Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3446/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędziowie Czesława Socha NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Anna Fyda po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt III SA/Lu 211/05 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z dnia 1 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie 2. zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej kwotę 2726 zł (dwa tysiące siedemset dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 22 września 2005 r. (sygn. akt III SA/Lu 211/05) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. S. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Białej Podlaskiej z 1 marca 2005 r. (Nr [...]) w przedmiocie wznowienia postępowania i określenia wysokości cła oraz podatku od towarów i usług uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Lublinie.

Z akt sprawy wynika, że według dokumentu SAD Nr [...] dopuszczono do obrotu na polski obszar celny autobus marki Mercedes Benz, sprowadzony z Niemiec, taryfikowany do kodu PCN 8702 10 190. Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie podał, iż fakt pochodzenia sprowadzonego towaru został udokumentowany świadectwem przewozowym EUR.1 nr A 646767 z 7 sierpnia 2002 r., w związku z czym zastosowano obniżoną stawkę celną w wysokości 0%.

Świadectwo przewozowe EUR.1 nie zostało potwierdzone przez niemieckie władze celne, ze względu na nieodnalezienie pod podanym adresem sprzedającego wskazanego w świadectwie. W konsekwencji nie potwierdzono niemieckiego preferencyjnego pochodzenia pojazdu.

Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie, po wznowieniu postępowania, decyzją z 1 grudnia 2004 r. uchylił swoją decyzję z 22 sierpnia 2002 r. w części dotyczącej stawki celnej, kwoty długu celnego, podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług oraz wezwał do uiszczenia kwoty cła obliczonej z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej.

Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej rozpoznając odwołanie skarżącego stwierdził, że w sprawie nie zostało udokumentowane pochodzenie przedmiotu importu świadectwem przewozowym EUR.1 lub "deklaracją na fakturze" zgodnie z wymogami art. 16 ust. 1 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. Organ podał, że zgodnie z art. 13 ust 1 tegoż Protokołu preferencyjne traktowanie przewidziane w Umowie dotyczy tylko tych produktów, spełniających wymogi tego protokołu i zgodnie z art. 16 ust. 1 produkty pochodzące z krajów Unii Europejskiej korzystają w imporcie do Polski pod warunkiem przedłożenia świadectwa przewozowego EUR.1.

Organ nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 32 pkt 6 Protokołu 4, który przewiduje możliwość odstąpienia od szczególnego postępowania celnego, gdyż organy niemieckie przysłały informację, że nie są w stanie potwierdzić preferencyjnego, unijnego pochodzenia towaru. Polski organ celny uznał pismo weryfikacyjne organów niemieckich w świetle polskiego prawa za zagraniczny dokument urzędowy, bowiem zostało sporządzone przez organ obcego państwa powołanym do sporządzenia takich dokumentów i dokumenty te dotyczą zakresu działania tego urzędu. Skoro zaś jest dokumentem urzędowym to stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, dopóki nie zostanie udowodnione, że dokument nie jest prawdziwy albo oświadczenia organu są niezgodne z prawdą (art. 194 Ordynacji podatkowej).

Skarżący podjął próbę uzyskania oświadczenia od sprzedającego pojazd, jednakże na wezwanie organu celnego nie przedłożył wymaganego dokumentu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji ze względu na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 13 § 1, § 3 pkt 4 Kodeksu celnego, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej oraz ust. 3 i ust. 5 postanowień wstępnych do taryfy celnej, art. 13, art. 16 pkt 1 lit. a, art. 17, art. 31 i art. 32 Protokołu Nr 4 Układu europejskiego, naruszenie art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Skarżący podniósł, że organy celne nie przeprowadziły pełnego postępowania dowodowego, zwłaszcza w zakresie potwierdzenia okoliczności podanych przez pełnomocnika skarżącego, co do miejsca pobytu osoby, od której zakupił on sprowadzony autobus. Podkreślił, że ani Naczelnik Urzędu Celnego, ani Dyrektor Izby Celnej nie wykazali, aby w przedmiotowej sprawie samochód nie pochodził z Niemiec. Wskazał, że dysponuje umową sprzedaży i oryginalnym dokumentem urzędowym wydanym przez władze niemieckie FAHRZEUGBRIEF, z którego wynika, iż zakupiony samochód był własnością Wernera Sebode.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje obu organów administracji. W uzasadnieniu podkreślił, że podważenie preferencyjnego pochodzenia pojazdu nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i budzący zaufanie, tym bardziej że w wyniku postępowania doszło do wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania.

