Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1094/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia o przejęciu przedsiębiorstw uzdrowiskowych na własność Państwa I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. uchyla decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] III. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz I. K. kwotę 450,00 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/WA 1094/05

Uzasadnienie

Pismem z dnia [...] maja 2004r. Zarząd Województwa S. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Zdrowia Nr [...] z dnia [...] maja 2004r. odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego.

Po rozpoznaniu wyżej wymienionego wniosku Minister Zdrowia, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją o numerze [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2004r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra zdrowia z dnia [...] września 2001r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia [...] marca 1948r. w odniesieniu do Przedsiębiorstwa R., w części dotyczącej wyodrębnionej własności A. K., nie stanowiącej składnika majątkowego przedmiotowego Przedsiębiorstwa.

W uzasadnieniu organ podniósł, że Zarząd Województwa S. dowiedział się o istnieniu wyżej wymienionej decyzji z dnia [...] września 2001r. w dniu [...] grudnia 2003r., czyli w dacie wpływu dokumentacji wieczystoksięgowej dotyczącej zmian wpisów w dziale II-gim Księgi Wieczystej nr [...]. Od tej daty, zdaniem organu, "Zarząd Województwa posiadał wiedzę wystarczającą do podjęcia czynności w zakresie właściwej realizacji swoich interesów prawnych". Również od dnia 16 grudnia 2003r. rozpoczął bieg miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Występując z przedmiotowym wnioskiem w dniu 30 stycznia 2003r. Zarząd nie zachował terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa.

Skargę na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2004r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zarząd Województwa S., podnosząc, że organ błędnie przyjął, iż Zarząd Województwa już przed dniem 19 stycznia 2004r., to jest przed dniem wpływu do kancelarii Zarządu kserokopii decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] września 200lr., posiadał wiedzę wystarczającą do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.

Minister Zdrowia na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2004r. uchylił decyzję z dnia [...] maja 2004r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Ministra Zdrowia z dnia [...] września 200 lr.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Zarząd Województwa S., w trakcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, nie udokumentował swoich praw do nieruchomości w sposób wystarczający. Dopiero poprzez dokumenty załączone do skargi do Sądu Województwo [...] potwierdziło swoje prawo własności nieruchomości objętej postępowaniem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. Organ stwierdził, iż pomimo nierozstrzygnięcia, w jakiej dacie Zarząd Województwa S. powziął informację o ostatecznej decyzji Ministra Zdrowia [...] września 2001., waga argumentów i załączone do skargi dokumenty okazały się na tyle przekonujące, iż organ zdecydował o uchyleniu swoich decyzji z dnia [...] maja 2004r. i [...] sierpnia 2004r. w celu rozpatrzenia wniosku Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2004r. o wznowienie postępowania i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

W wyniku rozpoznania wniosku I. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2004r., Minister Zdrowia decyzją o numerze [...] z dnia [...]marca 2005r., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2004r.

W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2004r. oraz dodał, iż z jego ustaleń wynika, że Zarząd Województwa S. nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy administracyjnej i nie mógł mieć informacji o merytorycznej treści decyzji ostatecznej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 1948r. Z powyższego, w ocenie organu wynika, że składając wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Zarząd Województwa nie miał podstawy do złożenia wniosku o przy wrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Fakt, iż Województwo [...] bez swojej winy nie uczestniczyło w postępowaniu administracyjnym, przy uwzględnieniu braku pewności, co do możliwości zapoznania się z decyzją ostateczną Ministra Zdrowia z dnia [...] września 200lr. uzasadnia, według organu, "zmianę decyzji ostatecznej Ministra Zdrowia w trybie uwzględnienia skargi Zarządu Województwa".

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzje Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2005r. wniósł I. K. żądając jej uchylenia.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 77 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia jakiekolwiek postępowania dowodowego w kwestii wyjaśnienia, czy Zarząd Województwa S. zachował termin do złożenia podania o wznowienia postępowania,

- naruszenia art. 80 kpa polegającego na całkowicie dowolnej ocenie materiału dowodowego,

- rażące naruszenie art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie określenia podstawy prawnej decyzji.

Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby organ orzekający przeprowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy Zarząd województwa S. zachował termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Skarżący podtrzymał wcześniej prezentowane stanowisko, iż Zarząd Województwa S. o istnieniu ostatecznej decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2001r. dowiedział się w dniu 16 grudnia 2003 r., tymczasem " organ orzekający przyjął dowolnie, w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, że Zarząd powziął wiadomość o wydaniu decyzji Ministra Zdrowia z dniem doręczenia tej decyzji przez Ministra Zdrowia i z tym dniem rozpoczął się bieg terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania". Nie przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ na okoliczność zachowania terminu przez Zarząd świadczy, w ocenie skarżącego, o całkowitej dowolności działania w postępowaniu, które zmierzało nie do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, lecz do potwierdzenia tezy postawionej przez organ, że Zarząd nie uchybił terminowi z art. 148 § 2 kpa. Prawo do dokonywania swobodnej oceny dowodów nie uprawnia organu do dokonywania całkowicie dowolnej oceny materiału "granicznej z samowolą".

Skarżący stwierdził także, iż zaskarżona decyzja, wbrew obowiązkowi z art. 107 § 3 kpa, nie zawiera podstawy prawnej. Podniósł również, iż " ta sama osoba, która podpisała zaskarżoną decyzję wydaną w trybie art. 127 § 3 kpa podpisała decyzję pierwotną, co budzi wątpliwości odnośnie jej bezstronności i obiektywności w sprawie".

W odpowiedzi na skargę Ministra Zdrowia wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu zarzuty skargi pozostają w sprzeczności z zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadami ujętymi w przepisach art. 7, 9 i 10 kpa. Postępowanie dowodowe i wyjaśniające w sprawie z wniosku Zarządu województwa S. toczyło się przed każdorazowym wydaniem decyzji i rozpatrzeniem skargi, w szczególności w zakresie ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

Zarzut naruszenia art. 77 kpa, stawiany w skardze pozbawiony jest faktycznie uzasadnienia. Minister Zdrowia stwierdził, że ocenił materiał dowodowy w sprawie i -zgodnie z przepisem art. 80 kpa - uznał istnienie przesłanki do wnioskowania o zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Wyjaśniając zasadność takiej przesłanki podkreślił, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w piśmie z dnia 16 lutego 2004r. po doręczeniu [...] stycznia 2004r. tejże decyzji Zarządowi Województwa S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, a zarzuty w niej podniesione należy uznać w części za trafne. Nie mniej jednak, zarówno skarżącemu, jak przede wszystkim organowi, uszło uwadze, iż kontrolowane obecnie przez Sąd rozstrzygnięcia zapadły wskutek dokonania przez organ autokontroli, co jest dopuszczalne na gruncie normy art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Zgodnie z powołanym wyżej przepisem po wniesieniu skargi organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może ją uwzględnić w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uznając zatem zasadność skargi na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2004r. w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji o odmowie wznowienia postępowania, tenże organ władny był skorygować swoje rozstrzygnięcie. Zastosowanie jednakże art. 54 § 3 powołanej ustawy nie może prowadzić do uruchomienia nowego administracyjnego toku instancji. Wybór drogi postępowania sądowoadministracyjnego poprzez złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyeliminował taką możliwość. Jeżeli zatem którykolwiek z podmiotów uprawnionych do wnoszenia skargi uważa, że decyzja wydana w trybie autokontroli jest niezgodna z prawem, nie może żądać jej weryfikacji w postępowaniu administracyjnym, lecz jest uprawniony wnieść skargę na ponownie wydaną decyzję do sądu administracyjnego.

Wadliwe pouczenie w tym zakresie, jak to miało miejsce niniejszej sprawie, o możliwości żądania ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ administracji nie może zmienić charakteru i celu regulacji zawartej w art. 54 § 3 powoływanej ustawy. Wobec powyższego decyzja z dnia [...] marca 2005r. wydana przez Ministra Zdrowia wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajduje podstawy prawnej w obowiązujących przepisach postępowania administracyjnego.

Z tych też powodów konieczne było jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w trybie art. 145 § 1 pkt 2 powoływanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyj nymi.

Dalej należy stwierdzić, iż skorzystanie przez organ z możliwości jaką przewiduje art. 54 § 3 ustawy nie zwalnia organu od obowiązku stosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności nie jest możliwe powoływanie się na zasady słuszności, w sytuacji, gdy organ ma obowiązek ustalić pewne okoliczności i w zależności od tychże ustaleń podjąć rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Otóż przedmiotem postępowania był wniosek o wznowienie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa uzdrowiskowego na własność Państwa w części nieruchomości stanowiącej własność A. K..

Uchylając zatem decyzję odmawiającą wznowienia postępowania i decyzję utrzymującą w mocy powyższe rozstrzygnięcia, organ nie jest zwolniony od ponownego przeanalizowania zasadności wniosku o wznowienie.

Badając wniosek o wznowienie w pierwszej kolejności organ ma obowiązek ustalić w sposób bezsporny, czy został dochowany termin do jego wniesienia, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Zachowanie bowiem terminu jest warunkiem dopuszczalności prowadzenia postępowania co przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty.

Stwierdzenie natomiast zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2004r., iż "Zarząd Województwa powziął informację o treści rozstrzygnięć znacznie wcześniej aniżeli był to podawał w swoim wniosku o wznowienie postępowania. Sprawa ta co do istoty pozostaje nierozstrzygnięta", świadczy o tym, iż organ w sposób oczywisty naruszył przepisy postępowania. Nie ustalił bowiem, czy został dochowany termin jednego miesiąca do skutecznego złożenia żądania o wznowienie postępowania. Wręcz natomiast stwierdził, iż wnioskujący o wznowienie o wydaniu decyzji objętej wznowieniem dowiedział się wcześniej, co dowodziłoby, iż termin miesięczny nie został dochowany.

Badając przesłankę zachowania terminu nie jest także możliwe powoływanie się na racje słusznościowe, co uczynił Minister w swoim rozstrzygnięciu. Zarówno bowiem waga argumentów, jak również dowodów załączonych do wniosku, a nie dotyczących terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, w żaden sposób nie może wpływać na rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności wznowienia.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że wbrew stanowisku skarżącego, organ wskazał podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia, co prawda wadliwie. Jak już bowiem wywiedziono, generalnie brak było podstaw prawnych do wydawania ponownie decyzji przez Ministra po złożeniu przez stronę wniosku w trybie art. 127 § 3 kpa.

Zarzut natomiast wydania zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która wydała decyzję, od której następnie złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest bezprzedmiotowy.

Uznając zatem, iż decyzja Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2004r. naruszyła przepisy postępowania, a to art. 149 § 3 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) powoływanej ustawy, uchylił ten akt.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy.