Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1172/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 §1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2011 r. i 2012 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej S. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 30 września 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Drawskiego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 12 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia [...] (poprzednio [...]) – zwanej dalej producentką - kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na 2011 r. i 2012 r.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:

W dniu 11 maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...], wpłynął wniosek producentki o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 r. w ramach PROW 2007 - 2013 do upraw w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariancie: - 2.9 "uprawy sadownicze i jagodowe, dla których zakończono okres przestawiania" na areale 99,97 ha, na działkach rolnych [...] - działki ewidencyjne nr: [...] obręb ewidencyjny [...], powiat [...], województwo [...].

Po przeprowadzeniu weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR decyzją nr [...] z dnia 20 lutego 2012 r. przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2011 rok do areału upraw zatwierdzonego [...] ha w wariancie 2.9 na łączną kwotę [...] zł.

Następnie, w dniu 11 maja 2012 r. producentka wniosła do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok, w którym zadeklarowała uprawy w wariancie 2.9 jabłoni domowej na działkach rolnych [...] (działki ewidencyjne nr: [...] obręb [...] i [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...]) na areale [...] ha oraz czereśni na działce rolnej A (działka ewidencyjna nr [...] obręb [...]) na areale [...]ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją nr [...] z dnia 24 stycznia 2013 r. przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok w wysokości [...] zł do upraw w wariancie 2.9 na obszarze [...] ha.

Następnie, w dniu 12 kwietnia 2013 r. producentka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 do upraw ekologicznych.

Po przeprowadzeniu postępowania, w tym kontroli w gospodarstwie producentki w dniach 8 – 14 października 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 12 grudnia 2013 r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł, tylko do wariantu 2.1. W wyniku odwołania strony Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego decyzją nr [...] z dnia 3 marca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na uchybienie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej zwanej: "k.p.a.").

W nowej decyzji nr [...] z dnia 27 maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] przyznał producentce płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. w pomniejszonej wysokości, w kwocie [...] zł do wariantu 2.1 i odmówił przyznania płatności do wariantu 2.9 ze względu na nieutrzymanie minimalnej obsady drzewek owocowych na działkach rolnych [...] przez cały rok 2013. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił też uznania zgłoszenia wystąpienia szkód w gospodarstwie spowodowanych przez dziką zwierzynę jako siły wyższej.

Po rozpoznaniu odwołania strony od powyższej decyzji, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją nr [....] z dnia 22 września 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. (sygn. akt I SA/Sz 1407/14) oddalił jej skargę. Powyższy wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1230/15 i przekazany WSA do ponownego rozpoznania.

Z uwagi na fakt, że producentka nie dotrzymała wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych na zgłoszonych działkach przez cały 2013 rok, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2012. Następnie, decyzją z dnia 18 grudnia 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił tę kwotę w wysokości [...] zł.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że nie zostały wyjaśnione kwestie dotyczące działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] i ciążącego na niej zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...] i zobowiązania przejętego od [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] w dniu 24 sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu producentce kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego decyzją nr [...] z dnia 11 stycznia 2016 r. ponownie uchylił zaskarżoną decyzję ze względu na nieprawidłowe ustalenie kwoty do zwrotu, gdyż nie została uwzględniona dobrowolna wpłata i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Następnie, w dniu 12 kwietnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości [...] zł.

