Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 515/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 135, art. 153, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 1994 nr 49 poz 196
law: Ustawa  z dnia 31 stycznia 1980 r.  o ochronie i kształtowaniu środowiska - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 84
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 maja 2006 r., nr [...], 2/ określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3/ zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. G. kwotę 774 (siedemset siedemdziesiąt cztery złote) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 maja 2006r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w zw. z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu sprawy budynku warsztatu samochodowego położonego w miejscowości R. na działce nr [...] przy ul. K., nałożył na T. D., zamieszkałego w R. przy ul. K. [...] obowiązek wykonania w terminie do dnia 15 czerwca 2006r. następujących robót budowlanych i czynności:

1. zamurowanie wnęki szafki narzędziowej znajdującej się w ścianie przylegającej do sąsiedniego budynku mieszkalnego,

2. usunięcie wszystkich zarysowań w/w ściany poprzez wypełnienie ich plastyczną zaprawą,

3. pokrycie farbami epoksydowymi tynku ściany na części wspólnej

- zgodnie z zakresem robót remontowych zawartych w pkt 7 przedłożonej ekspertyzy wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego inż. S. H., w celu doprowadzenia budynku warsztatu do stanu zgodnego z prawem.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, co następuje: T. D. w 1979r. nabył nieruchomość położoną w R., w której skład wchodzi między innymi działka nr [...] zabudowana budynkiem warsztatowym. T. D. w latach 1983-1990 przeprowadził roboty budowlane w budynku warsztatu samochodowego mechaniki pojazdowej i blacharstwa bez wymaganego pozwolenia na budowę, w którym funkcjonują trzy stanowiska naprawcze oraz do którego przylegają pomieszczenia lakierni i suszarni z jednym stanowiskiem. Wykonane samowolnie roboty budowlane polegały na całkowitej przebudowie, rozbudowie oraz podwyższeniu istniejącego obiektu. Roboty te zakończone zostały w 1990r. Budynek warsztatowy przylega do budynku mieszkalnego będącego własnością H. G. w ten sposób, że każdy z tych obiektów posiada własną ścianę. Przed podziałem nieruchomości pomiędzy częściami warsztatową i mieszkalną istniała wspólna ściana, gdyż był to jeden obiekt warsztatowo-biurowy z towarzyszącą funkcją mieszkalną. Organ pierwszej instancji podniósł, że z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane wynika, iż do obiektów budowlanych lub ich części, których samowolna budowa została ukończona przed dniem 1 stycznia 1995r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy obiekt budowlany lub jego część:

1. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub,

2. powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia.

Zdaniem organu pierwszej instancji koniecznym warunkiem umożliwiającym nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek. Podniósł, że obowiązujący w latach 1983-1991 miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy R. zawierał ustalenia, że działka (obecnie) nr [...] znajdowała się na terenie oznaczonym "53 MS – tereny składów i magazynów oraz budownictwo mieszkaniowe". Jednocześnie Wójt Gminy poinformował, że w latach 1974-1976 przedmiotowy obiekt był warsztatem naprawczym Kółka Rolniczego, od 1977r. T. D. był jego najemcą, a w 1978r. dokonał zakupu zabudowanej działki. Organ pierwszej instancji wskazał, że zostało udokumentowane istnienie funkcji warsztatowej w obiekcie przed dokonaniem przez T. D. samowoli budowlanej. Istniejąca zwarta zabudowa już wówczas łączyła funkcję warsztatową z mieszkalną poprzez wspólna ścianę, przez którą została poprowadzona granica w wyniku dokonanego w 1978r. podziału działki nr [...] na działkę nr [...] (obecnie nr [...]), na której znajduje się przedmiotowy warsztat i działkę nr [...], na której znajduje się budynek mieszkalny H. G.

