Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 328/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i b
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Górska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M. B.-P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 stycznia 2015 r., nr L.dz. [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej M. B.-P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postpowania.


UZASADNIENIE

M. B. – P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 29 stycznia 2015 r. nr [...] na mocy której organ po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 15 grudnia 2014 r. nr [...] na mocy której skarżącej odmówiono zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji przedmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 15 października 2014 r. M. B. – P. wystąpiła o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015. Wnioskodawczyni wskazała we wniosku m.in. na 5 publikacji swojego autorstwa w tym: sprawozdanie z wykopalisk (za co otrzymała 2 punkty), 3 artykuły w recenzowanych czasopismach naukowych tj. artykuł w Zapiskach Puckich, artykuł w Roczniku Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu i artykuł w czasopiśmie Argumenta Historica (za każdy artykuł komisja przyznała doktorantce po1 punkcie) oraz artykuł w druku w czasopiśmie Pomerania Antiqua (przyznano 1 punkt).

W dniu 24 października 2014 r. wniosek został oceniony i odrzucony przez Wydziałową Komisję Stypendialną.

Decyzją z dnia 15 grudnia 2014 r. nr L.dz. [...] Rektor Uniwersytetu [...] nie przyznał M. B. - P. zwiększenia stypendium doktoranckiego.

W decyzji powołano - jako prawną podstawę - art. 200a oraz art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1480) oraz regulamin zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych doktorantom Uniwersytetu [...] (załącznik do zarządzenia Rektora [...] nr 70/R/14).

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że w postępowaniu konkursowym doktorantka otrzymała 41 punktów według kryteriów określonych w załączniku nr 2 do zarządzenia Rektora [...]. Komisja Stypendialna Wydziału [...] Uniwersytetu [...] postanowiła nie przyznawać zwiększenia stypendium osobom, które otrzymały mniej niż 51 punktów.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy doktorantka wskazała, że Komisja przyznała jej tylko 6 punktów za publikacje, podczas gdy z regulaminu będącego podstawą do naliczenia punktów wynika, że powinna ich otrzymać 18, w tym przede wszystkim po 7 punktów za artykuł w Roczniku Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu i 7 punktów za artykuł w Argumenta Historica. Przy takiej punktacji w postępowaniu konkursowym powinna otrzymać zatem łącznie 53 punkty, co kwalifikowałoby do ujęcia w rankingu osób, który otrzymały zwiększenie stypendium. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, doktorantka wskazała ponadto, że Komisja błędnie przyjęła, że artykuł recenzowany to tylko taki, który ukazał się w czasopiśmie punktowanym według tzw. listy ministerialnej. W regulaminie przyznawania stypendiów projakościowych, odmiennie niż w regulaminie przyznawania stypendiów dla najlepszych doktorantów, nie wskazano bowiem wprost, że chodzi o artykuły w czasopismach znajdujących się na tzw. liście ministerialnej.

W dokumencie z dnia 23 grudnia 2014 r. zatytułowanym "Opinia w sprawie odwołania pani mgr M. B. – P. w związku z nieprzyznaniem stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015" Kierownik Wydziałowych Studiów Doktoranckich Historii i Historii Sztuki prof. [...], dr hab. A. P. nie podzieliła poglądu odwołującej się co do dokonania zaniżenia punktacji. Pisząca przyznała jednak, że niedopatrzeniem ze strony Komisji jest brak dookreślenia czasopisma recenzowanego: punktowane, z listy ministerialnej.

Decyzją z dnia 29 stycznia 2015 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia 15 grudnia 2014 r. o odmowie przyznania stypendium projakościowego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych we wniosku złożonym przez M. B. – P..

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 200a oraz art. 66 ust. 2 punkt 6 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie stadiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich oraz Regulamin zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych doktorantom Uniwersytetu [...] stanowiący załącznik do zarządzenia Rektora [...] nr 70/R/14.

W uzasadnieniu wydanej decyzji Rektor Uniwersytetu [...] podniósł, że punktacja zastosowana wobec dorobku naukowego doktorantki była prawidłowa, ponieważ kryterium recenzowanego czasopisma nie jest tożsame z recenzowanym artykułem. Ponadto artykuły z pierwszego numeru czasopisma Argumenta Historica, były recenzowane przez pracowników Wydziału [...] [...]. Tym samym znaczenie tego numeru czasopisma można uznać za lokalne.

