Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1585/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 135 ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2020 r. sprawy ze skargi PGE Dystrybucja S.A. w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r., Nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm. - dalej kpa) oraz art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. - dalej ugn).

Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2020 r., znak [...] o ustaleniu odszkodowania za udostępnienie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] obręb [...], w celu wykonania czynności związanych z podcięciem drzew powodujących zagrożenie awarią linii napowietrznej średniego napięcia oraz za szkody powstałe na skutek czynności, wykonanych zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].02.2018 r., znak [...].

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...] zobowiązał M. B. - właściciela wyżej opisanej nieruchomości do jej udostępnienia spółce [...] S.A. Oddział w [...] Rejon [...], na okres 14 dni licząc od daty doręczenia zaskarżonej decyzji stronom, na czas trzech godzin od momentu rozpoczęcia prac, w celu wykonania czynności związanych z podcięciem drzew: czterech drzew iglastych, których gałęzie przerosły napowietrzną linię średniego napięcia 15 kV przebiegającej przez tą nieruchomość. Podcinka drzew polegać miała na zredukowaniu koron drzew, metodą alpinistyczną, do odległości min. 1,5 m poniżej przewodów linii. Przebieg linii napowietrznej średniego napięcia 15 kV na nieruchomości wskazany został na załączonym do wniosku spółki [...] S.A. załączniku mapowym. Decyzji niniejszej nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Protokołem sporządzonym w dniu [...] marca 2018 r. spółka [...] S.A. Oddział [...] Rejon [...] w [...], poinformowała Prezydenta Miasta [...], o dokonanych oględzinach i ustaleniu rozmiaru szkód w wyniku podcięcia drzew, znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Wnioskiem z [...] maja 2018 r. M. B. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o ustalenie odszkodowania. Po rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] ustalił odszkodowanie na rzecz właściciela za udostępnienie przedmiotowej nieruchomości w wysokości łącznej [...] zł, oraz zobowiązał inwestora do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym w/w decyzja stanie się ostateczna. Od decyzji Prezydenta Miasta [...], odwołanie wniosła spółka [...] S.A. z siedzibą w [...]. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji wskazując potrzebę zlecenia wykonania nowego operatu szacunkowego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego.

Prezydent Miasta Siedlce rozpatrując ponownie sprawę decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., znak: [...] ustalił odszkodowanie na rzecz właściciela za udostępnienie przedmiotowej nieruchomości w wysokości łącznej [...] zł, oraz zobowiązał inwestora do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia w którym w/w decyzja stanie się ostateczna.

Dnia 23 marca 2020 r. do Wojewody [...] wpłynęło pismo Prezydenta Miasta [...], przy którym, na podstawie art. 133 kpa., przekazano odwołanie spółki [...] S.A. w [...] z dnia [...] marca 2020 r.

Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania i zbadaniu akt sprawy nie znalazł podstaw do odmiennej niż to dokonał organ I instancji oceny zebranego w prawie materiału dowodowego.

Wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 124b ust. 4 ugn. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie jego ustalenia odszkodowania. Art. 124b ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że do postępowania o udostępnienie nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z remontem ciągów drenażowych przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości, stosuje się odpowiednio przepis art. 124 ust. 4 ugn. Po wykonaniu inwestycji na wnioskodawcy ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie zaś z art. 129 ust. 1 i 5 tej ustawy odszkodowanie w tym zakresie ustala starosta, wydając w takim przypadku odrębną decyzję.

Kluczowym dla ustalenia wysokości odszkodowania jet operat szacunkowy. Organ prowadzący postępowanie nie może jednak wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym tj. zbadać czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową.

