Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 147/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 21 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74  art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2009 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wspólnika spółki cywilnej M. A. z siedzibą w B. – P. M. (dalej: "skarżący", "strona"), Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania ww. spółce cywilnej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2009.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem złożonym przez spółkę w dniu [...] maja 2009 r., w którym żądała przyznania płatności w ramach realizacji wariantów:

– Rolnictwo ekologiczne – wariant S02b02 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni [...]ha;

– Utrzymanie łąk ekstensywnych – wariant P01a01 – Półnaturalne łąki jednokośne – wykaszanie ręczne na powierzchni [...]ha;

– Utrzymanie łąk ekstensywnych – wariant P01b – Półnaturalne łąki dwukośne – wykaszanie ręczne na powierzchni [...]ha.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Kierownik ARiMR umorzył postępowanie wszczęte na wniosek producenta, z uwagi na brak podmiotowości po stronie spółki cywilnej. Na skutek odwołania skarżącej, Dyrektor ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi strony, wyrokiem z dnia 26 listopada 2010 r. w sprawie VIII SA/Wa 610/10 uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję, bowiem uznał, że organ I instancji powinien wezwać wspólników spółki cywilnej do złożenia wyjaśnień (poprawienia wniosku) przez wskazanie jednego z nich jako osoby uprawnionej do otrzymania płatności. Spółka cywilna, w ówczesnej ocenie sądu I instancji, nie posiada osobowości prawnej i nie ma przepisu szczególnego, który by jej przyznawał zdolność prawną w rozumieniu art. 29 k.p.a., a przez to pozwalał ubiegać się o płatności rolnicze.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 654/11 oddalił skargę kasacyjną skarżącego organu, akceptując w całości uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., wydaną w sprawie II GPS 2/12 (publ. ONSAiWSA z 2012 r., nr 4, poz. 63), że w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy

z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm., zwanej dalej "ustawą o systemie ewidencji producentów") przysługuje spółce cywilnej.

W związku z powyższymi ustaleniami sądowymi, Kierownik ARiMR pismem

z dnia [...] stycznia 2013 r. wezwał skarżącego do złożenia w terminie 30 dni wyjaśnień co do okoliczności: kto wykonywał prace polowe na gruntach w 2009 roku, nadto do przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów deklarowanych do płatności w 2009 roku.

W dniu [...] kwietnia 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo strony z dnia [...] marca 2013 r. wraz z wyjaśnieniami, że prace rolne wykonywane na zlecenie

i rzecz spółki cywilnej w 2009 r. i 2010 r. realizowane były przez odrębny podmiot zewnętrzny Przedsiębiorstwo [...] P. M. na podstawie umów cywilnoprawnych. Ponadto część prac jako podwykonawcy wykonywali pracownicy spółki A. E. T. sp. z o.o., niektóre czynności i operacje na gruntach prowadzone były przez inne osoby w ramach wzajemnej pomocy lub współpracy. Zlecenia dla usługobiorców zewnętrznych dokumentowane były protokołem, a wykonanie prac weryfikowane było przez inspektora akredytowanej przez Ministra Rolnictwa jednostki certyfikującej z zakresu rolnictwa ekologicznego, jak i kontrole ARiMR. Nadto skarżący wskazał, iż potwierdzeniem zarówno posiadania, jak i użytkowania, a zwłaszcza realizowania w sposób prawidłowy programu rolnośrodowiskowego jest załączony protokół z inspekcji. Do pisma skarżący załączył kopie:

– protokołu z czynności kontrolnych nr [...] z dnia [...] listopada

2008 r.;

– protokołów nr [...] z dnia [...] października 2009 r. oraz [...] z dnia [...] października 2010 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność

z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi;

– protokołów zlecenia wykonania usług z dnia [...] lipca 2009 r. oraz [...] maja

2010 r.;

– umowy o świadczeniu usług zawartej w dniu [...] lutego 2009 r. pomiędzy zleceniobiorcą (P. M. – właścicielem przedsiębiorstwa [...]), a zleceniodawcą (spółką cywilną M. A., w imieniu której oraz własnym działają wspólnicy P. oraz R. M.),

– protokołów z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] października 2009 r. oraz [...] sierpnia 2010 r.;

– faktur VAT wystawionych w dniach [...] stycznia 2009 r. (za sprzedaż siana), [...] marca 2010 r. (za usługi rolnicze), [...] stycznia 2011 r. (za usługi rolnicze).

