Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 835/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 2, art. 7 ust. 3, ust. 4, ust. 6
journal: Dz.U. 2020 poz 638
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - t.j.
article: art. 111 par. 2, art. 151, art. 170, art. 250
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15 zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 21 pkt 1 ust. 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2019 poz 68
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 3 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2022 roku sprawy ze skarg U. K. i Stowarzyszenia A z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu kosztów z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt 1. oddala skargi; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych w Ł. przy ul. A 64A lok. 23 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej U. K. z urzędu. B.A.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – w skrócie: "k.p.a.", art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 638) – powoływanej jako: "u.o.z.", po rozpatrzeniu odwołania U.K. oraz odwołania Stowarzyszenia "A" z siedzibą w Ł. (powoływanego również jako: "Stowarzyszenie"), orzekło w pkt 1 o uchyleniu decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] r., znak: [...], zobowiązującej U.K. do zwrotu kosztów w wysokości 64511,79 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt na podstawie decyzji Wójta Gminy O. nr [...] z [...] r. w całości, natomiast w pkt 2 zobowiązało U.K. do zwrotu kosztów w wysokości 39631,79 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt na podstawie decyzji Wójta Gminy O. z [...] r., nr [...], w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie organ II instancji orzekł, że na wskazaną wyżej kwotę zwrotu kosztów tj. 39631,79 zł składają się koszty: 1) utrzymania odebranych psów w wysokości 10790,79 zł, w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 6 lutego 2017 r.; 2) utrzymania zwierząt gospodarskich w wysokości 28841,00 zł, w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 10 czerwca 2016 r.

Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji U.K. odniosła się do szeregu okoliczności faktycznych związanych z "bezprawnym i bezpodstawnym" odebraniem jej zwierząt, warunkami ich przetrzymywania po odebraniu właścicielce i okolicznościami zwrotu. Zwróciła również uwagę, że organ obciążył ją m.in. kosztami utrzymywania małych koźląt (urodzonych już po odebraniu kóz właścicielce) oraz na to, że jeden z odebranych psów padł po odebraniu z uwagi na złe warunki panujące w placówce prowadzonej przez L. S.

Z kolei Stowarzyszenie "A" w treści odwołania skupiło się na "niesłuszności, bezpodstawności i bezzasadności" odebrania zwierząt U.K. wskazując równocześnie, że organ I instancji niepoprawnie dokonał wykładni przepisów prawa oraz dokonał złej subsumpcji poprzez nieprawidłowe "dopasowanie stanu faktycznego". Stowarzyszenie zwróciło przy tym uwagę, że U.K. nie powinna zostać obciążona kosztem utrzymania małych kózek, urodzonych po odebraniu zwierząt, a samo odebranie - wobec dobrego stanu zdrowia zwierząt nie powinno mieć miejsca. Zdaniem Stowarzyszenia, odebrane zwierzęta nie powinny były nigdy trafić do W., ponieważ Stowarzyszenie deklarowało, że może się nimi zająć na czas wyjaśnienia sprawy.

Kolegium wyjaśniło następnie, że pismami z 1 lipca 2021 r. zwróciło się do Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Ł. sp. z o.o., Nadleśnictwa P., [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami i Schroniska dla Zwierząt w Ł. z prośbą o udzielenie informacji na temat przeciętnych dobowych kosztów utrzymania 1 sztuki drobiu (kury, gęsi, kaczki, perliczki, indyka), 1 kozy, 1 psa dorosłego i 1 szczeniaka.

Pismem z 6 lipca 2021 r. Kolegium zwróciło się do Prokuratury Rejonowej w Z. z prośbą o wyjaśnienie czy postępowanie w sprawie umorzenia postępowania w sprawie [...] zostało zaskarżone, a następnie uchylone przez sąd i z tego względu podjęte na nowy numer oraz kiedy uprawomocniło się postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie [...] z [...] r.

Pismami z 6 i 7 lipca 2021 r. Schronisko dla Zwierząt w Ł. oraz [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami udzieliło odpowiedzi na pytanie dotyczące kosztów utrzymania psów.

Pismem z 9 lipca 2021 r. Miejski Ogród Zoologiczny w Ł. udzielił odpowiedzi na pytanie związane z kosztami utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt.

Pismem z 12 lipca 2021 r. Prokuratura Rejonowa w Z. wyjaśniła, że postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie [...] z [...] r. (wydane po wpisaniu sprawy na nowy numer po uchyleniu postanowienia w sprawie [...] przez Sąd) uprawomocniło się 7 lutego 2017 r.

Nadleśnictwo P. ([...]) udzieliło 27 sierpnia 2021 r. odpowiedzi na temat kosztów utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt znajdujących się w [...].

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że Wójt Gminy O. decyzją wydaną [...] r., nr [...], po wszczęciu z urzędu postępowania orzekł o: 1) czasowym odebraniu U.K. psów w ilości 4 sztuki - 2 dorosłe i 2 szczeniaki, kóz w liczbie 6, 67 sztuk drobiu w tym: 19 kur, 17 kogutów, 4 gęsi, 21 kaczek, 2 indyki i 4 perliczki, utrzymywanych na posesji w B., działka nr 127/2, gmina O.; 2) o przekazaniu odebranych zwierząt do schroniska prowadzonego przez L.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą C z siedzibą w Ł.; 3) o przekazaniu odebranych zwierząt gospodarskich do prowadzonego przez G.S. B nad M. z siedzibą w K., poczta B.; 4) obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt jego dotychczasowego właściciela. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od wskazanej decyzji U.K. złożyła odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] r., znak: [...], orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 195/16, oddalił skargę U.K. na ww. decyzję Kolegium. Wskazany wyrok jest prawomocny.

U.K. oraz E.K. zawarły 1 lipca 2016 r. porozumienie, na mocy którego właścicielem odebranych zwierząt stała się E.K..

