Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 577/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 § 2 , art. 97 § 1 pkt 4, art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 4, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: § 12 ust. 1 pkt 1, § 12 ust. 5, § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, § 18 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2, art. 34 ust. 3 pkt 1, art. 36a
journal: Dz.U. 2021 poz 2351
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 marca 2022 r. sprawy ze skargi Ł. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpatrzeniu odwołania Ł. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] marca 2021 r., [...] o odmowie uchylenia na wniosek odwołującego się w trybie wznowieniowym decyzji ostatecznej Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono K. R. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z wolnostojącym garażem w miejscowości P. (gmina P.), przy ul. [...], na działce [...].

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Ł. K. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r. [...], [...] W tym miejscu można zasygnalizować, że decyzja ta została później uchylona w części decyzją organu ją wydającego z dnia [...] maja 2018 r., [...], a następnie decyzją z dnia [...] maja 2018 r., [...], [...] przeniesiona na T. sp. z o.o. sp.k.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] Starosta wznowił postępowanie.

Równolegle, do Wojewody wpłynął wniosek P. K. z dnia [...] maja 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...]

P. z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] Wojewoda zawiadomił zainteresowane strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r.., [...] Starosta na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") zawiesił z urzędu postępowanie wznowieniowe zainicjowane przez Ł. K. uznając, że postępowanie nieważnościowe wywołane przez P. K. powinno mieć pierwszeństwo.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., [...] Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r. [...], [...]

Na skutek odwołania P. K. decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wojewoda stwierdził nieważność decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r. [...], [...] w części, w jakiej zatwierdzono projekt budowlany i udzielono inwestorowi pozwolenia na budowę wolnostojącego garażu na działce [...] (była to część zamierzenia – uw. Sądu). W pozostałym zakresie organ odmówił natomiast stwierdzenia nieważności decyzji kwestionowanej przez P. K..

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołała się P. K..

Decyzją z dnia [...] marca 2019 r., [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody.

P. K. zaskarżyła wydaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednak Sąd ten wyrokiem z dnia [...] listopada 2019 r., VII SA/Wa [...] oddalił jej skargę. Do wyroku tego nie sporządzono pisemnego uzasadnienia i stał się on prawomocny.

Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., [...], Starosta podjął z urzędu postępowanie wznowieniowe uprzednio zainicjowane przez Ł. K..

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Starosta odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] Wskazał, iż argumenty Ł. K., który podważał poprawność projektu zagospodarowania terenu i projektu budowlanego oraz zarzucał niezgodność projektu z przepisami, nie mogły być wzięte pod uwagę w sprawie wznowieniowej. Dotyczą one bowiem merytorycznej treści pozwolenia na budowę. Tymczasem taka analiza mogłaby mieć miejsce wtedy, gdyby organ uznał Ł. K. za stronę postępowania.

W odwołaniu Ł. K. zarzucił:

1. naruszenie art. 8 § 2 K.p.a. przez nie stwierdzenie nieważności decyzji, która faktycznie dopuszcza budowę dwóch miejsc postojowych na działce, co stanowi odstępstwo od wcześniejszych rozstrzygnięć Starosty, w których to rozstrzygnięciach przy realizacji identycznych inwestycji polegających na budowie budynku jednorodzinnego dwulokalowego wraz z garażem, Starosta jednoznacznie wskazał, że budowa dwulokalowego budynku jednorodzinnego wymaga zapewnienia 4 miejsc postojowych,

2. bezpodstawne przyjęcie, że odwołujący nie jest stroną postępowania, podczas gdy w decyzji z dnia [...] lipca 2018 r., [...] Wojewoda wskazał, iż wskutek zaprojektowania budynku garażowego w sposób niezgodny z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm., dalej "r.w.t") naruszono interes prawny właścicieli działki sąsiedniej (w projekcie działka [...], obecnie [...]).

