Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 824/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 27 ust. 1, art. 47 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. R. działającej przez przedstawiciela ustawowego M. R. na decyzję Wojewody z dnia 18 kwietnia 2016 r. nr [....] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia 18 kwietnia 2016r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. R. działającej w imieniu małoletniej córki M. R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r., znak: [...] orzekającej o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A. K. w dniu 12 października 2015 r. na pobyt czasowy do 12 października 2019 r. w budynku przy ul. M w T utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny i prawny.

Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2016 r., znak: [...], orzekł o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu A. K. w dniu 12 października 2015 r. na pobyt czasowy do dnia 12 października 2019 r. w budynku przy ul. M w T po ustaleniu, że w dacie rejestracji pobytu czasowego wymieniona osoba faktycznie w przedmiotowym lokalu przebywała.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. R., działająca w imieniu małoletniej córki M. R. Wniosła odwołanie do Wojewody w celu przeprowadzenia ponownego postępowania i dopuszczenie nowych dowodów, które załączyła do odwołania, tj. kserokopię aktu własności, kserokopię wyroku rozwodowego z dnia 26 lutego 2010 r. oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego - Sądu Rodzinnego z dnia 15 maja 2015 r. stanowiącego o umorzeniu postępowania wykonawczego.

Wojewoda stwierdził, że zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego przebywania jest obowiązkiem każdego obywatela. Obowiązek zarejestrowania pobytu wynika wprost z przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, który stanowi, że obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że obywatel polski dokonuje zameldowania się na pobyt stały lub czasowy w formie pisemnej na formularzu w organie gminy ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje przedstawiając do wglądu dowód osobisty lub paszport.

W niniejszej sprawie w dniu 12 października 2015 r. A. K. w organie gminy przedstawiła kompletnie wypełniony formularz "Zgłoszenie pobytu czasowego" w okresie od 12 października 2015 r. do 12 października 2019 r., na którym fakt jej pobytu czasowego w budynku przy ul. M w T potwierdził J. R., działający w imieniu małoletniej córki M. R. - właścicielki budynku przy ul. M w T, który sprawuje zwykły zarząd jej majątkiem nieruchomym. Na tej podstawie organ meldunkowy dając wiarę osobie zgłaszającej pobyt czasowy zameldował A. K. pod wskazanym adresem.

O wyjaśnienie prawidłowości powyższego zameldowania wystąpiła M. R., działająca w imieniu małoletniej córki M. R. - właścicielki przedmiotowego budynku. Podała, że A. K. nie mieszka w budynku przy ul. M w T, bo jest tam tylko gościem i nie życzy sobie, aby ktokolwiek był meldowany i przebywał w budynku przy ul. M w T bez jej wiedzy oprócz najemców, o których jej wiadomo. Podniosła, iż pracownik Urzędu Miasta znacząco przekroczył swoje uprawnienia, a tym samym popełnił przestępstwo w związku z zameldowaniem A. K. dokonując tej czynności bez zgody właściciela, umowy najmu czy też jakiegokolwiek innego dokumentu.

J. R. działający w imieniu małoletniej córki M. R. w pisemnych wyjaśnieniach w skierowanych do organu wyjaśnił, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny sygn. akt [...] w sprawie rozwodowej z M. R. sprawuje on zarząd nad nieruchomością przy ul. M w T, której właścicielką jest jego małoletnia córka M. R. W związku z powyższym jako zarządca nieruchomości potwierdził pobyt czasowy A. K. w budynku przy ul. M w T, która ze względu na stan jego zdrowia pomaga mu i wspólnie z nim zamieszkuje. A. K. zamieszkuje w budynku przy ul. M w T, gdzie posiada swój pokój, w którym ma rzeczy osobiste i dysponuje kluczami do domu. Z pisma Komisariatu Policji Wydział do Walki z Przestępczością przeciwko Życiu i Zdrowiu z dnia 25 listopada 2015 r. wynika, iż w dniu 13 października 2015 r. o godz. 16.53 odnotowana została w systemie informatycznym Policji interwencja zgłoszona przez M. R. pod adresem T, ul. M. Powodem zgłoszenia interwencji była kłótnia pomiędzy byłymi małżonkami dotycząca praw do mieszkania w wyżej wymienionym budynku. W zapisie interwencji nie ma mowy o zamieszkiwaniu bądź niezamieszkiwaniu pod wskazanym adresem A. K. Ponadto Komisariat Policji poinformował, iż przeprowadził pod nadzorem Prokuratury Rejonowej postępowanie w sprawie poświadczenia nieprawdy przez urzędnika Urzędu Miasta w dokumentach dotyczących zameldowania A. K. pod wyżej wymienionym adresem na pobyt czasowy, tj. o przestępstwo z art. 271 § 1 kk, które to postępowanie zostało w dniu 18 listopada 2015 r. zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia w przedmiotowej sprawie na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 kpk, wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.

