Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1310/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Patrycja Kołtan-Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 803/16 w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. w L. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od V. Sp. z o.o. w L. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 listopada 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 803/16 oddalił skargę V. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w Lublinie (dalej: "WIF") w dniach [...] września 2014 r. oraz [...] i [...] października 2014 r. dokonał kontroli spółki V. Sp. z o.o., prowadzącej aptekę "Apteka V." położoną w L.. Osoba upoważniona do reprezentacji spółki podczas kontroli (p. J. K.) odmówiła podpisania protokołu ze względu na fakt ustanowienia przez spółkę pełnomocnika (adw. J. N.). Pełnomocnictwo dotyczyło w szczególności reprezentacji spółki w postępowaniach administracyjnych przed organami Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej.

W protokole stwierdzono, że kontrolowana spółka prowadziła sprzedaż produktów leczniczych i wyrobów medycznych do trzech hurtowni farmaceutycznych (E. A.K., A. Sp. z o.o. S., P. D.N.) oraz do apteki (A.N. s.c. M. K. J. K.). Do protokołu dołączono stosowne faktury.

Po przeprowadzeniu postępowania, WIF decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. cofnął zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w L. przy ul. S. [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., wydane na rzecz p. A.P. i p. I.B. (V. s.c.), zmienione decyzją WIF z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...] na rzecz A.V. - A. P. i Spółka Sp. j., zmienione decyzją WIF z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...] na rzecz A. V. - J. K. i Spółka Sp. j., zmienione decyzją WIF z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] na rzecz V. Sp. z o.o.

Skarżąca złożyła odwołanie.

Główny Inspektor Farmaceutyczny zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr na podstawie art. 115 pkt 4 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 5, 8 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 281, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję WIF w Lublinie z dnia [...] lutego 2015 r.

Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie ustalił, że podmiotem posiadającym do dnia [...] czerwca 2014 r. zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w L. przy ul. S. [...] była spółka A. V. - J. K. i Spółka Sp. j. W tej dacie Sąd Rejonowy L. Wschód w L. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego dokonał wpisu połączenia spółki V. Sp. z o.o. ze spółką V. - J. K. i Spółka Sp. j. poprzez przeniesienie całego majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą (V. Sp. z o.o.), w trybie określonym w art. 494 § 1 pkt 1 k.s.h. Następnie, decyzją WIF z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], w zezwoleniu na prowadzenie przedmiotowej apteki, wpisano - jako posiadacza zezwolenia - spółkę V. Sp. z o.o. (dowód: kopia decyzji). W okresie od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] września 2014 r., apteka prowadziła sprzedaż produktów leczniczych oraz wyrobów medycznych do następujących podmiotów:

1) hurtowni farmaceutycznej E. A. K., ul. J. [...], [...] G. (dowód: kopie faktur kolejno od nr [...] do nr [...]);

2) hurtowni farmaceutycznej A. Sp. z o.o. S.K.A., ul. [...], [...] Ł. (dowód: kopie faktur nr [...], nr [...], nr [...], nr [...]);

3) hurtowni farmaceutycznej P., ul. K. [...], [...] Ś. (dowód: kopie faktur kolejno od nr [...] do nr [...] i kolejno od nr [...] do nr [...]);

4) apteki A. s.c. M. K. J. K., ul. [...], [...] G. (dowód: kopie faktur nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [....], nr [...], nr [...], nr [...]).

Faktury wskazują, jako sprzedawcę, spółkę A. V. - J. K. i Spółka Sp. j (pkt 1-3) i spółkę V. Sp. z o.o. (pkt 4). Ustalono, że transakcje wynikające z faktur dotyczyły kilkunastu rodzajów produktów leczniczych i wyrobów medycznych, w szczególności: [...], [...], [...], [...]. Wymienione wyżej produkty lecznicze posiadają kategorię dostępności Rp, co oznacza, że mogą one być wydane z apteki na podstawie ważnej recepty lekarskiej. W wykazie odbiorców faktur sprzedaży, przedstawionym podczas kontroli apteki, nie stwierdzono faktur wystawionych na rzecz powyższych hurtowni farmaceutycznych. Nadto, dokumentacja okazana inspektorom nie wykazywała rozbieżności w zakresie przychodu i rozchodu.