3. § 18 ust. 2 r.w.t., w związku z brakiem stwierdzenia nieważności decyzji, która nie pozwoli na zapewnienie wymaganej liczby miejsc postojowych,

4. art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej "P.b."), w związku z brakiem stwierdzenia nieważności decyzji, która podlegała zmianie w trybie niedopuszczalnym przez ten,

5. § 9 pkt 1 lit. a miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwalą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] października 2014 r. w związku z brakiem stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o którą faktycznie wznoszony jest budynek w zabudowie bliźniaczej,

6. art. 34 ust. 3 pkt 1 P.b. w związku z brakiem stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w oparciu o projekt sporządzony na nieaktualnej mapie dla celów projektowych,

7. § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie (Dz. U. Nr 25, poz. 133) w związku z brakiem stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w oparciu o projekt sporządzony na nieaktualnej mapie dla celów projektowych.

Decyzją wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia z dnia [...] maja 2021 r., [...] Wojewoda – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

Organ przypomniał, że Ł. K. powołał się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Podstawę materialno-prawną uznania podmiotu za stronę w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stanowi art. 28 ust. 2 P.b., zgodnie z którym do kręgu stron zaliczają się inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu (art. 3 pkt 20 P.b. według brzmienie na datę wydania decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r. – uw. Sądu).

Wojewoda wyjaśnił dalej, że przy wyznaczeniu obszaru oddziaływania obiektu należy uwzględnić funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne, oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych. Organ powinien więc każdorazowo ustalić przepisy odrębne, które przewidują w konkretnej sytuacji ograniczenia w swobodnym korzystaniu z nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego.

Wojewoda zwrócił dalej uwagę na pewne uwarunkowania proceduralne sprawy wznowieniowej z wniosku Ł. K. oraz postępowania powiązanego – nieważnościowego z wniosku P. K.. Zaznaczył, że na wniosek tej ostatniej wszczął [...] maja 2018 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], a decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a. stwierdził jej nieważność w zakresie wolnostojącego garażu na działce [...] oraz odmówił stwierdzenia nieważności w pozostałej części. Zdaniem Wojewody z badanych wówczas akt sprawy Starosty oraz z samej decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2017 r. wynikało, iż jedyną stroną postępowania był ówczesny inwestor K. R.. To oznacza, iż ustalony obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 3 pkt 20 P.b., obejmował jedynie działkę [...]. P. K. wskazała, iż teren inwestycji graniczy z jej nieruchomościami – działkami [...] (wcześniej [...], [...], [...]).

Odnosząc się do własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wojewoda przypomniał, iż wedle dokumentacji projektowej garaż na działce [...] został zaprojektowany w zbliżeniu do granicy z działką P. K. (w projekcie działka [...], obecnie [...]). Garaż zlokalizowano w odległości 3,02 m od granicy, przy czym w ścianie od strony tej działki zaprojektowano otwór drzwiowy (wejście do garażu). W konsekwencji na skutek naruszenia § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t., doszło do naruszenia interesu prawnego właścicielki sąsiedniej nieruchomości P. K. (obszar oddziaływania projektowanego obiektu objął w tej sytuacji także jej działkę). Z tego powodu należało przyznać jej status strony w postępowaniu nieważnościowym.

Powstępowanie nieważnościowe doprowadziło do uznania, że decyzja Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę garażu.

Wojewoda wskazał, że dalsze działania (odwołanie, skarga) P. K. nie podważyły wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w wyroku z dnia [...] listopada 2019 r., VII SA/Wa [...] uznał, iż decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest zgodna z prawem i oddalił skargę. Tymczasem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zakwestionował uznania za stronę postępowania jednego ze współwłaścicieli działek [...] (wcześniej w ewidencji gruntów oznaczonych numerami [...], [...], [...]), to jest P. K., co wiązało się z lokalizacją garażu.

Wojewoda wywiódł z tego, że skoro stwierdzono nieważność decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] w części dotyczącej budowy wolnostojącego garażu, to tym samym odpadła przesłanka do uznania współwłaścicieli sąsiednich działek za strony postępowania. Należy podkreślić, iż wydanie decyzji w oparciu o art. 156 K.p.a. ma działanie ex tunc, czyli takie, jakby kontrolowanego rozstrzygnięcia (tu jego części) w istocie nigdy nie było.

