Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1320/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 5, art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 30 poz 179
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - utrzymano w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] marca 2020 r. o zwolnieniu – wobec treści art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355, ze zm.) - p. P. D., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", ze służby w Policji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne jej uwarunkowania:

- [...] lutego 2020 r. Komendant Miejski Policji w [...] wystąpił z wnioskiem do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o zwolnienie Funkcjonariusza ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji; miało to związek z prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] postępowaniem przygotowawczym (sygn. akt [...]); w jego toku wydano postanowienie o postawieniu Funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia czynu zabronionego z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (obecnie opubl. w Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.); Funkcjonariuszowi zarzucono, że [...] listopada 2019 r. - pomiędzy miejscowościami [...] w gminie [...] - na drodze publicznej prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy marki [...] - znajdując się w stanie nietrzeźwości o stężeniu od 2,5 do 2,6 ‰ alkoholu we krwi - nie mniejszym niż 0.80 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu,

- pismem z [...] lutego 2020 r. poinformowano Funkcjonariusza o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go - na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji - ze służby; jednocześnie pouczono go o przysługujących mu uprawnieniach wynikających z art. 10 K.p.a.; wezwano go także do wskazania - w terminie 3 dni od dnia doręczenia pisma - zakładowej organizacji związkowej reprezentującej go we wszczętym postępowaniu administracyjnym oraz pouczono go o skutkach braku takiego wskazania; pismo doręczono Funkcjonariuszowi [...] lutego 2020 r.; nie wskazał on jednak w wymienionym terminie zakładowej organizacji związkowej, która reprezentowałaby go w tym postępowaniu,

- pismem z [...] lutego 2020 r. wystąpiono do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...], dalej jako "Związek", z prośbą o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby w Policji z uwagi na jej ważny interes; w odpowiedzi - pismem z [...] marca 2020 r. - poinformowano, że Prezydium Związku wyraża pozytywną opinię w tym zakresie,

- do akt postępowania w niniejszej sprawie dołączono kopię materiałów z postępowania karnego prowadzonego przeciwko Funkcjonariuszowi,

- [...] marca 2020 r. Funkcjonariusz zapoznał się z materiałami sprawy; złożył także oświadczenie, w którym wskazał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Policjantów jako organizację związkową właściwą do wydania opinii w przedmiocie zasadności zwolnienia go ze służby; wskazał jednocześnie, że nie przyznał się do zarzucanego mu - w postępowaniu karnym - czynu, ale nie umie dowieść swojej niewinności; podkreślił, że był wielokrotnie nagradzany, pozytywnie opiniowany i niekarany dyscyplinarnie; oświadczył, że chciałby dalej pełnić służbę,

- rozkazem personalnym z [...] marca 2020 r. zwolniono Funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2020 r.; decyzji nadano - na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. - rygor natychmiastowej wykonalności; doręczono ją Funkcjonariuszowi [...] kwietnia 2020 r.,

- wobec skutecznego wniesienia odwołania sprawa jest rozpatrywana ponownie,

- podstawę materialno-prawną zwolnienia Funkcjonariusza ze służby w Policji stanowi art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji; zgodnie z nim policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego jej ważny interes,

- w ustawie nie sprecyzowano pojęcia "ważnego interesu służby"; przy odczytywaniu powyższego terminu należy zatem sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji; może więc chodzić o realnie istniejącą przyczynę albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z interesami Policji (tak wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1853/13 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"); ponadto, zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby; przy tym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę (tak wyrok NSA o sygn. akt II SA 426/99),

- użycie w danym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że czynność ta ma charakter fakultatywny – poddano ją tzw. uznaniu administracyjnemu; ustawodawca pozostawił zatem dyskrecjonalnej władzy organu decyzję, co do zasadności zainicjowania postępowania w tej kategorii spraw; decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu nie może mieć charakteru arbitralnego; powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.); ma to szczególne znaczenie, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych - tzw. wyrażeń nieostrych - jak "ważny interes służby" (tak wyrok NSA z 27 lutego 2002 r., sygn. akt II SA 2972/02),

