Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 1129/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: WSA Alina Dominiak (spr.) Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 30 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - wydalenia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającąją decyzję Komendanta Miejskiego Policji z dnia 25 kwietnia 2003 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Komendant Miejski Policji orzeczeniem nr [...] z dnia 25 kwietnia 2003 r. uznał sierż. sztab. J. K. winnym zarzucanych przewinień dyscyplinarnych polegających na tym, że :

1/ w dniu 12.10.2002r. w G. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą legitymując się służbową legitymacją Policjanta zabrał w celu przywłaszczenia papierosy różnych marek łącznej wartości 5500 zł, nie posiadających urzędowych znaków akcyzy, nie sporządzając protokołu zatrzymania rzeczy z wykonanej czynności służbowej, czym działał na szkodę K. Sz.

tj. o czyn z art. 231 § 2 kk w zb. z art.284 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk.

2/ w listopadzie 2002 roku w G. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z drugą osobą legitymując się legitymacją służbową Policjanta zabrał w celu przywłaszczenia papierosy różnych marek o łącznej wartości 2500 zł, nie posiadających urzędowych znaków akcyzy, nie sporządzając protokołu zatrzymania rzeczy z wykonanej czynności służbowej, czym działał na szkodę K. Sz.

tj. o czyn z art. 231 § 2 kk w zb. z art.284 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk.

3/ w listopadzie 2002 roku w G. groził K. Sz. prowadzeniem postępowania o przestępstwo, którego on nie popełnił w oparciu o fałszywe dowody, która to groźba wzbudziła u niego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona

tj. o czyn z art. 190 § 1 kk.

4/ w dniu 19 kwietnia 2003 roku w G. groził K. Sz. prowadzeniem postępowania o przestępstwo, którego on nie popełnił w oparciu o fałszywe dowody, która to groźba wzbudziła u niego uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona,

tj. o czyn z art. 190 § 1 kk.

5/ w styczniu 2003 roku w G. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, legitymując się legitymacją służbową Policjanta zabrał w celu przywłaszczenia papierosy różnych marek o łącznej wartości 300 zł., nie sporządzając protokołu zatrzymania rzeczy z czynności służbowej, czym działał na szkodę M. L.,

tj. o czyn z art. 231 § 2 kk w zb. z art.284 § 1 kk w zw. z art.11 § 2 kk.

6/ na początku marca 2003 roku w G. nie dopełnił swoich obowiązków w ten sposób, że nie dokonał zatrzymania na protokół zatrzymania rzeczy papierosów różnych marek, nieustalonej wartości, które nie posiadały urzędowych znaków akcyzy, a następnie usiłował je zabrać w celu przywłaszczenia, jednakże celu tego nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonego, czym działał na szkodę M. L.,

tj. o czyn z art. 231 § 1 kk w zb. z art. 13 § 1 kk w zw. z art 284 § 1 kk.

7/ w dniu 19 kwietnia 2003 roku pomimo sądowego zakazu poruszania się pojazdami mechanicznymi prowadził samochód marki Fiat Siena nr rej. [...]

tj. o czyn z art. 244 kk.

i wymierzył mu karę dyscyplinarną - wydalenia ze służby.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 9 marca 2003 r. Komenda Miejska Policji uzyskała informację o zatrzymaniu J. K. przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji. W dniu 20 kwietnia 2003 r. prokurator Prokuratury Rejonowej, uwzględniając dane zebrane w sprawie sygn. [...] dot. przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków służbowych przez funkcjonariuszy publicznych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej działając na szkodę K. Sz. i M. L. przedstawił powyższe zarzuty popełnienia przestępstw J. K.. W tym samym dniu J. K. został przesłuchany w charakterze podejrzanego. Nie przyznał się do zarzucanych mu czynów określonych w pkt 1 – 6, przyznał się do popełnienia czynu określonego w pkt 7. Następnie złożył wyjaśnienia, z których wynika, iż pomagał jedynie podjąć czynności służbowe w celu sprawdzenia wiarygodności informatora kolegi z pracy tj. J. M.. O podjętych czynnościach służbowych w dniu 19.04.2003 r. nie powiadomił przełożonych.

