Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 475/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2022-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1, par. 3 ust. 1 pkt 1, pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 1,2ust. 3 pkt 1-6ust. 3a, ust. 3, ust. 2ust. 3a,
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
article: art. 133 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Surma, Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 sierpnia 2022 r. nr UP-655/2022 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 19 sierpnia 2022 r. nr UP – 655/2022 utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład", "organ") z 17 czerwca 2022 r. nr 1149/2022 o odmowie umorzenia K. B. (dalej: "wnioskodawca", "strona", "skarżący") należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 10 971,47 zł.

W uzasadnieniu Zakład wskazał, że dokonał ponownej analizy kwestii przedawnienia, uznając że w decyzji z 17 czerwca 2022 r. nr 1149/2022 organ prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

Przytaczając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyroki z: 25 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1829/06; 2 października 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1235/08; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), podkreślił, że w postępowaniu o umorzenie należności nie jest dopuszczalne kwestionowanie obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu, ani wysokości składek.

Organ ustalił, że strona: jest kawalerem, od 8 lutego 2021 r. pracuje zarobkowo na podstawie umowy o pracę w D.-G. D. G. i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 3 010,00 brutto (2 257,00 – 2 360 zł netto) miesięcznie, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej, świadczeń z urzędu pracy oraz nie korzysta z innych form pomocy, prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z partnerką K. Ż., która uzyskuje dochody w wysokości 3 000 zł netto miesięcznie oraz 9 – letnim F. Ż., ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej przeciętnej wysokości – 1 090,00 zł, w tym z tytułu: miesięcznych opłat – 215,00 zł, opłat eksploatacyjnych – 400,00 zł – 1000,00 zł oraz kosztów leczenia – 150,00 zł – 200,00 zł, posiada zobowiązania pieniężne w instytucjach (które są dochodzone przez komornika) w łącznej wysokości 6 759,00 zł, u osób fizycznych w wysokości 5 000,00 zł z miesięczną ratą w wysokości 100,00 zł – 200,00 zł oraz inne w wysokości 3 850,00 zł z miesięczną ratą w kwocie 350,00 zł, zobowiązania regulowane są w układzie ratalnym, w formie dobrowolnych wpłat w łącznej wysokości 550,00 zł miesięcznie, nie posiada majątku nieruchomego, ruchomego, praw majątkowych i wierzytelności.

Organ wskazał, że 11 lutego 2016 r. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą Usługi Remontowo-Budowlane K. B. w zakresie wykonywania pozostałych robót budowlanych wykończeniowych.

Zakład wskazał, że należności z tytułu składek mogą być umarzane przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Nieściągalność należności została zdefiniowana w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009), dalej jako "u.s.u.s.".

Ustalono, że w stosunku do działalności zobowiązanego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b, 4c nie zachodzą. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również nie ma zastosowania. Aktualnie wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych z art. 28 ust. 3 pkt 3. W stosunku do strony jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dnia 19 kwietnia 2022 r. wyegzekwowano kwotę 232,10 zł. Postępowanie to jest w toku i brak jest podstaw do stwierdzenia że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem wyczerpane przez organ rentowy. Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6.

W ocenie organu ww. fakty dowodzą, że w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), dalej jako: "rozporządzenie" zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład ocenił sytuację strony przez pryzmat ww. przepisów, nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności.

Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zachodzi, ponieważ powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, tylko wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Z zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego nie wynika też, aby zaistniała przesłanka do umorzenia - w myśl § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia - w postaci choroby dłużnika lub członka jego rodziny. Wystąpienie przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości pozyskiwania dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Wnioskodawca boryka się z problemami zdrowotnymi (zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, bóle kręgosłupa i głowy), które utrudniają normalne funkcjonowanie. Nie przedłożył dowodów potwierdzających trwałą i całkowitą niezdolność do pracy. Podejmuje natomiast zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy. Uzyskuje stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę w kwocie 3 010,00 zł brutto miesięcznie.

Zakład rozważył również możliwość umorzenia należności z uwagi na trudną sytuację finansową z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Strona oświadczyła, że prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z partnerką K. Ż., która uzyskuje dochody w wysokości 3 000 zł netto miesięcznie oraz 9-letnim F. Ż.. Ponieważ wnioskodawca oświadczył, że on i jego partnerka utrzymują się osobno (a tylko opłaty mieszkaniowe płacą po połowie), organ obliczył ponoszone przez niego koszty utrzymania i uznał, że budżet gospodarstwa domowego skarżącego pozwala na ich sfinansowanie w całości, tym bardziej że jego sytuacja finansowa nie nosi znamion ubóstwa. Tym samym, w ocenie organu, dochód wnioskodawcy zapewnia możliwość zaspokajania jego niezbędnych potrzeb życiowych.

