Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1577/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 174, art 175 par 1, art 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K., J.K., Z.S. J.D., R.D., A.D., J.D., M.K., M.K. i P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1798/11 w sprawie ze skargi M.K., J.K., Z.S. J.D., R.D., A.D., J.D., M.K., M.K. i P.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 1798/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. K., J. K., Z. S,, J. D., R. D., A. D., J. D., M. K., M. K. i P. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z [...] września 2011 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z 12 lutego 2007 r. M. K., Z. S,, J. K., J. K. i B. D. wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, przy czym na skutek składanych oświadczeń stron przed prowadzącym postępowanie Prezydentem Miasta Kraków ustalone zostało, że wniosek dotyczy parcel [...] i [...] gm. kat. M., wywłaszczonych od S. K. i M. K. orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Miasta Krakowa z [...] października 1965 r. nr [...] na cele budowy walcowni slabing w Hucie im. Lenina. W trakcie postępowania, Prezydent ustalił krąg stron postępowania – następców prawnych wywłaszczonych właścicieli, aktualne numery działek oraz ich stan prawny. W wyniku postępowania, decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] sprostowaną postanowieniem z [...].09.2011r. o tym samym numerze, Prezydent odmówił w pkt 1 decyzji zwrotu działek nr [...], [...], [...] i części działki nr [...] z uwagi na to, że decyzją Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2008 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] marca 2009 r. nr [...], zostały przeznaczone pod drogę krajową, a w pkt 2 zwrotu działek nr [...] oraz części działek nr [...] z tego względu, że znajdują się w użytkowaniu wieczystym [...] S.A., następcy prawnego [...] S.A., zaś działka nr [...] jest zabudowana zespołem garażowym, składającym się z 163 boksów garażowych blaszanych.

W wyniku rozpoznania odwołania, Wojewoda Małopolski decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy pkt 1 decyzji Prezydenta, zaś uchylił ją w pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że niedopuszczalne jest orzekanie o zwrocie nieruchomości będącej drogą publiczną (powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych), natomiast zaznaczył, że co do pkt 2 decyzji Prezydenta organ ten nie ustalił w istocie jaki jest zakres zgłoszonego roszczenia o zwrot, wobec różniących się oświadczeń stron co do zakresu zwrotu, nie uwzględnił wszystkich stron postępowania, jeśliby wniosek dotyczył także zwrotu działki, na której znajdują się garaże, pominął wniosek stron o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczającej Hutę im. Sendzimira i jego wpływ na prowadzone postępowanie o zwrot.

Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została wniesiona od tej części decyzji Wojewody, która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta i podniesiono w niej, że organ I instancji nadmiernie przedłużał postępowanie po to, aby mogły zostać wydane decyzje o lokalizacji drogi, stać się ostateczne i w konsekwencji nastąpiła odmowa zwrotu nieruchomości.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do poglądu organów, że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne nie mogą zostać zwrócone wywłaszczonym właścicielom, natomiast stwierdził, że podniesione w skardze okoliczności, co do długości prowadzenia postępowania nie mogą uzasadniać uchylenia decyzji, bowiem w sprawie nie podlega ocenie bezczynność organu czy przewlekłe prowadzenie postępowania, ale akt kończący postępowanie.

Reprezentowani przez adwokata, M. K., J. K., Z. S,, J. D., R. D., A. D., J. D., M. K., P. K. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego zmiany przez uwzględnienie skargi na decyzję Wojewody w części orzekającej o odmowie zwrotu działek i stwierdzenie nieważności decyzji w zaskarżonej części i poprzedzającej ją decyzji w tej części lub stwierdzenie, że zostały one wydane z naruszeniem prawa i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ oraz lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów przez organy w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności naruszenie przez organy obu instancji art. 6, art. 7, art. 35 i art. 107 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a także art. 7 Konstytucji, przez przedłużanie postępowania o zwrocie przedmiotowych działek na rzecz Wnioskodawców, mimo braku przeszkód i istnieniu podstaw do dokonania zwrotu, o znaczny okres czasu – do czasu gdy zostanie wydana i stanie się ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, która stanowi obecnie podstawę do odmowy zwrotu wnioskodawcom przedmiotowych nieruchomości;

