Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 961/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. B.A.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 961/21

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania T.R. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z [...] r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad M.Z.-R..

Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji odmówił T.R. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na żonę M.Z.-R. W uzasadnieniu decyzji organ powołując się na art. 17 ust. 1, ust. 1b, art. 27 ust. 5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych] wskazał, że 28 maja 2021 r. T.R. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną M.Z.-R., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] marca 2021 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. na stałe z zaznaczeniem, że niepełnosprawność istnieje od [...] listopada 2020 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 marca 2021 r. oraz orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2021 r. o całkowitej niezdolności do pracy od [...] listopada 2020 r. oraz do samodzielnej egzystencji do 30 kwietnia 2022 r.

Organ ustalił, że T.R. nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego; nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ ustalił także, że T.R. nie pracuje, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny; jako datę ostatniego miejsca zatrudnienia wskazał 30 listopada 2020 r., jednak z dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia wynika, że ostatnią pracą było zatrudnienie w N. w firmie K. do 4 lutego 2021 r., z której został zwolniony z powodu procesów operacyjnych w firmie, a nie z powodu konieczności opieki nad żoną. Organ podniósł, że skarżący od 17 marca 2021 r. do chwili obecnej sprawuje opiekę nad żoną i pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, a Państwo R. posiadają troje dzieci; córka A.H. zamieszkuje w N., nie pracuje wychowuje dzieci; druga córka B.F. mieszka w S. również nie pracuje i zajmuje się wychowywaniem niepełnosprawnego dziecka oraz syn W. R. zamieszkuje w W. i pracuje. Organ podkreślił, że decyzją z [...] kwietnia 2021 r. T.R. ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na żonę M. Z.-R. na okres od 17 marca 2021 r. do 31 października 2021 r.

Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zaś rozpatrując sprawę organ oparł się na zgromadzonych dokumentach potwierdzających aktywność zawodową T.R., wywiadzie środowiskowym, oświadczeniach, zaświadczeniach lekarskich oraz dokumentach przedstawionych do wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy.

W ocenie organu brak jest bezpośredniej rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia z powodu stanu zdrowia żony, bowiem umowa została rozwiązana przez niemieckiego pracodawcę z powodu wewnętrznych procesów operacyjnych w firmie, co skutkowało koniecznością rozpatrzenia drugiej przesłanki, tj. czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad żoną. Organ wskazał, że w okresie zatrudnienia w N. M. Z.-R. zachorowała w listopadzie 2020 r. (udar niedokrwienny mózgu) i po utracie pracy przez skarżącego rodzina powróciła do kraju. T.R. w oświadczeniu z 8 lipca 2021 r. wskazał, że sprawuje opiekę nad żoną praktycznie całodobowo, a jego opieka polega na ubieraniu, rozbieraniu, doprowadzeniu do toalety, myciu, kąpaniu, przygotowywaniu posiłków, podawaniu leków i innych czynnościach dnia codziennego.

Natomiast w wywiadzie środowiskowym z 15 lipca 2021 r. ustalono, że żona skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie z pomocą i asystą osób drugich, większość czynności wykonuje samodzielnie, jak jedzenie, przygotowanie leków (2 razy dziennie), z powodu niedowładu prawej ręki ma problem w ubieraniu się i myciu, ma problem z pamięcią bowiem nie pamięta nazw przedmiotów; jej stan zdrowia jest na tyle dobry, że może odbywać długie podróże samochodem za granicę (podróż do córki do N. ok. 900 km). W ocenie organu wiele czynności w stosunku do żony mogłoby być wykonywanych przez wnioskodawcę poza godzinami pracy; wymienione przez wnioskodawcę takie czynności, jak jedzenie wspólnie śniadania, zmywanie naczyń, sprzątanie, ścielenie łóżka, odkurzanie, szykowanie obiadu, pranie, prasowanie, domowe prace koło domu, robienie zakupów, oglądanie telewizji czy rozkładanie tapczanu, są powiązane bezpośrednio z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego i nie wykluczają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie koniecznie w pełnym wymiarze czasu pracy; zatem niepodejmowanie pracy przez wnioskodawcę nie jest bezpośrednio powiązane z niepełnosprawnością żony.

Zdaniem organu skoro M.Z.-R. posiada dzieci to one są zobowiązane w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad matką chociażby w formie dostarczenia środków utrzymania, co pozwoliłoby z kolei ojcu zatrudnić do pomocy opiekunkę.

