Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 263/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata A. L. wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 /słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 263/17

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi J. W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej SKO lub Kolegium) z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...], dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 78 316,62 zł.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem J. W. z dnia [...] października 2016 r.

o umorzenie zadłużenia z funduszu alimentacyjnego, w którym powołał się na trudną sytuacją materialną i rodzinną. Podał, że nie posiada żadnego majątku. Przez długi czas był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Obecnie jest wyrejestrowany

z uwagi na pobierany w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką specjalny zasiłek opiekuńczy.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] powołując się na art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169 ze zm., dalej: u.p.o.u.a.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.) orzekł o odmowie umorzenia J. W. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 78 316,62 zł na rzecz dzieci: B., A. i A. W.

W uzasadnieniu opisał dokonane w prowadzonym postępowaniu ustalenia

w zakresie dochodu i sytuacji rodzinnej wnioskodawcy, który zamieszkuje wraz

z niepełnosprawną matką. Argumentując odmowę uwzględnienia wniosku wskazał, że J. W. obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym, który służy realizacji ochrony dobra dzieci poprzez zapewnienie środków na ich godziwe utrzymanie, wychowanie oraz edukację. Uznał, że sytuacja rodzinna J. W. jest trudna z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką, niemniej nie można ją uznać za szczególnie wyjątkową. J. W. wraz z matką posiadają stałe źródło utrzymania, a instytucje zabezpieczenia społecznego nie mają na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z rodziców na rzecz podatników. Wnioskodawca powinien liczyć się z koniecznością spłaty należności, gdyż powstanie zadłużenia jest następstwem zaniechania polegającego na niewywiązywaniu się z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, ustanowionego wyrokiem sądowym. Organ I instancji zauważył, że J. W. posiada odpowiednie przygotowanie zawodowe do podjęcie pracy w zawodzie piekarza, jednak z własnej woli nie podejmuje takiego zatrudnienia. Uzyskane wynagrodzenie mogłoby umożliwić spłatę części zadłużenia, a także zapewnić profesjonalną opiekę dla niepełnosprawnej matki w czasie, w którym podejmuje zatrudnienie.

Odwołanie od tej decyzji złożył J. W. wnosząc o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. Podał, że powodem jego powstania jest wieloletnie pozostawanie bez pracy (brak ofert), a w związku z tym niemożność płacenia alimentów. Zwrócił uwagę na stan swojego zdrowia podając, że jest osobą mającą trwały uszczerbek na zdrowiu (niedowład lewej ręki), leczy się również w poradni okulistycznej.

SKO decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy K.p.a. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Wyjaśniło, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone dzieciom odwołującego w ramach pomocy Państwa udzielanej osobom uprawnionym do alimentacji w związku ze stwierdzoną bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego. Powołując się na art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. podkreśliło, że uprawnienie organu do umorzenia należności alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej realizowane jest w ramach uznania administracyjnego, które uzależnione jest od zaistnienia okoliczności związanych

z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Kolegium podało, że odwołujący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, a ich łączny miesięczny dochód wynosi 1599,10 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 799,55 zł. Matka odwołującego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą opieki, którą sprawuje J. W., pobierający z tego tytułu zasiłek dla opiekuna osoby niepełnosprawnej. SKO zauważyło, że niepodejmowanie zatrudnienia wynika z opieki nad matką i nie jest wynikiem problemów zdrowotnych odwołującego.

W ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo wykazał, że sytuacja dochodowa J. W. nie może być uznana za wyjątkową, gdyż zarówno on jak i jego matka posiadają stałe źródło dochodu. Także dokonane w toku postępowania ustalenia są prawidłowe. Sam wnioskodawca nie przedłożył natomiast dowodów wskazujących na wyjątkowość swojej sytuacji i występowanie obiektywnych przesłanek potwierdzających, że zadłużenie było wynikiem okoliczności od niego niezależnych. Zadłużenie występuje od 2009 r. i systematycznie wzrasta. Wprawdzie odwołujący dokonywał dobrowolnych wpłat, jednak były one niewielkie i nie mogły stanowić przesłanki z art. 30 u.p.o.u.a. Nie zaistniały także przesłanki z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2, 4 tej ustawy.

