Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1962/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.6,7,8,77 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.77 ust.3
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II SA/Go 514/10 w sprawie ze skargi W. K. na czynność Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu 1) oddala skargę kasacyjną; 2) oddala wniosek skarżącej W. K. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. .


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Go 514/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi W. K. na czynność Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i uznał obowiązek Starosty S. dokonania zwrotu W. K. części opłat w wysokości po 425 zł pobranych za wydanie kart pojazdów wymienionych w sentencji wyroku.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżąca W. K. zwróciła się do Starosty S. o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat pobranych przez organ za wydanie kart [...] pojazdów samochodowych (określonych w załączniku do wniosku) oraz zwrot nadpłaconej kwoty w łącznej wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak: [...] organ odmówił dokonania zwrotu nadpłat wskazując, iż opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Zdaniem organu, pobrane opłaty nie podlegają zwrotowi o czym świadczy odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., (U 6/04, OTK-A 2006/1/3), terminu utraty mocy obowiązującej przepisu § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia do dnia 1 maja 2006 r.

Pełnomocnik skarżącej, pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r., wezwał Starostę S. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uwzględnienie wniosku oraz stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłat pobranych niezgodnie z prawem.

Na wezwanie organ w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania nie udzielił stronie odpowiedzi.

W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na czynność materialno-techniczną Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdów nienależnie pobranych przez organ. Zaskarżonej czynności zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 K.p.a.

- naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie w sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, w sytuacji - w której powołany przepis jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 10 i 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) przed odmowę ich zastosowania w sprawie oraz pominięcie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego.

W oparciu o te zarzuty wniósł o stwierdzenie obowiązku Starosty S. do zwrotu skarżącemu części opłaty za wydanie 83 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z art. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym to jest ponad kwotę 75 zł za każdą z kart.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny za kwestię wstępną dla przedmiotu kontroli uznał rozważenie dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną. Zauważył, że tryb ten został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt l OPS 3/07, w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 P.p.s.a.

Sąd odnotował, że wyczerpany został tryb przewidziany w art. 52 § 3 P.p.s.a.

Wskazał, iż problem pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu był przedmiotem powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia określono, iż niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, mimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, był on niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Odnosząc to do kompetencji sądu administracyjnego Sąd powołał się na art. 178 Konstytucji RP, z którego wywodzi się samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego. Zdaniem Sądu, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (por. uchwała NSA z 30 października 2000 r., OPK 13/00, ONSA z 2001 r., Nr 2, poz. 63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., l OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. Sąd powołał się na wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08. Tym samym, jak argumentował Wojewódzki Sad Administracyjny, określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z bazowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego, nie wiąże sądu administracyjnego. W tym zakresie Sąd powołał się na poglądy orzecznictwa i doktryny. Z tych względów, Sąd pierwszej instancji, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, przyjął, iż czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej. Prowadzi to, zdaniem Sądu, do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności w oparciu o art. 146 § 1 P.p.s.a..

W odniesieniu do decyzji, na podstawie, których pobrano opłaty po 1 maja 2004 r., należy uznać sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 90 akapitem pierwszym Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). W tym zakresie postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07. Trybunał stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). Ponieważ uprawnienie skarżącej do zwrotu opłat ponad kwoty wynikające z przepisów prawa (ustawy) ma charakter bezpośredni, a nie podlegało ono konkretyzacji w formie indywidualnego aktu prawnego, zachodziła potrzeba uznania go w treści niniejszego orzeczenia (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim podzielił, w tym zakresie, pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego konkretyzacja ta przyjmuje postać uznania obowiązku organu do dokonania zwrotu skarżącej, pobranych bez podstawy prawnej, części opłat w kwotach po 425 zł za wymienione w pkt. II wyroku karty pojazdu.

Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącej części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi na poziomie 425 zł, kierował się m. in. treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. W ocenie Sądu, uiszczona przez skarżącą kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 rozważanej ustawy. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał przedmiotową opłatę do zwrotu skarżącej różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w cyt. ust. 5. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest też przepis § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r., zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy opłatą uiszczoną przez skarżącą a opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r. wynosi 425 zł. Według Sądu, dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, iż w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. przewidziana opłata za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r.

