Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 524/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 1, art. 65 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 32 ust. 1, art. 6f
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a") po uwzględnieniu w trybie autokontroli skargi W. K. z 13 maja 2020 r., na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby, uwzględniając skargę w całości, Komendant Wojewódzki Policji w [...]:

1. odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy, zgodnie z wnioskiem strony z 12.11.2018 r.;

2. stwierdził, iż bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nie miała miejsca bez podstawy p rawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Z akt sprawy wynika, iż pismem z 12.11.2018 r. W. K. zwrócił się do Komendanta Miejskiego Policji w [...] o ponowne przeprowadzenie czynności materialno-technicznej i wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji. Zdaniem skarżącego podstawą do realizacji żądania zawartego we wniosku jest wydany w dniu 30.10.2018 r. wyrok o sygn. akt K 7/15 Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdzono, iż art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z 21.12.2018 r. Komendant Miejski Policji w [...] poinformował W. K. o przekazaniu jego wniosku o ponowne przeliczenie i wypłacenie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy do Wydziału Finansowego KWP w [...].

W odpowiedzi na zgłoszone żądanie, Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem [...] z [...], poinformował wnioskodawcę, iż z uwagi na konieczność stosowania tych samych zasad interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15 - Dz. U. z 2018 r. poz. 2102) w stosunku do wszystkich funkcjonariuszy w stanie spoczynku, którzy wystąpili z żądaniem wyrównania wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, dalsze czynności w przedmiotowym zakresie realizowane będą po uzyskaniu przedmiotowej interpretacji, nie później niż do dnia 31.03.2019 r. Następnie, organ skierował do W. K. pisemną informację z dnia 15.03.2019 r. o braku możliwości pozytywnego rozpatrzenia żądania wraz z zaznaczeniem, że niezwłocznie po wejściu w życie regulacji określających sposób ustalania wysokości ekwiwalentu, wniosek z dnia 12.11.2018 r. zostanie rozpatrzony.

W. K. pismem z dnia 9 marca 2020 r. wystąpił do Komendanta Głównego Policji z ponagleniem rozpatrzenia wniosku z 12.11.2018 r. Komendant Główny Policji po rozpatrzeniu ponaglenia wydał w dniu [...] postanowienie nr [...], w którym uznał, iż Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie pozostawał w bezczynności.

W. K. w dniu 13 maja 2020 r. wniósł za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu w sprawie wniosku o wyrównanie za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe należne w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., po uwzględnieniu w trybie autokontroli skargi W. K. z 13 maja 2020 r., na bezczynność w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby, uwzględniając skargę w całości:

3. odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy, zgodnie z wnioskiem strony z 12.11.2018 r.;

4. stwierdził, iż bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nie miała miejsca bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Organ stwierdził, że wyrokiem z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis art. 115a ustawy o Policji jest niezgodny z przepisami art.66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia. Trybunał Konstytucyjny nie odroczył w czasie utraty przez przepis art. 115a ustawy o Policji mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), w konsekwencji czego automatycznym skutkiem wyroku jest utrata przez przedmiotowy przepis we wskazanym w wyroku zakresie cechy konstytucyjności - to znaczy stwierdzono niekonstytucyjność art. 115a ustawy w zakresie, w jakim określa on współczynnik 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkiem o charakterze stałym należnego na ostatnim zajmowanym stanowisku służbowym. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 6 listopada 2018 r. pod pozycją 2102 i z tym dniem orzeczenie Trybunału weszło w życie.

