Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1730/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6264 Zarząd gminy (powiatu, województwa)
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 383 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2011 nr 21 poz 112
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy.
article: art. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 41 poz 361
law: Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Danuta Kania, Adam Lipiński, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.Z. na uchwałę Rady [...] W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] grudnia 2014 r. Komisarz Wyborczy w W. wydał postanowienie w sprawie obsadzenia mandatu radnego Rady Dzielnicy [...]. Z treści przedmiotowego postanowienia wynikało, że w związku z wygaśnięciem mandatu radnej M.C., stwierdzonym postanowieniem Komisarza Wyborczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r., w jej miejsce wstępuje M. [...] L. - kandydatka z tej samej listy nr [...] KW Platforma Obywatelska RP, która uzyskała kolejno największą liczbę głosów.

W dniu 15 stycznia 2015 r. M. [...] L. złożyła ślubowanie obejmując mandat radnego Dzielnicy [...].

W dniu 4 sierpnia 2015 r. Przewodniczący Rady Dzielnicy [...], w związku z powzięciem informacji o możliwości łączenia przez M. [...] L. mandatu radnego z funkcją ławnika, wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] z zapytaniem w tej sprawie.

Prezes Sądu Rejonowego dla [...] w odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, że M. [...] L. uczestniczyła jako ławnik w rozprawach w [...] Wydziale Rodzinnym i Nieletnich w okresie od [...] stycznia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r. Prezes Sądu Rejonowego dla [...] poinformował, że w dniu [...] lipca 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo M. L, w którym zrzeka się mandatu ławnika sądowego.

Rada Dzielnicy [...] wskazała, że zgodnie z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r., nr 21, poz. 112 ze zm.) wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Zgodnie z art. 383 § 5 Kodeksu wyborczego jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Zgodnie natomiast z art. 383 § 6 Kodeksu wyborczego w przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o którym mowa w § 5, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. Rada Dzielnicy [...] podniosła również, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.) do radnych dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące radnych gminy. Zgodnie z art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa.

W kontekście powyższych ustaleń Rada stwierdziła, że zastosowanie powyższych przepisów oznacza, że osoba pełniąca funkcję ławnika, obejmując mandat radnego dzielnicy jako kolejny kandydat z listy wskutek wygaśnięcia mandatu innego radnego, jest zobligowana do złożenia rezygnacji ze sprawowania funkcji ławnika sądowego w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W przypadku M. [...] L. termin ten przypadał na dzień [...] kwietnia 2015 r. M. [...] L. terminowi temu uchybiła co skutkuje stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu.

Wobec powyższego Rada Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] września 2015 r., nr [...], na podstawie art. 383 § 1 pkt 5, § 5 i § 6 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.), w związku z art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 133 j.t.) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Dzielnicy [...] M. [...] L., wybranej w okręgu wyborczym nr [...], z listy nr [...] - KW Platforma Obywatelska RP, w związku z naruszeniem zakazu łączenia mandatu radnego z funkcją ławnika sądowego.

Na powyższą uchwałę nr [...] M. [...] L. wniosła skargę, uzupełnioną następnie pismem pełnomocnika strony z dnia 21 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi przyznała, że [...] stycznia 2015r. złożyła ślubowanie, obejmując mandat radnej w związku z wygaśnięciem mandatu radnej M. C. Od tej daty bierze czynny udział w pracach czterech Komisji: [...], [...], [...], [...], [...], ma 100-procentową obecność, na wszystkich Sesjach i na wszystkich Komisjach, spotyka się z mieszkańcami [...], rozmawia, pisze w ich imieniu Zapytania i Interpelacje. Dodała, że podobnie było kiedy przez prawie cztery lata pełniła mandat ławniczki w [...] Wydziale Rodzinnym i Nieletnich Sądu Rejonowego dla [...] (kadencja 2011-2015). Kiedy dowiedziała się, że nie można łączyć obu mandatów (nowelizacja z 2011 r.), natychmiast, [...] lipca br., zrzekła się mandatu ławnika sądowego, zrzeczenie zostało przyjęte przez Prezesa Sądu. 31 sierpnia 2015 r. na Sesji Rady Dzielnicy złożyła wyjaśnienie, w sprawie możliwego naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności.