- przyczyny zwolnienia ze służby policjanta, ustanowione w art. 41 ust. 2 ustawy o Policji zawierają dodatkowo tę wspólną cechę, że stanowią odwołanie do okoliczności lub zdarzeń związanych bądź z zachowaniem się policjanta w służbie lub w życiu prywatnym, bądź do okoliczności, na powstanie których nie miał on wprawdzie decydującego wpływu, lecz powstanie których utrudnia mu lub wręcz uniemożliwia jej pełnienie; we wszystkich zatem wypadkach ocena końcowa poprzedzająca zwolnienie ze służby musi uwzględniać okoliczności konkretnego indywidualnego przypadku,

- rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wykazanie, że przemawia za tym ważny interes służby; w rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się zatem do wyjaśnienia i oceny, czy - w obecnym stanie faktycznym - pozostawienie Funkcjonariusza w służbie narusza jej ważny interes,

- policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych; zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, jest to umundurowana i uzbrojona formacja, służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego; do podstawowych jej zadań należy - w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy – m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców; realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych, posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych; służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji); jakiekolwiek wątpliwości, co do posiadania takiego przymiotu, dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych; każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi zdawać sobie z tego sprawę; składa bowiem ślubowanie, o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy; zobowiązuje się wówczas, m.in. do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje,

- stosunek służbowy funkcjonariusza Policji generuje pewne ograniczenia dla osoby będącej policjantem; rezygnacja z praw przysługujących innym członkom społeczeństwa oparta jest na dobrowolności funkcjonariusza - związanej ze zgłoszeniem się przez niego do służby; prawa i obowiązki wynikające z istniejącej więzi prawnej pomiędzy policjantem, a właściwym przełożonym rozciągają się zarówno na czas pełnienia służby, jak i czas prywatny funkcjonariusza; w obu przypadkach policjant musi mieć świadomość kim jest, jakie prawa i obowiązki są z tym związane, jaką formację reprezentuje oraz jakie musi w związku z tym dawać świadectwo w swoim otoczeniu - przede wszystkim wobec innych członków organizacji (wobec innych policjantów i pracowników Policji),

- funkcjonariusz Policji ma obowiązek dochowania wierności deklaracjom, które złożył, a także postępować w sposób, który nie budzi wątpliwości co do jego kwalifikacji etycznych (tak wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1056/11 – dostępny w CBOSA); funkcjonariusz musi mieć świadomość, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami, nieznanymi innym grupom zawodowym,

- funkcjonariuszom Policji przysługuje też zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego; nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego; ustawodawca - w interesie policjantów - reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby; jednocześnie dostrzega potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu Państwa i zaufania obywateli do jego organów (tak: wyroki NSA o sygn. akt I OSK 1852/13 oraz 111/15 – dostępne w CBOSA),

- na powyższe wielokrotnie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny; wskazywał w swoich orzeczeniach, że nieuczciwość i brak wiarygodności osób realizujących służbę publiczną szkodzi zaufaniu publicznemu i podważa autorytet Pańtwa; istnienie wątpliwości, co do zachowania przymiotów niezbędnych do sprawowania funkcji publicznych nie może zatem - mimo niezakończonego postępowania karnego - pozbawiać właściwych organów możliwości stosowania wobec funkcjonariuszy publicznych innych, pozakarnych dolegliwości, włącznie z możliwością rozwiązania z nimi stosunku służbowego - zwłaszcza gdy wymaga tego interes służby - tak wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04 (Dz.U. z 2004 r., poz. 2371),

- już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne - zaprzeczające podjętym zobowiązaniom - naraża dobre imię służby; policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelnego charakteru"; traci on także autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym; elementy te są natomiast niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania; stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się wskazanymi przymiotami, narusza jej ważny interes; wpływa to bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym; przekłada się to na utratę zaufania do organów Państwa (tak wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1594/15 oraz WSA o sygn. akt II SA/Wa 314/13, 450/14 i 1031/14),

