Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1922/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Polityka fiskalna państwa nie polega jedynie na bezwzględnym egzekwowaniu należnych państwu lub samorządowi podatków, a realizujące ją organy winny stosować przewidziane prawem instrumenty umożliwiając podatnikom pokonanie przejściowych trudności dla zachowania źródła przychodów. W konkretnej sytuacji, oczekiwania podatnika żądającego umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej, nie mogą jednak wykraczać poza standardy preferencji pozwalających pogodzić interes indywidualny z interesem publicznym.

TEZY

Polityka fiskalna państwa nie polega jedynie na bezwzględnym egzekwowaniu należnych państwu lub samorządowi podatków, a realizujące ją organy winny stosować przewidziane prawem instrumenty umożliwiając podatnikom pokonanie przejściowych trudności dla zachowania źródła przychodów. W konkretnej sytuacji, oczekiwania podatnika żądającego umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej, nie mogą jednak wykraczać poza standardy preferencji pozwalających pogodzić interes indywidualny z interesem publicznym.


SENTENCJA

Wojewόdzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu W składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA – Henryka Łysikowska Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mrόz (sprawozdawca) Asesor WSA - Marek Olejnik Protokolant: Michał Kazek Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi: A Spółka z o. o. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległego podatku od środków transportowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi A Spółka z o.o. we W., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] Nr [...] rozkładającą na 36 rat zaległość w kwocie [...]. w podatku od środków transportowych za lata 1998 - 2003 oraz odmawiającą umorzenia odsetek w kwocie [...]należnych od ww. zaległości.

Jak wynika z akt sprawy, Spółka począwszy od 1998 r. zalegała z regulowaniem należności podatkowych w podatku od środków transportowych w łącznej kwocie [...] (w tym podatek [...]i odsetki w kwocie [...]). Wnioskiem z [...] (zmodyfikowanym na etapie postępowania przed organem I instancji) zwróciła się o rozłożenie na 24 raty kwoty zaległego podatku od środków transportowych za lata 1998 - 2003 od należących do niej czterech pojazdów samochodowych oraz o umorzenie odsetek od w zaległości podatkowej. Swoje żądanie uzasadniała problemami finansowymi spowodowanymi brakiem zapłaty za wykonane przez Spółkę usługi budowlane.

Po analizie przedłożonej przez podatnika dokumentacji - organ I instancji decyzją wydaną na podstawie art. 67 § 1 i art. 48 § 1 pkt 2 i § 3 Ordynacji podatkowej - odmówił umorzenia odsetek i rozłożył cała zaległość podatkową wraz z odsetkami na 36 rat miesięcznych. W ocenie tego organu sytuacja finansowa Spółki pozwalała na uregulowanie zaległości przy tak ustalonej wysokości spłat.

W odwołaniu Spółka zarzuciła, że organ zlekceważył twierdzenia podatnika, zarzuciła że jest "stronniczy i niesprawiedliwy", zaś "szablonowe" uzasadnienie decyzji świadczy, że organ nie rozpatrywał sprawy jako indywidualnej. Podważyła przyjętą przez organ ocenę jej możliwości finansowych i wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek.

