Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2216/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Mateusz Rogala, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi L. K. i N. B. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 265/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżących L. K. i N. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

[...] wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. st. Warszawy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/19 zobowiązującego Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. hip. jako "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze wniosły o: 1) wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej, niż 10.000 zł; 2) przyznanie od organu na rzecz każdej skarżącej sumy pieniężnej w kwocie po 10.000 zł; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przeprowadzenie postępowania sądowego w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżących niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że wyrokiem z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. hip. jako "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy zostały zwrócone organowi 12 lutego 2020 r. Prezydent m.st. Warszawy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2386/20 został ukarany grzywną za niewykonanie przedmiotowego wyroku w wysokości 2.000 zł. Ponadto Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 29 października 2021 r. wystosowano do organu wezwanie do wydania decyzji i wykonania wyroku. Powyższe wezwanie do wykonania prawomocnego wyroku Sądu nie przyniosło jednak żadnego rezultatu bowiem organ w dalszym ciągu nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość, co czyni niniejszą skargę w pełni uzasadnioną.

Skarżące podały, że organ jest w posiadaniu pełnego materiału dowodowego, który pozwala na wydanie decyzji w sprawie bowiem w przedmiotowym postępowaniu 5 maja 1975 r. Naczelnik Dzielnicy Warszawa-[...] wydał decyzję nr TV-632/419/75/HS, na mocy której ustalił na rzecz nieznanej z miejsca pobytu [...] odszkodowanie za grunt nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. jako "[...]" o pow. 1210,57 m2. Decyzją z 11 października 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził nieważność decyzji odszkodowawczej decyzją z 11 października 2018 r.

Skarżące podkreśliły, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w latach 70-tych XX w. W piśmie z 10 kwietnia 2020 r. organ zwrócił się o przedłożenie poświadczonego odpisu aktu notarialnego nr Rep. [...] z 1 marca 1956 r., na podstawie którego [...] nabył wszystkie prawa i roszczenia do przedmiotowej nieruchomości od [...] bowiem znajdujący się w aktach sprawy wyżej wymieniony dokument nie zawierał pieczęci ani podpisów. Skarżące zauważyły, że po raz pierwszy niniejszy dokument został złożony przez strony postępowania 4 grudnia 2018 r. wraz z pismem wzywającym do wydania decyzji.

Z powyższego wynika, iż organ dopiero po ponad roku zwrócił się do stron postępowania celem uzyskania dokumentu. Zanim jednak to nastąpiło organ pozostawał bierny w sprawie. Podejmowanie jednej czynności raz na rok nie jest zgodne z wyznaczonymi przez kpa ustawowymi terminami załatwienia sprawy, ani tym bardziej z zasadą szybkości postępowania, wyrażoną w art. 12 kpa. Jeżeli zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, to na organie spoczywał obowiązek niezwłocznego zwrócenia się albo do stron postępowania albo do innych instytucji celem uzyskania brakujących dowodów.

Skarżące podniosły, że niniejsza sprawa spełnia przesłanki pozwalające na uznanie jej za sprawę niewymagającą postępowania wyjaśniającego, gdyż organ dysponuje wszelkim niezbędnym materiałem dowodowym, potrzebnym do wydania merytorycznej decyzji. Świadome powstrzymywanie się od dokonywania czynności do których organ zobowiązany jest na mocy ustawy oraz na mocy prawomocnego wyroku sądowego jest niewątpliwie krzywdzącym działaniem wobec skarżących.

Skarżące podkreśliły, że aktywność organu w przedmiotowej sprawie na przestrzeni ostatnich lat, mając na uwadze, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte w latach 70-tych ubiegłego wieku, jest znikoma. Pierwszą czynnością jakiej dokonał organ w sprawie od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z 29 października 2019 r. było wystosowanie do strony postępowania pisma z 10 kwietnia 2020 r. Od tego czasu do dnia złożenia rozpatrywanej skargi, a więc przez okres blisko 2 lat organ nie podjął żadnej merytorycznej czynności.

W ocenie skarżących organ przez ponad 2 lata nie zlecił wykonania rozliczenia geodezyjnego potrzebnego do określenia położenia dawnej działki. Gdyby przedmiotowy dokument został sporządzony wówczas organ winien poinformować o tym skarżące.

Skarżące podkreśliły, że organ zobowiązany jest do podejmowania wszystkich niezbędnych do załatwienia sprawy czynności z urzędu, a nie dopiero po interwencji strony postępowania w postaci składania kolejnych wezwań do wykonania prawomocnego wyroku oraz skarg o ukaranie instytucji celem uzyskania ewentualnie brakujących dowodów, a nie zwlekania ponad rok z podjęciem jakiejkolwiek czynności.

Skarżące dodały, że strony postępowania w odpowiedzi na wskazane powyżej pismo organu z 10 kwietnia 2020 r. przedłożyły do akt przedmiotowej sprawy wraz z pismem z 5 maja 2020 r., uzupełniony o brakujące podpisy i pieczęcie odpis aktu notarialnego z 1 marca 1956 r. Niniejsza czynność miała miejsce ponad 2 lata temu i do dnia złożenia wskazanego powyżej dokumentu organ ani nie wydał merytorycznej decyzji, ani nie podjął żadnego działania mającego na celu zakończenie przedmiotowego postępowania. Oznacza to, że organ nawet dysponując kompletem dokumentów w dalszym ciągu nie wykonuje żadnych czynności.

Drugą czynnością organu, a zarazem ostatnią w sprawie, było złożenie przez Prezydenta m.st. Warszawy 27 października 2020 r. odpowiedzi na poprzednią skargę z 29 października 2019 r.

