Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 983/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 6
journal: Dz.U. 2004 nr 173 poz 1807
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi H. GmbH z siedzibą w W., Austria na punkt 1 i 3 decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia w części prawa ochronnego na międzynarodowy znak towarowy 1. uchyla decyzję w zaskarżonej części; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej H. GmbH z siedzibą w W., Austria kwotę 2 217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: UP RP, organ) zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku spółki [...] sp.j. z siedzibą w [...] (dalej: spółka, wnioskodawca) o stwierdzenie wygaśnięcia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego AIOLI nr [...], udzielonego na rzecz [...] GmbH z siedzibą w [...], Austria (dalej: skarżąca, uprawniony), działając na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 6 w związku z art. 15215 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej "p.w.p.") oraz art. 105 § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 poz. 267; dalej "Kpa.") w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p. oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., stwierdził wygaśnięcie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dniem [...] sierpnia 2005 r. ochrony międzynarodowego znaku towarowego AIOLI o nr [...], w części dotyczącej wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj. produkty rolne, ogrodnicze i leśne oraz ziarna, nie ujęte w innych klasach, świeże owoce i warzywa, nasiona, naturalne rośliny, słód, w pozostałym zakresie postępowanie umorzył oraz zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania w sprawie.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu [...] stycznia 2015 r. do UP RP wpłynął wniosek spółki o stwierdzenie wygaśnięcia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochrony międzynarodowego znaku towarowego AIOLI o nr [...] zarejestrowanego na rzecz [...] GmbH z siedzibą w [...], Austria - skarżącej w niniejszej sprawie spółki.

Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 15215 p.w.p. Stwierdził, że uprawniony do spornego znaku międzynarodowego nie używa tego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów i usług objętych rejestracją. Wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku towarowego z dniem [...] sierpnia 2005 r. Wnioskodawca, w uzasadnieniu interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku, wskazał, że ubiega się o uzyskanie prawa ochronnego na dwa znaki towarowe ze słowem "AIOLI" o numerach [...] i [...].

Na rozprawie w dniu [...] maja 2016 r. wnioskodawca podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Z kolei uprawniony wniósł o oddalenie wniosku. Uprawniony stanął na stanowisku, że wnioskodawca nie ma interesu prawnego do występowania z niniejszym wnioskiem. Ponadto uprawniony przedłożył materiał dowodowy na okoliczność używania spornego znaku towarowego, stwierdzając, że sporny znak używany jest w postaci oznaczeń na produktach spożywczych sprzedawanych w związku z usługami cateringu dla linii lotniczych, m.in. [...].

Na rozprawie w dniu [...] września 2016 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

W piśmie z [...] listopada 2016 r. uprawniony podtrzymał wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Ponadto przedłożył decyzję Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z [...] czerwca 2016 r. w sprawie wniosku spółki o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego AIOLI o nr [...] przysługującego uprawnionemu.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Uprawniony podkreślił, że w niniejszej sprawie nie chodzi o wykazanie renomy czy powszechnej znajomości znaku towarowego, ale o wykazanie dostatecznego używania znaku, choćby w minimalnym stopniu niezbędnym do zachowania praw nabytych.

W uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2016 r. nr [...] organ wyjaśnił, że wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy uzależnione jest od wykazania interesu prawnego wnioskodawcy. Zgodnie z obowiązującym w dniu złożenia wniosku art. 169 ust. 2 p.w.p. UP RP wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1 ww. przepisu na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

Jak wskazał organ, w doktrynie i judykaturze prezentowany jest pogląd, że co do zasady, pojęcie interesu prawnego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo własności przemysłowej winno być interpretowane w taki sam sposób, jak na gruncie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2003 r. (II SA 1165/2002, Wokanda 2004/3 str. 31) stwierdził: "nie ma żadnych prawnych przesłanek, aby (...) - na podstawie ustawy - Prawo własności przemysłowej pojęciu interesu prawnego przypisywać, dla potrzeb postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej, odmienną treść niż ma ono na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego".

