Wyrok NSA, sygn. akt FSK 2412/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Administracyjne postępowanie
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 163 par. 1-2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Na postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia nie przysługuje zażalenie. Skoro bowiem ustawodawca odniósł prawo wniesienia zażalenia wyłącznie do postanowienia, o którym mowa w par. 1 art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, to tym samym wyłączył możliwość zaskarżenia w drodze administracyjnej postanowień, o których mowa w par. 2. Na postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

TEZY

Na postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia nie przysługuje zażalenie. Skoro bowiem ustawodawca odniósł prawo wniesienia zażalenia wyłącznie do postanowienia, o którym mowa w par. 1 art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, to tym samym wyłączył możliwość zaskarżenia w drodze administracyjnej postanowień, o których mowa w par. 2. Na postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2004 r. III SA 1400/03 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego E. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Izby Skarbowej w Z.-G. z dnia 8 maja 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek dochodowy od osób prawnych - uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego E. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek dochodowy od osób prawnych.

W uzasadnieniu orzeczenie Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 8 maja 2003 r. Izba Skarbowa w W. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego W.-P. w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. W uzasadnieniu podano, że decyzja Urzędu Skarbowego W.-P. z dnia 18 grudnia 2002 r. została wysłana za pośrednictwem poczty na adres siedziby Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego E. S.A., jednakże z uwagi na jego niepodjęcie w terminie pismo zostało zwrócone do Urzędu Skarbowego. Wobec tego, że termin odbioru przesyłki z poczty upłynął w dniu 30 grudnia 2002 r., Urząd przyjął ten dzień jako datę doręczenia decyzji.

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca spółka podniosła, że wysłanie decyzji miało miejsce w okresie świątecznym i międzyświątecznym, tj. w dniach 23 grudzień 2002 r. - 6 styczeń 2003 r., kiedy jej biuro było nieczynne. Izba Skarbowa uznała, że Spółka będąc świadoma toczącego się postępowania w każdej chwili mogła spodziewać się decyzji, a nie powiadomiła Urzędu o czasowym zamknięciu firmy, ani też nie wyznaczyła na ten czas osoby uprawnionej do odbioru korespondencji. Izba Skarbowa stwierdziła uchybienie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Pouczyła stronę o przysługującym jej prawie zaskarżenia postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W skardze Spółka powtórzyła argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast w odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga podlega odrzuceniu ze względu na jej niedopuszczalność. Zgodnie z art. 52 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z kolei tryb zaskarżenia postanowienia w sprawie przywrócenia terminu reguluje art. 163 par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, który stanowi, iż służy na nie zażalenie. Trybu tego skarżąca nie wykorzystała z winy Izby Skarbowej, która błędnie ją pouczyła o możliwości wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem w niniejszej sprawie środki zaskarżenia, o których mowa w przytoczonym art. 52 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zostały wyczerpane.

W skardze kasacyjnej z dnia 15 października 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżył w całości powołane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu:

1/ naruszenie art. 58 par. 1 pkt 6 w związku z art. 52 par. 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że skarżąca spółka nie wyczerpała wszystkich środków zaskarżenia, tj. zgodnie z art. 163 par. 3 Ordynacji podatkowej prawa do wniesienia zażalenia, zamiast skargi, z winy Izby Skarbowej, jako skutku błędnego pouczenia w wydanym przez ten organ postanowieniu,

2/ dokonanie błędnej wykładni art. 163 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie w rozstrzygnięciu, że tryb zaskarżenia w sprawie o przywrócenie terminu reguluje wyłącznie art. 163 par. 3 z pominięciem normy par. 2 tego artykułu.

Wskazując na powyższe podstawy pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając zaskarżone postanowienie zajął stanowisko, że zgodnie z art. 52 par. 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, przewidzianych w ustawie, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie środki zaskarżenia, zdaniem Sądu, nie zostały wyczerpane z powodu błędnego pouczenia przez organ odwoławczy. Tryb zaskarżenia w sprawie przywrócenia terminu reguluje art. 163 par. 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, iż na wydane przez właściwy w sprawie organ podatkowy postanowienie służy zażalenie. Trybu tego skarżący nie wykorzystał z winy Izby Skarbowej, która błędnie go pouczyła o możliwości wniesienia skargi do sądu.

Organ nie może zgodzić się z argumentacją zastosowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W art. 1 pkt 119 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie Ordynacji podatkowej /Dz.U. nr 169 poz. 1387/, która weszła w życie 1 stycznia 2003 r., w art. 163 w par. 2, po wyrazie "postanawia" dodano wyraz "ostatecznie". Ma to takie znaczenie, że o ile co do zasady na postanowienia w sprawach przywrócenia terminu przysługuje zażalenie, reguła zawarta w art. 163 par. 3, to na postanowienia w sprawach przywrócenia /lub nieprzywrócenia/ terminu do złożenia odwołania lub zażalenia - zażalenie nie przysługuje.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W. jest to wyjątek od ogólnej reguły, wprowadzony przez art. 163 par. 2 Ordynacji podatkowej stanowiący, że postanowienia o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia są ostateczne. Są to postanowienia, które kończą postępowanie, a zatem na postanowienia o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Pismem z dnia 20 kwietnia 2005 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 182 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zrzekł się rozprawy i wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym z uwagi na oparcie jej wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2. Strona przeciwna w terminie czternastu dnia od doręczenie skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje uzasadnienia w powołanych przez niego przepisach prawa. Sąd ten uznał, iż skarżąca spółka nie wykorzystała, stosownie do treści art. 52 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ środków zaskarżenia, jakie służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skarżąca powinna była wnieść zażalenie na postanowienie Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a nie skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż tryb zaskarżania postanowień sprawie przywrócenia terminu reguluje art. 163 par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, stosowanie do którego na takie postanowienie służy zażalenie.

Jednakże, jak słusznie zauważył w skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w W., sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi na treść par. 2 art. 163 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia ostatecznie postanawia organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zatem stwierdzić należy, że na postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia nie przysługuje zażalenie. Skoro bowiem ustawodawca odniósł prawo wniesienia zażalenia wyłącznie do postanowienia, o którym mowa w par. 1 tego przepisu, to tym samym wyłączył możliwość zaskarżenia w drodze administracyjnej postanowień, o których mowa w par. 2. Na postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

W stanie prawnym, obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003 r. mimo, iż art. 163 par. 2 Ordynacji podatkowej nie zawierał po wyrazie "postanawia" wyrazu "ostatecznie" Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2000 r., /III SA 1809/99 - nie publ./, oraz w wyroku z dnia 4 stycznia 2000 r. /III SA 8266/98 - ONSA 2001 Nr 1 poz. 32/. wyrażał już taki sam pogląd. W orzeczeniach tych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż z interpretacji par. 3 art. 163 Ordynacji podatkowej wynika jednoznacznie, że postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia ma charakter ostateczny i nie przysługuje na nie zażalenia tylko skarga do sądu.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 52 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi błędnie uznając, że skarżąca spółka nie wykorzystała przysługujących jej środków zaskarżenia na drodze postępowania przed organami podatkowymi, a tym samym bezpodstawnie odrzucił wniesioną skargę naruszając w ten sposób art. 58 par. 1 pkt 6 powołanej ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 w związku z art. 182 par. 2 w związku z art. 133 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 par. 2 powołanej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.