Wójt Gminy O. pismem z 2 kwietnia 2019 r. zawiadomił U.K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt odebranych na podstawie decyzji z [...] r. i poniesionych przez Gminę O. kosztów w okresie, kiedy była właścicielką tj. od 12 stycznia 2016 r. do 5 czerwca 2016 r.

U.K. w piśmie procesowym z 12 kwietnia 2019 r. przedstawiła swoje stanowisko, w tym wskazała, że wszystkie postępowania związane z odebraniem zwierząt zostały umorzone, że nie było podstaw do zabrania zwierząt i od prawie trzech lat U.K. próbuje odzyskać odebrane zwierzęta.

Stowarzyszenie, pismem z 13 kwietnia 2019 r. skierowanym do Wójta Gminy O. wniosło o odstąpienie od postępowania administracyjnego zarówno dotyczącego E.K., jak i U.K., jako działania nieprawnego i niemającego zastosowania w tej konkretnej sytuacji ani tym bardziej podstawy prawnej. Stowarzyszenie, we wskazanym piśmie wyraziło swoje stanowisko, co do wszczętych postępowań administracyjnych, a ostatecznie - w piśmie z 9 maja 2019 r. Stowarzyszenie stwierdziło, że zgłasza swój udział w postępowaniach na zasadzie określonej w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wójt Gminy O. postanowieniem z [...] maja 2019 r., [...], dopuścił Stowarzyszenie do udziału w postępowaniu.

Wójt Gminy O. decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], działając z urzędu orzekł o uchyleniu własnej decyzji z [...] r., nr [...].

Decyzją z [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. orzekło, po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia D z siedzibą w Ł., o uchyleniu ww. decyzji organu I instancji w całości i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji.

Organ I instancji decyzją z [...] września 2019 r., nr [...], zobowiązał U.K. do zwrotu kosztów w kwocie 57539,68 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 5 czerwca 2016 r. na podstawie decyzji Wójta Gminy O. nr [...] z [...] r.

Od powyższej decyzji U.K. oraz Stowarzyszenie wnieśli odwołania, na skutek których organ odwoławczy decyzją z [...] grudnia 2021 r., znak: [...],[...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji celem ponownego rozpatrzenia. Uchylając decyzję Kolegium zwróciło m.in. uwagę, że zasada obciążenia kosztami dotychczasowego właściciela (czyli osoby, której odebrano zwierzęta) nie może być skutecznie kwestionowana na tym etapie postępowania. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że kwestia zasadności odebrania zwierząt została już ostatecznie i prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r., [...], która to decyzja została poddana weryfikacji sądowej, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na rzeczoną decyzję wyrokiem z 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 195/16 (wyrok jest prawomocny). Zatem niniejsze postępowanie może dotyczyć jedynie zasadności obciążenia U.K. kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych uprzednio zwierząt. Z powyższych względów uznano zarzuty dotyczące zasadności odebrania zwierząt za nieuzasadnione i wykraczające poza granice tego postępowania.

Równocześnie Kolegium wskazało, jakie okoliczności sprawy wymagają wyjaśnienia i zwrócenia uwagi przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W pierwszej kolejności dostrzeżono, że zgodnie z przepisami art. 7 ust. 4 u.o.z. z samej sentencji decyzji Wójta Gminy O. z [...] stycznia 2015 r., [...], wynika już kto jest osobą zobowiązaną do uiszczenia kwot należnych z tytułu transportu, utrzymania i leczenia odebranych zwierząt - U.K.. Kolejną kwestią, na którą zwrócił uwagę organ II instancji był podyktowany przepisami art. 7 ust. 6 u.o.z. termin zwrotu odebranych zwierząt. W niniejszej sprawie datę graniczną tj. datę zwrotu zwierząt a równocześnie datę końcową, do której możliwe jest określenie kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt winna zatem stanowić – w przypadku psów – data prawomocności postanowienia o umorzeniu postępowania karnego. Ponadto Kolegium dostrzegło, że dodatkowym elementem jest kwestia wysokości kosztów utrzymania, transportu i koniecznego leczenia odebranych zwierząt – należy je bowiem wyjaśnić nie tylko na podstawie danych wynikających z faktur, lecz także w świetle brzmienia postanowień umów zawieranych z podmiotami, z którymi dana gmina miała w tym czasie zawarte umowy oraz z uwzględnieniem stawek opłat. Organ odwoławczy uwzględnił stanowisko U.K., zgodnie z którym w decyzji o czasom odebraniu zwierząt określono podmioty, do których miały być przekazane zwierzęta i podmiotem tym nie było A w W.. Zatem kwestia miejsca, w którym przebywały odebrane zwierzęta, okresu, w którym przebywały w jednym miejscu, a następnie, ewentualnie, w drugim wymagała również wyjaśnienia. Konkludując Kolegium wskazało, że organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie ustali w sposób, który nie będzie budził wątpliwości, jakie kwoty, za jaki okres winny obciążać U.K. i to w odniesieniu wyłącznie do zwierząt, które zostały jej odebrane, kiedy zapadło orzeczenie sądu powszechnego lub postanowienie o umorzeniu postępowania karnego, kiedy stało się ono prawomocne, a więc od kiedy istniała możliwość zwrotu odebranych zwierząt, u których podmiotów zwierzęta były przetrzymywane i w jakim okresie czasu i jakie były ewentualnie przyczyny przekazania zwierząt innym podmiotom i kto wyraził na to zgodę i czy podmioty te miały zawarte umowy z Gminą czy też nie. We wskazanej decyzji Kolegium wyraziło również stanowisko, że wydanie dwóch odrębnych decyzji tj. jednej o odebraniu zwierząt i drugiej o ustaleniu kwoty podlegającej zwrotowi jest uzasadnione i zgodne z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające Wójt Gminy O. pismem z 21 stycznia 2020 r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w Z. z pytaniami: kiedy uprawomocniło się postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie [...] r. z [...] r. oraz kiedy uprawomocniło się postanowienie z umorzeniu dochodzeni w sprawie [...] z [...] r.