Rozpatrując odwołanie SKO nie znalazło podstaw do uwzględnienia żądań Spółki w zakresie szerszym niż uczynił to organ I instancji, stąd utrzymało w mocy dotychczasowe rozstrzygnięcie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - Spółka A podniosła, że argumenty SKO są nie do przyjęcia, bo sprzedaż majątku części majątku na pokrycie zaległości może doprowadzić do zmniejszenia dochodów Spółki, zmniejszenia zatrudnienia, a tym samym do pogorszenia sytuacji finansowej, co w konsekwencji narusza prawa oraz interes prawny podatnika. Skarżąca wskazała też na przewlekły tryb doręczenia kwestionowanej decyzji, co zwiększyło odsetki za zwłokę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w wydanej decyzji. Organ wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że Spółka posiada zarówno dochody jak i majątek pozwalający na wywiązanie się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych. Wnioskowane umorzenie odsetek byłoby w tej sytuacji społecznie nieuzasadnione. Nie bez znaczenia jest, że odsetki są konsekwencją systematycznego i to trwającego od ponad 5 lat - uchylania się przez Spółkę, bez wyraźnej przyczyny, od regulowania zobowiązań podatkowych. Zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie zawarta w skardze argumentacja Spółki, że uregulowanie zobowiązań podatkowych zmniejszy jej dochody. Ocena wniosku i tak formułowanych zarzutów skargi w świetle przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej - przeczy uwzględnieniu żądania strony w zakresie umorzenia. Organ ważąc ważny interes podatnika i interes publiczny - rozłożył na 36 miesięcznych rat zarówno zaległość podatkową jak i należne od niej odsetki. Udzielenie ulgi w takim zakresie, jak i ilość i wysokość rat - uwzględnia możliwości płatnicze Spółki a w szczególności, było w ocenie organów adekwatne do możliwości płatniczych podatnika. W sytuacji, gdy Spółka posiada [...] pojazdów ciężarowych o łącznej wartości [...],- zł i systematycznie, od wielu lat uchyla się od regulowania zobowiązań podatkowych - umorzenie odsetek, które powstały z winy podatnika - byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Ponadto odmowa umorzenia odsetek w kwocie [...]- nie zagrozi egzystencji Spółki. Stosowanie przewidzianej w art. 67 OP ulgi nie może służyć pomnażaniu majątku Spółki kosztem gminy, której obowiązkiem jest realizowanie z wpływów podatkowych szeregu zadań na rzecz lokalnej społeczności. Organ wyjaśnił, że podjęta decyzja jest wynikiem kompromisu, uwzględniającego interes strony w kontekście zabezpieczenia również interesu publicznego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze usprawiedliwiło przyczyny zwłoki w przygotowaniu i doręczeniu rozstrzygnięcia. W ocenie organu, nie ma podstaw do kwestionowania zasadności przyjętego w decyzji rozstrzygnięcia, co uzasadnia wniosek o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem materialnym i procesowym. Kontrola Sądu obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa przez organy administracji, w szczególności to, czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował normę prawa materialnego oraz czy nie naruszył przy tym praw strony i zasad postępowania. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno przeprowadzone postępowanie, jak i zastosowane przepisy prawa materialnego gwarantują legalność przyjętych rozstrzygnięć.

Przedmiot postępowania dotyczący umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości w podatku od środków transportowych - określony wnioskiem Spółki z o. o. A - organy obu instancji rozpatrzyły w granicach żądania podatnika i na podstawie przesłanek ustawowych z art. 67 § 1 i art. 48 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (zwanej dalej OP). Decyzja kwestionowana jest jedynie w zakresie odmowy umorzenia odsetek od zaległości w kwocie [...].

Z treści art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej (stanowiącego podstawę materialną spornego rozstrzygnięcia) wynika, że "w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym - organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę".

Instytucja umorzenia zaległości podatkowych ukształtowana jest na zasadzie uznania administracyjnego w granicach kierunkowych dyrektyw wyboru określonych jako ważny interes podatnika lub interes publiczny. Uprawnienie organu do wydania decyzji uznaniowej, ogranicza kontrolę celowości i zasadności rozstrzygnięcia, nie zwalnia jednak Sądu kontrolującego legalność decyzji od obowiązku oceny, czy decyzję podjęto z uwzględnieniem przesłanek określonych w przepisie art. 67 OP. Jest to przepis o charakterze wyjątkowym, dlatego też umorzenie zaległości podatkowych stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych podatnika wskutek zaistnienia zdarzeń losowych lub okoliczności niezależnych od podatnika. Przesłanki w granicach których orzeka organ: ważny interes podatnika lub interes publiczny to pojęcia nieostre, co obliguje organ stosujący prawo do szczególnie wnikliwej ich oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta, a zwłaszcza istnienie ważnego interesu podatnika musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Badając legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie stwierdził nieprawidłowości w zakresie procedury administracyjnej, ani też wadliwego zastosowania norm prawa materialnego.

Postępowanie przeprowadzono z udziałem strony, dopuszczono i oceniono wszystkie dowody przedłożone w sprawie. Motywy rozstrzygnięcia organów zostały szczegółowo wyjaśnione w decyzjach spełniających wymogi określone w art. 210 § 1 i § 4 OP. Uzasadnienie szczegółowo wskazuje przyczyny, dla których organ odmówił umorzenia wnioskowanych zaległości i z jakich względów okoliczności podnoszone przez stronę nie mogły zmienić kierunku rozstrzygnięcia. Oceny przesłanek z art. 67 § 1 OP – organy dokonały w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, uwzględniając zarówno aktualną sytuację materialną podatnika jak i okoliczności jakie zrodziły powstanie zaległości.

