym, Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w świetle dyspozycji przepisów art. 108 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 41 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...], Rektor U[...] miał pełną podstawę do tego, aby utrzymać w mocy sporną decyzję Prodziekana ds. Studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o skreśleniu skarżącego z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.