Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 133/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1-4, ust. 7
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 19 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Asesor NSA Irena Krzemieniewska, , Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 roku sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1-4 oraz ust. 7 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2137) dalej ustawa o Agencji, art. 47 ust. 1, 53 § 1 art. 54, art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 613, ze zm.)- dalej O.p., § 2, § 39, § 46 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz. 361), § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018 r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 28 czerwca 2018 r.), art. 28 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz.1856), art. 5, art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DzU.UE.L z dnia 28 stycznia 2011 r.- dalej jako Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 65/2011), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia J. W. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 3 168,00 zł, przyznanych na podstawie decyzji: nr [...] z dnia [...] oraz na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

W dniu 15 maja 2012 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, deklarując powierzchnie 9,90 ha.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 3 960,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 7 grudnia 2012 r.

W dniu 14 maja 2013 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, do powierzchni 9,90 ha.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 3 960,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 28 marca 2014 r.

W dniu 16 maja 2014 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, do powierzchni 9,90 ha.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości 3 920,40 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 3 marca 2015 r.

W dniu 12 czerwca 2015 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.2 - Międzyplon ozimy, do powierzchni 9,90 ha, wraz z oświadczeniem o zmianie zobowiązania rolnośrodowiskowego, polegającej na zmianie wariantu 8.3.1. na 8.2.1 i zmianie rośliny w poplonie.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w wysokości 4 137,00 zł. Środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 25 maja 2016 r.

Zawiadomieniem z dnia 13 czerwca 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 3 168,00 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 3 168,00 zł, przyznanych na mocy decyzji: nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...]..

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 1 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskową otrzymuje rolnik realizujący 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich l (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str 1, z późn. nm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Skarżąca składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w 2012 roku zadeklarowała realizację pakietu 8. Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1. Międzyplon ścierniskowy. W ramach wybranych pakietów zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe przestrzega innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

W toku realizacji programu rolnośrodowiskowego skarżąca począwszy od 2012 r. składała wnioski o przyznanie płatności, a organ I instancji wydał decyzje:

1. decyzja nr [...] z dnia 3 grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.,

2. decyzja nr [...] z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.,

3. decyzja nr [...] z dnia 9 lutego 2015 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.,

4. decyzja nr [...] z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

Z akt sprawy wynika, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego był dzień 15 marca 2012 r., o czym skarżąca została poinformowana w decyzji z dnia [...] przyznającej pierwszą płatność rolnośrodowiskową za 2012 r. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.

Szczegółowe wymogi dotyczące realizacji programu rolnośrodowiskowego określone są w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

Pakiet 8. Ochrona gleb i wód.

1. Wymogi dla pakietu:

1) (uchylony);

2) utrzymywanie okrywy ochronnej gleby wymaganej przepisami w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na gruntach rolnych, na których nie jest realizowany ten pakiet, w przypadku gdy grunty te oraz grunty, na których jest realizowany ten pakiet, znajdują się na obszarach zagrożonych erozją wodną, których wykaz jest określony w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

2.Wymogi dla wariantu 8.1. Wsiewki poplonowe:

1) wsiewanie roślin jako wsiewki poplonowej w rosnące rośliny ozime lub razem z siewem roślin jarych i utrzymanie ich przez okres zimy; la) zakaz stosowania wsiewek traw; sprzątnięcie słomy po żniwach; niewznawianie zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca; przyoranie biomasy wsiewki poplonowej, z wyłączeniem uprawy gleby w systemie bezorkowym; niestosowanie ścieków i osadów ściekowych na wsiewkę poplonową.

3. Wymogi dla wariantu 8.2. Międzyplon ozimy:

1) wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu mieszanki roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 15 września;

2) stosowanie jako międzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominujący w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

3) zakaz stosowania mieszanki składającej się wyłącznie z gatunków zbóż;

3a) zakaz nawożenia w międzyplonie;

3b) niestosowanie komunalnych osadów ściekowych na międzyplon ozimy; 3c) zakaz stosowania pestycydów w międzyplonie;

4) przyoranie biomasy międzyplonu ozimego, z wyłączeniem uprawy gleby w systemie bezorkowym;

5) zakaz spasania międzyplonu ozimego poza okresem wiosny;

6) niewznawianie zabiegów agrotechnicznych przed dniem l marca;

7) zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie (również ich form jarych);

8) w przypadku uprawy międzyplonu ozimego w międzyrzędziach chmielnika, powierzchnia uprawy tego międzyplonu powinna stanowić około 67% łącznej powierzchni plantacji chmielu.

