Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 3258/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.) Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi R. B. na orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - na podstawie art. 136bze ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 305 ze zm.) – utrzymano w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] maja 2021 r., którym wymierzono [...] R.B., zwanemu dalej "Obwinionym", karę dyscyplinarną nagany. Rozstrzygnięcie dyscyplinarne organu I. instancji będzie określane dalej, jako "Orzeczenie".

W uzasadnieniu skarżonego aktu, przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- postanowieniem z [...] marca 2021 r. wszczęto wobec Obwinionego postępowanie dyscyplinarne; zaszło bowiem uzasadnione podejrzenie, że – [...] lutego 2021 r. pełniąc służbę na terenie dworca PKS w [...], zwanego dalej "Dworcem":

- nie zastosował się do obowiązku zakrywania ust i nosa określonego w § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 2316 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem o nakazach w epidemii", obowiązującego do 26 lutego 2021 r.; nie dopełnił tym samym obowiązku wynikającego ze złożonego ślubowania nie przestrzegając pkt I ppkt I i pkt III ppkt 1 Zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy Straży Granicznej, wprowadzonych zarządzeniem nr 11 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 20 marca 2003 r. (Dz.Urz. KGSG poz. 7), zwanych dalej "Zasadami Etyki";

- nie posiadał właściwych oznak stopnia służbowego, umieszczonych na umundurowaniu;

popełnił więc czyny określone w art. 135 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 135a pkt 1 i art. 135b ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, za które - zgodnie z art. 134 wskazanej ustawy - podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej,

- w wyniku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego organ I. instancji uznał Obwinionego winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną nagany,

- wobec skutecznego wniesienia odwołania sprawa jest rozpoznawana w II. instancji,

- [...] lutego 2021 r. Obwiniony pełnił służbę na terenie Dworca; w trakcie wykonywania czynności służbowych wobec cudzoziemców nie dochował obowiązku zakrycia ust i nosa, a także nie miał właściwych oznak stopnia służbowego na umundurowaniu; zdarzenie to utrwaliła anonimowa osoba; nagranie przesłano do placówki Straży Granicznej (dalej jako "SG"); w toku postępowania zabezpieczono ponadto nagranie z kamer, znajdujących się na terenie Dworca; pokazuje ono przebieg zdarzenia,

- ustawodawca uregulował materię odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej funkcjonariuszy SG w rozdziale 14 ustawy o Straży Granicznej; w myśl art. 134 tej ustawy, funkcjonariusz odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej,

- zgodnie art. 135 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn funkcjonariusza polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków, wynikających z przepisów prawa - w tym z rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów; natomiast w myśl z art. 135 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niedopełnienie obowiązków funkcjonariusza, wynikających ze złożonego ślubowania, a także z przepisów prawa,

- w myśl art. 135a ustawy o Straży Granicznej przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, gdy funkcjonariusz ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo, przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi lub nie ma zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.

- podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniach dyscyplinarnych stanowią ustalenia faktyczne (art. 136aa ust. 1 ustawy o Straży Granicznej); przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 136aa ust. 2 cyt. przepisu); przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny rozstrzygają samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie są związani rozstrzygnięciem sądu lub innego organu; prawomocne rozstrzygnięcia sądu kształtujące prawo lub stosunek prawny są jednak wiążące (art. 136aa ust. 3 wskazanej ustawy),

- stosownie do pkt I ppkt I Zasad Etyki, funkcjonariusz SG działa na podstawie i w granicach prawa; zgodnie natomiast z pkt III ppkt 1 wskazanego aktu funkcjonariusz SG w czasie służby i poza nią postępuje w sposób niegodzący w dobre imię SG i jej funkcjonariuszy,

- w myśl § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia o nakazach w epidemii, nakazuje się zakrywanie, przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki, przyłbicy albo kasku ochronnego, o którym mowa w przepisach o ruchu drogowym, ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych, w tym w budynkach użyteczności publicznej przeznaczonych na potrzeby: administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym usług pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym; za budynek użyteczności publicznej uznaje się także budynek biurowy lub socjalny; przepis ten obowiązywał do 26 lutego 2021 r.,

- niezależnie od powyższego - zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej - funkcjonariusz nosi umundurowanie określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy - w tym umundurowanie typu wojskowego; zgodnie natomiast z art. 65 ust. 3 przywołanej ustawy funkcjonariusz w czasie służby jest obowiązany do noszenia przepisowego umundurowania i wyposażenia,