Od decyzji tej producentka wniosła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wymienioną na wstępie decyzją z dni 30 września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz opisał dotychczasowy przebieg postępowania, wskazując, że w jego wyniku zostało ustalone, że producentka w dniu 15 marca 2011 r. podjęła 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, które dotyczyło uprawy drzew owocowych (jabłoni domowej i czereśni) w wariancie 2.9 "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha na zgłoszonych działkach ewidencyjnych nr [...] obręb [...]. W drugim roku 2012 realizacji Programu Rolnośrodowiskowego Producentka przejęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe od swojego ojca [...] tj. działkę ewidencyjną nr [...] obręb [...]z uprawą sadu w wariancie [...] na areale [...] ha. Natomiast działkę ewidencyjną nr [...] obręb [..] Producentka wraz ze zobowiązaniem przekazała ojcu – [...]. We wniosku strona zadeklarowała do płatności uprawę sadu na działkach ewidencyjnych nr [...] obręb [...] na areale [...]ha i [..] obręb [...] na areale [...]ha, łącznie na powierzchni [...]ha. We wniosku tym Strona nie podała działki ewidencyjnej nr [...] obręb [...]. W kolejnym roku 2013 kontynuowania działalności rolnośrodowiskowej strona przejęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe od innego producenta rolnego tj. działkę ewidencyjną nr [...] obręb [...] z uprawą w wariancie [...] na powierzchni [...]ha, którą zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej. Do płatności strona zdeklarowała również uprawę sadu w wariancie 2.9 na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...] i na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...].

Wyjaśnił dalej, że przeprowadzona w gospodarstwie producentki kontrola w dniach 8 – 14 października 2013 r. wykazała, że na wszystkich działkach rolnych A, [...] zostały dosadzone drzewka owocowe. Na podstawie analizy zebranego materiału dowodowego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] doszedł do przekonania, że producentka nie dotrzymała wymogu podjętego zobowiązania polegającego na utrzymaniu minimalnej obsady drzewek sadowniczych, tj. [...] sztuk na 1 ha, na całej powierzchni [...]ha zgodnie z załącznikiem nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. w ciągu całego roku 2013. Ponadto organ nie uznał, że w gospodarstwie producentki wystąpiła siła wyższa/nadzwyczajne okoliczności w uprawach sadowniczych zgłoszonych w dniu 28 czerwca 2013 r. Z tego powodu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił przyznania Producentce za 2013 r. płatności rolnośrodowiskowej do wariantu 2.9 i naliczył płatność tylko do wariantu 2.1. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2012.

Wskazał także, że ustalenia zawarte w decyzji nr [...] z dnia 27 maja 2014 r. były podstawą do odmowy przyznania producentce płatności rolnośrodowiskowej w wariancie [...]za 2013 r., a także do przeprowadzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2012.

Na podstawie ustaleń zawartych w decyzji z dnia 27 maja 2014 r., w oparciu o ww. przepisy producentka zobowiązana była do zwrotu łącznie kwoty [...] zł ([...] zł) w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011, organ wyjaśnił, że nie można stosować przepisu art. 18 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 łącznie bowiem ustęp 2 ww. przepisu zawiera wyłącznie instrukcję lub wytyczną co do kryteriów, jakimi należy się kierować w przypadku tworzenia kryteriów zmniejszenia w razie stwierdzenia niezgodności na etapie przyznania płatności. Do zdarzeń opisanych w przepisie art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 należy zastosować § 40 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i w konsekwencji regulacje zarówno przepisu art. 18 ust. 2 i § 40 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wzajemnie się uzupełniają i stanowią kompletną regulację, gdyż ten pierwszy przepis ma charakter wyłącznie kompetencyjny.

Z kolei, w ocenie organu odwoławczego art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 stanowi samodzielną przesłankę zwrotu pomocy. Powiązanie wykładni obu przepisów zdaniem organu jest błędne i uniemożliwia stosowanie art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 ponieważ przepis ten odnosi się do pomocy już wypłaconej, co oznacza, że nie jest możliwe, a w każdym razie bardzo trudne ustalenie dla okresu, rozmiaru, zasięgu i trwałości niezgodności, jeżeli przyjąć, że niezgodnością jest niespełnienie danego wymogu.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenia następujących norm postępowania:

1. Art. 18 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011 – poprzez pominięcie kwestii rozmiaru, zasięgu oraz trwałości niezgodności skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu kwot otrzymanych z tytułu płatności rolno środowiskowych za rok 2011 i 2012.

