Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2523/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 214
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 154 par. 1,2,6 oraz art. 151 w zw. z art. 154 par. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi Z. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 7/19 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o ukaranie Prezydenta [...] grzywną w związku z niewykonaniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 marca 2019 r. sygn. akt l SAB/Wa 7/19 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku złożonego [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 4, nr hip. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W skardze skarżąca wniosła o: 1) wymierzenie organowi grzywny w wysokości nie mniejszej, niż 15.000 zł; 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej oraz opłaty sądowej. W uzasadnieniu wskazała, że przed Prezydentem [...] toczy się od ponad 60 lat postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 4, nr hip. [...]. Pomimo upływu terminu do załatwienia sprawy, wynikającego z art. 35 kpa Prezydent [...] nie zakończył niniejszego postępowania. W związku z przekroczeniem ustawowych terminów na załatwienie sprawy przez organ skarżąca pismem z [...] sierpnia 2016 r. wniosła do Prezydenta [...] o wydanie decyzji odnośnie wniosku H. P. z [...] lutego 1958 r. w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...], nr hip. [...] w trybie przewidzianym przez art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) – dalej zwanej "ugn". Do pisma z [...] sierpnia 2016 r. został załączony wniosek H. P. z [...] lutego 1958 r., który, od czasu jego złożenia, nie został rozpatrzony. W piśmie z [...] sierpnia 2016 r. zostało wskazane, że dokumentacja w sprawie została już zgromadzona w toczącym się wcześniej postępowaniu odszkodowawczym pod nr[...] Pomimo faktu, że dokumentacja sprawy znajdowała się w posiadaniu organu, organ przez ponad 15 miesięcy, tj. do dnia [...] listopada 2017 r. nie wykonał żadnych działań w celu jej rozpoznania w związku z czym konieczne było złożenie skargi na bezczynność.

Do czasu przekazania skargi przez organ do WSA minęło kolejne 2 miesiące - 5 stycznia 2018 r. organ przekazał sprawę do WSA, jednocześnie w tym samym dniu wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a kpa wskazując, że decyzja Burmistrza Dzielnicy Gminy [...] [...] nr [...] z [...] lipca 1993 r. odmawiająca ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu i zwrotu budynku położonego na przedmiotowym gruncie obejmowała również rozpoznanie wniosku H. P. z [...] lutego 1958 r. Strona skarżąca podtrzymała złożoną skargę na bezczynność organu wskazując, że nie można odmówić wszczęcia postępowania z wniosku H. P., ponieważ postępowanie to toczy się nieprzerwanie od ponad 60 lat.

6 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 23/18 oddalający skargę na bezczynność Prezydenta [...] złożoną 7 listopada 2017 r. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3194/18 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

WSA w Warszawie wyrokiem z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2016 r. o zwrot nieruchomości w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto WSA stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Z. B. zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania\o zwrot nieruchomości. Postanowienie to zostało uchylone na podstawie postanowienia SKO z [...] sierpnia 2018 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Akta sprawy zostały zwrócone do organu [...] maja 2019 r. zatem termin wyznaczony przez WSA upłyną [...] sierpnia 2019 r. Wobec niepodejmowania żadnych czynności przez organ I instancji pełnomocnik strony pismem z [...] września 2019 r. wezwał Prezydenta [...] do załatwienia sprawy i wykonania prawomocnego wyroku Sądu.

Pomimo prawomocnego orzeczenia zobowiązującego Prezydenta [...] do wydania decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości organ w dalszym ciągu wykazuje całkowite lekceważenie swoich ustawowych obowiązków.

Tymczasem postępowanie administracyjne dotyczące zwrotu nieruchomości toczy się od ponad 60 lat, a ponowny wniosek o rozpoznanie wniosku z [...] lutego 1958 r. został złożony ponad 3 lata temu.

Z powyższych ustaleń wynika, że organ nie dotrzymał w sprawie żadnego z następujących terminów: 1) terminu wynikającego z art. 35 kpa - w przedmiocie rozpoznania wniosku z 12 lutego 1958 r.; 2) terminu wynikającego z art. 35 kpa - w przedmiocie rozpoznania ponaglającego wniosku z 2 sierpnia 2016 r. do rozpoznania wniosku z 12 lutego 1958 r.; 3) terminu wyznaczonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19, który upłynął 27 sierpnia 2019 r. mimo, że od wielu lat dysponuje koniecznym dla sprawy materiałem dowodowym i powinien był załatwić sprawę niezwłocznie.