Wojewoda uznał, że A. K. w dacie rejestracji pobytu czasowego, tj. w dniu 12 października 2015 r. w budynku przy ul. M w T faktycznie mieszkała z zamiarem czasowego przebywania. Organ wskazał, że zamieszkiwanie A. K. w budynku przy ul. M w T w dniu 12 października 2015 r., tj. w dacie rejestracji pobytu czasowego, jak i po tej dacie jest bezsporne i znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, tym samym spełniona została wymagana przepisem art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności przesłanka warunkująca zarejestrowanie pobytu czasowego. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Czynność zameldowania osoby pod danym adresem ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Oznacza to, że najpierw należy w danym budynku zamieszkać, a dopiero w drugiej kolejności zgłosić w tym budynku swój rzeczywisty pobyt. Nie było podstaw prawnych do tego, by odmówić zarejestrowania pobytu czasowego A. K., bowiem złożone przez wymienioną zgłoszenie meldunkowe odpowiadało stanowi rzeczywistemu. Organ meldunkowy przyjmując zgłoszenie pobytu czasowego bada wyłącznie przesłankę przebywania osoby w budynku z zamiarem czasowego zamieszkiwania i w niniejszej sprawie warunek ten został przez A. K. spełniony.

Konieczność dokonania zameldowania nie jest uzależniona od stosunków panujących między stronami, ani od przysługiwania tytułu prawnego do budynku. Zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do budynku, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługującego tytułu prawnego do budynku. Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt [...] tylko J. R. został powołany do sprawowania zwykłego zarządu majątkiem nieruchomym małoletnich położonym w T, gdyż wyrokiem tym M. R. została pozbawiona możliwości sprawowania zwykłego zarządu majątkiem dzieci położonym na terenie T. Zatem tylko J. R. jako zarządca majątku nieruchomego miał prawo potwierdzić pobyt A. K. pod adresem: T, ul. M.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M. R. działająca przez przedstawiciela ustawowego – matkę M. R. zarzucając naruszenie:

1/ art. 7, art. 75, art. 77 K.p.a. polegające na braku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie oraz wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym oraz poprzez zaniechanie przesłuchania skarżącej na okoliczność ustalenia faktu zamieszkiwania A. K. w mieszkaniu przy ul. M w T, błędne ustalenie stanu faktycznego będącego przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

2/ art. 80 K.p.a. polegające na nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie na jego podstawie jedynie ogólnych i niepełnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że A. K. faktycznie zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. M w T, a nie przebywa tam tylko w odwiedzinach w J. R., w sytuacji gdy dla prawidłowej oceny materiału dowodowego organ powinien poczynić własne ustalenia, w tym dotyczące ustalenia czy A. K. nie zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania znajdującego się kilka ulic dalej;

3/ art. 28 ustawy o ewidencji ludności poprzez przyjęcie, że spełniona została przesłanka określona w tym przepisie polegająca na faktycznym zamieszkiwaniu A. K. przy ul. M w T oraz przyjęciu, że J. R. będący ojcem właściciela nieruchomości tj. M. R. posiada prawo do potwierdzenia faktu zamieszkiwania pod wskazanym adresem, w tym również na deklarowany okres pobytu czasowego wynoszący 5 lat, gdy w dniu 23 lutego 2017 r. w związku z uzyskaniem pełnoletniości M. R. kończy się zarząd majątkiem sprawowany przez J. R.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że w dacie orzekania przez organ kwestie związane z ewidencją ludności, w szczególności zaś z obowiązkiem meldunkowym regulowała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwana dalej "ustawą", która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 marca 2015 r. Zgodnie zatem z konstytucyjną zasadą praworządności organ administracji publicznej obowiązany był stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji. Również Sąd, oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie, odnosił się do przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez organy administracji.