Skarżące podały, że nie zostały w żaden sposób poinformowane o stanie sprawy i realnie przeprowadzonych przez organ czynnościach, w tym również o skutkach rzekomego wystąpienia organu do Ministerstwa Finansów o potwierdzenie, że za przedmiotową działkę nie otrzymano odszkodowania w ramach układów indemnizacyjnych.

W ocenie skarżących nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia dla takiego przewlekania sprawy, tym bardziej, że okres 2 lat wydaje się być wystarczający na dokonanie wskazanych powyżej czynności.

Nie znajduje również uzasadnienia argument organu, że: - opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem", - waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Skarżące podniosły, że kierowanie do organu korespondencji w sprawach, które ten organ rozstrzyga stanowi rzecz zupełnie naturalną. Na organie spoczywa obowiązek zorganizowania pracy Urzędu m.st. Warszawy, aby tego rodzaju opóźnienia nie powstawały. Powoływany argument o dużej ilości korespondencji i wiążącym się z tym niedotrzymywaniem terminów załatwiania spraw świadczy wyłącznie o nieudolności organu. Aczkolwiek niedopuszczalna jest sytuacja, aby problemy organizacyjne Prezydenta m.st. Warszawy wywoływały negatywne skutki po stronie skarżących. Zwłaszcza nie mogą one tylko z tego powodu oczekiwać wielu lat na załatwienie ich spraw. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, zwłaszcza wyrok WSA w Warszawie z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 565/17 z którego wynika, że problemy organizacyjne, techniczne, kadrowe z jakimi boryka się organ nie mogą spowodować obejścia jednej z naczelnych zasad kpa, tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w art. 12 § 1 kpa.

Nie można pominąć i tego, że posługiwanie się przez organ w pismach sporządzonych przed wniesieniem skargi ogólną formułą "duża ilość spraw rozpatrywanych według kolejności wpływu" nie jest w żaden sposób przekonywujące dla strony. Tego rodzaju argumenty mogą mieć znaczenie w stosunkach wewnętrznych organu, świadczyć, np. o konieczności zmian w obsadzie etatowej w danej jednostce organizacyjnej, zmian w organizacji pracy, itd.

Ponadto nie jest również okolicznością usprawiedliwiającą bezczynność organu, argument, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze.

Skarżące wskazały, że przesłanie akt innym organom nie może stanowić przeszkody w czynnym prowadzeniu postępowania, zaś bierne oczekiwanie na ich zwrot świadczy o bezczynności organu. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością.

Prezydent m.st. Warszawy oczekując na rozpoznanie wniesionej przez skarżące skargi do WSA, a następnie na zwrot akt zobowiązany był podejmować czynności zmierzające do zakończenia postępowania.

Prezydent m.st. Warszawy po wydaniu przez WSA wyroku z 22 czerwca 2021 r., na skutek rozpoznania pierwszej skargi o ukaranie grzywną, otrzymał akta sprawy 19 listopada 2021 r. Zatem od blisko roku organ nie podjął żadnych merytorycznych czynności w sprawie, pomimo iż dysponował oryginałami akt sprawy.

Skarżące zauważyły, że organ w wyżej wymienionym piśmie usprawiedliwia przekroczenie ustawowych terminów koniecznością sprostania wymogom wskazanym w art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Trudno jednak uznać tę przyczynę braku zakończenia postępowania przez organ za rzeczywistą bowiem Prezydent m.st. Warszawy wbrew swym zapewnieniom, od co najmniej kilku lat, nie gromadzi żadnego materiału dowodowego. Nie wiadomo również, jakie konkretne dowody organ miałby gromadzić w sprawie, skoro roszczenie o odszkodowanie zostało przez organ uznane za zasadne przez wydanie merytorycznej decyzji w sprawie, co jednoznacznie przesądza o zgromadzeniu przez organ całego potrzebnego w sprawie materiału dowodowego.

Organ dysponuje również dokumentem potwierdzającym nabycie przez [...] wszystkich praw i roszczeń do przedmiotowej nieruchomości od poprzedniej właścicielki [...].

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że obecnie nic nie stoi na przeszkodzie do wydania przez organ decyzji kończącej postępowanie.

Bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej jest prowadzenie postępowania administracyjnego z uwzględnieniem zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 kpa. Zasady tej nie wyłącza, ani nie ogranicza obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego określony w art. 77 § 1 kpa, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż organ tego postępowania faktycznie nie prowadzi.

Całkowicie niezrozumiałe jest usprawiedliwienie przez organ swojej bezczynność działaniami stron postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnoszone przez strony skargi i wezwania są jedynymi prawnymi sposobami stron na zwalczenie bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy. Aktywność procesowa skarżących stanowi reakcję na nieprawidłowości powstałe po stronie organu bowiem gdyby Prezydent m.st. Warszawy prowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, w tym zważał na ustawowe terminy załatwienia sprawy, to nie byłoby konieczne, a nawet usprawiedliwione składanie kolejnych skarg. Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania nie tylko nie został załatwiony z przyczyn całkowicie pozaprawnych, ale również strony postępowania są od wielu lat lekceważone przez organ.

Skarżące podkreśliły, że przejawem lekceważenia przez organ praw skarżących, jest fakt, iż nie są one informowane o stanie sprawy, o przyczynach zwłoki w załatwieniu wniosku, o nowych terminach załatwienia sprawy. Co więcej, pomimo istnienia takiego wyraźnego, ustawowego obowiązku, organ takich terminów nie wyznacza.

Do dnia wniesienia przedmiotowej skargi skarżące nie zostały ani razu przez organ poinformowane dlaczego w dalszym ciągu nie została wydana rozstrzygająca decyzja, ani o planowanym terminie załatwienia sprawy, co świadczy o niedopełnianiu ustawowych obowiązków.

