Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 208/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 138 § 1 pkt 2, art. 155
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej specjalistycznych usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. znak [...] i umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] stycznia 2018 r., po rozpatrzeniu odwołania Z. W. (dalej jako: skarżący), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) przyznano skarżącemu nieodpłatnie specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób

z zaburzeniami psychicznymi w wymiarze 2 dni w tygodniu po 3 godziny dziennie

(z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych) w okresie od [...] lutego 2017 r. do

[...] grudnia 2017 r.

Pismem z [...] października 2017 r. skarżący wniósł o zmianę wymiaru świadczonych specjalistycznych usług opiekuńczych do 6 godzin codziennie.

Organ I instancji pismami z [...] października 2017 r. poinformował skarżącego oraz jego żonę o terminie wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania skarżącego w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Termin wizyty wyznaczono na [...] listopada 2017 r. Pisma te zostały skutecznie doręczone.

W wyznaczonym dniu pracownicy socjalni w asyście funkcjonariuszy Policji przyjechali do skarżącego w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, jednak nikt nie otworzył drzwi. Z wizyty sporządzono notatkę służbową. O swojej nieobecności w domu w wyznaczonym na wizytę dniu ani skarżący, ani jego żona nie powiadomili pracowników socjalnych.

W tej sytuacji decyzją Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2017 r. (znak: [...]) odmówiono zmiany decyzji z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na brak współdziałania po stronie skarżącego w zakresie ustalenia czy zostały spełnione warunki do przyznania świadczenia. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą przesłanki do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Brak jest interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, które zmiana miałaby uwzględniać lub realizacji których ma służyć. Realizacja interesu społecznego oraz słusznego interesu strony nastąpiła wskutek przyznania wnioskodawcy specjalistycznych usług opiekuńczych. To specjalistyczne usługi opiekuńcze w sposób najpełniejszy służą zaspokojeniu potrzeb wnioskodawcy jako osoby z zaburzeniami psychicznymi.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z [...] stycznia 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu

I instancji.

Kolegium nie znalazło okoliczności przemawiających za uznaniem, że za wnioskowaną zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony czy też interes społeczny. Pomoc przyznana decyzją, o której zmianę skarżący wystąpił jest adekwatna do jego sytuacji zdrowotnej. Skarżący nie wskazał obiektywnych argumentów, które mogłyby przekonać organy rozpatrujące wnioski, że dokonanie wnioskowanych zmian leży w obiektywnym interesie wnioskodawcy. Niewątpliwie w sytuacji, w której wnioskodawca ma przyznane przedmiotowe usługi w zakresie uzasadnionym ustalonym przez organ stanem faktycznym, zwiększanie wymiaru przyznanych usług nie leży w interesie społecznym. Kolegium podkreśliło, że organy są związane zakresem proponowanych we wnioskach zmian, więc ewentualna decyzja zmieniająca musiałaby uwzględnić w całości wniosek skarżącego. Ewentualne zwiększenie pomocy skarżącemu spowodowałoby uszczuplenie środków będących w posiadaniu Ośrodka, a tym samym ograniczenie możliwości pomocy innym potrzebującym w sytuacji, gdy jak wynika z uzasadnienia decyzji, skarżący otrzymał pomoc adekwatną do sytuacji.

Podnoszone w odwołaniu okoliczności, wynikające z wadliwie, zdaniem skarżącego, przeprowadzonego postępowania administracyjnego, nie mogą stanowić przedmiotu rozważań w postępowaniu w trybie art. 155 k.p.a., ponieważ prowadziłoby to do merytorycznej kontroli wydanego rozstrzygnięcia w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, co w tym postępowaniu jest niedopuszczalne.

Ponadto Kolegium zauważyło, że nie jest możliwe dokonanie zmiany przedmiotowej decyzji również z powodu upływu czasu na jaki została wydana.

Zdaniem Kolegium w sprawie dotyczącej zmiany decyzji przyznającej specjalistyczne usługi opiekuńcze rozpatrywanej w trybie art. 155 k.p.a., nietrafne jest stosowanie art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018, poz. 1508, ze zm.) w związku z brakiem współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym oraz odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego, ponieważ w sprawie rozpatrywanej w trybie art. 155 k.p.a. organ może zmienić decyzję jedynie w sytuacji, gdy nie zmienił się stan faktyczny i prawny sprawy, a więc działania podejmowane przez organ w kierunku przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego były niecelowe.