W niniejszej sprawie dla potrzeb ustalenia odszkodowania, został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego R. K. operat szacunkowy z [...] listopada 2019 r. dotyczący wyceny szkód powstałych wskutek podcinki drzew iglastych przy ul. [...] w [...], w którym biegła wartość części składowych nieruchomości tj. drzew iglastych (6 szt. jodeł), których korony zostały zredukowane wskutek podcinki do odległości 1,5 m poniżej przewodów linii średniego napięcia - 15 kV relacji "[...] " przebiegającej przez nieruchomość (działki o nr ew. [...] i [...]) - określiła na kwotę [...] zł.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że w/w operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami m.in. ustawy ugn i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, rozporządzenia Rady z dnia 14 lipca 2011r. (Dz. U. Nr 165, poz. 985), zmieniającego rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W ocenie Prezydenta Miasta [...] przedmiotowy operat szacunkowy zawiera w swej treści informacje niezbędne przy dokonywaniu wyceny podciętych drzew tj. wskazanie podstawy prawnej i uwarunkowań dokonywanych czynności, rozwiązań merytorycznych, przedstawień toku obliczeń oraz wyniku końcowego. Jest spójny i logiczny, opiera się na wiarygodnych danych opracowanych przez zespół specjalistów ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych. Ponadto w odpowiedzi na wniesione zastrzeżenia złożone w toku postępowania administracyjnego przez skarżącą spółkę biegła udzieliła, stosownych wyjaśnień dotyczących sporządzonej przez siebie wyceny, co potwierdza obszerne pismo z dnia 14 stycznia 2020 r.

Prezydent Miasta [...] uznał ustalenia rzeczoznawcy majątkowego zawarte w operacie szacunkowym z [...] listopada 2019 r. wraz ze złożonymi wyjaśnieniami jako prawidłowe i wiarygodne, co spowodowało, że mogły one stanowić dowód w przedmiotowym postępowaniu, z uwagi na powyższe odszkodowania ustalił według wartości określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.

Po analizie operatu szacunkowego organ odwoławczy stwierdził, że biegła na podstawie pomiarów dokonanych podczas oględzin nieruchomości, stwierdziła, że linia energetyczna przebiega na wysokości około 12 m ponad poziomem terenu, a korony drzew zredukowano do odległości 1,5 m poniżej przewodów linii 15 kV, długość poszczególnych odciętych koron wynosiła odpowiednio: 5,5 m, 5,5 m, 5,5 m, 4,0 m, 3,0 m, 3,0 m. Stąd, wysokość poszczególnych drzew przed podcięciem ustaliła następująco:

1. (12 m- 1,5 m) + 5,5 m = 16m,

2. (12 m-1,5 m) + 5,5 m = 16 m,

3. (12 m- 1,5 m) + 5,5 m= 16 m,

4. (12 m- 1,5 m) + 4,0 m= 14,5 m,

5. (12 m - 1,5 m) + 3,0 m = 13,5 m,

6. (12 m-1,5 m) + 3,0m = 13,5 m.

Ponadto biegła podkreśliła, że uszkodzenia mechaniczne w przypadku podciętych przedmiotowych drzew dotyczą ich korony, jednak w dużym rozmiarze - odcięto w zależności od drzewa: od 3, 0 m do 5,5 m długości korony (od około 22, 0 % do około 34, 0 % wysokości całego drzewa), co znacznie wpływa na ich stan zdrowotny i estetyczny. Wskazała, że brak jest standardów dotyczących wyceny drzew na terenach miejskich, z reguły będących roślinami ozdobnymi, a jednym standardem dotyczącym wyceny drzew jest Standard zawodowy rzeczoznawców majątkowych wchodzący w skład Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny pod nazwą Tymczasowej Noty Interpretacyjnej V.6 "Określanie wartości nieruchomości leśnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych", który zgodnie z założeniami, dotyczyły zasad wyceny nieruchomości leśnych oraz ich części składowych, gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, a także ustalania strat i odszkodowań na nieruchomościach leśnych (niezmieniany od kilkunastu lat), jest nieadekwatny do zastosowania w przedmiotowym przypadku, w niniejszym opracowaniu zastosowana została "Metoda bydgoska" opracowana przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w [...] przedstawiona w publikacji: "Określenie wartości roślin ozdobnych".