Zdaniem skarżącej uporczywe, długotrwałe łamanie prawa przez organ zasługuje na wymierzenie grzywny w surowym wymiarze. Nałożenie na organ grzywny w wysokości co najmniej 15.000 zł spowoduje być może nadanie sprawie biegu, a tym samym zabezpieczy interes prawny skarżącej przed dalszym dezintegrowaniem postępowania administracyjnego przez Prezydenta [...].

Z doświadczenia pełnomocnika skarżącej wynika, że nałożenie przez Sąd grzywny w wysokości kilkuset złotych, czy nawet kilku tysięcy nie odnosi żadnego skutku i najczęściej zostaje przez organ ewidentnie zlekceważone, a dalsze przeciąganie postępowania administracyjnego, które trwa ponad 60 lat, stanowi kpinę z Sądu i obywatela.

Dalej skarżąca wskazała, że ograniczenie się przez Sąd wyłącznie do wymierzenia Prezydentowi grzywny będzie niewystarczającym środkiem prewencyino-represyjnym i nie będzie stanowić żadnej dolegliwości finansowej dla organu, ponieważ środki finansowe są wówczas przesuwane pomiędzy państwowymi jednostkami budżetowymi.

W ocenie skarżącej taką funkcję spełni dopiero uwzględnienie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten rodzaj środka dyscyplinującego ma szczególny charakter i pełni nie tylko funkcję prewencyjno-represyjną, stanowiąc realną dla organu dolegliwość finansową, ale przede wszystkim funkcje kompensacyjną, będąc dla skarżącej swoistym zadośćuczynieniem za wszelkie dolegliwości i niedogodności związane z opieszałością organu w rozpoznaniu jej sprawy.

Skarżąca uważa, że w niniejszej sprawie doznaje krzywdy związanej z przewlekłym prowadzeniem postępowania, wciąż pozostaje oﬁarą państwowej biurokracji uosobionej przez Prezydenta [...], który bezwzględnie łamie prawo i wszelkie zasady praworządności uniemożliwiając tym samym zakończenie sprawy. Zwłoka organu wynika również z bezpodstawnie wydanego przez organ postanowienia z [...] stycznia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a kpa, które następnie zostało uchylone przez SKO [...]. Pomimo uchylenia tego postanowienia, a także wyroku NSA z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3194/18 i będącego jego konsekwencją wyroku WSA.

Skarżąca wskazała, że ma poczucie rażącej niesprawiedliwości, jest osobą niemłoda (ma ponad 88 lat) i chciałaby załatwić swoje ważne sprawy życiowe, możliwie bez nieuzasadnionej zwłoki. Skarżąca jest obecnie emerytką, a jej wiek nie pozwala na jej dalsze wieloletnie oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy.

Należy wziąć pod uwagę również przykre przeżycia towarzyszące stronie, które w związku z przewlekanym postępowaniem mogły przyczynić się do wywarcia negatywnych konsekwencji zdrowotnych psychicznych, jak i fizycznych. Fakt ignorowania prawomocnych wyroków WSA w Warszawie przez organ powoduje u skarżącej poczucie beznadziejności i stany depresyjne.

Skarżąca nie ma jednak innej możliwości dochodzenia obrony swych praw jak tylko wniesienie skargi o ukaranie organu grzywną za niewykonanie prawomocnego wyroku.

Brak zdecydowanej reakcji Sądu bez wymierzenia Prezydentowi sankcji w postaci przyznania od niego na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, godzi nie tylko w interesy skarżącej i osłabia jej wiarę w sądy i państwo, ale uderzy w powagę samego wymiaru sprawiedliwości.

Skarżąca podniosła, że w wyroku z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 WSA stwierdził kwalifikowaną postać bezczynności Prezydenta [...] rażąco naruszającą prawo, co z uwagi na wieloletnie niepodejmowanie przez organ działań uzasadnia przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w odpowiedniej wysokości.