2. Art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez całkowite pominięcie podniesionego przez stronę dowodu w postaci oświadczeń skarżącej oraz jej członka rodziny, oraz Koła Łowieckiego na okoliczność o znaczeniu kluczowym dla weryfikacji prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia, a tym samym brak pełnego rozpatrzenia materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy;

3. Art. 80 k.p.a. - poprzez uznanie, na skutek proceduralnych uchybień wymienionych w pkt. 1, za udowodniony niezgodny z rzeczywistością stan faktyczny sprawy, oraz przyjęcie go następnie za podstawę rozstrzygnięcia;

4. Art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji w zakresie, w jakim organ nie odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności, a w konsekwencji także do dowodów na ich zaistnienie, przez co nie wskazał żadnych przyczyn, z powodu których wspomnianym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że w jej ocenie podstawy prawne zaskarżonej decyzji nie budziły wątpliwości i nie były w sprawie przedmiotem sporu. Strona nie zakwestionowała również zakresu przepisów prawa, mających zastosowanie w niniejszej sprawie, ani też ich treści nie przypisała znaczenia odmiennego od tego, które - według jej wiedzy, opartej na lekturze uzasadnienia zaskarżonej decyzji - przypisał im organ. Strona zarzuciła natomiast organowi błędne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, będące wynikiem rażącego naruszenia reguł postępowania oraz zaniechanie oceny wagi stwierdzonej niezgodności pod względem rozmiaru, zasięgu i trwałości, poprzez przyjęcie błędnej podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], z w a ż y ł co następuje:

Skarga okazała się skuteczna.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zastrzeżenie to jako odnoszące się do spraw ze skarg na interpretacje podatkowe, nie dotyczy rozpoznawanej sprawy.

Zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania przez sąd jest skarga na decyzję Dyrektora ARiMR, którą to utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd uznał, że wystąpiła podstawa do uwzględnienia skargi ze względu na przedwczesność rozstrzygnięcia organów administracyjnych.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - zwanej dalej CBOSA).

Dlatego należy podkreślić, że przedmiotem badania sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego za lata 2011 i 2013.

Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634, dalej także ustawa o ARiMR) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Na tym etapie sąd nie może zatem uczynić przedmiotem swoich rozważań postępowania zakończonego decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o z dnia 27 maja 2014 r. o przyznaniu skarżącej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. Postępowanie to było bowiem oparte na samodzielnych, odrębnych przesłankach faktycznych i prawnych. W konsekwencji sąd nie może ustosunkować się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, kwestionujących ustalenia dotyczące utrzymania na zadeklarowanych do płatności działkach minimalnej obsady drzew owocowych, które to ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego w dniu 27 maja 2014 roku decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości.

Stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

W ust. 2 przepis ten natomiast stanowi, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

W świetle przytoczonej powyżej regulacji trzeba podkreślić, że choć postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawa o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, to ustalenie czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt IIGSK 822/11, dostępny w CBOSA). Ustalenia te bowiem stanowią podstawę do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranych płatności.

W rozpoznawanej sprawie, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia 27 maja 2014 r. przyznał producentce płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości do powierzchni zadeklarowanej w wariancie upraw rolniczych oraz odmówił przyznania wsparcia do działek zagospodarowanych uprawą jabłoni i czereśni, ze względu na brak utrzymywania minimalnej obsady drzew określonej w przepisach dotyczących programu rolnośrodowiskowego.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia 22 września 2014 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując że w przypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu wymogów programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem, organ pierwszej instancji zobowiązany był do zastosowania § 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zmniejszenia wysokości tej płatności o 100%, co spowodowało konieczność odmowy przyznania tej płatności do upraw sadowniczych.

