Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2516/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" S.A. w C. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie interpretacji indywidualnej wydanej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją prawa podatkowego z dnia [...]r. nr [...] Minister Finansów uznał za nieprawidłowe stanowisko podatnika "A" S.A. w C. w zakresie opodatkowania przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w zamian za wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (podatku od nieruchomości). Pytanie dotyczyło zaistniałego stanu faktycznego.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

"A" S.A. w C. (zwana dalej Spółką) wnioskiem z dnia [...]r. (data prezentaty), zwróciła się do Ministra Finansów o udzielenie interpretacji indywidualnej co do zakresu stosowania przepisów prawa podatkowego, stawiając sformułowane ostatecznie w piśmie z dnia [...] r. pytanie:

Czy zawarcie umowy o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa na rzecz Gminy, której celem jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należy traktować jako czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ?

Spółka wskazała, że w dniu [...] r. zawarła z Miastem C. reprezentowanym przez Prezydenta tego Miasta umowę określającą warunki przejęcia przez Miasto C. prawa wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2006, w trybie art. 66 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1999 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., w skrócie O.p.). Rada Miasta C. uchwałą z dnia [...] r. Nr [...] wyraziła zgodę na przejęcie przez Miasto C. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w C. przy ul. [...]. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] r. zawarto umowę przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w zamian za zaległości podatkowe. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez uprawnionego rzeczoznawcę ustalona została na kwotę [...] zł netto. Zaległości podatkowe "A" S.A. z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2005-2006 wynosiły [...] zł wraz z odsetkami. Do wartości rynkowej w kwocie [...]zł doliczono podatek od towarów i usług według stawki 22 % w kwocie [...] zł, a to zgodnie z postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. uzyskanym na wniosek o udzielenie informacji w trybie art. 14 a § 1 ustawy O.p. Spółka dokonała zapłaty podatku od towarów i usług.

Spółka stanęła na stanowisku, iż w podanym stanie faktycznym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, dalej: ustawa o VAT). Wskazała, że przeniesienie prawa majątkowego w zamian za zaległości podatkowe nie jest ani odpłatną dostawą towarów ani odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Z kolei, zgodnie z art. 66 § 1 pkt 2 O.p. przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz gminy, powiatu lub województwa - w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów jest szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Na potwierdzenie swojego stanowiska wskazała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. I FSK 714/07, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 października 2007 r., sygn. akt I FPS 2/07 oraz wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, sygn. akt III SA/Wa 901/09 i I SA/Rz 699/08.

Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z umocowania i w imieniu Ministra Finansów wskazaną wyżej interpretacją z dnia [...]r. uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. W ocenie organu, przeniesienie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości na rzecz gminy w zamian za zaległości podatkowe jest czynnością opodatkowaną podatkiem VAT. Opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa związana z przeniesieniem prawa rozporządzenia towarami jak właściciel. Przeniesienie następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej i jest odpłatne. Odpłatnością w tym konkretnym przypadku jest kwota zaległości podatkowych, która została skompensowana "wartością nieruchomości".

Spółka nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. W wezwaniu z dnia [...] r. uzasadniając wezwanie wskazała powtórnie, iż dokonana czynność prawna nie jest odpłatną dostawą ani odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT lecz szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Podkreśliła, że organ dokonał wykładni przepisów niekorzystnej dla podatnika mimo poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, które potwierdza prawidłowość wskazanej argumentacji.

Dyrektor Izby Skarbowej pismem z [...]r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT w związku z art. 66 § 1 O.p., przez przyjęcie, że zapłata podatku jest zrównana z odpłatną dostawą towarów lub odpłatnym świadczeniem usług, art. 120 O.p. przez przyjęcie, iż stanowisko zaprezentowane w przedmiotowej interpretacji mimo braku umocowania w obowiązujących przepisach jest właściwe, art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.), art. 121 § 1 O.p. przez dokonanie wykładni rozszerzającej, która narusza interes Spółki i podważa bardzo wybiórczą i jednostronną oceną, zasadę budowania zaufania do organów podatkowych, art. 14 a i art. 14 c § 2 O.p. przez jednostronne i wyrywkowe interpretowanie przepisów uzasadniających zajęte stanowisko, mimo iż w razie zajęcia negatywnego stanowiska ustawa obliguje Ministra Finansów do uzasadnienia prawnego uwzględniającego także orzecznictwo sądów administracyjnych. Uzasadniając zarzuty powtórzyła argumentację przedstawioną we wniosku i wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W szczególności zaakcentowała, iż wywiązywanie się z zobowiązań podatkowych nie jest czynnością, która mieści się w ramach obrotu gospodarczego, który to właśnie obrót (przedmioty tego obrotu czyli towary i usługi) podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wskazała, że zapłata zaległości podatkowej nie zawiera w sobie elementu ekwiwalentności, nie cechuje jej odpłatność, nie daje prawa do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego, obie strony umowy nie są przedsiębiorcami, a zatem nie jest odpłatną dostawą towarów lub świadczeniem usług, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. pełnomocnik Ministra Finansów wnosił jak w interpretacji i odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 4 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Według art. 146 § 1 tej ustawy Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności.