- w sprawie bezsporne jest, że przeciwko Funkcjonariuszowi prowadzono postępowanie karne; w jego toku przedstawiono mu zarzut z art. 178a § 1 Kodeksu karnego; przestępstwo, o którego popełnienie podejrzany jest Funkcjonariusz niee licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta; głównym przedmiotem ochrony w odniesieniu do przestępstwa z art. 178a Kodeksu karnego jest bezpieczeństwo ruchu lądowego, wodnego i powietrznego; dodatkowym przedmiotem ochrony jest natomiast życie i zdrowie; postawienie Funkcjonariuszowi zarzutu z art. 178a Kodeksu karnego stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji - którą Funkcjonariusz pełnił jako policjant - oraz braku szacunku do zawodu i etosu z nim związanego; Funkcjonariusz w życiu zawodowym permanentnie styka się z objawami naruszeń przepisów prawa; powinien mieć zatem świadomość tego jakie są konsekwencje określonego zachowania oraz jakie skutki wywołuje ono w sferze publicznej; informacja w społeczeństwie o tym, że podejrzanym o popełnienie przestępstwa - polegającego na kierowaniu pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości - jest policjant rzutuje nie tylko na opinię o samym funkcjonariuszu, ale i całej formacji; dyskredytuje to policjanta jako osobę o nieposzlakowanej opinii, ale i naraża na szwank dobre imię formacji, zobowiązanej do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego,

- przedstawienie Funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia przestępstwa sprawia, że niewątpliwie utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu; był on bowiem zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania prawa; tymczasem sam stał się podejrzanym o popełnienie przestępstwa; nie cieszy się już więc nieposzlakowaną opinią; nie spełnia zatem podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji - niezbędnego do pełnienia służby w tej formacji; okoliczności te stanowią wystarczającą przesłankę do uznania, że Funkcjonariusz nie powinien pełnić służby w Policji,

- brak stosownych działań wobec policjanta podejrzanego o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, mógłby mieć w dłuższym okresie czasu niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji; nie sprzyjałby budowaniu autorytetu formacji i jej funkcjonariuszy; jej sprawne działanie opiera się - w szczególności - na zaufaniu społecznym; policja w odbiorze społecznym musi być postrzegana jako instytucja zdolna organizacyjnie i osobowo do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego; społeczeństwo musi mieć uzasadnione podstawy do przekonania, że służbę w Policji pełnią i będą pełnić wyłącznie osoby niekarane oraz pozostające poza sferą jakichkolwiek podejrzeń o łamanie przepisów prawa; musi panować przekonanie, że formacja ta jest w stanie zwalczać i zapobiegać wszelkim przejawom patologii społecznej - nawet we własnych szeregach; zdolność do natychmiastowej reakcji na takie zjawiska jest niezbędna nie tylko do umacniania autorytetu Policji i Państwa, ale i do umacniania dyscypliny i zapewnienia odpowiedniego poziomu etycznego wszystkich funkcjonariuszy; policjanci muszą mieć świadomość, że w omawianej formacji działania niezgodne z prawem powinny być surowo sankcjonowane przez właściwych przełożonych (tak wyrok WSA o sygn. akt II SA/Wa 810/15 - dostępny w CBOSA); zwolnienie Funkcjonariusza stanowi zatem zdecydowaną reakcję formacji policyjnej na przejawy łamania prawa i lekceważenia etosu policjanta oraz jednocześnie sygnałem dla społeczeństwa wskazującym na to, że Policja jest w stanie sama oczyścić swoje szeregi - postępować bezkompromisowo wobec tych, którzy nie zasługują na to by dalej w niej służyć,

- organ nie ma obowiązku weryfikowania zasadności przedstawionego policjantowi w toku postępowania karnego zarzutu; nie musi w szczególności wykazywać jego winy oraz gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanego mu przestępstwa; udowodnienie faktu popełnienia przez policjanta zarzucanego mu przestępstwa należy to do organów ustawowo powołanych do ścigania przestępstw i następuje w ramach prowadzonego w konkretnej sprawie postępowania karnego; ocena dowodów mających uzasadnić popełnienie przestępstwa należy natomiast do organów wymiaru sprawiedliwości - właściwego sądu (tak wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1738/07 - dostępny w CBOSA),

