Wyrok NSA, sygn. akt II SA 3029/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 646  Prawo własności przemysłowej
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 2001 nr 49 poz. 508
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.
article: art. 11, art. 77
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz. 117
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wynalazczości.
Teza: Decyzja Urzędu Patentowego o zarejestrowaniu wzoru nie jest tożsama ze stwierdzeniem, że wzór jest rzeczywiście nowy. Oznacza jedynie, że w toku postępowania rejestracyjnego nie stwierdzono przesłanek wyłączających możliwość udzielenia ochrony z powodu braku jego nowości w znaczeniu przedmiotowym /obiektywnym/.

TEZY

Decyzja Urzędu Patentowego o zarejestrowaniu wzoru nie jest tożsama ze stwierdzeniem, że wzór jest rzeczywiście nowy. Oznacza jedynie, że w toku postępowania rejestracyjnego nie stwierdzono przesłanek wyłączających możliwość udzielenia ochrony z powodu braku jego nowości w znaczeniu przedmiotowym /obiektywnym/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Pawła G. na decyzję Prezesa Urzędu Patentowego w przedmiocie unieważnienia patentu - uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z 6 sierpnia 2001 r. (...) Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie 6 sierpnia 2001 r. wniosku Pawła G., zamieszkałego w W. /skarżący/ przeciwko Tadeuszowi K., zamieszkałemu w W., o unieważnienie prawa ochronnego Ru 58323 ze zgłoszenia W. 104668 na wzór użytkowy pt. "Bezstykowa klawiatura cyfrowa" na podstawie art. 77 ustawy o wynalazczości /Dz.U. 1993 nr 26 poz. 117/ oddalił wniosek.

Z akt sprawy wynika, że skarżący 15 grudnia 2000 r. złożył wniosek do Urzędu Patentowego o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy W-104668 pn. "Bezstykowa klawiatura cyfrowa". W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że istotne techniczne cechy znamienne tego wzoru "odnoszą się do produkowanego przez skarżącego w końcu lat 80. i na początku lat 90. urządzenia elektronicznego "domofon cyfrowy CD-103", którego skarżący był wyłącznym autorem i konstruktorem. Urządzenie to było produkowane i instalowane oraz następnie przez wiele lat używane w sposób publiczny, m.in. w budynkach mieszkalnych w W., przy ul. A. oraz przy ul. I. Zostało zdemontowane i zastąpione nowym w końcu lat 90., co można udowodnić poprzez zeznania osób zamieszkujących w tych budynkach oraz instalatorów dokonujących tej wymiany. Na żądanie odpowiednie oświadczenia tych osób zostaną przedstawione. We wzorze użytkowym W-104668 całkowicie powielone zostały zasady działania urządzenia autorstwa skarżącego. Dotyczy to całości działania wzoru, w którym jak w produkowanym wcześniej urządzeniu "domofon cyfrowy CD-103" występują przyciski podparte elementami sprężystymi, w których uformowane są przesłony dla wiązek podczerwieni, emitowanych przez elementy nadawcze w postaci diod elektroluminescencyjnych, odbierane przez elementy fotoczułe umieszczone po przeciwnej stronie klawiatury. Sens działania obu urządzeń /zarówno urządzenia według wzoru W-104668 jak i urządzenia autorstwa skarżącego/ polega na przesłanianiu drogi dla wiązki podczerwieni po naciśnięciu klawisza przez odpowiednie wycięcia w przycisku, przy czym wiązki podczerwieni ustawione są w ten sposób, że formują matrycę, przy której naciśnięcie pojedynczego przycisku przesłania dwie wiązki podczerwieni /1 pionową i 1 poziomą/ jak we wzorze W-104668. Zarówno elementy fotoelektryczne jak i elementy przesłaniające umieszczone są w obu wzorach w "komorze czerni" uformowanej w odpowiedni sposób w obudowie przycisków. W jednym i drugim urządzeniu ponad klawiaturą umiejscowiony jest mikrofon.

Skarżący zobowiązał się dostarczyć na żądanie zachowane fragmenty urządzenia "domofon cyfrowy CD-103" z końca lat 80. na dowód powielenia przez wzór W-104668 istoty jego działania.