Mając na uwadze poczynione ustalenia, organ odwoławczy podzielił stanowisko WIF zajęte w zaskarżonej decyzji - zebrane w sprawie dowody uzasadniają dostatecznie cofnięcie spółce V. Sp. z o.o. z siedzibą w L. zezwolenia na prowadzenie apteki położonej w L. przy ul. [...].

Organ przywołał przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne i stwierdził, że skarżąca apteka dostarczała produkty lecznicze do nieuprawnionych podmiotów, tj.:

1. hurtowni farmaceutycznej E.A. K;

2. hurtowni farmaceutycznej A.Sp. z o.o. S.K.A.;

3. hurtowni farmaceutycznej P.D. N.; oraz

4. apteki Apteka N. s.c. M. K. J.K..

Zdaniem organu II instancji oznacza to, że skarżąca prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi, w tym lekami wydawanymi na receptę (kategoria dostępności Rp), Skarżąca nie posiadała stosownego zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej co przesądziło o tym, że nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi. Sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych, stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 u.p.f.

W tym stanie rzeczy, w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność inna, niż określona w art. 86 ust. 2 - 5 i 8 u.p.f., w szczególności nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej lub innych aptek. W ocenie organu, apteka ogólnodostępna jest uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 u.p,f. Ich sprzedaż przez przedmiotową aptekę do nieuprawnionych podmiotów narusza powyższy przepis.

Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślił, że sprzedaż do podmiotów nieuprawnionych miała miejsce w czasie, kiedy art. 86a u.p.f. nie obowiązywał, stąd nie stanowi on podstawy orzekania w niniejszej sprawie. Jednakże ustawodawca potwierdził wyraźnie negatywną ocenę zjawiska tzw. "odwróconego łańcucha dystrybucji".

Organ II instancji stwierdził, że WIF dokonał oceny, czy strona daje rękojmię należytego prowadzenia apteki na podstawie dowodów w postaci faktur potwierdzających sprzedaż przez podmiot prowadzący aptekę produktów leczniczych do hurtowni. Zeznania członków zarządu spółki, będącej stroną postępowania lub osoby przez nią zatrudnionej, czyli kierownika apteki nie mogłyby zaprzeczyć powyższej okoliczności. Organ nie oceniał bowiem cech osobowych członków zarządu spółki będącej stroną postępowania, ale sposób prowadzenia działalności objętej zezwoleniem, naruszenia prawa jakich się dopuściła strona ich stopień oraz wagę. Z uwagi na powyższe, organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej nie uwzględniły wniosków dowodowych zgłaszanych w toku postępowania. Dowody te nie miały bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia i prowadziłyby wyłącznie do przewleczenia postępowania.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej w zakresie braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów - na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a także wyjaśnienia podstawy prawnej, wskazał, że zarzut ten jest bezpodstawny. W jego ocenie decyzja organu I instancji zawierała wskazanie dowodów na których się oparł, tj. faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez aptekę produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej i innej apteki. Ponadto, podał podstawę prawną decyzji i naruszone przez spółkę przepisy. Organ wyjaśnił, że stwierdzone naruszenia przesądzają o utracie rękojmi należytego prowadzenia apteki, co skutkuje cofnięciem zezwolenia.

Główny Inspektor Farmaceutyczny nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 494 § 1 i 2 k.s.h., spółka przejmująca wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Na spółkę przejmującą przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Innymi słowy, spółka przejmująca staje się z chwilą połączenia podmiotem wszelkich praw, które dotychczas przysługiwały oraz wszelkich obowiązków, które ciążyły na spółce przejmowanej (następuje tzw. sukcesja uniwersalna). Wbrew stanowisku strony, brzmienie przepisów sugeruje szerokie rozumienie katalogu praw i obowiązków, które przechodzą na spółkę przejmującą ("wszystkie prawa i obowiązki", "w szczególności").