- nie wymaga także badania postawa Funkcjonariusza jaką przejawiał w przeszłości w służbie, jej przebieg, jego osiągnięcia zawodowe, czy odbiór jego osoby przez innych policjantów czy społeczeństwo; nie kwestionowano bowiem tego, że pełniąc służbę Funkcjonariusz cieszył się nieposzlakowaną opinią; był to zresztą warunek sine qua non umożliwiający mu nieprzerwane kontynuowanie stosunku służbowego; stąd też weryfikacja tych okoliczności byłaby bezprzedmiotowa dla tego postępowania,

- w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie uzależniono możliwości zwolnienia policjanta ze służby od wyniku postępowania karnego; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 2008 r. (sygn akt I OSK 1738/07 – dostępny w CBOSA) stwierdził: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia"; z kolei w wyroku z dnia 26 stycznia 2015 r. (sygn. akt I OSK 2318/13 – dostępny w CBOSA) dany Sąd stwierdził: "zasada domniemania niewinności nie może być rozumiana tak szeroko, by wykluczała wiązane z samym faktem toczącego się postępowania jakichkolwiek konsekwencji prawnych, które w innych procedurach mogą oddziaływać na sytuację podejrzanego lub oskarżonego. W takich przypadkach nawet zanim zapadnie prawomocny wyrok w sprawie karnej, możliwe jest ograniczenie dostępu określonych osób do służby publicznej, a także wykluczenie konkretnej osoby z grona funkcjonariuszy publicznych",

- poszczególne instytucje i zasady postępowania karnego nie mogą być przenoszone do postępowania administracyjnego; rządzi się ono własnymi zasadami i regułami - wynikającymi z odpowiednich przepisów ustawy o Policji i K.p.a.; o ile zatem wątpliwości w zakresie odpowiedzialności karnej winny być rozstrzygane na korzyść podejrzanego, o tyle te same zdarzenia, pomimo wątpliwości mogą stanowić podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania dotyczącego zwolnienia ze służby w Policji - ze względu na jej ważny interes; miało to miejsce w niniejszej sprawie,

- pomimo niezakończenia prowadzonego przeciwko Funkcjonariuszowi postępowania karnego, uzasadnione jest zwolnienie go ze służby w Policji z uwagi na jej ważny interes; w interesie służby leży bowiem, aby zadania stawiane przed Policją były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimikolwiek podejrzeniami o dokonanie czynu sprzecznego z prawem; stawiany Funkcjonariuszowi zarzut wskazuje natomiast nie tylko na możliwość naruszenia przez niego przepisów prawa karnego; przede wszystkim jest zaprzeczeniem etosu zawodu policjanta, który ma stać na straży bezpieczeństwa i porządku publicznego; zachowanie Funkcjonariusza nie tylko podważyło zaufanie do instytucji publicznej jaką jest Policja; przede wszystkim stanowi jaskrawy przykład zachowania nielicującego z godnością i etosem zawodu policjanta; stanowi także zaprzeczenie zobowiązania wynikającego z roty złożonego ślubowania; jak wskazuje judykatura "policjantem nie może być osoba, która nie rozumie, że policjantem - tak jak sędzią, prokuratorem - jest się zarówno w pracy, jak i poza pracą" (tak wyrok WSA o sygn. akt II SA/Wa 242/12 - dostępny w CBOSA),