Biegła w operacie dokonała określenia wartości odtworzeniowej 6 sztuk jodeł według stanu przed podcinką i po podcince zgodnie ze wzorem "metody bydgoskiej", gdzie wartość rośliny ozdobnej stanowi iloczyn wartości bazowej rośliny ozdobnej, współczynnika uwzględniającego koszty pielęgnacji, stosowany w przypadku dużych roślin wkraczających poza przedziały materiału szkółkarskiego i wskaźnika oceny stanu rośliny. Uwzględniając przy tym o 14 % wyższe ceny robocizny dla województwa mazowieckiego oraz zwiększoną o 5 % wartość bazową z uwagi, iż rośliny większe są bardzo rzadkim przedmiotem sprzedaży w celu realizacji nowych nasadzeń.

Biegła wartość odtworzeniowa 6 jodeł według stanu przed podcinką ustaliła na kwotę [...] zł, po podcince [...] zł, a wartość szkód powstałych wskutek podcinki drzew iglastych, przedstawiła w formie różnicy między wartością drzew przed i po podcince na kwotę [...] zł przyjęto [...] zł.

Organ nie podzielił zarzutu zastosowania w opracowaniu pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" cen roślin charakterystycznych dla województwa kujawsko-pomorskiego, jako nieadekwatnego dla potrzeb wyceny w województwie mazowieckim z uwagi na wyjaśnienia biegłej i korektę cen robocizny. Ocenił przydatność obu powoływanych opracowań szczegółowo odnosząc się do ich treści i celu w jakim zostały sporządzone.

Z uwagi na te ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty skarżącej spółki dotyczące sporządzenia operatu na podstawie publikacji pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" oraz "Opracowania nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego" opatrzonej datą listopad 2010 r., które stanowią jedynie propozycję metody wyceny drzew, a sporządzona na ich podstawie opinia nie może zostać poddana obiektywnej weryfikacji, organ uznał za nieuzasadnione zwracając przy tym uwagę na to, że nie wykorzystała metodologii proponowanej w opracowaniu H.B. Szczepanowska i in. "Synteza pracy opracowanie nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego", a jedynie wykorzystała jako pomocniczą do określania oceny stanu roślin przed i po podcince.".

Zarówno publikacja pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" oraz "Opracowanie nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego" jak również podnoszony w odwołaniu "Standard V.6" wszystkie te opracowania mogą posłużyć rzeczoznawcy majątkowemu do dokonania wyceny przedmiotowego drzewostanu. "Standard V.6" w pkt 1.8 wskazuje "zasady określone w niniejszym Standardzie stosuje się odpowiednio do wyceny na potrzeby ustalenia strat i odszkodowań wynikających ze zniszczenia gruntu oraz określania wartości drzew, drzewostanów i krzewów (...) zlokalizowanych na gruntach wykorzystywanych jako pracownicze ogrody działkowe, ogrody przydomowe (...)." Jednak z uwagi, jak wskazała biegła w piśmie z dnia 14 stycznia 2020 r. i piśmie z dnia 25 maja 2020 r. wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy.

Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowo administracyjnym poza zakresem analizy jest kwestia merytorycznej zasadności wyboru metody i techniki szacowania nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy ma swobodę w wyborze właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Organ prowadzący postępowanie, nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane prawem elementy treści, nie zawiera niejasności pomyłek które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument miał wartość dowodową. Operat szacunkowy, jako opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych. Ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest więc możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również w zakresie wiedzy specjalnej pozostaje dobór nieruchomości podobnych do porównania. Zdefiniowanie rynku, jego obszaru i przeprowadzona analiza, w tym także dotycząca określania cech i ich wpływu na cenę nieruchomości, to również wiedza specjalna o charakterze ekonomicznym, a nie prawnym. Sama metodyka szacowania nieruchomości nie może być przedmiotem oceny ani organu administracyjnego ani sądu. Zgodnie bowiem z art. 154 ust. 1 ugn wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy.