Wskazane powyżej okoliczności czynią niniejszą skargę w pełni zasadną, co więcej uzasadniają one również żądanie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku. Grzywna ta ma bowiem na celu zdyscyplinowanie organu, aby w ten sposób skłonić go do respektowania prawa i orzeczeń właściwych instytucji, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że organ w dalszym ciągu pozostaje w permanentnym stanie bezczynności. Po drugie instytucja grzywny ma działać represyjnie i stanowić swoistą karę za nieprzestrzeganie nałożonych na organ ustawowych obowiązków. Rolą grzywny jest również działanie prewencyjne, aby w ten sposób wzmocnić gwarancje terminowego załatwiania spraw. Tym samym grzywna powinna być odpowiednio dotkliwa i odczuwalna, aby spełniała swoje cele.

W przeciwnym razie działania Sądu są całkowicie nieskuteczne, a w istocie skutkują pojawieniem się wątpliwości wyrażającej się w pytaniu dlaczego Sąd w reakcji na lekceważenie prawomocnych wyroków toleruje dalsze ignorowanie przez organ kolejnych wyroków.

Skarżące wskazały, że zasadne jest zastosowanie przez Sąd bardziej zdecydowanego rozstrzygnięcia. Odpowiednio wysoka grzywna powinna skłonić organ do podjęcia czynności w sprawie i sprawić, że Prezydent zaprzestanie naruszania prawa.

W niniejszej sprawie za szczególnie surowym ukaraniem organu grzywną przemawia okoliczność, iż nie zachodzą żadne przeszkody natury faktycznej lub prawnej do wydania merytorycznej decyzji. Mimo to organ z przyczyn całkowicie nieuzasadnionych nie załatwia sprawy, zważywszy, że organ już raz wydał pozytywną decyzję, czym wyraźnie stwierdził spełnienie wszystkich przesłanek do ustalenia odszkodowania. W związku z tym bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w zakończeniu przedmiotowego postępowania, które zostało wszczęte w latach 70-tych ubiegłego wieku, jest wręcz sytuacją kuriozalną. Co więcej, dotychczasowa praktyka organu świadczy o tym, iż nic nie wskazuje na to, aby organ zainteresował się niniejszą sprawą, a tym samym przestał łamać podstawowe prawa skarżących i rażąco lekceważyć prawomocny wyrok Sądu. Świadczy o tym przede wszystkim okoliczność, iż po otrzymaniu akt sprawy, w związku z wydaniem przez Sąd ostatniego wyroku, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie.

Skarżące uważają, że dopiero wymierzenie organowi grzywny w wysokości znacznie wyższej może zmobilizować organ do wykonania prawomocnego wyroku Sądu. Dopiero taki wymiar kary w należyty sposób spełni funkcję represyjną tego środka prawnego, jakim jest grzywna. Ograniczenie się przez Sąd tylko i wyłącznie do wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny nie będzie wystarczającym środkiem represyjnym wobec organu.

Z kolei – ich zdaniem - odmienną funkcję pełni suma pieniężna, która w przeciwieństwie do grzywny stanowi dla organu realną dolegliwość finansową bowiem trafia bezpośrednio do skarżących i stanowi rekompensatę za krzywdy wyrządzone przez organ. Suma pieniężna jest szczególnym rodzajem środka dyscyplinującego. Wynika to z faktu, że oprócz roli prewencyjno-represyjnej pełni funkcję zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na zakończenie ich sprawy, w tym za wszelkie dolegliwości i niedogodności związane z opieszałością organu w rozpoznaniu ich sprawy.

W niniejszej sprawie skarżące niewątpliwie rażąco długo oczekują na zakończenie ich sprawy, co wywołuje u nich poczucie bezsilności spowodowanej nierespektowaniem przez organ prawomocnego orzeczenia Sądu i bezradności w wyniku ciągłej walki z organem. Niewątpliwie strony doznają krzywdy związanej z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy, który bezwzględnie łamie wszelkie zasady praworządności uniemożliwiając tym samym zakończenie sprawy.

W niniejszej sprawie nie istnieją żadne obiektywne przyczyny dla których organ pozostaje bierny. W ostatnim wyroku WSA z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2386/20 Sąd nie przyznał na rzecz strony postępowania sumy pieniężnej. Tymczasem Prezydent m.st. Warszawy, po otrzymaniu od Sądu akt sprawy 19 listopada 2021 r. nie podjął żadnych merytorycznych czynności w sprawie, tym samym pozostając rażąco bezczynnym. Uzasadniona jest obawa, że bez przyznania sumy pieniężnej organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku i nadal będzie bagatelizował prawa skarżących.

Sytuacja prawna skarżących nie zmieniła się od czasu wydania ostatniego wyroku, a organ popadł w dalszą zwłokę. Wobec powyższego zasadne jest przyznanie na rzecz każdej skarżącej sumy pieniężnej, aby zadośćuczynić im znaczące i odczuwalne krzywdy jakich doświadczyły ze strony organu, i jednocześnie zmobilizować organ do wykonania prawomocnego wyroku Sądu.

Skarżące podkreśliły, że Prezydent m.st. Warszawy nie tylko dopuścił się bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku WSA, a bezczynność ta miała charakter rażący. Nie ma żadnego usprawiedliwienia dla ignorowania zobowiązania Sądu wynikającego z prawomocnego wyroku. Tym bardziej, że organ już raz stwierdził spełnienie wszystkich przesłanek do ustalenia odszkodowania w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości.

Dalsza bezczynność organu dowodzi, że nałożona na organ sankcja nie wpłynęła na zdyscyplinowanie organu do wykonania prawomocnego wyroku Sądu, a tym samym do zaprzestania łamania prawa i lekceważenia orzeczeń Sądu. Oznacza to, że dotychczas stwierdzona bezczynność organu w wykonaniu wyroku uległa pogłębieniu, co jeszcze dobitniej uzasadnia rażący charakter naruszenia prawa przez organ. Zaistniała sytuacja stanowi uzasadnioną podstawę do twierdzenia, iż skarżącym winna zostać po raz pierwszy przyznana od organu suma pieniężna we wnioskowanej wysokości.