- wbrew zarzutom z odwołania dotyczącym naruszenia art. 10 K.p.a., w sprawie umożliwiono Funkcjonariuszowi udział w postępowaniu; korzystanie z przysługujących uprawnień wymaga jednak podjęcia przez stronę określonej aktywności, której nie może zastąpić w żaden sposób działanie organu; zgromadzony materiał pozwalał i nadal pozwala na ustalenie prawdy materialnej; nie można także uznać, że wybiórczo przeprowadzono postępowanie dowodowe; uzupełnienie materiału dowodowego o okoliczności podniesione przez Funkcjonariusza nie zmieniłoby przyjętej przez organ oceny o braku przymiotu nieposzlakowanej opinii, która uzasadnia zwolnienie go ze służby w Policji; przeprowadzenie dodatkowych czynności byłoby więc bezprzedmiotowe; organ zebrał cały materiał niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej; następnie - w granicach swobodnej oceny dowodów - dokonał jego kompleksowej oceny; materiał dowodowy należy zaś zebrać wyłącznie w zakresie niezbędnym do podjęcia decyzji końcowej, a nie odnoszącym się do wszelkich okoliczności zaistniałych w sprawie; zbieranie materiału przez organ administracyjny musi być determinowane celem postępowania, jakim jest wydanie decyzji merytorycznej - zgodnej z zasadą prawdy materialnej; działania organu nie mogą jednak stanowić naruszenia innych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości i prostoty postępowania; organy administracji powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 K.p.a.); zgromadzona w sprawie dokumentacja, dotycząca prowadzonego przeciwko policjantowi postępowania karnego, jest bez wątpienia wystarczającym materiałem dla ustalenia okoliczności istotnych dla tego postępowania - pozwala na jego merytoryczne zakończenie; wszelkie inne ustalenia, nie zmieniłyby przyjętej oceny o utracie przymiotu nieposzlakowanej opinii policjanta, a dalsze gromadzenie innej dokumentacji powodowałoby przedłużenie tego postępowania; zbieranie przez organ materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym nie może mieć także charakteru dowolnego; organ musi dokonać selekcji informacji i wybrać wyłącznie te, które są niezbędne dla tego konkretnego postępowania,

- służba w Policji jest szczególnym rodzajem służby publicznej; zadania realizowane przez tę formację mają służyć społeczeństwu; wykonywanie ich przez jednostki tworzące szeregi tej formacji powoduje konieczność zastosowania szczególnej więzi prawnej, jaka ma zaistnieć pomiędzy nią a organizacją Policji; ma ona legitymować funkcjonariusza do działania w imieniu Państwa; szczególny charakter tego stosunku służbowego ma stwarzać warunki umożliwiające w najbardziej pełną realizację zadań wytyczonych dla tej organizacji; w przypadku kolizji pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony, organ administracyjny musi ważyć, którym wartościom w konkretnym przypadku dać prymat; z kolei - ze względu na podniesione wyżej argumenty - interes społeczny musi mieć pierwszeństwo przed partykularnym interesem jednostki; w przeciwnym wypadku trudno byłoby zakładać możliwość sprawnego i prawidłowego funkcjonowania tej formacji; nie budzi stąd wątpliwości, że działanie organu w granicach uznania administracyjnego nie naruszyło treści normy zawartej w art. 7 K.p.a,

- zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy może nastąpić po zasięgnięciu opinii zakładowej organizacji związkowej reprezentującej policjanta; policjant może wskazać zakładową organizację związkową, o której mowa w przywołanym przepisie - w terminie 3 dni od dnia doręczenia wezwania w sprawie wskazania takiej organizacji; zakładowa organizacja związkowa - o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji - sporządza opinię w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku o jej sporządzenie; zwolnienie policjanta ze służby może nastąpić bez zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej w przypadku, gdy policjant w przywołanym terminie nie wskazał zakładowej organizacji związkowej lub gdy ta – mimo wskazania przez funkcjonariusza - nie przekazała opinii w terminie wskazanym w ustawie; Funkcjonariusza prawidłowo pouczono o przysługujących mu uprawnieniach w tym zakresie; nie skorzystał jednak z przysługującego mu uprawnienia; z kolei wskazanie przez Funkcjonariusza zakładowej organizacji związkowej [...] marca 2020 r. nie może odnieść skutku prawnego, jako dokonane po terminie, który upłynął 2 marca 2020 r.; co więcej, zaskarżony rozkaz personalny - mimo braku takiego obowiązku po stronie organu I instancji - poprzedzony był wystąpieniem o opinię tej organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów, którą Funkcjonariusz wskazał [...] marca 2020 r.; organizacja zakładowa związku zawodowego policjantów odniosła się pozytywnie do kwestii zwolnienia Funkcjonariusza ze służby w Policji; jej stanowisko ma jednak wyłącznie charakter konsultacyjny dla organu prowadzącego postępowanie,