Jedyną, nieistotną zdaniem skarżącego, różnicą jest użycie innej technologii wykonania urządzenia według wzoru W-104668 i pierwotnego urządzenia "domofon cyfrowy CD-103". Wzór W-104668 sugeruje użycie elementów plastykowych, podczas gdy w pierwowzorze zastosowano elementy metalowe.

Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że zasada działania opisana w zgłoszeniu wzoru W-104668 powiela w istotnej części inne znane rozwiązanie, opisane chociażby w zgłoszeniu P-301299 z 3 grudnia 1993 r. W obu rozwiązaniach występują pionowe i poziome wiązki promieni podczerwonych, których przesłonięcie stanowi informację dla reszty układu elektronicznego. Rozwiązanie P-301299 należy do stanu techniki sprzed daty zgłoszenia W-104668. Można wobec tego dowodzić, że wzór W-104668 powiela stan techniki, wprowadzając nieistotne zmiany. Udzielenie zatem prawa ochronnego na wzór W-104668, którego autorem nie jest uprawniony, jest zdaniem skarżącego błędem. Skarżący stwierdził ponadto, że zawarty w opisie wzoru W-104668 graficznego wygląd urządzenia jest tożsamy ze zgłoszonym wzorem zdobniczym W-15216, wcześniej zarejestrowanym na rzecz skarżącego oraz Zbigniewa Pisarka, a następnie unieważnionym na podstawie zarzutu przedwczesnego ujawnienia i produkcji urządzeń według tego wzoru przed datą zgłoszenia. Skarżący zwraca uwagę na fakt, że zgłoszenie W-15216 sygnowane jest wcześniejszą datą od zgłoszenia W-104668, co powinno prowadzić do uznania, że wzór i wygląd według zgłoszenia W-104668 pozbawiony jest cech nowości, i że w rezultacie nie jest możliwe udzielenie prawa wyłącznego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oddalającej wniosek o unieważnienie prawa ochronnego Ru 58323 Urząd Patentowy podkreślił przede wszystkim, że w odpowiedzi na wniosek, uprawniony z prawa ochronnego stwierdził, że "nie można zająć stanowiska odnośnie podobieństwa rozwiązania technicznego klawiatury według (...) Ru 58323 i (...) urządzenia (...) "domofon cyfrowy CD-103", ponieważ wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów technicznych, które mogłyby służyć jako materiał porównawczy". Kolegium Orzekające, po rozpoznaniu wszystkich materiałów w aktach, w tym "oświadczeń" złożonych na rozprawie przez wnioskodawcę, oraz po wysłuchaniu stron na rozprawie uznało, że w sprawach o unieważnienie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. "Powinien on udowodnić, ponad wszelką wątpliwość, że przed datą zgłoszenia wzoru użytkowego "bezstykowa klawiatura cyfrowa", znane było powszechnie rozwiązanie posiadające wszystkie cechy niezależnego zastrzeżenia ochronnego tego wzoru użytkowego". Zdaniem Kolegium skarżący nie poparł swojego wniosku właściwym i dostatecznym materiałem dowodowym. Pomijając fakt niedostatecznej, pod względem prawnym, wartości dowodowej "oświadczeń", które nie są ani dokumentami notarialnymi, ani zeznaniami sądowymi, nie wskazują one, że przed datą zgłoszenia wzoru użytkowego znane było rozwiązanie zawierające wszystkie cechy niezależnego zastrzeżenia ochronnego tego wzoru użytkowego, a w szczególności cechy określone jako: "są umieszczone w kanałach wykonanych w wierzchniej stronie korpusu, przy czym w miejscach przecięcia się osi kanałów w korpusie od wierzchniej strony są usytuowane gniazda, w osi symetrii gniazd, znajdują się wycięcia, których wielkość odpowiada przekrojowi poprzecznemu kanałów w wierzchniej stronie korpusu".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego /art. 11 i art. 77 ustawy o wynalazczości/ oraz naruszenie przepisów dotyczących postępowania poprzez zaniechanie przeprowadzenia niezbędnego postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w marcu 1998 r., po uzyskaniu informacji o opublikowaniu w biuletynie Urzędu Patentowego skrótu zgłoszenia wzoru użytkowego W-104668 pn. "Bezstykowa klawiatura cyfrowa" oraz po uzyskaniu szczegółowych danych dotyczących tego zgłoszenia złożył pisemny protest przeciwko udzieleniu prawa ochronnego na ten wzór. W proteście wskazał, że zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymagań określonych w ustawie o wynalazczości /art. 77 - kryterium nowości/, rozwiązanie stanowi w całości powielenie rozwiązania już znanego, starszego urządzenia /z przełomu lat 80/90/, skonstruowanego, produkowanego i wprowadzanego na rynek przez skarżącego, oraz kompilację pewnych innych, również znanych wcześniej, rozwiązań technicznych. Jako takie zostało więc zgłoszone do ochrony przez osobę nieuprawnioną do uzyskania prawa wyłącznego z pominięciem współautorstwa innych osób /w tym przypadku skarżącego/. W proteście zwrócił także uwagę na fakt, że rozwiązanie to było prezentowane w siedzibie zgłaszającego w dacie wcześniejszej od powoływanej w zgłoszeniu daty pierwszeństwa, a także na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, m.in. na konieczność zapoznania się przez Urząd Patentowy ze wspomnianym urządzeniem pierwotnym w celu potwierdzenia zbieżności tego rozwiązania ze zgłoszonym wzorem. Urząd jednak nie wyraził zainteresowania przeprowadzeniem postępowania dowodowego, które w tej sprawie było niezbędne.

Skarżący podkreślił dalej, że w swoim kolejnym piśmie skarżącego do Urzędu Patentowego prosił o dalsze wyjaśnienia. Z odpowiedzi Urzędu wynikało, że rozpatrując zgłoszenie Urząd ograniczył badanie dotyczące nowości i ujawnienia jedynie do zbadania swoich wewnętrznych dokumentów /prawdopodobnie innych opisów patentowych oraz zgłoszeń/, nie uznając za stosowne zbadania, czy przed datą zgłoszenia wzoru W-104668 w obrocie znajdowały się rozwiązania techniczne identyczne z nim. Takie postępowanie stanowi zdaniem skarżącego rażące naruszenie art. 11 i art. 77 ustawy o wynalazczości oraz przepisów postępowania. Ustawa o wynalazczości nie ogranicza badania przesłanki nowości jedynie do zgłoszonych wniosków i uzyskanych patentów. Również "ujawnienie" danych do stosowania wzoru czy wynalazku nie jest ograniczone w ten sposób. W przeciwnym przypadku należałoby się spodziewać udzielania patentów na takie urządzenia jak np. koło, dźwignia tym podobne, które nie figurują przecież w zbiorach Urzędu Patentowego jako zgłoszone wynalazki lub patenty, a są w powszechnym użyciu i powszechnie znane.

Bez trudu zdaniem skarżącego można sobie wyobrazić sytuację, w której rozwiązanie techniczne, samo w sobie mające zdolność patentową w rozumieniu art. 77 /rozwiązanie "nowe"/ oraz art. 11 /dotychczas nieujawnione/ nie jest zgłaszane do Urzędu Patentowego, natomiast jest powszechnie stosowane. Ustawa o wynalazczości nie nakłada bowiem na wynalazców obowiązku zgłaszania do ochrony opracowanych wzorów. Stąd niedopuszczalne jest, zdaniem skarżącego, ograniczanie prowadzonego przez Urząd Patentowy badania czystości patentowej do baz danych Urzędu. Wyjaśnieniu takich właśnie wątpliwości służy możliwość zgłaszania sprzeciwu co do udzielenia ochrony na zgłoszony wzór czy wynalazek po jego opublikowaniu w Biuletynie Urzędu Patentowego. W niniejszej sprawie Urząd, bez jakiegokolwiek sprawdzenia, odrzucił złożony przez skarżącego wniosek przeciwny, zawierający informacje mogące mieć istotny wpływ na podjęcie decyzji dotyczącej udzielenia prawa ochronnego.

Skarżący zakwestionował ponadto sposób działania Urzędu Patentowego. Jego zdaniem sposób rozpatrywania dokumentów i podejmowane decyzje nie zależą od merytorycznej wartości i zgodności z prawem, lecz od osoby "załatwiającej" te sprawy w Urzędzie. Wynika to zapewne z przekonania o braku jakiejkolwiek zewnętrznej kontroli /np. sądowej/ decyzji podejmowanych przez UP. W tej sprawie skarżący wyczuwa wyraźną niechęć, jeśli nie wrogość, urzędników Urzędu Patentowego do jego osoby, i wyraźne faworyzowanie osoby jego oponenta; dotyczy to również innych spraw prowadzonych przed UP. O takim stosunku świadczy sposób rozpatrywania spraw, w których oponentami są te same osoby /skarżący i uprawniony z prawa ochronnego - (...)/. Z uzasadnień decyzji w powyższych sprawach wynika, że ciężar dowodu został w niedopuszczalny sposób przerzucony na osobę wnioskującą o udzielenie patentu, a jednocześnie zwolniona zeń została osoba składająca protest. Dokumenty w powyższych sprawach, dostarczone przez składającego protest, nie posiadały dat, w części zostały sfałszowane /zostało to dowiedzione na rozprawie/, nie były poświadczane notarialnie /co stanowiło podstawę odrzucenia dowodów składanych przez skarżącego w tej sprawie/, pochodziły od nieistniejących podmiotów gospodarczych itd.

Skarżący podkreślił, że porównując uzasadnienia decyzji wcześniejszych z uzasadnieniem decyzji w niniejszej sprawie, w której oświadczenia osób, mogące udowodnić stanowisko skarżącego odrzucono, ponieważ brakowało notarialnego poświadczenia /w wyżej wskazanych sprawach ten sam Urząd przyjął nie poświadczone dokumenty/, w której odrzucono materialne dowody przedstawiane przez skarżącego na rozprawie /w postaci urządzeń wyprodukowanych w latach 80/90/ i mając na uwadze przyjęcie przez Urząd w innych sprawach dowodów ewidentnie sfałszowanych /co wykazano podczas rozprawy/, można uznać, że obiektywizm Urzędu budzi uzasadnione wątpliwości. Budzi też poważne wątpliwości legalność postępowania.

Niezrozumiałe jest dla skarżącego odrzucenie przez Kolegium Orzekające materialnego dowodu /urządzenia tożsamego z wzorem Ru 58323, a wyprodukowanego dużo wcześniej przed datą pierwszeństwa/, przy późniejszym powołaniu się w uzasadnieniu na konieczność wskazania przez skarżącego urządzeń, pochodzących sprzed daty pierwszeństwa zawierających wszystkie cechy znamienne wzoru Ru 58323. Niezrozumiałe jest także, w porównaniu z innymi, wcześniejszymi decyzjami /wskazanymi wyżej/, "wyjątkowo szczegółowe w zaskarżanej decyzji podejście UP do kwestii cech znamiennych spornego wzoru użytkowego Ru 58323. O ile w poprzednich sprawach Urzędowi wystarczało jedynie oświadczenie protestującego nie poparte żadnymi dowodami /w rozumieniu UP/, nie zbadano nawet, czy złożone protesty dotyczą w ogóle spornych urządzeń /nie powołano żadnych biegłych a trudno sobie wyobrazić, że urzędnicy UP dysponowali tak rozległą wiedzą fachową, że na pierwszy rzut oka odkryli cechy znamienne na podstawie oświadczenia np. gospodarza domu/, o tyle w zaskarżanej sprawie wymaga się dowodu na wyczerpanie wszystkich cech znamiennych w sposób literalny. Czy należy przez to rozumieć, że /odnosząc się do uzasadnienia skarżonej decyzji/ jeśli opis stanowi przykładowo: "/../ znajdują się wycięcia, których wielkość odpowiada przekrojowi poprzecznych kanałów w wierzchniej stronie korpusu (...)" zmiana owych wycięć na "wielkość nie odpowiadającą przekrojowi" - np. większą od kanałów w wierzchniej stronie korpusu spowoduje, że takie urządzenie spełni wymogi art. 77 ustawy i zostanie uznane jako nowe z wszystkimi tego konsekwencjami? Zmiana taka nie zmieni przecież w żaden sposób zasadniczych cech urządzenia oraz jego konstrukcji". Zdaniem skarżącego stanowi to rażące naruszenie przepisów prawa, nakładających na Urząd Patentowy obowiązek rzetelnego rozpatrzenia sprawy, przy wzięciu pod uwagę wszystkich przesłanek i dowodów, mogących mieć istotne znaczenie dla prawidłowego jej rozpoznania.

