Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1441/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 8a, art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196
law: Obwieszczenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 21 marca 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.
Teza: Jeżeli w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi powstała konieczność wycięcia drzew, wymagane jest zezwolenie właściwego organu administracji, ale może je uzyskać jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna, która użytkuje nieruchomość. Użytkowanie to powinno opierać się na tytule prawnym - przez który rozumie się prawo własności, użytkowania wieczystego, zarządu, użytkowania oraz inne prawa wynikające z umów cywilnych. Takiego tytułu nie mogą stanowić ani decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ani też uzgodnienia dokumentacji projektowej. Uzyskanie zgody na wykonanie inwestycji nie jest równoznaczne z zezwoleniem na wycięcie drzew.

TEZY

Jeżeli w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi powstała konieczność wycięcia drzew, wymagane jest zezwolenie właściwego organu administracji, ale może je uzyskać jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna, która użytkuje nieruchomość. Użytkowanie to powinno opierać się na tytule prawnym - przez który rozumie się prawo własności, użytkowania wieczystego, zarządu, użytkowania oraz inne prawa wynikające z umów cywilnych. Takiego tytułu nie mogą stanowić ani decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ani też uzgodnienia dokumentacji projektowej. Uzyskanie zgody na wykonanie inwestycji nie jest równoznaczne z zezwoleniem na wycięcie drzew.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 28 kwietnia 2000 r. (...) w przedmiocie pozwolenia na usunięcie drzew rosnących przy ul. Rz. w W. na trasie budowy magistrali wodociągowej - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. U. (...) z dnia 14 lutego 2001 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewostanu.

Z akt sprawy wynika, iż Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. St. W. w dniu 10 stycznia 2000 r. wystąpiło do Burmistrza Gminy W.-U. z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewostanu kolidującego z budową magistrali wodociągowej przy ul. Rz. w W. Burmistrz umorzył wyżej wskazaną decyzją postępowanie wszczęte na skutek przedmiotowego wniosku, uznając brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy. Podał, że zezwolenia na usuniecie drzew może być wydane jedynie na wniosek podmiotu legitymującego się stosownym tytułem prawnym do nieruchomości, na której owe drzewa rosną. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w toku postępowania nie wykazało takiego tytułu, jak również nie przedstawiło stosownego upoważnienia od podmiotu uprawnionego.

Odwołując się od decyzji Burmistrza Przedsiębiorstwo zarzuciło obrazę art. 28 Kpa przez błędną jego interpretację. Podniosło, iż według tego przepisu stroną w postępowaniu administracyjnym, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, to nie to samo co tytuł prawny. Według Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji wykazało ono swój interes prawny w dokumentach dołączonych do wniosku, aby uzyskać zezwolenie na wycięcie kilku drzew kolidujących z zaprojektowanym przebiegiem trasy instalacji wodociągowej, której nie można wytyczyć w innym miejscu. Wskazano, że po wybudowaniu magistrali wodociągowej, przedsiębiorstwo, przejmuje ją na stan, eksploatuje, konserwuje i usuwa ewentualne awarie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. U., uznając, iż odwołujące się Przedsiębiorstwo nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Przytoczyło wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. SA 1748/83 zawierający wywód, iż "pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 Kpa i pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu prawnego lub obowiązku. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktycznej". Konkludując podkreśliło, że analiza przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, a szczególnie art. 3 ust. 1 pkt 8 i art. 48 ust. 1 i ust. 2 wykazuje, że do wystąpienia z wnioskiem o wycięcie drzew uprawniony jest wyłącznie podmiot użytkujący daną nieruchomość.

Skarżąc tą decyzję Przedsiębiorstwo wniosło o jej uchylenie przywołując art. 22 ust. 1 pkt 1 Kpa. Zarzuciło jej naruszenie art. 28 Kpa przez błędną jego interpretację i wniosło o uchylenie decyzji i uznanie Przedsiębiorstwa jako strony uprawnionej do uzyskania wnioskowanej decyzji.

Podniosło, iż jest przedsiębiorstwem państwowym działającym na podstawie ustawy z dnia 25 listopada 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, które zgodnie z art. 6 tej ustawy realizuje cele publiczne i nieprzerwanie zaspokaja potrzeby ludności w zakresie zaopatrzenia w wodę i odprowadzanie ścieków. Statut zaś określa szczegółowo obowiązki przedsiębiorstwa.