W odpowiedzi Prokurator Rejonowy K.F. udzielił odpowiedzi, że postępowanie [...] umorzono [...] r., a następnie zostało ono podjęte na nowy numer tj. [...] i ponownie umorzone [...] r. i uzyskało walor prawomocności 7 lutego 2017 r.

W konsekwencji dokonanych ustaleń organ I instancji wydał decyzję z [...] r., którą zobowiązał U.K. do zwrotu kosztów w wysokości 65179,31 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt na podstawie decyzji Wójta Gminy O. nr [...] z [...] r. W treści decyzji podano motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

U.K. oraz Stowarzyszenie, w ustawowym terminie, złożyli odwołania od rzeczonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] marca 2021 r., znak: [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy ponownie zwrócił uwagę, że obciążenie strony kosztami organ administracji winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, przy czym wysokość tych kosztów winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłączenie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. W związku z powyższym, z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt i wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji. Orzeczenie o kosztach nie może ograniczać się do przepisania kwoty z faktury, szczególnie, że już pobieżna analiza faktury [...] wystawionej [...] r. przez B nad M. z siedzibą w K., poczta B. wskazuje na błędne jej wyliczenie przez wystawcę i błędne jej opłacenie, gdyż wymienione na niej 4 kozy oraz drób w ilości 67 fizycznie nie mogły przebywać 21 dni u usługodawcy, skoro zostały odebrane 12 stycznia 2016 r., który liczy 31 dni albo też faktura ta została błędnie opisana w treści decyzji organu I instancji na str. 4. Kolegium zauważyło, że organ I instancji nie do końca zastosował się do wcześniejszych wytycznych organu odwoławczego. W decyzji z [...] grudnia 2019 r., nr [...] wskazano cyt. "Z uzasadnienia decyzji w sprawie kosztów, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. musi wynikać jakie koszty zostały poniesione, w jakiej wysokości, jak również należy wskazać nie tylko na dane wynikające z faktur, lecz także na brzmienie umów zawieranych z podmiotami z którymi dana gmina ma zawarte umowy oraz stawki opłat." Analiza zarówno decyzji jak i przekazanego materiału dowodowego wskazywała, że organ I instancji nie odniósł się do treści umów zawartych z podmiotami mającymi zajmować się zwierzętami. Umowy te nie zostały włączone do akt sprawy co uniemożliwia weryfikację wystawionych faktur i co wskazuje, że organ I instancji też tego nie zrobił.

Po uchyleniu decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, została wydana opisana na wstępie decyzja z [...] r., [...], zobowiązującą U.K. do zwrotu kosztów w wysokości 64511,79 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt na podstawie decyzji Wójta Gminy O. nr [...] z [...] r. W treści decyzji wskazano motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.

Powyższą decyzję organu I instancji zakwestionowała zarówno U.K., jak i Stowarzyszenie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu ww. odwołań, ponownie podkreśliło, że kwestia zasadności odebrania zwierząt została już ostatecznie przesadzona, a jedyna kwestia, która w niniejszym postępowaniu jest poddawana pod rozwagę jest kwestia ustalanej przez organ wysokości kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z., co spowodowało jego czasowe odebranie. Innymi słowy, jeśli decyzja o odebraniu zwierzęcia jest prawomocna to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia. Podkreślono jednak, że obciążenie strony kosztami organ administracji winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, przy czym wysokość tych kosztów winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłączenie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter.

Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że:

1) organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji obciążył U.K. kosztami wskazując, że wynoszą one 64511,79 zł w tym:

a) 10790,79 zł - koszty utrzymania 4 psów od 12 stycznia 2016 r. do 6 lutego 2017 r.;

b) 53721,00 zł - koszty utrzymania zwierząt gospodarskich od 12 stycznia 2016 r. do 10 czerwca 2016 r.;

2) organ I instancji daty końcowe obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania zwierząt przez U.K. ustalił na podstawie daty wydania zwierząt gospodarskich oraz daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu dochodzenia, zgodnie z zaleceniami Kolegium;

3) do akt sprawy załączono umowy z usługodawcami, którym powierzono opiekę nad odebranymi U.K. zwierzętami;

4) w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji w sposób szczegółowy opisał miejsce przebywania zwierząt;

5) w aktach sprawy przekazanych do organu II instancji znajdują się umowy zawarte z usługodawcami, a w uzasadnieniu samej decyzji szczegółowo opisano, w jaki sposób wyliczono koszty nałożone na U.K.:

a) na podstawie umowy dotyczącej zwierząt gospodarskich (wraz z aneksami do tej umowy) koszty zostało policzone:

̶ 12.01.2016-21.03.2016 – liczba zwierząt x liczba dni x stawka dobowa za określone zwierzę (drób 5 zł/szt, kozy 15 zł/szt);

̶ 22.03.2016-10.06.2016 - wynagrodzenie ryczałtowe - 7000 zł miesięcznie.

b) na podstawie umowy dotyczącej zwierząt domowych (wraz z aneksami do tej umowy) koszty zostało policzone:

̶ 12.01.2016-31.07.2016 – stawka dobowa- 6 zł + VAT x 4 psy x liczba dni;

̶ 1.08.2016 r.-.6.02.2017 r. – stawka dobowa 5 zł + VAT x 4 psy x liczba dni

– w treści decyzji w sposób szczegółowy określono w jaki sposób obliczono koszty utrzymania zwierząt na podstawie kolejnych faktur załączonych do akt sprawy, wystawionych na podstawie obowiązujących umów z usługodawcami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przeanalizowało treść wydanej w sprawie decyzji oraz załączone do akt dokumenty i dostrzegło, że choć braki w materiale dowodowym zostały uzupełnione zgodnie z wytycznymi Kolegium, to jednak:

1) organ pierwszej instancji w decyzji z [...] r., [...], zobowiązał U.K. do zapłaty kwoty utrzymania 12 kóz, choć w decyzji z [...] r. orzeczono o odebraniu 6 kóz; pozostałych 6 kóz to koźlęta, które urodziły się po odebraniu zwierząt Pani U.K. i stanowiły one jej własność, to jednak z brzmienie przepisu art. 7 ust. 4 u.o.z. nie daje podstawy do obciążenia strony kosztami ich utrzymania (ponadto, jedynie na marginesie wskazano, że nowonarodzone koźlęta żywią się mlekiem matki i koszt ich utrzymania nie mógł być tożsamy z kosztem utrzymania dorosłych kóz);

2) na stronie 5 zaskarżonej decyzji w pkt 3b wskazano, że od 21 do 30 marca jest 11 dni i za tyle dni policzono stronie koszty utrzymania zwierząt gospodarskich - zamiast za 10 dni;

3) wiedza i doświadczenie życiowe nie pozwalają na uznanie, że koszty wskazane w decyzji organu I instancji, tj. np. stawka dobowa utrzymania 1 szt. drobiu - 5 zł i psa 5 zł winny być tożsame i są zasadne, wręcz przeciwnie - powinny się one znacząco różnić; nie jest również jasne jak to możliwe, że dobowy koszt utrzymania psa to 5 zł zaś kozy - 15 zł; zdaniem Kolegium koszty utrzymania zwierząt gospodarskich zostały znacząco zawyżone, a wskazane kwoty nie odpowiadają realnie ponoszonym wydatkom z tytułu utrzymania tych gatunków zwierząt;

4) w aktach sprawy, w piśmie z Prokuratury Rejonowej w Z. wskazano jako datę prawomocności postanowienia o umorzeniu dochodzenia datę 7 lutego 2017 r., gdy tymczasem na załączonym do pisma odpisie postanowienia widnieje pieczęć "Prawomocne z dniem 24 stycznia 2017 r.".

Mając na uwadze powyższe, uzasadnione wątpliwości opisane w pkt 3 i 4 Kolegium wystosowało zapytania do:

̶ do Miejskiego Ogrodu Zoologicznego w Ł. sp. z o.o., Nadleśnictwa P., [...] Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami i Schroniska dla Zwierząt w Ł. z prośbą o udzielenie informacji na temat przeciętnych dobowych kosztów utrzymania 1 szt. drobiu (kury, gęsi, kaczki, perliczki, indyka), 1 kozy, 1 psa dorosłego i 1 szczeniaka;

̶ Prokuratury Rejonowej w Z. z prośbą o wyjaśnienie niejasności w zakresie daty prawomocności postanowienia z [...] r. o umorzeniu dochodzenia.

W odpowiedzi na powyższe pytania uzyskano następujące informacje:

1) Miejski Ogród Zoologiczny w Ł. sp. z o.o. w piśmie z 9 lipca 2021 r. odpowiedział, że dzienny koszt utrzymania wymienionych w piśmie zwierząt to (w warunkach ogrodu zoologicznego):

̶ kura 1-1,5 zł;

̶ kaczka 2,5-3 zł;

̶ gęś 3-3,5 zł;

̶ koza 4,5-6,5 zł (w zależności od sezonu letniego lub zimowego);

2) [...] Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w piśmie z dnia 6 lipca 2021 r. odpowiedziało, że dzienny koszt utrzymania wymienionych w piśmie zwierząt, to:

̶ dorosły pies 40 zł z wyżywieniem (hotel dla zwierząt);

̶ szczeniak 20 zł z wyżywieniem (hotel dla zwierząt);

̶ dorosły pies 15 zł z wyżywieniem (schronisko dla zwierząt);

̶ szczeniak 10 zł z wyżywieniem (schronisko dla zwierząt);

3) Schronisko dla Zwierząt w Ł. przy ul. E 4 w piśmie z 6 lipca 2021 r. odpowiedziało, że dzienny koszt utrzymania wymienionych w piśmie zwierząt, to w przypadku psa (zarówno dorosłego, jak i szczeniaka) 10 zł za dobę pobytu.

4) Nadleśnictwo w P. w korespondencji mailowej z 27 sierpnia 2021 r. odpowiedziało, że dzienny koszt utrzymania:

̶ kozy domowej to 3 zł;

̶ drobiu domowego to 1,5 zł;

̶ psa to 7 zł.

Organ II instancji wyjaśnił i podkreślił, że choć decyzja wydawana na podstawie przepisów art. 7 ust. 4 u.o.z. jest obligatoryjna, to jednak koszty wskazane w tej decyzji muszą być uzasadnione. "Sztuczne" zawyżanie kosztów utrzymania zwierząt nie może więc zyskać aprobaty organów administracji. Kolegium nie zakwestionowało kosztów, jakie poniósł organ zawierając umowy z usługodawcami, jednakże z uwagi na obowiązującą zasadę swobody umów (art. 353 Kodeksu cywilnego), tego rodzaju umowa mogła zostać ukształtowana dowolnie - zgodnie z wolą stron. Jeżeli usługodawca zaproponował wysokie (a nawet zawyżone) stawki, a Wójt Gminy O. wyraził na to zgodę, to ciężar takiego rozwiązania nie może teraz spoczywać na U.K.. Ocena zasadności poniesienia kosztów utrzymania zwierząt winna zaś być obiektywna i wynikać z rzeczywistych wydatków, jakie były w tym przypadku niezbędne do transportu, utrzymania i leczenia konkretnych zwierząt.

Równocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że zgodnie z przepisami art. 139 k.p.a nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Z powyższych względów, Kolegium uznało, że choć koszty utrzymania dorosłych psów i szczeniaków - zgodnie z informacjami uzyskanymi od różnych podmiotów zajmujących się opieką nad psami - są, co do zasady, wyższe niż w umowie zawartej przez Gminę O. z L.S. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą C, to jednak organ nie może ani naruszać zakazu reformationis in peius, ani też orzekać o kosztach, które nie zostały rzeczywiście poniesione. Rolą organu, w tego typu sprawach, jest bowiem orzekanie o kosztach uzasadnionych, ale w granicach kosztów rzeczywiście poniesionych. Kolegium, na podstawie zgromadzonych dokumentów uznało zatem, że kwestia pobytu psów w C została w sposób prawidłowy i dostateczny wyjaśniona przez organ pierwszej instancji, a załączone do akt sprawy umowy i faktury potwierdzają rzeczywiście poniesione i uzasadnione koszty transportu i utrzymania 4 psów w okresie - od daty odebrania zwierząt do daty uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu dochodzenia (Prokuratura Rejonowa w Z. wyjaśniła, że data uprawomocnienia się postanowienia - 7 lutego 2017 r. - jest datą prawidłową).