Skarżące uważają, że zostały spełnione wszelkie przesłanki do uwzględnienia żądania skarżących przyznania im od organu sumy pieniężnej. Skoro organ nie został zmotywowany do działania dotychczas wymierzonymi stosunkowo niskimi grzywnami, to i suma pieniężna w niewielkiej wysokości nie spełni swojego zadania. Wydaje się, że dopiero zasądzenie kwot w odczuwalnej przez organ wysokości przyczyni się do przywrócenia autorytetu wyrokom sądowym.

W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość warszawska przy ul. [...] (dawnej ul. [...]), ozn. hip. Jako "[...]" objęta jest działaniem dekretu. Obecnie przed Prezydentem m.st. Warszawy prowadzone jest postępowanie administracyjne o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) – dalej zwanej "ugn". Wyrokiem z 19 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji. 2 grudnia 2021 r. organ pozyskał opinię geodezyjną polegającą na rozliczeniu nieruchomości hipotecznej w działkach ewidencyjnych i wkreśleniu granic nieruchomości na zdjęcia lotnicze. Ponadto wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o weryfikację, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości został złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu. Ponadto wystąpił do Urzędu Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych. Po wpłynięciu żądanych dokumentów organ wystosował zawiadomienie w trybie art. 10 kpa do stron postępowania o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym.

Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że wszczęcie postępowania sądowego o zastosowanie środków określonych w art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" ma na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania, w sytuacji gdy ignoruje on orzeczenie sądu i niepodejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany.

Zdaniem organu taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszym postępowaniu. Organ, gdy tylko jest to możliwe i gdy tylko ma dostęp do akt postępowania (akta wróciły z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 25 listopada 2021 r.) podejmuje na bieżąco czynności zmierzające do zakończenia postępowania.

Nie budzi wątpliwości, że rolą organu administracji publicznej jest rozpoznawanie spraw administracyjnych z poszanowaniem wszelkich przewidzianych przez ustawodawcę zasad oraz standardów wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego i procedury określające, co warte podkreślenia, instrukcyjne terminy rozpoznawania spraw dekretowych. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że nadrzędnym zadaniem organu administracji publicznej i najczęściej zarazem rzutującym na szybkość toczących się postępowań jest poszukiwanie i rzetelne ustalenie prawdy materialnej, a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego i właściwej subsumcji przepisów prawa materialnego.

W piśmie z 19 października 2022 r. Prezydent m. st. Warszawy dodatkowo podał, że decyzją nr 535/SD/2022 z 17 października 2022 r. umorzył postępowanie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] (dawnej ul. [...]), ozn. hip. jako [...] rej. hip. [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr: [...] z obrębu [...]. Nie mniej organ podał, że w toku prowadzonego postępowania podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. 2 grudnia 2021 r. pozyskał opinię geodezyjną polegającą na rozliczeniu nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych wraz z wkreśleniem granic nieruchomości na zdjęcie lotnicze z 1955 r. Ponadto wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o weryfikację, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu. Nadto wystąpił do Urzędu Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych z lat 50-tych XX w. Po wpłynięciu wszystkich wnioskowanych dokumentów (ostatni 23 sierpnia 2022 r.) organ bez zbędnej zwłoki wystosował do pełnomocnika stron zawiadomienie z art. 10 kpa, iż zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu (30 sierpnia 2022 r.).

Dodatkowo organ podkreślił, że 29 sierpnia 2022 r. zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 2034/20 w którym Sąd wskazał, że przepisy dekretu nie kreują normy materialnoprawnej przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. A wcześniej uchwala Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22 w której Sąd wskazał, że materialna norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutek czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego, jest źródłem interesu prawnego leżącego u podstaw legitymacji procesowej w sprawach będących przedmiotem postępowań przed organami administracji, w tym legitymacji ukształtowane] treścią art. 28 kpa.

Mając powyższe na uwadze, organ po ponownym przeanalizowaniu niniejszego postępowania wziął pod uwagę fakt, iż aktem notarialnym z 26 października 1953 r. Rep. nr [...] [...] z [...] (dawna właścicielka hipoteczna) oświadczyła, że swoje prawa do działki nr [...] z tym wszystkim co się na tej działce znajduje przelewa i sprzedaje na rzecz [...] oraz podstawia nabywczynię w swoje prawa do powyższej działki i przenosi na nią własność tego wszystkiego co się na powyższej działce znajduje, a [...] prawa te nabywa. Następnie aktem notarialnym z 1 marca 1956 r. Rep nr [...] [...] wszystkie swoje prawa i roszczenia do w działki gruntu nr [...] z tym wszystkim co się na miejscu znajduje, przysługującej jej z tytułu przejęcia przez Państwo na własność tejże działki, przelała na rzecz [...]. Zatem umowy zawarte 26 października 1953 r. i 1 marca 1956 r. nie legitymowały - w rozumieniu prawa administracyjnego (w tym art. 28 kpa) - osób wskazanych w tych umowach, jako nabywcy praw i roszczeń - w rozumieniu prawa cywilnego - do skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowania.

Organ wskazał, że w momencie zawarcia aktu notarialnego z 26 października 1953 r. nie istniało prawo własności, które [...] mogłaby przenieść na nabywcę bowiem nie złożyła ona wniosku w trybie art. 7 dekretu, a z chwilą bezskutecznego upływu terminu do złożenia wniosku przez dotychczasowego właściciela grunt stał się własnością gminy m.st. Warszawy zgodnie z art. 8 dekretu. Zatem w chwili zawarcia umowy z 1 marca 1956 r. również [...] nie mogła przelać praw z dekretu na rzecz [...], ponieważ ich nie nabyła na mocy aktu notarialnego z 26 października 1953 r.