Organ wskazał, iż w dniu 20 kwietnia 2003 r. wszczęto postępowanie dyscyplinarne wobec J. K.. Funkcjonariusza obwiniono o popełnienie czynów tożsamych z przedstawionymi mu przez prokuratora, policjanta zawieszono również w czynnościach służbowych. Przesłuchany w toku postępowania dyscyplinarnego w charakterze obwinionego J. K. nie przyznał się do zarzuconych mu czynów (z wyjątkiem pkt 7, do którego się przyznał) i podtrzymał wyjaśnienia złożone przed prokuratorem. W dniu 20 kwietnia 2003 r. zwrócono się pisemnie do Prokuratury Rejonowej o wyrażenie zgody na dołączenie kserokopii akt procesowych dla potrzeb postępowania dyscyplinarnego oraz zajęcie stanowiska w kwestii zaznajomienia policjanta z uzyskaną dokumentacją. Jednak prokuratorzy Prokuratury Rejonowej nie wyrazili zgody na kserowanie akt śledztwa i zaznajomienie z nimi podejrzanego, uzasadniając to dobrem ś1edztwa.

Następnie organ wskazał, że postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy w G. zastosował wobec J. K. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy tj. do dnia 19 lipca 2003 r. Sąd uznał tym samym, że sprawstwo co do zarzucanych mu czynów zostało w znacznym stopniu uprawdopodobnione. W ocenie organu pierwszej instancji zebrane w postępowaniu dyscyplinarnym dowody, w tym fakt zastosowania przez Sąd Rejonowy w G. tymczasowego aresztowania wskazują, że J. K. z dużym prawdopodobieństwem dopuścił się czynu przestępnego. Organ podkreślił, że policjant powinien stać na straży prawa oraz strzec porządku. Popełnienie przez policjanta zarzucanego mu czynu jest sprzeczne z funkcją jaką ma pełnić, mianowicie chronić bezpieczeństwo i porządek publiczny oraz służyć społeczeństwu. Swoim nagannym i wysoce demoralizującym zachowaniem obniżył prestiż zawodu policjanta. Jako bowiem funkcjonariusz Policji był zobowiązany nie tylko do egzekwowania przepisów prawa od innych, lecz przede wszystkim od siebie. Przedstawiony J. K. zarzut popełnienia przestępstwa spowodował, że utracił on jeden z warunków pracy w Policji jakim jest posiadanie nieskazitelnej postawy moralnej. Zaistniałe zdarzenie z jego udziałem jest sprzeczne z etyką zawodową i godnością policjanta. W związku z powyższym należy uznać, że J. K. nie sprostał wysokim wymaganiom zawartym w art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, który określa, iż służbę w policji może pełnić tylko obywatel o nieposzlakowanej opinii. Ponadto popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest w tym przypadku oczywiste zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. W tej sytuacji zdaniem organu - w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i fakt zastosowania przez Sąd Rejonowy w G. tymczasowego aresztowania uzasadnione jest wydalenie J. K. ze służby w Policji.