Zaznaczył, że strona posiada zobowiązania pieniężne w instytucjach w łącznej wysokości 6 759,00 zł, które są dochodzone w drodze egzekucji komorniczej oraz u osób fizycznych i z tytułu innych w łącznej wysokości 8 850,00 zł, które spłaca w układzie ratalnym w kwocie 550,00 zł miesięcznie. Fakt posiadania zobowiązań wobec innych, niż Zakład, wierzycieli, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod egzekucji osiąganych dochodów oraz posiadanego majątku na rzecz zobowiązań, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, zobowiązania cywilnoprawne zostały zaciągnięte przez skarżącego świadomie, z uwzględnieniem możliwości finansowych i ich ewentualnych negatywnych skutków.

Zdaniem organu wiek wnioskodawcy (26 lat), żadnych udokumentowanych przeciwwskazań zdrowotnych do kontynuowania zatrudnienia, uzyskiwanie dochodów powyżej minimum socjalnego powodują, że umorzenie należności byłoby działaniem przedwczesnym i naruszałoby interes publiczny poprzez przyznanie nieuzasadnionej preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych.

W ocenie organu opisane wyżej okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna nie pozwala na regulowanie zadłużenia.

Mając na uwadze powyższe, a w szczególności brak stwierdzenia całkowitej nieściągalności oraz przesłanek zawartych w rozporządzeniu, Zakład rozstrzygając sprawę merytorycznie, odmówił umorzenia składek.

Na powyższą decyzję K. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Podniósł zarzut przedawnienia należności z tytułu składek, uzasadniając to nieskutecznością doręczenia: wezwania do zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia, decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, tytułów wykonawczych. Wyjaśnił, że od listopada 2016 r. do grudnia 2020 r. był osobą pozbawioną wolności i nie miał możliwości odebrać ww. dokumentów. Kwestionował tzw. fikcję doręczenia dokumentów.

Ponadto, Zakład za każdym razem brał pod uwagę dochód partnerki, łącznie ze świadczeniem 500 plus, które pobiera na swojego syna. Wskazał, że partnerka nie jest winna jego zobowiązań, a dochód partnerki jest jej dochodem, każde z nich utrzymuje się osobno, a partnerka nie jest zobowiązana spłacać jego zobowiązania.

Wskazał także na trudności w telefonicznym umówieniu się z właściwą osobą (pracownikiem organu) na zapoznanie się z aktami sprawy.

W odpowiedzi na skargę, Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2022.2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2022.329) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Zakładu utrzymująca w mocy decyzję o odmowie skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 10 971,47 zł.

Zasadniczym zarzutem skargi jest przedawnienie należności z tytułu ww. składek. Odnosząc się do tego zarzutu, podkreślić należy, że organ administracji rozstrzyga daną sprawę administracyjną w granicach przyznanej mu kompetencji. Przedmiotem postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, nie może być badanie zadłużenia, a jedynie ustawowe podstawy umorzenia należności.

Fakt przedawnienia może być natomiast przedmiotem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W ocenie sądu, organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w powyższym zakresie, stwierdzając że należności objęte wnioskiem o umorzenie nie uległy przedawnieniu wskutek czynności, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., czyli zawieszenia biegu terminu przedawnienia od dnia 26 maja 2017 r. – podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (doręczenie tytułów wykonawczych).

Sąd w niniejszym postępowaniu nie bada prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Kontrola sądu dotyczy tylko i wyłącznie legalności decyzji administracyjnych w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawą prawną dla podjęcia kontrolowanego rozstrzygnięcia w zakresie ww. składek jest art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. Z treści tej regulacji wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych

w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s, a zatem gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W zakresie należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 ust. 1 rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy:

1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś

z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap – uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia.

Konsekwencją takiego modelu postępowania organu jest kontrola sądu sprawowana zasadniczo na trzech poziomach: 1. kontrola prawidłowości przeprowadzonego postępowania, w tym postępowania dowodowego (zwłaszcza kompletności materiału dowodowego); 2. kontrola prawidłowości oceny przesłanek umorzenia oraz w przypadku ich zaistnienia: 3. kontrola granic przyznanego organowi uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, w związku ze stwierdzeniem przez organ braku przesłanek umorzenia zaległości kontrola sądu sprowadza się do oceny prawidłowości takiego wnioskowania, bowiem organ nie orzekał w warunkach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie organu musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia

w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dokonując tych czynności organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 K.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Sąd stwierdza, że proces decyzyjny organu spełnia powyższe wymagania.