W ocenie organu odwoławczego nie mogły być zatem uwzględnione wnioski i zarzuty Ł. K., które zmierzają do podważenia zbadanej już zgodnie z przepisami prawa w trybie administracyjnym i sądowym decyzji o pozwoleniu na budowę.

W skardze Ł. K. przedstawił zarzuty wcześniej już wywiedzione w odwołaniu i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji Starosty.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2021 r. T. sp. z o.o. wystąpiła o oddalenie skargi. Odniosła się między innymi do kwestii interesu prawnego Ł. K., który w jej ocenie nie powinien być zaliczany do kręgu stron w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę dla spornej inwestycji. Spółka podkreśliła, że po stronie nieruchomości Ł. K. nie występuje żadne ograniczenie w zagospodarowaniu w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b. Gdy chodzi natomiast o budynek garażowy, to ten znajdował się w zbliżeniu do działki sąsiada, jednak decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wojewoda na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 K.p.a. stwierdził nieważność pozwolenia w zakresie tego obiektu. Orzeczenie to miało skutek ex tunc, a więc należy przyjmować, jak gdyby tego obiektu w ogóle nie było.

W kolejnym piśmie datowanym na [...] listopada 2021 r. obszerną polemikę przedstawił Ł. K., wypowiadając się głównie o merytorycznych aspektach postępowania.

Na powyższe odpowiedziała w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. T. sp. z o.o., która stanowczo podkreśliła, że Ł. K. nie powinien być uznany za stronę w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę budynku na działce [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Podobnie jak to akcentował Wojewoda, także i Sąd chciałby zaznaczyć, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia [...] marca 2021 r., [...] zostały wydane w postępowaniu nadzwyczajnym wznowieniowym, które dotyczyło sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i o udzieleniu K. R. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z wolnostojącym garażem w miejscowości P. (gmina P.), przy ul. [...], na działce [...].

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Ł. K. (k. 1-16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazanym pozwoleniem na budowę z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] Wskazał, że powinien być uznany za stronę postępowania w sprawie udzielonego K. R. pozwolenia, natomiast bez własnej winy nie brał w nim udziału, co wypełnia znamiona przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

W toku postępowania już wielokrotnie podnoszono, że krąg stron w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę określa art. 28 ust. 2 P.b. "Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Z kolei w myśl art. 3 pkt 20 P.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania objętego wznowieniem pozwolenia na budowę) przez obszar oddziaływania obiektu należy przez to rozumieć "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu".

Oczywistym jest, że aby wykazać, iż "strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu", konieczne jest wykazanie, że tą stroną była. Nie inaczej jest w przypadku wniosku o wznowienie złożonego przez Ł. K., a dotyczącego pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...]

Nim jednak Sąd odniesie się do konkretnych aspektów dotyczących oddziaływania inwestycji, której projekt zatwierdzono decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], uwagę poświęcić należy stronie proceduralnej postępowania, to jest jego powiązaniom z postępowaniem nieważnościowym przeprowadzonym w międzyczasie z inicjatywy P. K..

W niniejszej sprawie, w czasie gdy postępowanie wznowieniowe z wniosku Ł. K. pozostawało zawieszone, przeprowadzono postępowanie nieważnościowe z wniosku P. K., w efekcie którego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wojewoda stwierdził nieważność decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] odnośnie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę wolnostojącego garażu na działce [...] (obiekt 2.), natomiast w pozostałym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jak wiadomo, decyzja Wojewody z dnia [...] grudnia 2018 r. została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2019 r., [...], a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia [...] listopada 2019 r., VII SA/Wa [...] oddalił skargę, którą złożyła P. K..

