Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1535/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem zawartym w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 2 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący K. M. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów dołączonych do niego, a także przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 5 listopada 2015 r. (rachunku zysków i straty sporządzonego na koniec czerwca, sierpnia i września 2015 r.; zapisów obrotów konta środki trwałe za październik 2015 r.; wykazu środków transportowych; odpisów deklaracji VAT-7 za lipiec i sierpień 2015 r.; wyciągów z dwóch firmowych rachunków bankowych za okres od 1 września do 31 października 2015 r.; odpisu zawiadomienia z dnia 17 września 2015 r. o zajęciu rachunku bankowego w [...] wraz z odpisami tytułów wykonawczych z dnia 30 sierpnia 2015 r.; dodatkowych oświadczeń skarżącego i jego małżonki z dnia 13 listopada 2015 r.), referendarz sądowy ustalił, co następuje:

skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która nie uzyskuje dochodów, małżonkowie utrzymują się z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych. Za okres od 1 stycznia do 30 września 2015 r. działalność ta przyniosła zysk netto w wysokości 176.847,32 zł (przychody netto wyniosły 28.566.814,11 zł). Skarżący swój średni miesięczny dochód za okres od stycznia do czerwca 2015 r., po uwzględnieniu zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatku dochodowego, określił na poziomie 6.999,43 zł netto (93.610,89 zł brutto), za wrzesień 2015 r. – 53.585,16 zł netto (66.043,16 zł brutto), natomiast w sierpniu 2015 r. poniósł stratę w wysokości 9.156,60 zł. Małżonka skarżącego poza domem o powierzchni 180 m2, nie posiada innego majątku, w tym oszczędności. Natomiast skarżący posiada rzeczowe aktywa trwałe o łącznej wartości 1.551.883,20 zł, w tym środki transportu: cztery samochody ciężarowe, dwie naczepy i dwa ciągniki samochodowe, których wartość rynkowa wynosi 282.000 zł oraz dwa samochody osobowe ([...] z 1994 r. i [...] z 2003 r.) o łącznej wartości rynkowej 13.000 zł. Skarżący dysponuje środkami z tytułu kredytów obrotowych w rachunkach firmowych prowadzonych przez [...] oraz [...], których limit wynosi 400.000 zł i 1.500.000 zł. Na dzień 31 października 2015 r. dostępne saldo wynosiło 307,31 zł oraz 886.156,16 zł. Nie posiada innych kont bankowych.

Skarżący poza ww. zobowiązaniami finansowymi względem banków z tytułu kredytów w rachunku bieżącym, posiada także zaległości w podatku akcyzowym na kwotę 2 mln 898.295,60 zł (wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi), które dotychczas spłacał w miesięcznych ratach po 16.000 zł (obecnie, jak podał, zaprzestał spłaty rat z tego tytułu).

W dodatkowo złożonych oświadczeniach skarżący podał, że średnie miesięczne całkowite koszty utrzymania małżonków, do których zaliczył opłaty za energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę i ścieki, telefon, telewizję i internet, podatek od nieruchomości, zakup oleju opałowego oraz pozostałe, wynoszą 3.984 zł.

Przed przystąpieniem do oceny zasadności żądania skarżącego należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak-Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe prowadzi do wniosku, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane wyłącznie w odniesieniu do podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej, czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno przy tym wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Koszty niniejszego postępowania kształtuje: 1/ wpis od skargi, który wynosi 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie); 2/ ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący połowę wpisu od skargi nie mniej jednak niż 100 zł (§ 3 rozporządzenia); 3/ ewentualny wpis od zażalenia na postanowienie wydane przez sąd wynoszący 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia) oraz 4) ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192).

Referendarz sądowy uznał, że ustalona sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na zaliczenie go do kręgu osób uprawnionych do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Zdaniem orzekającego brak jest podstaw aby przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim wysokość środków pieniężnych, jakie pozostają do dyspozycji małżonków po zaspokojeniu przez nich swoich potrzeb. Z porównania danych dotyczących średnich miesięcznych dochodów małżonków uzyskanych w okresie udokumentowanych siedmiu miesięcy 2015 r. (tj. od stycznia do czerwca i od sierpnia do września), które wyniosły 7.346,85 zł oraz ponoszonych przez nich wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wynika, że małżonkowie posiadają tzw. wolne środki w kwocie 3.362,85 zł miesięcznie. Kwota ta wielokrotnie przewyższa kwotę należnego wpisu sądowego oraz pozostałych kosztów, które mogą powstać w niniejszej sprawie, a których rozmiar został przedstawiony powyżej.

Natomiast bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność zadłużenia skarżącego z tytułu kredytów obrotowych. Zobowiązania z tego tytułu nie mają bowiem pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Co więcej, skarżący, będąc przedsiębiorcą, korzysta ze środków udostępnionych mu w ramach rachunku kredytowego, to brak jest przeszkód, aby przeznaczył je na koszty sądowe w niniejszej sprawie. Kredyty obrotowe pozwalają bowiem przedsiębiorstwu zapewnić płynność finansową, umożliwiając regulowanie bieżących zobowiązań przy braku gotówki. Podnieść przy tym należy, że niniejsza sprawa jest bezpośrednio związana z wykonywaną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Zatem koszty niniejszego postępowania można zaliczyć do zobowiązań związanych z działalnością przedsiębiorstwa.

Wprawdzie konto w [...] podlega zajęciu egzekucyjnemu, to jednak zajęciem tym objęte zostały wierzytelności z tego rachunku oraz wkłady oszczędnościowe, a nie środki pochodzące z udzielonego kredytu. W konsekwencji należało uznać, że okoliczność prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego skarżącego nie przesądza o niemożności poniesienia przez niego kosztów sądowych.

Raz jeszcze należy podkreślić, że prawo pomocy przysługuje tym osobom, które znajdują się w trudnej – co należy podkreślić – sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych. Skarżącego nie można zaliczyć do tej grupy osób.

Reasumując, uznać należało, że skarżący ma on realne możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie w pełnej wysokości, a ich poniesienie nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania jego i małżonki. Wskazane okoliczności nie potwierdzają, że sytuacja skarżącego uniemożliwia mu ich uiszczenie. W ocenie referendarza sądowego skarżący na ten cel może przeznaczyć zarówno środki z bieżących dochodów, które osiąga z działalności gospodarczej, a których w całości nie przeznacza na utrzymanie swoje i małżonki, jak i część środków, którymi dysponuje w ramach kredytów przyznanych mu w rachunkach firmowych.

Dokonanej oceny nie zmienia okoliczność, że skarżący wniósł do tut. Sądu łącznie trzynaście skarg na rozstrzygnięcia wydane przez Dyrektora Izby Celnej, które zostały zarejestrowane pod sygnaturami I SA/Gd od 1529 do 1541/15. Z uwagi na przedmiot tych spraw – odmowę uchylenia decyzji ostatecznej, we wszystkich zainicjowanych postępowaniach koszty sądowe kształtują się na takim samym poziomie jak w niniejszej sprawie a ich łączna wysokość nie przekracza możliwości finansowych skarżącego i jego małżonki.

Z tych wszystkich względów, uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.