Organ wskazał, że przepis art. 115a ustawy o Policji jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie i nie może być od tej pory stosowany, bowiem Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność, a to z kolei bezpośrednio kształtuje nowy stan prawny. Podkreślił, że w wyniku opublikowania wyroku TK sygn. akt K 7/15 w aktualnym stanie prawnym powstała luka powodująca, iż brak jest regulacji, które określają obowiązujący przelicznik ekwiwalentu za 1 dzień niewykorzystanego urlopu (który przed dniem 06 listopada wynosił 1/30). Brak jest również przepisów przejściowych, które określałyby podmiotowy zakres obowiązywania przepisów uznanych za niekonstytucyjne (tj. zakres stosowania nowych przeliczników w stosunku do funkcjonariuszy zwolnionych ze służby przed ogłoszeniem wyroku Trybunału). W wyniku braku przepisów przejściowych w tym zakresie jako wykładnię można przyjąć art. 190 ust. 3 konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Organ przyjął zatem, iż naliczenia i wypłata ekwiwalentu w zamian za niewykorzystany urlop w przypadku W. K. została dokonana w ramach obowiązujących na dzień wypłaty przepisów prawa i w prawidłowej na dzień wypłaty wysokości. Powyższe w połączeniu ze wskazanym wcześniej brakiem aktualnych regulacji prawnych oraz/lub przepisów przejściowych w przedmiotowym zakresie na dzień wydawania decyzji prowadzi do orzeczenia o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a także do stwierdzenia, iż bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. nie miała miejsca bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Organ stwierdził, że w sprawie W. K. nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, albowiem udzielił odpowiedzi na wniosek, a także przedłużał termin rozpatrzenia żądania, gdyż pozostawał w błędnym przekonaniu, że wystosowane do skarżącego informacje pisemne - w stanie prawnym zaistniałym po wyroku TK, są wystarczające. Działanie takie nie świadczy o złej woli organu oraz nie przesądza o lekceważącym traktowaniu wnioskodawcy i ciążących na organie obowiązkach.

Skargę na powyższą decyzję organu wniósł W. K., zarzucając Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w [...] działanie, które uniemożliwiło mu realizację gwarantowanego w art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pozorem konieczności oczekiwania na ustanowienie przez ustawodawcę przepisu, w którymi wskaże jak należy obliczać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.

Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a przez to pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Skarżący podniósł, że służbę w Policji zakończył 16 kwietnia 2010 r. odchodząc na emeryturę. W związku ze zwolnieniem ze służby wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy za 39 dni przy zastosowaniu "przelicznika" 1/30 część miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym i należne na ostatnio zajmowanymi stanowisku służbowym.

Zdaniem strony, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 7/15 z 30.10.2018 r., w oparciu o istniejący stan prawny można wyliczyć nowy przelicznik za niewykorzystany urlop zgodnie ze stanowiskiem Trybunału. Z treści uzasadnienia wyroku Trybunału wynika wprost sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Oznacza to, że należy po wyliczeniu liczby dni urlopu przysługującego tę ilość urlopu pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby obliczonego - zgodnie z uzasadnieniem TK - w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Sposób wyliczenia ekwiwalentu nie wymaga nowelizacji przepisów, gdyż świadczeniem ekwiwalentnym za jeden dzień niewykorzystanego urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Liczba dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną, możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok i w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. 2015.90). Ustalenie wysokości wynagrodzenia policjanta w danym roku kalendarzowym wynika z danych posiadanych przez organy Policji.

Strona wskazała także, że w tej sprawie nie doszło do przedawnienia z uwagi na treść art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, wskazując, że co prawda, zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, nie mniej w myśl ust. 2 tego artykułu organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. W rozpatrywanej sprawie taką okolicznością jest wydanie w dniu 30 października 2018 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 7/15.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wyrokiem z 21 sierpnia 2020 roku, sygn. akt. III SAB/Łd 8/20 w sprawie ze skargi W. K. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne (pkt 1); stwierdził, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego (pkt 2); stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3) oraz oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej (pkt 4).

W piśmie procesowym z 24 listopada 2020 r. W. K. zaznaczył, iż w jego ocenie, ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 1610 - nie ma zastosowana w jego sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Niniejsza sprawia została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 4 listopada 2020 r. (k. 34 akt sądowych) w związku z intensyfikacją rozwoju epidemii COVID-19 (na dzień 04.11.2020 r. zanotowano 24 692 nowych przypadków zachorowań oraz 373 zgony) i wprowadzeniem dodatkowych ograniczeń, nakazów i zakazów związanych z objęciem całego kraju strefą czerwoną, jak również w oparciu o zarządzenie nr 29/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 października 2020 r.

