Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2748/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 4a, art. 57a, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 22 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a i ust. 2, art. 19
journal: Dz.U. 2021 poz 1128
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2022 r. sprawy ze skargi J.L. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 października 2021 r. nr 0114-KDIP3-1.4011.524.2021.3.MG w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 4 listopada 2021 r. J.L. (dalej: "Skarżąca", "Wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "Organ") interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego z dnia 7 października 2021 r, nr 0114-KDIP3-1.4011.524.2021.3.MG, w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zaskarżona interpretacja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 28 czerwca 2021 r. wpłynął do Organu wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych realizacji Opcji Call oraz odpłatnego zbycia akcji Holdingu.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe.

Wnioskodawczyni jest polskim rezydentem podatkowym, pełniącym funkcję Prezesa Zarządu w spółce H. Sp. z o.o. (dalej "H."). H. powstała na skutek połączenia spółki F. Sp. z o.o. (dalej: "F." lub "Spółka Przejmowana") z C. Sp. z o.o. (dalej: "C." lub "Spółka Przejmująca"). Wnioskodawczyni przed połączeniem była wspólnikiem oraz członkiem zarządu w obu łączących się spółkach, a każda z nich prowadziła działalność wzajemnie komplementarną, stąd połączenie spółek było naturalnym działaniem zmierzającym do uproszczenia i ułatwienia prowadzenia biznesu z istotnym również ograniczeniem kosztów ich funkcjonowania, a poza tym był to również krok upraszczający strukturę z racji wskazanych poniżej planów pozyskania inwestora strategicznego.

Zgodnie z planem połączenia spółek, C. przejęło F. w trybie przewidzianym w art. 492 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks spółek handlowych (dalej "K.s.h."), tj. w drodze przeniesienia majątku spółki przejmowanej na spółkę przejmującą z jednoczesnym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki przejmującej. Nowo utworzone udziały Spółka Przejmująca wydała wspólnikom Spółki Przejmowanej, według określonego w planie połączenia parytetu wymiany.

W związku z połączeniem, kapitał zakładowy C. został podwyższony z kwoty 50.000 zł do 60.000 zł, w drodze utworzenia 200 nowych udziałów o wartości nominalnej 50 zł każdy.

Proces połączenia jednocześnie obejmował zmianę wartości nominalnej udziałów C. z kwoty 500 zł do kwoty 50 zł. W procesie połączenia wspólnikom F. na podstawie ustalonego parytetu wymiany przyznano zatem nowe udziały w podwyższonym kapitale zakładowym C. Wskutek połączenia do 1000 udziałów w C. dodano 200 nowych udziałów C. utworzonych w związku z podwyższeniem kapitału C. w celu ich wydania w zamian za 100 udziałów F., stąd łączna liczba udziałów w H. (nowa nazwa spółki C.) wyniosła 1200 udziałów.

W efekcie, Wnioskodawczyni uprzednio posiadając 80 udziałów w C. oraz 33 udziały w F. (objętych po cenie równej wartości nominalnej), po rejestracji połączenia w KRS posiadała 866 udziałów w H. (800 udziałów zostało objętych po wartości nominalnej za gotówkę, natomiast 66 objęto w procesie połączenia spółek w zamian za udziały F.).

Po rejestracji połączenia spółek w KRS Wnioskodawczyni otrzymała od małżonka w drodze darowizny 150 udziałów H. Również po dokonaniu połączeniu spółek na skutek uzgodnień z innym ze wspólników H. Wnioskodawczyni sprzedała na jego rzecz 95 udziałów H. Ostatecznie więc Wnioskodawczyni jest obecnie właścicielem 921 udziałów w H.

Z uwagi na istniejące powiązania kapitałowe i osobowe (poprzez jednego ze wspólników spółki - osoba fizyczna będąca rezydentem podatkowym w Szwajcarii, który jest również wspólnikiem innych spółek w innych krajach) H. należy do grupy spółek F. funkcjonujących na całym świecie. Z uwagi na ww. przynależność do międzynarodowej grupy spółek F. oraz mając na względzie rozwój tej grupy, w tym również rozwój spółki H. ustalono, że zostaną rozpoczęte działania zmierzające do pozyskania strategicznego inwestora na nabycie pakietu udziałów w całej grupy spółek F. W tym celu została zawiązana spółka holdingowa z siedzibą w Szwajcarii (dalej "Holding"), do której zostaną przeniesione udziały H. oraz pozostałych spółek w grupie F.

W związku z tym wspólnicy wszystkich spółek z grupy F. zawarli porozumienie określające warunki założenia Holdingu oraz procesu poszukiwania inwestora zainteresowanego nabyciem pakietu akcji Holdingu. Poprzez przystąpienie do ww. porozumienia wraz z pozostałymi udziałowcami H. (dalej "Porozumienie") Wnioskodawczyni ze względu na zbliżający się wiek emerytalny oraz względy zdrowotne, planuje wziąć udział w planowanym procesie pozyskania inwestora, poprzez przeniesienie swoich udziałów do spółki holdingowej w Szwajcarii, aby ostatecznie w wyniku tego procesu dokonać zbycia akcji spółki Holdingowej docelowemu inwestorowi. Sprzedaż akcji Holdingu będzie możliwa do realizacji po znalezieniu zainteresowanego inwestora i według harmonogramu ustalonego z docelowym inwestorem. Brak decyzji po stronie Wnioskodawczyni o przystąpieniu do Porozumienia mógłby się wiązać z ryzykiem wystąpienia ze spółki H. wspólnika ze Szwajcarii, a co za tym idzie utratą możliwości działania w ramach międzynarodowej grupy spółek F.

Zgodnie z uchwałą o podwyższeniu kapitału zakładowego w Holdingu, nabycie akcji imiennych w Holdingu przez Wnioskodawczynię jest uwarunkowane wniesieniem: wkładu pieniężnego, równego wartości nominalnej nabywanych akcji oraz wkładu niepieniężnego stanowiącego ustanowienie na rzecz Holdingu Opcji Call nabycia udziałów w H. Z uwagi na fakt, że realizacja Opcji Call jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym (tj. jej ziszczenie jest zależne od faktycznego pozyskania przez Holding inwestora strategicznego) - to wartość tego prawa na moment obejmowania akcji w podwyższonym kapitale zakładowym Holdingu określono na 1 CHF (1 frank szwajcarski). Zgodnie z treścią umowy objęcia akcji Wnioskodawczyni zobowiąże się do bezwarunkowego przekazania wskazanych wkładów, a nabycie udziałów H., będące następstwem realizacji prawa Opcji Call, nie będzie wiązało się z wypłatą dodatkowego wynagrodzenia na rzecz Wnioskodawczyni. Wartość wkładu niepieniężnego o wartości 1 CHF została wniesiona jako agio. Zawarcie umowy prawa opcji zmierza (warunkowo) do przeniesienia prawa własności udziałów w H. na Holding w momencie pojawienia się inwestora zewnętrznego, gotowego nabyć akcje Holdingu. Wnioskodawczyni zachowa zatem prawa własności udziałów w H. do dnia realizacji Opcji Call.

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

Czy przekazanie udziałów H. na rzecz Holdingu w wykonaniu Opcji Call, oznacza na gruncie prawa podatkowego dokonanie przez Wnioskodawczynię nieodpłatnego świadczenia na rzecz Holdingu, a tym samym czy w związku z tym Wnioskodawczyni nie uzyska z tego tytułu żadnego przychodu podatkowego, w szczególności na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej "u.p.d.o.f.")?

Czy przeniesienie własności udziałów H. w wykonaniu Opcji Call będzie wiązało się z powstaniem przychodu podatkowego po stronie Wnioskodawcy, a w związku z tym Wnioskodawczyni będzie miała prawo do wykazania kosztu uzyskania wskazanego przychodu równego historycznym wpłatom na kapitał zakładowy C. oraz - w zakresie udziałów objętych w wyniku połączenia - historycznym wydatkom poniesionym na nabycie udziałów w F.?

Jakiego rodzaju wydatki poniesione przez Wnioskodawczynię w celu objęcia akcji Holdingu będą mogły być przez Wnioskodawczynię rozpoznane jako koszt uzyskania przychodów, w sytuacji gdy doszłoby ostatecznie do sprzedaży akcji Holdingu przez Wnioskodawczynię na rzecz inwestora strategicznego? W szczególności, czy Wnioskodawczyni będzie uprawniona do rozpoznania jako koszt podatkowy wartości rynkowej udziałów w spółce H. ustalonej na dzień ich przeniesienia na rzecz Holdingu w związku z realizacją praw z Opcji Call (tj. w wysokości przychodu podatkowego, o którym mowa w pytaniu nr 2)?

Odnośnie do pierwszego pytania Wnioskodawczyni uznała, że przeniesienie udziałów w spółce H. na rzecz Holdingu w wyniku realizacji Opcji Call nie stanowi nieodpłatnego świadczenia realizowanego przez Wnioskodawczynię na rzecz Holdingu. Wnioskodawczyni z tego tytułu uzyska przychód podatkowy w wysokości wartości rynkowej udziałów H. ustalonej na moment przenoszenia udziałów H. na rzecz Holdingu w wykonaniu Opcji Call (o ile warunek realizacji prawa z Opcji zostanie przez Holding finalnie spełniony). Podstawę do rozpoznania przychodu podatkowego z tego tytułu stanowić będzie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f.

Odnośnie do pytania drugiego w opinii Wnioskodawczyni, realizacja Opcji Call na udziały H., biorąc pod uwagę jej powiązanie transakcją zbycia akcji Holdingu, których wartość zostanie podwyższona w wyniku przejęcia przez Holding praw do udziałów w H., wiąże się z powstaniem przychodu po stronie Wnioskodawczyni na moment przeniesienia prawa własności udziałów H. na rzecz Holdingu, w wysokości wartości rynkowej przekazywanych udziałów.

Zgodnie ze stanowiskiem Wnioskodawczyni, będzie ona miała - w związku z tym - prawo do wykazania kosztu uzyskania przychodu równego: historycznym wpłatom na kapitał zakładowy C. - w zakresie w jakim zbycie będzie dotyczyło udziałów objętych w tej spółce przed połączeniem (w spółce przejmującej) oraz historycznym wydatkom poniesionym na nabycie udziałów w F. - w zakresie udziałów objętych w wyniku połączenia, oraz w zakresie zbywanych udziałów H. otrzymanych uprzednio w wyniku darowizny od męża - u Wnioskodawczyni nie wystąpią koszty nabycia tych udziałów ze względu na jej nieodpłatny charakter.

Przy obliczaniu dochodu ze zbycia udziałów, kosztami uzyskania przychodu będą wydatki na pierwotne objęcie udziałów, a także kwota odpowiadająca wartości, o którą została podniesiona wartość nominalna udziałów w wyniku podwyższenia kapitału zakładowego.

Zdaniem Wnioskodawczyni kosztem uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży udziałów w H. będzie wartość nominalna udziałów objętych w C. (spółka przejmująca - obecna nazwa H.). W przypadku natomiast udziałów objętych w drodze połączenia, kosztem uzyskania przychodów będą wydatki poniesione na nabycie udziałów w F. (spółka przejmowana). W zakresie natomiast przenoszonych na rzecz Holdingu udziałów H. otrzymanych uprzednio w wyniku darowizny od męża - u Wnioskodawczyni nie wystąpią koszty nabycia tych udziałów ze względu na nieodpłatny charakter umowy darowizny. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę specyfikę transakcji, która ze względu na swój cel i charakter nosi znamiona odpłatnego zbycia, Wnioskodawczyni na moment dokonywania transakcji przenoszenia własności udziałów na Holding w wyniku realizacji Opcji Call winna wykazać przychód w wysokości ceny rynkowej przekazywanych udziałów w H. Z drugiej strony jednak, Wnioskodawczyni będzie miała prawo do wykazania kosztu uzyskania przychodu z tej transakcji w wysokości historycznych wpłat na kapitał zakładowy C., natomiast w zakresie udziałów objętych w wyniku połączenia - historyczne wydatki poniesione na nabycie udziałów w F.

W odpowiedzi na pytanie trzecie Wnioskodawczyni uznała, że udzielenie, a następnie realizacja Opcji Call pozostaje w związku ze sprzedażą akcji Holdingu, a zatem wiąże się z zamiarem osiągnięcia przychodów przez Wnioskodawczynię. Przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji praw z Opcji Call, choć będzie odbywało się bez formalnej zapłaty dodatkowej ceny, nie może w opinii Wnioskodawczyni zostać w związku z tym potraktowane jako świadczenie nieodpłatne. Model transakcji zakłada bowiem, że faktyczne przeniesienie praw do udziałów w H. będzie miało miejsce dopiero w momencie znalezienia inwestora zewnętrznego zainteresowanego nabyciem akcji Holdingu. Co więcej, zyski z przeniesienia udziałów w H. zostaną odzwierciedlone w cenie sprzedaży akcji Holdingu, które zostaną zbyte na rzecz inwestora zewnętrznego.

W odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego sprawy DKIS uznał, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe w części dotyczącej powstania po stronie Wnioskodawczyni przychodu z tytułu przeniesienia na rzecz Holdingu własności udziałów w spółce z o.o., powstałej z połączenia spółek kapitałowych, w wykonaniu Opcji Call oraz kosztów uzyskania przychodów związanych z tym przeniesieniem, rozpoznania jako koszt uzyskania przychodów wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o. ustalonej na dzień ich przeniesienia na rzecz Holdingu, w związku z realizacją Opcji Call oraz zaliczenia jako koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztów notarialnych i obsługi prawnej związanych z transakcją zbycia akcji Holdingu, natomiast prawidłowe w pozostałym zakresie.

Organ przytoczył art. 9 ust. 1 u.p.d.of.

Z przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego i jego uzupełnienia wynika, że Wnioskodawczyni jest wspólnikiem polskiej spółki z o.o., powstałej z połączenia dwóch spółek kapitałowych, których Wnioskodawczyni również była wspólnikiem, należącej go określonej grupy spółek na świecie. Połączenie spółek odbyło się w trybie art. 492 § 1 pkt 1 K.s.h., z jednoczesnym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki przejmującej, poprzez utworzenie nowych udziałów, które zostały wydane wspólnikom spółki przejmowanej. Proces połączenia obejmował także zmniejszenie wartości nominalnej udziałów spółki przejmującej. Po rejestracji połączenia spółek, Wnioskodawczyni otrzymała w drodze darowizny od męża udziały w spółce z o.o. oraz sprzedała określoną ilość udziałów w tej spółce na rzecz innego wspólnika spółki. Z uwagi na przynależność do międzynarodowej grupy spółek oraz mając na względzie rozwój tej grupy, ustalono, że zostaną rozpoczęte działania zmierzające do pozyskanie strategicznego inwestora na nabycie pakietu udziałów całej grupy spółek. W tym celu została zawiązana spółka holdingowa z siedzibą w Szwajcarii (Holding), do której zostaną przeniesione m.in. udziały polskiej spółki z o.o. oraz pozostałych spółek w grupie. W związku z tym wspólnicy wszystkich spółek z grupy (w tym Wnioskodawczyni) zawarli porozumienie określające warunki założenia Holdingu oraz procesu poszukiwania inwestora zainteresowanego nabyciem pakietu akcji Holdingu. Poprzez przystąpienie do ww. porozumienia wraz z pozostałymi udziałowcami spółki z o.o. Wnioskodawczyni planuje przeniesienie udziałów w polskiej spółce z o.o. do spółki holdingowej w Szwajcarii (wspólnik spółki z o.o., posiadający rezydencje podatkową w Szwajcarii założył już Holding z siedzibą w Szwajcarii). Nastąpiło podwyższenie kapitału zakładowego Holdingu oraz umożliwiono wszystkim wspólnikom polskiej spółki z o.o. objęcia akcji w Holdingu w jego podwyższonym kapitale zakładowym. Akcje w Holdingu zostały objęte przez Wnioskodawczynię po cenie nominalnej w zamian za wkład pieniężny oraz wkład niepieniężny stanowiący ustanowienie na rzecz Holdingu Opcji Call nabycia udziałów w spółce z o.o., które będą zrealizowane dopiero w momencie pozyskania inwestora strategicznego dla Holdingu. Realizacji Opcji Call nastąpi poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Wnioskodawczynię wszystkich posiadanych przez Nią udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu. Wartość Opcji Call na moment obejmowania akcji w podwyższonym kapitale zakładowym Holdingu określono na 1 frank szwajcarski. Wnioskodawczyni zachowa prawa własności udziałów w spółce z o.o. do dnia realizacji Opcji Call. Z tytułu dokonania przeniesienia udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji Opcji, Wnioskodawczyni nie będzie przysługiwało odrębne wynagrodzenie. Jak twierdzi Wnioskodawczyni, zyski z przeniesienia udziałów zostaną odzwierciedlone w cenie sprzedaży akcji Holdingu, których wartość istotnie wzrośnie ponad pierwotną ich cenę nominalną, o wartość przeniesionych do Holdingu udziałów w spółce z o.o. Wnioskodawczyni planuje sprzedaż akcji Holdingu na rzecz inwestora zewnętrznego. Opcja Call stanowi inne prawo podmiotowe majątkowe, którego treść określona została przez strony, uwarunkowane interesem ekonomicznym obu stron transakcji. Jest to prawo podmiotowe względne, a więc skuteczne wyłącznie wobec określonych osób, które nie podlega zbyciu na rzecz osób/podmiotów trzecich. Do czasu ziszczenia się warunku Opcji (tj. znalezienia inwestora) i zawarcia odrębnej umowy przeniesienia udziałów na rzecz Holdingu (jako realizacja praw z Opcji Call), Wnioskodawczyni będąca większościowym udziałowcem zachowuje pełnię praw wynikających z posiadanych udziałów, ma pełną kontrolę nad tą spółką, z zachowaniem praw do wykonywania prawa głosu oraz prawa do dywidendy.

Organ przytoczył art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

W niniejszej sprawie po stronie Wnioskodawczyni, w związku z przekazaniem na rzecz Holdingu udziałów w spółce z o.o. nie dojdzie do powstania przychodu z nieodpłatnego świadczenia. Jak słusznie Wnioskodawczyni wskazała w uzupełnieniu wniosku na wezwanie organu, "(...) a w transakcji będącej przedmiotem interpretacji otrzymującym świadczenie w ramach wykonania Opcji Call jest spółka kapitałowa".

Tym samym, moment przekazania udziałów na rzecz Holdingu nie będzie rodził po stronie Wnioskodawczyni przychodu z nieodpłatnego świadczenia. Wobec tego stanowisko Wnioskodawczyni w zakresie pytania nr 1 DKIS uznał za prawidłowe.

Nie uznał natomiast stanowiska Wnioskodawczyni odnośnie pytania Nr 2, dotyczącego skutków podatkowych przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o. w wykonaniu Opcji Call na rzecz Holdingu.

Jak twierdzi Wnioskodawczyni, realizacja Opcji Call na udziały spółki z o.o. wiąże się z powstaniem przychodu po stronie Wnioskodawczyni na moment przeniesienia prawa własności udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, w wysokości wartości rynkowej przekazywanych udziałów.

DKIS uznał, że w niniejszej sprawie realizacja Opcji Call, w sytuacji znalezienia przez Holding inwestora strategicznego, nastąpi poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Wnioskodawczynię posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu.

Tym samym przywołany przez Wnioskodawczynię art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., odnoszący się do odpłatnego zbycia m.in. udziałów w spółce kapitałowej nie znajduje zastosowania w sprawie.

Zgodnie bowiem z treścią art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ww. ustawy, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych.

DKIS podkreślił, że zgodnie z obowiązującą w prawodawstwie polskim zasadą swobody umów, strony transakcji mogą dowolnie kształtować treść zawieranych umów w granicach wyznaczonych przez prawo. Zasada ta ma również zastosowanie na gruncie prawa podatkowego. Organy podatkowe nie mają prawa ingerować w treść zawieranych umów i przyjęte w nich ustalenia, chyba że postanowienia umów naruszają przepisy podatkowe, a to może być stwierdzone jedynie w trakcie przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego.

Jak Wnioskodawczyni wskazała w opisie zdarzenia przyszłego, realizacja Opcji Call nastąpi poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Wnioskodawczynię posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, a zatem realizacja Opcji Call będzie miała charakter nieodpłatny, a w konsekwencji nie będzie rodziła skutków podatkowych po stronie Wnioskodawczyni, w postaci uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu.

W konsekwencji, w sytuacji braku przychodu podlegającego opodatkowaniu, Wnioskodawczyni nie będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów odnoszących się do transakcji nieodpłatnego przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o. w wykonania Opcji Call.

Zatem stanowisko Wnioskodawczyni w zakresie pytania Nr 2 DKIS uznał za nieprawidłowe.

DKIS nie potwierdził także w pełni stanowiska Wnioskodawczyni odnośnie pytania Nr 3, którego przedmiotem jest ustalenie, jakiego rodzaju wydatki poniesione przez Wnioskodawczynię w celu objęcia akcji Holdingu będą mogły być rozpoznane jako koszt uzyskania przychodów, w sytuacji gdy dojdzie do sprzedaży akcji Holdingu na rzecz inwestora strategicznego.

Organ przytoczył art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a, art. 17 ust. 2, art. 19 ust. 1, art. 30b ust. 1 i ust 2 pkt 4, art. 23 ust. 1 pkt 38, art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.

W opisanej we wniosku sytuacji, akcje w spółce Holdingowej Wnioskodawczyni objęła w części po cenie nominalnej za wpłaty gotówkowe, a więc za wkład pieniężny oraz za wkład niepieniężny, w postaci ustanowionej na rzecz spółki Holdingowej Opcji Call, gdzie wartość tego prawa na moment obejmowania akcji w podwyższonym kapitale zakładowym spółki Holdingowej określono na 1 frank szwajcarski i została odniesiona jako agio.

Tym samym powyższe wydatki poniesione przez Wnioskodawczynię na nabycie przedmiotowych akcji spółki Holdingowej będą mogły być uznane za koszty uzyskania przychodów, pomniejszające uzyskany przychód ze zbycia akcji tej spółki.

Za koszt uzyskania przychodów nie będzie można jednak uznać wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding, w ramach realizacji Opcji Call.

Wnioskodawczyni twierdzi, że realizacja praw z Opcji Call (po ziszczeniu się ww. warunku) poprzez dokonanie przeniesienia udziałów spółki z o.o. na Holding - stanowić będzie po stronie Wnioskodawczyni dodatkowy, realny wydatek (koszt) poniesiony bezpośrednio w związku z zaistniałym wcześniej objęciem akcji w podwyższonym kapitale zakładowym Holdingu, jako skutek wniesionego aportu w postaci Opcji Call, a w konsekwencji tak poniesiony wydatek ustalony w wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia realizacji praw z Opcji Call będzie stanowił dla Wnioskodawczyni, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., koszt uzyskania przychodu dla transakcji zbycia akcji Holdingu.

Wbrew jednak stanowisku Wnioskodawczyni, wydatek w wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia realizacji praw z Opcji Call, nie będzie mógł stanowić kosztu uzyskania przychodu, na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., pomniejszającego przychód z odpłatnego zbycia akcji spółki Holdingowej.

Jak bowiem rozstrzygnięto w zakresie pytania Nr 2, ponieważ realizacja Opcji Call nastąpi poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Wnioskodawczynię posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, zatem realizacja Opcji Call będzie miała charakter nieodpłatny, a w konsekwencji nie będzie rodziła skutków podatkowych po stronie Wnioskodawczyni, w postaci uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Zatem w sytuacji braku po stronie Wnioskodawczyni przychodu na moment nieodpłatnego przeniesienie przez Wnioskodawczynię posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, w związku z realizacją Opcji Call, Wnioskodawczyni nie będzie uprawniona do uznania za koszt uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży akcji Holdingu, wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding, w ramach realizacji Opcji Call.

Także inne koszty bezpośrednio związane z przyszłą transakcją sprzedaży akcji Holdingu, takie jak poniesione przez Wnioskodawczynię koszty notarialne, koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji, nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., pomniejszających kwotę uzyskanego przychodu ze sprzedaży akcji Holdingu.

Jak już podniesiono powyżej, aby określony wydatek można było zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów musi mieć on wpływ na osiągane przez podatnika przychody, inaczej - musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy poniesionym wydatkiem a uzyskanym przychodem z odpłatnego zbycia. Kosztami uzyskania przychodów są wydatki możliwe do powiązania z konkretnym przychodem, który powstał. Taka regulacja nie stoi w sprzeczności z faktem, że niektóre koszty ponoszone są przez podatnika w określonym przedziale czasowym, bez związku z konkretną transakcją. W takim przypadku wydatki te stanowią koszt uzyskania przychodu w momencie uzyskania jakiegokolwiek przychodu z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) (np. roczne koszty opłaty za prowadzenie rachunku maklerskiego).

Tym samym, jeżeli poniesione przez podatnika wydatki nie są związane bezpośrednio z samym odpłatnym zbyciem, ale pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętym przychodem i nie zostały wymienione w art. 23 ww. ustawy, to mogą one stanowić koszty uzyskania przychodów, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f..

DKIS podkreślił jednak, że art. 19 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 2 cytowanej ustawy posługuje się pojęciem "kosztów odpłatnego zbycia", które nie zostało również przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie. Stosować należy zatem językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty odpłatnego zbycia uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Można do takich kosztów zaliczyć np.: koszt prowizji, koszty wyceny przez rzeczoznawcę majątkowego, wydatki związane ze sporządzeniem umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe, notarialne o ile były faktycznie ponoszone przez zbywcę. Przy tym, pomiędzy tymi wydatkami a dokonanym zbyciem również musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy.

Podstawowym kryterium pozwalającym zaliczyć dany wydatek do kosztów odpłatnego zbycia - oprócz bezpośredniego związku ze zbyciem - jest jego obligatoryjny względem zbycia charakter. Istotne jest więc, czy zbywca jest zobowiązany ponieść określony koszt w związku ze zbyciem i czy ten koszt był ze zbyciem bezpośrednio związany. Dopiero stwierdzenie, że zbycie wymaga poniesienia danego kosztu, i że jest on ze zbyciem bezpośrednio związany, może oznaczać zaliczenie tego wydatku do kosztów odpłatnego zbycia.

W związku z powyższym, w niniejszej sprawie do kosztów odpłatnego zbycia, o których mowa w art. 19 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 2 u.p.d.o.f., Wnioskodawczyni będzie mogła zliczyć koszty bezpośrednio związane z przyszłą transakcją sprzedaży akcji Holdingu, takie jak koszty notarialne oraz koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji, a następnie dopiero tak uzyskany przychód pomniejszyć o poniesione omówione powyżej koszty uzyskania przychodów, faktycznie mogące stanowić ten koszt.

W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia ww. interpretacji DKIS z dnia 7 października 2021 r. w zaskarżonej części. Wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na:

- niewłaściwej ocenie co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., przejawiające się w odmowie zastosowania tego przepisu jako podstawy do ustalenia przychodu podatkowego z tytułu przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu w przedstawionym przez Skarżącą opisie zdarzenia przyszłego i dokonanie błędnej oceny wyrażającej się w stwierdzeniu, że przekazanie udziałów w drodze realizacji Opcji Call stanowi nieodpłatne zbycie przedmiotowych udziałów na rzecz Holdingu, przez co przedmiotowy przepis nie znajduje zastosowania w zaprezentowanym zdarzeniu przyszłym,

- niewłaściwej ocenie co do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., przejawiające się w odmowie zastosowania tego przepisu jako podstawy do ustalenia kosztów uzyskania przychodów dla transakcji przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu w przedstawionym przez Skarżącą opisie zdarzenia przyszłego i dokonanie błędnej oceny wyrażającej się w stwierdzeniu, że Skarżąca nie będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów tej transakcji ze względu na jej nieodpłatny charakter,

- błędnej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 38 oraz art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., skutkującej wydaniem przez organ błędnej oceny, że Skarżąca nie będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów dla transakcji zbycia akcji w Holdingu na rzecz Inwestora w przedstawionym przez Skarżącą opisie zdarzenia przyszłego - w wysokości wartości rynkowej udziałów (ustalonej na dzień ich przeniesienia na rzecz Holdingu) przekazywanych na rzecz Holdingu w drodze realizacji Opcji Call i pomimo tego, że przedmiotowe przekazanie udziałów warunkuje przeprowadzenie przez Skarżącą transakcji zbycia przedmiotowych akcji Holdingu na rzecz Inwestora,

- błędnej wykładni art. 22. ust. 1 u.p.d.o.f. skutkującej wydaniem przez organ błędnej oceny, że Skarżąca nie będzie uprawniona do rozpoznania jako koszty uzyskania przychodów dla transakcji zbycia akcji w Holdingu na rzecz Inwestora w przedstawionym przez Skarżącą opisie zdarzenia przyszłego - również innych wydatków poniesionych przez Skarżącą takich jak koszty notarialne, koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji - bezpośrednio związanych z tą transakcji zbycia akcji.

Zarzuty uzasadniono w następujący sposób:

Zdaniem Skarżącej, w celu prawidłowej analizy niniejszej kwestii decydujące znaczenie ma wykładnia pojęcia "odpłatnego zbycia" udziałów, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Jako że pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przepisach tej ustawy, w takiej sytuacji, zdaniem Skarżącej, należy odnieść się do wykładni językowej niniejszego sformułowania, jak również do wykładni sądów administracyjnych i organów podatkowych.

Skarżąca uznała, że termin "odpłatne zbycie" ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje nie tylko samą "sprzedaż", lecz także każdą inną formą przeniesienia własności udziałów za wynagrodzeniem. Istotnym jest przy tym, by dochodziło do czynności realnej w postaci przeniesienia udziałów w zamian za świadczenie drugiej strony. A zatem w każdym przypadku następuje zarówno "zbycie" udziału, jak i odpłatność.

Wobec tego, żeby mówić o sytuacji "odpłatnego zbycia", uregulowanej w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., w zamian za świadczenie polegające na wniesieniu aportu, osoba go wnosząca winna otrzymać ekwiwalent świadczenia w postaci zapłaty ceny nabycia. Taka sytuacja miałaby więc miejsce w razie sprzedaży przedmiotu aportu. Przywołała uchwałę NSA z dnia 14 marca 2011 r., (sygn. akt II FPS 8/10).

Zdaniem Skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby realizacja Opcji Call następowała poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Skarżącą posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, przez co realizacja Opcji Call będzie miała charakter nieodpłatny, a w konsekwencji nie będzie rodziła skutków podatkowych po stronie Skarżącej w postaci uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu oraz związanego z tym kosztu uzyskania przychodów.

W opinii Skarżącej, przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji praw z Opcji Call, choć będzie odbywało się bez formalnej zapłaty dodatkowej ceny (np. objęcia nowych akcji Holdingu), nie może zostać potraktowane jako świadczenie nieodpłatne. Model transakcji zakłada bowiem, że wniesienie jako aportu praw do Opcji Call było warunkiem objęcia akcji przez Skarżącą w Holdingu, a faktyczne przeniesienie praw do udziałów w H. będzie miało miejsce dopiero w momencie znalezienia inwestora zewnętrznego, zainteresowanego nabyciem akcji Holdingu. Co więcej, zyski z przeniesienia udziałów w H. zostaną odzwierciedlone w cenie sprzedaży akcji Holdingu, które zostaną zbyte na rzecz inwestora zewnętrznego. Powyższe wskazuje, że obie transakcje są ze sobą ściśle powiązane, a treść Porozumienia nie przewiduje by przeniesienie prawa własności udziałów H. nastąpiło bez znalezienia inwestora zewnętrznego, zdecydowanego na nabycie akcji Holdingu. W związku z tym, przeniesienie praw do udziałów w wyniku realizacji Opcji Call nie nosi znamion przeniesienia nieodpłatnego, bowiem wiąże się bezpośrednio z transakcją objęcia, a następnie docelowej sprzedaży akcji Holdingu, których wartość rynkowa zostanie odpowiednio podwyższona o wartość rynkową wnoszonych przez Skarżącą udziałów.

Odwołując się do stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2520/11), Skarżąca uznała, że określenie "odpłatny", znaczy taki, za który się płaci, wymagający zapłacenia, wymagający zwrotu kosztów. Natomiast termin "zbycie" oznacza każdą formę przeniesienia własności.

W opinii Skarżącej, nieodpłatnym świadczeniem jest więc każde zdarzenie i zjawisko gospodarcze, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, które nie wiąże się z kosztami lub inną formą ekwiwalentu. Może ono przy tym polegać na zwiększeniu majątku (aktywów) lub uniknięciu wydatku. W przedstawionym zdarzeniu przyszłym, co prawda następuje zwiększenie aktywów Holdingu, nie mniej nie odbywa się to kosztem Skarżącej, w tym sensie, że jej majątek nie ulega uszczupleniu ponieważ wartość przeniesionych udziałów w H. ma swoje odzwierciedlenie w wyższej obiektywnie wartości rynkowej akcji posiadanych na ten moment przez Skarżącą w Holdingu. Realizacja praw z Opcji Call stanowi bowiem jeden z etapów transakcji, który umożliwia Skarżącej wejście w struktury akcjonariatu Holdingu. Tak jak wskazano w opisie stanu faktycznego, Skarżąca była zobligowana do uiszczenia wartości nominalnej obejmowanych akcji Holdingu, niemniej to zgoda na wydanie Opcji Call i w jej wykonaniu w przyszłości przeniesienie prawa własności do udziałów H. na Holding stanowiło warunek biznesowy objęcia określonej liczby akcji Holdingu. Co istotne, zakłada się, że przysporzenie z przeniesienia udziałów w H. zostanie odzwierciedlone w cenie sprzedaży akcji Holdingu, uzyskanej w drodze uzgodnień z inwestorem zewnętrznym.

W związku z tym, zdaniem Skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Organu, wskazującym, że przywołany przez Skarżącą art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. nie znajdzie zastosowania ze względu na fakt, że przekazanie udziałów H. na rzecz Holdingu ma charakter nieodpłatny i przez to nie wiąże się z powstaniem przychodu podatkowego po stronie Skarżącej oraz prawem do wykazania kosztu podatkowego z tego tytułu.

W opinii Skarżącej, biorąc pod uwagę specyfikę transakcji, która ze względu na swój cel i charakter nosi znamiona odpłatnego zbycia, Skarżąca na moment dokonywania transakcji przenoszenia własności udziałów na Holding w wyniku realizacji opcji Call winna wykazać przychód w wysokości ceny rynkowej przekazywanych udziałów w H.

Przywołała art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) oraz art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f..

Zauważyła, że ponieważ samo ustanowienie Opcji Call ze względu na jej warunkowy charakter nie niesie ze sobą istotnej wartości, a to ze względu na fakt, że na moment jej ustanowienia na rzecz Holdingu nie następuje jeszcze przeniesienie udziałów w spółce H., tym samym jej wartość (prawa z Opcji Call) nie może być utożsamiana z wartością udziałów H., których dotyczy. Ze względu na powyższe nie jest możliwe ustalenie po stronie Skarżącej przychodu podatkowego z tytułu objęcia akcji w Holdingu w wysokości stanowiącej równowartość udziałów w H.

W sytuacji, bowiem gdy Holding nie pozyska inwestora strategicznego - realizacja praw z Opcji Call nie nastąpi, a tym samym udziały H. nie zostaną przeniesione na rzecz Holdingu.

Tym samym moment wykazania tego przychodu w wartości rynkowej zbywanych udziałów w H. zostanie przesunięty na moment ich przenoszenia na Holding w wykonaniu Opcji Call. Dopiero wtedy bowiem transakcja ta przestaje mieć charakter warunkowy.

Daje to tym samym możliwość wykazania przez Skarżącą przychodu podatkowego w wartości rynkowej tak zbytych udziałów w H. na rzecz Holdingu.

Skarżąca podniosła, że Organ w wydanej interpretacji podatkowej, jako skutek błędnej w ocenie Skarżącej oceny charakteru prawnego i ekonomicznego transakcji przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu w wykonaniu Opcji Call, a tym samym niezastosowania art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. jako podstawy do określenia przychodu podatkowego na moment przenoszenia udziałów do Holdingu (w wykonaniu Opcji Call) - stanął na stanowisku, że na moment przenoszenia tych udziałów na rzecz Holdingu Skarżąca nie będzie miała prawa do rozpoznania jako koszty uzyskania przychodów wydatków historycznie poniesionych na objęcie tych udziałów w H.

Skarżąca uznała, że wobec przedstawionych powyżej argumentów wskazujących na odpłatny charakter transakcji przenoszenia przez nią udziałów na rzecz Holdingu w wykonaniu Opcji Call będzie miała prawo do wykazania kosztu uzyskania przychodu z tej transakcji w wysokości historycznych wpłat na kapitał zakładowy C., natomiast w zakresie udziałów objętych w wyniku połączenia - historyczne wydatki poniesione na nabycie udziałów w F. Dla rozpoznania kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów istotny jest bowiem sposób ostatniego objęcia/nabycia, tj. objęcia/nabycia poprzedzającego zbycie udziałów. Wskazała na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 14 listopada 2019 r. o sygn. akt I SA/Sz 293/19.

Przytoczyła art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.

Strona twierdzi, że mając na uwadze odpłatny charakter transakcji przeniesienia udziałów H. na Holding, nie sposób odmówić Skarżącej prawa do zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków na nabycie lub objęcie przekazywanych udziałów, bowiem prawo do wykazania przedmiotowych wydatków wynika wprost z treści art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. Odmienna interpretacja przedmiotowego przepisu, w ocenie Skarżącej pozostawałaby w sprzeczności z literalnym brzmieniem cytowanego przepisu.

Organ w wydanej interpretacji podatkowej, jako skutek błędnej, w ocenie Skarżącej oceny charakteru prawnego i ekonomicznego transakcji przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu w wykonaniu Opcji Call, a tym samym nie zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f. jako podstawy do określenia przychodu podatkowego na moment wnoszenia udziałów do Holdingu (w wykonaniu Opcji Call) - stanął na stanowisku, że na moment zbywania akcji Holdingu Skarżąca nie będzie mogła rozpoznać kosztu uzyskania przychodu w wysokości wartości rynkowej udziałów w H. ustalonego na moment ich wniesienia do Holdingu (jako wykonanie Opcji Call).

W opinii Skarżącej stanowisko organu jest błędne i zostało wydane z naruszeniem art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. oraz art. 22. ust. 1 ustawy o PIT, poprzez dopuszczenie się jego błędnej wykładni, polegającej na uznaniu, że wartość rynkowa udziałów przekazywanych na rzecz Holdingu w drodze realizacji Opcji Call, nie może zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia akcji Holdingu, pomimo tego, że przedmiotowe przekazanie warunkuje przeprowadzenie całokształtu transakcji ostatecznie zmierzającej do zbycia przedmiotowych akcji Holdingu.

Skarżąca stwierdziła, że w opisie zdarzenia przyszłego zawartym w złożonym wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyraźnie wskazała, że realizacja praw z Opcji Call poprzez dokonanie przeniesienia udziałów H. na Holding stanowić będzie po stronie Skarżącej dodatkowy, realny wydatek (koszt) poniesiony bezpośrednio w związku z zaistniałym wcześniej objęciem akcji w podwyższonym kapitale zakładowym Holdingu, jako skutek wniesionego aportu w postaci Opcji Call. W związku z tym, tak poniesiony wydatek ustalony w wartości rynkowej udziałów H. z dnia realizacji praw z Opcji Call (poprzez przeniesienie ich na Holding) będzie stanowił dla Strony, zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., koszt uzyskania przychodu dla transakcji zbycia akcji Holdingu. Zbycie akcji Holdingu wiąże się bowiem bezpośrednio z realizacją Opcji Call, i bez niej Skarżąca nie otrzymałaby przychodu z tytułu sprzedaży akcji Holdingu. Jak podkreślano w opisie zdarzenia przyszłego, udzielenie, a następnie realizacja Opcji Call pozostaje w związku ze sprzedażą akcji Holdingu, a zatem wiąże się z zamiarem osiągnięcia przychodów przez Skarżącą. Podkreślenia wymaga fakt, że wniesienie Opcji Call było warunkiem nabycia akcji Holdingu, które następnie zostaną zbyte na rzecz inwestora zagranicznego.

W związku w powyższym, zdaniem Skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Organu, zgodnie z którym za koszt uzyskania przychodów nie będzie można uznać wartości rynkowej udziałów w H., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding, w ramach realizacji Opcji Call. Brak prawa do zaliczenia przedmiotowej wartości do kosztów podatkowych będzie bowiem oznaczał brak możliwości wykazania realnego kosztu poniesionego przez Skarżącą bezpośrednio w związku z transakcją zbycia akcji Holdingu.

Skarżąca stwierdziła, że nie sposób zgodzić się również ze stwierdzeniem, jakoby brak prawa do zaliczenia przedmiotowego kosztu do kosztów uzyskania przychodów wynikał z przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu w sposób nieodpłatny. Jak bowiem wskazano powyżej, realizacja Opcji Call nosi w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym znamiona odpłatności, Skarżąca otrzyma bowiem przysporzenie w postaci opisanego powyżej "zwrotu kosztów".

Powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Skarżąca podkreśliła, że realizacja prawa z Opcji Call nieodłącznie wiąże się z transakcją docelowego zbycia akcji Holdingu, bowiem inwestor będzie zainteresowany nabyciem akcji Holdingu tylko wówczas, gdy Holding będzie właścicielem udziałów wszystkich spółek z Grupy F. (w tym H.). Ponadto, dokonanie przez Skarżącą przeniesienia udziałów H. na rzecz Holdingu (w wykonaniu Opcji Call) spowoduje realne podwyższenie wartości przedmiotowych akcji. Tym samym, realizacja praw z Opcji Call stanowić będzie w praktyce formę odpłatnego zbycia udziałów w H., z którego korzyść będzie miała finalnie odzwierciedlenie w cenie sprzedaży akcji Holdingu uzyskanej przez Skarżącą.

Skarżąca wskazała że, argumenty przez Nią prezentowane wskazują, że całokształt transakcji związany z objęciem akcji Holdingu (za wkład gotówkowy oraz agio w postaci ustanowienia prawa do Opcji Call) miał i ma na celu poniesienie wydatków związanych z nabyciem akcji Holdingu. Utworzenie Holdingu koncentrującego docelowo wszystkie spółki F. na całym świecie jest konieczne dla pozyskania Inwestora strategicznego dla całej grupy spółek, w tym H. Z tego puntu widzenia - oceniając właśnie całokształt zdarzeń - jako odpłatną należy ocenić transakcję przeniesienia udziałów w H. na rzecz Holdingu, a co za tym idzie generującą dla Skarżącej przychód podatkowy w wartości tych udziałów.

Tym samym - jako skutek powyższych zdarzeń i ich skutków podatkowych - zdaniem Skarżącej -oczywistym jest prawo Skarżącej do rozpoznania w przyszłości, tj. na moment zbywania akcji Holdingu - kosztu uzyskania przychodów w wartości rynkowej tych udziałów (czyli w wartości historycznie opodatkowanego przychodu).

Wobec powyższego, biorąc pod uwagę biznesowy i ekonomiczny charakter czynności, Skarżąca uznała, że wydatkami stanowiącymi koszty podatkowe w transakcji sprzedaży akcji Holdingu będą: wartość nominalna przedmiotowych akcji (odzwierciedlająca dokonane wpłaty gotówkowe na objęcie tych akcji) oraz wartość wniesionego wkładu niepieniężnego w postaci ustanowionej Opcji Call jako wartość agio wnoszona na poczet objęcia akcji pokrywanych w części nominalnej gotówką - w jego wartości z dnia wniesienia określonej w uchwale o podwyższeniu kapitału zakładowego, tj. 1 CHF oraz wartość rynkowa udziałów w H., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding w ramach realizacji Opcji Call, inne koszty bezpośrednio związane z transakcją sprzedaży akcji takie jak koszty notarialne, koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji. Inne koszty bezpośrednio związane z transakcją zbycia akcji.

Skarżąca podniosła, że Organ w wydanej interpretacji, jako skutek błędnej w ocenie Skarżącej wykładni art. 22. ust. 1 u.p.d.o.f., stanął na stanowisku, że Skarżąca nie będzie uprawniona do rozpoznania jako koszty uzyskania przychodów dla transakcji zbycia akcji w Holdingu na rzecz Inwestora w przedstawionym przez Skarżącą opisie zdarzenia przyszłego - również innych wydatków poniesionych przez Skarżącą takich jak koszty notarialne, koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji - bezpośrednio związanych z tą transakcji zbycia akcji.

W ocenie Skarżącej prezentowane stanowisko jest błędne, także z uwagi na niespójność zaprezentowanej przez Organ argumentacji. Z jednej strony bowiem Organ w zaskarżonej interpretacji wskazał, że koszty bezpośrednio związane z przyszłą transakcją sprzedaży akcji Holdingu, takie jak poniesione przez Skarżącą koszty notarialne czy koszty obsługi prawnej transakcji zbycia akcji, nie będą stanowić kosztów uzyskania przychodów o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., pomniejszających kwotę uzyskanego przychodu ze sprzedaży akcji Holdingu.

Z drugiej strony natomiast Organ wskazał, że pod pojęciem "kosztów odpłatnego zbycia", należy rozumieć wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby transakcja mogła dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Wśród nich wymienił: koszt prowizji, koszty wyceny przez rzeczoznawcę majątkowego, wydatki związane ze sporządzeniem umowy cywilnoprawnej, koszty i opłaty sądowe, notarialne o ile były faktycznie ponoszone przez zbywcę, dodając, że pomiędzy tymi wydatkami a dokonanym zbyciem również musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Co więcej organ wskazał, że podstawowym kryterium pozwalającym zaliczyć dany wydatek do kosztów odpłatnego zbycia - oprócz bezpośredniego związku ze zbyciem - jest jego obligatoryjny względem zbycia charakter, stwierdzając, że zbycie wymaga poniesienia danego kosztu, i że jest on ze zbyciem bezpośrednio związany, może oznaczać zaliczenie tego wydatku do kosztów odpłatnego zbycia.

Wobec powyższego, w opinii Skarżącej, argumentacja zaprezentowana przez organ jest niespójna, przez co prowadzi do błędnej wykładni przepisu. W opisie zdarzenia przyszłego, Skarżąca wyraźnie wskazała, że koszty na obsługę prawną transakcji oraz opłaty notarialne są bezpośrednio związane ze zbyciem akcji, przez co stanowią koszty obligatoryjne, co de facto, również nawiązując do opisu pojęcia "kosztów odpłatnego zbycia" zaprezentowanego przez Organ, czyni z nich koszty odpłatnego zbycia. W związku z tym, w opinii Skarżącej przedmiotowe koszty powinny zostać zakwalifikowane jako koszty bezpośrednio związane ze zbyciem przedmiotowych akcji, i tym samym winny zostać wykazane w dacie ich sprzedaży.

Konkludując, zdaniem Skarżącej, wydana przez DKIS indywidualna interpretacja podatkowa, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na stanowisko organu przedstawione w wydanej interpretacji indywidualnej, nie może się ostać w obiegu prawnym i winna zostać uchylona w zakresie wskazanym w niniejszej skardze.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną interpretacji podatkowych w sprawach wszczętych po 15 sierpnia 2015 r., sąd nie może wykraczać poza zarzuty skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Stosownie bowiem do treści art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co zastosowania przepisu prawa materialnego. Zdanie drugie tego przepisu wprowadza zasadę związania sądu zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona interpretacja indywidualna nie narusza przepisów prawa w zakresie wskazanym w skardze.

Osią sporu w niniejszej sprawie jest ocena powstania po stronie Wnioskodawczyni przychodu z tytułu przeniesienia na rzecz Holdingu własności udziałów w spółce z o.o., powstałej z połączenia spółek kapitałowych, w wykonaniu Opcji Call oraz kosztów uzyskania przychodów związanych z tym przeniesieniem, rozpoznania jako koszt uzyskania przychodów wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o. ustalonej na dzień ich przeniesienia na rzecz Holdingu, w związku z realizacją Opcji Call oraz zaliczenia jako koszty uzyskania przychodów, o których mowa w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., kosztów notarialnych i obsługi prawnej związanych z transakcją zbycia akcji Holdingu.

W powyższym zakresie rację należy przyznać Organowi interpretacyjnemu.

Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy należy wskazać, iż w świetle art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm., dalej zwana jako: "u.p.d.o.f.") opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W świetle zaś art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a powyższej ustawy stanowi, że za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), udziałów w spółdzielni oraz papierów wartościowych. DIKS na tle powyższej normy prawnej wyjaśnił, iż realizacja Opcji Call nastąpi poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Wnioskodawczynię posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, a zatem realizacja Opcji Call będzie miała charakter nieodpłatny, a w konsekwencji nie będzie rodziła skutków podatkowych po stronie Wnioskodawczyni, w postaci uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu.

W konsekwencji, w sytuacji braku przychodu podlegającego opodatkowaniu, Wnioskodawczyni nie będzie uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów odnoszących się do transakcji nieodpłatnego przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o. w wykonania Opcji Call.

Skarżąca z takim rozumieniem "odpłatnego zbycia udziałów" się nie zgodziła. Uznała ona, że termin "odpłatne zbycie" ma szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje nie tylko samą "sprzedaż", lecz także każdą inną formą przeniesienia własności udziałów za wynagrodzeniem. Istotnym jest przy tym, by dochodziło do czynności realnej w postaci przeniesienia udziałów w zamian za świadczenie drugiej strony. A zatem w każdym przypadku następuje zarówno "zbycie" udziału, jak i odpłatność.

Wobec tego, żeby mówić o sytuacji "odpłatnego zbycia", uregulowanej w art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., w zamian za świadczenie polegające na wniesieniu aportu, osoba go wnosząca winna otrzymać ekwiwalent świadczenia w postaci zapłaty ceny nabycia. Taka sytuacja miałaby więc miejsce w razie sprzedaży przedmiotu aportu. Przywołała uchwałę NSA z dnia 14 marca 2011 r., (sygn. akt II FPS 8/10).

Zdaniem Skarżącej, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu, jakoby realizacja Opcji Call następowała poprzez nieodpłatne przeniesienie przez Skarżącą posiadanych udziałów w spółce z o.o. na rzecz Holdingu, przez co realizacja Opcji Cali będzie miała charakter nieodpłatny, a w konsekwencji nie będzie rodziła skutków podatkowych po stronie Skarżącej w postaci uzyskania przychodu podlegającego opodatkowaniu oraz związanego z tym kosztu uzyskania przychodów.

W opinii Skarżącej, przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji praw z Opcji Call, choć będzie odbywało się bez formalnej zapłaty dodatkowej ceny (np. objęcia nowych akcji Holdingu), nie może zostać potraktowane jako świadczenie nieodpłatne. Model transakcji zakłada bowiem, że wniesienie jako aportu praw do Opcji Call było warunkiem objęcia akcji przez Skarżącą w Holdingu, a faktyczne przeniesienie praw do udziałów w H. będzie miało miejsce dopiero w momencie znalezienia inwestora zewnętrznego, zainteresowanego nabyciem akcji Holdingu. Co więcej, zyski z przeniesienia udziałów w H. zostaną odzwierciedlone w cenie sprzedaży akcji Holdingu, które zostaną zbyte na rzecz inwestora zewnętrznego. Powyższe wskazuje, że obie transakcje są ze sobą ściśle powiązane, a treść Porozumienia nie przewiduje by przeniesienie prawa własności udziałów H. nastąpiło bez znalezienia inwestora zewnętrznego, zdecydowanego na nabycie akcji Holdingu. W związku z tym, przeniesienie praw do udziałów w wyniku realizacji Opcji Call nie nosi znamion przeniesienia nieodpłatnego, bowiem wiąże się bezpośrednio z transakcją objęcia, a następnie docelowej sprzedaży akcji Holdingu, których wartość rynkowa zostanie odpowiednio podwyższona o wartość rynkową wnoszonych przez Skarżącą udziałów.

W ocenie Sądu w składzie niniejszym przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji praw z Opcji Call i docelowa sprzedaż akcji Holdingu na rzecz inwestora zewnętrznego są całkowicie odrębnymi zdarzeniami gospodarczymi. Tym samym podatkowo również należy je analizować odrębnie. Zatem skoro, jak twierdzi Strona, przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu w wyniku realizacji praw z Opcji Call będzie odbywało się bez formalnej zapłaty dodatkowej ceny (np. objęcia nowych akcji Holdingu), tym samym Organ prawidłowo uznał je za mające charakter nieodpłatny. W rezultacie art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a) u.p.d.o.f., jako odnoszący się do odpłatnego zbycia udziałów nie może mieć zastosowania w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej stanie faktycznym.

Sąd podziela pogląd o nieodpłatnym przeniesienie udziałów na rzecz Holdingu, bowiem nie wiąże się to z żadnym wynagrodzeniem jakkolwiek rozumianym. W tym miejscu należy wskazać, iż NSA w wyroku z dnia 12 lipca 2017r., sygn. akt II FSK 1636/15 zajął stanowisko, w świetle którego zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f., za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz papierów wartościowych. Użyte w tym przepisie pojęcie "odpłatne zbycie" ma szerszy zakres znaczeniowy, niż cywilnoprawne pojęcie sprzedaży. O ile warunkami koniecznymi uregulowanej w art. 535 k.c. umowy sprzedaży jest dwustronność, wzajemność oraz konsensualność, o tyle "odpłatne zbycie" stanowi autonomiczne pojęcie prawa podatkowego, zakorzenione w samej istocie podatków dochodowych, w których podstawą opodatkowania jest uzyskane przez podatnika przysporzenie majątkowe. Do odpłatnego zbycia - w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u,p,d,o,f, - dochodzi więc wtedy, gdy następuje przeniesienie własności papierów wartościowym za wynagrodzeniem.

Brak przychodu z tytułu przeniesienia na rzecz Holdingu udziałów w wyniku realizacji praw z opcji Call oznacza automatycznie brak prawa Strony do rozpoznania kosztów uzyskania przychodów odnoszących się do transakcji nieodpłatnego przeniesienia własności udziałów w spółce z o.o.

W przedmiocie pytania oznaczonego numerem 3, tj. jakie wydatki poniesione przez Wnioskodawczynię w celu objęcia akcji Holdingu będą mogły być przez Wnioskodawczynię rozpoznane jako koszt uzyskania przychodów, w sytuacji gdy doszłoby ostatecznie do sprzedaży akcji Holdingu przez Wnioskodawczynię na rzecz inwestora strategicznego, również rację należy przyznać Organowi.

W tym miejscu należy wskazać, iż w świetle art. 17 ust. 2 u.p.d.o.f. przy ustalaniu wartości przychodów, o których mowa w ust. 1 pkt 4 lit. c, pkt 6 (m.in. przychody z odpłatnego zbycia udziałów), 7 i 10, stosuje się odpowiednio przepisy art. 19. W świetle zaś art. 19 ust. 1 tej ustawy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.

Art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowi, iż kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów m.in. wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3e (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.).

DIKS prawidłowo uznał, iż skoro Strona objęła akcje w Holdingu za wpłaty pieniężne oraz wkład niepieniężny (agio) tym samym wydatki te będą mogły być uznane za koszty uzyskania przychodów, pomniejszające uzyskany przychód ze zbycia akcji tej spółki w świetle powyższych norm prawnych.

Organ stanął równocześnie na słusznym stanowisku, iż za koszt uzyskania przychodów nie będzie można jednak uznać wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding, w ramach realizacji Opcji Call. Jest to wynikiem uznania przeniesienia udziałów na rzecz Holdingu jako mającego charakter nieodpłatny. W rezultacie skoro nie powstanie przychód z tytułu przeniesienia na rzecz Holdingu udziałów w wyniku realizacji praw z opcji Call tym samym Strona nie będzie uprawniona do uznania za koszt uzyskania przychodów z tytułu sprzedaży akcji Holdingu, wartości rynkowej udziałów w spółce z o.o., z dnia dokonania przeniesienia ich na Holding, w ramach realizacji Opcji Call.

Co do pozostałych kosztów mających związek z przyszłą transakcją w postaci zbycia akcji Holdingu takich jak koszty notarialne czy koszty obsługi prawnej tej transakcji Sąd podziela stanowisko Organu, iż należy je rozpatrywać w świetle art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f. jako koszty z odpłatnego zbycia akcji. Koszty te pomniejszają przychód ze zbycia tych akcji. DIKS przyjął prawidłową wykładnię "kosztów z odpłatnego zbycia" tj. wydatków mających charakter niezbędny związanych z daną transakcją. Ustalony przychód ze zbycia akcji w oparciu o art. 19 u.p.d.o.f. pomniejsza się dopiero o ewentualne inne koszty uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją tym samym za niezasadną.