W odwołaniu od decyzji J. K. podniósł, że jest ona sprzeczna z obowiązującymi przepisami, gdyż jedynym organem mogącym stwierdzić jego winę lub uniewinnić od zarzucanych mu czynów jest niezawisły sąd. W ocenie skarżącego uznanie go winnym popełnienia zarzucanych mu czynów (bez udowodnienia winy) przed ogłoszeniem prawomocnego orzeczenia sądu godzi w jego prawa zagwarantowane w Konstytucji. Skarżący nadto podniósł, iż zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania nie może być przesłanką do uznania winnego popełnienia zarzucanych czynów i wymierzenia kary dyscyplinarnej.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Komendant Wojewódzki Policji decyzją nr [...] z dnia 30 maja 2003 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu organ podniósł, że organ pierwszej instancji wydając decyzję merytorycznie kończącą przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne dokonał oceny faktów związanych z zaistnieniem zarzucanych policjantowi czynów w oparciu o ocenę dokonaną przez prokuratora i sąd w prowadzonym postępowaniu karnym. Dowody zgromadzone w tym postępowaniu, m.in. z zeznań pokrzywdzonych i świadków, które stanowiły podstawę przedstawienia J. K. zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego oraz zastosowania przez sąd środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, organ pierwszej instancji uznał za wystarczające do stwierdzenia przesłanki zawartej w § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. Uznał też je w kategoriach oczywistości czynu stanowiącego o zaostrzeniu wymiaru kary dyscyplinarnej uniemożliwiającej pozostawienie policjanta w służbie, z uwagi na utratę nieposzlakowanej opinii, która jest ustawowym wymogiem wobec osoby pełniącej służbę w Policji (art.25 ust. 1 Ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji) . Zdaniem organu odwoławczego wskazane okoliczności nie naruszają zasady prawa karnego materialnego domniemania niewinności, na co wskazuje skarżący, albowiem w świetle art. 132 ustawy o Policji odpowiedzialność dyscyplinarna policjanta jest niezależna od odpowiedzialności karnej, a osobą właściwą do orzekania w przedmiocie winy i wymierzenia kary dyscyplinarnej jest - w tym przypadku - Komendant Miejski Policji. Działając też zgodnie z delegacją przywołanego przepisu nie jest zobligowany do uzależnienia swojej decyzji od rozstrzygnięcia postępowania karnego. Organ odwoławczy wskazał, iż powyższe unormowania prawne decydują, że działanie Komendanta Miejskiego Policji orzekającego o uznaniu winy i wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby J. K. nie naruszają – wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego jego praw zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie organ odwoławczy oceniając okoliczności i charakter popełnionych przez J. K. czynów o znamionach przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego wskazał, że dopuścił się on popełnienia czynów, które należy uznać za czyny popełnione z niskich pobudek i o znacznej szkodliwości społecznej. Jest bowiem rzeczą oczywistą, iż od funkcjonariusza Policji wymaga się szczególnie przestrzegania prawa, a osoba stojąca pod zarzutem popełnienia przestępstwa umyślnego, nie może i nie powinna wykonywać zawodu policjanta. Powyższa sytuacja spowodowała, że skarżący utracił przymiot osoby o nieposzlakowanej opinii i nie może nadal pełnić służby w Policji. Nadto organ drugiej instancji wskazał, że głównym celem wymierzenia kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służy jest m.in. szybkie wyeliminowanie z szeregów Policji funkcjonariuszy, którzy swoim umyślnym zawinionym postępowaniem weszli w konflikt z prawem, co w ocenie społecznej podważa dobre imię Policji, która kształtuje swój wizerunek poprzez działanie zgodne z normami obowiązującego prawa oraz postawę etyczno-moralną każdego z policjantów. Z tych powodów w ocenie organu odwoławczego wymierzoną J. K. przez Komendanta Miejskiego Policji karę wydalenia ze służby uznać należy za współmierną do popełnionych czynów i stopnia zawinienia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji jest przedwczesna, gdyż u jej uzasadnieniu używa się sformułowania “uprawdopodobniono popełnienie przestępstwa", co nie jest tożsame z wyrażeniem jakim posługuje się ustawodawca w § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów – mianowicie wyrażeniem “oczywiste". Skarżący wskazał, że oprócz zarzutów, które postawiono mu w postępowaniu karnym innych zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym mu nie przedstawiono, a zatem można jedynie stwierdzić, że zgromadzony materiał dowodowy uprawdopodobnił popełnienie przestępstwa, a nie stwierdził, że czyn jest oczywisty. W ocenie skarżącego słusznym w zaistniałej sytuacji było zawieszenie w czynnościach służbowych nie zaś orzekanie o winie i wydalenie ze służby, zwłaszcza, że wielu funkcjonariuszy z Komendy Miejskiej Policji, którym postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego zostało zawieszonych w czynnościach służbowych do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd. Nadto skarżący podniósł, że wydając zaskarżone orzeczenie organ drugiej instancji wyręczył niejako Sąd i złamał zasadę domniemania niewinności.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie materiał dowodowy postępowania dyscyplinarnego jest materiałem dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora, który również decyduje o czasie i sposobie udostępniania tego materiału obwinionemu policjantowi, poprzez zaznajomienie się z treścią dokumentacji procesowej. Ponieważ prokurator odmówił zgody na kserowanie dokumentów z postępowania karnego do czasu rozstrzygnięcia Sądu w kwestii tymczasowego aresztowania obwinionego, J. K. zapoznano jedynie z treścią postanowienia o przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przestępstwa, protokołu przesłuchania w charakterze podejrzanego, wniosku prokuratora o zastosowanie wobec policjanta tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy i postanowienia Sądu Rejonowego w G. o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.

Zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy uprawniał do orzekania w przedmiocie popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego tożsamego z przestępstwem. Organ stwierdził, że skoro postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego skarżący nie może skutecznie podnosić zarzutu, że orzekając w postępowaniu dyscyplinarnym o winie policjanta i wymierzając mu karę wydalenia ze służby wyręczył Sąd i złamał zasadę domniemania niewinności. Pozostawanie w służbie policjanta, który jest tymczasowo aresztowany w związku z zarzutem o popełnienie przestępstwa, stoi w sprzeczności z interesem służby i interesem społecznym, wyrażającym się szczególnym statusem i zadaniami Policji, mającymi bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo oraz porządek publiczny. Zadania te realizowane są przez osoby spełniające warunki określone przepisami ustawy o Policji. Organ zwrócił uwagę że § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów dopuszcza możliwość orzekania kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby przed zakończeniem postępowania karnego, jeżeli popełnienie przez policjanta czynu jest oczywiste.

Organ nadmienił, że każda sytuacja prawna policjanta, który stanął pod zarzutem popełnienia przestępstwa stanowi każdorazowo przedmiot odrębnego i indywidualnego postępowania i rozpoznania w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wszelkie porównania w tym zakresie są bezprzedmiotowe, a wiedza skarżącego w tej mierze jest nieprawidłowa. Z tego względu zarzuty skarżącego należy uznać za chybione.

Organ wskazał, że orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby zostało doręczone J. K. w dniu 12 czerwca 2003 r., a skarga, nadana listem poleconym , wpłynęła do sądu w dniu 18 lipca 2003 r., czyli po upływie 30 dniowego terminu przewidzianego w ustawie z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga jest zasadna.

Postępowanie dyscyplinarne w niniejszej sprawie było prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. nr 4 poz. 14), które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 139 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tekst jednolity Dz. U. nr 7 z 2002 r., poz. 58 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 października 2002 r., sygn. akt K 36/00 (OTK-A 2002/5/63) orzekł o niezgodności art. 139 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał, że niniejszy przepis traci moc z dniem 30 września 2003 r., gdyż natychmiastowe wejście w życie orzeczenia o jego niekonstytucyjności spowodowałoby, że bez unormowania prawnego pozostałoby postępowanie dyscyplinarne. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie właściwe organy dyscyplinarne mogły przeprowadzić postępowanie dyscyplinarne i wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 19 grudnia 1997 r.

Zgodnie z art. 132 ustawy o Policji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia – niezależnie od odpowiedzialności karnej. Przepis ten formułuje podstawową zasadę postępowania dyscyplinarnego, jaką jest zasada niezależności tego postępowania od postępowania przygotowawczego prowadzonego w sprawie o popełnienie przestępstwa czy wykroczenia. Rozwinięcie niniejszej zasady znalazło, w ówczesnym stanie prawnym, miejsce w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r.

Stosownie do § 10 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia postępowanie dyscyplinarne wszczyna się, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa lub wykroczenia. Przepis § 20 ust. 2 powołanego rozporządzenia stanowi natomiast, że w sprawach prowadzonych przeciwko policjantowi podejrzanemu o popełnienie przestępstwa postępowanie dyscyplinarne prowadzi się niezależnie od postępowania przygotowawczego. W sprawach tych należy wyznaczyć policjanta do współdziałania z prokuratorem. W postępowaniu dyscyplinarnym można, za zgodą prokuratora, wykorzystywać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym.

Jak wynika z dyspozycji § 9 ust. 1 rozporządzenia celem postępowania dyscyplinarnego jest ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające odpowiedzialność dyscyplinarną policjanta; wszechstronne wyjaśnienie okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej oraz orzeczenie kary współmiernej do zaistniałego przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. W tym celu prowadzący postępowanie zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje świadków, przyjmuje wyjaśnienia od obwinionego oraz zleca przeprowadzenie odpowiednich badań. Z czynności tych sporządza się protokoły (§ 15 ust. 2 rozporządzenia).