Zgodnie ze stanowiskiem judykatury, wypracowanym na gruncie art. 28 Kpa. przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią normatywną z zakresu prawa materialnego, a jego źródłem - norma prawa materialnego, na podstawie której podmiot postępowania administracyjnego może dochodzić konkretyzacji jego uprawnień i obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny w celu ochrony przed naruszeniem dokonanym tym aktem i jego doprowadzeniem do stanu zgodnego z prawem (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i n.).

UP RP wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wnioskodawca uzasadniając istnienie po swojej stronie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa wskazał art. 20 i 22 Konstytucji oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. Podał, że w judykaturze wykształciło się co do zasady jednolite stanowisko, zgodnie z którym źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1315/07, 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1961/07, 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt 1959/07 oraz cytowany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2008 r., sygn. akt II GSK 385/08). Jednocześnie podkreślił, że samo powołanie się na swobodę wykonywania działalności gospodarczej, o której stanowią powołane wyżej przepisy nie jest wystarczające dla dokonania ustalenia, że w danym, konkretnym przypadku, dany podmiot legitymuje się interesem prawnym. Dalej UP RP podał, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to znaczy sytuację, w której dany podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (por. wyrok. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepubl.)

UP RP podzielił stanowisko wnioskodawcy w kwestii istnienia po jego stronie interesu prawnego wyłącznie w zakresie wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj.: produktów rolnych, ogrodniczych i leśnych oraz ziaren, nie ujętych w innych klasach, świeżych owoców i warzyw, nasion, naturalnych roślin, słodu. Wskazał, że spółka powołała się na zgłoszenia dwóch znaków towarowych ze słowem "AIOLI" o numerach [...] i [...], przeznaczonych do oznaczania towarów i usług z klas 29, 30, 31 i 43, wobec których sporny znak jest znakiem blokującym uzyskanie ochrony. Zdaniem organu, znak sporny ma szerszy zakres ochrony niż znaki towarowe, o ochronę których ubiega się wnioskodawca, wobec powyższego sporny znak towarowy stoi na przeszkodzie do uzyskania ochrony jedynie w części swojego zakresu. Organ uznał, że podobieństwo towarów i usług zachodzi w zakresie wszystkich towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz usług wiążących się z dostarczeniem żywności. Kryterium spożycia zaważyło o uznaniu interesu prawnego wnioskodawcy również w zakresie piwa i alkoholu, mimo że towary te to bardziej używki niż produkty spożywane w celu zaspokojenia głodu czy pragnienia, jednakże są to produkty, które towarzyszą spożywaniu posiłku oraz serwowane są w barach i restauracjach. W świetle powyższego UP RP stwierdził, że wnioskodawca legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa ochronnego jedynie w wyżej wymienionym zakresie.

Jednocześnie, jak stwierdził UP RP, wnioskodawca w oparciu o dokonane zgłoszenia nie może powoływać się na istnienie po swojej stronie interesu prawnego w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 34, żywych zwierząt, kwiatów i karmy dla zwierząt z klasy 31 oraz wszystkich usług z klasy 39. Organ nie dostrzegł związku tych towarów i usług z towarami i usługami zawartymi w postulowanym zakresie ochrony powołanych znaków towarowych. W ocenie organu, wnioskodawca uzasadniając istnienie po swojej stronie interesu prawnego nie może powoływać się na swobodę własnej działalności gospodarczej w zakresie towarów, które nie są przedmiotem zgłoszeń znaków towarowych o numerach [...] i [...] ani do nich podobnych. W związku z powyższym, jak stwierdził organ, w odniesieniu do wszystkich towarów z klasy 34, żywych zwierząt, kwiatów i karmy dla zwierząt z klasy 31 oraz wszystkich usług z klasy 39, objętych spornym prawem ochronnym, wnioskodawca nie legitymuje się interesem prawnym, o którym stanowi art. 164 p.w.p.

Jak wskazał UP RP, w przypadku gdy okaże się, że wnoszący podanie nie dysponuje interesem prawnym, wtedy wszczęte postępowanie musi być umorzone. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie w części dotyczącej wszystkich towarów z klasy 34, żywych zwierząt, kwiatów i karmy dla zwierząt z klasy 31 oraz wszystkich usług z klasy 39 i w związku z powyższym, w opinii organu, obowiązany był postępowanie w tym zakresie umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Wobec powyższego UP RP wskazał, że merytorycznej ocenie podlega zasadność zarzutów wnioskodawcy w zakresie wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj.: produktów rolnych, ogrodniczych i leśnych oraz ziaren, nie ujętych w innych klasach, świeżych owoców i warzyw, nasion, naturalnych roślin, słodu.