M. [...] L. zaznaczyła, że nieświadomie i w najlepszej wierze pełniła oba mandaty, był to ostatni rok kadencji więc uważała, że to co zaczęła powinna dokończyć. W naborze do następnej kadencji już nie wzięła udziału. Zaznaczyła, że nie ukrywała faktu pełnienia obu mandatów, mówiła o tym w Urzędzie Dzielnicy i w Sądzie, pisała, m.in. na okładce książki, którą wydała w maju br. Po wyborze na radnego natychmiast złożyła rezygnację z mandatu ławniczki. W lipcu już nie pracowała w Sądzie. Po 15 kwietnia 2015 r., czyli po upływie trzech miesięcy po ślubowaniu, brała udział w dwóch majowych i dwóch czerwcowych sesjach Sądu: 5 i 12 maja; 9 i 11 czerwca. Wynagrodzenie za majowe i czerwcowe sesje wpłaciła na konto Fundacji [...] Hospicjum dla Dzieci. Skarżąca uważa, że z rezygnacją z mandatu spóźniła się jedynie dwa miesiące. Powołała się również na opinię mec. M. B. który dowodzi, że brak jest podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia jej mandatu. Adwokat wywodzi, że "Kodeks Wyborczy przewiduje dwa tryby obsadzania mandatów w radzie gminy miasta na prawach powiatu, pierwszym z nich są wybory (art.416, art444 k.w), drugim postanowienie komisarza wyborczego (art.387 k.w.). M. L. objęła mandat radnego w trybie art.387 k.w., zatem przepis art.383 & 5 k.w. w którym mowa jest o wyborze radnego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie","...brak jest przepisu wskazującego w jakim terminie i w jakim trybie, osoba, która postanowieniem komisarza wyborczego wstąpiła w miejsce radnego, którego mandat uległ wygaśnięciu, winna złożyć mandat ławnika", "nadzór nad ławnikami sprawuje rada gminy, która zgodnie z art.160 u.s.p., dokonuje wyboru ławników. Zatem to rada gminy posiada pełną wiedzę odnośnie osoby, wobec której komisarz wyborczy wydał postanowienie o wstąpieniu w miejsce radnego, którego mandat wygasł, a która jednocześnie pełni mandat ławnika w danej kadencji".

W odpowiedzi na skargę Rada Dzielnicy [...] wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w skardze organ wskazał, że kodeks wyborczy (art. 383 g 1 pkt. 5 ) wprowadził generalną zasadę, iż mandat radnego wygasa wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem funkcji lub działalności określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art 383 § 5 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Zgodnie natomiast z art. 383 § 6 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy w przypadku nie zrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o którym mowa w § 5, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu. Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.) do radnych dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące radnych gminy.

Rada Dzielnicy [...] zaznaczyła, że zgodnie z art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa. Zastosowanie powyższych przepisów oznacza, że osoba pełniąca funkcję ławnika, obejmując mandat radnego dzielnicy jako kolejny kandydat z listy wskutek wygaśnięcia mandatu innego radnego, jest zobligowana do złożenia rezygnacji ze sprawowania funkcji ławnika sądowego w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W przypadku M. [...] L. termin ten przypadał na dzień [...] kwietnia 2015 r. M. [...] L. terminowi temu uchybiła w związku z powyższym stwierdzono po jej wysłuchaniu wygaśnięcie mandatu. Organ zaznaczył, że w opisanej sytuacji tj. powzięcia wiadomości o tym, że nastąpiło naruszenie zakazu łączenia stanowisk Rada jest zobligowana do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu.

W piśmie z dnia 21 stycznia 2016 r. pełnomocnik strony - adw. M.B. wskazał, że brak jest obecnie przepisu, wskazującego w jakim terminie i w jakim trybie, osoba, która postanowieniem komisarza wyborczego wstąpiła w miejsce radnego, którego mandat uległ wygaśnięciu, winna złożyć mandat ławnika, a to oznacza, że brak jest podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego i uznać należy, że zaistniała sytuacja jest zawiniona przez radę gminy w zakresie, o którym mowa we wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd w pierwszej kolejności ocenił, że skarżąca M. [...] L. była uprawniona do wniesienia skargi, albowiem w myśl art. 384 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy Dz.U. z 2011, nr 21, poz.112 ze zm.), od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2 – 5 i 7, zainteresowanemu przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu. Złożona zatem w niniejszej sprawie skarga przez M. [...] L. jest dopuszczalna i podlega rozpoznaniu przez Sąd.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest uchwała rady dzielnicy o wygaśnięciu mandatu radnego w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112), który stanowi, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Co do zasady, wygaśnięcie mandatu następuje z mocy samego prawa, bezwarunkowo z dniem wystąpienia przesłanek wygaśnięcia mandatu. Konieczne jest jednak urzędowe potwierdzenie skutku prawnego, który nastąpił z mocy prawa, przez właściwy organ i w określonej prawnie formie. Takim aktem urzędowym jest uchwała tego organu. Dopóki nie zostanie wydany taki akt, nie można powoływać się na to, że mandat wygasł. Należy podkreślić, że podjęcie uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego jest obligatoryjne we wszystkich przypadkach wymienionych w art. 381 § 1 ustawy – Kodeks wyborczy. W przepisie tym wskazane są okoliczności odnoszące się do radnego, które wymagają dokonania pewnych ustaleń i ocen, co do faktów i zachowań mających znaczenie prawne.