W ww. piśmie z dnia [...] marca 2013 r. skarżący wniósł również

o przesłuchanie w charakterze świadków osób uczestniczących w istotnych czynnościach spółki, tj. P. M., M. D. i M. S. (dyrektora zarządzającego) na okoliczność wykazania posiadania, użytkowania i sposobu zarządzania przez spółkę zgłoszonego do płatności gospodarstwa.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik ARiMR odmówił przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania w charakterze świadków ww. osób uznając, że wniosek dowodowy zgłoszony został jedynie w celu przewleczenia sprawy, bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, iż to P. M. jest posiadaczem zgłoszonego do pomocy gospodarstwa rolnego.

W dniu [...] sierpnia 2013 r. skarżący wniósł pismo do organu I instancji (datowane na [...] lipca 2013 r.), w którym ponowił wniosek o przesłuchanie wskazanych świadków, rozszerzając wniosek o kolejne osoby oraz przedstawił swoje stanowisko w sprawie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] Kierownik ARiMR odmówił spółce cywilnej M. A. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 ze względu na niespełnienie warunków określonych w art. 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.

Organ I instancji uznał, że spółka cywilna "M. A.", składając wniosek

o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M., który je prowadzi, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski. Zauważył, iż gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią odrębnego gospodarstwa. Kierownik ARiMR stwierdził zatem, że gospodarstwo "M. A." s.c. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Przyznanie spółce wnioskowanej na 2010 r. pomocy byłoby sprzeczne z przepisami.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., które do organu wpłynęło w dniu

[...] września 2013 r., skarżący złożył odwołanie od decyzji Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wnosząc o uchylenie decyzji, zarzucił organowi I instancji brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych, w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/20011 z dnia 27 stycznia 2011 r.

Skarżący ponownie wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań świadków: R. M., M. S., R. W., M. D., M. P., R. T., M. P., W. K., R. B., D. M. i P. M.

W ocenie skarżącego, dla pełnego wyjaśnienia sprawy świadkowie przez niego wskazani winni być przesłuchani na okoliczności:

1) posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko wszystkich wspólników;

2) ustalenia, na czyją rzecz, w czyim imieniu i na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki;

3) ustalenia, iż prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi, a przyjęta przez wspólników forma działania (zgodnie z regułą współdziałania) była w pełni racjonalna, ponieważ sposób użytkowania maszyn i urządzeń, kontraktowania

i wykonywania usług na rzecz spółki wynikał i miał pełne oparcie w rachunku ekonomicznym (dążenie do zmniejszania kosztów, wyboru formy i sposobu działalności z maksymalizacją wykorzystania posiadanego przez wspólników zaplecza technicznego oraz z minimalizacją zbędnego transportu maszyn);

4) ustalenia, iż działalność w formie licznych spółek cywilnych, w których od 2008r. uczestniczył P. M., stanowiła uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, a w szczególności powodowała poprawę efektywności gospodarowania, usprawnienia zarządzania poszczególnymi odrębnymi, samodzielnymi gospodarstwami, zoptymalizowanymi pod względem położenia geograficznego i odległości pomiędzy poszczególnymi jednostkami produkcyjnymi oraz ze względów wymienionych w punkcie powyższym.

Skarżący wniósł o włączenie wszystkich złożonych w odpowiedzi na wezwania Kierownika ARiMR sprawozdań finansowych i ewentualnie uzupełnienie tej części dokumentacji o sprawozdania składane przez spółki corocznie do właściwych organów, jeśli organ do tej pory w konkretnym postępowaniu ich nie zgromadził. Zdaniem skarżącego, dla niniejszych postępowań powyższe stanowić będzie potwierdzenie odrębności ekonomicznej, gospodarczej spółek, odrębnego prowadzenia na własny rachunek i ryzyko zakupu, produkcji, sprzedaży i wszelkich czynności gospodarczych. Skarżący zarzucił również organowi I instancji naruszenie zasady wynikającej z art.