UP RP wyjaśnił, że zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa w sytuacji nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Zgodnie z art. 169 ust. 6 p.w.p. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego obowiązek wykazania używania znaku lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. W świetle tego przepisu, jak podał organ, ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z prawa do znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał, musi udowodnić, że miał ku temu ważne powody. Według art. 154 p.w.p. używanie znaku towarowego polega w szczególności na: umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem, umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług, posługiwaniu się nim w celu reklamy. Przy czym, zgodnie z przepisem zawartym w art. 169 ust. 5 p.w.p., nie uważa się za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu.

Zdaniem UP RP, aby udowodnić używanie znaku towarowego należy wykazać, że miało ono miejsce na terytorium Polski, powinno ono również mieć jednoznaczny charakter, konieczne jest też, by było rzeczywiste i poważne oraz dotyczyło towarów objętych ochroną. Przez rzeczywiste używanie należy w tym kontekście rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia.

UP RP wskazał, że uprawniony na okoliczność używania spornego znaku towarowego przedłożył oświadczenie dyrektora zarządzającego skarżącej spółki, w którym oświadczył, że sporny znak towarowy jest używany w Polsce od co najmniej dziewięciu lat do oznaczania towarów i usług ujętych w zakresie ochrony spornego znaku towarowego za zgodą uprawnionego przez jego powiązaną spółkę [...] mGmbH w postaci oznaczeń na produktach i opakowaniach produktów sprzedawanych w związku z usługami cateringu dla linii lotniczych i cateringu dla linii lotniczych ekskluzywnego wynajmu samolotów różnym polskim spółkom, w tym: [...] sp. z o.o. z [...],[...] sp. z o.o. z [...] i [...]. Według ww. oświadczenia używanie spornego znaku mają potwierdzać załączone do niego materiały dowodowe, przedłożone do akt niniejszej sprawy wraz z tym oświadczeniem na rozprawie w dniu [...] maja 2016 r. W oświadczeniu wskazano również, że linie lotnicze prowadzą korespondencję w języku angielskim, angielskojęzyczna wersja katalogu jest używana w Polsce, w Europie i na świecie. Uprawniony przedłożył nadto szereg innych dokumentów oraz decyzję Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, Wydział Unieważnień z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia unijnego znaku towarowego Aioli o numerze [...] wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

W ocenie UP RP, żaden z przedłożonych materiałów nie świadczy o używaniu spornego znaku na terytorium Polski w sposób rzeczywisty. UP RP wskazał, że na mocy ww. decyzji z [...] czerwca 2016 r. zostało stwierdzone wygaśnięcie znaku towarowego Aioli o numerze [...] w zakresie wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 31, 32, 33, 34, 39 oraz 42 oprócz usług dostawy potraw lub napojów do natychmiastowego spożycia i usług cateringu. Wskazano w niej, że znak ten był używany w odniesieniu do tych usług w Niemczech, Austrii i Polsce, jednakże nie wskazano jaki udział tego używania przypada na terytorium Polski. UP RP stanął na stanowisku, że ewentualne używanie spornego znaku na terytorium Polski odbiega od używania rzeczywistego, skoro stwierdzone marginalne używanie odnosi się zbiorczo do trzech krajów: Niemiec, Austrii i Polski. Wyjaśnił, że miał na uwadze stanowisko Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej wyrażone ww. decyzji, iż podmiot świadczący usługi nie musi odnieść sukcesu komercyjnego lub używać wszechstronnie oznaczenia w charakterze komercyjnym. Wskazał również, że Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej nie wskazał, które dokładnie dowody świadczą o używaniu znaku Aioli na terytorium Polski, bowiem, jak podał organ, omawiając przedłożone materiały, odniósł się zbiorczo do trzech krajów, natomiast materiał dowodowy przedłożony do akt niniejszej sprawy przez uprawnionego nie zawiera dowodów na używanie spornego znaku towarowego na terytorium Polski. Materiały te dotyczą oferowania i sprzedaży produktów spożywczych i usług cateringu na terytorium Austrii a konkretnie na lotnisku w [...]. Ponadto w żadnym z dokumentów przedłożonych przez uprawnionego nie wskazano żadnego adresu znajdującego się na terytorium Polski. Z materiałów tych wynika, że na terytorium Polski nie ma punktu świadczenia usług cateringu przez uprawnionego lub przez inny podmiot za jego zgodą ani nie ma też dowodu, iż kiedykolwiek zostały dostarczone oznaczane spornym znakiem towarowym artykuły spożywcze lub gotowe posiłki na adres znajdujący się na terytorium Polski. Jak podniósł UP RP, z materiałów przedłożonych przez uprawnionego wynika, że miejscem świadczenia usług jest lotnisko w [...], a oferta skierowana jest do osób i podmiotów z całego świata przebywających na tym lotnisku. Stąd odbiorcami był polskie podmioty świadczące międzynarodowe usługi transportowe. Jednakże fakt, zdaniem UP RP, że polski podmiot gospodarczy lub osoba fizyczna, będąc za granicą, może nabyć towar poza granicami Polski, nie może przemawiać za uznaniem używania znaku nakładanego na ten towar na terytorium Polski, nawet jeśli zakupione towary zostały skonsumowane lub zużyte na terytorium lub w przestrzeni powietrznej Polski.