Trwające ponad 60 lat postępowanie, lekceważenie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz trudna sytuacja życiowa skarżącej uzasadniają zasądzenie na jej rzecz adekwatnej kwoty tytułem rekompensaty względnie zadość uczynienia za krzywdę wyrządzoną przez rażące naruszenie prawa, którego skarżąca jest ofiarą.

Skarżąca podkreśliła, że opieszałość organu powoduje konieczność angażowania Sądu już po raz czwarty, czego nie da się wyjaśnić inaczej niż celową obstrukcją oraz świadomą zła wolą ze strony organu. Organ lekceważy zarówno skarżącą jako obywatela, jak i autorytet Sądu. W takiej sytuacji zasadzenie na rzecz skarżącej stosownej sumy pieniężnej wydaje się szczególnie uzasadnione.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest z wniosku złożonego [...] sierpnia 2016 r. postępowanie w trybie art. 214 ugn w sprawie ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...] 4, nr hip. [...], obecnie jako działka nr [...] z obrębu [...]. Dokonana analiza zgromadzonej dokumentacji, a także ponowna jej weryfikacja w oparciu o procedury wynikające z właściwych rozporządzeń wykazały, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Celem uzupełnienia materiału dowodowego organ pismem z [...] listopada 2019 r. zwrócił się do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...] w [...] o przesłanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego działy I i Il przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w ramach trwającego postępowania na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego [...] stycznia 1941 r. Rep. nr [...] H. F. z K. P. i K. z K. primo voto N., secundo voto K. nabyły od A. S. nieruchomość [...] w [...] na [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 wraz ze znajdującym się na tej nieruchomości domem mieszkalnym. Powyższy dokument w formie aktu notarialnego stwierdza jednak wyłącznie fakt nabycia nieruchomości w określonym czasie. Natomiast dla postępowania o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu decydujące jest stwierdzenie, że osoby popierające wniosek są następcami prawnymi osoby, która w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – dalej zwanego "dekretem" była właścicielem nieruchomości.

Zgodnie z art. 82 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 października 1933 r. - Prawo o notariacie, które obowiązywało do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe dla zawarcia umowy przenoszącej prawo własności nieruchomości przepisy wymagały zachowania formy notarialnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego z okresu powojennego wyrażono pogląd, że art. 82 rozporządzenia - Prawo o notariacie odnosi się także do umów zawartych w czasie okupacji (orzeczenie Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 1948 r. sygn. akt I C 180/48), a umowy o przeniesienie własności nieruchomości zawarte na piśmie w Polsce pod rządami najeźdźcy w latach 1939-1945 bez zachowania formy aktu notarialnego nie są z tej przyczyny nieważne, jeżeli wskutek przeszkód, wynikających z bezprawnej działalności najeźdźcy zachowanie formy aktu notarialnego było niemożliwe (uchwała Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 19 marca 1949 r. sygn. akt C 935/48, potwierdzona w wyroku Sądu Najwyższego z 24 lutego 1998 r. sygn. akt I CKN 507/97).

W konsekwencji kwestia prawa własności przedmiotowej nieruchomości nie została rozstrzygnięta w sposób pozwalający na przyjęcie, że H. F. P. i K. K. na dzień wejścia w życie dekretu nadal były właścicielkami nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...].

W okresie od nabycia gruntu przez H. P. i K. K., tj. od [...] stycznia 1941 r. do dnia wejścia w życie dekretu, tj. do 21 listopada 1945 r.

Możliwy był swobodny obrót nieruchomościami dokonywany zarówno w formie aktów notarialnych jak i umów zawieranych w sposób niesformalizowany. Nie można zatem jednoznacznie wykluczyć, że nastąpiła zmiana właściciela przedmiotowej nieruchomości.

Wobec tego w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego fakt, że na dzień wejścia w życie dekretu H. P. i K. K. pozostawały właścicielkami nieruchomości objętej wnioskiem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.

Wobec powyższego organ pismem z [...] listopada 2019 r. wezwał strony do złożenia do akt dokumentu innego, niż akt notarialny z [...] stycznia 1941 r. Rep. nr [...], potwierdzającego prawo własności H. P. i K. K. na dzień wejścia w życie dekretu.

