Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1484/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 4
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Zastosowanie obniżonej stawki celnej winien wykazać wnioskodawca przy pomocy wymaganych prawem dowodów, że zaistniały warunki do ich zastosowania.

TEZY

Zastosowanie obniżonej stawki celnej winien wykazać wnioskodawca przy pomocy wymaganych prawem dowodów, że zaistniały warunki do ich zastosowania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi PPUH "B." Spółka z o.o. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 czerwca 1999 r. (...) w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją (...) z dnia 30.06.1999 r. wydaną w powołaniu na art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/, art. 13 par. 1, par. 3 pkt 4 i par. 4, art. 16-19, art. 20 par. 1 i par. 2, art. 69 oraz art. 85 par. 1 ustawy z dnia 9 styczeń 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117/, par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. nr 158 poz. 1047/, par. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia /Dz.U. nr 130 poz. 851/, art. 13 i art. 18 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego zmienionego Porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. /załącznik do Dz.U. 1997 nr 104 poz. 662/, par. 166 ust. 1 pkt 4 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M.P. nr 72 poz. 690/, po rozpatrzeniu odwołania PPUH "B." Spółka z o.o. w Ł., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy w W. (...) z dnia 5.03.1999 r. uznającą za prawidłowe zgłoszenie celne SAD (...) z dnia 12.06.1998 r., dotyczące towaru sprowadzonego z Hiszpanii.

W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją (...) z dnia 5.03.1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy w W. uznał za prawidłowe zgłoszenie celne SAD (...) z dnia 12.06.1998 r., dotyczące towaru sklasyfikowanego według kodu PCN 6002 30 10 0 z zastosowaniem stawki celnej w wysokości 60 procent, tj. autonomicznej podwyższonej o 100 procent, zgodnie z par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej.

Od powyższej decyzji strona odwołała się, wnosząc o zastosowanie obniżonej stawki celnej - 1,8 procent, na podstawie wystawionego retrospektywnie świadectwa przewozowego EUR.1 (...) z dnia 20.11.1998 r., ze względu na pochodzenie towaru ze Wspólnoty Europejskiej /Hiszpanii/.

Stosownie do przepisów Kodeksu celnego, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. i Układu Europejskiego obniżone stawki celne wobec towarów pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej stosuje się po łącznym spełnieniu następujących warunków:

- określenia takich stawek w kolumnie nr 9 taryfy celnej stanowiącej załącznik nr 1 do powołanego w sentencji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r.;

- udokumentowania pochodzenia towarów z państwa członkowskiego Unii Europejskiej prawidłowym świadectwem pochodzenia określonym w Protokole Nr 4 Układu Europejskiego lub deklaracją, złożoną przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub na dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji /przepis art. 16/;

- bezpośredniego przywozu do Polski towarów z obszaru Unii Europejskiej lub w tranzycie przez inne terytorium, pod warunkiem, że w państwie tranzytu pozostawały one pod dozorem celnym /art. 13 Protokołu Nr 4/.

Wskazano, że wobec odprawionego towaru nie zastosowano obniżonej stawki celnej, ponieważ Strona przy odprawie nie przedłożyła dokumentu pochodzenia, wymaganego przepisami Protokołu 4 Układu Europejskiego.

Przy piśmie z dnia 2.12.1998 r. Strona przedłożyła świadectwo przewozowe EUR.1 (...) z dnia 20.11.1998 r. wystawione retrospektywnie, zalegalizowane przez władze celne Hiszpanii.

Po zbadaniu tego dokumentu pochodzenia Prezes Głównego Urzędu Ceł uznał, że świadectwo przewozowe EUR.1 (...) z dnia 20.11.1998 r. nie może być dowodem upoważniającym do zastosowania obniżonej stawki celnej, ponieważ pole 4 /kraj pochodzenia/ i pole 5 /kraj przeznaczenia/ nie zostało wypełnione.

Wypełnienie tych pól jest obligatoryjne i wynika ze wzoru określonego w załączniku III do Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Nie można więc stwierdzić jakie jest pochodzenie towaru i jakim regułom on odpowiada w handlu preferencyjnym z Polską.

Podkreślono, że wobec przedmiotowego tworu niemożliwe jest również zastosowanie konwencyjnej stawki celnej - 9 procent i autonomicznej stawki celnej w wysokości 30 procent wartości celnej towaru, ponieważ w przedłożonych dokumentach nie podano kraju pochodzenia towaru.

Ze względu na brak oznaczenia na towarze niemożliwe także było ustalenie kraju pochodzenia w wyniku rewizji.

Argument Strony, zawarty w odwołaniu, iż przedłożenie świadectwa przewozowego EUR.1 bez wskazania kraju pochodzenia jest podstawą do zastosowania obniżonej stawki celnej, jest w ocenie organu odwoławczego niezasadny.

Zgodnie z przepisami art. 16 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przedłożenie prawidłowego świadectwa, wypełnionego zgodnie z wzorem zamieszczonym w załączniku III może być podstawą do zastosowania obniżonej stawki celnej.