W konsekwencji UP RP stwierdził, że uprawniony nie wykazał używania spornego znaku towarowego na terytorium Polski, jednocześnie w toku postępowania nie powołał się na istnienie ważnych powodów nieużywania znaku.

UP RP ustalił, że znak sporny nigdy nie był używany w obrocie do oznaczania wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj.: produkty rolne, ogrodnicze i leśne oraz ziarna, nie ujęte w innych klasach, świeże owoce i warzywa, nasiona, naturalne rośliny, słód. Przyjął, że pierwszym dniem pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 15215 p.w.p jest [...] lipca 2000 r. W tej sytuacji, jak wskazał organ, pięcioletni termin upływa z dniem [...] lipca 2005 r., w związku z czym możliwe było stwierdzenie wygaśnięcia w części spornego prawa zgodnie z żądaniem wnioskodawcy tj. z dniem [...] sierpnia 2005 r.

W skardze na powyższą decyzję UP RP z [...] grudnia 2016 r. skarżąca postawiła następujące zarzuty, a mianowicie:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 169 ust. 2 p.w.p. w związku z art. 28 Kpa. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że wnioskodawca posiadał interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego w zakresie towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj.: produkty rolne, ogrodnicze i leśne oraz ziarna, nie ujęte w innych klasach, świeże owoce i warzywa, nasiona, naturalne rośliny, słód, pomimo że istnienie interesu prawnego nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności wobec braku przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów, iż sporna rejestracja stanowi przeszkodę dla udzielenia praw ochronnych na zgłoszone przez niego znaki towarowe lub stanowi przeszkodę dla prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 15215 p.w.p., poprzez jego zastosowanie jako podstawy decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak w części, w tym dla usług z klasy 42 w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że używała w sposób rzeczywisty ww. znaku towarowego i w szczególności wykazała rzeczywiste używanie ww. znaku towarowego dla usług cateringu objętych zakresem ochrony ww. znaku towarowego;

2. naruszenia przepisów postępowania, tj.:

- art. 9, art. 10 § 1, art. 80, art. 81, art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i zaniechanie rozpatrzenia całości materiału dowodowego i wszystkich argumentów skarżącej w sposób pozwalający na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji przyjęcie w sposób dowolny, że uprawniony nie wykazał rzeczywistego używania spornego znaku towarowego w odniesieniu do wszystkich towarów i usług z klas: 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części towarów z klasy 31, tj.: produkty rolne, ogrodnicze i leśne oraz ziarna, nie ujęte w innych klasach, świeże owoce i warzywa, nasiona, naturalne rośliny, słód, pomimo iż materiał dowodowy nie dawał do tego podstaw;

- art. 107 § 3 Kpa., poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji oraz odniesienia się do argumentów skarżącej prezentowanych wtoku postępowania, jak również zawarcie w uzasadnieniu sprzecznych twierdzeń.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji UP RP w części stwierdzającej wygaśnięcie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z dniem [...] sierpnia 2005 r. ochrony międzynarodowego znaku towarowego AIOLI o nr [...], a także w części znoszącej wzajemnie koszty postępowania w sprawie między stronami.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął argumentację towarzyszącą sformułowanym wyżej zarzutom.