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił wniesioną przez producentkę skargę na powyższą decyzję, podzielając stanowisko organów oraz ustalenia faktyczne jakich dokonały przy rozpoznawaniu sprawy. Skarżąca wniosła od tego wyroku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która została uwzględniona przez sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie II GSK 1230/15. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie określił, jaka była w dniu kontroli obsada drzew na tych działkach spełniająca kryteria przewidzianych w § 9 ust. 2 pkt 3 lit a rozporządzenia PRS2009 w przeliczeniu na 1 ha powierzchni, a określił jedynie łączną liczbę drzewek, która ww. wymogów nie spełniała ([...] szt.). Poza tym NSA zarzucił sądowi pierwszej instancji niewyjaśnienie, dlaczego postępowanie organów polegające na niezaliczeniu do drzew spełniających parametry drzew kwalifikowanych drzew nowo zakupionych i dosadzonych jest właściwe. Ponadto NSA zauważył, że w dniu 28 czerwca 2013 r. producentka złożyła oświadczenie, w którym poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARMiR w [...] o zniszczeniach w uprawie sadowniczej na działkach zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowych spowodowanych działaniami zwierząt i zobowiązała się do ich usunięcia jesienią 2013 r., a w dniu 9 lipca 2013 r. złożyła protokół oględzin szacowania szkody, z którego wynika, że na powierzchni 20% z obszaru [...]ha stwierdzono zniszczenia drzewek w postaci otarć kory i ogryzania ich wierzchołków przez zwierzęta. Skarżąca zakupiła i posadziła łącznie [...] szt. drzew i według jej oświadczenia następnie dokonała przycięcia stożków drzew, które zostały uszkodzone przez zwierzęta, co było zabiegiem pielęgnacyjnym, podyktowanym dbałością o rozwój drzew, lepszym ich ukrzewieniem.

Zdaniem NSA sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej kasacyjnie, że liczba drzew zdrowych, lecz zbyt niskich, jest wynikiem przeprowadzonych przez nią czynności agrotechnicznych (przycięcia stymulujące), które przeprowadzone zostały przy okazji nowych dosadzeń, kiedy to liczba drzew zdrowych i odpowiednich rozmiarów na skutek dodatkowych dosadzeń przekraczała normy, co pozwoliło stronie przeprowadzić wspomniane prace, których celem był dalszy rozwój sadu. NSA zarzucił sądowi pierwszej instancji, że nie odniósł się do okoliczności fatycznych podnoszonych przez stronę, także tych, które wynikały z powyższych dokumentów.

W ocenie składu rozpoznającego przedmiotową sprawę uznać zatem należało, że zasadnicze ustalenia faktyczne, które legły u podstaw decyzji o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości za 2013 rok zostały zakwestionowane przez sąd drugiej instancji. Z kolei skoro w rozpoznawanej sprawie podstawę faktyczną orzekania o zwrocie płatności stanowi właśnie decyzja o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości za rok 2013, to uznać należało, że na tym etapie ocena czy rzeczywiście doszło do pobrania nienależnego pobrania płatności także za lata wcześniejsze jest przedwczesna. Dopiero bowiem ostateczna i prawomocna decyzja w przedmiocie przyznania płatności w pomniejszonej wysokości w rozpoznawanej sprawie będzie stanowiła podstawę do wydania decyzji o ewentualnym zwrocie wcześniej pobranych płatności. Postępowanie w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych nie ma bowiem na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r., które poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu, jednak w postępowaniu w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych organy są związane ustaleniami z decyzji o przyznaniu płatności.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że orzekając przedwcześnie o obowiązku zwrotu płatności organy naruszyły art. 29 ust. ustawy o ARiMR, gdyż na tym etapie postępowania nie można jeszcze przyjąć skutecznie, że płatności pobrane przez skarżącą w rzeczywistości były nienależne. W konsekwencji sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, w taki sposób, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję organu pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę treść rozstrzygnięcia, jakie zostanie wydane w sprawie przyznania płatności za rok 2013 i o ile rozstrzygnięcie to przesądzi, że płatność rolnośrodowiskowa za rok 2013 nie powinna być producentce przyznana w pełnej wysokości, to następnie rozważy konieczność wydania decyzji w przedmiocie płatności pobranych nienależnie także w latach wcześniejszych.

Wobec okoliczności, że na obecnym etapie kwestia istnienia podstawy do orzekania o płatnościach pobranych nienależnie jest jeszcze otwarta, to zbędnym było odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Orzeczenie o kosztach zostało wydane na postawie art. 200 p.p.s.a., który statuuje zasadę ponoszenia przez organ kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, gdy skarga zostanie przez sąd uwzględniona, na koszty te złożył się wpis od skargi poniesiony przez skarżącą w kwocie [...] zł.