Nie można zarzucić organom wyjście poza granice swobody organu przy wydawaniu decyzji uznaniowych, ani naruszenia kryteriów oceny ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. W sprawie nie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia losowe, ani okoliczności na które podatnik nie miałby wpływu. Przeciwnie, okoliczności, w których doszło do powstania zaległości wskazują na ignorowanie obowiązków publicznoprawnych i roszczeniową postawę podatnika. Podnoszenie jako okoliczności szczególnych i przemawiających za umorzeniem odsetek -cyt." zmniejszenie dochodów Spółki... i pogorszenie jej sytuacji finansowej " świadczy o wybitnie subiektywnym i uwzględniającym tylko partykularny interes podejściu Spółki do obowiązków publicznoprawnych.

Sąd podziela stanowisko organu, że taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie, co więcej - jej przyjęcie godziłoby rażąco w przesłanki z art. 67 OP.

Prowadząc działalność gospodarczą od wielu lat, podatnik systematyczne zalega z zapłatą podatku od środków transportowych, mimo że branża w której działa - budownictwo - przeżywało (w okresie za jaki zalega z zapłatą) okres prosperity. Nawet jeżeli w okresie tym wystąpiły przejściowe trudności płatnicze, to nie tłumaczy to notorycznego naruszania przez podatnika jego obowiązków publicznoprawnych. Nie można więc uznać podnoszonych w skardze okoliczności za szczególne i niezależne od podatnika. Wszystkie podmioty i przedsiębiorcy funkcjonują i działają w tym samym stanie prawnym, realizując swoje powinności podatkowe w oparciu o te same przepisy prawa podatkowego i nie popadają z tego powodu w długi podatkowe. Przepisy i obowiązki wynikające z powszechnie obowiązujących norm, są jednakowe dla wszystkich podejmujących działalność gospodarczą i trudno oczekiwać, aby ich ignorowanie było akceptowane przez Państwo i stanowiło okoliczność przemawiającą za umorzeniem należności publicznoprawnych.

Ponadto wyjaśnienia podatnika nie są przekonywujące, bowiem postawa podatnika na przestrzeni długiego okresu prowadzenia działalności gospodarczej wskazuje na notoryczne i zamierzone uchylanie się od obowiązków podatkowych. Podatnik nie regulował swoich zobowiązań wobec Samorządu na bieżąco nawet wówczas, gdy z prowadzonej działalności osiągał znaczne dochody. Przy wykazaniu minimum staranności z jego strony, nie doszłoby do naruszenia obowiązków, które zrodziły powstanie zaległości, a w każdym razie ich rozmiar byłby znacznie mniejszy. Staranność przy wywiązywaniu się z obowiązków leży we własnym dobrze pojętym interesie każdego podatnika i w żadnym przypadku ich ignorowanie nie stanowi przesłanki przemawiającej za przyznaniem ulgi w spłacie zaległości podatkowych. W ocenie Sądu, eksponowanie "możliwości zmniejszenia dochodów Spółki" jako okoliczności przemawiającej za umorzeniem na podstawie art. 67 § 1 OP zaległości podatkowych w kontekście ważnego interesu podatnika – nie może spotkać się z uznaniem w świetle obowiązujących standardów państwa prawa, którego konstytucyjnym obowiązkiem jest zapewnienie funkcjonowania wielu dziedzin życia obywateli z wpływów podatkowych.

Odnosząc się jeszcze do tych zarzutów skargi, które dotyczą naruszenia przesłanek z art. 67 Ordynacji podatkowej a odnoszą się do sytuacji majątkowej podatnika, wskazać należy, że ocena ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie może być dokonywana w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika o jego krzywdzie. Według ogólnie akceptowanych poglądów, które potwierdza teza wyroku NSA z 14.09.2001 r sygn. III S.A. 1590/00 (LEX nr 79619) "o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektyzowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości ".

W spornej sprawie, organy podjęły możliwe kroki w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej Spółki, lecz poza deklaracjami i oświadczeniami - że jest ona trudna, podatnik nie wykazał, aby odbiegała ona od sytuacji innych podatników funkcjonujących na rynku, a w szczególności aby on sam wykazał jakąkolwiek staranność dla jej poprawy. Inicjatywa Spółki ogranicza się do domagania się całkowitych zwolnień od obowiązków publicznoprawnych a przejawem jej roszczeniowej postawy jest oczekiwanie na zastosowania wszelkich możliwych ulg w zapłacie już powstałych zaległości. Organy rozkładając na 3 lata ciążące na Spółce zaległości - wykazały daleko idącą przychylność i zrozumienie dla jej sytuacji mimo, że sama Spółka nie uprawdopodobniła wystąpienia szczególnych, niezależnych od jej staranności okoliczności, które według kryterium jej ważnego interesu w zestawieniu z interesem publicznym – uzasadniałoby całkowitą rezygnację z dochodów gminy poprzez umorzenie należności podatkowych.