Zdaniem skarżącej, wnioskodawca nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że prowadzi działalność gospodarczą, dla której istnienie znaku towarowego AIOLI [...] stanowi jakiekolwiek utrudnienie. Nie udowodnił także okoliczności przeciwstawienia przez organ tego znaku zgłoszonym przez spółkę znakom towarowym [...] i [...].

W ocenie skarżącej, organ, uznając, że wnioskodawca posiada interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego w zakresie towarów i usług z klas 29, 30, 32, 33 i 42 oraz części. towarów z klasy 31, nie zbadał czy zakres działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę pokrywa się z zakresem towarów i usług objętych prawem ochronnym na sporny znak towarowy oraz ewentualnie w jakim zakresie uzasadnia to interes prawny wnioskodawcy. Wnioskodawca nie dostarczył bowiem organowi, jak podała skarżąca, dowodów na taką okoliczność.

Skarżąca stanęła na stanowisku, że organ w zasadzie nie odniósł się do argumentów wskazanych w piśmie z [...] listopada 2016 r., a jednocześnie pominął kwestię oceny używania znaku z punktu widzenia odbiorcy końcowego.

Zdaniem skarżącej, przedstawiony w sprawie materiał dowodowy w wystarczającym stopniu potwierdza używanie spornego znaku towarowego AIOLI nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Przedmiotem sprawy jest kwestia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Aioli", stwierdzona przez UP, w związku z nieużywaniem tego znaku przez Skarżącego.

W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ niektóre jej zarzuty okazały się słuszne.

Jak wynika z art. 169 ust. 1 pkt 1 P.w.p., prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy, m.in. w tym przypadku, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.

W tym miejscu należy wskazać, że wniosek o wygaszenie przedmiotowego znaku towarowego został zgłoszony do Urzędu Patentowego w dniu [...] stycznia 2015 r., a więc przed nowelizacją ustawy prawo własności przemysłowej. Jednak z treści art. 2 ustawy nowelizującej wynika, że w zakresie postępowań wszczętych a nie zakończone do dnia wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe.

Tak więc w pierwszej kolejności w ocenie Sądu należy rozważyć, czy wnioskodawca miał interes prawny w domaganiu się wygaszenia prawna ochronnego na przedmiotowy znak towarowy "Aioli".

Jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2006 r., II GSK 163/06, podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony.

Zgodnie z art. 169 ust. 2 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może zostać wygaszone w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Celem instytucji wygaszenia prawa ochronnego z uwagi na jego nieużywanie jest jego eliminacja z obrotu prawnego, na wniosek każdej osoby która ma w tym interes prawny, bowiem praw ochronnych na oznaczenia nie znajdujące się w użyciu na rynku często blokuje innym podmiotom dostęp do tych, czy podobnych oznaczeń.

W tym miejscu należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie wygaszenia znaku towarowego jest postępowaniem kontradyktoryjnym, Urząd nie prowadzi więc postępowania w celu zgromadzenia materiału dowodowego a jedynie ocenia materiał przedstawiony przez strony. I tak w ocenie Sądu wnioskodawca musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego w domaganiu się wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy "Aioli",a uprawniony jest zobowiązany, do wykazania używania przedmiotowego znaku lub wskazania ważnej przyczyny jego nieużywania.

Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie posługują się własną definicją interesu prawnego i dlatego w postępowaniu spornym dotyczącym wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy znajduje zastosowanie art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na gruncie rozpatrywanej sprawy wystąpienie z wnioskiem o wygaszenie prawa ochronnego na sporny znak towarowy było uzależnione od wykazania interesu prawnego wnioskodawcy.