Z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej radca prawny J. B. oświadczył, że w sprawie ze skargi chodzi faktycznie o rozpoznanie wniosku z 1958 r., wniosek z 2016 r. stanowi jego ponaglenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie należało podnieść, że przedmiotem niniejszej skargi jest niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19. W wyroku tym Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku Z. B. z [...] sierpnia 2016 r. o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 4, hip. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro zatem Sąd w powyższym prawomocnym wyroku uznał, że podaniem wszczynającym postępowanie o zwrot nieruchomości z art. 214 ugn jest wniosek z 2 sierpnia 2016 r., a nie wniosek z 12 lutego 1958 r., to Sąd orzekający w niniejszej sprawie jest tym stanowiskiem związany, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa".

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 7 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 3194/18 (str. 9 uzasadnienia) rozważania Sądu I instancji i ocena, że organ nie miał obowiązku wydawania odrębnej decyzji rozstrzygającej wniosek H. P. z [...] lutego 1958 r., skoro wniosek ten został rozpoznany decyzją [...] lipca 1993 r., stanowiły ocenę merytoryczną postanowienia Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. A to stanowi o przekroczeniu granicy sprawy ze skargi na bezczynność w nierozpoznaniu wniosku z [...] sierpnia 2016 r.

Zatem kwestia statusu prawno-procesowego wniosku z [...] lutego 1958 r. winna być oceniona w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości toczącej się na podstawie art. 214 ugn. To w tym postępowaniu organ musi wyjaśnić i ocenić, czy wniosek z [...] sierpnia 2016 r., to w istocie pismo popierające wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości z [...] lutego 1958 r., czy też pismo z [...] sierpnia 2016 r. to wniosek o zwrot tej nieruchomości złożony w trybie art. 214 ugn. Jeżeli organ w tej sprawie uzna, że pismo z [...] sierpnia 2016 r. podtrzymuje pismo z [...] lutego 1958 r., to musi wyjaśnić, czy pismo z [...] lutego 1958 r. zostało załatwione ostateczną decyzją z [...] lipca 1993 r. Jeżeli organ uzna, że pismo z [...] lutego 1958 r. nie zostało dotychczas załatwione, to musi ocenić, czy pismo to (złożone ponad ćwierć wieku przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Dz. U. Nr 22, poz. 99) można obecnie zakwalifikować jako złożony w terminie do 31 grudnia 1988 r. wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości (oddanie w użytkowanie wieczyste), który na mocy art. 233 ugn winien zostać rozpoznany i rozstrzygnięty w oparciu o art. 214 ugn.

Zatem tego rodzaju zagadnienie wykraczało poza przedmiot sprawy ze skargi na bezczynność, a tym bardziej wykracza poza przedmiot niniejszej sprawy ze skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku wydanego w sprawie ze skargi na bezczynność.

Przechodząc do meritum sprawy Sąd zwraca uwagę, że prawomocnym wyrokiem z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku Z. B. z [...] sierpnia 2016 r. o zwrot nieruchomości w. przy ul. [...] 4, hip. nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] września 2019 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 7/19 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 5 czerwca 2019 r.

Poza sporem jest to, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał powyższego wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu.

Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna.

Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Sądu z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że po otrzymaniu przez organ prawomocnego wyroku Sądu z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 Z. B. pismem z [...] września 2019 r. wezwała Prezydenta [...] do wykonania tegoż wyroku, a następnie w piśmie z [...] października 2019 r. wniosła skargę na niewykonanie powyższego wyroku.

Prezydent [...] pismami z [...] listopada 2019 r.: 1) wystąpił do sądu wieczystoksięgowego o wydanie odpisu działu I i II księgi wieczystej (wykazu hipotecznego) urządzonej dla nieruchomości ozn. hip. [...], aby ustalić stan prawny przedmiotowej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu, tj. czy H. P. i K. K. były wówczas właścicielami przedmiotowej nieruchomości, 2) poinformował pełnomocnika skarżącej o stanie sprawy, wezwał pełnomocnika o przedłożenie dokumentu innego, niż akt notarialny z 1941 r., potwierdzającego prawo własności H. P. i K. K. do przedmiotowej nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu, wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do [...] lutego 2020 r.