Sąd stwierdził, że organ celny powziął wątpliwości co do autentyczności dokumentów, lecz pochodzenie pojazdu nie zostało skontrolowane z tego względu, że niemieckie służby celne nie zdołały zidentyfikować i ustalić miejsca zamieszkania Wernera Sebode - osoby zadeklarowanej jako sprzedawca i eksporter samochodu. Jednocześnie polskie organy celne powołują się na adnotację dokonaną przez niemieckie służby celne na dokumencie EUR.1, z którego ma wynikać (mimo braku tłumaczenia na język polski i obowiązującej w Polsce zasady wyłącznego używania języka polskiego jako języka urzędowego), iż "przeprowadzona weryfikacja wykazała, że niniejsze świadectwo nie spełnia wymogów co do autentyczności i rzetelności".

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 32 ust. 3 Protokołu, informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.1 weryfikowane są przez władze celne kraju eksportu. Jednak zgodnie z art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 wyniki przekazywane są władzom wnioskującym, w taki sposób, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski lub z innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego protokołu.

Sąd wskazał, że weryfikacji dokonuje organ wnioskujący, a więc w tym wypadku polskie służby celne. Niedopuszczalne jest uznanie się związanym przez opinię niemieckich służb celnych. Niemieckie organy celne miały dostarczyć tylko konkretnych dowodów, jednakże ocena skutków weryfikacji należała do polskich organów celnych. Sąd uznał za chybione powoływanie się przez organ na treść art. 194 Ordynacji podatkowej.

Organ pominął treść art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nie jest wyłączony przeciwdowód przeciwko dokumentom. Strona wnioskowała przeprowadzenie takiego przeciwdowodu, a z okoliczności sprawy zdaniem Sądu nie wynikało, iż byłoby to działaniem na zwłokę.

Za błędne uznał również Sąd stanowisko organów celnych przerzucające na skarżącego ciężar dowodu w sprawie, w której przedstawił on już formalnie wymagane dokumenty, w tym świadectwo EUR.1. Zdaniem Sądu, skoro organ nie potrafił zakwestionować mocy dowodu, musi go przyjąć.

Sąd stwierdził, że w świetle odpowiedzi udzielonej przez niemieckie władze celne nie ma podstaw do twierdzenia, że okoliczność negatywnej weryfikacji świadectwa została potwierdzona dokumentem urzędowym. Wykazany został jedynie fakt niezamieszkiwania sprzedawcy pod tym samym adresem, co w dacie deklarowanej sprzedaży. Reszta ustaleń wynika z pisemnych sugestii służb niemieckich, które nie leżą ani w ich kompetencjach, ani nie odpowiadają wymogom precyzji przedstawienia wyników ustaleń wynikających z art. 32 pkt 5 Protokołu. Sąd podkreślił, że nie wiadomo dlaczego i jakich konkretnych wymogów nie spełnia świadectwo w ocenie służb niemieckich, mimo iż wcześniej zostało przez te służby zaaprobowane i potwierdzone stosowną adnotacją i pieczęcią na dokumencie.

Sąd stwierdził, że gdyby przyjąć wersję skarżącego, że ustalił on bez trudu adres sprzedawcy, oznaczałoby to, że niemieckie organy celne tylko pozornie wyjaśniły sprawę, a służby polskie nie dysponują żadnymi dowodami umożliwiającymi wyjaśnienie swoich wątpliwości. Wówczas niedopuszczalne byłoby obciążanie strony skutkami niedbalstwa i nieumiejętności współpracy służb celnych.

Podsumowując Sąd stwierdził, że organ nie dysponował w istocie żadnym dowodem pozwalającym na skuteczne wzruszenie wydanej ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu nie można z perspektywy upływu kilku lat utożsamiać trudności w odnalezieniu sprzedawcy przez służby niemieckie z wadliwością dokumentu EUR.1, uprzednio przez te służby potwierdzonego.

Zdaniem Sądu postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie narusza zasadę zaufania zawartą w art. 121 Ordynacji podatkowej. Nie doszło do zebrania materiału dowodowego pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, zatem stosowanie prawa materialnego poprzez ustalenie zobowiązania podatkowego było na tym etapie przedwczesne.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza również art. 128 Ordynacji podatkowej, statuujący zasadę trwałości decyzji. W rozpoznawanej sprawie organy, nie mające do tego wystarczających podstaw, podważyły ostateczną decyzję wydaną w tej sprawie, ignorując podjęte przez stronę próby udowodnienia swoich racji.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Celnej w Białej Podlaskiej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez:

a) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 32 ust. 3 i 6 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu w trakcie wyrokowania Sądu I instancji, iż w stanie faktycznym sprawy, tj. w sytuacji podważenia przez niemieckie organy celne preferencyjnego pochodzenia towaru nie mają zastosowania powyższe przepisy, które posiadają pierwszeństwo w stosowaniu przed ustawą krajową, przez co naruszono konstytucyjną hierarchię prawa wyrażoną w art. 87 ust. 1, art. 89 ust 1 i art. 91 ust. 1 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP,

b) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuznaniu odmownego potwierdzenia przez organy celne kraju eksportu preferencyjnego pochodzenia towaru za okoliczność faktyczną stanowiącą podstawę do wznowienia postępowania uprzednio zakończonego ostateczną decyzją;

