Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 769/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, 59
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił skierowania J.T. do Domu Pomocy Społecznej " A" w B. i skierował go do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w Z.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skierowanie strony do Domu Pomocy Społecznej "A" w B.. Jednocześnie organ ten zauważył, że strona spełnia wymogi do tego, aby została umieszczona w domu pomocy społecznej. Podkreślono również, że na terenie miasta są trzy domy, do których strona może zostać skierowana.

Z decyzją tą nie zgodził się J.T. , który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu tym podkreślił, iż z uwagi na zły stan zdrowia wymaga opieki ze strony innych osób i z tego powodu ubiega się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Jednocześnie zaznaczył, iż jest Świadkiem Jehowy i w domu pomocy społecznej chciałby mieć możliwość odbywania praktyk religijnych, a w jego przypadku taką możliwość w pełnym zakresie gwarantuje Dom Pomocy Społecznej "A" w B.. Odwołując się do postanowień ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania ( Dz. U. nr 29, poz. 155 ze zm.) stwierdził, że może oczekiwać na uwzględnienie jego żądania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, jak również przywołał unormowania prawne dotyczące kierowania osób do domów pomocy społecznej. Następnie organ ten zauważył, że wniosek skarżącego był jednoznaczny, albowiem ubiega się on o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej "A" w B. i nie jest zainteresowany przyznaniem takiej formy pomocy w innej jednostce organizacyjnej pomocy społecznej. Nadto organ ten zauważył, że w aktach sprawy nie ma informacji o tym, aby strona ubiegała się o umieszczenie jej w domu pomocy społecznej na terenie miasta Z., jak również brak było w rozważaniach organu pierwszej instancji kwestii dotyczących zapewnienia przez domy pomocy społecznej na terenie Z. potrzeb religijnych strony.

Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J.T. skierowania do Domu Pomocy Społecznej "A" w B. ul. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten wskazał, że na terenie gminy istnieją domy pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych dla osób w wieku podeszłym, a tym samym nie zachodzi niezbędność kierowania osoby do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot niepubliczny na zlecenie gminy. Podkreślono, że każdy z domów pomocy społecznej prowadzonych przez gminę Z. uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. Mieszkańcy tych domów mogą na zasadach określonych w przepisach prawa korzystać z wolności sumienia i wyznania jak również uczestniczyć w czynnościach i obrzędach religijnych oraz wypełniać obowiązki religijne, a tym samym domy pomocy społecznej zlokalizowane w Z. są w stanie umożliwić stronie zaspokajanie potrzeb religijnych. Nadto zaznaczono, że Dom Pomocy Społecznej "A" w B. przeznaczony jest dla osób w podeszłym wieku, a z akt sprawy wynika, że strona kwalifikuje się do umieszczenia w domu pomocy społecznej przeznaczonym dla osób przewlekle somatycznie chorych lub dla osób niepełnosprawnych fizycznie.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniósł J.T. , który wyraził w nim swoje niezadowolenie i podkreślił, że jest osobą schorowaną i wymagającą opieki ze strony innych osób. Odwołujący się zaakcentował, że jest Świadkiem Jehowy i chciałby w domu pomocy społecznej praktykować swoją religię. Podkreślił, że zdaje sobie sprawę z tego, że żaden dom na terenie miasta Z. nie będzie w stanie zaspokoić jego potrzeb, a jedynym domem, który to może uczynić jest Dom Pomocy Społecznej "A" w B.". W dalszej części odwołania J.T. powołał się na postanowienia ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania ( Dz. U. Nr 29, poz. 155 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej, gwarantujących mu możliwość zaspokajania w domu pomocy społecznej potrzeb religijnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr SKO-PS-[...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył sytuację faktyczną strony oraz treść żądania skierowanego do organów administracji. W tej części uzasadnienia podkreślono, że J.T. z uwagi na zły stan zdrowia wymaga opieki ze strony innych osób i spełnia wymogi do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W dalszej kolejności organ odwoławczy przybliżył stan normatywny, poprzez przytoczenie przepisów ustawy o pomocy społecznej określających zasady kierowania osób do domów pomocy społecznej, a następnie zaprezentował własne stanowisko w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego J.T. wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej i wynika to z dokumentacji zgromadzonej w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, jednakże strona oczekuje skierowania wyłącznie do jednego domu pomocy społecznej, a mianowicie do Domu Pomocy Społecznej "A" w B., a jako argument przemawiający za takim rozstrzygnięciem podaje to, że jest Świadkiem Jehowy. Odmowa skierowania strony do tego Domu spowodowana została tym, że miasto Z. dysponuje wolnymi miejscami w domach pomocy społecznej zlokalizowanymi na terenie miasta, nadto wskazane placówki są w stanie zapewnić mieszkańcom wykonywanie praktyk religijnych. Takie stanowisko organu pierwszej instancji znajduje umocowanie w treści art. 54 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W dalszej kolejności organ odwoławczy rozpatrywał kwestię skierowania osoby ubiegającej się do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot niepubliczny i podkreślono, że taka sytuacja jest możliwa jedynie wówczas, gdy brak jest wolnych miejsc w placówkach publicznych. Z uwagi na fakt, że Dom Pomocy Społecznej "A" nie jest prowadzony na zlecenie gminy Z. jak również nie jest to dom wyłącznie dla Świadków Jehowy, chociaż osoby tego wyznania tam przebywają, to nie zachodzi przesłanka uzasadniająca skierowania strony do tego Domu. Odmowa skierowania strony do domu pomocy społecznej wynika z tego, że oczekuje wyłącznie skierowania do wyżej wymienionego Domu jak również odmawia wyrażenia zgody na umieszczenie w innym domu pomocy społecznej.