Prezydent podkreślił, że warunkiem złożenia skutecznego wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ugn jest zgłoszenie wniosku przez poprzednich właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, którzy zostali pozbawieni możliwości władania działką po 5 kwietnia 1958 r. Strony umowy cywilnoprawnej nie mogą oczekiwać, bez istnienia ku temu normy prawa materialnego, że skutkiem tej umowy nastąpi podmiotowa zmiana uprawnienia przyznanego w dekrecie.

Tym samym brak było podstaw do uznania, że wniosek z 22 sierpnia 2005 r. został złożony przez osoby uprawnione, tj. osoby posiadające interes prawny do zainicjowania prowadzonego postępowania. W wyroku z 7 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 1939/20 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 ppsa skargę na niewykonanie wyroku złożyć może tylko strona, a posiadanie przez wszystkich skarżących takiego przymiotu winno być wykazane i odzwierciedlone w treści uzasadnienia wydanego wyroku. Uzasadnienie, tak w zakresie stanu faktycznego, jak i podstawy prawnej odpowiadać musi temu co było objęte sentencją wyroku.

W piśmie z 28 grudnia 2022 r. [...] wskazały, że podniesione przez Prezydenta m.st. Warszawy argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Zlecenie przez Prezydenta m.st. Warszawy wykonania opracowania geodezyjnego miało miejsce 4 sierpnia 2021 r. i termin wykonania zlecenia ustalono na 10 listopada 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy otrzymał od geodety opracowanie geodezyjne 30 listopada 2021 r. Organ pomimo opóźnienia w wykonaniu zlecenia nie podjął żadnych czynności, chociażby w postaci zwrócenia się do wykonawcy celem uzyskania informacji, na jakim etapie znajduje się wykonanie opracowania geodezyjnego. Również o bezczynności organu świadczy fakt, że pomimo otrzymania przez organ przedmiotowego dokumentu 30 listopada 2021 r. przez następne 8 miesięcy nie podejmował on żadnych czynności w sprawie, a zwłaszcza nie wydał merytorycznej decyzji, pomimo braku jakichkolwiek przeszkód natury faktycznej lub prawnej. Następne dwie czynności w postaci zwrócenia się o informację do Wojewody Mazowieckiego i o akta lokalizacyjne do Urzędu Dzielnicy [...] zostały podjęte ponad 8 miesięcy później. 8 sierpnia 2022 r. organ wystosował pismo do Wojewody Mazowieckiego wskazując w odpowiedzi na skargę, że wystąpiono do Wojewody Mazowieckiego o weryfikację, czy w stosunku do przedmiotowej nieruchomości złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu.

Skarżące podniosły, że stosowna czynność powinna być wykonana już na początkowym etapie postępowania. Tymczasem organ podejmuje te czynność po przeszło 45 latach od wszczęcia postępowania odszkodowawczego w sprawie oraz po ponad 3 latach od wydania przez Sąd prawomocnego wyroku zobowiązującego organ do zakończenia sprawy, a także ponad 8 miesięcy po ostatniej podjętej przez niego czynności. Po drugie wystąpienie do Urzędu Dzielnicy [...] i zwrócenie się do Wojewody Mazowieckiego stanowiło czynność z wykonaniem której organ zwlekał w toku prowadzonego postępowania, pomimo braku jakichkolwiek podstaw, doprowadzając tym samym do przewlekłości postępowania. Wskazana czynność, miała na celu uzyskanie akt, które znajdowały się już posiadaniu Prezydenta m.st. Warszawy bowiem organ zwracał się o przesłanie dokumentów w ramach jednostek organizacyjnych tego samego Urzędu. Organ uzyskał akta lokalizacyjne 23 sierpnia 2022 r., a odpowiedź od Wojewody Mazowieckiego otrzymał 24 sierpnia 2022 r. Oznacza to, że organ mógł wydać decyzję niezwłocznie po otrzymaniu tych informacji, a mimo to zwlekał kolejne 1,5 miesiąca z wydaniem i tak nieprawidłowej decyzji. W rezultacie od dnia wydania przez Sąd ostatniego prawomocnego wyroku z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt. I SA/Wa 2386/20 organ podjął jedną merytoryczną czynność w postaci zlecenia wykonania opracowania geodezyjnego. Dwie pozostałe czynności, o których mowa powyżej, tj. zwrócenie się do Wojewody Mazowieckiego i do Urzędu Dzielnicy [...] nie sposób uznać za realnie zmierzające do zakończenia postępowania, z tej przyczyny, że dokonanie tych ustaleń stanowi kwestie absolutnie podstawowe i winno zostać wykonanej już wiele lat temu.

Zdaniem skarżących w zakresie pierwszych czynności organu podjętych w sprawie winno być sprawdzenie, czy w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości został złożony wniosek w trybie art. 7 dekretu oraz zwrócenie się do własnych komórek organizacyjnych o stosowną informację. Podejmowanie tych czynności na tak późnym etapie postępowania świadczy o naruszeniu zasady szybkości i prostoty postępowania, przewidzianej w art. 12 kpa. Tym bardziej, że wskazane powyżej czynności nie należą do skomplikowanych i wymagających długoletniej analizy, a Prezydent m.st. Warszawy od co najmniej kilkudziesięciu lat gromadzi materiał dowodowy w sprawie, co w istocie oznacza, że wszelkie niezbędne czynności w postępowaniu powinny być już dawno dokonane przez organ. W tym przypadku bezwzględnym obowiązkiem organu administracji publicznej jest prowadzenie postępowania w sposób sprawny, a więc bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych.