2) art. 141 § 4 ww. ustawy przez niedokonanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowej analizy zarzutów skargi, faktyczne ograniczenie się do powtórzenia stanowiska organów i stwierdzenia w istocie jedynie, że zarzuty skarżących były bezzasadne.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wniosek o zwrot został złożony 23 marca 2007 r., decyzja Wojewody o lokalizacji drogi została wydana [...] listopada 2008 r., a decyzja Ministra utrzymująca w mocy [...] marca 2009 r., co świadczy o dalszym przeciąganiu postępowania, aby doprowadzić do takiej zmiany stanu nieruchomości, która uniemożliwi zwrot, co było działaniem na szkodę skarżących, bo gdyby nieruchomości zwrócono to w przypadku lokalizacji drogi wypłacono by odszkodowanie godziwe, a nie symboliczne, jak przy wywłaszczeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. Tak określony zakres działania Naczelnego Sądu pozwala, o ile nie zachodzą przypadki nieważności postępowania, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., na rozpoznanie sprawy tylko w takich ramach, jakie zakreślają podstawy skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, zatem sprawa mogła być rozpatrzona tylko w granicach zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzutów tych nie można było uznać za usprawiedliwione, stwierdzić bowiem należy, że nie dotyczą one istoty sprawy. Przytoczenie podstaw skargi kasacyjnej zostało uznane przez ustawodawcę za rzecz wymagającą posiadania wiedzy prawniczej, stąd nakaz sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalistę – adwokata, radcę prawnego – zawarty w art. 175 § 1 p.p.s.a. Podstawy powinny odpowiadać wymogom art. 174 p.p.s.a. i w niniejszej sprawie z formalnego punktu widzenia podstawy to czynią, wskazano w nich bowiem i przepis prawa i akty prawne i charakter naruszenia przepisów. Jednak, jak podniesiono wyżej, postawione one zostały w innym przedmiocie sprawy, aniżeli był rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek wniesionej do niego skargi.

Przedmiotem skargi była decyzja Wojewody Małopolskiego z [...] września 2011 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 28 lutego 2011 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, obecnie działki nr [...], [...], [...] i część [...]. Odmowa ta została uzasadniona faktem, iż zgodnie z decyzją Wojewody Małopolskiego z [...] listopada 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z [...] marca 2009 r., zostały one przeznaczone pod budowę drogi ekspresowej. Odmowę zwrotu tych działek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał za zgodną z prawem i dlatego skargę oddalił. Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku oceniał zatem decyzje o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w świetle przesłanek wynikających z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z przepisami ustaw z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Przepisy bowiem tych aktów prawnych miały w sprawie zastosowanie i z nich organy i Wojewódzki Sąd wyprowadziły wniosek o niemożności zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Skarga kasacyjna w podstawach nie przytacza żadnego z tych przepisów materialnych, żadnej polemiki w tym zakresie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu nie zawiera. Skupia się tylko na tym, że postępowanie o zwrot było prowadzone długo, co zdaniem skargi było celowe, po to aby odmówić zwrotu nieruchomości z uwagi na przeszkodę, jaką wywołały decyzje o lokalizacji drogi ekspresowej. Zarzuty w tej kwestii zawierała i tylko takie również skarga, do czego Wojewódzki Sąd się odniósł w wyroku.

Skarga kasacyjna przytaczając zarzuty, uzasadnia je tak jakby przedmiotem sprawy rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie była bezczynność organu prowadzącego postępowanie o zwrot nieruchomości lub przewlekłość postępowania w tej kwestii. Nie taki jednak był przedmiot zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu. Była nim bowiem odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Z przytoczonych wyżej względów sprawa przez Naczelny Sąd nie mogła być rozpoznana co do jej istoty, tj. prawidłowości oceny Wojewódzkiego Sądu dotyczącej decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, w tej bowiem kwestii skarga żadnych zarzutów nie czyni, a Naczelny Sąd jest nimi związany, o czym mowa wyżej.

Wobec powyższego skargi kasacyjnej nie można było uznać za usprawiedliwioną i Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270).