W ocenie Kolegium, w tak ustalonych okolicznościach umorzenie należności odwołującego postawiłoby go w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do dłużników, którzy nie posiadają stałych dochodów, a mimo to dokonują płatności w miarę posiadanych możliwości. SKO zauważyło, że J. W. pozostaje bierny

względem rosnącego zadłużenia i nie wyjaśnia, dlaczego nie spłaca należności

w pełnej wysokości. Od [...] kwietnia 2009 r. do [...] czerwca 2016 r. została wyegzekwowana kwota 6 945,74 zł, co przy zadłużeniu na kwotę 78 216,62 zł (według zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2016 r. wydanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]) jest kwotą niewielką. Odwołujący miał możliwość regulowania choć w części swojego zadłużenia, zważywszy że obecnie posiada stałe źródło dochodów.

SKO uznało twierdzenia wnioskodawcy o braku szczegółowej analizy jego sytuacji za chybione i niezasadne, a wydaną decyzję za prawidłową i odpowiadającą prawu. Zaznaczyło, że obowiązkiem rodziców jest wywiązywanie się z obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci, a brak posiadania majątku nie jest okolicznością uzasadniającą umorzenie zaległości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Kolegium J. W. wniósł o jej uchylenie i umorzenie zadłużenia alimentacyjnego w całości. Podtrzymując argumentację odwołania wskazał na swą trudną sytuację materialną i życiową. Podkreślił, że zadłużenie spowodowane zostało brakiem zatrudnienia i dochodu. Od [...] grudnia 2012 r. opiekuje się chorą

i niepełnosprawną matką, w związku z czym nie może podjąć pracy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej; sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, po części z przyczyn w niej wywiedzionych.

Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że naczelną zasadą postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej. Stosownie do niej, organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania w toku postępowania administracyjnego - z urzędu lub na wniosek - wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z zasady tej wynika dla organów administracji obowiązek określenia dowodów niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz ich przeprowadzenia. Konieczność przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy została dodatkowo podkreślona w art. 77 § 1 K.p.a., który nakazuje organom administracji zebranie i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Podstawą niewadliwej decyzji administracyjnej w każdej sprawie może być tylko ocena zgromadzonego przez organ pełnego materiału dowodowego, a więc materiału, który pozwala na ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji stanowił art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowiący, że "organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową

i rodzinną". Umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego powinno mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy sytuacja dochodowa i rodzinna zobowiązanego nie pozwala na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest skutkiem czynników obiektywnych, tj. takich, na które zobowiązany nie ma wpływu.

Na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności, w tym stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie czy prowadzi samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia

21 października 2008 r. I OSK 1685/07).

Jak słusznie przy tym w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć zauważyły organy administracji, ich uprawnienie do orzekania w zakresie wynikającym ze wskazanego przepisu realizowane jest w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma możliwość wyboru co do uwzględnienia wniosku dłużnika alimentacyjnego nawet wówczas, gdy zostaną spełnione ustawowe przesłanki warunkujące udzielenie tej formy pomocy. Nie oznacza to jednak, że organ może działać całkowicie dowolnie, gdyż jak wskazano powyżej, pozostawienie sposobu rozstrzygnięcia sprawy do jego uznania bezwzględnie wiąże się z obowiązkiem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpatrzenia, w tym ustalenia zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Dokonaną ocenę organ powinien przedstawić w uzasadnieniu, odnoszącym się zarówno do istotnych w sprawie faktów, jak i do wyjaśnienia zastosowanej w sprawie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzje, tj. zaskarżona decyzja SKO

i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] nie odpowiadają tym kryteriom.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ustalenie zaistnienia przesłanek do umorzenia w całości lub w części świadczeń wypłaconych osobom uprawnionym

z funduszu alimentacyjnego powinno być dokonane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika. Mimo nie budzącego wątpliwości faktu prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa domowego wraz

z pozostającą pod jego opieką matką, wbrew twierdzeniom organu I i II instancji, trudno uznać za szczegółowo wyjaśnioną jego sytuację materialno – finansową

i zdrowotną.