Jednocześnie organ zaznaczył, że oceny spełniania przesłanek niezbędnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonał z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki stosując się do wyroku TK z 21 października 2014 r., K 38/13. Pominięto też zbieg uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego bowiem strona ma prawo wyboru, co zostało dochowane w sprawie, bowiem strona dokonała wyboru wnosząc o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego jedynie w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzję tę zaskarżył T.R., zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

- błędną interpretację art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywne kryterium do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,

- błędną interpretację art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i pominięcie, iż w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że niepełnosprawność M.Z.-R. powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącemu jako opiekunowi nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego,

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem skutku wyroku TK z 21.10.2014 r., K 38/13, że przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie w jakim różnicuje on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- błędne zastosowanie art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, iż mąż niepełnosprawnej M.Z.-R. nie jest uprawniony do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad żoną ponieważ są osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, na których ciąży obowiązek alimentacyjny,

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające z podejmowania działań do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony,

3. naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pomimo że osoba, nad którą sprawuje opiekę została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe i jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygniecie sprawy co do istoty poprzez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu odwołania wskazano, że skoro M.Z.-R. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności, to potrzebuje pomocy drugiej osoby w czynnościach życiowych. Oznacza to, że opiekun musi zrobić zakupy, przygotować posiłek. Potrzebna jest jego pomoc w: codziennej higienie, prowadzeniu gospodarstwa domowego, procesie leczenia, rehabilitacji, kontaktach z otoczeniem zewnętrznym. Zdaniem skarżącego, decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż narusza przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędne jego zastosowanie oraz narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP 4 poprzez nieuwzględnienie orzeczenia TK z 21.10.2014 r.

Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Kolegium zauważyło, że z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Wobec powyższego, rozpoznając wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, każdorazowo organy właściwe są obowiązane zbadać, czy w odniesieniu do danego stanu faktycznego ziścił się ów związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Kolegium podniosło, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż M.Z.-R. (ur. [...].03.1956 r.) żona skarżącego, w związku z opieką, nad którą ubiega się o przedmiotowe świadczenie, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] marca 2021 r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, niepełnosprawność istnieje od [...] listopada 2020 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 17 marca 2021 r. oraz orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z [...] kwietnia 2021 r., którym ustalono całkowitą niezdolność do pracy od [...] listopada 2020 r. oraz do samodzielnej egzystencji od 2 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r.

W ocenie Kolegium w rozpatrywanej sprawie spełnione są zatem dwie z trzech określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i pozostawanie skarżącego i jego żony w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym.

W ocenie Kolegium w okolicznościach rozpatrywanej sprawy brak jest natomiast bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a sprawowaną opieką nad żoną. Kolegium tym samym podzieliło stanowisko organu I instancji, iż nie zostały spełnione wszystkie konieczne przesłanki do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium zaakcentowało, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 15 lipca 2021 r. wynika, że M.Z.-R. mieszka i gospodaruje wspólnie z mężem T. R. M.Z.-R. choruje na wiele schorzeń: niedokrwienność serca, niewydolność nerek, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy. W dniu [...] listopada 2020 r. przeszła udar mózgu w Niemczech i ma niedowład połowiczny prawostronny. Wróciła do kraju z uwagi na barierę językową uniemożliwiającą kontakt z lekarzami. Jest osobą rehabilitowaną, nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie z pomocą osoby drugiej, nie jest pampersowana, samodzielnie załatwia swoje potrzeby fizjologiczne, większość czynności wykonuje samodzielnie, leki przygotowuje sama i przyjmuje je dwa razy dziennie (rano i wieczorem), samodzielnie spożywa posiłki przygotowane przez męża. Dodatkowo z oświadczenia skarżącego wynika, że pomaga żonie w ubieraniu i myciu, załatwia wszelkie sprawy urzędowe i związane z leczeniem oraz wizyty u lekarzy. Robi pranie, prasowanie, prace koło domu. Po południu razem jadą na zakupy, następnie przygotowuje podwieczorek i robi z żoną ćwiczenia. Potem idą na spacer, a po powrocie oglądają telewizję. Ponadto z akt sprawy wynika, że stan zdrowia M.Z.-R. jest na tyle dobry, że może odbywać długie podróże samochodem za granicę (podróż do córki do N. ok. 900 km).

T.R. do [...] lutego 2021 r. pracował w N. i został zwolniony przez pracodawcę, co potwierdza zaświadczenie pracodawcy. Obecnie nie pracuje i opiekuje się żoną. W ocenie Kolegium, zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad żoną nie stanowi stałej opieki i nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka świadczona przez skarżącego jest co prawda opieką świadczoną codziennie, ale tylko przez część doby i polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego. Nie można uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną żoną zajmowały taką ilości czasu w ciągu dnia, aby skarżący zmuszony był do rezygnacji z aktywności zawodowej. Żona skarżącego nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną a zakres sprawowanej przez skarżącego opieki w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie, prasowanie, przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, wizyty lekarskie, wyjścia na spacery) - są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Część z tych czynności nie jest wykonywanych każdego dnia. Natomiast czynności związane z opieką nad żoną polegające na myciu, ubraniu, ćwiczeniach rehabilitacyjnych z żoną, nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Nie bez znaczenia jest też, że może ubiegać się o usługi opiekuńcze w organie pomocy społecznej.

Ponadto odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż na wynik sprawy bez wpływu pozostaje okoliczność, iż skarżący jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego na żonę. Wbrew twierdzeniom skarżącego, jak wskazał w zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji, w sprawie pominięto zbieg uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego bowiem strona ma prawo wyboru. Bezspornym jest zaś, iż możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia uzależniona jest od łącznego spełnienia wyżej określonych pozytywnych przesłanek przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niespełnienie jednej z przesłanek pozytywnych określonych w art. 17 ust. 1 powoływanej ustawy skutkuje odmową przyznania świadczenia bez konieczności odwoływania się do przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zdeterminowane jest spełnieniem przede wszystkim zaistnieniem przesłanek pozytywnych zawartych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek odnoszący się do związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W rozpoznawanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło więc do naruszenia prawa materialnego, czy naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w odwołaniu zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, orzeczono jak w sentencji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiódł T.R., podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, iż mąż niepełnosprawnej M.Z.-R. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia,

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że T.R. nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] marca 2021 r., że niepełnosprawna M.Z.-R. pomimo orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności nie wymaga stałej opieki męża, który nie musi rezygnować z zatrudnienia.

Skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia T.R. z 19 października 2021 r. dotyczącego formy i zakresu opieki nad żoną oraz zaświadczenia lekarza rodzinnego na okoliczność ustalenia, że M.Z.-R. wymaga stałej opieki z uwagi na swoją niepełnosprawność.

W świetle powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i ustalenie na rzecz T.R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2021 r. oraz zwrot kosztów przedmiotowego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

W skardze strona podtrzymała argumentację jak dotychczas. Zdaniem strony skarżącej organ dokonał błędnej i dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego czasookresu opieki, której wymaga jego niepełnosprawna żona oraz możliwości podjęcia pracy zawodowej przez skarżącego. Bowiem z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika, że M.Z.-R. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydawanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności składający się z lekarzy specjalistów, którzy posiadają fachową wiedzę. Skarżący zarzucił, iż organy pierwszej i drugiej instancji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, gdyż nie są one kompetentne do ustalania we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są co do daty powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę, w tym przez lekarza orzecznika ZUS. Ponadto dokonując oceny zakresu sprawowanej opieki winny wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego została spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy także rozumieć sytuację, w której oprócz sprawowanej opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy w dzień, jak i w nocy. Konsekwencją błędnej oceny zakresu opieki nad M.Z.-R. było niezasadne uznanie, że skarżący nie musi rezygnować z pracy, aby zajmować się żoną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy zgodne wnioski w tym przedmiocie zostały złożone przez stronę skarżącą w skardze, a przez organ administracji w odpowiedzi na skargę.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 111) [dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych]. Przepis art. 17 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zasadniczą przeszkodą do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego - jak skonstatował organ odwoławczy - był brak podstaw do uznania, aby w przedmiotowej sprawie zachodził związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z pracy oraz niepodejmowaniem innego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki przez skarżącego nad niepełnosprawną żoną.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wypełnił przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną żoną sprawowana przez skarżącego wykluczała podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Skarżący wskazał, że pomoc żonie stanowią następujące czynności: przygotowywanie posiłków, podawanie leków (dwa razy dziennie - rano i wieczorem, w sytuacjach wyjątkowych także w ciągu dnia), ubieranie, rozbieranie, doprowadzanie do toalety, mycie i kąpanie. Ponadto skarżący sprząta w mieszkaniu, umawia wizyty u lekarzy, zawozi żonę na rehabilitację, robi zakupy oraz wykonuje inne obowiązki domowe.

W ocenie Sądu tak zakreślony zakres sprawowanej opieki nad żoną nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Takie czynności, jak przygotowanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie, umawianie wizyt lekarskich, czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu (zob. m.in. wyrok NSA z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21). Natomiast czynności związane z opieką nad żoną, polegające na pomocy w codziennej higienie osobistej, myciu, czy podaniu leków, oraz pomocy w dostaniu się do lekarza nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwiającą podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby na część etatu (zob. np. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20).