Interes prawny lub obowiązek, o których mowa w cyt. przepisie znajdować musi oparcie w konkretnej normie prawnej mogącej stanowić podstawę do ich sformułowania, dlatego też pojęcie strony, mimo że jest instytucją prawa procesowego, wyprowadzone może być wyłącznie z prawa materialnego (v. J. P. Tarno Naczelny Sąd Administracyjny, a wykładnia prawa administracyjnego; wyd. Difin; W-wa 1999 r.). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia określonej potrzeby lub żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83). Zaznaczyć wypada, iż stanowiąca źródło interesu prawnego norma prawna nie musi przyznawać określonemu podmiotowi praw lub obowiązków, a wystarczy że stworzy takiemu podmiotowi ochronę w sformalizowanym postępowaniu i spowoduje, że będzie się on mógł domagać wydania orzeczenia administracyjnego. Wreszcie podkreślić należy, iż powołanie się na konkretny przepis nie przesądza jeszcze o istnieniu interesu prawnego osoby inicjującej postępowanie, bowiem niezbędne jest wykazanie, że w konkretnej sprawie interes prawny jest realny, indywidualny, własny i bezpośredni (tak samo - wyrok NSA z 23 października 2008 r., sygn. akt II GSK 385/08). Ocena, czy w danej sprawie konkretny podmiot posiada tak rozumiany interes prawny zależy od stanu faktycznego w jakim następuje domaganie się konkretyzacji sfery praw lub obowiązków tego podmiotu. Innymi słowy, interes prawny musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które będą uzasadniać zastosowanie przepisu prawa materialnego (J. Borkowski w J. Borkowski, B. Adamiak k.p.a., Komentarz, str. 229). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 czerwca 2009 r. (sygn. akt II GSK 950/08) istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku oraz adekwatnych do tych okoliczności przepisów prawa materialnego.

Dodać także należy, iż interesem prawnym należy legitymować się w dacie stosowania normy prawa materialnego stanowiącej jego podstawę i tylko ten stan może być brany pod uwagę przy rozważaniu istnienia interesu prawnego.

Jak już wyżej zaznaczono, źródłem interesu prawnego jest konkretny przepis prawa materialnego, stwarzający określonej osobie możliwość uzyskania ochrony w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie coraz częściej wskazuje się art. 20 Konstytucji i art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie dzielności gospodarczej jako przepisy, które w określonych okolicznościach, mogą stanowić podstawę do wyprowadzenia z nich interesu prawnego podmiotu ubiegającego się o unieważnienie prawa ochronnego z zakresu własności przemysłowej. Powoływanie się na te przepisy w celu uzyskania ochrony w postępowaniu administracyjnym wymaga jednak wykazania ich związku z konkretną sprawą (v. wyrok NSA z 20 listopada 2008 r. sygn. akt II GSK 503/08).

Zgodnie z art. 20 Konstytucji RP społeczna gospodarka rynkowa oparta na zasadzie wolności działalności gospodarczej stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Wolność działalności gospodarczej ma w świetle Konstytucji dwojaki charakter: jest jednocześnie zasadą ustrojową, lecz również podstawą do formułowania pewnych praw podmiotowych - prawa do własności, wyboru zawodu czy wolnej konkurencji. Jak stwierdził w wyroku z 29 kwietnia 2003 r. Trybunał Konstytucyjny, wolność działalności gospodarczej manifestować się może poprzez działania, które patrząc pod kątem ochrony konstytucyjnej, stanowią realizację innych wolności i praw poręczonych przez Konstytucję (OTK ZU 2003, Nr 4A, poz. 33).

Nie może być wątpliwości, że jedną ze swobód związanych z działalnością gospodarczą jest swoboda w zakresie konkurencji przy zachowaniu reguł wyznaczonych obowiązującymi przepisami np. przepisami dotyczącymi nieuczciwej konkurencji lub ochrony własności intelektualnej i przemysłowej (podobnie: M. Zdyb - Prawo działalności gospodarczej, komentarz do ustawy z 19 listopada 1999 r.; Zakamycze 2000 r.). Powyższe oznacza, że każdy przedsiębiorca prowadzić może swoją działalność gospodarczą w sposób swobodny, jednak z poszanowaniem zasad wynikających z obowiązującego prawa, w tym także z poszanowaniem praw i wartości istotnych z punktu widzenia innych podmiotów konkurujących na danym rynku.