Odnośnie drugiej przesłanki przymusowej rozbiórki organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu 8 września 2005r. T. D. przedłożył decyzję Starosty Powiatu z dnia 22 stycznia 2003r. nr [...] zatwierdzającą program gospodarki odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi podczas działalności prowadzonej przez T. D. oraz określającą warunki transportu odpadów innych niż niebezpieczne, wytwarzanych podczas prowadzonej przez zakład działalności. Organ pierwszej instancji podniósł ponadto, że w wyniku przeprowadzonych w lokalu mieszkalnym H. G. pomiarów akustycznych stwierdzono, że norma akustyczna nie jest przekroczona w porze dziennej podczas pracy przedmiotowego zakładu. Przeprowadzone w tym samym dniu badania zanieczyszczenia powietrza substancjami chemicznymi szkodliwymi dla zdrowia w pomieszczeniu przyległego do warsztatu przedpokoju przedmiotowego mieszkania, wykazały przekroczenia dla stężeń dopuszczalnych substancji takich jak: octan etylenu, octan butylu i toulen. Jako miejsce, w którym prawdopodobnie następuje przenikanie szkodliwych substancji z zakładu wskazano ścianę z wnęką na licznik elektryczny oddzielającą mieszkanie od zakładu. Jednocześnie w próbkach powietrza atmosferycznego pobieranych na zewnątrz mieszkania, przy ścianie graniczącej z warsztatem stwierdzono jedynie śladowe ilości substancji chemicznych szkodliwych dla zdrowia. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektoratu Sanitarnego o jednoznaczne określenie wpływu funkcjonowania zakładu T. D. na zanieczyszczenie powietrza w lokalu mieszkalnym H. G. Państwowy Wojewódzki Inspektorat Sanitarny pismem z dnia 8 września 2005r. poinformował, że:

- wykonane w dniach 17-18 sierpnia 2005r. przez Laboratorium Badań Środowiskowych WSSE w G. badania uzupełniające oraz ich wyniki wskazują na przedostawanie się substancji chemicznych z warsztatu do przedpokoju lokalu mieszkalnego,

- stężenia większości wykrytych w powietrzu przedpokoju zanieczyszczeń znacznie przekraczają dopuszczalne stężenia,

- stwierdzone w ponadnormatywnych stężeniach substancje chemiczne w przedpokoju nie mogą być wynikaniem przedostawania się ich z powietrza atmosferycznego.

W ocenie organu pierwszej instancji nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane powinien być stosowany tylko wówczas gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. W związku z tym organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie samowolnych robót budowlanych wykonanych przez T. D. wykazano, że nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane.

W celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w zakresie warunków zdrowotnych dla otoczenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2006r. Nr [...] na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane nałożył na T. D. obowiązek przedłożenia w terminie do 30 kwietnia 2006r. ekspertyzy technicznej budynku warsztatu wykonanej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego, dotyczącej prawidłowości wykonania ściany w budynku warsztatu oddzielającej pomieszczenia warsztatu od budynku z lokalem mieszkalnym z podaniem przyczyn ponadnormatywnego przedostawania się przez tę ścianę substancji chemicznych z warsztatu do przedpokoju lokalu mieszkalnego oraz ewentualnych robót budowlanych niezbędnych do wykonania uszczelnienia ściany.

Organ pierwszej instancji podniósł, że z przedłożonej w dniu 8 maja 2006r. ekspertyzy budowlanej wynika, że wykonanie robót budowlanych zawartych w sentencji decyzji wykluczy całkowicie możliwość przedostawania się substancji szkodliwych do pomieszczeń mieszkalnych H. G. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego wydaje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Wobec powyższego organ pierwszej instancji orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. G., zastępowany przez adwokata T. O. Decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane;

2) art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane;

3) art. 7, art. 10 i art. 77 § 1 kpa.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że wbrew stanowisku organu pierwszej instancji koniecznym warunkiem umożliwiającym nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego nie jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane. Z wykładni gramatycznej w/w przepisu wynika możliwość wydania decyzji o przymusowej rozbiórce w dwóch niezależnych przypadkach, albowiem łącznik "lub" jest alternatywą rozłączną, zatem przepis ten zawiera dwie samodzielne przesłanki wydania decyzji o przymusowej rozbiórce tj. niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym lub też pogorszenia warunków zdrowotnych. Odwołujący się na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, z którego wynika, że na tle art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane pełną i wystarczająca podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest fakt wzniesienia tego obiektu bez pozwolenia na terenie nie przeznaczonym pod takiego rodzaju budownictwo, bez spełnienia jednocześnie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 przywoływanej ustawy (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1998r., IV SA 468/98, Lex nr 43807; wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1996r., SA/Po 2784/95; wyrok SN z dnia 8 października 2002r., III RN 179/01, OSNP 2003/19/454).