2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie na uznaniu, że organ naruszył przepisy art. 121, 122, 128, art. 187 § 1, art. 188 i 191 Ordynacji podatkowej, podczas gdy w pierwszej kolejności powinien stosować przepisy Protokołu 4 Układu Europejskiego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pomija kwestię pierwszeństwa reżimu prawnego wynikającego z Protokołu 4 Układu Europejskiego. Podkreślił, że protokoł ten posiada rangę ustawową wynikającą z ustawy z 4 lipca 1992 r. o wyrażeniu zgody na ratyfikowanie Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, sporządzonego w Brukseli 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. Nr 60 z 1992 r., poz. 302). Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną kwestia ta ma istotne znaczenie dla sprawy, gdyż daje odpowiedź w oparciu o jakie przepisy powinna zostać rozpoznana przedmiotowa sprawa. Dyrektor Izby Celnej powołuje się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zostało potwierdzone pierwszeństwo stosowania Protokołu 4 przed Ordynacją podatkową.

Organ podkreśla również, że treść dokumentu weryfikacyjnego w tłumaczeniu przysięgłym nie pozostawia wątpliwości i brzmi: "...Nie mogę potwierdzić, że w przypadku samochodu wymienionego na świadectwie preferencyjnym chodzi o towar pochodzący ze WE w rozumieniu umowy europejskiej pomiędzy Wspólnotami Europejskimi a Polską". Zdaniem organu zapis powyższy jest jednoznaczny w swej treści i odpowiada wymogom opisanym dla dokumentu weryfikacyjnego zawartym w art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4. Z zapisu tego wynika jednoznacznie brak potwierdzenia pochodzenia towaru ze Wspólnoty. Organ stwierdził, że nawet gdyby przyjąć, że wyniki weryfikacyjne są niezadowalające, to treść art. 32 ust. 6 Protokołu 4 zawiera jednoznaczną dyspozycję, co do prawnej oceny takiego dokumentu weryfikacyjnego, a mianowicie obowiązek odmowy weryfikacji przez organy celne o nią wnioskujące.

W ocenie organu niesłuszne jest również stanowisko Sądu, iż wynik weryfikacji nie jest przesłanką do wznowienia postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną przytacza orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1985 r., sygn. akt I SA 198/85, w którym Sąd ten stwierdza, że "przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie". Dlatego też zdaniem organu negatywne zweryfikowanie dowodów pochodzenia towaru przez organy celne kraju eksportu należałoby uznać za nową okoliczność faktyczną, która miała wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a nie była znana organowi przed wydaniem ostatecznej decyzji, a która obligowała go do wznowienia postępowania celem wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu.

Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarzutom tej skargi nie można odmówić trafności.

W skardze kasacyjnej strona skarżąca wskazuje na naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 32 ust. 1, 3 i 6 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r., ratyfikowanego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dnia 20 października 1992 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38), zmienionego Porozumieniem z dnia 24 czerwca 1997 r., zwanego dalej Protokołem 4.

Przyjmując, że wskazane przepisy są normami prawa materialnego, ponieważ ich zastosowanie pozbawia stronę wszelkiej preferencji, należało ocenić moc prawną art. 32 Protokołu 4 jako źródła prawa europejskiego (międzynarodowego), które zgodnie z Konstytucją RP (art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 i art. 91 ust. 2) ma pierwszeństwo względem przepisów prawa krajowego, w tym również powołanych przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej.

Nie ulega wątpliwości, iż Układ Europejski jest umową ratyfikowaną. Odrębnej ratyfikacji i ogłoszeniu podlegał także Protokół Nr 4 w brzmieniu znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie, nadanym Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz.U. Nr 104, poz. 662). Tego rodzaju umowy mają konstytucyjne gwarancje pierwszeństwa na wypadek kolizji z ustawami.

Zagadnienie zbiegu ustawodawstwa celnego krajowego z postanowieniami wiążących Polskę umów międzynarodowych rozstrzyga przepis art. 2 § 2 Kodeksu celnego (ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny – Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późna. zm.), który stanowi, iż obowiązki i uprawnienia przewidziane w prawie celnym a związane z wprowadzeniem towarów na polski obszar celny powstają z mocy prawa, jeżeli przepisy prawne, w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej.