- słusznie nadano także rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie rygor natychmiastowej wykonalności; wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności poddawane są ścisłej wykładni; jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie; może to nastąpić wówczas, gdy w danym czasie i w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 K.p.a.; organ I. instancji - nadając zaskarżonemu rozstrzygnięciu rygor natychmiastowej wykonalności - miał na uwadze ważny interes społeczny przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji - będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego; Policja jest jedną z instytucji o szczególnej roli i zhierarchizowanej strukturze, wymagającą skutecznego i prawidłowego działania; roli swej nie może wypełniać, gdy w jej szeregach znajdują się funkcjonariusze, którzy z przyczyn pozamerytorycznych nie mogę pełnić tej służby; zaskarżona decyzja spełnia wymagania określone w art. 108 § 1 K.p.a.; w uzasadnieniu przytoczono bowiem okoliczności wskazujące, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony; organ I. instancji mógł i powinien był użyć wszelkich przewidzianych prawem środków, aby jak najszybciej rozwiązać stosunek służbowy z osobą, której pozostawanie w służbie jest sprzeczne z ważnym interesem tejże służby; ponadto, w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych ugruntował się pogląd dopuszczający wykonywanie bez zbędnej zwłoki decyzji dotyczących stosunku służbowego policjantów.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa:

- materialnego:

- art. 41 ust. 2 pkt ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie;

- art. 43 ust. 3 ustawy o Policji;

- procesowego:

- art. 7, 10 § 1, 77 § 1 oraz 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez organ i przekroczenie granic uznania administracyjnego; nie uwzględniono bowiem uzasadnionego interesu Funkcjonariusza i uznano w sposób nieuzasadniony nadrzędność interesu społecznego w sprawie;

- art. 108 § 1 K.p.a., poprzez niezasadne nadanie zaskarżonemu rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Podkreślono, że organ w każdym przypadku jest obowiązany do ustalenia, czy w danej sprawie interes służby winien być przedłożony nad interes policjanta. Działając w granicach uznania, jest on zobowiązany do wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozważenia go w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących znaleźć zastosowanie w danej sprawie. W niniejszej sprawie takiego postępowania nie przeprowadzono. Ograniczono się do stwierdzenia, że Funkcjonariuszowi przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. Organ nie dokonał samodzielnych ustaleń i powoływał się na materiały dowodowe zebrane w toku prowadzonego przez Prokuraturę śledztwa.

Zwolnienie ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny. Nie ma podstaw, aby twierdzić, że użyty w nim niedookreślony zwrot "ważny interes służby" obejmuje taką sytuację, gdy - wobec danego policjanta - wszczęto postepowanie karne. Prestiż i dobre imię formacji narażone jest w każdym przypadku wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantowi, ale mimo to ustawodawca nie zezwala na natychmiastowe zwolnienie funkcjonariusza ze służby w takich okolicznościach.

W sprawie nie spełniono wymogu z art. 43 ust.3 ustawy o Policji. Zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy wymaga zasięgnięcia opinii związku zawodowego przed wydaniem decyzji. Opinia powinna spełniać określone wymogi merytoryczne i formalne, czemu nie uczyniono zadość w niniejszej sprawie. Decyzja Prezydium Związku nie zapewniła bowiem rzetelnej i wnikliwej oceny dotychczasowej pracy Funkcjonariusza oraz jest sprzeczna z dotychczas wydawanymi opiniami w zbliżonych stanach faktycznych, w których twierdzono że takie zwolnienie ze służby funkcjonariusza narusza konstytucyjną zasadę domniemania niewinności. Orzeka się bowiem o winie za przestępstwo bez wyroku sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 32 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w zakresie uzasadniającym jej uchylenie.

Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Organ odwoławczy właściwie skonstatował wystąpienie w sprawie przesłanek dla zwolnienia Funkcjonariusza ze służby, wobec jej ważnego interesu - w myśl art. 41 § 2 pkt 5 ustawy o Policji. W uzasadnieniu skarżonego aktu opisano wszystkie istotne uwarunkowania formalne (w tym powołano poglądy judykatury) i okoliczności faktyczne sprawy oraz odniesiono się wyczerpująco do zarzutów odwołania.

Wobec zarzutów skargi dodać należy jedynie, co następuje.