8 k.p.a.

Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję Kierownika ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r., wskazał, że spółka cywilna M. A. nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie bowiem z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 1995.312.1) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 2006.368.74), nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Dyrektor ARiMR powołał się na przepis art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., nr 64 poz. 427) wskazujący, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę. Zgodę, o której mowa, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Wskazał, iż zapis ten ma na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in.

w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. Podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym

w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części,

a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników, będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy, powołując się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 6 grudnia 2012 roku, sygn. akt VIII SA/Wa 386/12, wskazał, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkunastu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspólnikami skarżącej spółki są: P. M. i R. M. Ponadto P. M. występował jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik spółek i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...] P. M. oraz jest właścicielem [...] S.A.

P. M. w 2009 r. występował jako prezes zarządu lub wspólnik w 60 spółkach cywilnych i z o.o., które to spółki ubiegały się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pakietach: "rolnictwo ekologiczne" do łącznej powierzchni [...]ha oraz "ekstensywne trwałe użytki zielone" do łącznej powierzchni [...]ha.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż z przeprowadzonej analizy umów spółek cywilnych

i z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, bezpośrednio będąc ich wspólnikami, bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółki np. prokurenta, prezesa zarządu, bądź pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Organ odwoławczy ponadto wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. M. występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad 90 spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że podmioty ubiegające się

o płatności w 2009r., w większości podawały jako adres siedziby: ul. [...] [...]

w B., względnie ul. [...] [...] w B., będący adresem zamieszkania P. M. Spółka cywilna M. A. podała jeden z wymienionych adresów jako korespondencyjny. Organ odwoławczy wskazał ponadto na okoliczność, że w 87 spółkach, spośród 90 funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr[...], należące do P. M. i jego syna D. M.. Wymieniony numer konta figuruje także w ewidencji producentów przy M. A. spółka cywilna.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne, stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż gdyby P. M. złożył jeden wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powyższych pakietów

i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni [...] ha w pakiecie 2 lub S02 oraz do powierzchni [...] ha w pakiecie 3), to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa 60 odrębnych wniosków. W tym stanie rzeczy, tworzenie przez P. M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów) lub uprawniałyby do zmniejszenia płatności tytułem zastosowania modulacji jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P. M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących na niekorzystnych warunkach oraz ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe.

Organ odwoławczy wskazał również na fakt, że P. M. i R. M. jako małżeństwo posiadali dwa odrębnie nadane numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Działając wspólnie założyli kilkadziesiąt podmiotów (spółek cywilnych, spółek z o.o.), w których jedno z małżonków było wspólnikiem.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż działki rolne zadeklarowane do płatności w roku 2009 przez stronę postępowania były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami,

w których wspólnikiem jest P. M. już począwszy od momentu podpisania

w latach 2004 i 2005 umów dzierżawy z Agencją Nieruchomości Rolnych O/T

w S., a skończywszy na roku 2012. W latach 2006-2012 o płatności do powyższych gruntów ubiegało się sześć odrębnie zarejestrowanych podmiotów, które łączy wspólnik – P. M. Zdaniem organu odwoławczego, podkreślenia wymaga fakt, iż P. M. jest również właścicielem firmy [...] prowadzonej w formie działalności gospodarczej, co zaświadcza pismo Burmistrza Miasta i Gminy w B. z dnia [...] czerwca 2007 roku (nr[...]). Nadto firma P. M. wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P. M. jest wspólnikiem. Organ odwoławczy wskazał, iż powyższe dane są mu znane z urzędu i wynikają ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli, który jest w dyspozycji ARiMR. Zdaniem Dyrektora ARiMR przedstawione zestawienie w połączeniu z analizą osobową wymienionych podmiotów wskazuje, że w kolejnych latach grunty deklarowane były przez kolejne podmioty, natomiast przenoszenie posiadania poszczególnych działek było fikcyjne. Natomiast uprawą działek zajmowali się pracownicy wykonujący polecenia P. M., używający jego sprzętu. Organ odwoławczy podniósł, iż skarżący przedstawił protokół wykonania zlecenia usługi sporządzony pomiędzy M. A. spółka cywilna, a [...] P. M., protokół odbioru robót

