Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1277/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 86. 7, 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 193ust. 1 pkt.
journal: Dz.U. 2015 poz 332
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - tekst jednolity
article: art.145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. M. B. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o odstąpienie w całości od ustalenia opłaty za pobyt córki O. K. w pieczy zastępczej oraz o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania jego wniosku z dnia [...] r. o umorzenie postępowania o ustalenie wskazanej opłaty. Do wniosku załączono historię zlecenia stałego dotyczącego uiszczania alimentów w kwocie [..] zł miesięcznie na rzecz O. K. , z Banku [...] za okres [...] r.

Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] r., po rozpoznaniu wniosku M. B., odmówił zawieszenia postępowania w sprawie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 193 ust. 1 pkt. 1, ust. 1 a, ust. 2, ust. 6 i 6 a, art. 194 ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, § 4 ust. 1 pkt. 1, § 4 ust. 2 pkt. 1 i 2, § 3, § 5, § 7 uchwały Rady Miejskiej Nr XIX/265/2012 z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, po rozpatrzeniu wniosku M. B., odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty w całości oraz odmówił odstąpienia od ustalenia opłaty w części za pobyt osoby, która osiągnęła pełnoletność w pieczy zastępczej O. K. w spokrewnionej rodzinie zastępczej od dnia [...] r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. III Wydział [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] O. K. została umieszczona w pieczy zastępczej, tj. w spokrewnionej rodzinie zastępczej. Po osiągnięciu pełnoletności pozostała w pieczy jako pełnoletnia wychowanka.

Do ponoszenia opłat za pobyt osoby, która osiągnęła pełnoletność w pieczy zastępczej zobowiązano [...] r. . zawieszono postępowanie w sprawie o ustalenie opłaty za pobyt osoby, która osiągnęła pełnoletność w pieczy zastępczej od dnia [...] r., do czasu rozstrzygnięcia wniosku M. B. o odstąpienie w całości od ustalenia opłaty za pobyt O. K. w pieczy zastępczej.

Organ wskazał, że w toku postępowania wezwał M. B. o dostarczenie następujących dokumentów:

-zaświadczenia o uzyskanych dochodach wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w poszczególnych miesiącach, w okresie od [...] r. do chwili obecnej,

-oświadczenie o stanie majątkowym,

-oświadczenie o przetwarzaniu danych osobowych,

-oświadczenie o sytuacji materialno - bytowej wnioskodawcy oraz wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym,

-kwestionariusz danych osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za dzieci/osoby, które osiągnęły pełnoletność przebywające w pieczy,

-inne dokumenty mające wpływ na wynik postępowania.

Jednocześnie poinformował stronę, iż brak dostarczenia ww. dokumentów może skutkować odmową odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt osoby, która osiągnęła pełnoletność w pieczy zastępczej.

W odpowiedzi na powyższe M. B. k poinformował organ, iż urodził mu się syn, którego zobowiązany jest utrzymywać. Ponadto wskazał na swoje schorzenie [...] (wraz z zaświadczeniem lekarskim), na które wydatkuje rocznie [...] zł. Z zaświadczenia o udzielonym kredycie zaciągniętego we frankach szwajcarskich wynika, że kredyt ten obciąża solidarnie M. B. i drugiego współwłaściciela, w kwocie miesięcznie [...] zł. Na podstawie zebranych dokumentów organ stwierdził, że nie jest w stanie ustalić, czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe czy wspólne gospodarstwo domowe. Nie jest znana wysokość uzyskiwanego przez M. B. dochodu, ani jego rzeczywista sytuacja materialno-bytowa oraz rodzinna, gdyż nie przedstawił dokumentów niezbędnych do jej ustalenia.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. k wniósł o jej zmianę i umorzenie postępowania. W ocenie odwołującego się prowadzone wobec niego postępowanie pozbawione jest podstaw prawnych. Skoro jego córka O. K. stała się pełnoletnia, to uprawnienia rodziny z tytułu sprawowania pieczy zastępczej wygasły. Oświadczenie córki o woli pozostawania w rodzinie zastępczej nie kreuje stosunku prawnego. Na poparcie swego stanowiska M. B. k powołał orzecznictwo Sądu Najwyższego.

Ponadto, o braku podstaw do prowadzenia postępowania i ustalenia opłaty świadczy podstawa prawna przyznania spornego świadczenia. Decyzją z dnia [...] r. H. i W. K. zostało przyznane świadczenie na podstawie art. 82 ustawy o wpieraniu rodziny i pieczy zastępczej. Natomiast przepis na który powołuje się organ przy wszczęciu postępowania, tj. pkt 1 ust. 1 art. 193 ww. ustawy stanowi, że rodzice ponoszą opłatę w wysokości świadczeń przyznanych na podstawie art. 80 ust 1 i 81 ustawy. Żaden z tych przepisów nie stanowił postawy przyznania obecnie świadczenia H. i W. K. , bowiem taką podstawę stanowił jak wyżej podano art. 82, który nie został wymieniony przez ustawodawcę. Organ pomija tę okoliczność w uzasadnieniu, w ogóle nie podając na jakiej podstawie przyznano świadczenie lecz wskazuje, że obowiązek zwrotu odnosi się do świadczenia przyznanego jedynie na podstawie art. 80 ust. 1 i 81 ustawy. Skarżący zarzucił organowi błędne zacytowanie treści przepisu art. 193 ust.1 pkt 1, 1a i ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, z którego nie wynika, iż obciążenie za pobyt dziecka w pieczy zastępczej dotyczy także osoby pełnoletniej.

Ponadto uchwała Rady Miasta Koszalin nr XlX/265/2012 z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie określania szczegółowych warunków umorzenia w całości lub części łącznie z odsetkami, odraczania płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, wskazuje możliwość odstąpienie od opłaty między innymi w sytuacji kiedy rodzic regularnie płaci alimenty oraz wychowuje inne małoletnie dziecko. Taka sytuacja zachodzi w przypadku skarżącego. M. B. zaprzeczył, iż nie wskazał swoich dochodów. W toku postępowania złożył bowiem oświadczenie, że jego dochody pozostają niemal bez zmian w stosunku do tych uzyskiwanych wcześniej. Skoro organ mógł przeprowadzić dowód z zaświadczenia o jego kredycie znajdującym się w poprzednich aktach, to mógł również skorzystać z zaświadczenia o dochodach znajdujących się w poprzednich aktach, tym bardziej, że w poprzednim postępowaniu tak właśnie uczynił. W ocenie skarżącego organ powinien przyjąć, że prowadzi on osobne gospodarstwo domowe, mając na utrzymaniu dorosłą córkę O. oraz niedawno urodzonego syna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia[...] . nr[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 193 ust. 1 pkt 1, art. 194 ust. 2, 3 ustawy z dnia [...] r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, po rozpatrzeniu odwołania M. B. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej osoba, która osiągnęła pełnoletniość przebywając w pieczy zastępczej, może przebywać w dotychczasowej rodzinie zastępczej za zgodą tej rodziny zastępczej. Nie jest w tym wypadku wymagane orzeczenie sądu, na które wskazuje strona odwołująca się.

Obowiązek ponoszenia opłaty przez rodziców za pełnoletnie dziecko, które pozostało w rodzinie zastępczej wynika z art. 193 ust. 1 pkt. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej brzmiącym, (faktycznie błędnie przytoczonym przez organ) iż za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: 1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Potwierdzenie słuszności stanowiska, iż rodzice ponoszą odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej po uzyskaniu pełnoletniości zawiera wyrok WSA w Olsztynie z 3 grudnia 2013 r. sygn. akt. II SA/Ol 943/13.

Kolegium wskazało, że świadczenie które otrzymuje rodzina zastępcza na podstawie art. 82 ust. 1 o którym mowa w art. 80 ust. 1 pkt. 1 cyt. ustawy przeznaczone jest na pokrycie kosztów utrzymania i edukacji pełnoletniego dziecka, które to koszty do 25 roku życia dziecka obciążają rodziców.

Zgodnie z § 4 ust. 1 uchwały nr XIX/265/2012 z dnia 29 marca 2012 r. Rady Miejskiej w Koszalinie w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, odstąpienie od ustalenia opłaty w całości za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, może nastąpić na wniosek osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty lub z urzędu w przypadku, gdy:

1) dochód osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty nie przekracza odpowiedniego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust.2;

2) nieznane jest miejsce zamieszkania osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty;

3) osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty przebywają poza granicami kraju.

W myśl ust. 2 odstąpienie od ustalenia opłaty, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić także w przypadku, gdy dochód osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty przekracza odpowiednie kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz:

1) osoby zobowiązane:

a) wychowują inne małoletnie dziecko lub osobę pełnoletnią pozostające pod ich opieką

b) ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w placówkach, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w pieczy zastępczej;

c) odbywają karę pozbawienia wolności;

d) regulują bieżące alimenty;

e) przebywają w pieczy zastępczej;

2) wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, bezdomność, bezrobocie, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

Z przytoczonych przepisów uchwały wynika, że odstąpienie od opłaty ma charakter fakultatywny i uzależnione jest od wniosku strony. M. B. k stosowny wniosek złożył, lecz nie poinformował organu o aktualnych zarobkach, co uniemożliwia ustalenie jego faktycznej sytuacji finansowej. Tym samym, organ nie mógł skorzystać z możliwości odstąpienia od ustalenia opłaty w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego.

M. B. k powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej poprzez przyjęcie, iż istnieją podstawy do prowadzenia postępowania o ustalenie od skarżącego odpłatności po uzyskaniu przez jego córkę pełnoletniości i rozstrzygania w tym zakresie oraz naruszenie zasady uznaniowości organu przy rozstrzyganiu sprawy poprzez jej przekroczenie i zastosowanie zasady dowolnej oceny materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odnosząc się do wyroku WSA w Olsztynie powołanego przez organ, wskazał że wyrok potwierdza stanowisko skarżącego, iż po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości brak jest podstaw do obciążenia rodzica opłatą za jego pobyt w pieczy zastępczej. M. B. k dodał, iż organ I instancji niezasadnie zawiesił postępowanie w dniu [...] r. wobec matki O. K. , ze względu na złożenie przez niego wniosku o zwolnienie z opłaty. Bezczynność matki powinna skutkować bezzwłocznym wydaniem wobec niej decyzji bez oczekiwania, co zostanie orzeczone w przedmiotowej sprawie. Wskazał, iż nie mógł zaskarżyć wskazanego postanowienia, gdyż nie zostało mu ono doręczone przez organ.

Odnosząc się do argumentu Kolegium przemawiającym za odmową odstąpienia od ustalenia opłaty, skarżący wskazał, że ustawa nie przewiduje konieczności przedkładania zaświadczeń czy formularzy, celem wykazania sytuacji majątkowej, dlatego też oświadczenie, iż jego dochody nie uległy zmianie jest dopuszczalne i powinno być uwzględnione.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", z którego wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w zakresie wynikającym z wyżej powołanych przepisów sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.

Okolicznością bezsporną w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania jest okoliczność umieszczenia, na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Koszalinie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 2 lipca 1998 r., sygn.. akt III R Nsm 158/98, małoletniej O. K. w pieczy zastępczej, którą stanowiła spokrewniona rodzina zastępcza. Po osiągnięciu pełnoletności O.K. pozostała w pieczy zastępczej jako pełnoletnia wychowanka.

Na podstawie przepisu art. 193 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 332) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.

Odpłatność ta ciąży również na rodzicach również wtedy, gdy po osiągnięciu pełnoletności dziecko nadal przebywa w tej rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka, na zasadach określonych w art. 37 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.

Za ponoszenie opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1, rodzice odpowiadają solidarnie (ust. 2 ). Opłatę, o której mowa w ust. 1 ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona lub ograniczona (ust. 6 ). Stosownie do art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo - wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo -terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w art. 194 ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1.

W wykonaniu delegacji zawartej w art. 194 ust. 2 ustawy, Rada Miejska w Koszalinie podjęła uchwałę Nr XIX/265/2012 z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W myśl § 4 ust. 1 powołanej wyżej uchwały ,odstąpienie od ustalenia opłaty w całości za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, może nastąpić na wniosek osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty lub z urzędu w przypadku, gdy:

1) dochód osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty nie przekracza odpowiedniego kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust.2;

2) nieznane jest miejsce zamieszkania osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty;

3) osoby zobowiązane do ponoszenia opłaty przebywają poza granicami kraju.

Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, odstąpienie od ustalenia opłaty, o którym mowa w ust. 1, może nastąpić także w przypadku, gdy dochód osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty przekracza odpowiednie kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej oraz:

1) osoby zobowiązane:

a) wychowują inne małoletnie dziecko lub osobę pełnoletnią pozostające pod ich opieką;

b) ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w placówkach, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej oraz ponoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny

c) odbywają karę pozbawienia wolności;

d) regulują bieżące alimenty;

e) przebywają w pieczy zastępczej;

2) wystąpiła inna uzasadniona okoliczność, w szczególności długotrwała choroba, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, bezdomność, bezrobocie, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych.

M. B. , ojciec O. K. przebywającej w spokrewnionej rodzinie zastępczej złożył wniosek o odstąpienie od obciążania go opłatą za pobyt córki w rodzinie zastępczej wskazując, że płaci regularnie alimenty w wysokości [...] zł oraz oświadczył, że osiąga dochody w zbliżonej wysokości jak w poprzednio toczącym się postępowaniu. Podał również, że z osiąganych dochodów pokrywa koszty lokalu, w którym mieszka oraz raty kredytu, który zaciągnął na jego zakup. Opłaty wynoszą comiesięcznie [...] zł, natomiast rata kredytu [...] 0 zł, za której spłatę odpowiada solidarnie wraz z współwłaścicielem. Podkreślał, że kwota [...] zł, na którą składają się alimenty oraz opłata za pobyt córki w pieczy zastępczej stanowi dla niego nadmierne obciążenie. W toku postępowania dane o swojej sytuacji majątkowej uzupełnił o informację o narodzinach drugiego dziecka, problemach zdrowotnych oraz związanych z tym kosztach. Przedłożył również zaświadczenie z Banku [...] o wysokości udzielonego kredytu mieszkaniowego oraz wysokości zadłużenia.

W decyzji odmawiającej odstąpienia w całości oraz w części od ustalenia opłaty za pobyt O. K. w pieczy zastępczej organy wskazały, że w oparciu informacje oraz dokumenty przedłożone przez skarżącego nie są w stanie ustalić jego rzeczywistej sytuacji ekonomicznej, która stanowi niezbędną przesłankę do wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Zgodnie z § 4 powołanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w Koszalinie, odstąpienie od ustalenia opłaty w części albo w całości następuje obligatoryjnie w razie spełnienia przesłanek określonych w ust. 1 lub fakultatywnie w odniesieniu do przesłanek wymienionych w ust. 2.

W sytuacji, o której mowa w ust. 1 niezbędne jest ustalenie przez organy sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o odstąpienie od opłaty w całości lub w części albowiem jest ono uzależnione od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Z kolei w przypadku opisanym w ust. 2, nawet jeżeli dochód przekracza kryterium dochodowe, organ ma możliwość rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o przesłanki wymienione w tym przepisie.

Nie budzi wątpliwości sądu, że decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji zostały wydane z naruszeniem zarówno postanowień uchwały nr XIX/265/2012 Rady Miejskiej w Koszalinie jak i przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 i 86 K.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skoro przepisy uchwały w § 4 ust. 2 nie uzależniają odstąpienia od ustalenia opłaty od spełniania kryterium dochodowego, to organ w pierwszej kolejności winien zbadać, czy wnioskodawca spełnia jedną lub więcej przesłanek określonych w tym przepisie.

Tymczasem organy ograniczyły się do wykazania braku współdziałania skarżącego w udokumentowaniu jego sytuacji ekonomicznej, natomiast przesłanki z § 4 ust. 2 całkowicie pominęły.

Żaden z przepisów uchwały, w odniesieniu do przesłanek odstąpienia od ustalenia odpłatności, nie określa wykazu dokumentów, jakie ma obowiązek przedłożyć osoba występująca z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie § 4 ust. 1 i 2 uchwały. Jakkolwiek niezbędne są ustalenia dotyczące sytuacji dochodowej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu obligatoryjnych przesłanek odstąpienia ze względu na odniesienia do dochodu i kryterium dochodowego wnioskodawcy (ust. 1), to w przypadku przesłanek fakultatywnych ( ust. 2) takie okoliczności nie występują. Żądanie zatem od skarżącego dokumentów wymienionych w piśmie z dnia 4 maja 2015 r. nie miało żadnego prawnego uzasadnienia. Również powoływanie się na przepis art. 50 K.p.a. jest w tej sytuacji chybione, albowiem na tej podstawie organ miał jedynie możliwość wezwania strony w celu złożenia wyjaśnień w sprawie będącej przedmiotem postępowania, w tym dotyczących jej sytuacji ekonomicznej pouczając jednocześnie o konsekwencjach dla rozpoznania sprawy braku informacji w tym zakresie. Zauważyć jednak należy, że w uchwale częściowe odstąpienie od ustalenia odpłatności (w przeciwieństwie do odstąpienia w całości) uzależnione jest od wzajemnych relacji dochodu i kryterium dochodowego strony ( § 4 ust. 3 uchwały).

Sąd postrzega treść § 4 ust 3 jako niekonsekwencję w zestawieniu z treścią ust. 2 tego przepisu, jednakże w niniejszym postępowaniu uchwała Rady Miejskiej w Koszalinie nr XIX/265/2012 nie jest przedmiotem oceny legalności.

Skoro M. B. przedłożył organowi dokumenty na okoliczność jego sytuacji ekonomicznej i rodzinnej oraz wskazał dokumenty, które przedłożył organowi na okoliczność osiąganych dochodów w innym postępowaniu, to organ - gdyby uznał je za niewystarczające, miał prawo przesłuchać skarżącego na podstawie art. 86 K.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.

Sąd zwraca również uwagę, że skoro skarżący wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jego córki w pieczy zastępczej, to w szeroko pojętym interesie skarżącego jest współdziałanie z organami rozpoznającymi jego wniosek w zakresie ustaleń, które umożliwią pełną ocenę jego sytuacji ekonomicznej i rodzinnej.

Reasumując, stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem jakkolwiek decyzje te są obszerne w swej treści, to w istocie nie zawierają ustaleń niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odstąpienia od ustalenia odpłatności za pobyt córki skarżącego w pieczy zastępczej, według przesłanek określonych w uchwale Rady Miejskiej w Koszalinie nr XIX/265/2012.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Organy ponownie rozpatrując sprawę uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku oraz przeprowadzą postępowanie na okoliczność odstąpienia od ustalenia odpłatności w oparciu o przepisy uchwały nr XIX/265/2012 Rady Miejskiej w Koszalinie oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności ustalając prawidłowo stan faktyczny sprawy a następnie dokonując subsumcji pod właściwy przepis prawa.