- na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 65 ust. 8 ustawy o Straży Granicznej wydano rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 marca 2016 r. w sprawie umundurowania funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 500 ze zm.), zwane dalej "rozporządzeniem o umundurowaniu"; zgodnie z § 20 pkt 4 tego aktu funkcjonariusz nosi przedmioty umundurowania z umieszczonymi na tym umundurowaniu właściwymi danemu funkcjonariuszowi oznakami stopni,

- w niniejszej sprawie Obwinionego uznano winnym, że [...] lutego 2021 r. -pełniąc służbę na terenie Dworca - nie zastosował się do obowiązku zakrywania ust i nosa, określonego w § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia o nakazach w epidemii, oraz nie miał właściwych oznak stopnia służbowego, umieszczonych na umundurowaniu - o popełnienie czynów określonych w art. 135 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 135a pkt 1 i art. 135b ust. 1 ustawy o Straży Granicznej,

- w ocenie organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy - w szczególności zdjęcia oraz nagrania z kamer na Dworcu - wskazuje niewątpliwie na popełnienie przez Obwinionego zarzucanych mu czynów; ten - w trakcie przesłuchania [...] kwietnia 2021 r. - przyznał ponadto, że [...] lutego 2021 r. - podczas realizacji zadań na Dworcu - nie miał założonej maski; oświadczył, że zdjął maskę z uwagi na problemy w porozumiewaniu się z cudzoziemcami; na znajdujących w materiale dowodowym nagraniach z kamer Obwiniony nie ma założonej osłony na usta nos; w trakcie przedmiotowego przesłuchania przyznał też, że w dacie zdarzenia miał założony polar służbowy z niewłaściwym oznaczeniem stopnia służbowego; wyjaśnił, że ma w szafce 3 polary służbowe i omyłkowo wziął polar z niewłaściwym oznaczeniem stopnia służbowego,

- jak słusznie wskazał organ I. instancji, SG jest instytucją zaufania publicznego, a jej funkcjonariusze powinni stać na straży przestrzegania przepisów prawa i swoim zachowaniem dawać przykład innym obywatelom; biorąc pod uwagę sytuację pandemiczną, spowodowaną rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2, zachowanie Obwinionego - polegające na niezastosowaniu się do obowiązku zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej, określonego w obowiązującym w czasie popełnienia deliktu dyscyplinarnego § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia o nakazach w epidemii - powinno być szczególnie piętnowane; organ I. instancji właściwie ocenił zachowanie Obwinionego, jako mogące stworzyć realne zagrożenie dla zdrowia i życia innych osób, zwłaszcza, że - będąc powołanym do egzekwowania prawa - w sposób oczywisty dopuścił się jego naruszenia,

- w odniesieniu do zarzutu nieposiadania umieszczonych na umundurowaniu właściwych oznak stopnia służbowego, Obwiniony niezaprzeczalnie dopuścił tego czynu; na nagraniach wideo oraz znajdujących się w materiale dowodowym zdjęciach widać go z nieaktualnym stopniem służbowym na umundurowaniu; nie można ocenić jego zachowania, jako nieświadomego i omyłkowego; zdarzenie, będące przedmiotem niniejszego postępowania, miało miejsce [...] lutego 2021 r., natomiast Obwinionego mianowano na stopień [...] rozkazem personalnym z [...] kwietnia 2020 r.; miał więc czas i sposobność, aby zmienić nieobowiązujące już oznaki stopnia służbowego na elementach posiadanego umundurowania; był do tego zobowiązany na podstawie art. 65 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, w zw. z § 20 pkt 4 rozporządzenia o umundurowaniu,

- w przedmiotowej sprawie organ I. instancji przeprowadził wszystkie niezbędne, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego, czynności - przesłuchano świadków, mogących mieć informacje o zdarzeniu mającym miejsce [...] lutego 2021 r., wysłuchano wyjaśnień Obwinionego, zabezpieczono zapisy monitoringu oraz ustalono okoliczności popełnienia przez Obwinionego czynów, stanowiących naruszenie dyscypliny służbowej,

- Obwiniony popełnił też czyn, stanowiący naruszenie dyscypliny służbowej, w okresie odbywania kary dyscyplinarnej upomnienia, wymierzonej orzeczeniem dyscyplinarnym Komendanta [...] Oddziału SG z [...] października 2020 r.; w tym świetle uzasadnione było zaostrzenie wymiaru kary,

- nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołania dotyczący sprzeczności Orzeczenie z zasadami bezstronnego postępowania: przede wszystkim Obwiniony brał czynny udział w prowadzonym postępowaniu; umożliwiono mu złożenie wyjaśnień, z czego skorzystał, zapoznano go z aktami postępowania - nie wniósł uwag; w regulujących postępowanie dyscyplinarne przepisach nie wyrażono wprost zasady bezstronnego postępowania, jednakże - zgodnie z art. 136aa ust. 2 ustawy o Straży Granicznej - przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego; w myśl ust. 3 wskazanego przepisu, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny rozstrzygają samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne; ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, aby naruszono zasadę określoną w danym przepisie,

- bezprzedmiotowy jest zarzut, że zachowanie Obwinionego nie zawiera żadnych znamion popełnienia czynu zabronionego; co wskazano we wcześniejszych rozważaniach, przedmiotem postępowania jest czyn stanowiący naruszenie dyscypliny służbowej, a nie czyn zabroniony w rozumieniu przepisów prawnokarnych; przepisy karne - dotyczące popełnienia czynów zabronionych - nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie,

- nie zasługuje na uwzględnienie argument, że zachowanie Obwinionego miało charakter jednostkowy; choć przedmiotowe zachowanie miało charakter incydentalny, to w tym przypadku należy spojrzeć na popełniony czyn przez pryzmat całości postępowania Obwinionego; przede wszystkim dopuścił się on deliktów dyscyplinarnych, stanowiących przedmiot niniejszego postępowania w trakcie obowiązywania poprzednio orzeczonej kary dyscyplinarnej; w tym przypadku organ I. instancji wziął pod uwagę zarówno fakt kilkukrotnego naruszenia przez Obwinionego dyscypliny służbowej w stosunkowo krótkim okresie czasu, a także to, że jego zachowania - polegające na nie zasłonięciu ust i nosa w okresie pandemii COVID-19 w trakcie wykonywania obowiązków służbowych - niewątpliwie nadszarpnęło wizerunek i dobre imię formacji,

- powołany w odwołaniu art. 4 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1444 ze zm.), zwanej dalej "K.k.", nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie; postępowania dyscyplinarne w pełni uregulowano w rozdziale 14 ustawy o Straży Granicznej; jedynie na podstawie art. 136bzi ust. 1 tej ustawy zastosowanie do prowadzonych postępowań dyscyplinarnych ma część przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534 ze zm.), zwany dalej "K.p.k."; w żadnym natomiast przepisie, dotyczącym postępowania dyscyplinarnego, nie uregulowano kwestii odwołania do K.k.,

- nie jest trafne stwierdzenie w odwołaniu: "w trakcie prowadzenia postępowania jednoznacznie stwierdzono, że założenie kurtki służbowej z niewłaściwymi dystynkcjami było działaniem omyłkowym i nieświadomym."; jak wskazano wcześniej, między mianowaniem Obwinionego na stopień [...], a popełnieniem zarzucanego mu czynu minęło ponad 10 miesięcy; miał on więc czas i sposobność na dostosowanie posiadanego umundurowania do określonych prawem wymogów; w związku z tym nie można stwierdzić, jakoby doszło do naruszenia art. 135a pkt 1 ustawy o Straży Granicznej; tak długi okres czasu między mianowaniem na stopień a popełnieniem czynu, wyraźnie wskazuje, że Obwiniony musiał mieć świadomość nieaktualnego oznaczenia stopnia na umundurowaniu,

- przy rozpatrywaniu sprawy w I. instancji wzięto pod uwagę wszelkie okoliczności zarówno łagodzące, jaki i obciążające; prawidłowo oceniono stan faktyczny uzasadniający uznanie winy Obwinionego w zakresie stawianych mu zarzutów; wymierzając karę nagany, zasadnie oceniono także okoliczności obciążające i łagodzące; uwzględniono rodzaj i wagę czynu, jego skutki, okoliczności popełnienia, pobudki działania Obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, a także postawę Obwinionego w toku postępowania oraz fakt, że zarzucany obwinionemu czyn popełnił on w okresie odbywania poprzedniej kary dyscyplinarnej; wymierzona kara - nagany - jest proporcjonalna do wagi popełnionego czynu i odniesie właściwe skutki prewencji indywidualnej; wyczuli Obwinionego w przyszłości na konieczność zachowania odpowiedniej dyscypliny służbowej i staranności w wykonywaniu czynności służbowych,