W skardze do sądu administracyjnego Z. W. poza ogólnymi, pozamerytorycznymi zarzutami wobec pracowników opieki społecznej, Kolegium oraz Sądu, zarzucił brak skutecznego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Podniósł, że w wyznaczonym dniu żona była w domu, zaś pracownice OPS nie dzwoniły dzwonkiem.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2018 r. skarżący powołał się na swoje sprawy wcześniej zawisłe przed sądami administracyjnymi, z jego argumentacji wynika, że wcześniej uzyskiwał świadczenie opiekuńcze w żądanym wymiarze 6 godzin codziennie. Skarżący podniósł, że świadczenie powinno być przyznane na stałe, organ nie uwzględnił treści orzeczenia o niepełnosprawności z 2002 r., z którego wynika, że skarżący wymaga codziennej opieki, choć w wymiarze nie obejmującym całego dnia. Przyznawanie świadczeń na okresy krótsze uniemożliwia skarżącemu zaspokojenie potrzeb, stosownie do orzeczenia o niepełnosprawności. W ocenie skarżącego przeprowadzenie aktualizacji było zbędne, gdyż organowi doskonale znany jest stan faktyczny niezbędny do wydania decyzji. Skarżący powołał się na liczne dotychczas przeprowadzone wizyty przez pracowników OPS, jego zdaniem nie zweryfikowano, kiedy odbyła się ostatnia aktualizacja wywiadu. Stan faktyczny, który miał być zweryfikowany w wyniku aktualizacji jest organom doskonale znany, nie nastąpiły żadne istotne zmiany okoliczności (poza zakupem używanej pralki i bojlera, o czym skarżący informował organ). Ponadto wcześniej dochodziło do fałszowania przez pracowników OPS informacji zawartych w formularzach wywiadów środowiskowych. Zdaniem skarżącego informacja o zamiarze przeprowadzenia aktualizacji wywiadu nie odpowiada wymogom wezwania w świetle k.p.a., m.in. brak jest przedmiotu sprawy, pouczenia o skutkach nieobecności. Nieobecność skarżącego i żony w dniu wyznaczonym dla przeprowadzenia aktualizacji wywiadu była spowodowana "psychozą" wynikającą z podejmowania od lat wrogich działań wobec skarżącego przez pracowników OPS, w dodatku w asyście Policji, do której nie ma żadnych podstaw prawnych. Podane twierdzenia, które miały uzasadniać asystę Policji są niezgodnymi z prawdą pomówieniami. Zdaniem skarżącego w obydwu instancjach naruszono art. 10 k.p.a., nie zastosowano również art. 77 § 4 k.p.a. Nie zastosowano przepisów o wyłączeniu pracowników, pomimo znanych z urzędu okoliczności uzasadniających wyłączenie. Skarżący załączył do pisma szereg dokumentów dotyczących stanu zdrowia, pochodzących z lat ubiegłych, począwszy od orzeczenia od niepełnosprawności z 2002 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Na wstępie należy przypomnieć, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie kompleksowej oceny legalności zaskarżonego aktu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i ich podstawy prawnej powołanej przez skarżącego (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Ponadto, choć bezpośrednim przedmiotem skargi jest decyzja ostateczna, wydana w

II instancji, Sąd może objąć oceną legalności i jej konsekwencjami również rozstrzygnięcie wydane w I instancji, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Wśród przepisów kształtujących kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego kluczowy w sprawie jest art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: (a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, (b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, (c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, jeżeli sąd uchyla zaskarżoną decyzję (i ewentualnie decyzję organu

I instancji), a jednocześnie stwierdzi istnienie podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, jednocześnie umarza to postępowanie (art. 145 § 3 p.p.s.a.).