Wojewoda w obecnie kontrolowanym postępowaniu wznowieniowym, wzmacniając swój pogląd o nieposiadaniu przez Ł. K. statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], nawiązał do przebiegu postępowania nieważnościowego (prowadzonego z inicjatywy P. K.). Wypowiedzi Wojewody są jednak niejednoznaczne. Z jednej strony organ wskazał, że "organ odwoławczy (Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) uczynił adresatem wskazanej decyzji (z dnia [...] marca 2019 r., [...]) także Ł. K. (s. 6 decyzji), dalej stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kontrolował tą decyzję całokształcie i nie podważył jej. Następnie jednak zauważył, że jego zdaniem "Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zakwestionował uznania za stronę postępowania jednego ze współwłaścicieli działek nr [...], tj. pani P. K. jedynie na skutek zaprojektowania budynku garażowego w sposób niezgodny z przepisami techniczno budowlanymi, co naruszało jej interes prawny". Wreszcie Wojewoda wywnioskował z tego, że skoro następnie stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] w części dotyczącej wskazanego garażu, "to tym samym odpadła przesłanka uznania współwłaścicieli sąsiednich działek za strony postępowania".

Sąd nie podziela powyższych spostrzeżeń organu.

Po pierwsze trzeba jednoznacznie podkreślić, że w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], gdzie wnioskodawczynią była P. K., Ł. K. został zaliczony do kręgu stron. Wynika to wprost z rozdzielnika decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r., [...] (zob. k. 100 akt administracyjnych organu pierwszej instancji oznaczonych jako "teczka nr [...]"). Po wtóre, jest też wiadomym Sądowi z urzędu w oparciu o dane współdzielone z wewnętrznej Centralnej Bazy Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA, że Ł. K. w postępowaniu VII SA/Wa [...] był formalnie traktowany jako uczestnik postępowania sądowego i otrzymał zawiadomienie o rozprawie.

Przebieg postępowania nieważnościowego i okoliczności procesowe związane z jego kontrolą sądową, wbrew spostrzeżeniom Wojewody, w ogóle nie wskazują ani nie nawet sugerują więc, że Ł. K. był traktowany jako osoba spoza kręgu stron. Przeciwnie, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał go za stronę. Podobnie uczynił Sąd (VII SA/Wa [...]).

Dopełniając powyższe, Sąd obecnie orzekający chciałby na marginesie i dla jasności zaznaczyć, że jest dla niego oczywistym, iż Ł. K. był pełnoprawną stroną opisanego postępowania nieważnościowego. Był on i jest przecież równoprawnym właścicielem działki [...] na takich samych zasadach jak P. K.. Jego interes prawny jest w stosunku do małżonki identyczny i niepodzielny, jako że własność nieruchomości obu tych osób wynika ze wspólności majątkowej małżeńskiej (zob. dział II księgi wieczystej [...]).

Gdyby więc iść tropem rozumowania Wojewody, to należałoby przyjąć, że postępowanie nieważnościowe zainicjowane przez P. K. przemawia raczej za uznaniem Ł. K. za stronę postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] Warto odnotować, że skoro P. K. była zdolna zainicjować postępowanie nieważnościowe (a wszczęto je przecież na żądanie strony – art. 157 § 2 K.p.a.), to nie sposób nie uznać również jej męża Ł. K. – z którym dzieliła i dzieli majątek małżeński – za osobę o równoważnych prawach.

Podsumowując więc, postępowanie nieważnościowe, które przeprowadzono względem decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] skłania ku uznaniu Ł. K. za stronę postępowania zakończonego tą decyzją. W każdym natomiast razie nie ma najmniejszych podstaw, aby z okoliczności i przebiegu tego postępowania wywodzić – jak chce Wojewoda – że Ł. K. nie był uznany za stronę, a Sąd (VII SA/Wa [...]) rzekomo miałby to potwierdzić. Analiza akt prowadzi bowiem do przeciwnych konkluzji.

