Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1184/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z 7 lutego 2020 r. nr KOX/1289/Po/19, działając na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65) – dalej zwanej "ugn" oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 270) – dalej zwanej "ustawą zmieniającą", po rozpatrzeniu wniosku D. P. o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], związanej z lokalem nr [...], jest nieuzasadnione, umorzyło postępowanie w sprawie.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wypowiedzeniem z 11 grudnia 2018 r. Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział D. P. ze skutkiem na 31 grudnia 2018 r. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu, położonego w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], związanej z lokalem nr [...],

7 stycznia 2019 r. D. P. złożyła wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione.

Kolegium podało w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że 5 października 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r. poz. 139) – dalej zwana "ustawą przekształceniową". Zgodnie z jej art. 1 z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Z kolei art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej nakazywał prowadzenie postępowań aktualizacyjnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem przekształcenia, nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych.

Następnie 13 lutego 2019 r. weszła w życie ustawa zmieniająca. Art. 4 ustawy zmieniającej przewiduje (ust.1), że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. W ust. 2 przewidziano, że postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.

Zatem Kolegium stwierdziło, że w tym stanie postępowanie aktualizacyjne, jako wszczęte po 5 października 2018 r. i niezakończone do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do 13 lutego 2019 r., podlega umorzeniu, a strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej.

W orzeczeniu Kolegium pouczyło strony o prawie wniesienia od orzeczenia sprzeciwu do sądu powszechnego (art. 80 ust. 1 ugn).

Sąd Rejonowy dla [...] w [...] postanowieniem z 6 marca 2021 r. sygn. akt I C [...], po rozpoznaniu powództwa D. P., odrzucił sprzeciw z powodu niedopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym, stwierdzając w tym zakresie właściwość sądu administracyjnego. Postanowienie stało się prawomocne (klauzula prawomocności z 22 stycznia 2022 r.).

Pismem z 24 maja 2021 r. od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 lutego 2020 r. Miasto st. Warszawa wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło naruszenie: 1. przepisów postępowania, tj. art. 112 kpa i art. 9 kpa poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie błędnego pouczenia w zaskarżonym orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie Miastu st. Warszawie wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w Warszawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone; 3 art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie, czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego skarżący wniósł o: 1. przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 lutego 2020 r. w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie; 2. uchylenie w całości orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 7 lutego 2020 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ; 3. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. Kolegium podkreśliło, że Miasto st. Warszawa pismem z 10 kwietnia 2021 r. złożyło sprzeciw od zaskarżonego orzeczenia, a pismem z 24 maja 2021 r. wniosło skargę od orzeczenia z 7 lutego 2020 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zatem skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. W pozostałym zakresie Kolegium podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

Zarządzeniem z 15 marca 2022 r. WSA w Warszawie pozostawił wniosek o przywrócenie terminu bez nadawania mu dalszego biegu, uznając skargę za dopuszczalną, mając na uwadze art. 112 kpa (stosowany odpowiednio w sprawach aktualizacyjnych na mocy art. 79 ust. 7 ugn) w zw. z art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec prawomocnego odrzucenia sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że niniejsza skarga była dopuszczana. Kolegium błędnie pouczyło strony o prawie do wniesienia sprzeciwu od zaskarżonego orzeczenia do sądu powszechnego. Potwierdził to Sąd Rejonowy dla [...] w [...] w prawomocnym postanowieniu z 6 marca 2021 r. sygn. akt I C [...]. Wobec tego mając na uwadze, że zgodnie z art. 112 kpa, stosowanym odpowiednio w postępowaniach aktualizacyjnych (art. 79 ust. 7 ugn), błędne pouczenie w orzeczeniu co do wniesienia powództwa do sądu powszechnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Wobec treści art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" Sąd nie mógł odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1 ppsa (sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie sporne pomiędzy Miastem st. Warszawą (właścicielem nieruchomości), a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie było to, czy w niniejszej sprawie spełniły się przesłanki do umorzenia postępowania aktualizacyjnego, zainicjowanego przez D. P.

Sąd zauważa, że podstawę prawną orzeczenia SKO w Warszawie z 7 lutego 2020 r. stanowił art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Zgodnie z tym przepisem postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się. Z kolei ust. 1 art. 4 ustawy zmieniającej przewiduje, że jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją.

