Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1206/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Uniwersytetu [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Uniwersytetu [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku Uniwersytetu [...] w [...] o wydanie, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], w zakresie oznaczonym jako działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...].

Powyższe postanowienie wydane zostało o oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wojewoda [...], działając na wniosek Uniwersytetu [...] w [...], wszczął postępowanie w trybie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia przez Uniwersytet Jagielloński, z dniem 1 września 2005 r., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych

Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Wojewoda [...], działając z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, zawiesił ww. postępowanie uwłaszczeniowe oraz wezwał Prezydenta Miasta [...], reprezentującego Skarb Państwa, do wystąpienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia do właściwego sądu z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...], poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego Uniwersytetowi [...], w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] (z której wydzieliły się działki nr [...] i nr [...]), nr [...] i nr [...].

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu zażalenia Uniwersytetu [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 632/13 uchylił zarówno ww. postanowienie Ministra z dnia [...] stycznia 2013r., jak i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 2408/13, oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniesioną na ww. orzeczenie.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewoda [...], działając na postawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie rozpatrzenia wniosku Uniwersytetu [...] w [...] o wydanie, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Uniwersytet [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w [...], jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], w zakresie oznaczonym jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obj. księgą wieczystą [...] - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...], z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C 594/14).

Na powyższe postanowienie zażalenie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju złożył Uniwersytet [...] w [...].

Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że w sprawie koniecznym było zawieszenie postępowania (art. 97 § 1 pkt 4 Kpa) z uwagi na pojawienie się zagadnienia wstępnego, od którego wyjaśnienia zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zagadnieniem tym jest konieczność uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] prowadzonej dla spornej nieruchomości, z rzeczywistym stanem prawnym.

Organ przypomniał, że zgodnie z art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września

2005 r., grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością. Nabycie prawa stwierdza w drodze decyzji wojewoda.

Oznacza to, iż warunkiem przejścia konkretnej nieruchomości, z mocy prawa w rzeczonej dacie na własność uczelni wyższej jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek - nieruchomość musi stanowić w dniu 1 września 2005 r. własność Skarbu Państwa, z kolei uczelni wyższej musi przysługiwać prawo użytkowania wieczystego do tego gruntu.

Minister podkreślił, że nabycie nieruchomości przez uczelnię publiczną w powyższym trybie ma charakter ex lege, ze skutkiem ex tunc, czyli od dnia wejścia w życie ww. ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Natomiast decyzja wojewody stwierdzająca nabycie własności ma charakter deklaratoryjny i jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej.

Minister wskazał, że organ administracji, w omawianym postępowaniu, nie jest uprawniony do dokonywania oceny, czy wnioskodawca nabył skutecznie prawo użytkowania wieczystego gruntów, tym bardziej ustanowione w trybie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r., czy też do rozstrzygania o ewentualnych prawach rzeczowych nabytych pod rządami nieobowiązującej już ustawy o szkolnictwie wyższym. Kwestie związane ze skutecznością powstania użytkowania wieczystego (jako zagadnienia cywilnoprawnego) należą bowiem do wyłącznej właściwości sądów powszechnych. W przedmiotowej sprawie postępowanie takie już się toczy przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. przeciwko Uniwersytetowi [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego Uniwersytetowi [...] w stosunku do działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...]. Potwierdza to również treść ostrzeżenia zawartego w Dziale [...] ww. księgi wieczystej. Do chwili obecnej przedmiotowe postępowanie nie zostało zakończone, a kwestia ta na gruncie niniejszej sprawy stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a, co oznacza konieczność zawieszenia toczącego się postępowania administracyjnego.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Uniwersytet [...] w [...] reprezentowany przez S. K. zarzucając naruszenie:

1) art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1 i 2 oraz art. 102 w zw. z art. 8 K.p.a., przez oczywiście błędne przyjęcie, że rozstrzygniecie niniejszej sprawy zależy od innego postępowania w sytuacji, gdy:

a) ma ono charakter autonomiczny,

b) zakres rozstrzygnięcia sprowadza się do ustalenia, co zostało uczynione, czy zachodzą przesłanki z art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym tj. czy nieruchomość ta była w dniu 1 września 2005 r. w użytkowaniu wieczystym [...],

c) połowa spornej nieruchomości oznaczona nr ewidencyjnym 183, objęta tą samą księgą wieczystą [...], której stan prawny i faktyczny jest identyczny z pozostałą jej częścią (ozn. nr ewidencyjnym [...]) została w oparciu o identyczną przesłankę faktyczną i prawną nabyta na własność przez [...] ex lege na mocy ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. (sygn. akt [...]),