Wracając do głównego wątku niniejszej sprawy, czyli zasadniczej kwestii oceny statusu Ł. K. w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], należy wskazać, że w sprawie wyłania się nietypowe i precedensowe zagadnienie prawne, gdy chodzi o problematykę przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Jest obiektywnym faktem, że decyzją Starosty z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] zatwierdzono projekt budowlany autorstwa arch. Ł. J., który dotyczył całego zamierzenia budowlanego, czyli budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego wraz z garażem wolnostojącym (k. 35 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, teczka nr [...]). Jak później ustalono (w postępowaniu nieważnościowym), garaż dwustanowiskowy zaprojektowany w odległości 302 cm od granicy z działką [...] Ł. K. i P. K. posiada otwór drzwiowy w elewacji wschodniej (k. 46 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, teczka nr [...]). W takiej sytuacji w odniesieniu do zamierzenia budowlanego z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] inwestycja objęła obszarem oddziaływania działkę sąsiednią. Na skutek naruszenia podstawowych wymogów odległościowych ściany z otworem okiennym w stosunku do granicy działki [...] (§ 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t.) zaktualizował się bowiem § 12 ust. 5 r.w.t.

W konsekwencji jest też niepodważalne, że ze względu na powyżej opisane cechy techniczne inwestycji P. K. i Ł. K. byli stronami postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...], ale bez własnej winy nie brali w nim udziału.

Pewna komplikacja powstała jednak wobec takiej oto okoliczności, że o ile w dacie złożenia przez Ł. K. wniosku o wznowienie datowanego na [...] maja 2018 r. ten mógł powoływać się na fakt zaprojektowania części zamierzenia budowlanego (garażu) w zbliżeniu do jego granicy naruszającego podstawowe kryteria odległościowe (§ 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t.), to jednak później, ale przed zakończenie postępowania wznowieniowego, ostatecznie stwierdzono nieważność pozwolenia na budowę w części dotyczącego spornego garażu.

W efekcie doszło do paradoksalnej sytuacji, gdy wnioskodawca Ł. K. w dacie złożenia wniosku o wznowienie postępowania miał jednoznaczne podstawy, aby twierdzić, że istnieje pewien element zamierzenia budowlanego (zbliżony do granicy działki [...] garaż z otworem drzwiowym w elewacji wschodniej), nakazujący objęć jego nieruchomość obszarem oddziaływania tego zamierzenia, lecz w dacie zakończenia postępowania wznowieniowego, po tym jak w trybie nieważnościowym wyeliminowano część pozwolenia na budowę obejmującego kontrowersyjny garaż (2.), na istnienie takiego elementu zamierzenia w zasadzie nie mógł się już powołać.

Powstaje wobec tego pytanie, czy osoba, która powinna być stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę (jak zaznaczono, do granicy działki [...] małżonków Ł. K. i P. K. zbliżono na odległość 302 cm garaż z oknem) oraz "bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu" (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) i która składa wniosek w okolicznościach go usprawiedliwiających, może nadal powoływać się na tą przesłankę wznowieniową, jeżeli w trakcie postępowania wznowieniowego, ale przed jego zakończeniem, wyeliminowano z obrotu część zamierzenia budowlanego, która "generowała" obszar oddziaływania?

W ocenie Sądu Ł. K. ma prawo do zainicjowania merytorycznego postępowania wznowieniowego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. On, wspólnie zresztą z żoną P. K., posiadał nieruchomość, do której wedle projektu zatwierdzonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] zbliżono z naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. garaż z oknem. Ł. K., jako właściciel działki [...], której zagospodarowanie zostało ograniczone przez nienormatywne usytuowanie spornego garażu, był zgodnie z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę i bez własnej winy nie brał w nim udziału.

Zdaniem Sądu status procesowy strony w postępowaniu jest niepodzielny w czasie, to jest, nie można twierdzić, że w jednym momencie osoba była stroną zakończonego postępowania, ale na skutek zdarzeń, które nastąpiły później, status ten się zdezaktualizował. Przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 P.b. należy odczytywać wprost wedle jej brzmienia "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: [...] strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu". Ł. K., podobnie jak żona, był stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] i bez własnej winy nie brał w nim udziału.