Naruszeniem prawa jest, zdaniem skarżącego, także odrzucenie pisemnych oświadczeń doręczonych podczas rozprawy przed Kolegium Orzekającym. Oświadczenia te zawierały istotne merytorycznie informacje, mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Z żadnych przepisów prawa, według wiedzy skarżącego, nie wynika obowiązek notarialnego poświadczania takich dokumentów, a Urząd Patentowy może wezwać świadków w celu sprawdzenia i weryfikacji takich oświadczeń. Nieskorzystanie z tych możliwości miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł ponadto o rozważenie celowości "powiadomienia Prokuratury w celu wyjaśnienia czy przy wydaniu przez Urząd Patentowy decyzji w sprawach między tymi samymi stronami, zgłoszenia patentowe nr P300913, P301299, P300912, wzór zdobniczy Rz-15216 nie doszło do popełnienia przestępstwa przez urzędników UP i Tadeusza K.".

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Urzędu Patentowego zaskarżona decyzja jest prawidłowa. W myśl art. 68 ust. 1 w zw. z art. 82 ustawy o wynalazczości każda osoba, która ma w tym interes prawny może wystąpić z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy, jeżeli nie zostały spełnione przesłanki uzyskania prawa ochronnego. Jedną z takich przesłanek jest wymaganie nowości, przy czym rozwiązanie uważa się za nowe, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, nie zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania /art. 77 i art. 11 w zw. z art. 82 ustawy o wynalazczości/. Zatem skuteczne postawienie zarzutu braku nowości wymaga przedstawienia dowodów na tę okoliczność. Samego faktu powołania się na konkretne rozwiązanie szkodzące nowości, czy też okazania takiego urządzenia bez przedstawienia dowodów wskazujących na ujawnienie /przed datą pierwszeństwa/ w określony powyżej sposób przeciwstawionego rozwiązania, nie można uznać za udowodnienie przesłanki braku nowości wzoru użytkowego podlegającego ochronie. Takich dowodów skarżący nie przedstawił. Również przedłożone przez skarżącego oświadczenia osób trzecich nie wskazują, jak trafnie stwierdził Urząd, by przed datą pierwszeństwa znane było rozwiązanie zawierające wszystkie cechy istotne określone w niezależnym zastrzeżeniu ochronnym przedmiotowego wzoru użytkowego. W tej sytuacji, zdaniem Urzędu Patentowego RP, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Pismem z 4 stycznia 2002 r. Tadeusz K. /zainteresowany/ wniósł o oddalenie skargi w całości i zasądzenie na jego rzecz od skarżącego kosztów postępowania i zastępstwa procesowego według przedstawionych faktur. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotem rozpatrywanej w trybie spornym przez Urząd Patentowy RP sprawy oznaczonej (...) był wniosek skarżącego z 13 grudnia 2000 r. o unieważnienie prawa ochronnego nr Ru 58323 /W-104668/ na wzór użytkowy pt.: "Bezstykowa klawiatura cyfrowa". Urząd Patentowy wydał decyzję oddalającą wniosek. Skarga powinna odnosić się tylko do zakresu postępowania Urzędu Patentowego dotyczącego niniejszej sprawy. Tymczasem w skardze są zarzuty dotyczące innych postępowań /postępowania administracyjnego w sprawach: zgłoszenia wzoru użytkowego nr W-104668 - decyzja pozytywną z 2 czerwca 2000 r.; zgłoszenie wynalazku nr P-300912 - decyzja negatywna z 1 kwietnia 1997 r.; zgłoszenie wynalazku nr P-300913 - decyzja negatywna z 1 kwietnia 1997 r.; zgłoszenie wynalazku nr P-301299 - decyzja negatywna z 1 kwietnia 1997 r., a także postępowania spornego w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru zdobniczego nr 15216, zakończonego decyzją z 16 marca 1999 r. unieważniającą rejestrację - decyzja nie jest prawomocna/.