Chybionym jest argument organu, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Fakt, iż w rozumieniu organu szereg czynności w istocie sprowadza się do trzech czynności, tj. zlecenia wykonania opracowania geodezyjnego, zwrócenia się do Wojewody Mazowieckiego i do Urzędu Dzielnicy [...], z których dwie ostatnie z wymienionych czynności zostały podjęte po ponad 8-miesięcznej bezczynności organu i winny być przez organ dokonane już wiele lat temu. W konsekwencji twierdzenie organu o rzekomym podejmowaniu szeregu czynności, jawi się jako próba zamaskowania swojej bezczynności i stworzenia pozorów aktywności mającej zmierzać do załatwienia sprawy.

Nawet jeżeliby uznać, iż w sprawie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, to organ wszelkie niezbędne do rozpoznania sprawy dokumenty winien był uzyskać niezwłocznie, a nie pozostawać bezczynnym w sprawie przez ponad 3 lata od momentu wydania prawomocnego wyroku zobowiązującego do zakończenia sprawy przez Sąd. Organ winien był wykonać te czynności i wydać rozstrzygnięcie w terminie, o którym mowa w art. 35 § 3 kpa.

Zdaniem skarżących 17 października 2022 r. organ wydał wadliwą decyzję nr 535/SD/2022, na mocy której umorzył postępowanie o przyznanie odszkodowania, od której skarżący 21 listopada 2022 r. złożyli odwołanie. Przyczyną wydania decyzji umarzającej było błędne przyjęcie przez organ, że skarżący nie posiadają legitymacji prawnej do występowania w przedmiotowym postępowaniu w charakterze stron postępowania. Zdaniem organu poprzedni właściciele, na mocy umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z 26 października 1953 r. Rep. nr [...] oraz na mocy drugiej umowy sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego z [...] marca 1956 r. Rep. nr [...], nie nabyli roszczeń o odszkodowanie. Absurdalność twierdzenia organu wynika już tylko z faktu, iż we wskazanych wyżej dokumentach urzędowych, których treścią organ jest związany wprost przewidziano przeniesienie praw i roszczeń o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości. Nadto, wyraźne odwołanie w treści tych dokumentów do dekretu świadczy o tym, że strony przedmiotowych umów były w pełni świadome podstawy wywłaszczenia nieruchomości i związanych z tym roszczeń. Oznacza to, że wbrew twierdzeniu organu, stronom przysługiwało roszczenie o odszkodowanie i skutecznie nim rozporządzały, na mocy zawieranych umów.

W rezultacie wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji umarzającej nie znajduje żadnych podstaw prawnych i faktycznych.

Zdaniem skarżących wydawanie decyzji ewidentnie wadliwych świadczy o nagannym postępowaniu organu wobec obywatela. Nie do przyjęcia jest w demokratycznym państwie prawa sanowanie przewlekłości organu administracji publicznej w sytuacji wydania oczywiście wadliwych decyzji administracyjnych. W konsekwencji również Sądy nie powinny akceptować tego rodzaju sprzecznych z prawem praktyk organu.

Ponadto nawet przy uwzględnieniu wydania wadliwej decyzji przez organ nie powinno ulec pominięciu, że organ był bezsprzecznie bezczynny od daty otrzymania opracowania geodezyjnego 30 listopada 2021 r. do 17 października 2022 r. (pozostałe czynności organu winny były zostać wykonane na początku postępowania, a dodatkowo odstęp czasowy pomiędzy ich wykonaniem przez organ wynosił ponad 8 miesięcy).

Nadto w niniejszej sprawie odwołanie wpłynęło do organu 23 listopada 2022 r., a zatem ponad miesiąc temu i mimo to (jak wynika z informacji telefonicznej uzyskanej od Wojewody Mazowieckiego) w dalszym ciągu, do dnia złożenia niniejszego pisma, nie zostało przekazane do Wojewody Mazowieckiego. Stanowi to kolejny dowód bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy, który w ten sposób odbiera skarżącym prawo do dwukrotnego rozpoznania ich sprawy przez organy administracji. Akta zostały zwrócone organowi 19 listopada 2021 r. natomiast skarga o ukaranie grzywną za niewykonanie prawomocnego wyroku wpłynęła do organu 29 lipca 2022 r. Prezydent przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 5 września 2022 r. natomiast akta zostały przesłane osobno 19 października 2022 r., a zatem ponad miesiąc później. Powyższe stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 54 § 2 ppsa) i jednocześnie świadczy o bezczynności organu, która w rzeczywistości sprowadza się do przedłużenia rozpoznania skargi na bierność organu.

Organ jest zobowiązany do podejmowania w sprawie czynności, nawet gdy oryginały akt znajdują się w posiadaniu innych podmiotów. Konieczność prowadzenia postępowań przed sądem administracyjnym w postaci skarg na bezczynność, czy skarg o ukaranie organu grzywną wynika tylko i wyłącznie z rażącej opieszałości organu w załatwianiu sprawy. Skarżące nie mogą ponosić negatywnych skutków swojej aktywności procesowej podejmowanej w celu ochrony należnych uprawnień, nie stanowi to usprawiedliwienia dla trwania organu w bezczynności. Tego rodzaju postawa spotyka się ze stanowczą krytyką wyrażaną w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 20 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 552/13).