4. Wymogi dla wariantu 8.3. Międzyplon ścierniskowy:

1) wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu mieszanki roślin jarych jako międzyplonu ścierniskowego do dnia 15 września;

2) stosowanie jako miedzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominujący w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

3) zakaz stosowania mieszanki składającej się wyłącznie z gatunków zbóż;

3 a) zakaz nawożenia w międzyplonie;

3b) niestosowanie komunalnych osadów ściekowych na międzyplon ścierniskowy; 3 3c) zakaz stosowania pestycydów w międzyplonie;

4) przyoranie biomasy miedzyplonu ścierniskowego, z wyjątkiem uprawy gleby w systemie bezorkowym;

5) możliwość spasania biomasy miedzyplonu ścierniskowego w okresie jesieni;

6) niewznawianie zabiegów agrotechnicznych przed dniem l marca;

7) zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie;

8) w przypadku uprawy miedzyplonu ścierniskowego w międzyrzędziach chmielnika, powierzchnia uprawy tego miedzyplonu powinna stanowić około67% łącznej powierzchni plantacji chmielu.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, organ I instancji ustalił, że zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku z dnia 28 maja 2015r., strona w 2015 r. w plonie głównym, na działkach rolnych A/A1, B/B1, C/C1, D/D1, E/E2 i F/F2, uprawiała w plonie głównym gorczycę białą. Organ I instancji ustalił, że jednocześnie we wniosku na 2014 r. strona zadeklarowała na tożsamych działkach w ramach wariantu 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy, w międzyplonie, również gorczycę białą. Powyższych ustaleń faktyczne organ dokonał na podstawie złożonych przez stronę wniosków o przyznanie płatności na 2014 i 2015 rok wraz ze złożonymi załącznikami graficznymi, z których wynika, że zadeklarowana przez stronę we wniosku na 2014 r. na ww. działkach ewidencyjnych uprawa gorczycy białej w poplonie, pokrywa się z zadeklarowaną uprawą gorczycy białej w plonie głównym w roku 2015.

Organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 ustawy PROW, szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw rozwoju wsi. Zasady przyznawania pomocy z tytułu zobowiązania rolnośrodowiskowego, wymogi jakie musi spełnić rolnik przy realizacji takiego zobowiązania, a także sankcje, jakie są przewidziane przy powstaniu nieprawidłowości w realizacji w postaci zmniejszenia tychże płatności, jak również zasady obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Zgodnie z art. 28 ust. 1-3 ustawy PROW, pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Natomiast stosownie do treści art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, postępowanie, o którym mowa w art. 29 ust. 1, jest samodzielnym postępowaniem, w ramach którego w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymienionych w tym przepisie. Zasady i tryb dochodzenia nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje art. 29 ustawy o Agencji zgodnie z którym, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się.

Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551 oraz z 2016 r. poz. 337) oraz art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 173, z 2015 r. poz. 349 oraz z 2016 r. poz. 337) i art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 i 1888 oraz z 2016 r. poz. 337).

W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odwołanie od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. Uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie, o której mowa w ust. 7, przysługują organowi, o którym mowa w ust. 2. Załatwienie sprawy, o której mowa w ust. l, powinno nastąpić w terminie 3 miesięcy. Do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Istotne było zatem wykazanie przez organ I instancji, że płatność była nienależna i musi zostać zwrócona, ponieważ warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane.

