Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 853/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 zq
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 79a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 stycznia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19"), utrzymał w mocy decyzję własną z [...] odmawiającą P. M. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r.

Z akt sprawy wynika, że 6 kwietnia 2020 r. P. M. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.

Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r, z uwagi na brak na dzień 30 czerwca 2020 r. dokumentu rozliczeniowego ZUS DRA za ten miesiąc.

21 sierpnia 2020 r. P. M. wystąpił o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. wskazując, iż epidemia wywołana przez wirus COVID-19 znacząco ograniczyła możliwości prowadzenia przez wnioskodawcę działalności. Dodatkowo strona zmuszona była zapewnić opiekę córce, ze względu na zamknięcie placówki opiekuńczej. Wnioskodawca podniósł nadto, że na skutek problemów technicznych przy wysyłce deklaracji DRA za kwiecień i maj 2020 r. przez biuro rachunkowe, wymagane dokumenty rozliczeniowe wysłane zostały po terminie. Strona nadmieniła, iż zaistniała sytuacja jest wyjątkowa i nie wynika ze złej woli, a wszystkie zobowiązania, zarówno wobec ZUS, jak i US, reguluje terminowo.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 21 października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za maj 2020 r.

Przytaczając treść art. 31zq ust. 1, ust. 3 i ust. 8 ustawy COVID-19 organ odwoławczy wskazał, że Paweł Marczyk złożył dokument rozliczeniowy ZUS DRA za marzec 2020 r. w zaniżonej wartości ze względu na pobieranie zasiłku opiekuńczego w związku z czym, nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za kolejne miesiące. Do 30 czerwca 2020 r. wnioskodawca nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA za miesiąc maj 2020 r., prawidłowy dokument rozliczeniowy ZUS DRA za wskazany miesiąc złożył dopiero 7 lipca 2020 r.

Na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P. M. podnosząc, iż ZUS w odpowiedzi na jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z 18 sierpnia 2020 r., wydał odmowną decyzję [...], czyli po upływie 30 dniowego terminu. Skarżący wskazał, że jego zdaniem jeśli organ państwowy nie stosuje się do terminów ustalonych przez siebie, przy jednoczesnym wymaganiu od drugiej strony ich przestrzegania, jest to naruszenie zasadny równego traktowania.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:

W ocenie sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 ust. 3 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, dalej jako "ustawa COVID-19").

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazania również wymaga, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach prawidłowo udokumentowanych w aktach sprawy. Sąd zatem orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt II GSK 774/21, LEX nr 3205560). Wobec powyższego sąd nie może przyjąć za prawidłowe odwoływanie się przez organy do faktów niewynikających z akt sprawy.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu z 5 sierpnia 2021 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim art. 7, art.8, art.10 § 1, art. 77 § 1 i 4, art.79a § 1 a także art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, oraz naruszenie obowiązku informacyjnego wobec strony.

Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] odmawiającą P. M. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiąc maj 2020 r.

Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19, w wersji aktualnej na dzień złożenia przez skarżącego wniosku tj. 6 kwietnia 2020 r., na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed 1 lutego 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Na podstawie art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 47 ust. 2a u.s.u.s. osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek:

1) na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, zaś w przypadku osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców - obowiązującej osoby z nimi współpracujące, z zastrzeżeniem ust. 2g;