Niezależnie od wszystkich przedstawionych wyżej argumentów Sąd chciałby zaakcentować, że w jego ocenie Ł. K. powinien być uznany za stronę postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] nawet, gdyby przyjąć robocze założenie, że w zakresie tej decyzji nie było garażu.

Projekt budowlany zatwierdzony decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] objął także budynek mieszkalny jednorodzinny dwulokalowy oznaczony numerem 1. Budynek ten ma blisko 20 metrów długości i zaprojektowano go w relacji północ-południe na całej swej długości w odległości zaledwie 4 metrów od granicy z działką [...] Ł. K. i P. K. (k. 35 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, teczka nr [...]).

Powyższy budynek ma wysokość przesłaniania 8,57 m (k. 18 i 39 akt administracyjnych organu pierwszej instancji, teczka nr [...]; uwaga Sądu: w opisie projektu jest błąd, gdyż wysokość przesłaniania określono jako "8,67" m). Oznacza to, że zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a r.w.t. budynek ten "generuje" strefę przesłaniania w obrębie 4 metrowego pasa działki inwestycyjnej [...], ale też na obszarze do 4,57 m w głąb działki sąsiedniej [...]. Teoretycznie więc może on skutkować przesłanianiem obszaru działki Ł. K. i P. K. także w obrębie, który potencjalnie mogliby oni legalnie zagospodarować obiektami z oknami. Innymi słowy, budynek mieszkalny jednorodzinny na działce [...] przesłania działkę [...] z taką intensywnością, że w pewnym zakresie ogranicza możliwości jej zagospodarowania (art. 3 pkt 20 P.b.). Z tego chociażby powodu Ł. K., jako właściciel, ma legitymację strony i ma prawo żądać wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...]

Końcowo, wracając jeszcze do postępowania nieważnościowego zainicjowanego przez P. K. (której prawa są identyczne jak prawa Ł. K.), Sąd zauważa, że sam Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., [...], w zakresie budynku mieszkalnego nie umorzył postępowania, ale merytorycznie odmówił stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] co do tego budynku. Oznacza to, że uznał legitymację P. K. do badania w postępowaniu nieważnościowym projektu budowlanego co do budynku nr [...]. Jeszcze wyraźniej uwypuklone to zostało w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r., [...], który badał odwołanie P. K. właśnie od odmownego rozstrzygnięcia co do części mieszkalnej zamierzenia budowlanego na działce [...]. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku VII SA/Wa [...] oddalającym skargę zaakceptował takie rozstrzygnięcie.

Powyższe jest dodatkowym argumentem, który przemawia za tym, że inwestycji, dla której wydano pozwolenie na budowę z dnia [...] stycznia 2017 r., [...], [...] nie należy rozdzielać na części, a tym bardziej próbować wywodzić, że prawa Ł. K. są różne od praw jego małżonki P. K.. Źródło ich praw jest identyczne oraz wspólne (własność we wspólności majątkowej małżeńskiej do działki [...]). Oboje mieli status stron co do całości inwestycji, natomiast bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym udzieleniem pozwolenia na budowę. Ł. K. ma więc prawo skutecznie żądać wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd wskazuje, że poza pośrednim uwzględnieniem zarzutu dotyczącego § 12 ust. 1 pkt 1 r.w.t. (gdzie skarżący uwypuklał kwestię istnienia, w trakcie postępowania o pozwolenie na budowę, garażu zbliżonego do granicy jego działki), zarzutów tych nie mógł uwzględnić ani nawet badać. Ł. K. oczekiwał bowiem od Sądu merytorycznego badania postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Tymczasem zaskarżona decyzja zakończyła postępowanie wznowieniowe na etapie negatywnej weryfikacji przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Dopiero na skutek niniejszego wyroku – wobec przesądzenia statusu Ł. K. jako strony – postępowanie wznowieniowe będzie mogło wejść w fazę merytoryczną, gdzie rozstrzyga się co do istoty sprawy administracyjnej.

Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz Ł. K. równowartość uiszczonego wpisu od skargi (200 zł).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 67 akt sądowych).