Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 471/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Starszy inspektor Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010r. sprawy ze skargi M. B. D. - C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. ) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. D. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Znak: [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja podjęta w I instancji została wydana zgodnie z obowiązującym prawem. Dokonując analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dokumentów, tj. oświadczenia majątkowego z dnia 14 maja 2009 r., zaświadczenia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 27 maja 2009 r., oświadczenia o niekorzystaniu z pomocy publicznej, oświadczenia o możliwościach płatniczych, zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 26 maja 2009 r. (znak: [...]), orzeczenia z dnia [...] o lekkim stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskiego z dnia 7 lipca 2009 r., umowy sprzedaży samochodu z dnia 26 października 2005 r. - Prezes ZUS wskazał, iż brak jest podstaw do umorzenia M.D. należności z tytułu składek w kwocie 5.247,67 złotych.

Powołując art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne organ wyjaśnił, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Są to w szczególności sytuacje, w których opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Natomiast z analizy akt wynika, że sytuacja majątkowa rodziny skarżącej jest dobra. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości zabudowanej położonej w Ł. przy ul. P., której wartość określiła na kwotę 500 tys. zł. Wobec powyższego w ocenie organu nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia. Ponadto prowadzone jest postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie tytułów egzekucyjnych z dnia [...], z tym, że czynności egzekucyjne są utrudnione ponieważ dom skarżącej oraz brama wejściowa są zamknięte, a obejścia pilnują psy.

Oceniając materiał dowodowy w kontekście przepisów dotyczących możliwości umorzenia należności pomimo braku całkowitej nieściągalności Prezes ZUS stwierdził, że nie zachodzą wymienione wyżej szczególne okoliczności. Obecnie sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest trudna, ponieważ oboje z mężem pozostają bez pracy, a skarżąca korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Jednak nie jest to wynikiem nadzwyczajnych okoliczności. Zarówno M.D., jak i jej mąż są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, a zatem możliwe jest podjęcie przez nich zatrudnienia (pomimo, że skarżąca posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności). W ocenie organu pomimo trudnej sytuacji finansowej, sytuacja majątkowa rodziny skarżącej jest dobra z uwagi na posiadane nieruchomości, co wyklucza uznanie, że nie jest w stanie uregulować należności.

Odnosząc się zarzutu podnoszonego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, że wpłaty na poczet zaległych składek zastały dokonane przez skarżącą w 1999 r., a brak ich w systemie Zakładu to niewątpliwie pomyłka, Prezes ZUS wyjaśnił, że wszelkie wpłaty prawidłowo dokonane przez płatnika są ewidencjonowane na prowadzonym przez ZUS koncie płatnika, zaś brak możliwości zidentyfikowania wpłaty nie obciąża Zakładu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła M.D., domagając się jej uchylenia. W skardze podniosła zarzuty powoływane we wcześniejszych wnioskach. Stwierdziła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż ZUS dopiero po dziewięciu latach wezwał ją do spłaty należności. Gdyby organ podjął wszelkie czynności wcześniej przed upływem pięciu lat, to skarżąca mogłaby udowodnić, że należne składki uiściła. Natomiast po upływie pięciu lat wszystkie dokumenty uległy zniszczeniu (również w placówce bankowej). Skarżąca nie wiedziała o zmianie przepisów wprowadzających dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek, ponieważ po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej nie śledziła przepisów.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.)

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja prawa nie narusza, zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Działania organów administracji w niniejszej sprawie odbywały się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest kompetentny do umarzania należności z tytułu składek, jeśli zostaną spełnione określone przepisami prawa przesłanki. Podstawę prawną umorzenia należności z tytułu składek stanowią przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11 poz. 74 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.". Stosownie do art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4 tego przepisu. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a). Całkowita nieściągalność, w myśl art. 28 ust. 3 zachodzi wówczas, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Stanowi to zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że zachodzą okoliczności całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek powyżej określonych daje możliwość umorzenia należności, ale nawet wówczas oznacza to dla Zakładu tylko możliwość umorzenia, a nie prawny obowiązek.

Analizując niniejszą sprawę Sąd stwierdza, że nie zaszła żadna z wymienionych powyżej okoliczności dająca podstawę umorzenia należności z tytułu składek. Należy podzielić zdanie organu odwoławczego, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie całkowitej nieściągalności, bowiem oczywistym jest, że w sprawie nie zachodzi żadna ze wskazanych okoliczności. Wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. na podstawie tytułów egzekucyjnych z dnia [...].

Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, mogą być również umarzane, ale tylko w uzasadnionych przypadkach i wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest ubezpieczony, zobowiązany do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne, zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 lit. "d" u.s.u.s. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w powołanym ust. 3a) ustawy, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie oraz ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych - określone są w rozporządzeniu Ministra Gospodarki Pracy i Polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest wstanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Są to w szczególności sytuacje, w których opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych lub poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, bądź przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek także na tej podstawie. Sytuacja majątkowa rodziny skarżącej jest dobra, pomimo obecnie trudnej sytuacji finansowej (oboje z mężem pozostają bez pracy, a skarżąca korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej). Skarżąca jest właścicielem nieruchomości zabudowanej położonej w Ł. przy ul. P., której wartość określiła na kwotę 500 tys. zł. Aktualna trudna sytuacja finansowa nie ma charakteru okoliczności nadzwyczajnej, skarżąca jak i jej mąż posiadając status osoby bezrobotnej (zaświadczenie Powiatowego Urzędu w Ł. z dnia 26 maja 2009 r.) mogą podjąć zatrudnienie (pomimo, że skarżąca posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności).

Decyzja w sprawie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydawaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Decyzja ta nie może być jednak dowolna i w ocenie Sądu charakteru dowolności nie ma, ponieważ jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.

Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu opieszałego działania organu poprzez wydanie przedmiotowej decyzji dopiero po upływie dziewięciu lat od zakończenia prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej (sklepu z używaną odzieżą) stwierdzić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie.

Przedmiotem sprawy jest bowiem kwestia umorzenia należności z tytułu składek na skutek wniosku z dnia 14 maja 2009 r. , a nie wysokość zadłużenia i jego ewentualne przedawnienie.

Wobec powyższego Sąd uznał, że sytuacja skarżącej została oceniona przez organ administracji w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu prawa materialnego i procesowego.

Z powyższych względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.