Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 60/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 4, 13, 16,
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant sekretarz sądowy Filip Róg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi KP (skarżącej) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

W dniu 7 października 2016 r. skarżąca złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na jego pierwsze dziecko – N Z.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz jej córki – N Z, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.

W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 1a, art. 2, art. 4, art. 5, art. 8, art. 10, art. 13, art. 16, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 27, art. 28 i art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że skarżąca wnioskuje o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Oznacza to, że organ ma obowiązek zweryfikować, czy w odniesieniu do rodziny ubiegającej się o świadczenie spełnione zostało kryterium dochodowe. Spełnienie kryterium dochodowego jest bowiem warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800, 00 zł lub 1200,00 zł, jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. W świetle art. 2 pkt 1 u.p.p. pod pojęciem dochodu rodziny należy rozumieć sumę dochodów członków rodziny, natomiast dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

Organ I instancji wskazał, że w myśl art. 48 ust. 2 u.p.p., w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego tj. 1 kwietnia 2016 – 30 września 2017, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Zgodnie z art. 18 ust 1 prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 u.p.p.

Zgodnie z art. 2 pkt 19 u.p.p. utrata dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną:

a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,

b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.);

Zgodnie zaś z art. 2 pkt 20 u.p.p., uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane:

a) zakończeniem urlopu wychowawczego,

b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,

c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. Id ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej,

f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego,

h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Organ I instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 7 ust. 5 i 6 u.p.p. w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Organ I instancji podał, że do członków rodziny skarżącej należą: skarżąca K P (matka), T Z (ojciec), K Z ur. 6 marca 1997 r. (syn), N Z ur. 29 sierpnia 1999 r. (córka).

Organ podniósł, że K P, zgodnie z przedstawionym zaświadczeniem od pracodawcy, w okresie od 4 grudnia 2013 r. do 10 marca 2014 r. świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia. Od 15 kwietnia 2016 r. do 16 lutego 2017 r., zgodnie z przedstawionym zaświadczeniem, podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Organ I instancji podał, że dochód utracony to kwota w wysokości 7254,19 uzyskana z tytułu zakończenia umowy zlecenia w dniu 10 marca 2014 r. W związku z powyższym na dochód K P składa się dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty tj. w maju 2016 r. w wysokości 1360,69 zł po dokonaniu potrąceń. Przeciętny miesięczny dochód K P osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 u.p.p. tj. dochodu uzyskanego i utraconego, wyniósł zatem 1360, 69 zł.

Organ podał, że na dochód TZ składa się dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w 2014 r. wysokości 19 487,58 zł, oraz dochód roczny z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego, obliczony na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w roku 2014, w wysokości 3 653,44 zł : 12 = 304,45 zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt c i pkt d rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze, do wniosku o świadczenie wychowawcze należy dołączyć odpowiednio m. in.: zaświadczenie właściwego organu gminy, nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego; umowę dzierżawy - w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosowanie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Organ podał, że skarżąca do wniosku dołączyła umowę dzierżawy gruntów rolnych zawartą przez TZ. Zdaniem organu I instancji przedstawiona umowa nie została zawarta na podstawie ustawy o ubezpieczaniu społecznym rolników, ponieważ wydzierżawiający (T Z) nie podlega ubezpieczeniu z KRUS. Organ podał, że ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. W ocenie organu opisane w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wydzierżawienie gruntów rolnych odnosi się tylko do sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez emeryta lub rencistę w sytuacji, gdy wydzierżawi swoje gospodarstwo rolne osobie niebędącej jego małżonkiem, zstępnym lub pasierbem oraz niepozostającej wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym na okres co najmniej 10 lat i przedmiotowa umowa dzierżawy zostanie zawarta w formie pisemnej, a także zostanie zgłoszona do ewidencji gruntów i budynków (art. 28 ust. 4 pkt 1). Ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione przez osobę będącą emerytem lub rencistą, co wiąże się z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej i utratą potencjalnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Organ I instancji podał, że opisywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że na skutek zawartej w dniu 1 marca 2011 r. umowy dzierżawy gruntów rolnych (działki nr 326/2) T Z nie stał się emerytem czy rencistą rolniczym, któremu przysługuje pełne prawo do emerytury lub renty na podstawie ww. ustawy. Co prawda umowa została zawarta na okres 15 lat, jednak nie na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem organu oznacza to, że nie została zachowana przesłanka podmiotowa zawarcia umowy dzierżawy, co znalazło potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 4 maja 2015 (I OSK 1906/13).