Wszystkie przytoczone przepisy znajdują zastosowanie w rozpoznawanej sprawie: z przyczyn pozostających poza zakresem zarzutów podniesionych przez skarżącego, ustalonych przez Sąd kontrolujący legalność decyzji niezależnie od zarzutów skargi, uchyleniu podlegają decyzje wydane w obydwu instancjach, a postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Wykonując obowiązek kontroli zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów skargi Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest odnieść się do znanego mu z urzędu faktu, znanego również zarówno skarżącemu, jak i organowi (choć nie poruszanemu ani w pismach skarżącego, ani w zaskarżonej decyzji). Zaskarżoną decyzją odmówiono zmiany w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]), w przedmiocie przyznania skarżącemu specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzja z [...] stycznia 2017 r. była już przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z art. 155 k.p.a. Z akt sprawy sądowej o sygn. akt II SA/Lu 1007/17 wynika, że skarżący złożył wnioski o zmianę decyzji z [...] stycznia 2017 r. w dniach [...] kwietnia i [...] maja 2017 r. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] maja 2017 r. (znak: [...]) odmówił zmiany decyzji, wskazując jako zasadniczą podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 155 k.p.a. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2017 r. (znak: [...]). Skarga na decyzję Kolegium została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z 12 kwietnia 2017 r. (II SA/Lu 1007/17). Z akt sprawy wynika, że wyrok nie został zaskarżony (pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej).

Pomimo powyższych faktów, wskazujących na wydanie już wcześniej ostatecznej decyzji odmawiającej zmiany decyzji z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]), w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie można dostrzec wady polegającej na orzekaniu przez organy w sprawie, która została już zakończona ostateczną decyzją. Oczywiście należy wykluczyć możliwość wielokrotnych prób podważenia tej samej ostatecznej decyzji przez stronę postępowania, z wykorzystaniem tych samych instrumentów prawnych, w tym trybu zmiany decyzji ostatecznej uregulowanego w art. 155 k.p.a. Tym niemniej rozważając ewentualny problem res iudicata należy mieć na uwadze podstawy wniosków składanych przez stronę oraz stan faktyczny i prawny sprawy.

W świetle ugruntowanych poglądów orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 155 nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych (por. przykładowo wyroki NSA z 8 listopada 2016 r., II OSK 240/15 i z 26 września 2017 r., II OSK 124/16). Tym niemniej jednak pojęcia interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony mają charakter dynamiczny, ich konkretna treść w uwarunkowaniach tej samej sprawy może się zmieniać. Z tego względu charakter przesłanek zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. nie wyklucza dopuszczalności ponowienia wniosku o zmianę decyzji, jeżeli strona wskaże takie argumenty, które nie były wcześniej brane pod uwagę, przy poprzednim rozstrzygnięciu sprawy. W takiej sytuacji wniosek, oparty na innych motywach może potencjalnie zainicjować nową sprawę administracyjną. Ocena w tym zakresie leży w gestii właściwego organu. Jeżeli już wstępna ocena wniosków prowadzi do konkluzji o powielaniu ich treści, instrumentem przeciwdziałającym mnożeniu spraw z wykorzystaniem tej samej podstawy prawnej weryfikacji decyzji ostatecznej jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Jeżeli ustalenie tożsamości podstaw faktycznych wniosków wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, należy wszcząć postępowanie, w razie potwierdzenia tożsamości, umorzyć postępowanie.

W rozpoznawanej sprawie wniosek o zmianę decyzji był na tyle lakoniczny, że nie pozwalał na ocenę, czy nie zachodzi tożsamość w relacji do wniosku rozpatrzonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lipca 2017 r. (znak: [...]), kontrolowaną w sprawie II SA/Lu 1007/17. W tym zakresie treść wniosku brzmiała następująco: "wniosek o świadczenia: (...) usługi opiek. specjalist. dla chorych P – zwiększenie wymiaru do 6 godzin codziennie". Organ

I instancji miał zatem podstawy do podjęcia dalszych działań w sprawie, w szczególności przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, który pozwoliłby na ocenę tożsamości wniosków. Wobec lakoniczności wniosku trzeba było ustalić, czy zachodzą nowe okoliczności, umożliwiające rozpoznanie wniosku w perspektywie przesłanek z art. 155 k.p.a., względnie innych przesłanek zmiany decyzji w zakresie przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Inaczej niż w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z [...] lipca 2017 r. (znak: [...]), w rozpoznawanej sprawie, na skutek braku woli współdziałania ze strony skarżącego do przeprowadzenia wywiadu nie doszło. Okoliczności rozpoznawanej sprawy były zatem inne, co nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie tożsamości spraw z wniosków skarżącego o zmianę decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) w trybie art. 155 k.p.a. Wobec powyższego Sąd nie znajduje podstaw do uznania, że doszło do wydania decyzji w sprawie zakończonej już wcześniej decyzją ostateczną.