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej. Instytucję zwrotu przedmiotowej płatności reguluje § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią przepisu § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.,( w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca tego pakietu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni:

1) trwałych użytków zielonych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w ramach tego pakietu, lub

2) gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust.1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1) współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz

procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

Natomiast stosownie do treści § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części VII. Pakiet 8. Ochrona gleb i wód w ust. 3 pkt 7 lub w ust. 4 pkt 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w ramach odpowiednio wariantu drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 za rok poprzedzający rok, w którym zostało stwierdzone to uchybienie, podlega zwrotowi w części odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

Zgodnie z treścią przepisu § 39 a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 38 ust. 1,2,4-1- oraz 13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 38 ust. 6 - wysokość tego zwrotu wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzedzającego: rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%, o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%, o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%, o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5%

- wysokości zwrotu płatności rolnośrodowiskowej ustalonej zgodnie z § 38 ust. 6;

Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na stwierdzenie uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla wariantu międzyplon, tj. zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie.

Stosownie do art. 39a rozporządzenia rolnośrodowiskowego organ obliczył nienależnie pobraną płatność w wysokości 396 zł za 2012 r., 1188 zł za 2013 r. oraz 1980 zł za 2014 r. (szczegółowe wyliczenia zostało przedstawione na str. 8 zaskarżonej decyzji).

Następnie organ odwoławczy powołując się na art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 wyjaśnił, że rolnik zwraca nienależną płatność powiększoną o odsetki.

Organ wskazał również, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

-płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

-błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie, w dniu 13 marca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w wysokości 3 960,00 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 28 marca 2014 r.

W dniu 9 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2014 r. w pomniejszonej wysokości 3 920,40 zł. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 3 marca 2015 r.

Organ odwoławczy stwierdził, że powyższa płatność nie wynikała z pomyłki ARiMR. Została przyznana na mocy decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony w sposób nie budzący wątpliwości i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za 2013 i 2014 rok wynika z faktu niespełnienia wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. Nieprawidłowość ta została stwierdzona przez organ w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego, o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.

Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 z dnia 12 października 2012 r. zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1122/2009 oraz (UE) nr 65/2011 w odniesieniu do metody naliczania odpowiednich odsetek od nienależnych płatności do odzyskania od beneficjentów systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników ustanowionych rozporządzeniem Rady (WE) nr 73/2009, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ustanowionego rozporządzeniem Rady nr 1698/2005 oraz wsparcia sektora wina ustanowionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. L Nr 280 z 13.10.2012, str. 2), w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 r., odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, do ustalania kwot nienależnie pobranych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie z 56 § l i § 3 Ordynacji podatkowej, stawka za zwłokę wynosi 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalonej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, stawka ta ogłaszana jest w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" przez Ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Stosownie do art. 47 § l Ordynacji podatkowej termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 56 § l Ordynacji podatkowej § 1. Stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200% podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2%, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8%Minister właściwy do spraw finansów publicznych ogłasza, w drodze obwieszczenia, stawkę odsetek za zwłokę w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, poczynając od dnia 4 stycznia 2016 r. wynosi 8,00 % kwoty zaległości w stosunku rocznym (Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2016 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych M. P., póz. 20), i może ulec zmianie.

Organ odwoławczy skonstatował, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Prezes Agencji odstępuje od ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. l ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r. póz. 1512) jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90 z pózn. zm.) nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. l, z pózn. zm.), który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin w sektorowych przepisach rolnych, stosowny kurs wymiany jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na

określony cel zostają zadeklarowane.

Ponadto zgodnie z art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek.

Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Art. 54 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 stanowi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach:

a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony

(i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek; lub

(ii) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia wynosi między 100 a 150 EUR, nie licząc odsetek, a dane państwo członkowskie stosuje próg równy lub wyższy niż kwota, która ma zostać odzyskana zgodnie z jego prawem krajowym w odniesieniu do niedochodzenia należności krajowych;

b) w przypadku gdy odzyskanie okazuje się niemożliwe z uwagi na niewypłacalność dłużnika lub osób odpowiedzialnych prawnie za nieprawidłowości, stwierdzoną i uznaną zgodnie z prawem krajowym.

Kurs wymiany euro na dzień 27 lutego 2014 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, wynosił 4,1779 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 417,79 zł.

Kurs wymiany euro na dzień 26 lutego 2015 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, wynosił 4,1535 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 415,35 zł.

