Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 325/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 3, art. 81 ust. 1-3, art. 103 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 91 § 1, art. 87 § 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2010r. sprawy ze skarg P.F. na decyzje Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] 2008 r. Nr [...] [...] 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia i uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] 2008r. Nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. z dnia [...] 2008r. Nr [...] odmawiającą wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia za okres od dnia 11 stycznia 2007r. do dnia 17 maja 2007r., II. w pozostałej części skargę na zaskarżoną decyzję wymienioną w punkcie I oddala, III. uchyla zaskarżoną decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] 2008r. Nr [...], IV. zasądza od Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. W. odmówił mł. chor. sztab. rez. P. F. i przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że 1 listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz [...] z dnia 5 września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował, między innymi stanowisko służbowe strony. Ponieważ żołnierz odmówił przyjęcia innego stanowiska służbowego, Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego (POW) wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej.

Dnia [...] sierpnia 2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy POW o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej.

Dla celów ewidencyjno-finansowych, od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej, przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono stronie nienależne świadczenia z tytułu odprawy i ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił również, iż organy wojskowe zobowiązane były do wypłaty zwaloryzowanego uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła. Organ, powołując się na treść art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym tylko w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne, wskazał, iż instytucja zwłoki, uregulowana w art. 476 K.c. - w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 K.c.) - warunkowana jest winą. Zważywszy na okoliczności sprawy nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Organ zawrócił uwagę, iż w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, ale w tym czasie otrzymywała jednak od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej (dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową). Po przywróceniu do służby strona odmówiła zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Ponadto, w ocenie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w O.W. nieuzasadnione jest przede wszystkim roszczenie o odsetki za świadczenie, które żołnierz pobrał z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu).

W konkluzji Komendant stwierdził, że roszczenia o odsetki można naliczać dopiero od chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna.

W odwołaniu od decyzji P. F. zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie przepisu prawa materialnego:

- art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego w związku z przywróceniem do służby;

- art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez nieuzasadnione uznanie, iż żądanie odsetek od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia jest bezzasadne;

- art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez nieuzasadnione uznanie, iż można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty.

Niezależnie od powyższego podniósł zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania: art. 7, 8, 77 § 1 oraz 80 Kpa.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji. Wskazał, że prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia, a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. Organ podniósł, iż w sprawie nie miała bowiem miejsca kontynuacja pełnienia służby. Organ wyjaśnił, że skutku polegającego na niespełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Organ podniósł, iż stronę należy traktować jako pozostającą w spornym okresie w stosunku służbowym, ale nie jako faktycznie pełniącego wówczas czynną służbę wojskową żołnierza.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł P. F. podnosząc, iż decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. narusza jego interes prawny poprzez błędne ustalenie, że nie przysługuje mu w pełnej wysokości uposażenie i inne należności wraz z odsetkami ustawowymi w związku z "przywróceniem do służby" w wyniku wykonania decyzji stwierdzającej nieważność wypowiedzenia zawodowej służby wojskowej.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

- niewykonanie postanowienia sądu Okręgowego w P. – Wydział VI Pracy z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt [...])w zakresie orzekania w postępowaniu administracyjnym co do spraw objętych zakresem pozwu, a mianowicie dotyczącym potrącenia z uposażenia świadczeń emerytalnych,

- naruszenie art. 75 ust. 3, art. 77, art. 81 ust. 1, art. 94 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżącemu nie należy się uposażenie żołnierza zawodowego w pełnej wysokości za okres pozostawania poza służbą w związku z przywróceniem do służby po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowy służby wojskowej,

- naruszenie art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z art. 87 i nast. Kodeksu pracy, poprzez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że można z należnego uposażenia dokonać potrąceń pobranych w przeszłości przez żołnierza świadczeń emerytalnych;

- naruszenie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego niezastosowanie w sprawie, będące konsekwencją błędnego uznania, iż obowiązuje zwrot świadczeń wypłaconych w związku ze zwolnieniem w 2003 r.,