W sprawie nie są sporne jej kluczowe okoliczności faktyczne. Funkcjonariuszowi postawiono zarzut popełnienia czynu zabronionego z art. 178a § 1 Kodeksu karnego - polegającego na prowadzeniu samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości. Zaskarżonym rozkazem personalnym Funkcjonariusza zwolniono ze służby w Policji, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Zarzuty skargi koncentrowały się natomiast na próbie wykazania, że samo postawienie Funkcjonariuszowi konkretnych zarzutów karnych nie może być podstawą jego zwolnienia ze służby. Podnoszono także istotne – zdaniem Funkcjonariusza - uchybienia procesowe, których dopuścił się organ i wskutek których organ miał uniemożliwić stronie skuteczny udział w postępowaniu administracyjnym. Powoływano się także na rzekome naruszenie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, podważając słuszność oraz prawidłowość opinii wydanej w sprawie przez zakładową organizację związkową.

Odnosząc się do tego należy wskazać, co następuje.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z jego treścią, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego jej ważny interes. Pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w bliżej określone w ustawie o Policji, lecz w praktyce słusznie przyjmuje się, że na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy Policji, którzy - w ocenie przełożonych - nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby. Omawiana przesłanka winna być przy tym w indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Jednocześnie, użycie w cytowanym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie ma charakter fakultatywny - pozostawiono je tzw. uznaniu administracyjnemu. Z tego względu - mimo, że prawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważny interes służby" - nie powinno jednak budzić wątpliwości, że chodzi tu o dobro interesu służby, rozumianego jako interes społeczny.

Z uzasadnienia skarżonego aktu wynika jednoznacznie, że organ jako podstawę decyzji o zwolnieniu ze służby uznał postawienie Funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. I choć rację ma Funkcjonariusz - samo postawienie zarzutów karnych nie może automatycznie skutkować zwolnieniem ze służby - nie bez znaczenia pozostaje charakter przestępstwa, o którego popełnienie jest on podejrzany. Prowadzenie samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości z pewnością odbierane jest społecznie jako bardzo nagannie. Funkcjonariusz – jako policjant służący społeczeństwu i zobowiązany do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego – sam ma w ramach obowiązków służbowych doprowadzać do ukarania sprawców czynów tego rodzaju. W sytuacji gdy policjant sam się ich dopuszcza (uprawdopodabnia to postawienie mu zarzutów), za w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko organu, że przestaje spełniać kryterium nieskazitelnego charakteru, a jego ewentualne pozostawanie w Policji byłoby niezgodne z jej interesem.

Nie sposób nie zgodzić się z konstatacją organu, że postawienie danych zarzutów Funkcjonariuszowi deprecjonuje go jako osobę mogącą być funkcjonariuszem formacji, która - dla skutecznego wykonywania zdań - powinna być obdarzona zaufaniem społecznym. Bez znaczenia pozostaje tu jego dotychczasowa nienaganna postawa, niekwestionowana zresztą przez organ. Poza granicami sprawy pozostaje również to, czy Funkcjonariusz rzeczywiście dopuścił się zarzucanych mu czynów. Osoba, której postawiono zarzuty o takim charakterze - pozostające w związku z prowadzeniem samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości - nie powinna być w szeregach policji niezależnie od wyniku sprawy. Skarżący jako policjant był zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania porządku prawnego. Tymczasem znalazł się w sytuacji, gdy - wobec konkretnych okoliczności faktycznych - sam został podejrzany o jego popełnienie. Powinien zatem liczyć się z możliwością zastosowania wobec niego sankcji służbowych, w tym z możliwością rozwiązania stosunku służbowego. Działania przełożonych Funkcjonariusza nie zależały przy tym od wyniku prowadzonej przeciwko niemu sprawy karnej. Nie musieli oni zatem wstrzymywać się z podjęciem decyzji personalnych do czasu zakończenia postępowania karnego. Przełożeni Funkcjonariusza byli bowiem zobowiązani do niezwłocznego podjęcia kroków w związku z troską o dobro całej formacji oraz do oceny, czy w ustalonych okolicznościach sprawy możliwe było pozostawienie w służbie policjanta podejrzewanego o popełnienie konkretnego, przypisywanego mu czynu z art. 178a § 1 Kodeksu karnego. To do organu Policji należy kształtowanie jej dobrego oblicza, a pozostawanie w jej szeregach osoby, której postawiono zarzuty o takim charakterze, nie może być traktowane jaka zgodne z interesem służby. Stąd decyzja o zwolnieniu Funkcjonariusza mieści się w granicach uznania upoważnionego organu. Sytuacja, w której znalazł się Funkcjonariusz godzi bowiem w etos zawodu policjanta.