Zarzut skarżącej spółki odnoszący się do wskaźnika "WOSR" organ uznał za bezpodstawny, jako wkraczający w wiadomości specjalne przypisane rzeczoznawcy majątkowemu, a w które organ administracji publicznej nie powinien ingerować.

Ponadto w piśmie z dnia 25 maja 2020 r. rzeczoznawca majątkowy R. K. ustosunkowała się do zarzutów odnoszących się kwestii waloryzacji odszkodowania.

Zarzut, że opinia sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego jest jedynym dowodem w sprawie, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się opinia z dnia [...].04.2018 r. sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego A. G., uznano za bezpodstawny. Zgodnie z art. 156 ust. 3 ugn operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia chyba, że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 ugn. W przedmiotowej sprawie wskazane przez odwołującą spółkę opracowanie A. G. z dnia [...] kwietnia 2018 r. stanowi kopię dołączoną do odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.2018 r., znak [...] i straciło ważność. Wobec czego nie ma mocy dowodowej w przedmiotowej sprawie. Przedstawienie kontroperatu, a więc operatu sporządzonego przez inną osobę uprawnioną, który zawierałby istotne odmienne ustalenia w kwestii wyceny nieruchomości, mógłby jedynie uprawdopodobnić wadliwość operatu zleconego przez organ. W przepisie art. 157 ust. 2 ugn mowa jest o tym, że sporządzenie przez innego rzeczoznawcę wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości operatu, o którym mowa w ust. 1, co oczywiście nie wprowadza zakazu przedkładania organowi w toku postępowania operatów sporządzonych na zlecenie strony.

Organ pierwszej instancji dokonał oceny operatu szacunkowego w zakresie w jakim był właściwy, nie stwierdził naruszeń i niezgodności z przepisami ugn i rozporządzenia. Uzasadnienie decyzji spełnia kryteria o jakich mowa w art. 107 § 3 kpa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła spółka [...] S.A. z siedzibą w [...] zaskarżając decyzję II instancji w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 135 ust. 5 ugn poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oparcie decyzji w całości na opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego R. K. na podstawie publikacji pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" oraz "Opracowania nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody i zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego" opatrzonej datą listopad 2010 r., podczas gdy w/w opracowania stanowią jedynie propozycję metody wyceny drzew i nie będą miały zastosowania w niniejszej sprawie;

2) art. 7, 77 § 1 i 11 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o opinie sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego R. K., podczas gdy:

a) opinia zasadnicza została sporządzona na podstawie publikacji pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" oraz "Opracowania nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody i zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego" opatrzonej datą listopad 2010 r., które stanowią jedynie propozycję metody wyceny drzew, a sporządzona na ich podstawie opinia nie może zostać poddana obiektywnej weryfikacji;

b) zawarte w publikacji pt.: "Opracowania nowej metody określania wartości drzew wraz ze współczynnikami różnicującymi oraz merytorycznym uzasadnieniem metody i zasadnością jej wprowadzenia do obiegu prawnego" definicje ustawowe nabrały nowego brzmienia /tj. definicja terenów zieleni zawarta w art. 5 pkt 21 ustawy z dnia 16.04.2004 r. o ochronie przyrody (dalej: uop) oraz definicja zadrzewienia zawarta w art. 5 pkt 27 uop/, a część przywołanych w opracowaniu przepisów prawa została uchylona Im.in. art. 82 uop/;

c) w opracowaniu pt.: "Określanie wartości roślin ozdobnych" zawarte zostały dane dotyczące cen roślin charakterystyczne dla województwa kujawsko-pomorskiego, w związku z czym opracowanie to jest nieadekwatne dla potrzeb wyceny w województwie mazowieckim;

d) biegły rzeczoznawca majątkowy nie posiada wiadomości specjalnych pozwalających mu na samodzielne określenie wskaźnika oceny stanu rośliny "WOSR", a ponadto w swojej opinii uzupełniającej biegły sam stwierdził, że ocena stanu roślin mogłaby zostać dokonana przez specjalistów z dziedziny dendrologii lub arborystyki;