Z kolei, zgodnie z art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Należy wskazać, że kontroli sądowej została poddana interpretacja indywidualna Ministra Finansów z [...]r. kończąca postępowanie uruchomione wnioskiem skarżącej "A"S.A. z dnia [...]r. co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie.

Istotą prowadzonego na podstawie przepisów art. 14a)-14e) O.p. postępowania jest wyrażenie przez organ podatkowy oceny prawnej, zawartego we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji, własnego stanowiska pytającego na tle przedstawionego przez niego stanu faktycznego z uwzględnieniem obowiązującego w danym czasie stanu prawnego lub zdarzenia przyszłego uwzględniającego aktualny stan prawny.

Przedmiotem sporu między stronami była kwestia charakteru spłaty zaległego zobowiązania podatkowego przy wykorzystaniu art. 66 O.p. w rozumieniu ustawy o VAT.

Skarżąca zadała pytanie, czy zawarcie umowy o przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa na rzecz gminy, której celem jest wygaśnięcie zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości należy traktować jako czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

W ocenie skarżącej powyższe działanie nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż jest to szczególny rodzaj wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Organ natomiast stoi na stanowisku, iż tego rodzaju czynność podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, gdyż czynność w postaci przeniesienia prawa użytkowania wieczystego stanowi dostawę w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. w zw. z art. 7 ust. 1 tej ustawy.

W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 66 § 1 O.p. jest szczególnym mechanizmem pobierania podatku przez przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz:

1) Skarbu Państwa - w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa;

2) gminy, powiatu lub województwa - w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów.

Jak wynikało z treści wniosku Spółka spłaciła zaległe podatki od nieruchomości przez przeniesienie na rzecz Prezydenta Miasta prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, niezabudowanej obejmującej działkę o powierzchni [...]m2 stanowiącej własność Skarbu Państwa. Od tej czynności Spółka zapłaciła podatek VAT w kwocie [...]zł wykazany w deklaracji VAT- 7 za [...] , w dniach [...] r. oraz [...] r.

Bezspornym było to, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego jest jednym z przypadków wygaśnięcia zobowiązania z mocy art. 66 O.p. Jednakże, jak wynika z wydanej interpretacji organ podatkowy zdefiniował tę czynność jako odpłatną dostawę rozumianą jako przeniesienie prawa rozporządzenia towarami jak właściciel czyli spełniającą wymogi czynności opodatkowanej z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i art. 7 ust. 1 tej ustawy.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższy pogląd, co nie oznacza, że czynność opisana przez podatnika podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Przeniesienie prawa użytkowania wieczystego, co do zasady jest odpłatną dostawą i podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, ale w przypadku przeniesienia prawa użytkowania wieczystego przez podatnika na rzecz gminy jako zapłaty zaległości podatkowych obowiązek podatkowy nie powstaje, gdyż podatnik nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia z tytułu przeniesienia tego prawa, a jedynie dokonuje zapłaty podatku w naturze (za zgodą wierzyciela).

Istotą użytkowania wieczystego jest to, że właściciel oddaje użytkownikowi wieczystemu do użytkowania grunt, pozbawiając się władztwa nad nim i godząc się na to, że gruntu używał będzie użytkownik wieczysty. Taka jest treść jego świadczenia. Wykonanie tego świadczenia w całości następuje z chwilą ustanowienia prawa wieczystego użytkowania. Wówczas to bowiem właściciel oddaje grunt do używania i przyjmuje na siebie określone zobowiązania, mocą których zgadza się na znoszenie (tolerowanie) ograniczenia swojego prawa własności do gruntu.

Prawo użytkowania wieczystego jest uregulowane w Kodeksie cywilnym (art. 244 – art. 284 K.c.) oraz art. 210, art. 43 -50 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., w skrócie u.g.n.), przy czym Kodeks cywilny reguluje wyłącznie zagadnienia cywilnoprawne a ustawa dodatkowo zagadnienia administracyjnoprawne. Użytkowanie wieczyste zostało bowiem uregulowane jako prawo pośrednie łączące w sobie cechy zarówno prawa własności, jak i ograniczonych praw rzeczowych (por. Kodeks cywilny, Pietrzykowski (red.), Komentarz, t. 1, 2005, s. 654).

Zgodnie z art. 232 K.c. przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być nieruchomości gruntowe stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, lub ich związków. W porównaniu z zapisami Kodeksu zakres przedmiotowy użytkowania wieczystego został znacznie rozszerzony w ustawie o gospodarce nieruchomościami, która dopuszcza możliwość ustanowienia tego prawa na wszystkich nieruchomościach gruntowych stanowiących własność Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego bez względu na ich położenie i przeznaczenie, z wyłączeniem jednakże nieruchomości rolnych wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (art. 210 u.g.n.).

Podmiotem prawa użytkowania wieczystego może być każda osoba fizyczna i prawna, a także tzw. podmiot ustawowy, o ile z przepisów określających jej zdolność prawną nie wynika nic innego. Podmiotem tym może być Skarb Państwa, co do gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jak też jednostka samorządu terytorialnego (ich związek) co do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub innych takich jednostek (art. 14 ust. 1 u.g.n.). Użytkowanie wieczyste może przysługiwać wspólnie kilku osobom.

Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że użytkowanie wieczyste jest prawem majątkowym, a więc może mieć do niego zastosowanie art. 66 § 1 O.p.

W uchwale składu 7 sędziów z 8 października 2007 r., sygn. akt I FPS 2/07 przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego była kwestia opodatkowania podatkiem VAT czynności przeniesienia własności rzeczy na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (art. 66 § 1 pkt 1 O.p.) jednakże nie dotyczyła ona aktualnie obowiązującego stanu prawnego, co powoduje, że nie może mieć ona zastosowania wprost. Przedstawione w niej poglądy można jednak przez analogię zastosować w niniejszej sprawie bowiem charakter podatku VAT nie uległ zmianie. Z zawartej w uchwale tezy wynika, że: "Przeniesienie własności rzeczy na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa (art. 66 § 1 pkt 1 O.p.) nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu w świetle art. 2 ust. 3 pkt 3 b ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Nadto, zgodnie z nowelą ustawy VAT z 1993 r. i wprowadzeniem od 26 marca 2002 r. zwolnienia przedmiotowego – art. 7 ust. 1 pkt 5 a nie było wątpliwości, że jest to czynność, która nie rodzi obowiązku podatkowego."

Jak wskazano wyżej konstrukcja podatku od towarów i usług nie uległa zmianie i dotyczy świadczeń pieniężnych w obrocie gospodarczym. Nadal pojęcie "w zamian za zaległości podatkowe" nie jest tożsame z pojęciem "odpłatna dostawa". Nadto podatek VAT dotyczy konsumpcji, co przejawia się w neutralności dla podatnika i faktycznym obciążeniem konsumenta. Zasadą jest odliczanie podatku naliczonego z wcześniejszej fazy obrotu, czynności zaistniałych w obrocie gospodarczym, w związku z którymi powstała wartość dodana. Za takie czynności nie można uznać wywiązywania się z obowiązków podatkowych nawet w formie rzeczowej. Podmiot, który w formie przeniesienia prawa użytkowania wieczystego dokonuje zapłaty zaległości podatkowych nie uczestniczy w obrocie gospodarczym, nie wydaje towaru w miejsce świadczenia pieniężnego. Również druga strona nie jest przedsiębiorcą ani konsumentem, tylko organem państwa uzyskującym dla jednostki samorządu terytorialnego należny jej dochód budżetowy.

W obowiązującym stanie prawnym (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług. Zgodnie z art. 7 ust. 1 przez dostawę towarów rozumie się także przeniesienie prawa do rozporządzenia towarami jak właściciel, w tym oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste – pkt 6 i zbycie prawa użytkowania wieczystego – pkt 7. Pkt 6 i pkt 7 art. 7 ust. 1 został dodany art. 1 pkt 4 lit. a) i b) ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. (Dz.U. Nr 209, poz.1320) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 grudnia 2008 r.

Z tą datą ustanowienie i zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów zostało jednoznacznie i wyraźnie określone jako dostawa towarów czyli czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT.

Pozostaje ustalenie elementu odpłatności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 105/10, który sąd orzekający podziela w całej rozciągłości, stwierdzenie, że "brak w ustawie o VAT zapisów wprost wyłączających z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, czynności polegających na uregulowaniu zobowiązania podatkowego przez przeniesienie na wskazany podmiot prawa wieczystego użytkowania gruntu nie jest przeszkodą do uznania, że czynność taka nie podlega opodatkowaniu, bowiem nie spełnia warunku odpłatnej dostawy." W przypadku umów zawieranych w warunkach art. 66 O.p. Spółka nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia z tytułu przeniesienia prawa wieczystego użytkowania na organ podatkowy, lecz dokonuje zapłaty podatku w naturze. Umowa jest tylko formą dokumentowania zapłaty, pokwitowaniem.