Po pierwsze trzeba wskazać, że postępowanie dotyczące aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste zostaje wszczęte z dniem złożenia do właściwego sko za pośrednictwem organu właściwego (organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego w przypadku gruntów komunalnych) wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2 ugn w zw. z art. 61 § 3 kpa i art. 79 ust. 7 ugn).

SKO w Warszawie w zaskarżonym orzeczeniu prawidłowo przyjęło, że niniejsze postępowanie aktualizacyjne zostało wszczęte po 5 października 2018 r.

Na gruncie niniejszej sprawy postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ułamkowej części gruntu, położonego w [...] przy ul. [...] – działka nr [...] z obrębu [...] (związanej z lokalem nr [...]) zostało wszczęte przed SKO w Warszawie 7 stycznia 2019 r. na skutek wniesienia w tej dacie do Kolegium za pośrednictwem Prezydenta m.st. Warszawy przez D. P. wniosku z 6 stycznia 2019 r., o którym mowa w art. 78 ust. 2 ugn.

Spełniła się zatem przesłanka z art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy zmieniającej dotycząca wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego po 5 października 2018 r. (po dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej).

W niniejszej sprawie spełniona została także przesłanka z art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej dotycząca niezakończenia postępowania aktualizacyjnego do 13 lutego 2019 r. (do daty wejścia w życie ustawy zmieniającej). Z akt sprawy wynika, że postępowanie aktualizacyjne 13 lutego 2019 r. było w toku. W tej dacie nie doszło do zawarcia ugody przez strony, ani do wydania przez SKO w Warszawie orzeczenia o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty rocznej (art. 79 ust. 3 ugn).

Sąd nie podziela natomiast stanowiska Miasta st. Warszawy, że umorzenie postępowania aktualizacyjnego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej uzależnione jest od spełnienia wynikającej z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej przesłanki niedoręczenia wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r.

Sąd zwraca uwagę, że art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w zakresie zwrotu: "a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją." - dotyczy problematyki ustalania wysokości rocznych opłat przekształceniowych, podobnie jak art. 7 ustawy przekształceniowej. W tym zakresie art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej dotyczy kwestii materialnoprawnej, tj. zapewnienia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe rocznej opłaty przekształceniowej równej, co do wysokości dotychczasowej opłacie rocznej, jeżeli po wejściu w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2019 r.), a przed 1 stycznia 2019 r. (datą przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności) właściwy organ skierował do współużytkowników wieczystych wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i zaoferował im nową wysokość opłaty rocznej i jednocześnie do 1 stycznia 2019 r. czynności dotyczące doręczania wszystkim współużytkownikom wieczystym wypowiedzeń dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały zakończone. Regulacja z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma charakter gwarancyjny dla współużytkowników wieczystych i chroni ich przed ustalaniem przez właściwy organ wysokości rocznych opłat przekształceniowych wyższych niż dotychczasowa (przedaktualizacyjna) wysokość opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.

Wobec tego art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie ma zastosowanie w procedurze wydawania na podstawie ustawy przekształceniowej zaświadczeń informujących m.in. o wysokości i okresie wnoszenia opłat przekształceniowych (art. 4 ust. 4 ustawy przekształceniowej), a także decyzji administracyjnych, w przypadku kwestionowania przez właściciela nieruchomości wysokości rocznej opłaty przekształceniowej (art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej).

Art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej w opisanym wyżej zakresie (materialnoprawnym) nie ma zatem odniesienia do administracyjnych postępowań aktualizacyjnych toczących się w trybie art. 78 ust. 2 ugn, które maja charakter odrębny w stosunku do postępowań toczących się w trybie ustawy przekształceniowej.

Art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej stosowany w zw. z art. 79 ust. 7 ugn i art. 105 § 1 kpa dotyczy administracyjnych postępowań aktualizacyjnych toczących się przed właściwymi sko, które zostały wszczęte po dacie wejścia w życie ustawy przekształceniowej (po 5 października 2018 r.) i na skutek art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej toczyły się nadal po dacie jej wejścia w życie. Wprowadzenie art. 4 ust. 2 do ustawy zmieniającej miało zatem na celu definitywne wygaszenie toczących się 13 lutego 2019 r. administracyjnych postępowań aktualizacyjnych, o których wspomina art. 21 ust. 1 ustawy przekształceniowej, jeżeli zostały wszczęte po 5 października 2018 r.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.