W skardze na ww. decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, M. B. – P. wniosła o uchylenie wydanych w jej sprawie rozstrzygnięć podnosząc zarzuty:

- naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez:

a) brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;

b) oparcie decyzji na niepełnym materiale dowodowym;

c) niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;

d) niedokonanie obiektywnej oceny całości dorobku naukowego skarżącej;

e) nieobiektywną i całkowicie swobodną wykładnię treści Regulaminu z dnia 10 października 2014 r. w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015;

f) nienależyte, to jest bardzo lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła w szczególności, że organ dokonał nieobiektywnej i całkowicie swobodnej oceny jej dorobku naukowego oraz treści Regulaminu z dnia 10 października 2014 r. w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2014/2015. W ocenie skarżącej organy działały arbitralnie i nieracjonalnie przedkładając własny interes nad interes skarżącej.

Ponadto organy nie dokonały szczegółowej analizy ścieżki naukowej skarżącej. Pominięto m.in. fakt ukończenia przez skarżącą studiów filologicznych oraz przeprowadzone na terytorium Wielkiej Brytanii badania naukowe w zakresie analizy obszernych zbiorów muzealnych.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz., 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (w rozpatrywanym przypadku kontrolę decyzji administracyjnej wydanej przez organ uczelni) pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w określonym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2 art. 134p.p.s.a.).

Dokonana w oparciu o wyżej wskazane kryterium kontrola zaskarżonej decyzji Rektora Uniwersytetu [...] prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Z uwagi na fakt, że Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania jak i naruszenie prawa materialnego należało w pierwszej kolejności rozważyć kwestie proceduralne.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a."), sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a.

W świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Przywołana regulacja art. 24 k.p.a. odnosząc się do kwestii wyłączenia pracownika organu administracji publicznej od załatwienia sprawy, stwarza warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Uregulowanie to ma na celu uniknięcie sytuacji, w której dana osoba, działając z upoważnienia piastuna funkcji organu, dwukrotnie bierze udział w wydaniu rozstrzygnięcia. Oczywistym jest bowiem, że pracownik, który już raz uczestniczył w czynnościach procesowych, ma ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia danej sprawy. Okoliczności te mogą z kolei budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu takiej osoby.

Co ważne, wskazana reguła wyłączenia ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a zatem do sytuacji, w której pracownik danego organu bierze udział w wydaniu przez ten organ decyzji zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zapatrywanie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 207 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku - zgodnie z art. 207 ust. 2 zdanie drugie ww. ustawy - stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, czyli regulację dotyczącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Przenosząc powyższe w realia rozpatrywanej sprawy, Sąd stwierdził, że wydane przez Rektora Uniwersytetu [...] rozstrzygnięcie dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną.

Z akt administracyjnych wynika bowiem bezsprzecznie, że zarówno decyzję wydaną w dniu 15 grudnia 2014 r., jak i decyzję wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 29 stycznia 2015 r., wydała i podpisała z upoważnienia Rektora Uniwersytetu [...] Prorektor ds. Kształcenia prof. [...], dr hab. A. M.. Wydanie zaskarżonej decyzji na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Rektora Uniwersytetu [...], która brała udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dające podstawę do wznowienia postępowania (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 310/13 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. – zgodnie ze wskazaną powyżej treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia z kolei uchylenie zaskarżonej decyzji bez względu na to, czy naruszenie to miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.

Pomimo tego, że wyżej wskazane uchybienie stanowi samoistną podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd uznał za zasadne odniesienie się również do stwierdzonego naruszenia prawa materialnego.

Analizując zaskarżoną decyzję w tym aspekcie należy wskazać, że materialnoprawną podstawę wydania tego aktu stanowił art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich.

W ocenie Sądu organy uczelni rozpatrując wniosek skarżącej z dnia 15 października 2014 r. w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego winny mieć na uwadze przede wszystkim przepis rangi ustawowej, który stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej [...] przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej.