Kwota nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za 2013 i 2014 rok przekracza równowartość 100 euro, według powyższego kursu. Natomiast kwota nienależnie pobranej przez Panią J. W. płatności rolnośrodowiskowej za 2012 r. wyniosła 396,00 zł. Ponieważ jest to kwota nie przekraczająca równowartości 100 euro według Kursu wymiany euro na dzień 29 listopada 2012 r., organ I instancji zasadnie odstąpił od jej ustalenia.

Następnie organ wskazał na przepis § 39 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa nie podlega zwrotowi:

1) w przypadku, o którym mowa w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1974/2006;

2) mimo zmniejszenia obszaru, na którym rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jeżeli zmniejszenie to nie przekracza 3% całkowitej powierzchni obszaru objętego tym zobowiązaniem i 2 ha oraz zostało dokonane przed dniem 15 marca 2012 r.

Również w świetle art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006 "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Organ odwoławczy stwierdził, że producent nie przedstawił dowodów ani z akt sprawy nie wynikają okoliczności, które wskazywałyby, że stwierdzone nieprawidłowości nastąpiły wskutek okoliczności od strony niezależnych, wymienionych w powołanym przepisie.

Stosownie zaś do treści § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W aktach sprawy brak jest stosownego oświadczenia.

Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie doszło również do przedawnienia.

W świetle art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. póz. 613, z pózn. zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § I ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni. ". Odpowiednie stosowanie oznacza, że w zależności od uregulowań szczególnych jedne przepisy będą miały zastosowanie wprost, inne mogą być modyfikowane w zależności od specyfiki danego uregulowania, a jeszcze innych zastosowanie będzie wyłączone. Zgodnie z art. 68 § l OP "Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. ". Badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Wynikający z powyższych przepisów okres przedawnienia nie upłynął. Płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013, zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust 1 w związku z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. l rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. l ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2015 r. W toku postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, na podstawie deklaracji w wniosku o przyznanie płatności na 2015 rok, organ I instancji powziął informację o nieprawidłowościach w zadeklarowaniu roślin uprawnych powodujących konieczność zwrotu płatności za lata poprzednie. Dlatego w przedmiotowej sprawie czteroletni termin przedawnienia nie minął.

W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności 3168,00 zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 i podlega zgodnie z wcześniej przytoczonymi przepisami prawa, zwrotowi za 2013 i 2014 rok, na podstawie przepisu § 39 a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, że w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego w międzyplonie obowiązkiem rolnika było stosownie minimum trzech gatunków roślin jarych wysianych do 15 września – mieszkanka wyka, gorczyca, żyto i inne co rok. Zdaniem skarżącej nie można oddzielić z mieszkanki trzech roślin wchodzących w skład międzyplonu jednego wysiewu w danym roku. Wskazała, że wbrew twierdzeniem organu nie była osoba nieuczciwą i nierzetelną, a organ kontrolując i nadzorując wniosek o przyznanie płatności powinien wykryć błąd i na bieżąco informować, tj. w ciągu danego roku o wykrytych błędach, czy nieprawidłowościach. W ocenie skarżącej nie można uznać, że w międzyplonie jest wysiany tylko jeden gatunek nasion, tj. tylko gorczyca. W planie rolnośrodowiskowym na lata 2012-2017 w plonie głównym gorczyca w ogóle nie występuje.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

W oparciu o powyższe kryteria, kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] utrzymująca w mocy Decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji na poziomie ustawodawstwa krajowego stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ww ustawy ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust. 2 ww. ustawy)

Postępowanie, określone w art. 29 ust. 1 ww. ustawy, jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie.

Nienależne pobranie środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, ma miejsce w sytuacji gdy, między innymi pomoc zostaje przyznana i wypłacona, a beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres.

Zgodnie z przepisem § 2 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz. 361 ze zm.), dale "rozporządzenie rolnośrodowiskowe", koniecznymi warunkami przyznania płatności rolnośrodowiskowej, obok wymogów określonych w pkt 1 i 2, jest realizacja przez rolnika 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Powyższe "zobowiązanie rolnośrodowiskowe", obejmuje wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej (pkt 3) oraz spełnienie warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określonych w rozporządzeniu ( pkt 4 ).