Informacja o odwołaniu rozpraw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi została przekazana stronom pismami z 06.11.2020 r. (k. 35 i 36 akt sądowych).

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, stosując przy tym przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od treści zarzutów i wniosków skargi, należało z urzędu stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], gdyż organ dopuścił się rażącego naruszenia przepisów dotyczących właściwości rzeczowej do rozpoznania wniosku skarżącego. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości w całym toku postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy mogą skutecznie działać jedynie w określonym miejscowo i rzeczowo zakresie, a właściwość muszą uwzględniać z urzędu. Zasada ta dotyczy każdego rodzaju właściwości oraz obowiązuje we wszystkich rodzajach postępowania administracyjnego, a także na wszystkich etapach tych postępowań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r. sygn akt I OSK 332/18 LEX nr 2757037). Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji stosownie do art. 156 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360), policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Powyższe oznacza, że po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące jego ekwiwalentem. Zagadnienia związane z uposażeniem policjanta i jego prawem do innych świadczeń pieniężnych związanych ze służbą, do których należy m.in. prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i urlop dodatkowy, mieści się w pojęciu spraw osobowych. Kwestię właściwości organów w sprawach osobowych reguluje art. 32 ust. 1 ustawy o Policji. Do mianowania policjanta na stanowiska służbowe, przenoszenia oraz zwalniania z tych stanowisk właściwi są przełożeni: Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP, Komendant BSWP, komendanci wojewódzcy i powiatowi (miejscy) Policji oraz komendanci szkół policyjnych. Organ właściwy do mianowania funkcjonariusza pozostaje właściwy do ustalenia w formie decyzji administracyjnej jego uposażenia oraz podejmowania innych decyzji związanych z uposażeniem. Od decyzji, o których mowa w ust. 1, policjantowi służy odwołanie do wyższego przełożonego (art. 32 ust. 2 ustawy o Policji). Wobec braku innych uregulowań te same organy w tej samej formie właściwe są również do rozstrzygania w przedmiocie innych świadczeń finansowych funkcjonariuszy Policji. (por. wyroki WSA w Warszawie z 15 listopada 2019 r. sygn akt II SA/Wa 1610/19 opubl. w LEX nr 3041496, z 19 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 942/20 LEX nr 3071978).

W rozstrzyganej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący z dniem 16 kwietnia 2010 roku został zwolniony ze służby w Komendzie Miejskiej Policji w [...] (świadectwo przebiegu służby oraz rozkaz personalny nr [...] z 06.04.2010 r. zostały dołączone do wniosku) i to ten organ ustalał uprawnienie zwalnianego policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy oraz dokonał jego wypłaty. Zatem wniosek o ponowne przeliczenie i wyrównanie świadczeń pieniężnych złożony przez byłego policjanta powinien zostać załatwiony przez przełożonego właściwego do spraw osobowych, ustalonego według ostatniego miejsca pełnienia służby, którym w niniejszej sprawie był Komendant Miejski Policji w [...] - art. 6f ustawy o Policji.

Swój wniosek z 12 listopada 2018 roku o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, W. K. złożył zresztą do Komendanta Miejskiego Policji w [...], jednak organ ten pismem z 21 grudnia 2018 roku przekazał wniosek skarżącego do Wydziału Finansowego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. W piśmie o przekazaniu wniosku nie została wskazana żadna podstawa prawna takiego działania. Ignorując żądanie skarżącego, ale co ważniejsze bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego statuujący właściwość organów policji w tym postępowaniu administracyjnym, wniosek skarżącego został finalnie rozpoznany przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. Komendant Wojewódzki Policji w [...] miał natomiast obowiązek zbadać swoją właściwość przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku z 12 listopada 2018 r., a w przypadku stwierdzenia swojej niewłaściwości, przekazać przedmiotowy wniosek zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. organowi właściwemu, tj. Komendantowi Miejskiemu Policji w [...].