Z powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem odrębnym od postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że policjant wyznaczony do prowadzenia postępowania nie jest zwolniony od zebrania materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności i przyczyn popełnienia przewinienia lub naruszenia dyscypliny służbowej. Obowiązek taki spoczywa na prowadzącym postępowanie dyscyplinarne także wtedy, gdy czyn popełniony przez policjanta wypełnia znamiona przestępstwa.

Jak wynika z akt administracyjnych organ pierwszej instancji prowadząc postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu ograniczył się jedynie do powołania się na materiały zgromadzone w toku postępowania przygotowawczego, nie czyniąc żadnych własnych ustaleń, podczas gdy w myśl cytowanego § 20 ust. 2 rozporządzenia miał obowiązek prowadzić własne postępowanie niezależnie od postępowania przygotowawczego. Organ ograniczył się bowiem do przesłuchania skarżącego w charakterze obwinionego oraz załączeniu do akt postępowania pozyskanych z akt postępowania przygotowawczego dokumentów: postanowienia o przedstawieniu zarzutów, protokołu przesłuchania podejrzanego, wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania i postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 kwietnia 2003 r. w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania wobec skarżącego.

Postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego zostało wszczęte w dniu 20 kwietnia 2003 r., w dniu 21 kwietnia 2003 r. zapoznano skarżącego z aktami postępowania dyscyplinarnego, a postępowanie dowodowe zamknięto w dniu 25 kwietnia 2003 r. wydając w tym samym dniu orzeczenie dyscyplinarne nr [...]. Jak wynika z zestawienia powyższych dat istotna część postępowania dyscyplinarnego została przeprowadzona w ciągu jednego dnia. W takim czasie niemożliwym jest zebranie jakiegokolwiek materiału dowodowego, który można byłoby uznać za wszechstronnie wyjaśniający okoliczności i przyczyny popełnienia przewinienia dyscyplinarnego.

Błędne jest stanowisko organu odwoławczego – w kontekście użytym w odpowiedzi na skargę - że materiał dowodowy postępowania dyscyplinarnego jest materiałem dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora. Z § 20 ust. 2 zd. 3 rozporządzenia wynika, iż w postępowaniu dyscyplinarnym można, za zgodą prokuratora, wykorzystywać dowody zebrane w postępowaniu przygotowawczym. Dalej przepis § 22 ust. 6 rozporządzenia mówi, iż w przypadku korzystania w postępowaniu dyscyplinarnym z materiałów prowadzonego równocześnie postępowania przygotowawczego, zapoznanie obwinionego z tymi materiałami następuje po uzyskaniu zgody prokuratora nadzorującego lub prowadzącego postępowanie przygotowawcze. Obwinionego należy zapoznać z odmowną decyzją prokuratora.

Zacytowane wyżej przepisy przedmiotowego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. jednoznacznie mówią o korzystaniu w postępowaniu dyscyplinarnym z materiałów (dowodów) zebranych w postępowaniu przygotowawczym. Korzystanie z tych materiałów polegać winno jednak na pozyskaniu ich do akt postępowania przygotowawczego. Niewystarczające jest istnienie bliżej niesprecyzowanego materiału dowodowego w aktach, prowadzonego przez prokuratora postępowania dyscyplinarnego. Taki materiał dowodowy dopóki nie zostanie za zgodą prokuratora włączony do akt postępowania dyscyplinarnego, dopóty nie stanowi materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu. Czym innym natomiast jest możliwość zapoznania obwinionego z tą częścią materiału dowodowego, o czym mówi § 22 ust. 6 rozporządzenia. Brak zgody prokuratora na zapoznanie się przez obwinionego z materiałami pozyskanymi z postępowania przygotowawczego oznacza tylko tyle, że mimo tego, iż znajdują się one w aktach postępowania dyscyplinarnego, obwiniony nie może się z nimi zapoznać.

W przedmiotowej sprawie postępowanie dyscyplinarne nie doprowadziło do zebrania materiału dowodowego, wyjaśniającego wszystkie okoliczności sprawy. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach postępowania dyscyplinarnego nie pozwala na podjęcie rozstrzygnięcia co do tego, czy skarżący winny jest stawianych mu zarzutów.