W toku realizacji programu rolnośrodowiskowego skarżąca począwszy od 2012 r. składała wnioski o przyznanie płatności, a organ I instancji wydał decyzje:

1. decyzja nr 0093-2012-009205 z dnia 3 grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.,

2. decyzja nr 0092-2014-001590 z dnia 13 marca 2014 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r.,

3. decyzja nr 0092-2015-000486 z dnia 9 lutego 2015 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r.,

4. decyzja nr 0092-2016-006306 z dnia 16 maja 2016 r. w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

Z akt sprawy wynika, że terminem rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego był dzień 15 marca 2012 r., o czym skarżąca została poinformowana w decyzji z dnia 3 grudnia 2012 r., przyznającej pierwszą płatność rolnośrodowiskową za 2012 r. Składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 15 maja 2012 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy, deklarując powierzchnie 9,90 ha. Następnie w latach 2013 i 2014 składała wnioski kontynuacyjne. W 2015 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 w ramach pakietu 8 ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.2 - Międzyplon ozimy, do powierzchni 9,90 ha, wraz z oświadczeniem o zmianie zobowiązania rolnośrodowiskowego, polegającej na zmianie wariantu 8.3.1. na 8.2.1 i zmianie rośliny w poplonie.

Wskazać w tym miejscu należy , że szczegółowe wymogi realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach poszczególnych pakietów i wariantów określone są w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego:

Pakiet 8. Ochrona gleb i wód.

1. Wymogi dla pakietu:

1) (uchylony);

2) utrzymywanie okrywy ochronnej gleby wymaganej przepisami w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na gruntach rolnych, na których nie jest realizowany ten pakiet, w przypadku gdy grunty te oraz grunty, na których jest realizowany ten pakiet, znajdują się na obszarach zagrożonych erozją wodną, których wykaz jest określony w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska.

Wymogi dla wariantu 8.2. Międzyplon ozimy:

1) wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu mieszanki roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 15 września;

2) stosowanie jako międzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominujący w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

3) zakaz stosowania mieszanki składającej się wyłącznie z gatunków zbóż;

3a) zakaz nawożenia w międzyplonie;

3b) niestosowanie komunalnych osadów ściekowych na międzyplon ozimy; 3c) zakaz stosowania pestycydów w międzyplonie;

4) przyoranie biomasy międzyplonu ozimego, z wyłączeniem uprawy gleby w systemie bezorkowym;

5) zakaz spasania międzyplonu ozimego poza okresem wiosny;

6) niewznawianie zabiegów agrotechnicznych przed dniem l marca;

7) zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie (również ich form jarych);

8) w przypadku uprawy międzyplonu ozimego w międzyrzędziach chmielnika, powierzchnia uprawy tego międzyplonu powinna stanowić około 67% łącznej powierzchni plantacji chmielu.

Wymogi dla wariantu 8.3. Międzyplon ścierniskowy:

1) wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu mieszanki roślin jarych jako międzyplonu ścierniskowego do dnia 15 września;

2) stosowanie jako miedzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum 3 gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominujący w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu;

3) zakaz stosowania mieszanki składającej się wyłącznie z gatunków zbóż;

3 a) zakaz nawożenia w międzyplonie;

3b) niestosowanie komunalnych osadów ściekowych na międzyplon ścierniskowy; 3 3c) zakaz stosowania pestycydów w międzyplonie;

4) przyoranie biomasy miedzyplonu ścierniskowego, z wyjątkiem uprawy gleby w systemie bezorkowym;

5) możliwość spasania biomasy miedzyplonu ścierniskowego w okresie jesieni;

6) niewznawianie zabiegów agrotechnicznych przed dniem l marca;

7) zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie;

8) w przypadku uprawy miedzyplonu ścierniskowego w międzyrzędziach chmielnika, powierzchnia uprawy tego miedzyplonu powinna stanowić około około 67% łącznej powierzchni plantacji chmielu.

Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, organ I instancji ustalił, że zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku z dnia 28 maja 2015r., strona w 2015 r. w plonie głównym, na działkach rolnych A/A1, B/B1, C/C1, D/D1, E/E2 i F/F2, uprawiała w plonie głównym gorczycę białą. Organ I instancji ustalił, że jednocześnie we wniosku na 2014 r. strona zadeklarowała na tożsamych działkach w ramach wariantu 8.3.1 Międzyplon ścierniskowy, w międzyplonie, również gorczycę białą. Powyższych ustaleń faktycznych organ dokonał na podstawie złożonych przez stronę wniosków o przyznanie płatności na 2014 i 2015 rok wraz ze złożonymi załącznikami graficznymi, z których wynika, że zadeklarowana przez stronę we wniosku na 2014 r. na ww. działkach ewidencyjnych uprawa gorczycy białej w międzyplonie, pokrywa się z zadeklarowaną uprawą gorczycy białej w plonie głównym w roku 2015.

Zasada, zgodnie z którą, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu nienależnie dokonanej płatności, ustalona została w art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Przepis ten stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

Natomiast w myśl art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a. w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 – odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b. kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi natomiast, że państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków". Ponadto, jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy (art. 18 ust. 3 ww. rozporządzenia).

Zdaniem Sądu konstrukcja przepisu art. 18 rozporządzenia 65/2011 pozwala uznać, iż stanowi on jak trafnie przyjęto już w orzecznictwie normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającym państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek, czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności. W prawie krajowym warunki i tryb przyznawania, wypłaty ale także zwracania pomocy finansowej w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. z 2013 poz. 173).

Przepis art. 1 pkt 2 ww. ustawy wyraźnie stanowi, że określa ona warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy oraz pomocy technicznej w zakresie nieokreślonym w przepisach rozporządzenia nr 1698/2005 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Na gruncie tej ustawy obowiązek zwrotu pobranych nienależnie płatności wynika wprost z art. 28 ust. 1, według którego pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, szczegółowe warunki i tryb zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Zatem zarówno przepisy powyższej ustawy, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie rolnośrodowiskowe, przewidują, stosownie do art. 5 i art. 18 ust. 1 zdanie drugie rozporządzenia nr 65/2011, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Obowiązek ten realizowany jest na zasadach określonych w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

W tym miejscu konieczne jest wskazanie, że na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 czerwca 2018r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 28 czerwca 2018 r.), zmieniono przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego które w świetle § 3 rozporządzenia zmieniającego mają zastosowanie do przyznania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w sprawach objętych postępowaniami wszczętym po dniu 14 marca 2018 r.

W sprawie niniejszej wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego miało miejsce w dniu 13 czerwca 2018 r.

Zgodnie z treścią przepisu § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ww rozporządzeniem zmieniajacym) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust.1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1) współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz

2) kwoty stanowiącej iloczyn:

wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

Natomiast stosownie do treści § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części VII. Pakiet 8. Ochrona gleb i wód w ust. 3 pkt 7 lub w ust. 4 pkt 7 załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w ramach odpowiednio wariantu drugiego lub trzeciego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 za rok poprzedzający rok, w którym zostało stwierdzone to uchybienie, podlega zwrotowi w części odpowiadającej procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.

Zgodnie zaś z treścią przepisu § 39 a ust. 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku stwierdzenia uchybienia w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego, w celu zastosowania art. 35 ust. 4 rozporządzenia nr 640/2014, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, a do ustalenia wysokości tego zwrotu § 38 ust. 1,2,4-1- oraz 13 stosuje się odpowiednio, z tym że w przypadku uchybienia określonego w § 38 ust. 6 - wysokość tego zwrotu wynosi dla roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzedzającego: rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 50%, o 2 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 30%, o 3 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 10%, o 4 lata rok realizacji tego zobowiązania, w odniesieniu do którego stwierdzono dane uchybienie - 5%

- wysokości zwrotu płatności rolnośrodowiskowej ustalonej zgodnie z § 38 ust. 6;

Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ I instancji zasadnie wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej z uwagi na stwierdzenie uchybienia w przestrzeganiu przez stronę wymogów dla wariantu 8.3.1(zmienionego w 2015 r. na wariant 8.2.1.) i prawidłowo wyliczył kwotę przypadającą do zwrotu.