Zdaniem zainteresowanego zaskarżonej decyzji dotyczy jedynie ostatni akapit ze strony 3 oraz strona 4 bez ostatniego akapitu skargi. Odnosząc się do przedstawionych tam rozważań zainteresowany podniósł, że Urząd Patentowy przeprowadził badanie zgłoszonego do ochrony wzoru użytkowego na podstawie art. 77 oraz rozdziału 4 w zw. z art. 82 ustawy o wynalazczości, a także przepisów rozdziału 6 zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego z 23 marca 1993 r. /M.P. nr 18 poz. 179/, przy uwzględnieniu wytycznych zawartych w "Metodyce badania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych" zatwierdzonej do stosowania decyzją Prezesa Urzędu Patentowego z 15 października 1993 r. W trakcie badania nie stwierdzono przeszkód do udzielenia prawa ochronnego na zgłoszone rozwiązanie, a więc uznano jego zdolność ochronną, tzn. uznano, że konstrukcja klawiatury jest nowa, ma charakter techniczny i trwałą postać, a także użyteczność. W celu unieważnienia udzielonego prawa skarżący powinien wykazać brak przynajmniej jednej z wymienionych cech, przy czym dostarczenie wiarygodnych dowodów jest obowiązkiem wnioskodawcy. Tymczasem skarżący zarzucił chronionemu rozwiązaniu klawiatury brak nowości, nie przedstawiając żadnych dowodów ani we wniosku o unieważnienie, ani też podczas rozprawy. Zarówno we wniosku, jak i na rozprawie, skarżący powoływał się na bliżej nieznane urządzenie pn. "Domofon cyfrowy CD-103", twierdząc, że jest ono "identyczne z cechami znamiennymi prawa ochronnego nr Ru 58323". Otóż "bezstykowa klawiatura cyfrowa" przedstawiona w opisie ochronnym jest szczegółowo pokazana na czterech figurach rysunku i odpowiednio opisanych, natomiast cechy nowe są scharakteryzowane w części znamiennej trzech zastrzeżeń ochronnych i odnoszą się do stanu techniki przedstawionego w części przedznamiennej głównego /niezależnego/ zastrzeżenia. Aby dokonać analizy porównawczej obu rozwiązań, należy każdej z cech chronionego rozwiązania przypisać odpowiednią cechę przeciwstawianego urządzenia, po sporządzeniu jego schematu lub fotografii ujawniającej konstrukcję. Najważniejsze jednak to bezsporne udowodnienie, że przed datą zgłoszenia /priorytetu/ wzoru użytkowego, przeciwstawiane rozwiązanie było udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania. Takim dowodem w przypadku skarżącego prowadzącego przedsiębiorstwo produkujące i sprzedające m.in. klawiatury do domofonów powinna być faktura lub rachunek zawierający datę pewną sprzedaży domofonu CD-103. Zamiast rzeczywistego dowodu skarżący przedstawił wątpliwej wartości oświadczenia swoich współpracowników.

Zainteresowany podkreślił, że skarżący przegrał proces przed Okręgowym Sądem Gospodarczym w Warszawie wytoczony w marcu 1996 r. przeciwko zainteresowanemu dotyczący również klawiatury według prawa ochronnego nr Ru-58323, a jego apelacja została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Warszawie (...). Ponadto skarżący wystąpił do Prokuratury Rejonowej w W.-O. z zawiadomieniem o dokonaniu przez zainteresowanego przestępstwa poprzez produkcję i sprzedaż kasety domofonu wykonanej rzekomo według konstrukcji skarżącego. Po wielomiesięcznym postępowaniu z powołaniem biegłych Prokuratura postanowieniem z 11 lutego 1999 r. umorzyła dochodzenie, nie stwierdzając działania sprzecznego z prawem.

Zdaniem zainteresowanego z przeważającej części skargi wynika, że skarżący nie posiadając żadnych argumentów merytorycznych odnośnie do naruszenia prawa przez Urząd Patentowy działający w trybie spornym w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego nr Ru 58323, pragnie wszelkimi sposobami wyeliminować konkurenta z rynku, dopuszczając się oszczerstw oraz zarzucając niedozwolony spisek pomiędzy Urzędem Patentowym a zainteresowanym. Zainteresowany podkreślił, że skarga jest bezzasadna i powinna zostać oddalona, natomiast skarżący powinien ponieść konsekwencje bezpodstawnych oskarżeń nie mających związku ze sprawą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten jest powołany do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd stwierdził naruszenie prawa.

Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną wzorów użytkowych, na które prawa ochronnego udzielono lub które zostały zgłoszone do ochrony przed 22 sierpnia 2001 r., ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej wzoru użytkowego, na który prawo ochronne udzielone zostało w 1996 r., są zatem przepisy powołanej ustawy o wynalazczości.

Przesłanką zdolności ochronnej wzoru użytkowego jest cecha nowości /art. 77 i art. 11 w zw. z art. 82 ustawy o wynalazczości/. Wzoru nie uważa się za nowy, jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego, został podany do wiadomości powszechnej albo też był w Polsce jawnie stosowany lub wystawiony na widok publiczny w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do stosowania tego wzoru użytkowego. Cechę nowości niweczy jakiekolwiek ujawnienie wzoru w kraju bez względu na sposób, w jaki to nastąpiło. Jeżeli w toku badania, czy też wskutek zgłoszenia sprzeciwu, wyjdzie na jaw brak nowości, Urząd Patentowy odmawia udzielenia ochrony, jeżeli zaś ujawni się to już po udzieleniu prawa ochronnego - prawo ochronne na wzór użytkowy powinno zostać przez Urząd Patentowy w całości lub w części unieważnione.

Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Musi m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej /art. 7 Kpa/, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego /art. 9 Kpa/. Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy /art. 77 par. 1 i art. 80 Kpa/ oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 par. 3 Kpa.

W rozpatrywanej sprawie Urząd Patentowy dopuścił się naruszenia tych reguł procesowych, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym świadczy przede wszystkim uzasadnienie jego decyzji. Sprowadza się ono do wskazania, iż skarżący powinien "udowodnić, ponad wszelką wątpliwość, że przed datą zgłoszenia wzoru użytkowego "bezstykowa klawiatura cyfrowa", znane było powszechnie rozwiązanie posiadające wszystkie cechy niezależnego zastrzeżenia ochronnego tego wzoru użytkowego" i że "skarżący nie poparł swojego wniosku właściwym i dostatecznym materiałem dowodowym". Takie uzasadnienie jest nieprzekonujące zważywszy, że dowodami przedstawianymi przez skarżącego były: urządzenie identyczne zdaniem skarżącego z chronionym wzorem /Ru 58323/ i znane przed datą jego zgłoszenia /urządzenie pn. "Domofon cyfrowy CD-103"/ oraz zeznania świadków. Jeśli organ nie uwzględnia żądania strony /w tym przypadku - oddala wniosek o unieważnienie prawa ochronnego/ ze względu na niedostateczny materiał dowodowy, nie może poprzestać na stwierdzeniu, że materiał ten nie jest dostateczny, lecz obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia dlaczego za taki został uznany. Ponadto w sytuacji, gdy zgłaszane przez stronę dowody są zdaniem organu niewystarczające, organ powinien stosownie do art. 9 Kpa pouczyć stronę, co do tego, jaki dowód byłby wystarczający. Ograniczenie się dopiero w uzasadnieniu decyzji do podkreślenia, że przedstawiony przez stronę materiał dowodowy nie był "właściwy i dostateczny" może podważać zaufanie do obiektywizmu organu. Wymaga przy tym zwrócenia uwagi, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu niewłaściwe jest też kwestionowanie przez Urząd Patentowy bez przekonującego wyjaśnienia wartości dowodowej "oświadczeń", które "nie są ani dokumentami notarialnymi, ani zeznaniami sądowymi", skoro w innych sprawach, jak twierdzi skarżący, zachowanie szczególnej formy oświadczeń nie jest wymagane.

Z tych wszystkich powodów skargę należało uznać za uzasadnioną. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

.O kosztach /pkt 2 sentencji/ orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.