[...] grudnia 2019 r. Prezydent [...] otrzymał odpowiedź pełnomocnika skarżącej na wezwanie organu. W piśmie tym pełnomocnik wskazał, że akt notarialny z 1941 r., jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, stanowi tytuł prawny potwierdzający stan własnościowy przedmiotowej nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu, skoro brak informacji, aby w okresie od 13 stycznia 1941 r. do 21 listopada 1945 r. doszło do zbycia przedmiotowej nieruchomości.

Mając na uwadze okres zwłoki organu w niewykonywaniu powyższego wyroku Sądu oraz podejmowanie przez organ czynności wyjaśniających Sąd uznał, że grzywna we wskazanej wyżej wysokości będzie adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową.

Wnioskowana przez skarżącą grzywna w wysokości 15.000 zł byłaby zbyt surową sankcją do organu. Wbrew temu co twierdzi skarżąca w niniejszej sprawie nie występuje sytuacja trwającej ponad 60 lat bezczynności organu. Wyrok Sądu z [...] marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 zobowiązywał organ do rozpoznania wniosku z 2016 r., a nie wniosku z 1958 r. i to rozstrzygniecie jest wiążące dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że od otrzymania przez Prezydenta [...] odpisu prawomocnego wyroku Sądu z [...] marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 ([...] czerwca 2019 r.) do momentu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie ([...] marca 2020 r.) minęło ponad 9 miesięcy.

Wobec tego Sąd uznał, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza, że Prezydent [...] mimo otrzymania [...] sierpnia 2018 r. postanowienia SKO w [...] z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] już od ponad jednego roku i siedmiu miesięcy proceduje w sprawie, a stan ten Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność wcześniej ocenił jako bezczynność, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ppsa.

Zdaniem Sądu tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych, wynikających ze szczególnie uporczywej bezczynności, z ewidentnie złej woli organu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Jak stwierdził Sąd w uzasadnieniu wyroku z [...] marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19 (str. 5 uzasadnienia) sprawa ma charakter skomplikowany.

Poza tym po otrzymaniu przez organ powyższego wyroku Prezydent [...] podjął czynności procesowe w sprawie, aby ustalić stan własnościowy przedmiotowego gruntu na dzień wejścia w życie dekretu. Okres niewykonywania wyroku Sądu nie jest szczególnie nadmierny wynosi nieco ponad sześć miesięcy, licząc od upływu terminu trzech miesięcy wyznaczonego przez Sąd ([...] września 2019 r.) do daty orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie ([...] marca 2020 r.).

Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje przeważające w judykaturze stanowisko, że domaganie się przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody na skutek niewykonania wyroku Sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17).

Zdaniem Sądu taka szkoda (materialna), czy krzywda (moralna) nie została w niniejszej sprawie wykazana, w szczególności poprzez wyjaśnienie w jaki sposób wskazywana ogólnie w skardze trudna sytuacja życiowa skarżącej pozostaje w adekwatnym związku przyczynowo–skutkowym ze stanem bezczynności organu w wykonaniu wyroku Sądu z 8 marca 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 7/19.

Sama zaś obecna obiektywna sytuacja faktyczna skarżącej, tj. podeszły wiek i status emeryta nie świadczą automatycznie o zasadności zasądzenia na jej rzecz od organu dodatkowej sankcji finansowej (sumy pieniężnej). Specyfiką spraw dekretowych jest ich historyczny charakter. W tego typu sprawach często występują osoby starsze, mające już status emeryta.

Podnoszone w skardze uruchamianie przez skarżącą środków prawnych w celu obrony swych praw i angażowanie przez to sądów administracyjnych w ocenę legalności działalności administracji publicznej pozostaje poza sferą działalności Prezydenta W. i z oczywistych względów wydłuża okres oczekiwania skarżącej na ostateczne załatwienie przez organ jej wniosku z [...] sierpnia 2016 r. Skarżąca nie dostrzega jednak tego, że sądy administracyjne, które wydają prawomocne wyroki w sprawach skarżącej, formułują pewne oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania, które są wiążące dla Prezydenta [...] i przez to ukierunkowują w określony sposób tok sprawy o zwrot nieruchomości, co w sprawach niejednoznacznych i skomplikowanych generalnie należy ocenić jako korzystne dla stron postępowania zwrotowego.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącej kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).