Prawem istotnym z punktu widzenia działalności gospodarczej oraz konkurowania na rynku jest możność wyłącznego korzystania przez podmiot gospodarczy z udzielonego mu prawa ochronnego na znak towarowy, stanowiący wyróżnik w obrocie towarów lub usług jednego przedsiębiorcy od towarów lub usług tego samego rodzaju innego przedsiębiorcy. Przedsiębiorca, który uzyskuje na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej prawo ochronne na znak towarowy, ma wyłączne prawo dysponowania nim w sposób zarobkowy i zawodowy na obszarze Polski (art. 153 p.w.p.). Wynikająca z udzielonego prawa ochronnego możliwość nieskrępowanego wykorzystywania własnego znaku towarowego w prowadzonej działalności gospodarczej jest jednym z przejawów realizowania konstytucyjnej zasady swobody działalności gospodarczej. Stan faktyczny, w którym ze strony innego podmiotu gospodarczego - konkurenta na danym rynku, dochodzi do uniemożliwienia lub ograniczenia korzystania przez właściciela z posiadanego wyłącznego prawa ochronnego lub zagrożenia korzystania z tego prawa, daje ze względu na naruszone prawo swobody prowadzenia działalności gospodarczej, podstawę do domagania się ochrony m.in. w postępowaniu administracyjnym uniemożliwiającym dalsze naruszanie. W ocenie Sądu, konkurent ma interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego na identyczny co zarejestrowany dla niego znak towarowy, jeżeli dysponujący prawem ochronnym do takiego identycznego znaku jakimkolwiek skierowanym na zewnątrz działaniem będzie domagał się zaprzestania jego używania lub będzie zaprzeczał posiadanemu prawu. Interes prawny stanowi przesłankę legitymującą żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej. W orzecznictwie sądowym nie budzi raczej wątpliwości teza, że źródłem interesu prawnego w sprawach własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne regulujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej tj. art. 20 i 22 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o wygaszenie cudzego prawa ochronnego na znak towarowy będzie więc podmiot gospodarczy, któremu sporny znak towarowy przeszkadza w działalności gospodarczej. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca używa znaku albo ubiega się o udzielenie ochrony na znak kolidujący ze znakiem wskazanym we wniosku. Jednocześnie legitymowanie się interesem prawnym pozwala jedynie wnosić o wszczęcie postępowania administracyjnego lub domagać się dopuszczenia do takiego postępowania, lecz nie gwarantuje korzystnego wyniku tego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca uzasadniając istnienie po swojej stronie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa, jako normy prawa materialnego stanowiące podstawę tego interesu wskazuje art. 20 i 22 Konstytucji oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), wskazał także na zgłoszenie dwóch znaków towarowych ze słowem Aioli o nr [...] i [...] tj. na oznaczenie [...] sp. j., które to znaki były przeznaczone do oznaczania towarów i usług z klas 29, 30, 31, 43. Wnioskodawca podniósł, że przedmiotowy znak jest wobec powyższych zgłoszeń znakiem blokującym. Na powyższą okoliczność poza przedłożeniem wydruku zgłoszeń z internetu wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów.

Jak już wyżej wskazano interes prawny wnioskodawcy w niniejszej sprawie powinien być bezpośredni, konkretny, realny oraz znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które to okoliczności uzasadniałyby zastosowanie normy prawnej (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA 4000/01 i II SA 3993/01.

Analizując przedmiotową decyzję pod kątem interesu prawnego uczestnika postępowania Sąd stanął na stanowisku, że rozważania Urzędu Patentowego w tym zakresie są co najmniej niepełne.

Urząd Patentowy w ocenie Sądu nie wyjaśnił bowiem w czym upatruje realności i konkretności tego interesu. Jak bowiem powyżej wskazano sam fakt powołania się na przepisy, nawet najbardziej ogólne normy prawne regulujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej takie jak w niniejszej sprawie tj. art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej bez wykazania, że sporny znak "Aioli" przeszkadza w określony sposób wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej jest niewystarczające do przyznania tego interesu. Każdy może bowiem powołać się na powyższe przepisy twierdząc, że żąda swobody działalności, którą wykonuje. Jak już wyżej podkreślono, to wnioskodawcę w ocenie Sądu obciąża obowiązek wykazania, że przedmiotowy znak towarowy stanowi jakiekolwiek utrudnienie w prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej.