- co słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OSK 710/07 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych): "(...) istota postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego i ma na celu chronić przede wszystkim konkretną grupę zawodową. W związku z tym, w przypadku niektórych zawodów cieszących się zaufaniem publicznym nie można łagodzić skutków zachowań, które niosą za sobą negatywny odbiór społeczny i etyczny w ramach danej grupy zawodowej. Postępowanie dyscyplinarne, prowadzone również wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, łączy się ze specyfiką wykonywania lego zawodu. Tak, więc ukształtowanie w ramach postępowania dyscyplinarnego konkretnej grupy zawodowej reguł, ukierunkowane jest przede wszystkim na obronę dobra konkretnego zawodu, a to oznacza, że odpowiedzialność dyscyplinarna może być powiązana także z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Natura deliktu dyscyplinarnego jest inna niż czynu podlegającego odpowiedzialności karnej, chociaż faktycznie w niektórych przypadkach granica między jednymi a drugimi jest nieostra. Zatrwożyć jednak trzeba, że czyny które powodują uruchomienie postępowania dyscyplinarnego mają różnorodny charakter i trudno przy nich na precyzyjną typizację. Odpowiedzialność dyscyplinarna zwłaszcza ta dotycząca takich grup zawodowych jak właśnie Straż Graniczna jest związana przede wszystkim z postępowaniem sprzecznym z zasadami obowiązującymi w ramach zawodu, ale też z obowiązującymi zasadami etycznymi. ".

W skardze zarzucono wydanie skarżonego aktu z naruszenie przepisów:

- postępowania - art. 134, 136 aa ust. 1, 2 i 3, art. 136 bb ust. 3, art. 236 bl ust. 1, art. 136 bw ust. 1, 2 i 4, art. 136 bx ust. 2, art. 136 bzb ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy - w tym niewyjaśnienie wszystkich zarzutów, w szczególności:

- błędne przyjęcie, że popełniony przez Obwinionego czyn jest czynem zabronionym, w rozumieniu obowiązujących przepisów,

- przekroczenie granic uznania administracyjnego wobec bezpodstawnego przyjęcia, że organ może władczo kształtować sytuację prawną funkcjonariusza w postępowaniu dyscyplinarnym - przez jednostronne i władcze założenie, że popełniony czyn jest niedopełnieniem obowiązku, wynikającego ze złożonego ślubowania i Zasad Etyki,

- pominięcie, że zachowanie się Obwinionego miało charakter jednostkowy; w żaden sposób nie wykazano, aby dopuścił się tego rodzaju czynów również w innych przypadkach; względy racjonalnego stosowania przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej wskazują, że nie każdy jednostkowy przypadek uchybienia określonym w pragmatyce służbowej regułom musi skutkować wszczęciem postępowania dyscyplinarnego i ukaraniem funkcjonariusza;

doprowadziło to do błędnego uznania skarżącego winnym popełnienia zarzucanych mu czynów dyscyplinarnych,

- prawa materialnego - § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia o nakazach w epidemii, na podstawie którego wydano zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne o ukaraniu za popełnienie czynu, który - w dniu wydania decyzji organów obu instancji - nie był już zabroniony; nakaz zakrywania nosa i ust obowiązywał tylko do 28 lutego 2021 r.

W uzasadnieniu podniesiono:

- postępowanie dyscyplinarne nie jest formą postępowania istniejącą w prawie niezależnie od innych dziedzin prawa; zamieszczono tam bezpośrednie odesłanie do przepisów K.p.k. (art. 136bzi ustawy o Straży Granicznej), ale też szereg przepisów powołujących się na przepisy K.k. (art. 143a, art. 137b ust. 1 pkt. 5 tej ustawy); twierdzenie dotyczące adekwatności art. 4 § 1 K.k. jest więc całkowicie uprawnione,

- można przytoczyć szereg orzeczeń, dotyczących wątpliwości prawnych w temacie faktycznego obowiązywania postanowień rozporządzenia o nakazach w epidemii, w tym również nakazu nakładania maseczki w miejscach publicznych; z tego punktu widzenia wątpliwe jest karanie za czyn opisany w powyższym akcie prawnym; tym bardziej, że organ nie wyjaśnił, jaki jest związek pomiędzy bezspornym czynem niezakrycia ust i nosa z pogwałceniem roty ślubowania i Zasadami Etyki,

- w art. 4 § 1 K.k. zapisano jedną z fundamentalnych zasad prawa karnego; częściowo sytuację taką przewidziano w art. 136bu pkt. 3 ustawy o Straży Granicznej; określono tam, że jeżeli w dniu wydania orzeczenia zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania w części, o umorzeniu rozstrzyga się w tym orzeczeniu,

- odnośnie czynu nie posiadania właściwych oznak stopnia służbowego umieszczonych na umundurowaniu, art. 135a pkt. 1 ustawy o Straży Granicznej stanowi, że przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, gdy funkcjonariusz ma zamiar jego popełnienia; w trakcie prowadzenia postępowania jednoznacznie stwierdzono, że założenie kurtki służbowej z niewłaściwymi dystynkcjami było działaniem omyłkowym i nieświadomym; nie było więc zamiaru jego popełnienia, nie było też świadomości popełnienia czynu; w zachowaniu Obwinionego można by doszukać się spełnienia przesłanek opisanych w pkt. 2 wskazanego artykułu - sytuacji kiedy funkcjonariusz nie ma zamiaru popełnienia czynu, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo ze możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć; jednakże, przed podjęciem służby każdy funkcjonariusz podlega odprawie służbowej, na której sprawdzeniu podlega także jakość i kompletność jego umundurowania; fakt, że nikt z przełożonych nie zwrócił uwagi na niewłaściwe oznaczenie stopnia służbowego i nie polecił zmiany oznaczeń na właściwe potwierdza, nieświadome popełnienie czynu; obwiniony nie mógł przewidzieć możliwości jego popełnienia; chodzi o czyn jednostkowy, niezawiniony, nieświadomy i bezskutkowy; już samo objęcie go postępowaniem dyscyplinarnym było przesadną reakcję; ukaranie zań karą dyscyplinarną jest zaś absolutnie niewspółmierne do wagi, niezależnie od tego, czy nastąpiło w czasie odbywania innej kary dyscyplinarnej,

- uznane za dowód w postępowaniu filmy, na których widać Obwinionego, umieszczono na internetowym portalu "[...]" i platformie Facebook, jako pochwała właściwego i profesjonalnego pełnienia służby przez funkcjonariuszy SG i takie komentarze pojawiają się pod tymi materiałami; wyciąganie z opisanych filmów wniosków dyscyplinarnych - w związku z nieetycznym zachowaniem, a nawet zachowaniem mogącym stworzyć realne zagrożenie dla zdrowia i życia innych osób - jest więc daleko idącym przejawem służbowej nadgorliwości i przekroczeniem granic uznania administracyjnego przez organy obu instancji; mają one prawo do swobodnej oceny dowodów, ale nie do kreowania rzeczywistości; niedopuszczalne jest, gdy organ będzie mógł każde zachowanie funkcjonariusza zakwalifikować, jako niezgodne z zasadami etyki i rotą ślubowania; tym bardziej, że sednem sprawy jest czyn, oparty na pogwałceniu przepisów, których obowiązywanie jest powszechnie uznawane za wątpliwe i z cała pewnością nieobowiązujących w czasie wydania postanowienia o ukaraniu,

- nie jest też jasne, w jaki sposób omyłkowe założenie polaru służbowego - z niewłaściwym oznaczeniem stopnia służbowego - godzi w dobre imię i wizerunek SG oraz jaki jest związek czynu Obwinionego z czynem wskazanym przez organ II. instancji, za który Obwinionego ukarano karą dyscyplinarną upomnienia [...] października 2020 r.,

- oba zarzucane czyny rzeczywiście nastąpiły; Obwiniony przyznał się do ich popełnienia i złożył wyjaśnienia; rzetelnie i zgodnie z prawdą opisał powody swojego postępowania; rolą organu, mającego władzę dyscyplinarna nad funkcjonariuszem, nie jest jednak tylko stwierdzenie czynu i ukaranie za jego popełnienie; przełożony dyscyplinarny interpretuje też kwestie prawne, zachowując przy tym zasadę obiektywizmu; powoduje to, że nie może wątpliwości prawnych interpretować wyłącznie na niekorzyść Obwinionego.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd zważył, co następuje:

Skargę oddalono, gdyż kwestionowana decyzja nie narusza prawa.

Trafne jest stanowisko organu dyscyplinarnego, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy, w tym przywołany pogląd judykatury. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie dodać, że są one bezzasadne z poniższych przyczyn.

W sprawie, w kwestiach merytorycznych – wobec zarzutów skargi - kluczowe znaczenie miało, czy:

- zachowania opisane w zarzutach a przypisywane Obwinionemu miały miejsce,

- czy Obwinionego stanowiły naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej,

- zasadnym jest zastosowanie sankcji, spośród przewidzianych art. 136 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej – wówczas, która z nich jest adekwatna, wobec popełnionych przewinień dyscyplinarnych.

We wszystkich zakresach, zarówno opis zdarzeń, jak i ich ocena przez organ, są prawidłowe.

Co w sprawie bezsporne, Obwiniony jest sprawcą zarzucanych mu czynów - sam temu w toku postępowania nie zaprzeczał. Istotne więc, czy czyny te określić można jako naruszenie dyscypliny służbowej w myśl art. 135 ustawy o Straży Granicznej lub nie przestrzeganie Zasad Etyki.

Bezzasadne są wywody, jakoby nie było podstaw do ukarania Obwinionego za oczywiste złamanie nakazu, ustanowionego rozporządzeniem o nakazach w epidemii, z następujących powodów:

- wyrażane w judykaturze bądź doktrynie pewne wątpliwości, co do dopuszczalności ustanowienia nakazu w drodze konkretnego aktu normatywnego nie mogą stanowić dla funkcjonariusza formacje mundurowej praworządnego państwa pretekstu dla jego nieprzestrzegania; dopóki określona regulacja pozostaje w biegu prawnym domniemywa się bowiem jej legalność; winien mieć to na uwadze funkcjonariusz służb mundurowych, które obdarzone są szczególnym zaufaniem społecznym; postawy ich pracowników postrzegane są jako wzorcowe; dlatego brak poszanowania prawa wobec określonych kontrowersji może być rozumiane jako powszechne zwolnienie z określonych obowiązków; prowadzi to do obniżenie znaczenia - stanowionego wszak przez mające demokratyczny mandat instytucje państwa, obowiązującego - prawa, a co za tym idzie anarchizacji życia społecznego; w tym kontekście bez znaczenia są podnoszone w skardze argumenty, że określona grupę obywateli zachowania Obwinionego oceniała generalnie pozytywnie (przywoływany fakt zamieszczenia aprobujących komentarzy pod materiałem zamieszczonym w Internecie),

- bez znaczenia jest w sprawie fakt uchylenie obowiązku zakrywania ust i nosa na dzień orzekania o ukaraniu; po pierwsze dlatego, że w sprawie nie znajdują ogólnie zastosowania przepisy K.k. a więc także powołany art. 4 § 1; trzeba też zauważyć, że nie nastąpiła depenalizacja zachowania, polegającego na naruszeniu obowiązujących przepisów sanitarnych; zmienił się wyłącznie zakres wymagań w danym zakresie; zdarzenie to nie może mieć wpływu na zakres odpowiedzialności za naruszenie zakazów w okresie, gdy one obowiązywały jako uznawane przez prawodawcę za potrzebne - z perspektywy zagrożenia epidemiologicznego; analogicznie, zniesienie ograniczenia prędkości na określonym odcinku drogi, nie wyłącza odpowiedzialności sprawców naruszenie danego wymagania jeszcze przed usunięciem stosownych znaków.

Uchybienie więc powinności określonej w § 27 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia o nakazach w epidemii, stanowiło naruszenia Zasad Etyki (pkt I ppkt I i pkt III ppkt I) oraz o niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 135 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w szczególności o niedopełnieniu obowiązków wynikających z przepisów prawa, w myśl art. 135 ust. 2 pkt 1 tego aktu.

Trafnie też organ uznał, że zachowanie polegające na posłużeniu się elementami umundurowania (polarem), gdzie umieszczono nieaktualne oznaczenie stopnia Obwinionego może stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej w kontekście uwarunkowań konkretnego zdarzenia. Jak odnotowuje organ, nominacja Obwinionego na kolejny stopień nastąpiła kilka miesięcy wcześniej. W takiej sytuacji przechowywanie przezeń stroju służbowego, opatrzonego nieaktualnymi dystynkcjami, obok ubrania w tym samym kroju i kolorze wykorzystywanego aktualnie, mogło oczywiście prowadzić do pomyłki lub nawet ich szeregu. Winien to przewidywać Obwiniony - wedle zasad wiedzy i doświadczenia życiowego a także logicznego rozumowania. Zaniedbanie działań celem wykluczenia ewentualnych pomyłek stanowi o lekceważącym stosunku, wobec powinności posługiwanie umundurowaniem z aktualnym stopniem, nawet gdy udokumentowana pomyłka miała charakter jednostkowy, co zresztą jest wyłącznie twierdzeniem Obwinionego. Brak odnotowania innych tego rodzaju zdarzeń nie jest dowodem, że nie miały one w danej sytuacji miejsca - przechowywania obok nieznacznie tylko różniącej się garderoby. Obwiniony nie wskazywał żadnych szczególnych okoliczności dane incydentu, które mogłyby uprawdopodobnić, że pomyłka musiała być wyłącznie jednorazowa. Sankcję dyscyplinarną wymierzono więc wobec konkretnego zdarzenia. Była jednak następstwem nie zachowania należytej staranności w celu posługiwanie się umundurowaniem, oznaczonym właściwymi dystynkcjami.

Dowolne byłby z kolei twierdzenie, że jedynie wielokrotne posługiwanie się umundurowaniem z zaznaczenia niewłaściwego stopnia może stanowić przesłankę zastosowania sankcji dyscyplinarnej. W rozpatrywanym przypadku nie istniała obiektywna przyczyna dla uznania, że naruszenie reguł posługiwanie się umundurowaniem nie wynikało z winy Obwinionego. To nie dochowanie należytej staranności przy przechowywaniu umundurowania prowadziło do naruszenia zasad naruszenia dyscypliny służbowej. Zachodził więc przypadek gdy funkcjonariusz, przewidując możliwość popełnienia czynu, na to się godził (art. 135a pkt 1 ustawy o Straży Granicznej). Bez znaczenia jest, czy dokonujący odprawy dostrzegł nieprawidłowe dystynkcje Obwinionego. Jest on bowiem osobiście obowiązany do należytej staranności w kwestii sprostania wymaganiom posługiwania się właściwym umundurowaniem (z aktualnym oznaczeniem stopnia).

Posłużenie się mundurem z niewłaściwymi dystynkcjami stanowiło więc o nie wykonaniu obowiązków, wynikających z przepisów prawa, w rozumieniu art. 135 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w szczególności niedopełnienie obowiązków wynikających z przepisów prawa, w myśl art. 135 ust. 2 pkt 1 tego aktu.

Nie można także uznać za dowolne wymierzenie sankcji nagany. Należy ona do kategorii najłagodniejszy, zaś stosunkowo nieznacznie wcześniej wymierzono Obwinionemu także karę za inne naruszenia dyscypliny służbowej. W takim przypadku nie zastosowanie sankcji najładniejszej nie można uznać za dowolne. Bezzasadnie wprawdzie organ posłużył się w uzasadnieniu sformułowaniem "odbywania kary nagany" (analogicznie wywody skargi). Jego intencja nawiązania do przedniego ukarania jest jednak oczywista.

Jedynie na marginesie wypada odnotować, że chybione są zarzuty skargi, dotyczące naruszenia przepisów K.p.a. Kodeks ten w danej sprawie nie znajduje zastosowania. Omyłka ta jest jednak bez znaczenia, gdy procedury wymierzenie sankcji dyscyplinarnej w ustawie o Straży Granicznej zawierają analogiczne regulacje, nakładające na organy obowiązek wnikliwego i właściwego wyjaśnienia sprawy we wszystkich istotnych aspektach - powołane zresztą przez organ jak i w skardze. Zasadom tym - jak wskazano - w przedmiotowej sprawie nie uchybiono, także co do możliwości czynnego udziału Obwinionego w postępowaniu.

W tym świetle bezzasadne są zarzuty skargi zarówno w kontekście naruszenia przepisów procedury, jak i prawa materialnego – przesłanek wymierzania określonej sankcji dyscyplinarnej.

Nie są też zasadne zarzuty, jakoby w sprawie czyniono ustalenia dowolne. Znajdują one podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś sformułowane oceny nie wykraczają poza ramy reguł logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego.

Sąd więc z urzędu ani wobec zarzutów skargi nie spostrzegł w zaskarżonym akcie wad, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.