e) Skarżąca już w pismach z dnia 10 czerwca 2020 r. i z dnia 23 grudnia 2019 r. oraz w odwołaniu z dnia 8.11.2018 r. wskazywała, że właściwą podstawą do oszacowania wysokości odszkodowania za szkody powstałe na działce M. B. - w jej ocenie - będzie stanowić przepis art. 135 ust. 5 u.g.n. oraz Standard V.6 należący do Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny stosowanych przez rzeczoznawców majątkowych;

f) biegła dokonała waloryzacji wysokości odszkodowania, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było ku temu podstaw;

g) poprzez niczym nieuzasadnione uznanie przez Wojewodę [...], że opinia sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego A. G. straciła ważność i nie ma mocy dowodowej w przedmiotowej sprawie;

h) poprzez niewyjaśnienie przez organy obu Instancji znacznej różnicy w wysokości odszkodowania występującej pomiędzy opiniami sporządzonymi przez rzeczoznawcę majątkowego R. K., rzeczoznawcę majątkowego A. G. i wyceną sporządzoną przez H. K. i Z. T. - a w konsekwencji bezrefleksyjne przyjęcie opinii rzeczoznawcy R. K. za prawidłową;

2/ naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 84 § 1 kpa, poprzez:

a) stwierdzenie przez Wojewodę [...], iż organ administracji nie jest uprawniony do oceny operatu szacunkowego, podczas gdy opinia biegłego podlega nie tylko ocenie pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym;

b) nieuwzględnienie wniosku Skarżącego w przedmiocie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy innego niż R. K..

Wniesiono o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ), dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Ppsa Stosownie do art. 135 Ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie odszkodowania za szkody powstałe w wyniku udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z podcięciem drzew.

Zgodnie z art. 128 ust. 4 ugn odszkodowanie przysługuje za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 tej ustawy. Odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

Odszkodowanie powinno rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym.

Stosownie zaś do art. 130 ust. 2 ugn., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, który stosownie natomiast do art. 154 ust. 1 ugn dokonuje wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych dla różnych celów, jako przedmiotu różnych praw oraz w zależności od rodzaju nieruchomości i jej przeznaczenia, reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W szczególności istotny dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest § 43 ust. 1 tego aktu. Stanowi on, że przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ugn., uwzględnia się w szczególności: (1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji; (2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie. Z kolei z § 43 ust. 3 ww. rozporządzenia wynika, że przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ww. ustawy, uwzględnia się: (1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości; (2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; (3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości; (4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.

W świetle art. 130 ust. 2 ugn. operat szacunkowy jest zasadniczym dowodem w sprawie o ustalenie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to dowód z opinii biegłego, który podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organ, ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w merytoryczną treść operatu, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz czy jest logiczny i zupełny. Jest to ważny element zebrania, rozpatrzenia i oceny dowodu w postaci takiego operatu (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.).

Przechodząc do oceny operatu Sąd stwierdza, że pod względem jego formy, jak też metody i techniki szacowania, sporządzony został zgodnie z przepisami prawa. Jest on zupełny i logicznie wskazuje poszczególne etapy wyceny. Zastosowanie przyjętego podejścia wyceny i jej metody zostało opisane i uzasadnione. Organ bądź sąd dokonuje oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. bada, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, czy nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Ocena negatywna wartości dowodowej operatów jest możliwa przez organ administracyjny, jak i sąd administracyjny w sytuacji, gdy prosta analiza treści operatu budzi wątpliwości, co do jego spójności, logiczności, zupełności, nieścisłości, pominięcia istotnych dla ustalenia wartości nieruchomości elementów. Jedynie w takiej sytuacji, prawidłowo pod względem formalnym sporządzony operat, może budzić uzasadnione wątpliwości i wymagać wyjaśnienia. Wprawdzie tego rodzaju operat nie ma charakteru wiążącego i podlega ocenie organu administracyjnego, lecz jako dokument sporządzony przez eksperta (rzeczoznawcę majątkowego) dysponującego wiedzą fachową w dziedzinie szacowania nieruchomości, ma zarazem moc prawną opinii biegłego (art. 84 § 1 kpa), wobec czego ocena ta nie może wchodzić w zakres wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego, ograniczając się do kontroli, czy zachowane zostały wszystkie przepisy prawa mające zastosowanie w danej sprawie (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 801/15 i z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2540/16).