2) art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, polegające na tym, że wytoczenie przez Skarb Państwa sprawy przeciwko [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, stanowi przesłankę zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy:

a) ten stan rzeczy znany był uprzednio Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (sygn.

akt I OSK 2408/13) rozpatrującemu skargę Ministra od wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2013 r., do sygn. akt I SA/Wa

632/13, która została, mimo to, oddalona jako niemająca przymiotu prejudycjalności,

b) nierespektowania przez organy administracyjne zakazu wytaczania powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, do czasu zakończenia niniejszego postępowania administracyjnego zgodnie z pkt. 2 ww. wyroku WSA,

c) Wojewoda [...] w ostatecznej decyzji z dnia [...] września 2015 r., do sygn. akt [...], stwierdził, że [...] został uwłaszczony w trybie art. 256 ustawy, połową nieruchomości objętej tą samą księgą wieczystą, w oparciu o te same przesłanki natury faktycznej i prawnej, które powinny być podstawą uwłaszczenia w niniejszym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to, jak również postanowienie je poprzedzające naruszają prawo.

W niniejszej sprawie rozpoznaniu podlega postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 8 czerwca 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. zawieszające z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia przez Uniwersytet [...] w [...] z dniem [...] września 2005 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki nr [...],[...],[...] i [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które toczy się przed [...] sądem powszechnym pod sygnaturą [...].

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe postępowanie podlega rozpoznaniu w oparciu o przepis art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który przewiduje nabycie własności nieruchomości przez uczelnię publiczną nieodpłatnie, z mocy prawa, ze skutkiem ex tunc, czyli od dnia wejścia w życie tej ustawy, a więc od dnia 1 września 2005 r. Postępowanie prowadzone w trybie powołanego przepisu ma na celu potwierdzenie (w formie decyzji deklaratoryjnej) dokonujących się z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przekształceń własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a właściwą uczelnią będącą w tej dacie użytkownikiem wieczystym nieruchomości.

Stronami tego postępowania jest Skarb Państwa będący właścicielem nieruchomości i właściwa uczelnia tj. użytkownik wieczysty, którego prawa wynikają z księgi wieczystej.

Argumentacja organów administracji publicznej, że do czasu zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] Wydział [...] Cywilny sygn. [...], niemożliwe jest kontynuowanie sprawy, ponieważ dopiero to postępowanie wykaże, czy Uniwersytetowi [...] przysługiwało prawo użytkowania wieczystego do spornego gruntu w dniu 1 września 2005r., jest wadliwa.

Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. jest sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.

Taka sytuacja, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie występuje.

Nie istnieje bowiem bezpośredni związek pomiędzy sprawą w przedmiocie nabycia przez Uniwersytet [...] w [...] własności opisanych na wstępie nieruchomości na mocy art. 256 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, a opisaną wyżej sprawą o uzgodnienie treści tej księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Podkreślić bowiem należy, że uzgodnienie treści księgi wieczystej dokonywane w oparciu o art.10 u.k.w.h, odnosi się wyłącznie do stanu prawnego istniejącego w dacie wydawania wyroku przez sąd powszechny. Poza sporem orzeczniczym i doktrynalnym jest, że postępowanie toczone w tym trybie prowadzi do ujawnienia aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Podlega więc oddaleniu powództwo zawierające żądanie nakazania sądowi wieczystoksięgowemu dokonania wpisu odmiennego wprawdzie od dotychczasowej treści księgi wieczystej, lecz nadal nieaktualnego wobec pomijanych w pozwie dalszych zmian stanu prawnego nieruchomości. Procesowy tryb uzgodnienia treści księgi wieczystej służy jedynie uzgodnieniu stanu bieżącego. (System Prawa Prywatnego tom 4 Prawo rzeczowe pod redakcją Edwarda Gniewka str.112)

Jedynie zatem powództwo ustalające, oparte na treści art.189 k.p.c. może zawierać skuteczne żądanie ustalenia, że danemu podmiotowi przysługiwało określone prawo w określonej dacie, pod warunkiem wykazania przez powoda interesu prawnego w domaganiu się takiego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższej argumentacji zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organy przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Są, zdaniem Sądu zasadne aczkolwiek nie w pełni z przyczyn w niej wskazanych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.