W rozstrzyganej sprawie organ odwoławczy rozpoznał wniosek skarżącego w reakcji na wniesioną przez niego skargę na bezczynność działając w trybie autokontroli, przewidzianym w art. 54 § 3 p.p.s.a. Działanie w trybie autokontroli nie może jednak pozbawiać strony skarżącej bezczynność organów Policji prawa do rozpoznania jej sprawy w administracyjnym toku instancji. Gdy w bezczynności pozostaje organ I instancji to on winien wydać decyzję, od której stronie przysługiwać winno odwołanie a dopiero następnie skarga do sądu (por. Postępowanie sądowoadministracyjnego w praktyce, pod red,. S. Babiarza opubl. LEX 2015).

Podkreślić należy, iż przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., stanowi iż organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Z jego treści wynika zatem wprost, iż działania w ramach autokontroli mogą zostać podjęte przez organ wyłącznie, gdy mieszczą sie one w zakresie jego właściwości. Wobec powyższego, przesłanką, ograniczającą możliwość skorzystania z uprawnienia do autokontroli, jest posiadanie przez organ, w czasie korzystania z tej instytucji, kompetencji do załatwiania danego rodzaju spraw administracyjnych. Ustawodawca związał bowiem organ, dopuszczając uwzględnienie skargi w całości, tylko "w zakresie swojej właściwości", co oznacza, że może uwzględnić skargę, tylko jeśli na podstawie przepisów prawa jest właściwy do weryfikacji własnego stanowiska. Formułując uprawnienie do autokontroli, wyraźnie wskazał, że organ może je wykorzystać jedynie w zakresie swojej właściwości i kompetencji, co niewątpliwie implikuje zarówno formę, jak i tryb działań autokontrolnych. Zawarty w art. 54 § 3 p.p.s.a. zwrot normatywny "może uwzględnić skargę w całości" oznacza, że organ stosuje obowiązujące go zasady procedury właściwej dla danej prawnej formy "załatwienia sprawy". Zawsze bowiem forma działania autokontrolnego organu administracji publicznej będzie tożsama z formą działania, do którego ma się odnosić. Ustawodawca nie sprecyzował formy prawnej "uwzględnienia skargi" ani rodzaju właściwości, wobec czego trzeba przyjąć, że chodzi tu o właściwość (poza miejscową, co oczywiste) rzeczową szeroko pojętą, a zatem zdolność prawną do załatwiania konkretnych spraw, kształtowaną między innymi prawną możliwością powołania się przez wymieniony organ na daną podstawę prawną i posiadaniem przez ten organ uprawnienia do zastosowania określonego działania (wydania rozstrzygnięcia, uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu). Wyrażenie "w zakresie swojej właściwości" oznacza skorzystanie z tych kompetencji, jakie przysługują organowi na mocy aktu prawnego regulującego tryb postępowania i zakres oraz formy działania tego organu.

Brak zatem w niniejszej sprawie właściwości rzeczowej po stronie Komendanta Wojewódzkiego Policji nie pozwalał na prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego o ponowne przeprowadzenie czynności materialno-technicznej i wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do meritum. Wydanie przez niewłaściwy rzeczowo organ decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty stanowiło rażące naruszenie prawa, skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wkroczenie przez organ w zakres właściwości (rzeczowej, miejscowej) określony dla innego organu administracji publicznej stanowi kwalifikowane naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.

W przypadku stwierdzenia zaistnienia wady wydania decyzji przez niewłaściwy organ, sąd ma obowiązek unieważnić taką decyzję i to bez badania jej prawidłowości co do meritum. Jeżeli doszło do naruszenia przepisów o właściwości, decyzja jest nieważna (por. wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2455/07, LEX nr 479295). Sąd, w składzie orzekającym w sprawie niniejszej podziela to stanowisko, które jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien zadbać, aby wniosek skarżącego z 12 listopada 2018 r. o wypłacenie wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, rozpatrzony został z poszanowaniem przepisów dotyczących właściwości organów.

Skoro więc zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd zobligowany był do usunięcia jej z obrotu prawnego. Dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

R.T.