i fakturę VAT wystawioną przez P. M. Jednakże, z uwagi na opisaną wyżej strukturę własnościową i organizacyjną spółki cywilnej M. A., organ odwoławczy uznał przedstawione przez skarżącego dowody za niewiarygodne, nie świadczące o tym, że na działkach deklarowanych przez stronę do płatności była prowadzona produkcja roślin. Nie świadczą o tym także załączone protokoły obmiaru produkcji roślinnej w gospodarstwie, gdzie opisuje się ilość belot siana, jednakże bez wskazania, skąd pochodzą, kiedy zostały zebrane, nadto jak zostały zużytkowane po zbiorze.

Zdaniem Dyrektora ARiMR powyższe wskazuje, że M. A. spółka cywilna nie prowadziła samodzielnej działalności, będąc organizacyjnie, technicznie

i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. Stanowiło to zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego zawartych w pismach o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko. Te same wnioski dowodowe skarżący zawarł

w piśmie odwoławczym od decyzji organu I instancji, a także w piśmie, które wpłynęło do M. Oddziału Regionalnego ARiMR w odpowiedzi na zawiadomienie

o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Zdaniem Dyrektora ARiMR ewentualne zeznania świadków nie miałyby znaczenia dla sprawy. Wskazał, iż należy odróżnić samodzielny byt M. A. spółka cywilna jako osoby prawnej, utworzonej na podstawie odrębnych przepisów, od samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego skarżący nie czynił. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż nie kwestionuje, że M. A. spółka cywilna może korzystać z odrębności podmiotowej na gruncie prawa cywilnego. Odrębność ta jednak nie jest równoznaczna z przyjęciem a priori, iż podmiot taki prowadził samodzielne gospodarstwo rolne. Natomiast nie wyklucza to prowadzenia innej działalności, jako że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być zawiązana w jakimkolwiek celu dopuszczonym prawem. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że zgłaszanie przez stronę postępowania dowodu ze świadków miało na celu jednie przedłużenie postępowania.

Dyrektor ARiMR zauważył, iż na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Z kolei w myśl art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców jest zdarzeniem nienaruszającym żadnych przepisów krajowych, czy unijnych. Jednakże ustalony stan faktyczny wykazał związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, (tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w takiej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza agrotechnicznego). Dlatego też organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Natomiast wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia. Tym samym uznał, iż M. A. spółka cywilna składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. P. M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony niniejszego postępowania (jak i wszystkich innych ww. spółek), związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych, co potwierdzają, załączone przez stronę protokoły z dokonanego obmiaru produkcji roślinnej oraz protokoły z inspekcji gospodarstwa rolnego, a także wszelkich spraw formalnych w kontaktach z ARiMR. Podkreślił że gospodarstwo należy rozpatrywać jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Natomiast programy są realizowane w gospodarstwach a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią odrębnego gospodarstwa. Zdaniem Dyrektora ARiMR, zgromadzona dokumentacja w sprawie wykazała, że to P. M. prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo M. A. spółka cywilna, zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności. Zatem przyznanie wnioskowanej płatności byłoby sprzeczne z przepisami.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organom naruszenie:

1) art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku

z art. 8 k.p.a., ponieważ w skarżonych decyzjach pominięto ocenę prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

z dnia 10 sierpnia 2011 r., w sprawie VIII SA/Wa 370/11 (w skardze błędnie wskazano sygnaturę akt VIII SA/Wa 270/11, albowiem w powiązaniu

z wyrokiem NSA w sprawie II GSK 2179/11 występuje sprawa VIII SA/Wa 370/11) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r.