Z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nie zgodził się J.T. , który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podziękował za możliwość skierowania go do domu pomocy społecznej zlokalizowanego na terenie miasta Z., jednakże z uwagi na to, że jest Świadkiem Jehowy i chciałby mieszkać w domu, w którym mógłby praktykować swoją religię. Skarżący podkreślił, że żaden dom pomimo podejmowanych działań nie będzie w stanie w pełni zaspokoić jego potrzeb religijnych, ponieważ domy pomocy społecznej nie zatrudniają na stanowisku duchownych kaznodziei tego wyznania, nadto nie zapewniają spotkań, w trakcie których czytane jest Pismo Święte, jak również nie ma możliwości uczestniczenia w ewangelizacji. Zdaniem odwołującego nie jest do przyjęcia sytuacja dowożenia go na stosowne spotkania organizowane poza domem pomocy społecznej z uwagi na jego stan zdrowia. W tej sytuacji zdaniem skarżącego jedynym domem pomocy społecznej, który w sposób optymalny zaspokoi jego potrzeby religijne jest DPS "A" w B. i z tego powodu domaga się skierowania do tego Domu jak również odmawia wyrażenia zgody na umieszczenie w innym Domu. W końcowej części skargi J.T. odwołał się do postanowień ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz zaakcentował, że w jego przypadku zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie mu żądanego świadczenia w formie skierowania do DPS "A" w B..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że sąd administracyjny powołany jest do kontroli poddanych jego ocenie rozstrzygnięć organów administracji jedynie pod kątem zgodności ich z przepisami prawa, a zatem sąd ten nie może w tym zakresie kierować się zasadami współżycia społecznego jak również innymi kryteriami, w oparciu o które można kontrolować działania organów administracji publicznej. Nadto sąd ten nie jest uprawniony do oceny unormowań prawnych przy wykorzystaniu, których przychodzi mu dokonywać oceny rozstrzygnięć organów administracji publicznej.

Rozważania w niniejszej sprawie rozpocząć należy od przywołania unormowań prawnych regulujących zasady kierowania osób do domów pomocy społecznej. Stosownie do postanowień art. 54 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę taką kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę taką, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące. Po myśli art. 55 tej ustawy dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Natomiast organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 217, poz. 1837) dom pomocy społecznej umożliwia mieszkańcowi domu zaspokojenia potrzeb religijnych i kulturalnych. W zakresie usług opiekuńczych i wspomagających zapewnia się mieszkańcom domu pomocy społecznej możliwość kontaktu z kapłanem i udział w praktykach religijnych, zgodnie z wyznaniem mieszkańca domu.

Przedstawione powyżej unormowania określają podstawowe zasady obowiązujące w przypadku kierowania do domu pomocy społecznej prowadzonego przez podmiot publiczny względnie na jego zlecenie. Jednocześnie należy mieć świadomość tego, że obok domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty publiczne tego typu jednostki organizacyjne pomocy społecznej mogą być prowadzone przez podmioty niepubliczne, jednakże w ich przypadku osoby korzystają z usług na podstawie zawieranej z nimi umowy. Zatem osoby ubiegające się o świadczenie w formie usług w domu pomocy społecznej dysponują możliwością wyboru, która polega na skorzystaniu z jednej z dwu wymienionych form prowadzenia domu pomocy społecznej. Nadto stosownie do postanowień art. 65 ustawy o pomocy społecznej do domów pomocy społecznej prowadzonych przez podmioty niepubliczne nie mają zastosowania przepisy dotyczące zasad kierowania i ustalania odpłatności do tego typu placówek.