Odwołujący się podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że budynek warsztatowy, który faktycznie stanowi warsztat blacharsko-lakierniczy narusza ustalenia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy R. dla działki, na której znajduje się przedmiotowy budynek. Na terenie, na którym wzniesiono samowolę budowlaną dopuszczało się jedynie lokalizacje działalności gospodarczej nieuciążliwej np.: rzemiosła, handlu, gastronomii. W ocenie odwołującego się przedmiotowa inwestycja nie spełnia wymogów obowiązujących w okresie jej wykonania planów zagospodarowania przestrzennego. Odwołujący się powołując się na wykładnię historyczną wskazał na nieobowiązujący już przepis art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj Dz.U. z 1994r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), zgodnie z którym przez uciążliwość dla środowiska rozumie się zjawiska fizyczne lub stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska, a zwłaszcza hałas, wibracje, zanieczyszczenie powietrza i zanieczyszczenie odpadami; przez szkodliwe uciążliwości dla środowiska rozumie się wymienione zjawiska lub stany o natężeniu utrudniającym życie albo dokuczliwe dla środowiska w stopniu powodującym zagrożenie zdrowia ludzi, uszkodzenie albo zniszczenie środowiska.

Odwołujący się wskazał, że udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku powinno być uwarunkowane między innymi zgodnością z zapisami prawa miejscowego oraz że powyższego nie zmienia twierdzenie organu pierwszej instancji, iż przedmiotowy budynek pełnił funkcję warsztatową już przed jego przebudową i rozbudową przez T. D. albowiem organ pierwszej instancji podnosząc powyższe oparł się jedynie na piśmie Wójta Gminy z dnia 18 stycznia 2004r. Zdaniem odwołującego się powyższego pisma nie można uznać za poświadczenie z akt urzędowych, gdyż nie jest ono podparte stosownymi dokumentami, w związku z czym organ pierwszej instancji powołując się na w/w pismo naruszył art. 7 kpa zobowiązujący organ do podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W ocenie odwołującego się powyższe działanie narusza także art. 77 § 1 kpa, albowiem organ pierwszej instancji wbrew zebranemu materiałowi dowodowemu, pomimo obowiązku jego wnikliwego rozpatrzenia stwierdził bezpodstawnie, że zostało udokumentowane istnienie funkcji warsztatowej.

W ocenie odwołującego się wykonanie zaleconych przez organ pierwszej instancji prac nie daje gwarancji poprawy warunków zdrowotnych, albowiem uszczelnienie ścian nie wyeliminuje wydobywania się zanieczyszczeń z przedmiotowego obiektu.

Odwołujący się podniósł, że zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu, albowiem strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zdaniem odwołującego się prowadzenie przez T. D. działalności uciążliwej dla otoczenia w postaci warsztatu lakierniczego w dotychczasowym miejscu stanowi naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych, a w konsekwencji niedopuszczalne jest zalegalizowanie takiego stanu rzeczy zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2006r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części nakazującej T. D. wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych dla doprowadzenia budynku warsztatu samochodowego, usytuowanego na działce nr [...] przy ul. K. w R., do stanu zgodnego z przepisami: zamurowania wnęki szafki narzędziowej znajdującej się w ścianie przylegającej do sąsiedniego budynku mieszkalnego, usunięcia wszystkich zarysowań w/w ściany przez wypełnienie ich plastyczną zaprawą oraz pokrycia farbami epoksydowymi tynku tej ściany na części wspólnej oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyznaczonego terminu wykonania nakazu i wyznaczył nowy termin do dnia 28 września 2006r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zasadne. Wskazał, że z wyroku NSA z dnia 17 kwietnia 1989r., IV SA 83/89 (ONSA 1989/1/38) wynika, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy. W rozpatrywanej sprawie taka możliwość istnieje. Organ odwoławczy podniósł, że odwołujący się nie poparł dowodem twierdzenia o negatywnym wpływie usług świadczonych w budynku warsztatu na warunki sanitarne w przyległym mieszkaniu. Do akt sprawy dołączono decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 marca 2006r., Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stanu sanitarnego mieszkania należącego do H. G., z którego wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż funkcjonowanie zakładu T. D. stanowi źródło uciążliwości dla H. G.

Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 76 kpa, prawidłowo uznał pismo Wójta Gminy za dowód, że w latach 1974-1976, tj. w okresie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1 974r., przewidującego w obszarze obejmującym działkę nr [...] koncentrację usług rzemieślniczych, omawiany obiekt funkcjonował jako warsztat naprawczy Kółka Rolniczego.

Ponadto w ocenie organu odwoławczego zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego muszą wystąpić razem co najmniej dwie przesłanki, z tym że pierwszą z nich jest brak pozwolenia na budowę.

W związku z zarzutem naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 § 1 kpa organ odwoławczy pismem z dnia 17 lipca 2006r. zawiadomił pełnomocnika strony, że może się zapoznać z całością materiału dowodowego w siedzibie organu odwoławczego w terminie siedmiu dni od daty otrzymania zawiadomienia.