W ocenie Sądu z powyższego bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną żoną jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez niego zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym.

Dalej zwrócić należy uwagę, co szczególnie istotne dla ustalenia zakresu sprawowanej opieki, a co za tym idzie ustalenia tzw. związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, czy rezygnacją z pracy a opieką nad niepełnosprawną żoną, że zaopiekowana nie wymaga karmienia, samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta też z toalety. Z wywiadu środowiskowego wynika również, że żona skarżącego nie jest osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania, pamersowania itp.). Jak wynika z wywiadu środowiskowego porusza się samodzielnie z pomocą i asystą osób drugich. Nie sposób zatem stwierdzić, żeby skarżący wykonywał przy żonie czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z jej osobą, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych (fizjologicznych), gdyż zaopiekowana nie będąc osobą leżącą, nie wymaga szczególnej pielęgnacji, tak jak osoba, która nie jest w stanie wykonać samodzielnie żadnych czynności.

Wobec powyższego nie można twierdzić, że opieka sprawowana przez skarżącego nad żoną wyklucza podjęcie przez niego zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie, wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Przypomnieć w tym miejsc należy, iż system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad żoną, a rezygnacją przez niego z podjęcia zatrudnienia nie istnieje taki związek.

Zauważyć też należy, że całkowicie nietrafiona jest argumentacja skarżącego jakoby zrezygnował z pracy zarobkowej bezpośrednio w związku z koniecznością opieki nad żoną. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skarżący jako datę ostatniego miejsca zatrudnienia wskazał 30 listopada 2020 r., jednak z dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia wynika, że ostatnią pracą było zatrudnienie w N. w firmie K. Zatrudnienie zakończyło się [...] lutego 2021 r. z powodu procesów operacyjnych w firmie, a nie z powodu konieczności opieki nad żoną. Jest to o tyle istotne, iż żona skarżącego została uznana za niepełnosprawną w stopniu znacznym od [...] listopada 2020 r. Zatem, po pierwsze nie miała miejsce rezygnacja z pracy przez skarżącego bezpośrednio w związku z pojawieniem się niepełnosprawności u żony, a po drugie, w okresie od powstania niepełnosprawności do momentu zwolnienia skarżącego z dotychczasowej pracy wykonywał on obowiązki zawodowe łącząc je z opieką nad żoną.

Sąd nie kwestionuje przy tym ustalonego stanu zdrowia żony skarżącego i konieczności pomocy w opiece przez jej męża, należy jednak podkreślić za organami, które nie negują również faktu należytego sprawowania opieki przez skarżącego, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Słusznie, w ocenie Sądu, organ drugiej instancji stwierdził, że ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r., I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).

Zaznaczyć należy również, odnosząc się w tym miejscu do tak postawionego zarzutu skargi, że ustalenia związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy, nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Ocena spełnienia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku wymaga ustalenia czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia wynikającego z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021, I OSK 2859/20, z 24 czerwca 2021 r., I OSK 351/21, z 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19).

We wskazanych orzeczeniach oraz szeregu innych Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzał, że ustaleń faktycznych dotyczących ustalenia wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. O ile jednak konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie właśnie - na co wskazano już uprzednio w ramach niniejszego uzasadnienia - czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza zatem zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia.

W rezultacie zaakceptowanie rozumienia przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w formie proponowanej (wskazywanej) przez pełnomocnika w skardze, prowadziłoby do przyjęcia, iż sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności - o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia - jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki, a to stanowi niedozwoloną interpretację ww. przepisu. Tymczasem legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Tak też wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny we wskazywanych powyżej wyrokach.

Odnosząc się w dalszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, w pierwszym rzędzie podnieść należy, iż zarówno petitum skargi jak i jej uzasadnienie w tym zakresie w zasadzie odnosi się do zakwestionowania, że wbrew treści orzeczenia o niepełnosprawności organy niezasadnie stwierdziły, że skarżący - celem opieki nad żoną - nie musi rezygnować z zatrudnienia.

Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 80 kpa. W świetle tych zasad organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Należy zatem wskazać, że uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak m.in.: wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., II OSK 445/19). Tymczasem Kolegium w niniejszej sprawie bezspornie ustaliło faktyczny zakres opieki skarżącego nad żoną w oparciu o złożone przez skarżącego oświadczenie oraz treść wywiadu środowiskowego. Zaznaczyć także należy, że skarżący nie kwestionował w toku postępowania wskazanego przez siebie zakresu opieki.

Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało zatem oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad żoną. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Nie został również naruszony art. 107 § 3 k.p.a., określający wymogi konstrukcyjne decyzji administracyjnej, z tego tylko powodu, że nie uwzględnia poglądów przedstawionych przez skarżącego. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, a Kolegium w jej uzasadnieniu szczegółowo odniosło się do wszelkich zarzutów skarżącego. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, iż naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. może tylko w wyjątkowych sytuacjach skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Decyzja może być bowiem uchylona w przypadku takich naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Podsumowując, zasadniczo naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. może być skuteczne wówczas, jeżeli uzasadnienie uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu, ustalonego przez niego stanu faktycznego. Nie można zwalczać na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. ustaleń faktycznych poczynionych przez organ, z którymi skarżący się nie zgadza, tym bardziej, że w niniejszej sprawie ustalenia te są prawidłowe. Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. uznać zatem należy za bezzasadny. Organ wyjaśnił przy tym zasadność swojego rozstrzygnięcia, nie naruszając zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.

Należy jeszcze końcowo wyjaśnić, że sąd administracyjny, oceniając zasadność skargi, bada zaskarżony akt pod względem jego zgodności z przepisami prawa, nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Powyższe wynika wprost z przytoczonych na początku niniejszego uzasadnienia zasad, jakie wiążą sąd administracyjny w procesie dokonywanej przezeń kontroli. Dostrzegając zatem i nie kwestionując trudnej sytuacji skarżącego Sąd wyjaśnia, że o ile państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny, a rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), to nie każdy wniosek o udzielenie pomocy rodzinie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej powinien być zaspokojony. Państwo może określać warunki udzielania pomocy, w tym przesłanki odmowy jej udzielenia. Zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony państwa nie stanowi przy tym naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ani też zasady niedyskryminacji, określonej w art. 18 ustawy zasadniczej.

Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymywać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że rezygnują one z dochodu osiąganego tytułu działalności zarobkowej. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z utratą uzyskiwanych dochodów, a to w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Wnioskowane świadczenie stanowić ma ekwiwalent za utracony dochód z tytułu działalności zarobkowej, z którego osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny zmuszona jest zrezygnować. Mylnie zdaje się zakładać skarżący, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje bezwzględnie z tego tytułu, że jeden z członków jej rodziny jest niepełnosprawny w stopniu znacznym i wymaga w związku z tym stałej opieki. Nie akceptuje przy tym jasnych warunków uzyskania powyższego świadczenia, a w zasadzie warunków samej możliwości ubiegania się o nie. Wnioskowana forma pomocy państwa, jak wielokrotnie podkreślono, przysługuje pod konkretnymi warunkami i sama konieczność wypełniania obowiązków alimentacyjnych, nawet w poszerzonym zakresie z racji na niepełnosprawność, nie aktualizuje w żadnym wypadku bezwarunkowej zasadności jej przyznania.

Odnosząc się końcowo do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia T.R. z 19 października 2021 r. dotyczącego formy i zakresu opieki nad żoną oraz zaświadczenia lekarza rodzinnego na okoliczność ustalenia, że zaopiekowana wymaga stałej opieki z uwagi na swoją niepełnosprawność, a które strona załączyła do skargi jako jego załączniki, wyjaśnić należy, iż zakres postępowania dowodowego, prowadzonego przez sąd administracyjny jest ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu zgodnie z kryterium legalności.(por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14, z 9 sierpnia 2016 r., II OSK 2929/14, z 26 lipca 2016 r., I FSK 147/15). Dokonując przeto kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd co do zasady opiera się na materiale dowodowym, znajdującym się w nadesłanych aktach administracyjnych. Ponadto dowody te sporządzone zostały po dacie wydania zaskarżonej decyzji, z oczywistych względów nie mogły być znane organom orzekającym w niniejszej sprawie. Ich dopuszczenie, jako dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie miałoby więc charakteru uzupełniającego, lecz ustalający. Sąd administracyjny nie jest natomiast powołany do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy, załatwionej zaskarżonym orzeczeniem. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tego rozstrzygnięcia.

Jedynie na marginesie Sąd, odnosząc się do wniosku profesjonalnego pełnomocnika skarżącego zawartego w skardze pragnie zauważyć, iż sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w postępowaniu zainicjowanym przed organami administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Z tych względów niemożliwe było uwzględnienie wniosku skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie w sprawie poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że organ odwoławczy rozpoznając sprawę w sposób prawidłowy dokonał wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych też względów, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.

dc