O ile z wniosku skarżącego z dnia [...] października 2016 r. inicjującego postępowanie wynika wysokość osiąganych przez niego i matkę dochodów (łącznie 1599,10 zł, w tym 520 zł z tytułu pobieranego przez niego specjalnego zasiłku opiekuńczego) oraz ponoszonych wydatków (ok. 1 000 zł, określonych jako "konieczne rachunki domowe"), to brak jest ze strony organów jakichkolwiek działań potwierdzających w tym zakresie. Kwoty te, stanowiąc aktualnie punkt odniesienia do ustalenia potencjalnej możliwości spłaty zadłużenia nie zostały w żaden sposób zweryfikowane, zwłaszcza w odniesieniu do obciążających skarżącego i matkę wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (zakupu żywności, środków czystości, opłat za tzw. media, opału, kosztów leczenia itp.), jak również co do tego, czy po ich uwzględnieniu skarżący przy aktualnym poziomie dochodów obiektywnie byłby w stanie dokonywać większych wpłat tytułem bieżących alimentów niż wskazane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji kwoty 50 – 100 zł miesięcznie (przy pełnej wysokości tych alimentów wraz z kosztami komorniczymi 1 356 zł).

Wg orzekających w sprawie organów administracji, "głównym problemem" jest zła sytuacja zdrowotna matki skarżącego, a jednocześnie ich sytuacja finansowa nie jest trudna z uwagi na stałe dochody rodziny. W ocenie Sądu organy nie wykazały

w dostatecznym stopniu braku zależności i wynikającej z tego odmiennej oceny sytuacji zdrowotnej i finansowej, które w znacznym stopniu wzajemnie się warunkują.

Z tego względu Sąd nie podziela również stanowiska, że sytuacja dochodowa skarżącego względem innych dłużników alimentacyjnych nie może być uznana za wyjątkową i trudną tylko z tego powodu, że wraz z matką posiada stałe źródła dochodu. Ich wysokość z pewnością nie może być uznana za znaczącą, a zasady doświadczenia życiowego wskazują, że zwłaszcza wydatki związane z leczeniem mogą stanowić poważne obciążenie domowego budżetu. W tym zakresie uwagę zwraca, że wprawdzie organy nie kwestionują znacznego stopnia niepełnosprawności matki skarżącego, niemniej co do jej stanu zdrowia i związanych z tym wydatków nie poczyniły żadnych ustaleń, w tym także co do pozyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dotyczy to również skarżącego wobec zapisanych w kwestionariuszu wywiadu kłopotów ze wzrokiem oraz sygnalizowanych we wniosku o umorzenie należności problemów z lewą ręką wynikających

z doznanego w 2014 r. wypadku w gospodarstwie rolnym. Stawia to pod znakiem zapytania wiarygodność twierdzeń zawartych w decyzji SKO, że organ I instancji prawidłowo ustalił sytuację zdrowotną rodziny skarżącego oraz że niepodejmowanie przez niego zatrudnienia nie jest wynikiem jego problemów zdrowotnych. Zdaniem Sądu twierdzenia te jawią się co najmniej jako przedwczesne. Ubocznie należy wskazać, że pozostają one w rozbieżności z przedstawioną przez skarżącego w toku postępowania sądowego kartą leczenia szpitalnego za okres od [...] – [...] czerwca 2014 r. (z rozpoznaniem otwartego złamania palca IV z uszkodzeniem ścięgna prostownika oraz ranami szarpanymi palców II i III z uszkodzeniem ścięgien prostowników) i wypisem orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS – Oddział Regionalny w [...] o ustaleniu z tego powodu 6 % uszczerbku na zdrowiu oraz skierowaniem do szpitala z dnia [...] marca 2017 r. z rozpoznaniem zaćmy.

W kontekście sugerowanej w decyzji organu I instancji potencjalnej możliwości podjęcia i wykonywania przez skarżącego pracy fizycznej powinno to zostać wzięte pod uwagę i rozważone.