W świetle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby co oznacza, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Na tej podstawie ewidencja ludności rejestruje faktyczne dane dotyczące miejsca pobytu osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15 ustawy o ewidencji) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Stosownie do przepisu art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2).

Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób. Pobytem czasowym w myśl art. 7 ustawy jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Zameldowanie na pobyt czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące dopuszczalne jest w razie zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 8, wskazujących na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego, za jakie ustawodawca uważa w szczególności: wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego (pkt 1), pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych (pkt 2), odbywanie czynnej służby wojskowej (pkt 3) oraz pobyt w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych (pkt 4). Z uwagi na użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności", w orzecznictwie przyjmuje się, że są to okoliczności wymienione przykładowo, w konsekwencji czego podstawą do zameldowania na pobyt czasowy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic pobytu czasowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1982 r., sygn. akt II SA 1031/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 91).

Różnica zaś pomiędzy pobytem czasowym a pobytem stałym polega na tym, że w przypadku pobytu stałego istnieje zamiar stałego związania się z miejscem, którego to zamiaru przy pobycie czasowym brak.

Czynność zameldowania, polegająca na dokonaniu wpisów w określonej ewidencji, jest czynnością materialno - techniczną, przez którą rozumie się prawnie regulowaną formę działania administracji, która wywołuje skutki prawne poprzez działanie o charakterze faktycznym. Ustawodawca przewiduje załatwianie spraw administracyjnych w formie czynności materialno - technicznej w przypadku, gdy należy zastosować prawo materialne bez rozstrzygania sporu co do jego treści lub ze względu na to, że nie trzeba dokonywać ustalenia obowiązującego prawa w drodze jego wykładni. Czynność materialno - techniczna polegająca na zameldowaniu wówczas będzie prawidłowa i niebudząca wątpliwości, jeżeli osoba meldująca się na pobyt stały będzie przebywać w określonym miejscu zameldowania z zamiarem pobytu w dacie rejestracji lub ewentualnie w czasie bezpośrednio ją poprzedzającym, bądź też następującym zaraz po jej dokonaniu. Jeżeli zgłoszone dane dotyczące osoby i jej miejsca pobytu konieczne do zameldowania budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Zgodnie z powyższym eliminacja czynności materialno - technicznej oraz jej skutków z obrotu prawnego następuje w drodze czynności prawnej właściwego organu dokonanej w formie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność lub anulującej materialno - techniczną czynność zameldowania. Podstawę prawną dla takiego działania organu i wydania decyzji jest art. 47 ust. 2 ustawy. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, czynność materialno – techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno - technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy, ujawniły się już po dokonaniu tej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1189/07 i wyrok WSA w Lublinie z 4 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 565/09). Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że decyzje organów orzekających w kontrolowanym postepowaniu nie naruszają wyżej powołanych przepisów prawa materialnego, uwzględniając zarówno ich treść jak i obowiązującą wykładnię.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że materialno-techniczną czynność zameldowania A. K. na pobyt czasowy na okres od 12 października 2015 r. do 12 października 2019 r. należało uznać za prawidłową i niebudzącą wątpliwości. A. K. meldując się na pobyt czasowy przebywała w miejscu zameldowania, tj. w budynku przy ul. M w T, w rozumieniu art. 7 ustawy, czyli fizycznie przebywała i skupiała tam swoje centrum życiowe, z tym, że bez zamiaru stałego związania się z tym nowym miejscem. Zgodzić się należy z Wojewodą, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazują, iż powyższa przesłanka wymagana do zameldowania na pobyt czasowy pod wskazanym adresem została spełniona. Prawidłowo zostało ustalone, że A. K. faktycznie zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu w rozumieniu powyższego przepisu. Świadczy o tym zebrany wszechstronnie materiał dowodowy i jego prawidłowa ocena, którą Sąd w całości podziela.

J. R. jako zarządca majątku nieruchomego miał prawo potwierdzić pobyt A. K. w budynku przy ul. M, bowiem godnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział I Cywilny z dnia 26 lutego 2010 r., sygn. akt [...] sprawy z powództwa M. R. przeciwko J. R. o rozwód tylko J. R. został powołany do sprawowania zwykłego zarządu majątkiem nieruchomym małoletnich położonym w T, do których należał przedmiotowy budynek.

Z powyższego wynika, że skoro zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione a Sąd kontrolując zaskarżoną decyzje zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie dopatrzył się innych wad, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.