Odnosząc się do przytoczonego przez organ w odpowiedzi na skargę wyroku NSA z 24 czerwca 2021 r. sygn. akt OSK 2892/20 skarżące podały, że nie wynika z niego usprawiedliwienie organu dla bezczynności lub podejmowania pozorowanych i nieracjonalnych czynności. Co więcej okoliczność ta nie może stanowić uzasadnienia niewykonania wyroku przez organ, w sytuacji gdy stan faktyczny został ustalony już wiele lat temu. Sens podejmowanych przez organ czynności winien podlegać ocenie Sądu, gdyż zbędne, spóźnione lub nieracjonalne działania potwierdzają fakt przewlekłości postepowania, co oznacza, że w najmniejszym stopniu nie ekskulpują organu. Nie chodzi bowiem o podejmowanie przez organ jakichkolwiek działań, ale takich które realnie prowadzą do zakończenia postępowania.

Skarżące zgodziły się z twierdzeniem organu zawartym na str. 2 odpowiedzi na skargę, że rolą organu administracji publicznej jest rozpoznawanie spraw administracyjnych z poszanowaniem wszelkich przewidzianych przez ustawodawcę zasad oraz standardów wyznaczonych przez przepisy prawa materialnego i procedury natomiast nie zgodziły się z dalszą częścią twierdzenia organu, że co do instrukcyjnych terminów rozpoznawania spraw dekretowych. Ustawodawca nie bez przyczyny przewidział wprowadzenie do kpa ustawowych terminów załatwienia sprawy. Celem komentowanych przepisów jest zapewnienie szybkiego i sprawnego załatwiania spraw. Przy czym mają one dla organu charakter wiążący i ich przekroczenie stanowi o bezczynności organu i prowadzi do przewlekłości postępowania. Oznacza to, że ustawowe terminy nie mają dla organu charakteru instrukcyjnego bowiem z ich przekroczeniem wiążą się ujemne dla organu skutki.

Zatem brak jest przesłanek do oddalenia skargi. Argumenty powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić skutecznego usprawiedliwienia dla rażącego naruszania prawa przez organ. Wręcz przeciwnie istnieją podstawy do uwzględnienia skargi bowiem, jak zostało wskazane powyżej, od wydania ostatniego wyroku Sądu z 22 czerwca 2021 r., Prezydent m.st. Warszawy podjął jedną merytoryczną czynność w sierpniu 2021 r. w postaci zlecenia opracowania geodezyjnego. Pozostałe dwie czynności podjęte po roku miały charakter pozorujący aktywność (zwrócenie się do Wojewody Mazowieckiego i do Urzędu). Zwlekanie z podejmowaniem merytorycznych czynności w sprawie oraz pozorowanie swojej aktywności, pomimo podstaw do wydania decyzji, nie znajduje uzasadnienia na gruncie niniejszej sprawy i świadczy o bezczynności organu.

Bezczynność jakiej dopuścił się organ ulega pogłębieniu wraz z wydaniem przez organ wadliwej, bezpodstawnej, a co za tym idzie bezprawnej decyzji. Na dodatek, o rażącym charakterze bezczynności organu świadczy przekroczenie wiążących go ustawowych terminów załatwienia sprawy bez żadnych uzasadnionych przyczyn.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi [...], zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w Warszawie przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. hip. jako "[...]", w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że Prezydent m.st. Warszawy otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 19 lutego 2020 r. i nie wydał w sprawie decyzji kończącej postępowanie odszkodowawcze.

Nie jest sporne także to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2386/20, na skutek skargi [...], wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 29 października 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 265/19. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten wraz z aktami sprawy Prezydent m.st. Warszawy otrzymał 24 listopada 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych.

Po wniesieniu do organu (29 października 2021 r.) wezwania do wykonania wyroku i po wniesieniu do Sądu skargi na niewykonanie wyroku (29 lipca 2022 r.) Prezydent m.st. Warszawy załatwił sprawę o odszkodowanie wydając 29 października 2022 r. decyzję nr 535/SD/2022. Z pisma skarżących z 28 grudnia 2022 r. wynika, że przedmiotowa decyzja została im doręczona i od tej decyzji zostało wniesione odwołanie.

Skarga [...] o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna, skoro zgodnie z art. 154 § 3 ppsa wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Analizując przebieg postępowania administracyjnego do momentu wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z 29 października 2022 r. nr 535/SD/2022 Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi kolejnej grzywny w wysokości 2000 zł.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że w okresie od 22 czerwca 2021 r. (data wydania wyroku wymierzającego grzywnę) do 29 października 2022 r. (data wydania decyzji w sprawie o odszkodowanie) organ nie był zupełnie bezczynny. 4 sierpnia 2021 r. organ wystawił zlecenie nr 51 na wykonanie opracowania geodezyjnego dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, aby ustalić jaki jest aktualny przedmiot postępowania. Po otrzymaniu 30 listopada 2021 r. wspomnianego opracowania geodezyjnego pismami z 8 sierpnia 2022 r. organ zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o udzielenie informacji na temat złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu oraz do Urzędu Dzielnicy [...] o nadesłanie akt lokalizacyjnych. 18 sierpnia 2022 r. organ wystąpił drogą mailową do geodety [...] o przedłożenie wersji elektronicznej kopii księgi hipotecznej pn. "[...] działu I oraz o plany. Po otrzymaniu 23 sierpnia 2022 r. akt lokalizacyjnych, 24 sierpnia 2022 r. informacji o braku w rejestrze wniosków dekretowych wpisu na temat wniosku dotyczącego przedmiotowej nieruchomości, 25 sierpnia 2022 r. kopii wersji elektronicznej księgi hipotecznej – działu I Prezydent m.st. Warszawy skierował do radcy prawnego [...] – pełnomocnika m.in. [...], a także [...] (która zgłosiła swój udział w postępowaniu odszkodowawczym 30 marca 2021 r. – akt poświadczenia dziedziczenia z 29 marca 2021 r. Rep. A nr [...], pełnomocnictwo z 29 marca 2021 r.) zawiadomienie z 30 sierpnia 2022 r. o zebraniu w sprawie materiału dowodowego wraz z informacją o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Sąd zwraca uwagę, że od otrzymania przez organ prawomocnego wyroku Sądu w przedmiocie wymierzenia grzywny (24 listopada 2021 r.) do momentu wydania decyzji kończącej postępowanie odszkodowawcze (29 października 2022 r.) minęło nieco ponad 11 miesięcy.