Rolnik, który podejmuje się – w zamian za płatności – realizacji programu rolnośrodowiskowego przez okres 5 lat, zobowiązuje się w ten sposób do realizacji ściśle określonych działań zgodnych z planem rolnośrodowiskowym, w tym przestrzegania ponadpodstawowych wymogów określonych dla danego wariantu.

Wywiązanie się z obowiązków przyjętych w ramach programu ocenić trzeba zatem w całym okresie 5-letniego zobowiązania. Z treści rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być bowiem oceniane w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności za ten rok, lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2710/14 por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2016 r. publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie trafnie przyjęto, że skarżąca nie dopełniła zobowiązania realizowania pakietu 8.Ochrona gleb i wód w wariancie 8.3.1(8.2.1.) międzyplon zgodnie z wymogami dla tego wariantu na całej zadeklarowanej do płatności powierzchni. Oznacza to również, że skarżąca nie dotrzymała wymogu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez okres jego obowiązywania.

Wbrew zarzutom skargi ustalenia organów znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Bezspornym jest w sprawie fakt, że zgodnie z deklaracją zawartą we wniosku z dnia 28 maja 2015r., strona w 2015 r. w plonie głównym, na działkach rolnych A/A1, B/B1, C/C1, D/D1, E/E2 i F/F2, w ramach wariantu 8.2.1 wskazała w plonie głównym gorczycę białą. Organ I instancji ustalił, że jednocześnie we wniosku na 2014 r. strona zadeklarowała na tożsamych działkach w ramach wariantu 8.3.1, w międzyplonie, również gorczycę białą. Powyższych ustaleń faktycznych organ dokonał na podstawie złożonych przez stronę wniosków o przyznanie płatności na 2014 i 2015 rok wraz ze złożonymi załącznikami graficznymi, z których wynika, że zadeklarowana przez stronę we wniosku na 2014 r. na ww. działkach ewidencyjnych uprawa gorczycy białej w poplonie, pokrywa się z zadeklarowaną uprawą gorczycy białej w plonie głównym w roku 2015.

Dla oceny prawidłowości postępowania organów nie ma znaczenia, że skarżąca zmieniła w 2015 r. wariant z 83.1. na 8.2.1. Jak bowiem wynika z cytowanych wyżej obowiązujących przepisów w obu wariantach istniał zakaz uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie. Wobec treści złożonych przez skarżącą jednoznacznych wniosków o przyznanie płatności na rok 2014 i 2015 bez znaczenie jest podnoszone dopiero na etapie skargi twierdzenie skarżącej że "(...)w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego w międzyplonie obowiązkiem rolnika było stosownie minimum trzech gatunków roślin jarych wysianych do 15 września – mieszkanka wyka, gorczyca, żyto i inne co rok. Zdaniem skarżącej nie można oddzielić z mieszkanki trzech roślin wchodzących w skład międzyplonu jednego wysiewu w danym roku. W ocenie skarżącej nie można uznać, że w międzyplonie jest wysiany tylko jeden gatunek nasion, tj. tylko gorczyca. W planie rolnośrodowiskowym na lata 2012-2017 w plonie głównym gorczyca w ogóle nie występuje". Takie stwierdzenie nie pokrywa się bowiem z deklarowanymi przez skarżącą uprawami w plonie głównym i międzyplonie we wnioskach z 2014 i 2015 roku. Należy w tym miejscu podkreślić, że składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i podejmując się realizacji 5-letniego zobowiązania strona znała zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego, a także była świadoma skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego o czym świadczy podpis na ostatniej stronie pierwszego wniosku jak i wniosków kontynuacyjnych.

Zatem stwierdzenie nieprawidłowości, a więc nierealizowanie programu zgodnie z wymogami prawa, aktualizuje obowiązek zwrotu pobranych płatności także za lata wcześniejsze, bez wykazywania, że w tamtym okresie nieprawidłowość istniała. Jest tak dlatego, że celem programu rolnośrodowiskowego jest realizacja pewnych założeń w określonym okresie, a to oznacza, że beneficjent jest zobowiązany do przestrzegania zasad związanych z realizacją tego programu w każdym roku tej realizacji. Konsekwencją takiego ukształtowania zobowiązań beneficjenta jest nie tylko nieprzyznanie płatności za dany rok, jeżeli stwierdzono uchybienia w realizacji programu ale także obowiązek zwrotu płatności wcześniej pobranych, na co już wyżej wskazano.