W dalszej kolejności rozważenia wymaga zagadnienie właściwości organu do dokonania weryfikacji decyzji Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) w trybie art. 155 k.p.a. Odwołując się ponownie do akt sprawy o sygn. akt II SA/Lu 1007/17, należy przypomnieć, że w wyniku odwołania wniesionego przez skarżącego, decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2017 r.

W świetle stosownych przepisów (art. 154 § 2 w zw. z art. 155 k.p.a.) weryfikacją decyzji w trybie art. 155 zajmuje się "właściwy organ", przez co należy rozumieć ten organ, który wydał decyzję orzekającą co do meritum w danej sprawie. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w powoływanym wyroku z 12 kwietnia 2017 r. (II SA/Lu 1007/17) oraz przytaczanych tam orzeczeniach, że organ odwoławczy będzie właściwy do prowadzenia omawianego postępowania wówczas, gdy przedmiotem uchylenia lub zmiany jest wydana przez niego decyzja reformatoryjna. W sytuacji natomiast, gdy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu

I instancji, organ orzekający w I instancji będzie właściwy do rozpoznania wniosku o uchylenie lub zmianę decyzji utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, gdyż tylko on orzeka co do meritum. Zastosowanie tego poglądu w rozpoznawanej sprawie oznacza, że właściwy do zastosowania trybu z art. 155 k.p.a. był organ I instancji, czyli Wójt Gminy [...].

Przechodząc do zagadnień, które przesądziły o treści rozstrzygnięcia Sądu, należy zauważyć, że przedmiotem weryfikacji w trybie art. 155 k.p.a. była w rozpoznawanej sprawie decyzja przyznająca skarżącemu świadczenie w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych na czas określony – od [...] lutego do [...] grudnia 2017 r. We wniosku z [...] października 2017 r. skarżący wystąpił o zmianę wymiaru świadczenia (poprzez jego zwiększenie do 6 godzin codziennie). Treść wniosku nie wskazywała na żądanie zmiany okresu czasu, na jaki świadczenie przyznano, organy w rozpoznawanej sprawie nie oceniały sprawy w tym kierunku.

Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, instytucja, o której mowa w art. 155 k.p.a., może dotyczyć tylko takiego orzeczenia, które obowiązuje w dacie dokonywania zmiany, a więc oddziałuje w jakimkolwiek zakresie na sferę praw lub obowiązków adresatów decyzji. Wprawdzie ustawodawca nie zawarł w omawianym przepisie zastrzeżenia, iż decyzja uchylana lub zmieniana musi obowiązywać w dacie uchylania lub zmiany, jednak jednoznacznie wynika to z celu, jakiemu instytucja ta służy. Celem tym jest zniesienie, zawężenie, rozszerzenie lub zmodyfikowanie w inny sposób oddziaływania ostatecznej decyzji administracyjnej na sferę praw lub obowiązków jej adresatów, a o takim oddziaływaniu można mówić wyłącznie w odniesieniu do decyzji obowiązującej (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 maja 2018 r., II SA/Po 1143/17). Z kolei WSA we Wrocławiu w wyroku z 14 lutego 2018 r. (II SA/Wr 762/17), trafnie wskazał, że zmianie w trybie art. 155 k.p.a. może ulec decyzja istniejąca, niewygasła, nie bezprzedmiotowa i niezawierająca wad kwalifikowanych oraz zdatna do zmiany, co na pewno odnosi się do rozstrzygnięcia określającego termin wykonania obowiązku. Przepis art. 155 k.p.a. ma zastosowanie do takich decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane", a zatem takich, których cel nie został jeszcze całkowicie zrealizowany (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 lutego 2018 r., II SA/Sz 1380/17).