2) na ubezpieczenie zdrowotne - kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1510 ze zm.), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 2e u.s.u.s. osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odwołując się do brzmienia art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy COVID-19 stwierdził, że skarżący nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za maj 2020 r. i w ustawowym terminie, tj. do 30 czerwca 2020 r., nie dostarczył dokumentów rozliczeniowych za wskazany okres, w związku z czym nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Przy czym stanowisko organu nie zostało w żaden sposób uzasadnione i poparte analizą stanu prawnego i materiału dowodowego potwierdzającego jego prawidłowość. W kontrolowanej decyzji organ wskazał jedynie, że płatnik złożył dokument rozliczeniowy ZUS DRA za marzec 2020r. w zaniżonej wartości ze względu na pobieranie zasiłku opiekuńczego w związku z czym nie był zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące, zaś prawidłowy dokument rozliczeniowy skarżący złożył dopiero 7 lipca 2020 roku. Twierdzenia te są jednak gołosłowne i nie znajdują żadnego odbicia w aktach kontrolowanej sprawy. Wręcz przeciwnie w aktach administracyjnych sprawy znajduje się informacja do wniosku RDZ-ODW wygenerowana przez organ, s której końcowym fragmencie wskazano, że "płatnik za miesiące kwiecień i maj 2020 r. nie był zwolniony ze złożenia dokumentu rozliczeniowego DRA, jeżeli chciał obniżyć wartość należności o zasiłek opiekuńczy. Po złożeniu DRA za 03/2020 w zaniżonej wartości, ze względu na zasiłek opiekuńczy, zobowiązany był do złożenia deklaracji DRA. Z powodu nie złożenia tych dokumentów, utworzyły się PS-y niezgodne z należnościami deklarowanymi w DRA złożonymi 07.07.2020 r.". W zaskarżonej decyzji organ wskazał tym czasem jedynie, że skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowej za maj, prawidłowy dokument ZUS DRA za maj złożył dopiero 7 lipca 2020 roku.

W tym miejscu podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają zastosowanie przepisy k.p.a., stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W rozstrzyganej sprawie jedynym dokumentem dotyczącym deklaracji składanych przez skarżącego w spornym w sprawie okresie jest informacja do wniosku RDZ-ODW wygenerowana przez organ wskazująca na "klonowanie się" deklaracji rozliczeniowych skarżącego za miesiące kwiecień i maj, które jednak nie były prawidłowe, w sytuacji gdy strona chciała obniżyć wartość należności o zasiłek opiekuńczy. Z powodu niezłożenia deklaracji DRA utworzyły się przypisy niezgodne z należnościami deklarowanymi w DRA złożonych 7 lipca 2020 roku. Do akt nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające powyższe stanowisko organu, że dokonane z urzędu przypisy są nieprawidłowe. W aktach brak jest także prawidłowych w ocenie organu deklaracji złożonych przez płatnia w lipcu 2020 roku. Nie wiadomo także czy te prawidłowe deklaracje złożone zostały na wezwanie organu czy samodzielnie przez płatnika na skutek wykrycia błędu we wcześniejszych deklaracjach. Stwierdzenia organów zawarte w zaskarżonych decyzjach, a niepoparte jakimkolwiek materiałem dowodowym nie stanowią prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa ciążył na stronie i nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Należało podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądzało, a następnie załączyć je do akt. Kolejno należało to odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoliłby poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Dopiero przedstawienie takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych pozwoliłoby na prawidłową, pełną kontrolę decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącego.

Nadto sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do wyroku WSA w Warszawie z dnia o sygn. akt V SA/Wa 2694/20 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym, konieczność dokonania dopuszczalnych korekt w deklaracjach złożonych przez płatnika w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r., nie oznacza, że traci on uprawnienie do zwolnienia, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, tylko z tego powodu, że złożone deklaracje nie były "prawidłowe", zaś ich korekta nastąpiła po 30 czerwca 2020 roku. Takie stanowisko organu należy uznać za niedopuszczalne rozszerzenie wynikającej z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 przesłanki zwolnienia w postaci przesłania deklaracji rozliczeniowych do wyznaczonej ustawą daty, poprzez uznanie, że warunek ten jest spełniony wyłącznie wówczas, gdy płatnik prześle w tym terminie "prawidłowe" deklaracje rozliczeniowe. Omawiany przepis wskazuje bowiem wyłącznie na wymóg przesłania deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., nie zaś na przesłanie "prawidłowych" dokumentów. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dopuszczają możliwość ich korygowania (art. 41 ust. 7a w zw. z art. 47 ust. 3b u.s.u.s.).

Zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany złożyć, z zastrzeżeniem ust. 3a, deklarację rozliczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 w każdym przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 6, łącznie z raportem miesięcznym korygującym. Art. 41 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że płatnik jest obowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe informacje określone w ust. 3-5, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości: 1) przez płatnika składek we własnym zakresie; 2) przez Zakład.

W rozpoznawanej sprawie z akt sprawy wynika, że dokumenty rozliczeniowe za maj 2020 r przypisały się na koncie skarżącego. Dokumenty te zostały uznane przez Zakład za błędne. Prawidłowe dokumenty rozliczeniowe za ten okres wpłynęły do oddziału ZUS 7 lipca 2020 r. W rozstrzyganej sprawie organ nie odniósł się zupełnie do tej kwestii, uznając jedynie utworzone "przypisy" za błędne.

Zauważyć także należy, że z akt sprawy nie wynika, aby strona przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji była przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w jakikolwiek sposób informowana o obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. i, że od tego zależne pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku.

Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownej organ wyjaśnił stronie przesłanki, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1 k.p.a.).

W ocenie sądu, również art. 77 § 4 k.p.a. zobowiązywał ZUS do zakomunikowania stronie faktów znanych organowi z urzędu, a które nie wymagają dowodu. Przepis ten stanowi, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Jeżeli więc ZUS na podstawie posiadanych dokumentów ubezpieczeniowych posiadał wiedzę, że strona nie złożyła wymaganych deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów, bądź że złożone deklaracje są błędne, powinien był zakomunikować to stronie przed upływem ustawowego terminu określonego art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przed 30 czerwca 2020 r. Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było możliwe bowiem wniosek strony pochodził z 6 kwietnia 2020 r. Gdyby organ poinformował stronę o braku wymaganych dokumentów przed 30 czerwca 2020 r., skarżący miałby szansę przed upływem ustawowego terminu przedstawić wymaganą dokumentację rozliczeniową.

Dodać należy, że jeżeli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 k.p.a. i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Takiej adnotacji brak w aktach administracyjnych sprawy. Stwierdzić zatem trzeba, że naruszenie przez organ przepisów art. 10 § 1, art. 79a § 1 i art. 77 § 4 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzenia organów zawarte w zaskarżonych decyzjach, a niepoparte jakimkolwiek materiałem dowodowym nie stanowią prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. ZUS przedstawiając akta administracyjne do sądu nie załączył do nich żadnych dokumentów obrazujących operacje na koncie płatnika, które wskazywałyby kiedy i jakie deklaracje płatnik składał oraz z jakiego kodu ubezpieczeń i od kiedy był zgłoszony. Organ zobowiązany był wykazać w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że obowiązek składania dokumentacji wymaganej przepisami prawa ciążył na stronie i że obowiązku tego strona nie dopełniła oraz nie podlegała ona zwolnieniu w tym zakresie. Należało podać, jakie i kiedy złożone zgłoszenie o tym przesądzało, a następnie załączyć je do akt. Kolejno należało to odnieść do konkretnych przepisów prawa i poczynić wywód, który pozwoliłby stronie i sądowi poznać klarowne stanowisko organu wraz z jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Dopiero przedstawienie takich informacji, odwzorowanych w aktach administracyjnych pozwoliłoby na prawidłową, pełną kontrolę decyzji administracyjnych wydanych wobec skarżącego.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku uzupełni materiał dowodowy, przeprowadzi wyczerpujące postępowanie wyjaśniające oraz dokona ponownej oceny prawnej uzupełnionego stanu faktycznego, zgodnie z przedstawionymi wyżej wskazaniami.

Z przedstawionych względów sąd, z uwagi na naruszenie powołanych wyżej przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu z 5 sierpnia 2020 r.

d.j.