Polityka fiskalna państwa nie polega jedynie na bezwzględnym egzekwowaniu należnych państwu lub samorządowi podatków, a realizujące ją organy winny stosować przewidziane prawem instrumenty umożliwiając podatnikom pokonanie przejściowych trudności dla zachowania źródła przychodów. W konkretnej sytuacji, oczekiwania podatnika żądającego umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67 Ordynacji podatkowej, nie mogą jednak wykraczać poza standardy preferencji pozwalających pogodzić interes indywidualny z interesem publicznym.

W analizowanej sprawie - Spółka domaga się całkowitego uwolnienia od zapłaty odsetek, które powstały na skutek co najmniej niesumiennego traktowania obowiązków podatkowych. Patrząc przy tym przez pryzmat wyłącznie własnego interesu, zdaje się nie dostrzegać, że umorzenie jej zaległości, spowoduje naruszenie konstytucyjnej zasady równości podatkowej i przerzucenie ciężarów daninowych na inne podmioty, stąd okoliczności uzasadniające podjęcie takiej decyzji przez organ, musiałyby być szczególne. Trudno zaś za takie uznać okoliczności na których Spółka opiera swoje żądanie. Odsetki od zaległości, których umorzenia domaga się obecnie, powstały na skutek nierzetelności Spółki w regulowaniu podatków przez prawie pięć lat, mimo osiągania dochodów z prowadzonej działalności, stąd czynienie organom zarzutów "stronniczości i niesprawiedliwości" jest co najmniej nieuzasadnione.

W każdym razie, w ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy i obiektywny, zgodnie z zasadą swobodnej (art. 191 OP), a nie dowolnej oceny dowodów uznały, iż w spornej sprawie - brak jest szczególnych okoliczności, a tylko takie uzasadniałyby zastosowanie tak daleko idącej ulgi jak całkowite umorzenie odsetek od zaległości podatkowych. Zarzutom stawianych w skardze, przeczy wszechstronne wyjaśnienie sprawy i odniesienie się w decyzjach organów do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które wskazywałyby na istnienie w sprawie przesłanek uzasadniających udzielenie ulgi. Uzasadnienie decyzji również nie nasuwa obaw o dowolność rozstrzygnięcia.

Badanie legalności decyzji wydanych przez uprawnione organy dotyczy oceny, czy stosując prawo – działały w granicach przyznanych im kompetencji, zgodnie z przepisami ustaw podatkowych. Sądy administracyjne nie oceniają celowości podejmowanych rozstrzygnięć, bowiem ten zakres podlega kontroli resortowej i związany jest z polityką fiskalną państwa. Równość wobec prawa, jaką wyraża art. 32 Konstytucji RP oznacza stosowanie tych samych przepisów i zawartych w nich norm wobec wszystkich podmiotów prawa charakteryzujących się daną cechą istotną (bez ich dyskryminowania i bez faworyzowania). Kontrola legalności badanych decyzji dotyczyć może zatem jedynie oceny, czy orzekające w sprawie organy kierowały się przy rozstrzyganiu sprawy przesłankami określonymi w przepisie art. 67 Ordynacji podatkowej, który stanowi podstawę wszystkich decyzji umorzeniowych. Skarżący nie wskazał aby odmowa umorzenia odsetek od zaległości naruszała zasadę równości wobec prawa lub którąkolwiek z fundamentalnych zasad konstytucyjnych. Zarzut taki byłby uzasadniony jedynie wówczas, gdyby podatnik wykazał, że w tej konkretnej sprawie, organy odmawiając umorzenia odsetek od zaległości - kierowały się w stosunku do podatnika - innymi kryteriami i przesłankami niż określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Okoliczności takich jednak nie stwierdzono, stąd w ocenie orzekającego w sprawie Sądu – zarzuty skargi są bezzasadne.

Z powodów wyjawionych wyżej- orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie podziela zarzutów skargi i stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego (art. 67 i art. 48 OP) i procesowego - brak więc podstaw do jej uchylenia. Wobec braku przesłanek dla uwzględnienia zarzutów Skarżącego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.