Wskazało, iż z ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym wynika, że pośrednio Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji jest jednostką organizacyjną, która prowadzi działalność gospodarczą o charakterze użyteczności publicznej w ramach zadań gmin. Dlatego ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wycięcie drzew z zaprojektowanej trasy magistrali wodociągowej. Zarzuciło, że wydane zostały wszystkie decyzje i pozwolenia na realizację inwestycji na terenie będącym własnością Gminy U. pozostającym we władaniu Zarządu Dróg Miejskich. Podniosło, iż uzyskało wszystkie wymagane opinie i zgody na realizację inwestycji a została jedynie kwestia "przesadzenia" drzew z terenu realizacji inwestycji. Zarząd Dróg Miejskich w postanowieniu z dnia 8 października 1999 r. wyraził zgodę na budowę magistrali wodociągowej przy ul. R.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Podkreśliło, iż skarżące przedsiębiorstwo niezasadnie wywodzi swój interes prawny do usunięcia drzew z przepisów statuujących obowiązki tego przedsiębiorstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Badając zaskarżoną decyzję w zakresie jej zgodności z prawem należało stwierdzić, że decyzja ta prawa nie narusza. Artykuł 48 ust. 1 ustawy /obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonej decyzji/ z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 49 poz. 196 ze zm./ stanowił, iż jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach. Na usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może zezwolić wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Przy czym zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą decyzję zezwalającą na wycięcie drzew lub krzewów może uzyskać tylko podmiot mający tytuł do terenu, na którym rosną drzewa o wycięcie, których ten podmiot występuje.

Według zaś art. 3 pkt 8a powołanej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska ilekroć w ustawie jest mowa o tytule prawnym - rozumie się przez to prawo własności, użytkowania wieczystego, zarządu, użytkowania oraz inne prawa wynikające z umów cywilnych.

Skarżący jak wynika z akt sprawy był kilkakrotnie przez organ I instancji wzywany do okazania tytułu prawnego do terenu, na którym rosną drzewa kolidujące z budową magistrali wodociągowej w ul. Rz. w W. Dokument taki nie został przedłożony, bowiem według twierdzenia skarżącego Zarząd Dróg Miejskich wyrażając zgodę na budowę magistrali wodociągowej wyraził zgodę na usunięcie drzew na etapie uzgodnienia dokumentacji projektowej.

Należy zatem zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i organ I instancji, że skarżący nie wykazał tytułu do terenu, z którego ubiega się usunąć drzewa. Wobec tego nie posiada w przedmiotowej sprawie statusu strony postępowania. Status strony postępowania nie wynika zaś z uznania jakiegokolwiek podmiotu za stronę, ale z przepisów prawa materialnego. Interes faktyczny nie rodzi dla podmiotu spełnienia przesłanek strony w postępowaniu administracyjnym.

Jeżeli w związku z przeprowadzonymi robotami budowlanymi powstała konieczność wycięcia drzew, wymagane jest zezwolenie właściwego organu administracji, ale może je uzyskać jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna, która użytkuje nieruchomość. Użytkowanie to powinno opierać się na tytule prawnym - przez który rozumie się jak wyżej podano prawo własności, użytkowania wieczystego, zarządu, użytkowania oraz inne prawa wynikające z umów cywilnych. Takiego tytułu nie mogą stanowić ani decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ani też uzgodnienia dokumentacji projektowej. Uzyskanie zgody na wykonanie inwestycji nie jest równoznaczne z zezwoleniem na wycięcie drzew.

Zatem w świetle powyższych rozważań zarzuty skargi nie mogą być uznane za uzasadnione. Chybione jest w szczególności powoływanie się w skardze na art. 22 Kpa, który dotyczy zupełnie innej kwestii, a mianowicie rozstrzygnięcia sporów o właściwość pomiędzy organami administracji państwowej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania chodziło o ustalenie, czy skarżące Przedsiębiorstwo może występować jako strona postępowania i uzyskać decyzję zezwalającą na wycięcie drzew rosnących na terenie gminnym, przez który ma przebiegać budowa magistrali wodociągowej.

Przy czym zwrócić też należy uwagę stronie skarżącej - chociaż to nie ma istotnego znaczenia w sprawie, że jej wniosek z dnia 10 stycznia 2000 r. dotyczył zezwolenia na wycięcie drzew, zaś w skardze jest mowa o przesadzeniu kilku drzew w inne miejsce.

Wobec powyższych ustaleń, gdy organy obu instancji wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a strona nie wykazała swojego interesu prawnego i tym samym przymiotu strony w postępowaniu, zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do umorzenia postępowania.

Skoro zaskarżonej decyzji nie można skutecznie zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga nie mogła być uwzględniona i podlegała oddaleniu stosownie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.