Organ odwoławczy wyjaśnił w związku z tym, że koszty utrzymywania 4 psów odebranych czasowo w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 6 lutego 2017 r. zostały obliczone w następujący sposób:

Po pierwsze zastosowanie do obliczenia kosztów utrzymania psów miały 2 umowy, które obowiązywały w 2016 roku: umowa [...] z 31 grudnia 2015 r. zawarta na okres od 31 grudnia 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. - stawka za utrzymanie 1 szt. psa za 1 dobę wynosiła 6,00 zł netto plus 23% podatku VAT, a cena za odłowienie i transport do schroniska wynosiła 125,00 netto plus VAT oraz umowa [...] z 8 sierpnia 2016 r. zawarta na okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 r. - stawka za utrzymanie 1 szt. psa za 1 dobę wynosiła 5,00 netto plus 23% podatku VAT.

W okresie od 12 stycznia 2016 r. do 31 r. łączne koszty stanowią kwotę w wysokości 9880,59 zł:

1) kwota w wysokości 153,75 zł wynika z faktury nr [...] i faktury (korekta) nr [...] (pozycja 14) za odebranie psów i transport do schroniska;

2) kwota w wysokości 590,40 zł wynika z faktury nr [...] i faktury (korekta) nr [...] (pozycja 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od 12 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2016 r. i obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 20 dni;

3) kwota w wysokości 856,08 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od [...] r. do 29 lutego 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 29 dni;

4) kwota w wysokości 915,12 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od 1 marca 2016 r. do 31 marca 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 31 dni;

5) kwota w wysokości 885,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od l kwietnia 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 30 dni;

6) kwota w wysokości 915,12 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od 1 maja 2016 r. do 31 maja 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 31 dni;

7) kwota w wysokości 885,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymanie 4 psów w schronisku za okres od 1 czerwca 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 30 dni;

8) kwota w wysokości 915,12 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 7,38 zł brutto x 31 dni;

9) kwota w wysokości 762,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 sierpnia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 31 dni;

10) kwota w wysokości 738,00 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 r. do 30 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 30 dni;

11) kwota w wysokości 762,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 października 2016 r. do 31 października 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 31 dni;

12) kwota w wysokości 738,00 zł wynika z nr faktury [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 listopada 2016 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 30 dni;

13) kwota w wysokości 762,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od l r. do 31 r. obliczona została według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 31 dni.

Dalej Kolegium wyjaśniło, że w roku 2017 obowiązywała umowa [...] z 5 stycznia 2017 r. zawarta na okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. - stawka za utrzymanie 1 szt. psa za 1 dobę wynosiła 5,00 netto plus 23% podatku VAT. W okresie od 1 stycznia 2017 r. do 6 lutego 2017 r. łączne koszty stanowią kwotę w wysokości 910,20 zł obliczoną następująco:

1) kwota w wysokości 762,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 stycznia 2017 r. obliczona według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 31 dni;

2) kwota w wysokości 147,60 zł wynika z faktury nr [...] (część kwoty z pozycji 11) za utrzymywanie 4 psów w schronisku za okres od 1 lutego 2017 r. do 6 lutego 2017 r. obliczona według stawki utrzymywania zwierząt za dobę ich pobytu tj. 4 psy x 6,15 zł brutto x 6dni.

Kwoty wskazane w pkt 1 i 2 po zsumowaniu dają kwotę 910,20 zł.

Łączna kwota utrzymania odebranych psów w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 6 lutego 2017 r. wyniosła zatem 10790,79 zł.

Odnosząc się do kosztów utrzymania zwierząt gospodarskich, Kolegium uznało, że koszt ich utrzymania w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 10 czerwca 2016 r. został znacząco zawyżony. Kolegium wystąpiło z zapytaniami do profesjonalnych podmiotów mając na względzie specyfikę prowadzonej przez nie działalności oraz rozległą wiedzę merytoryczną ich pracowników oraz ich doświadczenie w zakresie prowadzenia tego typu działalności. W ten sposób uzyskano informacje o uzasadnionych kosztach dziennych utrzymania zwierząt, które stały się podstawą niniejszego rozstrzygnięcia. Z pism Nadleśnictwa w P. oraz Miejskiego Ogrodu Zoologicznego wynika, że w zależności od stosowanej karmy koszty utrzymania zwierząt gospodarskich mogą się znacząco różnić, żaden ze wskazanych podmiotów nie wykazał jednak kosztów na tak wysokim poziomie jak wynikało to z umowy Gminy O. z Panem G. S. B nad M. z siedzibą w K., poczta B. Z tego względu Kolegium przyjęło - mając na uwadze najwyższe standardy ochrony i opieki nad zwierzętami - najwyższe z kwot uznanych za uzasadnione koszty dzienne utrzymania poszczególnych zwierząt, wskazanych przez Nadleśnictwo i Ogród Zoologiczny - jako najbardziej zasadne dla obliczenia faktycznie uzasadnionych kosztów utrzymania odebranych U.K. zwierząt.

Kolegium podniosło, że dostrzega pewne rozbieżności w wysokości kosztów utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt, dostrzega również, że po pięciu latach od odebrania zwierząt nie jest możliwe ustalenie jakie dokładnie koszty (rzeczywiste) poniesiono na ich utrzymanie, jednakże organy administracji są zobligowane do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zatem konieczne jest ustalenie realnych i uzasadnionych kosztów utrzymania zwierząt.