Co prawda w niniejszej sprawie wnioskodawca twierdzi, że przedmiotowy znak "Aioli" został przeciwstawiony przez Urząd jego zgłoszeniom [...] i [...], jednak poza wydrukiem tych zgłoszeń nie przedstawia na tą okoliczność żadnych dokumentów chociażby w postaci pisma Urzędu z przeciwstawieniem znaku "Aioli". Podkreślenia wymaga również, że wydruki internetowe zgłoszeń zostały złożone przez wnioskodawcę po upływie zakreślonego przez Urząd w dniu [...] września 2016 r. 2-miesięcznego terminu na złożenie wszelkich dowodów w sprawie tj. [...] grudnia 2016 r.

W tym miejscu Sąd zauważa, że co prawda postępowanie związane ze zgłoszeniami [...] i [...] znane są organowi z urzędu, jednak z uwagi na treść art. 107 § 3 k.p.a. organ winien wskazać na jakich dowodach się oparł uznając interes prawny wnioskodawcy w żądaniu wygaszenia przedmiotowego znaku towarowego "Aioli", wskazując jednocześnie z jakich przyczyn uznał, że powyższy interes jest konkretny i realny.

Wyżej wskazane elementy nie znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dlatego decyzja ta w omówionym zakresie nie poddaje się kontroli Sądu.

Na zakończenie rozważań o interesie prawnym wnioskodawcy należy podkreślić, że spółka domagała się wygaszenia znaku towarowego "Aioli" [...] w całości tj. w klasie 29, 30, 31, 32, 33, 34, 39, 42. Przeciwstawione zgłoszenia [...]

i [...] dotyczyły towarów i usług z klasy 29, 30, 31 i 43. Z powyższego wynika wprost, że znak sporny miał znacznie szerszy zakres ochrony niż przeciwstawione zgłoszenia. Kolegium z niewyjaśnionych przyczyn uznało, że podobieństwo w zakresie towarów i usług zachodzi w zakresie wszystkich towarów przeznaczonych do spożycia przez ludzi oraz usług wiążących się z dostarczeniem żywności. Sąd powyższego stanowiska nie podziela zwłaszcza w odniesieniu do produktów alkoholowych tj. piwa i alkoholu tj. produktów z klasy 32 i 33 towary z powyższych klas to w dużej mierze używki dla osób pełnoletnich, które wbrew twierdzeniom organu nie zawsze, a raczej incydentalnie towarzyszą na terytorium Polski spożywanym posiłkom.

Reasumując w ocenie Sądu interes prawny wnioskodawcy winien być zbadany jedynie w zakresie klas i towarów/usług w nich zawartych, które zostały ujęte w przeciwstawionych zgłoszeniach, w ocenie Sądu nie do przyjęcia jest konstatacja Urzędu Patentowego, że przeciwstawienia na które wnioskodawca się powołał przyznawałoby mu interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego w klasach innych niż zawarte w zgłoszeniach przeciwstawionych.

Reasumując Sąd doszedł do wniosku, że Urząd Patentowy nie wyjaśnił w sposób prawidłowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czy i w jakim zakresie wnioskodawcy przysługuje interes prawny w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego na znak towarowy "Aioli", co jest niezbędnym elementem prowadzenia takiego postępowania.

Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchyli decyzję w zaskarżonym zakresie tj. pkt 1 i 3. Sąd uchyli również pkt 3 decyzji dotyczący kosztów postępowania, gdyż uznał, że badając sprawę ponownie może zajść konieczność ustalenia kosztów w innej wysokości. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. oraz rozporządzeniem.

Rozpoznając ponownie sprawę Urząd Patentowy mając na względzie powyższe uwagi oceni jeszcze raz istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

Z uwagi na uchylenie przedmiotowej decyzji, z przyczyn niewyjaśnienia przez Urząd istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego rozważanie pozostałych zarzutów skargi należy uznać za przedwczesne.