w sprawie II GSK 2179/11. Orzekające organy nie zwróciły uwagi, że wiążąca pozostaje ocena prawna WSA w zakresie wprowadzenia strony w błąd przez organy administracji, m.in. przez przesyłanie wniosków spersonalizowanych) oraz naruszenia zasady zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.), bowiem spółka już od 2008 r. składała wnioski o przyznanie płatności, a zarzut odnośnie "sztuczności" pojawił się dopiero w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Strona nie powinna być zaskakiwana nagłym i nowym spostrzeżeniem organu, jeżeli dotychczas dana kwestia była już przez organ analizowana w odmienny sposób;

2) art. 8 k.p.a., ponieważ analiza tego, czy zachodziły przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1795/2006 była już prowadzona przez organy w 2009 r. Ponowne podnoszenie tego rozstrzygniętego zagadnienia (pomimo braku nowych okoliczności) jest naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów państwa;

3) brak staranności przy zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego oraz błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, przez co skarżącej uniemożliwiono wykazanie faktu posiadania i zarazem użytkowania przez spółkę cywilną zgłoszonych do płatności gruntów oraz polemikę z organem odnośnie przyjętej tezy, jakoby wnioskująca spółka była podmiotem stworzonym w sposób "sztuczny". Organy pominęły, iż dyrektorzy zarządzający każdego gospodarstwa rolnego podejmują decyzję o powierzeniu wykonywania wszelkich prac agrotechnicznych innemu podmiotowi na zasadzie outsourcing’u, nie wzięły pod uwagę okoliczności rozdzielności majątkowej małżonków, odrębnego parku maszynowego posiadanego przez każdego

z nich, nie przeprowadzono czynności dowodowych na podnoszone przez stronę okoliczności, iż działalność w formie spółek cywilnych, w których od 2008 r. uczestniczył P. M. stanowiło uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej;

4) naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 przez brak podstaw faktycznych do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie,

w szczególności wobec żądania płatności z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych, które nie podlegają modyfikacjom ze wzrostem powierzchni wskutek tzw. modulacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Podniósł m.in., że zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o posiadane przez organ informacje zgromadzone m.in. w rejestrze ZSZiK – systemie prawnie zatwierdzonym. Dyrektor ARiMR wskazał, iż nie można uznać za właściwe twierdzenia skarżącego jakoby działalność w ramach struktury polegającej na stworzeniu kilkudziesięciu spółek przez te samą grupę osób w celu maksymalizacji zysku z tytułu płatności wspólnotowych miało jakikolwiek związek

z prowadzeniem działalności rolniczej jako rolnik w rumieniu przepisów prawa. Zdaniem organu odwoławczego, rozważania skarżącego o działalności "struktury o charakterze quasi-holdingowym" nie dowodzą w żaden sposób o uprawnieniach do płatności, gdyż opisana struktura nie jest równoznaczna z definicją rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. W konsekwencji,

w ocenie Dyrektora ARiMR, należało odmówić wnioskodawcy przyznania płatności,

w oparciu o przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r.

Odnosząc się do zarzutu podawania w uzasadnieniu decyzji danych

o nieaktualnym składzie osobowym, Dyrektor ARiMR zauważył, iż wniosek o płatności dotyczył konkretnego roku kalendarzowego, dlatego też zadaniem organu administracji było ustalenie faktycznego posiadania w tym roku kalendarzowym (czy spółka spełnia przesłanki do przyznania płatności w 2009 r.). Skoro zatem wykazane zostało, że spółka nie była faktycznym użytkownikiem w danym roku, gdyż takim użytkownikiem był P. M., dlatego też nawet późniejsze zmiany osobowe dokonane w kolejnych latach w składach osobowych spółek nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia płatności w danym roku kalendarzowym.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi w zakresie: odniesienia się do odpowiedzi organu na skargę, błędów w ustaleniach faktycznych, błędów postępowania dowodowego

i oceny dowodów, błędnej wykładni i stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006 i art. 30 rozporządzenia Rady nr 73/2009 oraz niekonstytucyjności stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006, naruszenia zasady zaufania do organów państwa. Skarżący podniósł m.in., że w niniejszej sprawie działalność wnioskodawcy, co w ogóle pominął organ, przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1698/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę. Powyższe stwierdzenie wyklucza zastosowanie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2006 i skutkuje koniecznością uchylenia skarżonych decyzji. Nadto w przypadku płatności rolnośrodowiskowych prawo unijne nie przewiduje ani degresywności, ani modulacji płatności. Nie można więc nawet co do zasady mówić o korzyści sprzecznej z celami działania określonymi