Z powyższych względów organ odwoławczy przyjął, że realne, uzasadnione faktycznie koszty utrzymania zwierząt gospodarskich U.K. w okresie od 12 stycznia 2016 r. do 10 czerwca 2016 r. były nie wyższe niż:

̶ kura (kogut) - 1,5 zł;

̶ kaczka - 3 zł;

̶ gęś - 3,5 zł;

̶ indyk - 3,5 zł (z uwagi na brak odniesienia [...] Ogrodu Zoologicznego do tego gatunku ptactwa przyjęto najwyższy ze wskazanych kosztów utrzymania drobiu);

̶ perliczka - 3,5 zł (z uwagi na brak odniesienia [...] Ogrodu Zoologicznego do tego gatunku ptactwa przyjęto najwyższy ze wskazanych kosztów utrzymania drobiu);

̶ koza - 6,5 zł.

Przy tak ustalonych dobowych kosztach utrzymania zwierząt, łączne koszty utrzymania odebranych zwierząt gospodarskich w okresie 12 stycznia 2016 r. - 10 czerwca 2016 r. (151 dni) należało obliczyć:

{(19 kur + 17 kogutów) x 1,5 zł x 151 dni} + {21 kaczek x 3 zł x 151 dni} + {4 gęsi x 3,5 zł x 151 dni} +{2 indyki x 3,5 zł x 151 dni} + {4 perliczki x 3,5 zł x 151 dni} + {6 kóz x 6,5 zł x 151 dni} = 28841,00 zł

W ocenie organu II instancji łączna kwota kosztów utrzymania odebranych zwierząt wyniosła zatem 39631,79 zł. Z tych względów Kolegium postanowiło uchylić decyzję organu pierwszej instancji i orzec co do istoty sprawy.

Ponadto organ odwoławczy podzielił stanowisko U.K., że nie ma możliwości obciążania jej kosztami utrzymania 6 koźląt, które urodziły się po odebraniu zwierząt, ponieważ w decyzji o odebraniu zwierząt orzeczono o odebraniu 6 kóz (nie zaś 12).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i okoliczności związanych z odebraniem zwierząt przedstawionych w obu odwołaniach, a także pismach składanych do Kolegium przez U.K. i Stowarzyszenie, ponownie podkreślono, że w niniejszym postępowaniu okoliczności te nie są i nie mogą być badane. Nie mają one bowiem wpływu na treść rozstrzygnięcia, dla którego istotne jest jedynie, że decyzja o czasowym odebraniu zwierząt została wydana, jest prawomocna i ostateczna.

Kolegium wyjaśniło jednak wątpliwość w zakresie kompletności materiału dowodowego (strona podnosiła, że organ pierwszej instancji nie przekazał całości akt sprawy) i orzekło na podstawie rzetelnej i wnikliwej analizy akt postępowania, uzupełnionej wiadomościami specjalistycznymi - przekazanymi przez podmioty zajmujące się opieką nad zwierzętami.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła U. K. (której skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 835/21) oraz Stowarzyszenie "A" z siedzibą w Łodzi (którego skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Łd 836/21).

W swojej skardze U. K. oświadczyła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, gdyż w jej ocenie jest ona niezgodna z prawem i dla niej krzywdząca. Koszty, które ma zwrócić są zawyżone. Nie było również podstaw do odebrania jej zwierząt i nałożenia na nią obowiązku zapłaty tak dużej kwoty.

Z kolei Stowarzyszenie zarzuciło zaskarżonej decyzji:

̶ popełnienie błędu przez organ I instancji, co może być błędem nieumyślnym, ale może być również celowym, zaplanowanym działaniem na niekorzyść U.K., aby osiągnąć określony zamierzony rezultat o charakterze przestępczym;

̶ błędną/niewłaściwą ocenę materiału dowodowego w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji, co może być wynikiem pewnej beztroski urzędniczej, ale równie dobrze może być skutkiem działania celowego, aby osiągnąć określony, zaplanowany skutek;

̶ błędną i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego przez organ odwoławczy, który od samego początku przyjął decyzję wójta jako nieomylną niepodważalną i tej decyzji bronił naruszając tym samym konstytucyjne prawo obywatela do rzetelnego "procesu" pomimo, że chodzi tu o decyzję administracyjną, która jednakże narusza zasady sprawiedliwości społecznej, obiektywizmu, bezstronności i ważnego interesu społecznego;

̶ przyjęcie przez organ odwoławczy roli rachmistrza oceniającego wysokość kosztów zamiast ich zasadność w związku z bezpodstawnym zaborem zwierząt z posesji;

̶ niewłaściwą interpretację zapisów art. 7 w powiązaniu z art. 6 u.o.z.

Mając powyższe zarzuty na uwadze Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości oraz uchylenie aktu I instancji.

W uzasadnieniu swojej skargi Stowarzyszenie zakwestionowało przede wszystkim zasadność odbioru zwierząt U.K., podnosząc, że zgodnie z obowiązującym prawem w przypadkach opisanych w ustawie o ochronie zwierząt Gmina wydaje decyzje o czasowym odebraniu zwierząt, natomiast dalej toczy się postępowanie już nie administracyjne, tylko karne i dopiero ono ma decydujące znaczenie rozstrzygające. Tymczasem w przypadku U.K. sprawa została dwukrotnie umorzona na etapie postępowania przygotowawczego, a zażalenie złożone przez osobę reprezentująca niby organizacje prozwierzęcą zostało przez sąd odrzucone. U. K. nie może zatem ponosić kosztów finansowych za błędne decyzje gminy, ponieważ z tych umorzeń wynika, że nie zostały naruszone zapisy ustawy o ochronie zwierząt i nie zostały spełnione przesłanki dające gminie podstawy zaboru zwierząt. Ponadto Powiatowy Lekarz Weterynarii nie wnioskował o odebranie zwierząt.