Zatem spółka V. Sp. z o.o. odpowiada za działania przejętej przez siebie spółki A. J. K. i Spółka Sp. j. (część faktur wymienia jako sprzedawcę właśnie spółkę przejmowaną). Dodatkowo, spółka V. Sp. z o.o. dopuściła się sprzedaży do innej apteki, należącej do przedsiębiorców prowadzących spółkę cywilną (apteki A. s.c. M.K. J. K.), co byłoby wystarczające do poważenia rękojmi przedsiębiorcy.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 22 listopada 2016 r. skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił, że zarzuty oraz argumentacja skargi nie zasługują na uwzględnienie. Sąd podał, że z ustaleń organów, popartych przede wszystkim dowodem sprzedaży wynika, że w okresie objętym kontrolą ([...] luty 2013 r. – [...] wrzesień 2014 r.) apteka prowadziła obrót produktami farmaceutycznymi z 3 hurtowniami a także odsprzedawała leki na teren innej apteki tj. A. s.c. M.K. J.K. w G. Zgodnie z art. 65 ust. 1 upf obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie.

W niniejszej sprawie skoro apteka prowadziła odsprzedaż leków do hurtowni i do innej apteki ewidentnie naruszyła ww. przepisy upf. Odpłatne przekazywanie leków do hurtowni miało miejsce w czasie, gdy apteka prowadzona była przez "A – J. K. i spółka" sp. j., natomiast sprzedaż leków do innej apteki odbywała się wtedy gdy apteka należała do skarżącej. Powyższe dowodzi, że nie tylko poprzednik prawny skarżącej ale i sama skarżąca prowadziła niezgodny z prawem obrót produktami leczniczymi. Poza tym, jak słusznie podniósł organ skarżąca przejmując spółkę "A.V. – J. K. i Spółka" sp. j. i w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ksh weszła na mocy sukcesji uniwersalnej we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Skarżąca nie może skutecznie podnosić okoliczności, że nie wiedziała o naruszeniu prawa poprzez swojego poprzednika. O tym, że pomiędzy tymi podmiotami istniały ścisłe powiązania świadczy okoliczność, że J. K. już po przejęciu jego spółki przez skarżącą był jej prokurentem (prokura samoistna) i zaprezentował ją w czasie kontroli apteki przez inspekcję farmaceutyczną. Poza tym skarżąca odsprzedawała leki innej aptece należącej do J. K. i M. K..

Zgodnie z przepisami ustawy prawo farmaceutyczne, rękojmię należytego prowadzenia apteki musi dawać również przedsiębiorca, który na podstawie uzyskanego zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej podjął działalność gospodarczą w tym zakresie. Naruszając fundamentalne zasady działania apteki ogólnodostępnej poprzez sprzedaż produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych i innych aptek przedsiębiorca traci ową rękojmię, gdyż przedkłada chęć osiągnięcia korzyści finansowych nad dobro pacjenta (jego życie i zdrowie). Utrata rękojmi oznacza, że przedsiębiorca przestał spełniać jeden z warunków określonych przepisami prawa wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu na prowadzenie apteki, co w świetle art. 37ap ust. 1 pkt 2 upf uzasadnia cofnięcie zezwolenia. W tym stanie rzeczy zbędne było przesłuchiwanie świadków i stron na okoliczność istnienia po stronie skarżącej rękojmi należytego prowadzenia apteki. Ewidentnie łamanie przepisów w zakresie obrotu produktami leczniczymi i farmaceutycznymi powoduje utratę rękojmi, co przemawia za trafnością zaskarżonej decyzji.

Skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;

2. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1, art. 96 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;

3. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.

Skarżąca postawiła także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1, art. 81 k.p.a., art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych skarżącego) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym czy spółka V. Sp. z o.o. dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na zaniechaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11, 15, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenia zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony, w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodów zgłoszonych w toku postępowania przed organem II instancji, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej zezwoleniem;

3. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia spełniającego przewidziane przez przepisy prawa wymogi.

Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w ramach obu podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

Z uwagi na fakt, że w skardze kasacyjnej wskazano zarówno na naruszenie przepisów prawa materialnego - przez niewłaściwe ich zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), podnieść trzeba, że zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku został ustalony w sposób prawidłowy. Tym samym w pierwszej kolejności ocenie winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania - zmierzające do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych sprawy. Z zasady prawdy obiektywnej należy jednak wywieść, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) wymaga przede wszystkim rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decydują zaś normy prawa materialnego.