Organ I instancji podał, że przeciętny miesięczny dochód TZ osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust 1-3, tj. dochodu uzyskanego i utraconego, wyniósł 1 928,42 zł. Dochód rodziny wyniósł: 3289,11 zł, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 822,28 zł. Tym samym dochód rodziny w przeliczeniu na osobę (po uwzględnieniu dochodu utraconego i uzyskanego) stanowił kwotę powyżej kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 u.p.p., co z kolei obligowało do odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że jej zastrzeżenia budzi sposób wyliczenia dochodu rodziny z gospodarstwa rolnego. Skarżąca podała, że grunty stanowiące własność TZ nie spełniają wymogów, aby można było je "podać do dopłat unijnych" i nigdy nie były źródłem dochodu rodziny. Ponadto według nakazu płatniczego z 2014 r. powierzchnia ogólna gospodarstwa wynosi 2,9202 ha (ogólna powierzchnia przeliczeniowa 1,4579 ha, natomiast liczba ha przeliczeniowych do podatku to 0,1147 ha). Skarżąca podniosła, że od dnia 1 stycznia 2016 r. uległa zmienia powierzchnia przeliczeniowa. Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała, że T Z nigdy nie prowadził działalności rolniczej, emeryturę pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tym samym w realiach opisywanej sprawy nie sposób mówić o dochodzie uzyskanym z gospodarstwa rolnego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 listopada 2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję organu I instancji.

W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1, 2, 3, 5 i 6 oraz art. 48 u.p.p.

W ocenie Kolegium odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżona nim decyzja nie narusza przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego normujących kwestie związane z przyznawaniem prawa do świadczenia wychowawczego.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie złożonego wniosku organ I instancji ustalił, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w u.p.p. do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - córkę N Z (ur. 29 sierpnia 1999 r.). Organ ustalił, iż rodzina składa się z czterech osób, tj. skarżącej - K P, T Z, K Z oraz N Z. Kolegium podało, że ustalając wysokość dochodu rodziny dla potrzeb określenia spełnienia kryterium dochodowego organ, mając na uwadze treść art. 48 ust. 2 u.p.p., określił dochód osiągnięty przez rodzinę wnioskodawczym w 2014 roku. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ ustalił, że skarżąca w okresie od 4 grudnia 2013 r. do 10 kwietnia 2014 r. uzyskała dochód w wysokości 7 254,19 zł. Jednak w związku z zakończeniem umowy w dniu 10 kwietnia 2014 r. mając na uwadze powołane wyżej przepis art. 7 ust. 1 ustawy, uznał powyższy dochód jako dochód utracony, nie wliczając go tym samym do dochodu rodziny. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo przyjął, iż na dochód skarżącej składa się natomiast dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy), tj. uzyskany w maju 2016 r. dochód w wysokości 1 360,69 zł z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę zawartą w dniu 15 kwietnia 2016 r.

Organ odwoławczy podał, że ustalając dochód T Z organ I instancji przyjął, iż w 2014 r. uzyskał on dochód - świadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 19 487,58 zł oraz dochód z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego obliczony zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych (który w 2014 roku wynosił 2 506 zł z 1 ha przeliczeniowego). Zdaniem Kolegium organ prawidłowo przyjął, iż T Z w 2014 r. był właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia fizyczna wynosiła 2,9202 ha użytków rolnych, tj. 1,4579 ha przeliczeniowych (stanowiących podstawę do ustalenia dochodu z tego gospodarstwa rolnego). Ustalenia powierzchni gospodarstwa rolnego organ dokonał na podstawie pozyskanego do akt sprawy zaświadczenia z ewidencji podatkowej gospodarstw rolnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2014 r., oraz powierzchni wynikającej z decyzji podatkowej z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...], w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2014 r.

W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, iż zawarta przez T Z umowa dzierżawy gruntów gospodarstwa rolnego z dnia 1 marca 2011 r., nie spełnia przesłanek stanowiących podstawę do wyłączenia dochodu z tych gruntów przy ustalaniu dochodu rodziny dla celów świadczenia wychowawczego. Zauważyć bowiem należy, iż przepis art. 7 ust. 6 wskazuje jednoznacznie, iż ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem przypadków szczegółowo wskazanych w pkt 1 – 3 tej regulacji. Zdaniem organu odwoławczego z powołanego przepisu wynika, że jeżeli właściciel lub posiadacz samoistny oddał gospodarstwo rolne w dzierżawę (w całości lub części) i nie zachodzą okoliczności określone w pkt 1-3, to wówczas obszaru rolnego oddanego w dzierżawę nie wyłącza się z powierzchni gospodarstwa rolnego wydzierżawiającego. Jest to jednocześnie argument, że nieuprawianie gospodarstwa, czy też nieuzyskiwanie z tych gruntów dochodu, co podnosi w odwołaniu skarżąca, nie stanowi podstawy do niedoliczania dochodu z takiego gospodarstwa rolnego do dochodów rodziny. Zgodnie więc z powołanym wyżej zaświadczeniem z ewidencji podatkowej według stanu na 31 grudnia 2014 r. oraz decyzją w sprawie podatku rolnego na 2014 r., w ocenie organu odwoławczego organ pierwszej I prawidłowo przyjął, iż w 2014 r. T Z był właścicielem gospodarstwa rolnego, którego powierzchnia do ustalenia dochodu wynosi 1,4579 ha przeliczeniowych, co daje 304,45 zł dochodu miesięcznie.

Odnosząc się do zastrzeżeń skarżącej podnoszonych w odwołaniu, a dotyczących przyjętej jako podstawy ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego powierzchni przeliczeniowej tego gospodarstwa, organ odwoławczy podał, że w myśl zasady zawartej w art. 2 pkt 7 u.p.p., ilekroć w ustawie jest mowa o gospodarstwie rolnym - oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o którym mowa wart. 1 (grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza), o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej. Tak więc powierzchnię gospodarstwa rolnego tworzą wszystkie grunty stanowiące użytki rolne, w tym również takie, które na podstawie odrębnych przepisów podatkowych podlegają zwolnieniu z opodatkowania (wymienione w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku rolnym), obejmujące m.in. użytki rolne klasy V oraz grunty zadrzewione i zakrzewione ustanowione na użytkach rolnych, tj. właśnie takie jakie stanowią własność TZ. Wskazana przez skarżącą powierzchnia 0,1147 ha przeliczeniowych nie może zatem stanowić podstawy do ustalenia dochodu dla ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż nie zawiera gruntów podlegających zwolnieniu z podatku rolnego, stanowiących jednak gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów art. 2 pkt 7 u.p.p.

Zdaniem organu odwoławczego zauważyć należy ponadto, iż również podnoszona w odwołaniu kwestia zmniejszenia od 1 stycznia 2016 r. powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa rolnego (co potwierdza zalegające w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 12 września 2016 r. z ewidencji podatkowej gospodarstw rolnych, z którego wynika, iż gospodarstwo rolne T Z o powierzchni 2,9202 ha, stanowi obecnie 0,6556 ha przeliczeniowych), nie może mieć wpływu na ustalenie dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Wskazane wyżej przepisy dotyczące utraty dochodów (art. 2 pkt 19 u.p.p.) nie przewidują utraty dochodów spowodowanych zmniejszeniem powierzchni (przeliczeniowej) gruntów gospodarstwa rolnego, a zatem okoliczność ta nie mogła być uwzględniona przy ustalaniu dochodu rodziny dla celów świadczenia wychowawczego za ww. okres. Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tego świadczenia, jest bowiem rok 2014, a w roku tym powierzchnia przeliczeniowa gospodarstwa rolnego T Z była większa.

Organ odwoławczy podał, że w świetle przytoczonych wyżej okoliczności ustalając dochód rodziny skarżącej organ I instancji prawidłowo przyjął, iż rodzina ta osiągnęła miesięczny dochód w wysokości 3 289,11 zł, co w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie daje kwotę 822,28 zł. Kolegium wskazało, że ustalając prawo do świadczenia wychowawczego, organ administracji związany jest treścią art. 5 u.p.p., zatem w odniesieniu do pierwszego dziecka w rodzinie winien ustalić, czy spełnione zostało kryterium dochodowe. W związku z faktem, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - N Z, organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż osiągnięty dochód (822,28 zł) przekroczył kwotę uprawniającą do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, tj. 800,00 zł. Jedynym kryterium będącym podstawą do przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest bowiem dochód rodziny. Skoro kalkulacja dochodów rodziny została prawidłowo wyliczona i na jej podstawie ustalono, że nie zachodzi podstawa do przyznania zasiłku wychowawczego na pierwsze dziecko, to zasadne było orzeczenie jak o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na N Z.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca wniosła o poddanie kontroli Sądu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Powtarzając zarzuty sformułowane w odwołaniu wniesionym od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, że ustalając dochód z gospodarstwa rolnego organy nie uwzględniły gruntów, które nie są przeznaczone na działalność rolniczą. Powierzchnią, na podstawie której organ ustalił ten dochód winna być powierzchnia stanowiąca podstawę do ustalenia podatku rolnego. Tym bardziej, że zmiana powierzchni przeliczeniowej nastąpiła na skutek zmiany ustawy z dnia 15 listopada 1984 r., która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2016 r., a zatem przed wejściem w życie u.p.p. Skarżąca podniosła, że grunty gospodarstwa rolnego T Z nabył w drodze umowy darowizny w czasie, gdy już był rencistą pobierającym rentę z ZUS. Umowa dzierżawy została zaś zawarta w formie pisemnej i zgłoszona do rejestru gruntów. Dzierżawca jest płatnikiem KRUS i nie jest "osobą zstępną". Płaci czynsz dzierżawny w wysokości 100 zł rocznie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Skarga jako oczywiście bezzasadna podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W toku przeprowadzonej z urzędu (art. 134 § 1 p.p.s.a.) legalnościowej kontroli zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie mocy obowiązującej powyższych decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Nie stwierdzono zatem istnienia wad nieważności i wad wznowienia postępowania, jak również takich naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść końcowego jej rozstrzygnięcia.

Legalność proceduralna decyzji oraz prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy nie budzi zastrzeżeń. Ustalenia faktyczne są wystarczające oraz znajdują odpowiednie potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Również wykładnia oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego wynikających z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.) na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy są zgodne z prawem.

Zasadnie zatem i zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 u.p.p. ustalono skład rodziny (zgodnie z treścią wniosku skarżącej z dnia 7 października 2016 r.) oraz dochód rodziny stanowiący sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 u.p.p.).

Należy wyraźnie wskazać, że skarżąca we wniosku z dnia 7 października 2016 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wyraźnie wskazała, że ojciec jej dzieci pozostaje członkiem rodziny, natomiast ona sama nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.p.p. Wobec jednoznacznej treści wniosku oraz braku odmiennych twierdzeń skarżącej w toku postępowania nie było podstaw do uznania, że ojciec dzieci skarżącej nie wchodzi w skład rodziny, natomiast ona sama jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Z akt sprawy nie wynika zatem, aby ojciec dzieci nie wychowywał wspólnie ze skarżącą dzieci. Przeciwne twierdzenie skarżąca usiłowała sformułować dopiero na rozprawie, jednak jego wiarygodność budzi wątpliwości. Skarżąca oświadczyła bowiem do protokołu rozprawy w dniu 23 maja 2017 r., że ojciec jej dzieci (T Z) jest wprawdzie tylko jej "partnerem", jednak "utrzymuje dzieci na bieżąco ze swoich dochodów". Dzieci pozostają zatem na utrzymaniu swojego ojca ("partnera skarżącej"), który partycypuje w kosztach ich utrzymania. Skarżąca nie akcentowała także w toku postępowania zagadnienia zakresu podziału obowiązków rodzicielskich w zakresie pieczy nad dziećmi. Za wystarczający uznano zatem fakt, że z akt sprawy wynika, że wspólne dzieci skarżącej i jej "partnera" pozostają na ich utrzymaniu oraz zamieszkują wspólnie co najmniej z jednym z rodziców. Z zalegającego w aktach sprawy dokumentu polecenia przelewu kwoty świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika nawet, że ojciec dzieci (T Z) zamieszkiwał lub nadal zamieszkuje w miejscu będącym miejscem zamieszkania skarżącej oraz jej dzieci ( [...]), aczkolwiek w aktach sprawy znajdują się także dokumenty, z których wynika, że miejsce zamieszkania ojca dzieci skarżącej jest inne ([...] [...]). Okoliczność ta nie zmienia jednak oceny Sądu, że – w świetle materiału procesowego prawidłowo zgromadzonego w toku postępowania i niepodważonego przed Sądem – ojciec dzieci skarżącej jako podmiot uczestniczący dobrowolnie w procesie ich bieżącego utrzymywania jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p. Fakt ten pozwala również domniemywać, że szeroko rozumiane wychowanie wspólnych dzieci należy do obydwojga rodziców, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do tego czy ojciec dzieci faktycznie i stale zamieszkuje z dziećmi i skarżącą. Samo bowiem dobrowolne uczestnictwo w procesie utrzymywania dzieci świadczy o co najmniej pośredniej partycypacji w pieczy rodzicielskiej nad dziećmi. Wobec braku wyłączenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej ojciec dzieci jest ponadto podmiotem obowiązków prawnorodzinnych względem nich, a obowiązki te nie mogą być dowolnie modyfikowane.

Sąd stoi ponadto na stanowisku, że podnoszenie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego pozbawionych podstaw w odpowiednich dokumentach, które mogłyby być dopuszczone jako dowody w tym postępowaniu (art. 106 § 3 p.p.s.a.), twierdzeń zmierzających do podważania prawidłowości lub modyfikacji stanu faktycznego sprawy o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, ustalonego na podstawie treści wniosku oraz dokumentów dołączonych do wniosku lub dostępnych właściwym organom z urzędu, nie jest dopuszczalne.

Postępowanie w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego ma bowiem charakter uproszczony, a jego ustalenia faktyczne opierają się zasadniczo na dokumentach przedłożonych przez wnioskodawcę jako załączniki do wniosku lub oświadczenia (zob. np. art. 13 ust. 4 u.p.p.) albo na danych dostępnych organowi z urzędu (zob. np. art. 14 u.p.p.). Również sam wniosek jest składany według określonego wzoru, którego treść determinuje zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych w sprawie (zob. załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze).

Nie wyklucza to oczywiście możliwości późniejszego wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, jeśli okaże się, że w dniu wydania ostatecznej decyzji istniały określone istotne okoliczności faktyczne lub dowody, które nie były znane organom orzekającym w sprawie i które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.p.). Tego rodzaju nowe okoliczności i dowody mogą być jednak przedstawione i ocenione w ramach odrębnego postępowania nadzwyczajnego w sprawie wznowienia. Ponieważ nie zostały one objęte zakresem rozpoznania Sądu, dlatego oddalenie skargi i uzyskanie przez zaskarżoną decyzję przymiotu prawomocności nie stoi na przeszkodzie ewentualnemu wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 28 u.p.p. na wniosek skarżącej albo z urzędu.

Jeżeli chodzi o podlegające sumowaniu dochody członków rodziny (zob. art. 2 pkt 1-2 i 3 u.p.p., z uwzględnieniem treści art. 48 ust. 2 i art. 7 w zw. z art. 2 pkt 19-20 u.p.p.), to analiza akt sprawy dowodzi, że zostały one obliczone prawidłowo. Organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły przede wszystkim wysokość dochodów utraconych i uzyskanych, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 ust. 1 i art. 7 ust. 3 u.p.p.

Wątpliwości strony skarżącej budził problem zaliczenia do dochodu rodziny dochodu z wydzierżawienia gospodarstwa rolnego należącego do ojca dzieci (TZ). Skarżąca eksponowała w toku postępowania przed organami oraz w skardze dwie kwestie: po pierwsze, fakt zmiany przepisów podatku rolnym, zgodnie z którymi od dnia 1 stycznia 2016 r. powierzchnia przeliczeniowa gospodarstwa rolnego uległa zmniejszeniu; po drugie, fakt, że istnieje zasadnicza różnica pomiędzy dochodem faktycznie uzyskiwanym z umowy dzierżawy a dochodem ustawowo przyporządkowanym do powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa rolnego, zgodnie z ustawą o podatku rolnym.

Powyższe wątpliwości nie są uzasadnione. Zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.p. ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego wydzierżawionego przez członka rodziny do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru dochodu z niego uzyskanego (zgodnie z przepisami o podatku rolnym) wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę (wydzierżawione), z wyłączeniem obszarów gospodarstw rolnych, o których mowa w art. 7 ust. 6 pkt 1-3. Ponieważ gospodarstwo rolne oddane w dzierżawę przez ojca dzieci skarżącej nie należy do żadnej z powyższych grup gospodarstw, których powierzchnia podlega wyłączeniu z łącznej powierzchni przeliczeniowej gospodarstwa i z których dochód nie podlega zaliczeniu do dochodów rodziny, dlatego prawidłowo organy nie dokonały pominięcia dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa. Także sposób obliczenia dochodu z przedmiotowego (wydzierżawionego) gospodarstwa jest prawidłowy. Organy przyjęły zgodnie z treścią art. 7 ust. 5 w zw. z art. 48 ust. 2 u.p.p., że miarodajny jest "ustawowy dochód" za rok 2014 obliczony jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych oraz przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych (ogłaszanego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym). Organy prawidłowo przyjęły przy tym, że istotna jest powierzchnia przeliczeniowa gospodarstwa ustalona zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w wersji obowiązującej w roku 2014, niezależnie od mającej wpływ na wartość tej powierzchni zmiany powyższej ustawy, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 2 u.p.p. w pierwszym okresie świadczeniowym (01.04.2016-30.09.2017) podstawą do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko są dochody osiągnięte w 2014 roku. Oznacza to, że w zakresie dochodów z gospodarstwa rolnego miarodajny był stan powierzchni przeliczeniowej ustalonej według stanu prawnego obowiązującego w roku 2014. Uwzględnienie natomiast zmian w tym zakresie w związku ze zmianą stanu prawnego w 2016 r. byłoby możliwe, jeśli ustawodawca włączyłby do katalogu dochodów utraconych (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 u.p.p.) utratę lub zmniejszenie dochodu z gospodarstwa rolnego.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa w stopniu uzasadniającym ingerencję w ich moc obowiązującą, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.