w prawie europejskim, polegającej na ominięciu zapisów o modulacji płatności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. Nr 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Odmowa przyznania wnioskowanej płatności nastąpiła wskutek dokonanych przez organy ustaleń, że skarżący, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia – sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania wnioskowanych płatności oraz, że spółka nie była posiadaczem gruntów, do których płatność miała być dokonana. Powyższe zdaniem organów stanowi w oparciu o § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 2006.368.74) (dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006") oraz art. 4 ust. 3 Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L 1995.312.1) - podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej płatności. Zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Wobec treści zarzutów należy określić w pierwszej kolejności ramy prawne zagadnień, na których tle powstał spór, to jest: kwestię rozumienia posiadania

i kwestię wykładni przepisów art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006.

Przepisy o płatnościach, zarówno tych bezpośrednich, jak

i rolnośrodowiskowych, nie zawierają definicji posiadania. Dlatego też należy posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie przepisów prawa cywilnego

(w szczególności art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.

z 2014 r. poz. 121), przy zastrzeżeniu, że posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie to należy bowiem interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów i rozumieć je jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Tak rozumiane posiadanie ściśle wiąże się z produkcją rolną, czyli obligatoryjnie z rzeczywistym korzystaniem z rzeczy (gruntów rolnych, gospodarstwa rolnego). Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia także fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Skoro ustawodawca wiąże przyznanie płatności z utrzymaniem gruntów w dobrej kulturze, to nie sposób tego wymogu oddzielić od ich posiadania polegającego na faktycznym władaniu. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Oceniając posiadanie przez pryzmat faktycznego użytkowania należy mieć przy tym na uwadze różny charakter użytkowania różnych gruntów. Niewątpliwie inne jest zakres, intensywność użytkowania, typowych gruntów rolnych przeznaczonych pod uprawy zbożowe, warzywne czy owocowe, co wymaga wielu zabiegów agrotechnicznych o znacznej intensywności, związane jest z osiąganiem znacznych przychodów z jednostki powierzchniowej, a inna intensywność wykorzystywania łąk, zwłaszcza gdy nie jest na nich prowadzony wypas zwierząt, co przecież nie jest warunkiem ich użytkowania. Mając to na uwadze należy oceniać, czy dany podmiot faktycznie jest posiadaczem gruntów.

Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez przynajmniej określony czas (tu: czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności), i polegać na możności korzystania rzeczy. Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. W przypadku gruntów rolnych zatem, posiadaczem jest ten kto samodzielnie decyduje o rodzaju upraw,

o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymuje grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

Psychiczny element posiadania jest więc bardzo istotny. W sposób prosty można odnosić ten element psychiczny do posiadania wykonywanego przez osoby fizyczne, bo przecież w ścisłym tego słowa rozumieniu nie można doszukiwać się psychiki u osób prawnych czy jednostek organizacyjnych takich jak spółki cywilne. Podmioty takie działają przez swoich reprezentantów, i to świadomość, wola tych reprezentantów musi być oceniana w kontekście istnienia zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi). Dla określenia stanu woli reprezentantów jednostki organizacyjnej czy osoby prawnej konieczne jest więc ustalenie, czy wykonują oni posiadanie dla tej jednostki, czy też dla siebie lub dla innych jednostek. Nie jest przy tym możliwe określenie tego tylko na podstawie obiektywnych okoliczności, bez oceny subiektywnych zamiarów istniejących po stronie osób podejmujących działania

w imieniu reprezentowanego podmiotu. Przy czym ocena subiektywnych zamiarów nie musi się ograniczać tylko do deklaracji tych reprezentantów, ale również może brać pod uwagę rzeczywiste, obiektywne przejawy czy efekty ich działań. Niezbędna jest przy tym ocena wiarygodności deklaracji co do zamiarów reprezentantów w konfrontacji

z obiektywnymi okolicznościami.

Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy płatności.

Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności, takie jak sztuczne tworzenie warunków do przyznania płatności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1975/2006. Tworzenie sztucznych warunków nie jest prawnie zdefiniowane. Próba interpretacji tego przepisu była podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond 'Zemedelie' - Razplasztatelna agencja (publ: www.eur-lex.europa.eu). Orzeczenie to dotyczyło wprawdzie przepisów rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, jednak ze względu na podobieństwo regulacji tych przepisów do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 można w pełni jego argumentację odnieść do przepisu art. 5 ust. 3.

W wyroku tym Trybunał orzekł, że:

"1) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku."

Pogląd wyrażony w tym wyroku Sąd w składzie rozpoznającym te sprawę w pełni akceptuje i uważa, że ma on do realiów tej sprawy zastosowanie jako zdefiniowanie sztucznych warunków. Przy czym w polskich realiach prawnych obowiązki nałożone tym wyrokiem na sąd krajowy należy przenieść na organy krajowe podejmujące decyzję o płatnościach, a ich wykonanie będzie podlegać kontroli sądowoadministracyjnej.

W ocenie Sądu organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec skarżącej ww. przepisy organy winny w bardzo staranny, wyczerpujący

i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości sposób wykazać, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Powyższego zabrakło jednak w czynnościach organu podejmowanych

w niniejszej sprawie. Argumenty podnoszone przez organy obu instancji, które ich zdaniem przemawiają za ustaleniem istnienia stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia nie znajdują wystarczającego oparcia w materiale dowodowym przedstawionym Sądowi.

Zauważyć przede wszystkim należy, że jedyne źródło ustaleń organów to dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Organy powołują się na dane, które są im znane niejako z urzędu, poprzez możliwość skorzystania z ww. systemu informatycznego. Zdaniem Sądu, fakt, że jak podnoszą organy system ten jest prawnie zatwierdzony, dopuszczalny i konieczny, nie oznacza jeszcze, że organy wydając swoje decyzje mogą jedynie poprzestać na danych jakie znajdują się w przedmiotowym systemie, nie rozpatrując innego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Aby organ mógł powoływać się na dane

z ZSZiK, winny one jednak znaleźć przede wszystkim stosowne odzwierciedlenie

w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające z przedmiotowego systemu winno wynikać z dokumentów, które znajdują się w tych aktach. Dopiero bowiem wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje można uznać będzie za przekonywujące zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). Jeśli zaś w aktach administracyjnych sprawy brak jest takich dokumentów - to ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a., tj. swobodną ocenę dowodów.

Zasada przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Powołana wyżej zasada obowiązuje zarówno

w postępowaniu przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że skarżący w toku postępowania zarówno przed organami administracji, jak i w postępowaniu przed Sądem, zarzuca szereg błędnych ustaleń faktycznych organów, co w świetle przekazanego przez organ odwoławczy materiału dowodowego jest dla Sądu

w zasadzie niemożliwe do zweryfikowania na podstawie akt administracyjnych niniejszej sprawy. Organy nie odnoszą się do szeregu ww. zarzutów co dodatkowo utrudnia tą weryfikację. Tym samym stwierdzić należy, że organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżąca spółka stworzyła sztuczne warunki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1795/2006 do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych

w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Z ustępu 2 art. 21 ww. ustawy wynika, że w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy, organ przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Nie można do końca zgodzić się z argumentacją organów ARiMR, opartą na art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, że w sprawie w której zarzuca się podmiotowi wnioskującemu o przyznanie płatności, ciężar dowodu dotyczący wykazania, że nie miało miejsca stworzenie przez niego sztucznych warunków o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 spoczywa tylko właśnie na tym podmiocie.

Zdaniem Sądu, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków". To na organach, jako tych, które chcą wywieść odpowiednie skutki prawne powstałe wskutek takiej sytuacji ciąży obowiązek poszukiwania dowodów. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Organy nie mogą też, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężar dowodu na skarżącego jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez niego dowodów, czy wręcz stwierdzać, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przedłużeniu postępowania.

W ocenie Sądu, organy winny wyjaśnić czy spółka prowadziła w 2009 r. samodzielnie działalność rolniczą i mogła być uznana za producenta rolnego

w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z uwzględnieniem działań i roli wszystkich wspólników spółki i osób ją reprezentujących. W tym zakresie organy również nie poczyniły jednak wystarczających ustaleń, a tym samym nie stały na straży praworządności i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego, czym uchybiły art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

Odnośnie rachunku bankowego spółki wskazać należy, iż organy wskazują, że rachunek ten – należący do P. M. i jego syna D. M., jest tożsamy dla 87 z 90 spółek funkcjonujących w 2012 r. Numer tego konta, jak wskazują organy figuruje także w ewidencji producentów prowadzonej dla spółki cywilnej M. A. Nie mniej jednak, pomijając już fakt, że powyższe dane znane są organom z urzędu i wynikają jedynie z ZSZiK, zauważyć należy, że nie potwierdzają one, iż również w 2009 r., spółka miała ten sam numer rachunku bankowego. Tak więc, w roku, za który spółka ubiega się o płatności, mogła mieć ona zupełnie inny numer rachunku bankowego, który to mógł nie należeć do P. M. Organy nie wyjaśniły jednak tej istotnej zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii.

Za dowolne, jako nie znajdujące stosownego odzwierciedlenia w aktach administracyjnych niniejszej sprawy należy uznać stwierdzenia organów dotyczące tego, że przenoszenie posiadania gruntów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku

o przyznanie płatności było fikcyjne, bowiem grunty te były deklarowane również przez inne podmioty. Organy dokonują powyższego stwierdzenia bez odebrania wyjaśnień od osób biorących udział w tych czynnościach i zbadania zamiarów stron, co do dokonywania tych przeniesień.

Organy nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez spółkę w toku postępowania dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że spółka zlecała wykonywanie usług rolniczych innej firmie, której przedstawicielem był P. M. nie jest wystarczająca do uznania, że skarżąca nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów za użytkowanie, których wnioskowała o przyznanie płatności.

W tym celu, jak słusznie wskazuje skarżący, winny ustalić czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoje organy lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała ona również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny również wyjaśnić, czy spółka, tak jak podnosi skarżący w uzupełnieniu swojej skargi, rzeczywiście składała sprawozdania finansowe, które mogłyby to potwierdzić.

W związku powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie również za dowolne, a co najmniej za przedwczesne należy uznać stwierdzenie organów, że skarżąca nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności.

W ocenie Sądu, w sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 1975/2006 winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Tym samym organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącego (spółkę) w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosek o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadania przez spółkę oraz prowadzenia przez nią gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko i związane z tym wskazywane we wnioskach okoliczności.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, mając na względzie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, stojąc na straży praworządności, winien dokonać ustaleń po wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wyjaśnić istotne, wskazane wyżej kwestie w prawidłowo sporządzonym, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu. Zarzut tworzenia sztucznych warunków, o jakich mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 powinien być rozpatrywany z odpowiednim uwzględnieniem powołanego orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej C-434/12. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, tak aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Uwzględniając zarzuty skargi odnośnie zbierania i oceny materiału dowodowego przez organy ARiMR, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego. Natomiast niezasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 153 p.p.s.a., albowiem wyrok w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 370/11 został wprawdzie wydany

w odniesieniu do płatności, o którą ubiegała się M. A. s.c., ale dotyczy płatności rolnośrodowiskowej i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2010. Na marginesie jedynie zauważyć wypada, iż sporna wówczas okoliczność posiadania przez spółkę cywilną uprawnienia do składania wniosku o płatność nie jest w niniejszej sprawie kwestionowana. Organy ARiMR uznając spółkę cywilną M. A. za podmiot uprawniony do składania wniosku o płatności, prowadzą postępowanie wyjaśniające pod kątem przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności. Okoliczność, iż uznały, że brak jest podstaw do ich przyznania na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 odnośnie 2009 r. nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

W punkcie drugim wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku.