Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 196/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1996-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 217 par. 2 pkt 2, art. 218 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Dyspozycja art. 218 par. 2 w związku z art. 217 par. 2 pkt 2 Kpa nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia w granicach żądania, gdy chodzi o potwierdzenie faktów niezalegania z podatkami lub odmowę wydania takiego zaświadczenia w drodze postanowienia.

O potwierdzeniu istnienia, bądź nieistnienia zaległości podatkowych w danym podatku /potwierdzenie faktów i stanu prawnego objętych żądaniem wnioskodawcy/ przesądzają zasady i terminy powstawania tych zobowiązań określone w ustawach podatkowych, a w przypadku niewykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika w terminie /co powoduje z mocy prawa jego przekształcenie się w zaległość podatkową/ decyzja podatkowa właściwego organu, określająca wysokość tego zobowiązania - zaległości podatkowej /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

TEZY

Dyspozycja art. 218 par. 2 w związku z art. 217 par. 2 pkt 2 Kpa nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia w granicach żądania, gdy chodzi o potwierdzenie faktów niezalegania z podatkami lub odmowę wydania takiego zaświadczenia w drodze postanowienia.

O potwierdzeniu istnienia, bądź nieistnienia zaległości podatkowych w danym podatku /potwierdzenie faktów i stanu prawnego objętych żądaniem wnioskodawcy/ przesądzają zasady i terminy powstawania tych zobowiązań określone w ustawach podatkowych, a w przypadku niewykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika w terminie /co powoduje z mocy prawa jego przekształcenie się w zaległość podatkową/ decyzja podatkowa właściwego organu, określająca wysokość tego zobowiązania - zaległości podatkowej /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.


SENTENCJA

uchyla zaskarżone postanowienie w przedmiocie wydania zaświadczenia.


UZASADNIENIE

Elżbieta C. zwróciła się do Pierwszego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, że nie posiada zaległości z tytułu podatku obrotowego i dochodowego, celem przedstawienia go bankowi. Po skierowaniu odpowiednich zapytań do Urzędu Skarbowego wydał on 15 grudnia 1995 r. zaświadczenie, że na C. nie ciążą zobowiązania podatkowe i nie prowadzi się w stosunku do niej egzekucji administracyjnej z tytułu należności nieopodatkowanej. Na dole jednak zaświadczenie uzupełniono jak następuje: "Za rok 1992 i 1993 wobec małżonków E. i Z. C. toczy się postępowanie podatkowe".

Dnia 18 grudnia 1995 r. C. wniosła na podstawie art. 219 Kpa i art. 37 Kpa w związku z art. 217 par. 3 zażalenie na niewydanie zaświadczenia o treści żądanej przez stronę oraz na niewydanie w tym przedmiocie postanowienia. W uzasadnieniu wskazuje ona, iż Urząd nie wydał jej zaświadczenia o treści żądanej, mimo, iż z danych zgromadzonych w sprawie wynika, iż nie zalega z podatkami, ani nie przewiduje się wymiaru podatku w trybie art. 20 Ustawy o podatku dochodowym. Ustęp cytowany wyżej w zaświadczeniu wychodzi poza żądanie i bezprawnie informuje o rzekomo toczącym się postępowaniu. W ten sposób Urząd ani nie wydał żądanego zaświadczenia, ani też nie odmówił jego wydania. Bezprawna jest informacja dotycząca postępowania wszczętego wobec męża, z którym C. pozostaje w rozdzielności majątkowej. Co prawda chodzi w nim o 1992 r., kiedy małżonkowie opodatkowali się łącznie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ale rozdzielność skutkować winna również w stosunku do decyzji wydanych za ten okres, ponieważ oświadczenie woli nie może skutkować "na zawsze".

Postanowieniem z 18 stycznia 1996 r. Izba Skarbowa w Ł. uznała zaświadczenie za prawidłowe i zgodne z zachowanym terminem do jego wydania. W obszernym uzasadnieniu tego postanowienia Izba zwraca uwagę, iż Urząd kierując się przesłanką wszczęcia postępowania w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami działalności gospodarczej jej męża w latach 1992-1993, pragnąc wydać decyzję na imię obojga małżonków postanowił objąć postępowaniem także i panią C., czemu dał wyraz wzywając ją dwukrotnie do złożenia wyjaśnień. Toczyło się więc także i wobec niej postępowanie podatkowe, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 2 i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym decyzja wymiarowa nastąpi na imię obojga małżonków, którzy złożyli łączne zeznanie i pozostawali w tym okresie podatkowym we wspólnocie majątkowej. Potwierdzeniem obowiązku podatkowego współmałżonka jest brzmienie art. 41 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Również termin 7-dniowy dla wydania zaświadczenia został zachowany.

W skardze do NSA podatniczka wniosła o uchylenie postanowienia i stwierdzenie nieważności zaświadczenia. Zgodnie z art. 219 Kpa załatwienie sprawy przez Urząd mogło nastąpić jedynie w następujący sposób: wydanie zaświadczenia o treści żądanej, że firma nie posiada zaległości podatkowej w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, odmowę wydania zaświadczenia z braku podstaw prawnych lub poprzez odmowę wydania zaświadczenia z powodu istnienia zaległości.

W dwu ostatnich przypadkach załatwienie sprawy winno nastąpić poprzez postanowienie w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. Tymczasem Urząd wybrał bezprawnie rozwiązanie czwarte, nie znajdujące oparcia w przepisach Kpa. Uzasadnienie jego w 3/4 poświęcone jest zresztą uprawdopodobnieniu istnienia zobowiązania i zaległości m.in. przy powołaniu się na nie mające nic do rzeczy zasady odpowiedzialności współmałżonka - jako osoby trzeciej. Powołanie się przez Izbę na par. 13 pkt 2 wytycznych Ministra Finansów z 14 października 1994 r. w sprawie zasad i trybu wydawania zaświadczeń przez urzędy skarbowe przy umieszczeniu w postanowieniu spornego akapitu - nie może mieć znaczenia w sprawie, ze względu na jego sprzeczność z Kpa.

Niewydanie zaświadczenia o żądanej treści naraziło stronę na stratę /odmowę udzielenia kredytu/.

W odpowiedzi na skargę Izba powtarza argumenty postanowienia, wskazując, iż Urząd nie miał podstawy prawnej do wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, ponieważ nie istniały zaległości podatkowe. Zarzut niewydania zaświadczenia, co za tym idzie bezczynności, jest zatem bezzasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wprawdzie zgodzić się należy z Izbą Skarbową w Ł. iż w przedmiotowej sprawie nie mieliśmy do czynienia z bezczynnością organu w rozumieniu art. 37 par. 1 Kpa w związku z art. 217 par. 3 Kpa - gdyż przez bezczynność organu rozumie się niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki najpóźniej w terminie siedmiodniowym poprzez niedokonanie żądanej czynności albo też odmowę jej dokonania - lecz w przedmiotowej sprawie czynność organu nastąpiła /tyle, że niezgodna z żądaniem/.

Natomiast w pozostałej części wywody Izby Skarbowej nie zasługują na uwzględnienie. W całości zgodzić się należy z twierdzeniem skarżącej, iż dyspozycja art. 218 par. 2 w związku z art. 217 par. 2 pkt 2 Kpa nakłada na organ obowiązek wydania zaświadczenia w granicach żądania, gdy chodzi o potwierdzenie faktów niezalegania z podatkami lub odmową wydania takiegoż zaświadczenia w drodze postanowienia.

W przedmiotowym zakresie organ jest związany więc zarówno żądaniem strony jak i stanem wynikającym z posiadanych danych oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Ponieważ żądanie strony dotyczyło wyłącznie stwierdzenia nieistnienia zaległości w podatku obrotowym i dochodowym - to organ obowiązany był w granicach tegoż żądania sprawę załatwić.

Niewątpliwie zatem sporny akapit wykracza poza granice żądania strony, bowiem wszczęcie postępowania podatkowego i jego toczenie się wobec małżonków nie dotyczy żądania wnioskodawczyni, ani też nie ma charakteru przesądzającego dla stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia zaległości podatkowych podatniczki w obu podatkach w dacie wydania zaświadczenia.

O potwierdzeniu istnienia, bądź nieistnienia zaległości podatkowych w podatku dochodowym i obrotowym /potwierdzenie faktów i stanu prawnego objętych żądaniem wnioskodawczyni/ przesądzają zasady i terminy powstawania tych zobowiązań określone w ustawach podatkowych, a w przypadku niewykonania zobowiązania podatkowego przez podatnika w terminie /co powoduje z mocy prawa jego przekształcenie się w zaległość podatkową/ decyzja podatkowa właściwego organu, określająca wysokość tegoż zobowiązania - zaległości podatkowej /art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniu podatkowym/.