Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1619/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 105  par. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 kwietnia 2022 r. nr DO-II.7610.30.2022.JL w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 7 kwietnia 2022 r. znak sprawy: DO-II.7610.30.2022.JL Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...], umarzającą z urzędu jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późń. zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...],

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...] Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe ze względu na niewłaściwość organu, postępowanie wszczęte na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z późń. zm.) w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Pismem z dnia 12 stycznia 2022 r. spółka [...] w [...] złożyła odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2021 r., znak [...] wskazując, że organ wojewódzki niezasadnie umorzył postępowanie.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 105 § 1 Kpa zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Minister wskazał, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2903/14). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 Kpa oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega merytorycznemu załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 929/14).

Ustalenie bezprzedmiotowości postępowania tj. gdy brak jest podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, powoduje obowiązek organu administracji publicznej do umorzenia postępowania. Dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości.

Minister wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 z póżń. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku [...] stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Ponadto zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności nieruchomości stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Minister wskazał, że Wojewoda [...] w toku prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowych nieruchomości nr [...] oraz nr [...] przysługiwało Gminie [...]. Powyższych ustaleń organ dokonał w oparciu o treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], gdzie prawo własności Gminy [...], zostało ujawnione na podstawie ostatecznej decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., znak: [...]. Natomiast prawo własności działki nr [...], zostało wpisane w księdze wieczystej nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], stwierdzającej na podstawie m. in. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w Gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Oznacza to, zdaniem Ministra, że przedmiotowe nieruchomości stanowiły w dniu 5 grudnia 1990 r. własność jednostki samorządu terytorialnego. Minister podniósł, że mając na względzie fakt, iż przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Gminy [...], a nie własność Skarbu Państwa to Wojewoda [...] był organem niewłaściwym w sprawie prowadzenia postępowania na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] oraz nr [...] o pow. [...] m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Organem właściwym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - wójt, burmistrz lub Prezydent Miasta. Wobec powyższego Minister uznał, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji prawidłowo umorzył z urzędu postępowanie jako bezprzedmiotowe, ze względu na niewłaściwość organu, w sprawie stwierdzenia nabycia na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu opisanego w sentencji decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] (skarżąca) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b. art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 75 § 1 a initio KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego:

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.; dalej jako u.g.n.) w zw. z §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. z 1998 r. Nr 23. poz. 120) poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] z siedzibą w [...], co winno doprowadzić do przyjęcia, że [...]nabyły z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...], oraz o rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii, który utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte na podstawie art. 200 ugn na wniosek spółki [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej w sentencji decyzji.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a., bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 485). Tak więc sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego np. z uwagi na brak właściwości do rozpoznania danej sprawy. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Zgodnie z treścią art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zostało wpisane na rzecz Gminy [...] na podstawie ostatecznej decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r., znak: [...]. W księdze wieczystej nr [...] z kolei zostało wpisane na rzecz Gminy [...], prawo własności działki nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], stwierdzającej na podstawie m. in. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę [...], z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości położonej w Gminie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Prawidłowo zatem organy ustaliły, że w dacie 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe nieruchomości stanowiły własność jednostki samorządu terytorialnego - Gminy, której prawo zostało ujawnione w treści powołanych ksiąg wieczystych, a nie Skarbu Państwa, co uprawniałoby Wojewodę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Organy zatem zasadnie uznały, że skoro Skarb Państwa nie jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości to Wojewoda nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn gdyż właściwym do rozpoznania sprawy stosownie do treści powołanego przepisu będzie wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w konsekwencji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Sąd jednocześnie nie odnosił się do zarzutów, które dotyczą merytorycznego rozpoznania wniosku gdyż z uwagi na umorzenie postępowania nie były one przedmiotem analizy organów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.