Przeprowadzona analiza stanu normatywnego w zakresie kierowania do domów pomocy społecznej była niezbędna, ponieważ skarżący ubiega się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Z treści wniosku i pism skarżącego sporządzonych w trybie prowadzonego postępowania administracyjnego, jak również ze skargi wniesionej do tutejszego Sądu wynika, że oczekuje on skierowania wyłącznie do jednego domu pomocy społecznej, a mianowicie do Domu Pomocy Społecznej "A" w B.. Takie stanowisko skarżącego wynika z tego, że jest to jedyny dom, który będzie mu zapewniał prawidłowe zaspokajanie potrzeb religijnych, ponieważ jest on Świadkiem Jehowy, a we wskazanym domu przebywa większa grupa wyznawców tego związku wyznaniowego, co umożliwia udział w obrzędach religijnych oraz w procesie ewangelizacji. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja posiada istotne znaczenie i powinna być brana pod uwagę, zwłaszcza gdy uwzględni się stan zdrowia skarżącego. Jednakże oczekiwania skarżącego i deklarowany przez niego słuszny interes nie może być sprzeczny z interesem społecznym. Wyznacznikiem interesu społecznego są obowiązujące unormowania prawne oraz możliwości pomocy społecznej, a w szczególności gminy. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest mieszkańcem miasta Z.. Gmina ta prowadzi szereg domów pomocy społecznej, które są w stanie niezwłocznie przyjąć skarżącego i zapewnić mu niezbędne świadczenia, jak również prawidłowe wykonywanie praktyk religijnych. Stanowisko organu pierwszej instancji znalazło odzwierciedlenie zarówno w decyzji przyznającej skarżącemu skierowanie do domu pomocy społecznej, jak również w decyzji odmawiającej skierowania do Domu Pomocy Społecznej "A" w B.. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej osoba ubiegająca się o miejsce w domu pomocy społecznej winna zostać umieszczona w domu pomocy społecznej zlokalizowanym możliwie najbliżej miejsca zamieszkania. Ustawodawca stwarza w tym zakresie możliwość odstąpienia od tej reguły, ponieważ zamieszcza we wskazanym przepisie zwrot, iż "chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej". Takie unormowanie otwiera możliwość skierowania skarżącego do wybranego domu pomocy społecznej, jednakże w tym miejscu ujawnia się bariera, której organ administracji nie był w stanie przekroczyć, a mianowicie wskazany przez skarżącego Dom Pomocy Społecznej "A" w B. nie jest prowadzony na zlecenie gminy Z., jak również nie zachodzi przesłanka przewidziana treścią art. 65 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, że osobę ubiegającą się o miejsce w domu pomocy społecznej można skierować do domu pomocy społecznej, który nie jest prowadzony na zlecenie prezydenta miasta jedynie wówczas, gdy gmina nie dysponuje możliwościami umieszczenia w domu prowadzonym przez podmiot publiczny, czyli w takim, który jest prowadzony przez gminę Z. lub na jej zlecenie.

Dla oceny prawidłowości podejmowanych rozstrzygnięć przez organy administracji znaczenie posiada także i kwestia związana z ponoszeniem odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Otóż zgodnie z obowiązującymi unormowaniami za pobyt w domu pomocy odpłatność ponosi mieszkaniec domu do 70% posiadanych dochodów, a w dalszej kolejności osoby związane do alimentacji. W przypadku kiedy w taki sposób ustalona odpłatność nie pokrywa kosztów pobytu osoby w domu pomocy społecznej, występującą różnicę pokrywa gmina właściwa według miejsca zamieszkania danej osoby. Zatem w przypadku skarżącego za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydatki ponosiłaby gmina Z.. Z tego powodu nie jest ona skłonna do ponoszenia takich wydatków za pobyt w domu pomocy zlokalizowanym poza granicami tego miasta w sytuacji, kiedy dysponuje wolnymi miejscami w placówce przez nią prowadzonej. Skierowanie osoby do domu pomocy społecznej nie prowadzonego przez gminę, w takiej sytuacji oznaczałoby niewłaściwe wykorzystywanie środków publicznych.

W świetle przeprowadzonych rozważań przyjdzie stwierdzić, że skarżący spełnia wymogi do tego, aby skorzystać z usług świadczonych w domu pomocy społecznej, a gmina Z. deklaruje gotowość ich zapewnienia, jednakże nie w tej placówce, którą wskazuje skarżący. Rozstrzygnięcia organów administracji odpowiadają treści obowiązujących przepisów prawa procesowego i materialnego, jednakże nie są zgodne z oczekiwaniami skarżącego. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że skarżący nie jest pozbawiony możliwości skorzystania z wybranego przez siebie domu pomocy społecznej. Jak było to już powyżej sygnalizowane z usług takiego domu można skorzystać z pominięciem drogi administracyjnej. W tym celu należy się zgłosić do podmiotu prowadzącego dany dom, a w tym przypadku jest to Fundacja "B" i zwrócić się o umożliwienie zamieszkania w nim, a w szczególności chodzi o ustalenie wysokości odpłatności za pobyt w nim. Nadto skarżący może zwrócić się do swojej wspólnoty religijnej, aby pomogła mu w ponoszeniu opłat za pobyt w tej jednostce organizacyjnej pomocy społecznej. Powyższa uwaga oznacza, że skarżący nie ma zamkniętej drogi do ubiegania się o skorzystanie z usług wybranego przez siebie domu pomocy społecznej, jednakże w tym celu niezbędne jest wykorzystanie innych prawem przewidzianych możliwości.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.