Nie można zgodzić się z argumentacją skargi jakoby w sprawie naruszono art. 43 ust. 3 ustawy o Policji. Nie ma bowiem podstaw do kwestionowania prawidłowości sporządzonej w sprawie opinii zakładowej organizacji związkowej. Nie może mieć znaczenia fakt formułowania przez nią wcześniej innego stanowiska w zbliżonych stanach faktycznych. Jak zresztą wskazał sam Funkcjonariusz, każdy przypadek zwolnienia ze służby na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 należy badać indywidualnie, uwzględniając każdorazowo konkretne okoliczności. Organ nie był zresztą zobowiązany uwzględniać opinii sformułowanej w sprawie przez zakładową organizacją związkową z uwagi na uchybienie przez Funkcjonariusza terminowi wskazanemu art. 43 ust. 4 ustawy o Policji. Na marginesie należy także wskazać, że dana opinia nie ma dla organu charakteru wiążącego.

Istotne dla sprawy okoliczności faktyczne - postawienie Funkcjonariuszowi wskazanych zarzutów - nie budzą wątpliwości. Chybione są zatem zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. - w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy w istotnych jej aspektach oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Funkcjonariusz mógł także - co potwierdzają zresztą akta postępowania administracyjnego - skutecznie przedstawiać swoją argumentację w toku postępowania. Stąd nie jest trafny zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. Funkcjonariusz mógł formułować własną linię obrony, co zresztą znajduje odzwierciedlenie w złożonym przez niego odwołaniu od orzeczenia organu I. instancji.

Chybiony jest także wywód skargi, co do nieuwzględnienia interesu Funkcjonariusza w trakcie prowadzenia postępowania. Jest to jedynie zasada postępowania dyscyplinarnego (konkretnie art. 135g § 2 zd. 2 ustawy o Policji). W interesie służby w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji może być bowiem zwolnienie osób, co do których zastosowanie wskazanej zasady wyklucza przypisanie im winy, gdy wątpliwości, towarzyszące określonemu zdarzeniu nie są przeszkodą dla zwolnienia ich ze służby, ze względu na potrzebę ochrony przymiotu zaufania społecznego do całej formacji.

Organ słusznie nadał także decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W niniejszej sprawie przesłanką jego nadania była "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia rozstrzygnięcia decyzji w życie ze względu na ważny interes służby oraz ważny interes społeczny. W zaskarżonej decyzji Sąd nie dostrzegł naruszenia art. 108 K.p.a., gdyż w jej uzasadnieniu organ w sposób wyczerpujący wskazał powody wydania określonego rozstrzygnięcia motywowane szczególnym statusem i zadaniami Policji - będącej formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Szczególny charakter zadań wykonywanych przez policjantów wymaga tego, aby status funkcjonariusza był jasny i nie budziło wątpliwości to, czy dany policjant wykonuje w danym momencie obowiązki służbowe, czy też został ze służby w Policji zwolniony. Przemawia to za nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności orzeczeniu I. instancji, gdzie określono konkretną datę zwolnienia ze służby. Stabilność wykonywania przez funkcjonariuszy obowiązków służbowych jest szczególnie istotna właśnie wobec wyjątkowego charakteru zadań przypisanych tej formacji – wymagających zaufania społecznego.

Reasumując, nie naruszono w sprawie przepisu prawa materialnego, zakreślającego przesłanki zwolnienia ze służby z uwagi na jej ważny interes, ani przepisów postępowania, co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w zakresie w jakim mogłoby mieć to istotny wpływ na jej wynik. Sąd nie spostrzegł z urzędu lub wobec argumentacji skargi wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Musiał więc oddalić skargę.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)., orzeczono jak w sentencji wyroku.