Ponadto należy stwierdzić, że postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało z naruszeniem zasady domniemania niewinności, która jest podstawową zasadą właściwą również dla postępowań dyscyplinarnych. Należy wskazać, że Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie zwracał uwagę na ochronną funkcję zasady domniemania niewinności, która również w postępowaniu dyscyplinarnym nakazuje każdego uważać za niewinnego dopóki, dopóty właściwy organ nie stwierdzi w sposób przewidziany prawem jego winy. Jak stwierdził Trybunał domniemanie niewinności gwarantuje obwinionemu odpowiednie traktowanie w sytuacji podejrzenia popełnienia deliktu dyscyplinarnego. Ściśle wiąże się z ochroną godności i wolności człowieka, traktowanych jako dobra przyrodzone i niezbywalne (art. 30 Konstytucji) /wyrok P1/99, OTK 2000/4/111, wyrok K 22/00, OTK 2001/3/48/.

Zasada domniemania niewinności oznacza, że obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym uważa się za niewinnego dopóki nie zostanie mu udowodniona wina w trybie przewidzianym przepisami regulującymi niniejsze postępowanie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie, co do winy oraz wymiaru kary dyscyplinarnej nie może opierać się na stopniu prawdopodobieństwa popełnienia czynu.

W przedmiotowej sprawie natomiast organ I instancji wyraźnie stwierdził, że zebrane w postępowaniu dyscyplinarnym dowody, w tym fakt zastosowania przez Sąd tymczasowego aresztowania wskazują z dużym prawdopodobieństwem, że obwiniony dopuścił się czynu przestępnego. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji podzielił to stanowisko. Takie postępowanie stanowi ewidentne naruszenie zasady domniemania niewinności.

Wskazać trzeba, że choć skarżący przyznał się do popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie 7 postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego , to uwagi powyższe odnoszą się do całego postępowania dyscyplinarnego z tego względu, że organy obu instancji traktowały wszystkie zarzuty stawiane skarżącemu w sposób całościowy, bez odnoszenia się do poszczególnych zarzutów.

Uzasadniając swoje stanowisko organy obu instancji stwierdzały, że sprawstwo skarżącego zarzucanych mu czynów zostało w znacznym stopniu uprawdopodobnione, wobec czego popełnienie przez niego czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r., cytowanego wyżej.

Należy też wskazać, że, zgodnie z § 27 tegoż rozporządzenia, wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez obwinionego, a z treści uzasadnień orzeczeń obu instancji wynika, że karę wymierzono wobec uznania skarżącego za winnego wszystkich siedmiu stawianych mu zarzutów.

Niezasadne jest powoływanie się przez organy na przepis § 21 ust. 2 rozporządzenia, gdyż odnosi się on do instytucji zawieszenia postępowania. Zgodnie bowiem z § 21 ust. 1 postępowanie dyscyplinarne ulega zawieszeniu do czasu zakończenia postępowania karnego, jeżeli czyn zarzucany policjantowi jest przedmiotem tego postępowania i nie stanowi naruszenia dyscypliny służbowej. Przepisu niniejszego ustępu nie stosuje się, gdy popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa jest oczywiste i uniemożliwia pozostawienie go w służbie (§ 21 ust. 2). Oznacza to, że w sytuacji określonej w ust. 2 § 21 rozporządzenia nie dochodzi jedynie do zawieszenia postępowania dyscyplinarnego. Zatem przepis niniejszy w żadnej mierze nie upoważniał organów dyscyplinarnych do zaniechania przeprowadzenia postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie.

Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że organy obu instancji naruszyły przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, regulujące postępowanie dyscyplinarne, w sposób który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organów dyscyplinarnych będzie przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego, w którym zostanie zebrany materiał dowodowy, pozwalający na prawidłowe rozstrzygniecie sprawy. Jednocześnie organy będą miały na względzie przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz. U Nr 192, poz. 1873).

Odnosząc się jeszcze do poniesionego w odpowiedzi na skargę zarzutu uchybienia terminu do wniesienia skargi należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy skarżący skargę złożył w administracji zakładu karnego, w którym wówczas przebywał, w dniu 9 lipca 2003 r. wobec czego skarga została wniesiona terminie.

Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.