Tak więc ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego - a w konsekwencji zarzutów wadliwego zastosowania norm materialnoprawnych - wymaga zatem wskazania, że w myśl art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Stosownie do art. 101 pkt 4 powołanej ustawy, wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Z uwagi na brak w rozpoznawanej sprawie stosownych zarzutów błędnej wykładni powołanych przepisów, poza sporem pozostaje, że z treści zawartych w nich regulacji należy wywieść, że konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki zachodzi przez cały czas prowadzenia tego rodzaju działalności, a nie tylko na etapie wydawania stosownego zezwolenia. Rękojmię należytego prowadzenia apteki musi przy tym posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia/posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki. Stwierdzenie, że przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa - w tym warunek posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki - skutkuje cofnięciem zezwolenia. O braku zaś owej rękojmi świadczy naruszanie zasad obrotu produktami leczniczymi, ustanowionych m.in. przepisami ustawy - Prawo farmaceutyczne, wskazanymi w podstawach kasacyjnych.

W związku z powyższym podnieść należy, że według art. 65 ust. 1 tej ustawy obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Natomiast art. 68 ust. 1 stanowi, że obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych. Z kolei art. 72 ust. 1 wprowadza zasadę, że obrót hurtowy - zdefiniowany w ust. 3 powołanego artykułu - mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, a podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej (art. 74 ust. 1) wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności określone prawem usługi farmaceutyczne. Przepis art. 87 ust. 2 pkt 1 wskazuje, że apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8. W myśl art. 96 ust. 1 produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych na podstawie recepty, bez recepty, na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów.

Ponadto wskazać należy, że z żadnego zarzutu skargi kasacyjnej nie wynika, aby strona skarżąca kasacyjnie kwestionowała okoliczność, że apteka ogólnodostępna A. V. - J. K. i Spółka Sp. J., jak i spółka V. Spółka z o.o. dostarczały produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznych oraz innej apteki ogólnodostępnej, a zatem dokonywały obrotu tymi produktami z naruszeniem przedstawionych wyżej zasad wprowadzonych ustawą - Prawo farmaceutyczne.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że dokonano zmiany uprzednio wydanego zezwolenia na prowadzenia apteki przez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki, wobec przejęcia A.V. - J. K. i Spółka Spółki jawnej (posiadacza pierwotnego zezwolenia) przez spółkę V. Spółka z o.o. (adresata zaskarżonej do WSA decyzji). W tym miejscu podnieść należy, że materiał dokumentacyjny zgromadzony w aktach sprawy wskazuje, że sprzedawcą produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznych i innej apteki ogólnodostępnej była zarówno spółka przejęta jak i spółka przejmująca. Tak więc istota sporu dotyczy odpowiedzialności spółki V. Spółki z o.o. za działania spółki Apteka V. - J. K. i Spółka Spółki jawnej oraz za działania własne.

W przedstawionych wyżej i niespornych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy stanowisko co do zasadności cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej spółce V. Spółka z o.o. Sąd I instancji wywodził z treści art. 494 ustawy - Kodeks spółek handlowych, przychylając się do poglądu, że następca prawny ponosi odpowiedzialność za konsekwencje łamania prawa przez spółkę przejmowaną.

Wskazać zatem wypada, że zgodnie z art. 494 § 1 powołanej ustawy spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. W myśl § 2 na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej.

Przede wszystkim - co istotne w świetle wskazanej na wstępie zasady określonej art. 183 § 1 p.p.s.a. - w podstawach skargi kasacyjnej Sądowi I instancji nie postawiono zarzutu naruszenia art. 494 Kodeksu spółek handlowych - czy to przez błędną jego wykładnię czy to przez niewłaściwe jego zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Uzupełniająco można jednak wskazać, że stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji odpowiada prezentowanemu przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądowi, że skoro art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych - ustanawiający sukcesję po spółce przejmowanej w zakresie praw i obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym, w tym co do praw i obowiązków wynikających m.in. z zezwolenia przyznanego spółce przejmowanej (także związanych z tym zezwoleniem) - to znaczy, że sukcesja ta dotyczy sytuacji prawnej spółki przejmowanej. Za trafną uznać należy zatem tezę, że spółce przejmującej można przypisać skutki prawne zachowań spółki przejmowanej (por. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 2018 r. II GSK 5267/16, z dnia 11 grudnia 2018 r. II GSK 4629/16).