Z odpowiedzi na skargę wynika, że zwłoka w wykonaniu prawomocnego wyroku Sądu z 29 października 2019 r. nie była wywołana szczególnie negatywną motywacją organu, czy celową chęcią przewlekania sprawy. Z treści pisma organu z 19 października 2022 r. wynika, że Prezydent m.st. Warszawy oczekiwał na upublicznienie przez NSA uzasadnienia do wyroku NSA z 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20, który dotyczył kwestii statusu stron postępowania z zakresu gruntów warszawskich (interesu prawnego osób nabywających tzw. roszczenia dekretowe pod tytułem szczególnym).

Poza tym Sądowi znane jest z urzędu to, że w organie procedowana jest bardzo duża ilość spraw odszkodowawczych (ten problem sygnalizował Prezydent m.st. Warszawy już w odpowiedzi z 12 czerwca 2019 r. na skargę [...] na bezczynność organu).

W takich warunkach wymierzenie organowi grzywny, zgodnie z żądaniem skarżących, w wysokości nie mniejszej niż 10.000 zł, byłoby nadmierną represją dla organu, zwłaszcza, że po wymierzeniu organowi pierwszej grzywny i po wniesieniu kolejnej skargi na niewykonanie wyroku organ zakończył postępowanie odszkodowawcze.

Mając na uwadze okres procedowania organu Sąd zakwalifikował bezczynność organu w wykonaniu wyroku jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skoro w sprawie ze skargi na bezczynność i w sprawie ze skargi na niewykonanie wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i stan ten trwał nadal w dacie wniesienia niniejszej skargi na niewykonanie wyroku.

Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa. Zdaniem Sądu tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek nie zachodził. Sprawa o odszkodowanie, nie toczy się od ponad 45 lat, jak twierdzą skarżące, lecz przed Prezydentem m.st. Warszawy realnie od 18 października 2018 r. (daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocną decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z 11 października 2018 r. eliminującą decyzję odszkodowawczą z 5 maja 1975 r., która przez wiele lat istniała w obrocie prawnym). Poza tym zasadniczy cel skargi na niewykonanie wyroku Sądu z 29 października 2019 r. został osiągnięty 3 miesiące przed wydaniem przez Sąd niniejszego wyroku.

Odnosząc się do eksponowanej w piśmie organu z 19 października 2022 r. kwestii braku po stronie [...] przymiotu stron postępowania, o których mowa w art. 154 § 1 ppsa, trzeba wskazać, że zarówno [...] były uczestnikami postępowania prowadzonego w sprawie o odszkodowanie za przejęcie przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości, toczącej się w trybie art. 215 ust. 2 ugn. [...], np. w piśmie z 4 grudnia 2018 r. domagała się wydania przez organ decyzji w sprawie odszkodowawczej. Prezydent m.st. Warszawy prowadził z udziałem m.in. tej osoby postępowanie odszkodowawcze, o czym świadczą kierowane do jej pełnomocnika pisma organu z: 16 grudnia 2019 r., 10 kwietnia 2020 r., 17 kwietnia 2020 r. W sprawie odszkodowawczej 30 marca 2021 r. udział zgłosiła [...] - spadkobierca po [...], z którego udziałem toczone było wcześniej postępowanie odszkodowawcze. Do obu skarżących, za pośrednictwem ich pełnomocnika, organ skierował zawiadomienie z 30 sierpnia 2021 r. oraz decyzję z 17 października 2022 r.

Skoro zatem obie skarżące były uczestnikami postępowania odszkodowawczego zainteresowanymi wydaniem w tej sprawie decyzji kończącej postępowanie administracyjne, a dodatkowo [...] uzyskała prawomocny wyrok uwzględniający jej skargę na bezczynność organu, to – zdaniem Sądu – obie skarżące miały choćby formalny interes prawny do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku Sądu z 29 października 2019 r. Skarga na niewykonanie powyższego wyroku Sądu stanowiła środek prawny mający spowodować wydanie przez organ decyzji kończącej postępowanie odszkodowawcze, niezależnie od tego, czy decyzja ta będzie zgodna bądź niezgodna z żądaniem uczestniczek postępowania administracyjnego (osobach wnoszących podania). W tym sensie interes prawny skarżących, z udziałem których organ prowadził postępowanie odszkodowawcze, zasadzał się choćby na normie prawa procesowego – art. 63 § 1 kpa w zw. z art. 50 § 1 i art. 154 § 1 ppsa, skoro obie skarżące w postępowaniu odszkodowawczym wniosły podania i były zainteresowane uzyskaniem decyzji administracyjnej kończącej postępowanie administracyjne.

W niniejszej sprawie Sąd nie oceniał zaś, czy [...] legitymowały się w postępowaniu administracyjnym materialnym interesem prawnym, o którym mowa w art. 28 kpa w zw. z art. 215 ust. 2 ugn. Zagadnienie to wykraczało poza przedmiot niniejszej sprawy sądowej. To zagadnienie, jako związane z oceną legalności decyzji administracyjnej, będzie miało znaczenie w postępowaniu odwoławczym od decyzji z 17 października 2022 r.

W niniejszej sprawie Sąd nie oceniał też, czy Prezydent m.st. Warszawy nadał właściwy bieg odwołaniu wniesionemu od decyzji z 17 października 2022 r., ponieważ przedmiotem niniejszej skargi była ocena okoliczności związanych z wykonaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy, w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, wyroku Sądu z 29 października 2019 r.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).