Oczywistym jest przy tym, że odpowiednie postanowienia ustalanego przez rektora danej uczelni regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego muszą być określane w sposób transparentny i nie mogą pozostawać w sprzeczności z treścią przepisu ustawowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jeżeli do takiej sprzeczności lub też chociażby braku spójności dochodzi, zastosowanie winien znaleźć przepis ustawy, z pominięciem sprzecznego z nim postanowienia regulaminu (zob. w tej materii: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Go 372/14 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).

W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy Rektor Uniwersytetu [...] odmówił skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego wskazując, że Wydziałowa Komisja Doktorancka Wydziału [...] Uniwersytetu [...] postanowiła nie przyznawać zwiększenia stypendium osobom, które w postępowaniu konkursowym otrzymały mniej niż 51 punktów (skarżąca uzyskała 41 punktów, w tym 6 punktów za 5 publikacji wskazanych we wniosku o zwiększenie stypendium doktoranckiego). W ocenie rektora kryterium recenzowanego czasopisma nie jest bowiem tożsame z recenzowanym artykułem.

Należy w związku z tym zauważyć, że w Regulaminie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych doktorantom Uniwersytetu [...] (stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora [...] z dnia 30 czerwca 2014 r. nr 70/R/14) i załącznikach do tego regulaminu nie sprecyzowano, że "artykuł w czasopiśmie recenzowanym" (za który przyznawano 7 punktów) to artykuł, który ukazał się w czasopiśmie punktowanym z tzw. listy wskazanej przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W związku z treścią istniejącego ówcześnie zapisu Regulaminu, nie można, w ocenie Sądu, dyskredytować publikacji przedstawionych przez skarżącą, co - jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego - rzutowało na finalne rozstrzygnięcie złożonego wniosku. Należy mieć bowiem na uwadze, że skarżąca składając wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego działała w oczywistym przeświadczeniu, że jej publikacje - zgodnie z dość ogólnym wymogiem regulaminowym - otrzymają ocenę najwyższą. Komisja doktorancka (stypendialna) uznała jednakże w sposób nieuzasadniony treścią regulaminu, że dwie z przedstawionych przez skarżącą publikacji należy zakwalifikować jako "artykuły popularnonaukowe w czasopismach i prasie lokalnej" (punktowane po 1 punkcie). Taki nieuzasadniony sposób oceny wskazanych przez skarżącą publikacji z oczywistych względów wpłynął na finalną, a w ocenie Sądu, błędną decyzję organu.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że mający zastosowanie w sprawie Regulamin określony zarządzeniem Rektora [...] z dnia 30 czerwca 2014 r., został wydany m.in. w oparciu o rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2013 r., poz. 1581). W dacie wydawania decyzji przez Rektora [...] obowiązywało już rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 października 2014 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1480). Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika w żaden sposób, czy treść ww. regulaminu została przez organy Uniwersytetu [...] należycie skorelowana z zapisami znajdującymi się w nowym, obowiązującym rozporządzeniu.

Dodatkowo należy zauważyć, że zarządzeniem nr 88/R/15 z dnia 28 lipca 2015 r. Rektor Uniwersytetu [...] określił nowy Regulamin przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego w Uniwersytecie G. zawierający w pełni szczegółowe kryteria przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego (załącznik nr 2 do tego zarządzenia). W części dotyczącej szczegółowych kryteriów przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego na Wydziale [...] wyraźnie określono podział na artykuły w czasopiśmie zamieszczonym w wykazie czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (9 punktów), artykuły w czasopiśmie recenzowanym niezamieszczonym w wykazie czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (5 punktów) oraz artykuły w czasopiśmie nierecenzowanym niezamieszczonym w wykazie czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (3 punkty).

Konkludując powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu [...] została wydana z naruszeniem prawa.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję (punkt pierwszy wyroku).

O kosztach postępowania (punkt dr[...]i wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się kwota 200 zł uiszczona tytułem wpisu od wniesionej skargi.

Podczas ponownego rozpatrywania sprawy Rektor Uniwersytetu [...] uwzględni rozważania zawarte w niniejszym orzeczeniu.

Sąd uznaje za stosowne zwrócenie uwagi na potrzebę kompleksowego rozważenia odwołania doktoranta kwestionującego decyzję w przedmiocie określonych świadczeń finansowych w celu uniknięcia dalszego powielania stwierdzonych nieprawidłowości.