Art. 66 § 1 O.p. określa szczególny przypadek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz odpowiednio Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe. Dalsze przepisy art. 66 O.p. określają zasady, na jakich dokonuje się przeniesienia własności, w szczególności w § 2 przewidziano, że w przypadku zaległości podatkowej z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu gminy, powiatu lub województwa przeniesienie następuje na wniosek podatnika na podstawie umowy zawartej między wójtem, burmistrzem (prezydentem miasta) starostą albo marszałkiem województwa a podatnikiem.

Zarówno w dotychczas zapadłych orzeczeniach w tym przedmiocie (również wskazanych przez stronę skarżącą), jak i w doktrynie, podkreśla się złożoność tak zawieranej umowy. Umowa przenosząca własność rzeczy lub praw majątkowych ma charakter umowy cywilnoprawnej, a charakter administracyjnoprawny ma jedynie zgoda naczelnika urzędu skarbowego na zawarcie tej umowy (por. wyroki NSA z 30 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 221/04 i z 13 grudnia 2005 r. sygn. akt I FSK 373/05). Stanowisko to jest w pełni zasadne, jednakże uznanie, że przeniesienie własności rzeczy w zamian za zaległości podatkowe następuje w drodze prywatnoprawnej, nie zmienia istoty regulacji zawartej w art. 66 O.p., która nie odnosi się do obrotu gospodarczego, lecz wprowadza szczególny mechanizm poboru podatków.

Za zasadne należy uznać stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 16 stycznia 2007 r. sygn. akt I FSK 500/06, który, wychodząc z zawartej w art. 6 O.p. legalnej definicji podatku (jako publicznoprawnego, nieodpłatnego, przymusowego oraz bezzwrotnego świadczenia pieniężnego na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikającego z ustawy podatkowej) uznał, że określenie podatku jako świadczenia pieniężnego nie oznacza, że pojęcie to jest tożsame znaczeniowo z pojęciem "świadczenia pieniężnego", użytym w art. 2 ust. 3 pkt 3 b VAT z 1993 r. Podatek nie jest bowiem świadczeniem pieniężnym, które może być uzyskiwane "w zamian" za inne świadczenie (czy "w miejsce" innego świadczenia), gdyż zasadniczą cechą podatku jest jego jednostronność i nieekwiwalentność. Podatek stanowi bowiem świadczenie pieniężne nakładane na dany podmiot przez władzę publiczną, któremu nie towarzyszy wzajemne świadczenie tej władzy.

Podatnik regulując podatek, nie uzyskuje nic w zamian. Również organy państwa (samorządu terytorialnego), zgadzając się na pobranie podatku (a ściślej - podatku, który stał się już zaległością podatkową, na skutek niezapłacenia w terminie) przy wykorzystaniu umownej formy przeniesienia własności, przewidzianej w art. 66 § 2 O.p., nie dokonują ekwiwalentnej czynności prawnej, o której mowa w art. 2 ust. 3 pkt 3 b ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wykonują one jedynie swoje kompetencje w zakresie egzekwowania dochodów publicznych w sferze imperium państwa, jeżeli nawet odbywa się to przy wykorzystaniu instrumentów prywatnoprawnych, w tym wypadku umowy między podatnikiem a starostą wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej (działającym we współdziałaniu z urzędem skarbowym). Rozważania powyższe dotyczą co prawda art. 66 O.p. w kontekście uchylonego przepisu, jednak pozostają nadal aktualne, gdyż wyjaśniają istotę - mechanizm poboru podatku, z którego wynika, że podatek jest świadczeniem pieniężnym jednostronnym i nieekwiwalentnym.

Reasumując należy stwierdzić, że podatek od towarów i usług jest podatkiem konsumpcyjnym, uiszczanym przez finalnego konsumenta na ostatnim szczeblu obrotu, a podstawę opodatkowania stanowią czynności wykonywane w ramach obrotu gospodarczego. Natomiast celem zawarcia umowy o przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych w trybie art. 66 O.p. jest wyłącznie wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, a więc zobowiązania o charakterze publicznoprawnym. Dlatego nie można stwierdzić, iż czynność ta jest realizowana w ramach obrotu gospodarczego, a nadto, że powoduje osiągnięcie wartości dodanej, która bezspornie stanowi podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd orzekający stanął na stanowisku, że przeniesienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Prezydenta Miasta w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków lokalnych stanowiących dochody budżetu nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Tak więc wydając zaskarżoną interpretację, organ naruszył wskazane przepisy prawa materialnego w związku z art. 66 O.p., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O niewykonalności zaskarżonej interpretacji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.