W ocenie Stowarzyszenia nastąpiło nie tylko bezzasadne zabranie zwierząt, ale dokonano bezprawnego wtargnięcia na posesję i bezpodstawnego zaboru zwierząt jednym słowem dokonano rozboju, co wynika z faktów i dowodów dokumentacyjnych. Tymczasem postępowanie w organie l instancji sprowadziło się do tuszowania nieprawidłowości, natomiast organ odwoławczy przychyla się do narracji jednej strony czyli gminy broniąc niewłaściwego postępowania urzędników tego organu totalnie ignorując argumentację skarżących i wydaje postanowienia (decyzje) wbrew faktom i logice.

Stowarzyszenie podkreśliło, że deklarowało chęć przetrzymania psów U.K. bezpłatnie do czasu zakończenia sprawy, tymczasem wójt wolał za ich przetrzymywanie płacić i nie miał żadnych obiekcji przekazać je do molocha, o którym jest powszechnie zła opinia. Do ostatnio toczącego się postępowania przekazaliśmy protokół z rozprawy z 2017 r., w którym są bulwersujące zeznania na temat tego co działo się w obiekcie w W..

Zdaniem Stowarzyszenia skarga na decyzję SKO jest zasadna i zasługuje na rozpatrzenie ze względów prawnych i społecznych.

W odpowiedzi na ww. skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na niesprecyzowanie zarzutów przez U.K., organ II instancji wniósł o odrzucenie jej skargi, natomiast w przypadku uznania, że skarga nie podlega odrzuceniu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, bowiem zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza obowiązujących norm prawa.

Natomiast w odpowiedzi na skargę Stowarzyszenia organ II instancji wyjaśnił dodatkowo, że kwestie warunków przetrzymywania odebranych zwierząt nie mogą mieć wpływu na istnienie podstawy do zobowiązania U.K. do zwrotu kosztów odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt. W ocenie Kolegium śmierć jednego z odebranych psów, ale już po dacie umorzenia postępowania przygotowawczego i warunki w jakich zwierzęta przebywały przed zwróceniem ich właścicielce nie mogą w żaden sposób sprawić, że U. K. nie poniesie kosztów odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt za okres określony w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 22 stycznia 2022 r. Stowarzyszenie podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Z kolei pismem z 16 lutego 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej U.K. uzupełnił skargę i zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 ust. 4 u.o.z., co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżącą obowiązku zwrotu kwoty 39631,79 zł tytułem kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych skarżącej zwierząt.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącej przywołał fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, w których przyjęto, że obciążenie dotychczasowego właściciela zwierząt kosztami wskazanymi w art. 7 ust. 4 u.o.z. jest możliwe wyłącznie w przypadku istnienia ostatecznej decyzji o odebraniu zwierząt. Natomiast w przedmiotowej sprawie brak takiej decyzji, albowiem pierwotna decyzja Wójta Gminy O. o odebraniu skarżącej zwierząt została uchylona przez Wójta Gminy O.

Ponadto zdaniem skarżącej za nieobciążaniem jej kosztami określonymi w art. 7 ust. 4 u.o.z. przemawia zarówno wykładnia literalna, jak i funkcjonalna tej normy prawnej. Obciążenie dotychczasowego właściciela zwierząt możliwe jest wyłącznie gdy dojdzie do znęcania się nad zwierzętami. Natomiast postępowanie przygotowawcze, które toczyło się wobec skarżącej zostało umorzone wobec stwierdzenia braku popełnienia przez skarżącą czynu zabronionego. W związku z czym brak podstaw do nałożenia na skarżącą obowiązku zapłaty jakichkolwiek kwot związanych z utrzymaniem odebranych jej zwierząt.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącej zwrócił uwagę, że obowiązek zapłaty kosztów określonych w art. 7 ust. 4 u.o.z. stanowi formę dodatkowej sankcji za postępowanie ze zwierzęciem w sposób wypełniający znamiona znęcania się. Jednak w sytuacji braku podstaw do odebrania skarżącej zwierząt, nieuzasadnione byłoby obciążenie jej wspomnianymi wcześniej kosztami, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z celem tej normy prawnej.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrot skarżącej kosztów postępowania oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż nie została ona opłacona w całości ani w części.

Postanowieniami z 3 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – w skrócie: "p.p.s.a." – połączył sprawę o sygn. akt II SA/Łd 835/21 ze sprawą o sygn. akt II SA/Łd 836/21 w celu ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić dalej sprawę pod sygn. akt II SA/Łd 835/21, natomiast numer sprawy II SA/Łd 836/21 został zakreślony w repertorium SA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skargi nie są zasadne.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) – zwanej ustawą covidową – znowelizowanym na mocy art. 4 pkt 3 ustawy z dnia [...] r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), z dniem 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Na tle tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19, wyraził pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego".

Zważywszy na treść powyższej regulacji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 7 lutego 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej, ziściły się bowiem warunki określone w tym przepisie. Rozpoznanie tej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 3 stycznia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącej oraz uczestnik postępowania nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie tego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 7 lutego 2022 r.

Wymagany przy tym przywołaną wyżej uchwałą NSA standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji (zarządzenie o rozprawie zdalnej z 3 stycznia 2022 r.).

Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu, organ II instancji wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto spełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić także należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy II instancji w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska obu stron skarżących. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśnił podstawę prawną decyzji oraz przytoczył przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że obie strony skarżące odmienne oceniają dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciągają z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podjęło niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydało trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja zobowiązująca U.K. do zwrotu kosztów w wysokości 39631,79 zł z tytułu odebrania, transportu, leczenia i utrzymywania odebranych zwierząt na podstawie decyzji Wójta Gminy O. z [...] r., nr [...].

Zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestionowania zasadności nałożenia na U.K. obowiązku zwrotu kosztów odebrania należących do niej zwierząt, ich transportu, leczenia i utrzymywania. Obie strony skarżące zgodnie bowiem podnoszą, że odebranie zwierząt było bezpodstawne.

W tym miejscu podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 195/16, oddalił skargę U.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy O. z [...] r., nr [...], wydaną w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt.