W świetle powyższego, wbrew zarzutom skargi, operat szacunkowy sporządzony na potrzeby kontrolowanego postępowania jest opinią spójną, kompletną nie zawierającą błędów rachunkowych i tym samym stanowi wiarygodny dowód o wartości nieruchomości. Organy zasadnie więc uznały, że wycena przedmiotowej nieruchomości została wykonana prawidłowo.

Zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych i skarżący nie zgadzając się z operatem z tej drogi mógł skorzystać. Nie uczynił tego co oznacza, że nie wykorzystał możliwości zakwestionowania ustaleń rzeczoznawcy majątkowego.

Sąd nie podziela też zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 11 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego. Obowiązkiem każdego organu administracji jest m.in. wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu organ nie dopuścił się naruszenia wyżej zarzucanych przepisów. Podstawowym dowodem w niniejszym postępowaniu był bowiem operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego, w którym zawarto wszystkie kwestie potrzebne do wyliczenia odszkodowania. W postępowaniu administracyjnym organy mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co jednak nie oznacza przerzucania na organ administracyjny całego ciężaru dowodzenia w sprawie. Jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dokumentów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania. Zasada określona w art. 77 § 1 k.p.a. nie może być tak rozumiana, że nawet jeśli strona ma w sprawie interes prawny, to organ administracji publicznej ma obowiązek dopuszczania nowych dowodów w sytuacji w której strona nie zgadza się z dowodem dopuszczonym przez organ (tu opinia). Należy wskazać, że organ odniósł się do drugiej znajdującej się w aktach opinii i uznał, że nie może ona stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania gdyż jest nieaktualna i Sąd tę argumentację podziela. Po drugie, tak jak to zostało wskazane wyżej, organ nie ma wiedzy specjalistycznej pozwalającej na ocenę metody wyliczenia odszkodowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego i to jest powodem przyjęcia, że to biegły dokonuje wyboru metody i sposobu szacowania nieruchomości.

Zarzuty skargi sprowadzają się także do kwestionowania opinii poprzez brak po stronie biegłej wiadomości specjalnych pozwalających na określenie wskaźnika oceny stanu roślin oraz tego, że zdaniem Skarżącej podstawę prawną powinien stanowić art. 135 ust. 5 ugn oraz standard V.6 Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny. Odnosząc się do tych zarzutów Sąd stwierdza, że przepis ten odnosi się do metody odtworzeniowej i szacowania wartości lasu i zadrzewień, podobnie jak Standard na który powołuje się Skarżąca, podczas gdy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z roślinami ozdobnymi na terenie zabudowanym. Powołane Standardy mają charakter wytycznych a nie przepisów powszechnie obowiązujących. Poza tym biegła w piśmie z 10 stycznia 2020 r. w sposób kompleksowy odniosła się do tej kwestii podkreślając charakter standardów i wykładni art. 135 ust. 5 ugn. Sąd przy tym podziela wywody biegłej, że w obecnym stanie prawnym nie ma uregulowań szczegółowych dotyczących zasad wyceny roślin ozdobnych. W związku z tym przy takiej wycenie biegły może posłużyć się różnymi metodami o ile oczywiście w sposób należyty i nie sprzeczny z prawem czy zasadami logiki je zastosuje. W tym wypadku biegła posłużyła się tzw. metodą bydgoską i dokonała korekty robocizny biorąc pod uwagę położenie terenu na którym dokonano podcięcia drzew.