Skoro istotą żądań strony jest zmiana decyzji, w tym przypadku przyznającej świadczenie, w kierunku zwiększenia jego wymiaru, przedmiot tego postępowania (weryfikacja przesłanek zmiany) istnieje dopóty, dopóki nie wyekspirował termin określony w decyzji, czyli okres czasu, na jaki świadczenie przyznano. Merytoryczne badanie sprawy i rozważanie zasadności zmiany decyzji poprzez zwiększenie zakresu świadczenia po upływie okresu, na jaki zostało przyznane, jest bezcelowe. Nie można zwiększyć wymiaru świadczenia niepieniężnego z mocą wsteczną, jest to z oczywistych względów nieracjonalne.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że wniosek o zmianę wymiaru świadczenia został złożony [...] października 2017 r., a zatem jeszcze w okresie czasu, na jaki świadczenie zostało przyznane. Podobnie organ I instancji, wydając decyzję w dniu [...] listopada 2017 r. (odmawiającą zmiany decyzji w przedmiocie świadczenia), zmieścił się jeszcze w tym okresie czasu. Natomiast decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, merytoryczna, choć nie zmieniająca sytuacji prawnej strony (utrzymująca w mocy odmowną decyzją organu

I instancji) została wydana [...] stycznia 2018 r., a zatem już po upływie terminu, na jaki świadczenie zostało przyznane.

Należy przypomnieć, że kompetencje organu odwoławczego nie mają charakteru kontrolnego, lecz merytoryczny. Zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) w ujęciu materialnym oznacza nakaz dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji publicznej. Kolegium jest instancją merytoryczną, musi uwzględniać stan sprawy istniejący w dacie orzekania. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że wniosek o zmianę decyzji z [...] stycznia 2017 r. dotyczył tylko kwestii wymiaru godzinowego świadczenia, nie zaś okresu czasu, na jaki świadczenie zostało przyznane. Orzekanie ponad wniosek nie jest możliwe, skoro zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko za zgodą strony (przy zaistnieniu pozostałych, kluczowych przesłanek). Od dnia [...] stycznia 2018 r. nie było możliwe merytoryczne orzekanie w sprawie zmiany decyzji o przyznaniu świadczenia, którego datę końcową wskazano na [...] grudnia 2017 r. W tej sytuacji, na etapie postępowania odwoławczego postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Co istotne, bezprzedmiotowość ta nie dotyczyła wyłącznie etapu postępowania odwoławczego, ale całej sprawy jako takiej. Umorzenie wyłącznie postępowania odwoławczego skutkowałoby pozostawieniem merytorycznej (choć odmownej) decyzji organu I instancji, w sytuacji, gdy od [...] stycznia 2018 r. merytoryczne orzekanie w sprawie było już w ogóle nie dopuszczalne. Zachodzi bowiem w tej sytuacji przesłanka bezprzedmiotowości postępowania o charakterze pierwotnym, a nie wtórnym. Bezprzedmiotowość dotyka bowiem nie wyłącznie etapu postępowania odwoławczego, ale całego postępowania – nie jest możliwe w ogóle prowadzenie postępowania w sprawie zmiany decyzji przyznającej świadczenie niepieniężne (w odniesieniu do wymiaru godzinowego usług opiekuńczych), po upływie okresu, na jaki świadczenie przyznano. W związku z powyższym Kolegium powinno było zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – uchylić zaskarżoną decyzję (mimo, że była poprawna w dacie jej wydania) i umorzyć postępowanie I instancji.

Kolegium popełniło zatem błąd, nie stosując wskazanego przepisu. Błąd ten musi naprawić sąd administracyjny, a ustawa daje mu do tego konkretne instrumenty, w postaci przywołanego na wstępie art. 145 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie zasądził na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na fakt, że ze względu na przedmiot sprawy skarżący objęty był ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Ponadto skarżący nie złożył wniosku o zasądzenie ewentualnych innych kosztów, sąd zaś nie może w tym przedmiocie orzekać z urzędu (art. 210 p.p.s.a.).