- naruszenie art. 410 Kodeksu cywilnego, poprzez jego zastosowanie w sprawie, podczas gdy w sprawie nie występuje świadczenie nienależne; ponadto zastosowanie tego przepisu w postępowaniu administracyjnym jest wyłączone z uwagi na istnienie w pragmatyce służbowej przepisu szczególnego - art. 77 ustawy;

- naruszenie art. 6 Kpa polegające na braku oparcia działań organu o obowiązujące normy prawne, nieprawidłowym ustaleniu znaczenia tych norm oraz nieprawidłowym ustaleniu następstw prawnych, jak również powoływaniu się na przepisy niemające zastosowania w sprawie z jednoczesnym pominięciem przepisów właściwych;

- naruszenie art. 7 i 77 Kpa poprzez niezbadanie w sposób wystarczający sprawy i niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącego, który wyraża się w zapewnieniu realizacji przyznanego mu prawa do uposażenia;

- naruszenie art. 9 i 11 Kpa poprzez niewypełnienie obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa, w tym w szczególności nieudzielenie skarżącemu niezbędnych wyjaśnień, na jakiej podstawie odmówiono mu wypłaty części należnego uposażenia.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego rozkazem nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. uchylił własną decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W wyniku tego skarżący w dniu 10 stycznia 2007 r. ponownie rozpoczął służbę. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego było wyeliminowanie decyzji wypowiadającej stosunek służbowy z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym, albowiem traktuje się ją jako nieważną od samego początku. Oznacza to anulowanie wszystkich wywołanych przez tę decyzję skutków prawnych. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżący nigdy nie przestał być żołnierzem zawodowym i w związku z tym przysługuje mu "wyrównanie" świadczeń należnych za okres pozostawania "poza służbą" (wskutek niezgodnego z prawem zwolnienia).

Skarżący podniósł, że po przywróceniu do służby organ wojskowy uznał prawo do wypłaty należności uposażeniowych za okres pozostawania "poza służbą" począwszy od dnia 1 października 2005 r. Jednakże z należnej mu kwoty została bezpodstawnie potrącona kwota [...] zł tytułem otrzymanych z Wojskowego Sztabu Emerytalnego w P. świadczeń emerytalnych. Skarżący nie otrzymał od Szefa Wojewódzkiego w P. zwrotu należności bezpodstawnie potrąconych z uposażenia oraz zapłaty odsetek. Skarżący zaznaczył, że w sprawie zwrotu emerytury wojskowej zapadł już ostateczny wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. – Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...] ) z dnia 20 kwietnia 2007 r., w którym stwierdzono, iż skarżący nie ma obowiązku zwrotu świadczenia emerytalnego pobranego w okresie od 1 października do 30 listopada 2006 r.

Skarżący podał, iż w decyzji Nr [...] Komendanta Wojskowego Komendy Uzupełnień w O. W. z dnia [...] czerwca 2008 r. powołano fakty, które nie dotyczą skarżącego. Wskazano bowiem na rozkaz Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych dotyczący zmian organizacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień i podano, że skarżący został zwolniony w wyniku likwidacji stanowiska służbowego. Fakty wskazują jednak, że skarżący pełnił zawodową służbę wojskową w 3 Ośrodku Szkolenia Kierowców i tam otrzymał wypowiedzenie stosunku służbowego z powodu likwidacji zajmowanego stanowiska i dwukrotnej odmowy przyjęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska służbowego. Ponadto w decyzji tej podano, że po przyjęciu na ewidencję i zaopatrzenie skarżący nie został wyznaczony na stanowisko, bowiem nie istniało ono od 1 listopada 2003 r. Argumentacja ta również odbiega od rzeczywistości. Nieprawdziwym również jest stwierdzenie, iż potrącono stronie świadczenia z tytułu odprawy i ekwiwalentu za urlop. Takich świadczeń nie potrącono. Skarżący wskazał, że stan ten powielony został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyjaśnił, że w niniejszej sprawie potrąceń dokonał Kierownik 1 Okręgowych Warsztatów Technicznych w decyzji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie, wskutek którego Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego decyzją z Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

W ocenie skarżącego brak było podstaw do zbilansowania należności przysługujących żołnierzowi zawodowemu za okres pozostawania poza służbą z wypłaconymi mu środkami w ramach świadczeń emerytalnych. Zgodnie z art. 76 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w myśl ust. 4 tego przepisu prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zaginął lub zmarł. Stosownie zaś do przepisu art. 77 ustawy uposażenie i inne należności pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, o ile przepisy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zwolnionemu ze służby żołnierzowi zawodowemu, a następnie przywróconemu do służby w następstwie stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby, przysługuje uprawnienie domagania się należnego uposażenia za okres pozostawania poza służbą. Dlatego skarżący w dniu 8 marca 2008 r. wniósł pozew o zapłatę do Sądu Rejonowego [...] w P. Wydział I Cywilny o zasądzenie od Skarbu Państwa – Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia zapłaty, począwszy od dnia następnego po dniu cząstkowej zapłaty wyrównania uposażenia, tj. od dnia 19 maja 2007 r. Sąd Rejonowy odrzucił pozew, przekazując sprawę do postępowania administracyjnego. Orzeczenie to utrzymał w mocy Sąd Okręgowy w P .

Skarżący podkreślił, że roszczenie, z którym zwrócił się do sądu powszechnego nie dotyczyło jednak roszczenia odsetkowego. Zaskarżona decyzja Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. W. nie wypełnia więc dyspozycji Sądu Rejonowego ponieważ dotyczy należności odsetkowych. Powinna zaś dotyczyć zwrotu należności uposażeniowych. Stąd organy wadliwie powołują się na orzeczenie Sądu Rejonowego.

Nadto skarżący podniósł, iż w sprawie dotyczącej przyznania lub odmowy prawa do uprawnień żołnierza zawodowego zwalnianego ze służby wojskowej w formie decyzji nie mogą mieć zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego. Przyjęta przez organy orzekające wykładnia potrącenia z uposażenia wykracza poza ramy wyznaczone przepisami prawa. Uposażenie żołnierza zawodowego i uprawnienie do emerytury wojskowej są odrębnymi tytułami przysługującym żołnierzowi. Należności pieniężne należne po zwolnieniu ze służby wojskowej zostały wypłacone w związku ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2005 r. na podstawie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Bezspornym jest, że świadczenia te były świadczeniami należnymi i wypłata ich została dokonana zgodnie z przepisami prawa. Nie istnieje prawny obowiązek zwrotu pobranych należności przez skarżącego. Zapisy art. 77 powołanej ustawy wskazują jednoznacznie, ze świadczenia wypłacone w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej nie podlegają zwrotowi, a żaden przepis tej ustawy nie zawiera upoważnienia do wstecznego działania niektórych jej przepisów. Brak było też podstaw do dokonania potrąceń w świetle art. 103 ustawy pragmatycznej w związku z art. 87 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, skoro należności te nie były utrwalone w tytule wykonawczym, ani nie wyrażono na nie zgody.

Co do roszczeń w zakresie odsetek skarżący wskazał, iż zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej /.../ w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. W pozostałych wypadkach zastosowanie ma art. 481 § 1 i art. 482 § 1 k.c. Prawo do świadczeń określonych w art. 71 ust. 1 powołanej ustawy skarżący nabył zgodnie z art. 81 ust. 1 tej ustawy w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za które ono przysługiwało.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Po wniesieniu wspomnianej wyżej skargi, Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. W. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] odmówił P.F. przyznania świadczenia pieniężnego potrąconego przy wypłacie uposażenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przypomniał, że od dnia zwolnienia P. F. ze służby wojskowej do dnia przywrócenia go do tej służby przyznano mu zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby potrącono stronie należne świadczenia z tytułu odprawy i ekwiwalentu za urlop. Odnośnie roszczenia o zwrot potrąconych świadczeń organ stwierdził, że są to świadczenia nienależne, bowiem odpadła podstawa tego świadczenia (stwierdzono nieważność decyzji). Organ wyjaśnił, że niniejsza decyzja została wydana wskutek postanowienia Sądu Pracy w P. o przekazaniu sprawy Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., który to z uwagi na treść art. 104 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jako organ wyższego rzędu nad wojskowymi komendantami uzupełnień przesłał akta Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w O. W .

P. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przy jej wydaniu:

- art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez dokonanie bezprawnego potrącenia z uposażenia należnego odwołującemu w związku z przywróceniem do służby,

- art. 77 powołanej ustawy poprzez błędne uznanie, że można żądać zwrotu uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73 ustawy, pobranych przez żołnierza zawodowego, przysługujących mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty,

- przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa.

Przedstawił stanowisko powołane w skardze na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył ustalenia organu I instancji.

P. F. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniósł zarzuty tożsame do zarzutów powołanych w przedstawionej wyżej skardze na decyzję Szefa Sztabu Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2008r.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Sąd postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. połączył sprawy ze skarg na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

W piśmie procesowym z dnia 4 marca 2010 r. pełnomocnik organu wyjaśnił, iż w dniu 18 maja 2007 r. zostało wypłacone skarżącemu wyrównanie uposażenia w kwocie [...] zł oraz dodatkowe uposażenie roczne w wysokości [...] zł. Powyższe potwierdził skarżący w piśmie z dnia 6 marca 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do kwestii odsetek. Wskazać należy, iż przeprowadzona przez Sąd analiza zaskarżonej decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] prowadzi do wniosku, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w części w jakiej odmówiono skarżącemu wypłaty odsetek od wypłaconego uposażenia za okres od dnia 11 stycznia 2007 r. do dnia 17 maja 2007 r.

Stwierdzić należy, iż zwłoka (ale i też opóźnienie) zachodzą, gdy zobowiązanie jest ważne a wierzytelność wierzyciela wymagalna. Ponadto świadczenie dłużnika musi być możliwe do spełnienia. Wierzytelność zaś jest wymagalna, gdy wynika to z czynności prawnej lub po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia albo, jak w niniejszej sprawie, jest skutkiem decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej. W okresie od dnia 1 listopada 2003 r. do dnia gdy stała się ostateczna decyzja z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzająca nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w obrocie prawnym była decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. A zatem w tym okresie wierzytelność skarżącego o wypłatę comiesięcznego uposażenia nie mogła być wymagalna, co więcej ona w tym okresie nie istniała, bo tego uposażenia w tym okresie nie mógł wypłacać organ wojskowy, ani nie mógł domagać się tej wypłaty zwolniony ze służby żołnierz. W tym czasie zwolniony żołnierz otrzymywał świadczenia wypłacane przez wojskowy organ emerytalny, co wykluczało też wymagalność wierzytelności o wypłatę uposażenia we wskazanym wyżej okresie. A skoro wierzytelność nie była wymagalna, to nie może być mowy o powstaniu roszczenia o zapłatę odsetek od niewymagalnej wierzytelności. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu zasadniczej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że decyzja stwierdzająca nieważność wypowiedzenia zasadniczej służby wojskowej wywołuje skutek w postaci reaktywowania stosunku zawodowej służby wojskowej, powstaje też prawo do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego, natomiast nie następuje odwrócenie skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń, nie zaktualizowują się terminy, o których mowa w art.81 ust.1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (vide: wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., I OSK 872/09, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzić należy, iż prawo do uposażenia jest ściśle związane z pełnieniem służby wojskowej, to w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 81 wymienionej powyżej ustawy. Żołnierz zawodowy pobierający świadczenia emerytalne nie należy do kręgu żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową i dlatego nie mają do niego zastosowania uregulowania dotyczące terminów wypłaty należności ( art.81 ust.3 ustawy), o których mowa w art.73 ustawy. Dlatego podstawową kwestią do ustalenia w sprawie w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego.

Przy ustalaniu wymagalności należności pomocny będzie art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że uposażenie zasadnicze i dodatki o charakterze stałym są wypłacane miesięcznie z góry w pierwszym dniu roboczym miesiąca, za który przysługują. Z kolei ust. 2 wymienionego wyżej artykułu, mówi, że dodatki do uposażenia zasadniczego inne niż wymienione w ust. 1 wypłaca się nie później niż do dziesiątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym żołnierz zawodowy spełnił warunki uzasadniające ich przyznanie. Wreszcie art. 81 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ustala termin wypłaty innych należności, o których mowa w art. 73.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 110/10, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Ponadto świadczenie emerytalne jest świadczeniem konkurencyjnym w stosunku do uposażenia. Żołnierzowi przeniesionemu do rezerwy pobierającemu emeryturę nie przysługuje zatem prawo do uposażenia należnego żołnierzowi w czynnej służbie zawodowej (por. wyroki NSA z dnia 13 września 2001 r. sygn. akt II SA 3288/08, z dnia 24 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1496/08 i z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05). Nadmienić trzeba, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że P.F. otrzymał świadczenie emerytalne i nie był zobowiązany do jego zwrotu. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2007 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych orzekł, iż P. F. nie ma obowiązku zwrotu świadczenia emerytalnego pobranego za okres od 1 października 2006 r. do 30 listopada 2006 r. (k. 27 i 88 akt sądowych).

Wobec powyższego w ocenie składu orzekającego roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne dopiero z chwilą stawienia się żołnierza do służby tzn. w sytuacji, gdy żołnierz nie tylko pozostaje w służbie wojskowej, ale również wyraża gotowość do pełnienia tej służby. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu uznać należy, iż wszelkie roszczenia za ten okres stały się wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby. To właśnie w tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy (rozkaz dzienny nr [...]) skarżący stawił się do służby w dniu 10 stycznia 2007 r. (k. 83 akt personalnych skarżącego) Powyższa okoliczność nie jest kwestionowana ani przez stronę skarżącą ani przez organ. Wobec powyższego wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego przysługujące skarżącemu po przywróconemu do służby stały się wymagalne w dniu 10 stycznia 2007 r. W tym dniu skarżący winien otrzymać wszelkie należności wynikające ze stosunku służbowego. Jak wynika z akt niniejszej sprawy należności przysługujące skarżącemu zostały wypłacone dopiero w dniu 18 maja 2007 r. (k. 84 i 85 akt sądowych). Zatem wypłata należnych kwot nastąpiła w niniejszej sprawie po okresie ich wymagalności. Wobec powyższego stosownie do art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym "w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne" skarżącemu przysługują odsetki za zwłokę w wypłacie przysługujących mu należności.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, zaś w punkcie II. sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a.

Odnośnie zgodności z prawem potrącenia, dokonanego przez organ wojskowy (decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...]) należy wskazać, że zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę znajdujących się w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm., dalej kp ). Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1 należy rozumieć również odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z art. 91 kp należności wymienione w art. 87 § 1 i art. 87 § 7 kp mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tyko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. W doktrynie przyjmuje się, że kwestia potrąceń z art. 87 § 1 kp jest uregulowana w Kodeksie pracy w sposób wystarczający i autonomiczny, co powoduje, że nie ma w tym wypadku zastosowania art. 498 §1 kodeksu cywilnego (M. T. Romer "Prawo pracy. Komentarz". W. Pr. 2008, s. 570 uwaga 1). Jeżeli skarżący nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie spornej kwoty, takie działanie narusza prawo materialne (art. 103 ust. 1-2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 87 §1 kp i art. 91 §1 kp) [por. wyrok NSA z 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 404/09, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl].

Mając na względzie wykazane naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie III. sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a.

/-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga / -/ D. Rzyminiak-Owczarczak

br