Ponieważ wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin jej wykonania upłynął w związku z wniesionym odwołaniem, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w dotyczącej go części i wyznaczył nowy termin.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł H. G. zarzucając jej naruszenie:

1) art. 37 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane poprzez przyjęcie, iż stan faktyczny sprawy umożliwia zalegalizowanie warsztatu T. D. w trybie art. 40 w/w ustawy;

2) art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez uznanie za udowodnione okoliczności wskazanych w piśmie Wójta Gminy z dnia 28 stycznia 2004r. dotyczących eksploatacji budynku przy ul. K. w R. w latach 1974-76 jako warsztatu kółek rolniczych oraz poprzez nie przeprowadzenie z urzędu dowodu z opinii biegłego, mimo zgłoszonych zastrzeżeń do ekspertyzy złożonej do akt sprawy przez T. D.;

3) art. 84 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie na ekspertyzie złożonej do akt sprawy przez T. D., sporządzoną przez osobę nie będącą biegłym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiotowej sprawie zachodzą obie, z określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, przesłanki nakazu przymusowej rozbiórki, a każda z nich samodzielnie pozwala orzec o rozbiórce obiektu. W ocenie skarżącego eksploatacja warsztatu blacharsko-lakierniczego na terenach usługowo-mieszkalnych, w myśl miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego z lat 1974, 1986 oraz 1994 stanowi naruszenie postanowień tych planów. Naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane było zatem uznanie przez organy obu instancji, iż stan faktyczny sprawy uzasadnia jedynie zastosowanie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane.

Skarżący wskazał, iż w utrwalonym orzecznictwie stwierdza się, że bezzasadne jest odwoływanie się do treści art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, gdy zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy (wyrok SN z dnia 8 października 2002r., III RN 179/01, OSNP 2003/19/454, wyrok SN z dnia 13 grudnia 1985r., III ARN 29/85, OSNC 1986/11/183) zaś Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 1999r., IV SA 895/97, Lex nr 47186 orzekł wprost, iż art. 37 i 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane wzajemnie się wykluczają i odnoszą się do odmiennych stanów faktycznych. Skarżący podniósł, że przytoczony przez organ odwoławczy wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989r., IV SA 83/89 dotyczy jedynie drugiej z przesłanek określonych w art. 37 ust. ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, organ odwoławczy natomiast zastosował ten wyrok również w odniesieniu do art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Zdaniem skarżącego stan faktyczny sprawy wyczerpuje także przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, albowiem działalność przedmiotowego warsztatu powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a zatem organy obu instancji powinny wydać decyzję o rozbiórce przedmiotowego warsztatu.

Ponadto skarżący podniósł, że zgłaszał zastrzeżenia do ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego, na której oparł się organ pierwszej instancji, jednak organ odwoławczy pominął wskazane zastrzeżenia i nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego, pomimo że z uwagi na istniejące wątpliwości powinien dopuścić ten dowód z urzędu, do czego obliguje go przepis art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Skarżący zarzucił również, że organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na opinii, która nie została sporządzona przez biegłego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem ekspertyza została przedłożona przez T. D., zgodnie natomiast z art. 84 kpa biegłego powołuje na żądanie strony lub z urzędu sam organ administracji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do argumentów skargi organ odwoławczy wskazał, że ekspertyza z maja 2006r. została sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego, zarejestrowanego w Centralnym Rejestrze Rzeczoznawców Budowlanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (tj. Dz.U. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane stanowi bowiem, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

W niniejszej sprawie jest bezsporne, że przebudowa i rozbudowa przedmiotowego obiektu została dokonana w latach 1983-1990 bez wymaganego pozwolenia na budowę, a zatem niezgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie jego budowy.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu, pełną i wystarczającą podstawą do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego stanowi fakt wzniesienia tego obiektu bez pozwolenia na budowę na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę albo przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, bez jednoczesnego spełnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane. W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 1998r. w sprawie o sygn. akt IV SA 468/98 (Lex nr 43807).

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że podstawą oceny dopuszczalności legalizacji obiektu budowlanego samowolnie wzniesionego przed dniem 1 stycznia 1995r. są ustalenia planu miejscowego obowiązującego w dacie orzekania w przedmiocie nakazu rozbiórki takiego obiektu. Jeżeli bowiem taki plan wskazuje na sprzeczność samowolnie zrealizowanej inwestycji z jego ustaleniami, to oczywiste jest, że brak jest jednocześnie możliwości legalizacji samowoli budowlanej (por. art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 obowiązującego obecnie Prawa Budowlanego).

Z jednoznacznych ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. uchwalonego uchwałą Rady Gminy z dnia 28 listopada 1994r. Nr [...] wynika, że działka nr [...] przy ul. K. znajduje się na terenach usługowo-mieszkalnych "U"., dla których przewidziano m.in. działalność gospodarczą nieuciążliwą np. handel, gastronomia, usługi, rzemiosło itp. Z ustaleń dokonanych przez organy obu instancji wynikało, że przedmiotowa inwestycja powoduje ponadnormatywny poziom stężenia szkodliwych substancji chemicznych w lokalu mieszkalnym należącym do skarżącego H. G. Obowiązkiem organów obu instancji było zatem dokonanie oceny, czy prowadzona w przedmiotowym budynku działalność gospodarcza spełnia wymogi działalności gospodarczej nieuciążliwej w rozumieniu ustaleń cytowanego wyżej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W okresie uchwalania cytowanego wyżej planu zagospodarowania przestrzennego obowiązywała ustawa z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz.U. z 1994r., 49, poz. 196 ze zm.), która w art. 3 ust. 1 pkt 6 stanowiła, że przez uciążliwości dla środowiska rozumieć należy zjawiska fizyczne lub stany utrudniające życie albo dokuczliwe dla otaczającego środowiska, a zwłaszcza hałas, wibracje, zanieczyszczenie powietrza i zanieczyszczenie odpadami; przez szkodliwe uciążliwości dla środowiska rozumie się wymienione zjawiska lub stany o natężeniu utrudniającym życie albo dokuczliwe dla środowiska w stopniu powodującym zagrożenie zdrowia ludzi, uszkodzenie albo zniszczenie środowiska. Zatem organy obu instancji oceniając kwestię uciążliwości przedmiotowej inwestycji w rozumieniu ustaleń w/w miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powinny wziąć pod uwagę przywołaną wyżej definicję uciążliwości dla środowiska. Brak dokonanych ustaleń w tym zakresie oznacza, iż decyzje organów obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Zobowiązują one organy administracji publicznej do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Następstwem naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania organy obu instancji dopuściły się również naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, poprzez jego błędne niezastosowanie oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, poprzez jego błędne zastosowanie.

Jednocześnie Sąd zważył, że prawomocnym wyrokiem z dnia 29 stycznia 2004r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 2244/00 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T. D. na decyzję Wojewody z dnia 10 sierpnia 2000r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu, którego dotyczy decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przedstawił ocenę prawną, z której wynikało, że prowadzona w przedmiotowym budynku działalność rzemieślnicza jest uciążliwa dla otoczenia, a tym samym narusza postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd, a zatem Sąd orzekający w niniejszej sprawie był związany wskazaną wyżej oceną prawną wyrażoną w w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006r., I FSK 506/05, Lex nr 187499)

Zgodzić się należy również z zawartym w skardze zarzutem naruszenia przez organy obu instancji art. 84 kpa, albowiem z akt administracyjnych wynika, że organy obu instancji za podstawę ustaleń faktycznych przyjęły ekspertyzę złożoną do akt sprawy przez T. D. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji zastrzeżenia do ekspertyzy zgłosił skarżący H. G. W tych okolicznościach organ odwoławczy był obowiązany z urzędu zwrócić się do kolejnego biegłego o wydanie opinii w celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Niepodjęcie czynności w tym zakresie naruszało również wyrażoną w art. 77 § 1 kpa zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji pierwszej instancji dokona ustaleń dotyczących zgodności przedmiotowej inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy R. uchwalonego uchwałą Rady Gminy z dnia 28 listopada 1994r. Nr [...] i na podstawie powyższych ustaleń rozstrzygnie zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane, mając jednocześnie na uwadze, że dla orzeczenia o nakazie przymusowej rozbiórki wystarczającym jest ustalenie, że obiekt budowlany wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, nie jest zaś koniecznym jednoczesne spełnienie przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Na podstawie art. 152 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd w punkcie drugim wyroku określił, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane.

Odnośnie kosztów postępowania Sąd, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w punkcie trzecim wyroku, zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. G. kwotę 774zł tytułem zwrotu poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania, na które składały się koszty uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa prawnego w wysokości 250 zł oraz poniesione koszty opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw procesowych w wysokości 34 zł.