Uchwała o stwierdzeniu wygaśnięciu mandatu radnego powinna być podjęta w terminie miesiąca od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (§ 2 powołanego powyżej przepisu). Termin ten ma charakter instrukcyjny, co oznacza możliwość podjęcia rozstrzygnięcia po jego upływie.

Jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa w § 1 pkt 5 obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 383 § 5 ustawy – Kodeks wyborczy).

Zgodnie natomiast z art. 383 § 6 powołanej powyżej ustawy, w przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności przez radnego w terminie, o którym mowa w § 5, rada stwierdza wygaśnięcie mandatu radnego w drodze uchwały, w ciągu miesiąca od upływu tego terminu.

Wskazać należy, że stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.) do radnych dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące radnych gminy.

Zgodnie zaś z art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. prawo o ustroju sądów powszechnych ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa.

Oznacza to, że osoba pełniąca funkcję ławnika, obejmując mandat radnego dzielnicy jako kolejny kandydat z listy wskutek wygaśnięcia mandatu innego radnego, jest zobligowana do złożenia rezygnacji ze sprawowania funkcji ławnika sądowego w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania.

W rozpoznawanej sprawie w przypadku M. [...] L. termin ten przypadał na dzień [...] kwietnia 2015 r. M. [...] L. terminowi temu uchybiła co skutkowało stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu, uchwałą Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...], wybranej w okręgu wyborczym nr [...], z listy nr [...]- KW Platforma Obywatelska RP, w związku z naruszeniem zakazu łączenia mandatu radnego z funkcją ławnika sądowego. Skoro skarżąca nie zrzekła się funkcji ławnika, w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 383 § 5 ustawy Prawo wyborcze), którą pełniła przed dniem wyboru na radnego, to obowiązkiem Rady Dzielnicy [...] było podjęcie uchwały w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu, tzn. naruszenia przez skarżącą ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji.

W ocenie Sądu, Rada Dzielnicy [...] dokonała prawidłowej oceny uznając, że w przypadku M. [...] L., termin o którym mowa w art. 383 § 6 ustawy Kodeks wyborczy przypadał na dzień [...] kwietnia 2015 r. M. [...] L. terminowi temu uchybiła w związku z powyższym prawidłowo stwierdzono, po jej wysłuchaniu, wygaśnięcie mandatu. W opisanej sytuacji tj. powzięcia wiadomości o tym, że nastąpiło naruszenie zakazu łączenia stanowisk Rada jest zobligowana do podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu.

Wskazać należy również, że uchwały rady o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, w tym podjęte na podstawie powyżej powołanego przepisu, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 384 § 3 powołanej powyżej ustawy wygaśnięcie mandatu radnego następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę (...).

Z przytoczonego przepisu wynika, że wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalający skargę na uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego staje się prawomocny po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, czyli po upływie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, które sporządzane jest na wniosek.

Natomiast wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawomocny od dnia jego ogłoszenia. Jeżeli wniesiono skargę kasacyjną od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę na uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego, wygasa on z chwilą ogłoszenia wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Odnosząc się zaś do zarzutów pełnomocnika skarżącej, to wskazać należy, że Sąd nie podziela zawartych w nich argumentów. Żaden bowiem przepis pow. ustawy Kodeks wyborczy, nie różnicuje sytuacji radnego, który wstępuje w miejsce radnego, którego mandat wygasł i komisarz wyborczy wydaje postanowienie w sprawie obsadzenia mandatu radnego, od wybranego w wyborach w kontekście art 383 1§ 1 pkt 5 ustawy. Nie do przyjęcia byłby taki pogląd, który ustanawiałby inne terminy i i wprowadzał inne konsekwencje prawne, tylko z tego powodu, że radny wstępuje w miejsce wygaśniętego mandatu.

Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała prawa nie narusza i skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić