Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 980/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 31 października 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił skarżącej stronie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu referendarz wskazał, iż skarżący w swoim wniosku podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielem, w ¼ udziału, domu o powierzchni [...] m² i wartości [...] zł, trzech działek o powierzchni odpowiednio [...] m², [...] m², [...] m², z których jedna jest obciążona hipoteką przymusową na kwotę [...] zł, oraz 50 akcji [...] o nominalnej wartości [...] zł. Nadto skarżący oświadczył, że opłacenie kosztów sądowych pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, gdyż na skutek długotrwałego braku pracy i dochodów jest w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał na ciągły i powszechny charakter usług odprowadzania i oczyszczania ścieków, które świadczył mimo narastających zaległości płatniczych jego kontrahentów. Podał skarżący również, iż posiada zaległości w zapłacie podatków, składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FPiFGŚP oraz zadłużenie względem rodziny.

W treści wniosku skarżący zawarł oświadczenie, że w postępowaniu toczącym się przed sądem innym niż administracyjny jest reprezentowany przez adwokata z wyboru.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, skarżący przesłał pismo procesowe z dnia [...] października 2016 r., w którego treści oświadczył, że w latach 2014 i 2015 poniósł stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł).

Postanowieniem z dnia 31 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy stwierdzając, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji materialnej i rodzinnej zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Istotna dla oceny argumentacji strony w zakresie uzasadnienia rozpoznawanego wniosku pozostaje bowiem wątpliwość wynikająca z oświadczenia skarżącego, wedle którego w latach 2014 i 2015 nie uzyskał dochodu, przeciwnie poniósł stratę, natomiast obecnie nadal nie osiąga żadnego dochodu. Jednocześnie nie korzysta on z pomocy społecznej ani innych form wsparcia państwowego w utrzymaniu swojego jednoosobowego gospodarstwa domowego. Oznacza to, że posiadał on i nadal posiada inne zasoby majątkowe lub źródła, z których czerpał i czerpie środki finansowe przeznaczane na ponoszenie kosztów utrzymania siebie. Z akt sprawy nie wynika, jakie to były lub są zasoby, ani jaka była lub jest ich aktualna wartość. Dlatego w sprawie nie sposób mówić o wykazaniu przez skarżącego utraty zdolności wygospodarowania, w drodze korzystania ze zgromadzonego majątku lub innych źródeł, środków na utrzymanie siebie oraz, jednoczesne, ponoszenie kosztów sądowych.

Zdaniem referendarza oceny tej nie zmienia stwierdzenie skarżącego, że korzysta z pomocy rodziny, w tym matki, w ponoszeniu swoich wydatków. Temu oświadczeniu wnioskodawcy nie towarzyszy wskazanie wysokości tego wsparcia oraz możliwości finansowych osób wspierających wnioskodawcę, które pozwoliłoby na ocenę, czy w ramach uzyskiwanych w ten sposób środków pieniężnych skarżący jest w stanie ponosić koszty sądowe w sprawie bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania.

Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Podstawą podjęcia zakwestionowanego przez skarżącego postanowienia referendarza sądowego są przepisy art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 art. 245 p.p.s.a.). Przepisy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowią zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy.

Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku wnioskodawca nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie czy też na etapie złożenia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez wnioskodawcę okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy zostały w istocie jedynie zasygnalizowane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 189/11, Lex 948866). Aby Sąd mógł uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca musi natomiast dowieść, że jego stan majątkowy nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych, co oczywiście nieodzownie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia i uprawdopodobnienia okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jest to konieczne tym bardziej w sytuacji gdy wskazuje, że w sprawach prowadzonych przed innym sądem korzysta z pomocy adwokata z wyboru, co też pozwala na konstatację, iż dysponuje środkami na opłatę tejże reprezentacji.

Tymczasem w realiach badanej sprawy skarżący ograniczył się jedynie do wskazania, iż aktualnie pozostaje bez pracy i dochodów, poinformowania o wysokości osiągniętego dochodu i poniesionej straty w 2014 i 2015 r. oraz wskazania, iż w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie korzystał z Pomocy Społecznej lub innych form wsparcia ze strony państwa. Nie przedłożył już jednak zeznania podatkowego dot. podatku dochodowego od osób fizycznych, o które to był wzywany zarządzeniem referendarza. Podobnie też – wbrew wezwaniu referendarza - wnioskodawca nie wskazał i nie udokumentował wysokości miesięcznych wydatków oraz innych zobowiązań związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego takich jak: opłaty, żywność, ubrania, lekarstwa, podatki, zajęcia komornicze, spłata kredytów i pożyczek – bankowych i prywatnych ograniczając się jedynie tylko do poinformowania, iż zobowiązania te ponosi jego mama pomagając mu w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu samo niczym nie poparte twierdzenie, iż skarżący jest utrzymywany przez członka rodziny nie sposób uznać, za wystarczające do uznania, iż w sprawie zachodzą przesłanki udzielenia prawa pomocy

W taj sytuacji, mając z jednej strony na względzie zasadę ponoszenia przez strony kosztów postępowania, związanych ze swym udziałem w sprawie, z drugiej – ciążący na stronie obowiązek wykazania, że w jej przypadku przesłanki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tych okolicznościach za prawidłowe należało uznać postanowienie referendarza sądowego i na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. utrzymać je w mocy.

Stąd orzeczono jak w sentencji.