W odwołaniu Strona zarzuca organom celnym, iż w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy (...) z dnia 5.03.1999 r. naruszone zostały przepisy prawa materialnego i procesowego.

Prezes GUC nie zgadza się z twierdzeniem Strony i wyjaśnia, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy w W. została wydana zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami prawa materialnego i procesowego.

Jak wynika z regulacji zawartych w Dziale II Tytułu I ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, pochodzenie towaru obok wartości celnej i stawki celnej jest jednym z elementów kalkulacyjnych, mających istotne znaczenie dla określenia kwoty długu celnego.

Wskazano, że dla potrzeb stosowania przepisów celnych pochodzenie towarów ustala się według specyficznych kryteriów technologiczno-wartościowych, które pozwalają określić przynależność ekonomiczną towaru do danego kraju.

Kodeks celny rozróżnia preferencyjne i niepreferencyjne pochodzenie towarów /art. 15-20 Kc/. Reguły ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów zawarte są w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów o utworzeniu stref wolnego handlu oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 r. w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania /Dz.U. nr 134 poz. 886/.

Reguły niepreferencyjnego pochodzenia towarów określają art. 16-19 ustawy - Kodeks celny.

W przedmiotowej sprawie chodzi o udokumentowanie niepreferencyjnego pochodzenia towaru, uzasadniającego zastosowanie konwencyjnej stawki celnej.

Tak więc kwestię tę należy badać w świetle przepisów art. 16-19 Kc oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Art. 16 par. 1 Kc stanowi, iż towarami pochodzącymi z danego kraju są towary całkowicie tam uzyskane lub wyprodukowane. Towar, w którego produkcję zaangażowany jest więcej niż jeden kraj, jest uznawany za pochodzący z kraju, w którym podlegał ostatniej istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowały wytworzenie nowego produktu lub stanowiły istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu /art. 17/.

Zgodnie z ust. 3 części A /Stawki celne/ Postanowień wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do cytowanego w sentencji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. stawki celne autonomiczne stosuje się do towarów pochodzących:

a/ z krajów i regionów, innych niż te o których mowa w ust. 2 i 4,

b/ z krajów i regionów, o których mowa w ust. 2, jeżeli stawka celna konwencyjna jest wyższa od określonej dla tego towaru stawki celnej autonomicznej lub gdy stawka celna konwencyjna nie została określona,

c/ z krajów i regionów, o których mowa w ust. 4, jeżeli stawka celna preferencyjna nie została określona, a towar nie pochodzi z kraju lub regionu wymienionego również w wykazie nr 1; jeżeli towar pochodzi z kraju lub regionu wymienionego w wykazie nr 1, przepis ust. 2 i ust. 3 pkt b/ stosuje się odpowiednio.

Ustalanie pochodzenia towarów dokonywane jest przez organ celny na podstawie dowodu pochodzenia towarów /art. 19 par. 1 Kc/.

Stosownie do postanowień par. 11 ust. 1 i 2 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., dowodem pochodzenia towaru może być:

- świadectwo pochodzenia,

- faktura, specyfikacja towarów, kontrakt, świadectwo jakości lub inny dokument urzędowy, o ile w dokumentach tych jest umieszczony zapis o kraju pochodzenia towaru,

- trwałe oznaczenie kraju pochodzenie na towarze.

Przy odprawie celnej nie przedłożono świadectwa pochodzenia.

W przedłożonym przy piśmie z dnia 2.12.1998 r. świadectwie przewozowym EUR.1 (...) z dnia 20.11.1998 r. nie podano kraju pochodzenia towaru. Na dokumentach odprawy nie stwierdzono zapisu o kraju pochodzenia towaru.

Przeprowadzona przez funkcjonariusza celnego rewizja nie ujawniła także trwałego oznaczenia kraju pochodzenia na towarze. W świetle powyższego organ celny zasadnie odmówił zastosowania do określenia kwoty długu celnego stawki celnej obniżonej oraz stawki celnej autonomicznej.

Zgodnie z przepisem pkt 7 Części A Postanowień do Taryfy celnej, do towarów dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia towaru, stosuje się stawkę celną autonomiczną, podwyższoną o 100 procent lub stawkę celną konwencyjną podwyższoną o 100 procent, jeżeli jest wyższa od stawki celnej autonomicznej.

W przypadku przedłożenia prawidłowego świadectwa pochodzenia, z wskazaniem kraju pochodzenia i przeznaczenia towaru, wystawionego retrospektywnie, zgodnie z przepisami art. 18 Protokołu 4 Układu Europejskiego, Strona może ubiegać się o zastosowanie autonomicznej stawki celnej, występując do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy w W. z wnioskiem o wznowienie postępowania w trybie art. 240 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego PPUH "B." Spółka z o.o. w Ł. zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiające stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, podpisanego w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 r. /Dz.U. 1997 nr 104 poz. 662/, gdyż według tego dokumentu to władze celne kraju eksportera winny zapewnić prawidłowość wystawienia dokumentu EUR.1 /art. 17 pkt 5/, zaś władze celne kraju importera mając uzasadnione wątpliwości co do autentyczności wystawienia dokumentu EUR.1, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu mogą przeprowadzić dodatkową weryfikację dowodu pochodzenia /art. 32/.

Powyższy tryb postępowania winien obowiązywać w przedmiotowej sprawie, lecz nie został podjęty przez organy celne.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i w ustosunkowaniu się do jej zarzutu stwierdził, że weryfikować można dane zadeklarowane w dokumencie pochodzenia jeżeli wzbudzają wątpliwości, bądź na zasadzie wyrywkowej. Nie można weryfikować informacji, których w dokumencie nie podano a powinny być podane. Jeżeli świadectwo nie zawiera informacji o kraju pochodzenia to bezprzedmiotowa jest jego weryfikacja, gdyż nie spełnia swojej funkcji jako dowód pochodzenia i nie wywiera skutków prawnych.

W przedmiotowej sprawie świadectwo nie zawiera wypełnienia pola 4 /kraj pochodzenia/ i pola 5 /kraj przeznaczenia/ a wypełnienie tych pól jest obligatoryjne.

Także przedłożona przy SAD faktura nr 98178 nie zawiera deklaracji o pochodzeniu towaru.

Podkreślono, że brak prawidłowego dokumentu pochodzenia towaru wymaganego przepisami Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego jak też świadectwa pochodzenia określonego art. 13 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. /Dz.U. nr 130 poz. 851/ powoduje, że nie jest możliwe zastosowanie stawki celnej obniżonej "UE" jak i stawki konwencyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

W myśl art. 13 par. 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ stawki celne obniżone określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów są stosowane na wniosek zgłaszającego, o ile towary, do których się to odnosi spełniają warunki do ich zastosowania. Zastosowanie tych stawek może nastąpić retrospektywnie o ile zostaną spełnione warunki określone przepisami prawa, w tym umowami międzynarodowymi.

Nie ulega wątpliwości, iż wspomniany wyżej wniosek winien być odpowiednio udokumentowany.

Jeżeli chodzi o zastosowanie obniżonych stawek celnych "UE" to w myśl postanowień Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego produkty pochodzące z krajów Wspólnoty korzystają w imporcie w celach handlowych do Polski z takich stawek, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące wymagania:

1/ przedłożone zostanie świadectwo przewozowe EUR.1 odpowiadające wzorowi zamieszczonemu w załączniku Nr III do omawianego Protokołu lub deklaracja, której tekst zawiera załącznik Nr IV do tegoż dokumentu, złożona przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej albo innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji /art. 16 Protokołu/,

2/ udokumentowany zostanie bezpośredni przywóz towarów do Polski z obszaru Wspólnoty Europejskiej lub tranzytem przez terytoria innych krajów pod warunkiem, że towary te będą pozostawać pod dozorem celnym państw tranzytu /art. 13 Protokołu Nr 4/.

Brak udokumentowania spełnienia choćby jednego z ww. wymagań ma ten skutek, że obniżone stawki celne nie mogą być zastosowane.

Podzielić należy stanowisko organów orzekających, iż skarżąca Spółka nie udokumentowała pochodzenia towaru, bowiem przedłożone przez nią świadectwo pochodzenia towaru nie spełnia wymagań określonych przepisami prawa i nie może być uznane za dowód pochodzenia towaru a brak jest także deklaracji na fakturze.

Stosownie do art. 16 ust. 1 lit. "a" Protokołu Nr 4 świadectwo przewozowe EUR.1 winno ściśle odpowiadać zamieszczonemu w zał. III do Protokołu wzorowi.

Przedstawiony przez stronę dokument nie spełnia określonych wzorem wymagań a jego braki mają zasadniczy i merytoryczny charakter, gdyż nie określono w nim ani kraju pochodzenia, ani kraju przeznaczenia /rubryka 4 i 5/.

O ile drobne niezgodności lub formalne pomyłki nie czynią ipso facto świadectwo pochodzenia nieważnym /art. 29 Protokołu/, to wskazane wyżej braki całkowicie pozbawiają ten dokument waloru dowodowego w zakresie pochodzenia towaru skoro tego właśnie /kraju pochodzenia/ dokument ten nie określa.

Nie jest tak jak wywodzi Spółka, że organy celne obowiązane były spowodować ustalenie kraju pochodzenia towaru przez wszczęcie procedury weryfikacyjnej przewidzianej w art. 32 Protokołu Nr 4.

Przedmiotem przewidzianej tym przepisem weryfikacji, ograniczonej zresztą do sytuacji gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru bądź wypełnienia innych wymogów protokołu, mogą być bowiem dane zawarte w dowodzie pochodzenia, a skoro danych tych brak to nie ma przedmiotu weryfikacji a omawiany przepis nie znajduje zastosowania.

To wnioskodawca zastosowanie obniżonej stawki celnej winien wykazać przy pomocy wymaganych prawem dowodów, że zaistniały warunki do ich zastosowania.

W niniejszej sprawie strona takich dowodów dotyczących pochodzenia towaru nie dostarczyła, przeto brak było podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej.

W powyższej sytuacji należało uznać, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.