W sprawie niniejszej organ zasadnie zastosował jako podstawę zwrotu przepis § 39 a ust 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z 5 ust. 1 i art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Zdaniem Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnie pobranych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia - (art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011), przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.),

Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011) obowiązek zwrotu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Sąd podziela argumentację, że nie można mówić o pomyłce organu w sytuacji, gdy płatności rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 8 za lata 2012, 2013, 2014 zostały skarżącej przyznane i wypłacone na wniosek skarżącej na podstawie decyzji kierownika. Przyznając płatności kierownik nie posiadał wiedzy co do nieprawidłowości jakie z winy skarżącej wystąpią w 2015 r., w którym na tych samych działkach skarżąca zadeklarowała uprawę gorczycy białej w plonie głównym, w sytuacji gdy w 2014 r. zadeklarowała gorczyce białą w międzyplonie ścierniskowym, co jak wykazano wyżej było niezgodne z warunkami realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu 8, a niezgodność ta polegała na zakazie uprawy w plonie głównym mieszanki tych samych roślin, która była uprawiana w międzyplonie.

Badając okres przedawnienia należy mieć na względzie art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. Zgodnie z brzmieniem art. 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata. W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Wynikający z powyższych przepisów okres przedawnienia nie upłynął. Płatność rolnośrodowiskowa jest objęta Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007—2013, zatem mamy tu do czynienia z programem wieloletnim, a w myśl art. 3 ust 1 w związku z art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku nie upłynie wcześniej niż 31 grudnia 2015 r. (tj. data, do której możliwe jest dokonywanie wypłat w ramach programu) i nie później niż dnia 30 czerwca 2016 r. (tj. termin na przedstawienie Komisji Europejskiej przez Państwa Członkowskie sprawozdania finansowego z ostatniego roku budżetowego realizacji programu stosownie do postanowień art. 28 ust. l rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11 sierpnia 2005, str. l ze zm.).

W rozpatrywanej sprawie za czas dopuszczenia się nieprawidłowości przez rolnika należy uznać datę złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2015 r. W toku postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2015 rok, na podstawie deklaracji w wniosku o przyznanie płatności na 2015 rok, organ I instancji powziął informację o nieprawidłowościach w zadeklarowaniu roślin uprawnych powodujących konieczność zwrotu płatności za lata poprzednie. Dlatego w przedmiotowej sprawie czteroletni termin przedawnienia nie upłynął i organ był uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd podziela też stanowisko organu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za rok 2013 i 2014. Kwoty pobranych płatności za te lata przekraczają kwoty stanowiące równowartość 100 euro, przeliczone na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 883/2006. Natomiast w przypadku, gdy kwota przyznanej płatności za 2012 r. tj. 396 zł nie przekracza równowartości 100 euro, zasadnie organ, stosownie do unormowania art. 28a ustawy, odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności za ten rok.

Zasadne jest również stanowisko organu odnośnie wniosku skarżącej o zastosowanie środków nadzwyczajnych, którymi w ocenie skarżącej jak wynika z uzasadnienia odwołania jest susza.

W tej kwestii organ odwoławczy powołał się na art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji Nr 1974/2006 zgodnie z którym "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Stosownie zaś do treści § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

8) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

9) zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

10) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

11) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

12) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

13) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

14) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust.1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. W aktach sprawy brak stosownego oświadczenia.

Wobec braku skutecznego zakwestionowania stanu faktycznego sprawy i braku stosownych dowodów, skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających uznanie siły wyższej bądź innych lub wyjątkowych okoliczności, o których mowa w powołanych regulacjach, jak też dochowania terminu, o którym w mowa w ust 2 art. 47 rozporządzenia KE (WE) Nr 1974/2006.

Właściwie również organ, odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku skarżącej o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności, poinformował, iż w tej sprawie należy złożyć oddzielny wniosek.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszeń przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności było prawidłowe.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę

d.j.