Zgodnie natomiast z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 marca 2020 r., I GSK 768/17 (orzeczenie dostępne w CBOSA), istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana. Nie jest zatem dopuszczalne formułowanie przez strony (uczestników) postępowania sądowoadministracyjnego, organy administracji publicznej i inne organy państwowe, sądy administracyjne i inne sądy ustaleń oraz ocen prawnych sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze podzielić należy stanowisko Kolegium, że żadne argumenty zmierzające do podważenia zasadności odebrania U.K. zwierząt i obciążenia jej kosztami ich transportu, utrzymania i koniecznego leczenia nie mogą wywołać zamierzonego skutku, bowiem kwestia ta została ostatecznie przesądzona w powołanym wyżej prawomocnym wyroku z 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 195/16.

Przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 7 ust. 4 u.o.z. Stosownie do powołanego wyżej przepisu w przypadku odebrania zwierzęcia dotychczasowemu właścicielowi lub opiekunowi na warunkach określonych w art. 7 ust. 3 u.o.z. obciąża się jego kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia.

Jak słusznie natomiast zaznaczył pełnomocnik U.K. w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że ustawa o ochronie zwierząt nie pozostawia jakiejkolwiek swobody organowi w zakresie obciążenia kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia, zwierzęcia, które zostało czasowo odebrane. Ustawodawca wręcz obliguje właściwy organ do wydania rozstrzygnięcia o kosztach transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia, w sytuacji gdy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z., co spowodowało jego czasowe odebranie. Innymi słowy, jeżeli decyzja o odebraniu zwierząt jest ostateczna i wykonalna to organ administracji ma obowiązek orzec o obciążeniu kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia - dotychczasowego właściciela lub opiekuna tego zwierzęcia.

Jednakże wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej U.K. decyzja Wójta Gminy O. z [...] r., nr [...], nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Co prawda Wójt Gminy O. decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], działając z urzędu orzekł o uchyleniu własnej decyzji z [...] r., nr [...], jednak decyzją z [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. orzekło o uchyleniu ww. decyzji organu I instancji w całości i umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji.

Skoro zatem zarówno kwestia odebrania U.K. zwierząt, jak i kwestia nałożenia na nią obowiązku zwrotu kosztów ich odebrania, transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zostały prawomocnie przesądzone, to oznacza, że kontrolowane w niniejszej sprawie postępowanie zmierzało wyłącznie do ustalenia wysokości tych kosztów, co wynika wprost z art. 7 ust. 4 u.o.z.

W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że w chwili decydowania o odbiorze zwierzęcia nie zawsze jest znana całkowita wysokość tych kosztów, dlatego za dopuszczalne i niepozostające w sprzeczności z powołanym wyżej przepisem należy uznać wydanie decyzji w tym przedmiocie w terminie późniejszym, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Zaskarżona decyzja precyzyjnie określa, jakie koszty składają się na kwotę odebrania, transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt odebranych U.K.. Kolegium prawidłowo uznało przy tym, że kwota obliczona przez organ I instancji nie jest właściwa i w związku z tym samodzielnie uzyskało informacje o kosztach utrzymania poszczególnych zwierząt zarówno z podziałem na gatunki, jak i z uwzględnieniem okresu, na jaki zwierzęta były odebrane. Wyliczenia przedstawione przez organ II instancji nie budzą żadnych wątpliwości i w związku z tym należy uznać je za rzetelne.

W orzecznictwie podkreśla się, że obciążenie strony kosztami, o których mowa w art. 7 ust. 4 u.o.z. organ administracji winien każdorazowo szczegółowo uzasadnić, przy czym wysokość tych kosztów winna odpowiadać realnie ponoszonym z tego tytułu wydatkom, mającym wyłącznie uzasadniony faktycznie i prawnie charakter. Nie sposób uznać za sprawiedliwe obciążania dotychczasowego właściciela lub opiekuna zwierzęcia kosztami nieznajdującymi faktycznego uzasadnienia i wynikającymi wyłącznie z zaakceptowania przez organ administracji stawek za utrzymanie zwierzęcia arbitralnie ustalonych przez podmiot, któremu je przekazano. W związku z powyższym, z akt sprawy musi wynikać sposób obliczenia kosztów transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranych zwierząt i wyliczenie to musi poddawać się weryfikacji (por. wyrok WSA w Krakowie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1566/17 – dostępny w CBOSA).

W ocenie Sądu orzekające w sprawie Kolegium spełniło opisane wyżej wymagania, dlatego nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odpowiadając natomiast na zarzut skarżącego Stowarzyszenia, że skoro postępowanie karne w przedmiocie znęcania się nad zwierzętami, o czym mowa w art. 6 ust. 2 u.o.z., zostało umorzone, to odpadła podstawa do obciążenia U.K. kosztami odebrania, transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt odwołać się można do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 462/21, w którym stwierdzono, że: "Na etapie odebrania zwierząt - mającego przecież, co wprost wynika z art. 7 ust. 6 tej samej ustawy charakter tymczasowy - brak jest przesłanek dla dokonywania przez podmiot odbierający zwierzęta, czy też przez organ wykonawczy gminy oceny czy doszło do znęcania rozumianego jako zawinione (świadome) działanie opiekuna. Kwestię ewentualnego zawinienia przesądzić bowiem może wyłącznie sąd powszechny, zaś przesłanką działania podmiotów wskazanych w art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz orzekającego na podstawie tego przepisu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest jedynie stwierdzenie traktowania zwierzęcia w sposób określony w art. 6 ust. 2 tej samej ustawy, a nie stwierdzenie zawinionego, czy też umyślnego znęcania się nad zwierzęciem." – orzeczenie dostępne w CBOSA.

Skoro zatem fakt utrzymywania przez U.K. zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywania ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa – w dacie ich odebrania – został potwierdzony zarówno przez organy administracji, jak i sąd, to znaczy, że późniejsze umorzenie postępowania karnego nie ma żadnego wpływu na obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów określonych w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej U.K. z urzędu orzeczono w pkt 2 wyroku, w oparciu o art. 250 p.p.s.a oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 68).

dc