W skardze kasacyjnej Starosta S. zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie art. 146 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie obowiązku Starosty S. dokonania zwrotu W. K. części opłaty w wysokości po 425 zł za karty pojazdu wymienione w sentencji wyroku, w łącznej kwocie [...] zł, podczas gdy brak jest przepisów prawa, z których taki obowiązek wynika.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Starosta nawiązał do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04. podkreślił, że rozpatrywany przepis tracił moc z dniem 1 maja 2006 r. Według Starosty, z uzasadnienia wyroku należy wnioskować, iż Trybunał nie uznał wpłat dokonywanych przez wnioskodawców na podstawie rozpatrywanych przepisów za podlegające zwrotowi, a wręcz przeciwnie – odsuwając w czasie termin obowiązywania orzeczenia, usankcjonował działanie organów administracji podejmowane na ich podstawie. Powtarzając treść zarzutu zgłoszonego w podstawie kasacyjnej, Starosta wskazał, że przepis art. 146 § 1 P.p.s.a. dotyczy sytuacji, w których organ administracji precyzuje przepis prawa w sprawie indywidualnej, w innej formie, niż decyzja, czy postanowienie. Taką też formę pisma przyjęło stanowisko Starosty w przedmiocie wniosku skarżącego. Forma ta wynikała z braku przepisów prawa regulujących żądanie zawarte we wniosku. Brak tych przepisów, w ocenie Starosty, stanowi również przeszkodę dla wydania rozstrzygnięcia wskazanego w art. 146 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu uprawnienie lub obowiązek winny wynikać z przepisu prawa. Według Starosty, Wojewódzki Sąd Administracyjny takiej normy nie wskazał. Zdaniem organu, uznanie uprawnienia lub obowiązku może być zawarte w wyroku i będzie ono zastępować rozstrzygnięcie organu tylko w przypadku, gdy istnieje przepis prawa przewidujący takie uprawnienie lub obowiązek.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. K. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości. Stwierdziła, że stanowisko pełnomocnika organu oparte jest na wyłącznie językowej wykładni przepisu art. 146 § 2 P.p.s.a. i stanowi uproszczenie zagadnienia. Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów. Znaczenie przepisu zależy zaś nie tylko od jego językowego sformułowania, ale kontekstu systemowego oraz celów i funkcji regulacji prawnej. Nadto, sądy powinny stosować Konstytucję wprost. Nawiązując do uchwały NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, W. K. stwierdziła, że w przypadku żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisów prawa. Uiszczenie przez stronę opłaty jest wykonaniem obowiązku wynikającego z przepisów prawa, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć znaczenie dla cywilnej sprawy o zapłatę. Rozstrzygnięcie to jest zaś orzeczeniem wydanym na podstawie art. 146 § 2 P.p.s.a. Kontynuując wywód wnioskodawca stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wynikał z przepisu prawa, tj. § 1 ust.1 rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. Skoro przepis ten został uznany przez Sąd za niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania, to a contrario, istnieje po stronie organu obowiązek zwrotu bezprawnie pobranych opłat.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej.

Od razu ocenić dostrzec należy wadliwość przytoczonej podstawy kasacyjnej. Z przepisu art. 176 P.p.s.a. wynika, że przytoczenie podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienie należy do wymagań szczególnych skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 553/05, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 194350). Przytoczenie podstawy kasacyjnej polega na wskazaniu podstawy kasacyjnej, określeniu przepisów, które zostały naruszone, a także wskazanie sposobu tego naruszenia (niezależnie od tego należy uzasadnić przytoczoną podstawę kasacji). Podstawy kasacji zostały określone w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Wskazując podstawę skargi kasacyjnej należy zatem podać, czy skarżący zarzuca naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, czy zarzuca naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wskazania zabrakło w przytoczonej przez Starostę S. podstawie skargi kasacyjnej. Tego rodzaju wadliwość nie skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. Można przyjąć, iż przez wskazanie konkretnego przepisu proceduralnego (art. 146 § 2 P.p.s.a.) zostały określone granice skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 808/07, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 484866).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 146 § 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w sprawach, o któr4ych mowa w § 1, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisu prawa. Zgodnie zaś z art. 146 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Zaskarżony wyrok wydano w sprawie, o której mowa w art. 146 § 1 P.p.s.a. Obowiązek uiszczenia, na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310 ze zm.), miał charakter publicznoprawny. Opłata stanowiła dochody powiatu, określone w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966). Obowiązek uiszczenia tej opłaty wynikał bezpośrednio z przepisów prawa (por. postanowienie NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 537/07, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 360321). Sprawa odmowy zwrotu opłaty, jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego, miała swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, a więc w art. 77 ust.3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 ze zm.) oraz § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Odmowa ta była wyrażana przez organ w formie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (patrz: uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, ONSA i wsa 2008/2/21). Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisu prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ma prawo żądać aby sąd, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (por. wyroki NSA: z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 52/07 i z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09, niepublikowane, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W sytuacji, w której wojewódzki sąd administracyjny uwzględnia skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc stosuje jedną z dyspozycji art. 146 § 1 P.p.s.a., istnieje także podstawa prawna zastosowania dyspozycji z art. 146 § 2 P.p.s.a. (por. w/w wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09). Z dotychczasowych uwag wynika, że sąd uwzględnił skargę na czynność odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, a więc uwzględnił skargę na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W pierwszym rzędzie Sąd pierwszej instancji oparł wyrok na przepisie art. 146 § 1 P.p.s.a. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku podstawy prawnej do zastosowania art. 146 § 2 P.p.s.a.

Odrębną kwestią jest zasadność uwzględnienia skargi, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. Zagadnienie to nie zostało wyartykułowane w podstawie kasacji ograniczającej się do art. 146 § 2 P.p.s.a. Skoro jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono zarzut braku przepisu prawa z którego wynika obowiązek organu do zwrotu wnioskodawcy części uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, to można odnieść się do tak postawionego zarzutu. Jak już wynika z powyższych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, obowiązek zwrotu opłaty ma swoje źródło w przepisach ustanawiających obowiązek uiszczenia opłaty. O ile organ pobrał od wnioskodawcy opłatę w zawyżonej wysokości, to ma obowiązek, wynikający z przepisów ustanawiających obowiązek uiszczenia opłaty, zwrotu części opłaty nienależnie pobranej. Podstawę materialną obowiązku określają zatem przepisy 77 ust.3 Prawa o ruchu drogowym i § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przyczyny, dla których normy prawne wynikające z tych przepisów, tylko w części zostały uznane przez Sąd pierwszej instancji za obowiązujące, nie są przedmiotem skargi kasacyjnej.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Nie ma natomiast podstaw do zasądzenia od wnoszącego skargę kasacyjną Starosty S. na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.) przewidują stawkę opłaty jedynie w sytuacji, gdy radca prawny reprezentujący uczestnika postępowania kasacyjnego bierze udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (§ 14 ust.2 pkt 2 lit. c). Pełnomocnik skarżącej sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną, ale nie wziął udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

.

-----------------------

9