Wypada też zauważyć, że kwestia wykładni art. 494 Kodeksu spółek handlowych była też przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który - wskazując na specyfikę współczesnego obrotu gospodarczego (intensywne procesy konsolidacyjne w różnych dziedzinach gospodarki) w połączeniu z potrzebą zapewnienia skuteczności normom zakazującym w interesie publicznym szczególnie niepożądanych zachowań w gospodarce rynkowej - przyjął, że art. 494 k.s.h. należy rozumieć w taki sposób, że wynika z niego generalne unormowanie także zasad sukcesji praw i obowiązków o charakterze administracyjnym i nie ma podstaw do traktowania art. 494 § 1 k.s.h. jako przepisu zawierającego unormowanie ograniczone tylko do praw i obowiązków z zakresu prawa prywatnego oraz wyłącznie takich aktów administracyjnych, które przyznawały prawa spółce przejmowanej.

Zasadny jest pogląd, że "przekształceń polegających na przejmowaniu dotychczas odrębnych przedsiębiorców nie można traktować jako instrumentu służącego unikaniu odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nich (na jednym z nich) powinności (...)" a "celem unormowania wynikającego z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. jest ułatwienie obrotu i usprawnienie przebiegu procesów konsolidacyjnych także przez zabezpieczenie interesów pozostałych uczestników rynku (w szczególności przed pozornym zniknięciem podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie prawa)" (vide wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2017 r. III SK 15/16 i powołane tam orzecznictwo - w tym wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r. II OSK 674/06 - oraz poglądy doktryny (A. Szumański (w:) S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom IV, Warszawa 2012, s. 97 i 101; Z. Olech, M. Nowak: Regulacja sukcesji administracyjnoprawnej w kodeksie spółek handlowych, PPH 2008 nr 1, s. 39; A. Piotrowska: Sukcesja praw i obowiązków publicznoprawnych - rozważania na tle art. 494 § 2 i 5 k.s.h., PPH 2003 nr 9, s. 20).

W tym stanie rzeczy stwierdzenie faktu dokonywania przez spółkę przejmowaną obrotu produktami leczniczymi z naruszeniem zasad określonych ustawą - Prawo farmaceutyczne świadczy o tym, że w rozpoznawanej sprawie ustalono okoliczności faktyczne w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia wobec następcy prawnego tej spółki - tzn. w stosunku do spółki przejmującej. Konsekwencje wynikające z regulacji zawartej w art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy determinują bowiem ocenę zaskarżonego wyroku i zasadności stawianych mu zarzutów.

Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wskazanymi w pkt II ppkt 1-2 petitum skargi kasacyjnej, a zmierzającymi do wykazania wadliwości postępowania dowodowego, nie mogą być uznane za trafne.

W konsekwencji, stan faktyczny sprawy - przyjęty przez Sąd I instancji na etapie wyrokowania jako prawidłowy - wbrew zarzutom naruszenia prawa materialnego nie dawał temu Sądowi podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Zarzut wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego - tzw. błąd w subsumcji - jest mianowicie zasadny tylko w razie stwierdzenia, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Taki stan rzeczy w sprawie miejsca nie miał.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

W tym zakresie podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi tzw. przepis wynikowy, który nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Tak więc stawiając zarzut naruszenia tego przepisu należy zatem wskazać, jakie przepisy postępowania zostały naruszone - ale w toku postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej, którego działanie zaskarżono (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 sierpnia 2018 r. II FSK 2279/16, z dnia 9 października 2018 r. II GSK 143/18).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sposób oczywiście sprzeczny z brzmieniem tego przepisu powiązano z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Trzeba też wskazać, że naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. - w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie można skutecznie podważać należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zasadnie przyjmuje się, że przepis ten mógłby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. II GSK 3348/16). Zarzut tego typu sformułowany w sprawie nie został.

Odnośnie zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podnieść, że o naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie tymczasem - wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną - lektura pisemnych motywów rozstrzygnięcia uzasadnia stwierdzenie, że wskazano i wyjaśniono podstawę prawną zaskarżonego wyroku w stopniu umożliwiającą jego instancyjną kontrolę. Brak więc podstaw by uznać, że uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie spełnia prawem określonych wymogów - i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być natomiast podstawą kwestionowania poglądów i ocen, które doprowadziły Sąd I instancji do rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji wyroku.