Jako nie znajdujące żadnego odniesienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i mające charakter swobodnych rozważań należy w związku z tym ocenić także powołanie się przez organ I instancji na warunki zdrowotne oraz realne możliwości zarobkowania skarżącego (w tym wynikające z posiadanego przez niego doświadczenia w wyuczonym zawodzie piekarza, w którym wg treści odwołania pracował jedynie przez rok od czasu ukończenia szkoły zawodowej w pierwszej połowie lat 90 XX w). W szczególności brak jest jakichkolwiek analiz i wyjaśnień podstaw uznania, że w przypadku podjęcia pracy, z uzyskanego wynagrodzenia byłby w stanie nie tylko spłacać zadłużenie, ale jednocześnie zapewnić na czas wykonywania pracy fachową opiekę dla chorej matki. Okoliczności z tym związane nie zostały wyjaśnione przez organ II instancji, który podzielając stanowisko Wójta Gminy [...] i prawidłowość poczynionych przez niego ustaleń, w swej argumentacji wyeksponował fakt bierności skarżącego z rozwiązaniem problemu rosnącego zadłużenia, zarzucając także brak z jego strony wyjaśnień, dlaczego nie spłaca należności z tytułu zaległości w pełnej wysokości. W ocenie Sądu, zarzut ten mógłby jawić się jako uzasadniony w sytuacji wykazania przez organ, że skarżący taką możliwość obiektywnie posiadał (analogicznie, że był w stanie dokonać wpłat

w większej wysokości, niż faktycznie wyegzekwowane przez komornika od 2009 r. 6 945,74 zł).

Związany jest z tym kolejny aspekt, a mianowicie szeroko rozumianego stanu zdrowia jego matki. Orzekające w sprawie organy skupiając się ogólnie na fakcie sprawowania nad nią opieki przez skarżącego jako okoliczności stojącej na przeszkodzie do podjęcia przez niego pracy i spłaty zadłużenia, całkowicie pominęły kwestię istoty przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy cel jego przyznania nie stoi w sprzeczności ze stanowiskiem co do powinności podjęcia przez niego pracy (abstrahując, czy pozwala mu na to stan zdrowia). Trudno bowiem nie zauważyć braku spójności w takim działaniu organów, w którym będąc właściwe zarówno w kwestii przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jak i umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego, z jednej strony akceptują niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnację z niego jako warunek przyznania finansowanego ze środków publicznych świadczenia mającego stanowić formę ekwiwalentu za sprawowanie społecznie akceptowanej i pożądanej opieki nad osobą bliską przez członków jej rodziny, zaś z drugiej – całkowicie pomijając tę kwestię - wywodzą uzasadnienie rozstrzygnięcia odmawiającego umorzenia ze zdolności do wykonywania pracy i jej niepodejmowania. W tym zakresie organy – niezależnie od wskazanych już wątpliwych prawnie argumentów, że uzyskane na skutek podjęcia pracy wynagrodzenie pozwoliłoby skarżącemu na spłatę zadłużenia

i opłacenie opieki nad matką - nie wypowiedziały się co do tego, czy związany

z wykonywaniem tej opieki i pobieraniem specjalnego zasiłku opiekuńczego zakaz wykonywania pracy zarobkowej nie należy do czynników, które powinny być uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych.

Z powyższym wiąże się również kwestia ustalenia czasookresu, od którego ta opieka jest przez skarżącego faktycznie sprawowana (chociażby na podstawie zawartego w orzeczeniu o ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności daty jej powstania). W okolicznościach sprawy z początkiem sprawowania tej opieki nie może być utożsamiane przyznanie skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego (wg treści wniosku od [...] lutego 2014 r.), skoro jednocześnie wskazał on, że od [...] grudnia 2012 r. opiekuje się chorą i niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, której opiekunem prawnym został ustanowiony (nie jest przy tym wykluczone, że wymagająca opieki znaczna niepełnosprawność matki powstała jeszcze wcześniej).

Podsumowując, w okolicznościach sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony związek między odmową umorzenia obciążających skarżącego należności a jego sytuacją dochodową, niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia oraz stanem zdrowia jego i matki. Nie kwestionując ciążącego na nim ustawowego obowiązku systematycznego łożenia na utrzymanie dzieci (z którego w obiektywnym ujęciu się nie wywiązywał) oraz nie przesądzając w tym miejscu sposobu rozpatrzenia złożonego przez niego wniosku o umorzenie należności, trudno jednak uznać za wyczerpujące i dostatecznie uzasadniające odmowę umorzenia wyłącznie informacje zawarte w kwestionariuszu wywiadu alimentacyjnego sprowadzające się do wykazania wysokości ciążących na zobowiązanym względem 4 dzieci alimentów (łącznie 1 000 zł), wysokości pobieranego przez niego świadczenia (520 zł) oraz adnotacji o braku zatrudnienia i jego kłopotach zdrowotnych. Uwagę zwraca, że kwestionariusz wywiadu stanowi potwierdzoną za zgodność z oryginałem

[...] października 2016 r. kserokopię, pozbawioną nawet oznaczenia daty jego sporządzenia. Rodzi to uzasadnione przypuszczenie, że został on sporządzony

w toku innego postępowania, prawdopodobnie toczącego się w wyniku wcześniej składanych w tym zakresie wniosków skarżącego i wykorzystany na potrzeby niniejszego /stwierdzenia te Sąd wywodzi z faktu rozpoznawania wcześniejszych skarg J. W. - sprawy o sygn. akt II SA/Rz 223/14 i II SA/Rz 153/15 – dot. odmowy umorzenia należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz II SA/Rz 663/14 – dot. zobowiązania do zwrotu należności wypłaconych tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego). Uchybień związanych z prawidłowością przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego nie usuwa znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie dłużnika alimentacyjnego z dnia [...] października 2016 r., z którego wynika jedynie brak posiadania przez niego jakiegokolwiek majątku oraz pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Za sprzeczne z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. należy uznać przerzucanie przez organy administracji ciężaru prowadzenia postępowania i gromadzenia materiału dowodowego na jego strony. To bowiem organy decydują, jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego i na nich ciąży ciężar ich poszukiwania oraz realizacji. Nie wyklucza to możliwości zwrócenia się do strony o ich przedstawienie (tak samo jak ich przedkładania przez strony z własnej inicjatywy lub wnioskowania o ich przeprowadzenie), niemniej niedopuszczalne jest – jak wywiodło to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO - wywodzenie niekorzystnych dla strony skutków z "powinności strony do przedstawienia środków dowodowych służących udowodnieniu okoliczności dla siebie korzystnych", zwłaszcza jeżeli strona o takie nie została wezwana. To zatem, że skarżący z własnej inicjatywy nie przedstawił dowodów wskazujących na wyjątkowość swojej sytuacji i występowanie obiektywnych przesłanek potwierdzających, iż zadłużenie było wynikiem okoliczności od niego niezależnych, nie zwalniało organów od nałożonych na nie ustawowo obowiązków.

W tych okolicznościach Sąd nie podziela twierdzeń zaskarżonej decyzji, że organ I instancji w sposób szczegółowy opisał okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego. Analizując treść wydanych

w sprawie decyzji trudno bowiem oprzeć się wrażeniu, że organy w swej argumentacji – nie zważając na obowiązujące zasady prowadzenia postępowania oraz posiadany materiał dowodowy – niejako "na skróty", poprzez analogię do wcześniejszych postępowań, usiłują wpisać się w dotychczas prezentowane

w wydawanych decyzjach stanowisko o braku podstaw do uwzględnienia składanych przez skarżącego wniosków.

Opisane braki w zebranym przez organy materiale dowodowym skutkujące brakiem ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozpatrzenia sprawy świadczą o naruszeniu przepisów postępowania (art. 7, art. 77

§ 1 i art. 80 K.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik,

a w konsekwencji o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak należytego wskazania i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na wydanie rozstrzygnięcia, jako zapadłego z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji uznanie braku spełniania przez wnioskodawcę przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jawi się jako przedwczesne i wymaga poczynienia ustaleń dowodowych, które wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu.

Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.