Odnosząc się natomiast do kwestii nie posiadania przez biegłą wiadomości specjalnych pozwalających na samodzielne określenie wskaźnika stanu roślin (wg Skarżącej – powinien to być biegły z zakresu pielęgnacji i ochrony drzew), Sąd przychyla się do wyjaśnień biegłej z pism z 10 stycznia 2020 r. i 25 maja 2020 r. z których wynika, że posłużyła się powołanymi w nim opracowaniami, które wskazują tabele pomocnicze wg których rzeczoznawca na podstawie oceny wizualnej może określić wskaźnik liczbowy oceny stanu roślin. Skarżąca nie przestawiała kontrodowdu na podstawie którego przyjęte przez biegłą mechanizmy byłby nierzetelne i wadliwe. Z pisma tego wynika, że biegła dokonała analizy pod kątem walorów użytkowych drzew, ich wymagań uprawowych, możliwości wykorzystania po dokonanej wycince przedstawiając szczegółową analizę pod kątem możliwości dalszego ich rozwoju. Sąd, podobnie jak organ, nie ma wiedzy specjalistycznej w tym zakresie a wobec braku kontrodowodu, który podważyłby zasadność przyjętych ustaleń i wyliczeń, ostatecznie uznał, że opinia ta mogła stanowić wiarygodny dowód w sprawie na okoliczności ustalenia wysokości odszkodowania. To, że biegła stwierdziła, że gdyby zostało przedstawione opracowanie wyznaczające wielkości liczbowe wskaźnika oceny stanu roślin przed i po podcince wykonane przez dendrologa czy arborystę, to byłaby możliwość dokonania stosownej korekty operatu, nie czyni opinii wadliwej i nie stanowi, jak wywodzi skarga, podstawy do uznania braku po stronie biegłej wiadomości specjalnych. Potwierdza natomiast możliwość weryfikacji opinii.

Co do kwestii waloryzacji odszkodowania to w piśmie z 25 maja 2020 r. biegła w sposób szczegółowy odniosła się do tego zarzutu wskazując, że nie dokonywała waloryzacji a jedynie zastosowała współczynnik "C" który uwzględnia wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych z uwagi na to że opracowanie "Określenie wartości roślin ozdobnych" pochodziło z 2010 r. a wysokość odszkodowania była ustalana na 2018 r. Dokonywanie korekt cen z uwagi na upływ czasu wynika z konieczności ich aktualizacji. Istotnie bazą cenową na podstawie której biegła dokonała ustalenia wysokości odszkodowania były dane ze szkółek położonych w województwie kujawski-pomorskim i dlatego dokonano korekty współczynnikami. Korekty te dotyczyły przede wszystkim cen robocizny w województwie mazowieckim (współczynnik R).

Sąd podziela także wywody organu, że opinia A. G. nie mogła być podstawą do ustalenia wysokości odszkodowania jako że została sporządzona [...] kwietnia 2018 r. Zgodnie natomiast z art. 156 § 3 i 4 ugn operat może być wykorzystany co do zasady przez 12 miesięcy od jego sporządzenia a przez dalsze 12 miesięcy gdy zostanie potwierdzona jego aktualność. Skoro operat ten był sporządzony [...] kwietnia 2018 r. i brak było jego aktualności to w dacie decyzji organu I instancji ([...] lutego 2020r. nie mógł stanowić podstawy do ustaleń. Tym samym nie było podstaw do wyjaśniania kwestii wysokości odszkodowania w tym operacie i operacie R. K..

Co do zarzutu nie uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii innego rzeczoznawcy niż R. K. wskazać należy, że wniosek ten byłby uzasadniony gdyby organ stwierdził istotne błędy w tym operacie. Samo niezadowolenie strony nie jest powodem do takiego działania organu. Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 157 ust. 1 ugn oceny operatu dokonuje stowarzyszenie rzeczoznawców a inicjatywa w tym przedmiocie przysługuje przede wszystkim stronie niezadowolonej z treści operatu. Skarżący tej drogi nie wykorzystał.

Z tych względów i na podstawie art. 151, 119 ust. 2 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.