Organ prawidłowo w pierwszej kolejności dokonał ustalenia czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a zatem przesłanka wyrażona

w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. W wyniku tych zabiegów zasadnie stwierdził, że

w odniesieniu do zobowiązanego warunek ten nie zachodzi. Skarżący dysponuje bowiem stałym źródłem dochodu w postaci wynagrodzenia. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili wobec skarżącego braku majątku, z którego można egzekwować zobowiązanie z tytułu należności składkowych. Brak jest również podstaw do stwierdzenia że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Co istotne zobowiązany dokonuje dobrowolnych wpłat w wysokości 550,00 zł miesięcznie z tytułu innych zobowiązań.

Postępowanie egzekucyjne jest nadal w toku, a to wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności, bowiem nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji (tak WSA w Łodzi w wyroku z 2 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 563/21; dostępny na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ wyczerpane.

Prawidłowe są również ustalenia Zakładu w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że nie jest on w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Organ przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające w wyniku którego ustalił sytuację finansową i rodzinną skarżącego, przedstawiając ją

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1

i § 3 k.p.a. Oparł się w tym zakresie między innymi na oświadczeniu skarżącego

o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z 15 maja 2022 r., informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Zdaniem sądu w rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo przeanalizował zgromadzone dowody pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania prawidłowości ustaleń poczynionych

w zaskarżonej decyzji w tym zakresie.

Organ prawidłowo ustalił przychody i wydatki skarżącego pozostającego

w trzyosobowym gospodarstwie domowym oraz posiadany przez skarżącego majątek.

Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Poza tym organ dodatkowo wyliczył koszty utrzymania skarżącego z uwzględnieniem jego twierdzenia, że on i partnerka utrzymują się osobno.

Istotne jest, że skarżący dysponuje stałym dochodem z tytułu świadczonej pracy. Skarżący funkcjonuje powyżej granicy ubóstwa. Organ prawidłowo ocenił, że skarżący posiada środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się bowiem sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych". Zgodnie z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez skarżącego. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego. Organ takiego odniesienia dokonał i prawidłowo stwierdził, że środki finansowe będące w dyspozycji skarżącego przekraczają minimum socjalne.

Organ prawidłowo ponadto stwierdził, że sytuację finansową skarżącego może polepszyć spłata należności w układzie ratalnym. Spłata zadłużenia w układzie ratalnym jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od zaległości, których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku. Poza tym ogranicza negatywne konsekwencje wynikające z przymusowego dochodzenia należności. Istotne jest także, że skarżący spłaca dobrowolnie, regularnie inne zadłużenie w stałej kwocie 550,00 zł miesięcznie.

Tym samym zasadnie Zakład uznał, że inne zobowiązania nie mają statusu pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi.

Podkreślenia też wymaga, że ustawowym obowiązkiem organu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zatem w sytuacji, gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Sąd podziela stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie umorzenie należności naruszałoby interes publiczny poprzez przyznanie preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych, które ponosiły ciążące na nich obowiązki wynikające z u.s.u.s. Ponadto, Zakład słusznie przyjął, że młody wiek skarżącego i brak przeciwwskazań zdrowotnych pozwala przypuszczać, że skarżący będzie aktywny zawodowo i będzie uzyskiwał dochody zarówno na utrzymanie, jak i spłatę zaległości składkowych.

Zdaniem sądu organ prawidłowo również ustalił, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej ani szczególnego zdarzenia, a jedynie nieopłacania składek.

Akceptacji ponadto wymaga stanowisko organu, że dla wystąpienia przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie są wystarczające same problemy zdrowotne wnioskodawcy, lecz również skutek choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności.

W niniejszej sprawie problemy zdrowotne skarżącego nie są kwestionowane. Skarżący dysponuje jednak stałym źródłem dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę.

Oznacza to, że problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu, z którego regulowane są zaległości względem Zakładu.

Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły organ do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącej zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.

Nie zasługuje także na uwzględnienie, zdaniem sądu, zarzut naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący mógł przecież, bez wcześniejszego telefonicznego umawiania się, przyjechać do lokalu organu celem zapoznania się z aktami sprawy, bądź zażądać od organu uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów.

Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt

i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej skarżącego, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec Zakładu. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.