Już z tego unormowania wynika, że w razie zbiegu unormowań kodeksowych z regulacjami zawartymi w innych aktach prawnych, w tym w umowach międzynarodowych, pierwszeństwo mają te ostatnie, a zatem to ustawodawca krajowy przesądził o takim sposobie usuwania ewentualnych rozbieżności.

Dlatego też spór w niniejszej sprawie mógł jedynie dotyczyć interpretacji przepisu art. 32 ust. 3 Protokołu 4, a nie czy on ma pierwszeństwo względem reguł procesowych wynikających z Kodeksu celnego, czy też Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z przepisem art. 32 ust. 3 Protokołu 4 weryfikacji dowodów pochodzenia towaru (EUR.1) dokonują władze celne krajów eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą.

Władze celne kraju importu nie prowadzą w tym zakresie własnego postępowania sprawdzającego.

Zagadnienie weryfikacji dowodów pochodzenia jest unormowane w art. 32 Protokołu 4 w sposób zupełny i nie zachodzi potrzeba posługiwania się dodatkowo regułami procesowymi wynikającymi z przepisów Kodeksu celnego, czy też Ordynacji podatkowej, szczególnie w zakresie oceny materiału dowodowego zebranego przez władze celne kraju eksportu.

Nie ulega wątpliwości, że dokonana w niniejszej sprawie weryfikacja dowodu pochodzenia przedmiotowego towaru – EUR 1 nr A 646767 z dnia 7 sierpnia 2002 r. wystawionego przez Wernera Sebode była negatywna dla importera, co wynika z wyniku weryfikacji (dowód świadectwa EUR.1, poz. 14 – k. 44, 49 akt administracyjnych).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 32 ust. 1 i 3 Protokołu 4 taki wynik weryfikacji pochodzenia towaru jest wiążący dla władz kraju importu.

Wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzone produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty, i czy spełniają inne wymogi Protokołu.

Organy celne kraju importera nie są uprawnione do żądania od władz celnych kraju eksportu żadnych dodatkowych dokumentów ponad wynik weryfikacji, a jeżeli wynik ten nie wystarcza, to zasadniczo odmawiają preferencji (vide wyroki NSA w sprawach GSK 56/04, GSK 61/04).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela dotychczas prezentowane stanowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych (w tym przywołanych wyżej), które zasadniczo sprowadza się do tego, że prawidłowo przeprowadzone przez władze kraju eksportu wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia są wiążące dla władz celnych kraju importu i nie podlegają postępowaniu sprawdzającemu w tym sensie, że władze celne kraju importu nie mają prawa ingerować w ich treść ani prawidłowość działania władz kraju eksportu przy ich wystawianiu.

Z powyższych unormowań wynika, że walor i moc dowodowa sporządzanych w tym trybie zagranicznych dokumentów (wyniki weryfikacji dowodów pochodzenia) nie może być kwestionowana przez polskie organy celne, gdyż podmiotem wyłącznie właściwym do przeprowadzenia postępowania w zakresie weryfikacji jest organ celny kraju eksportu i w tym postępowaniu nie uczestniczy ani polski organ celny, który jest jedynie informowany o wyniku weryfikacji, ani strona będąca z nim "w sporze".

Również w orzecznictwie ETS w pierwszym rzędzie akcentuje się ów wiążący charakter wystawianych przez władze celne kraju eksportu dokumentów świadectwa EUR.1 i w wyniku dodatkowej (następczej) weryfikacji, dopuszczając wszakże możliwość nie tylko ich oceny przez władze kraju importu lecz także zaistnienie sytuacji, gdy władze kraju importu nie zgadzają się z organami celnymi kraju eksportu w kwestiach dotyczących weryfikacji, wówczas muszą one podjąć kroki w celu ugodowego znalezienia rozwiązania lub przedstawić spór Radzie Stowarzyszenia (wyrok ETS z 9 lutego 2006 r. w sprawach C 23/04, C 25/04 – Dz.Urz. UE C 86/5 z 8.04.2006 r.). ETS podkreślił, że protokół opiera się na systemie współpracy administracyjnej, której fundamentem jest z kolei podział zadań i wzajemne zaufanie zainteresowanych państw.

Głównym argumentem za zakwestionowaniem wyniku weryfikacji w tej sprawie, użytym przez Sąd I instancji, jest niezbadanie dostarczonego przez stronę skarżącą w postępowaniu odwoławczym adresu eksportera, którego organ weryfikujący nie był w stanie ustalić, co doprowadziło go do negatywnej dla skarżącego weryfikacji dowodu pochodzenia towaru EUR.1.

Organ celny orzekający w tej sprawie odniósł się do tego zarzutu dotyczącego wyniku weryfikacji, podnosząc, że skarżący nie wykazał, aby wskazany przez niego adres eksportera był rzeczywiście tym adresem, co mogłoby doprowadzić do kwestionowania wyników weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru.

W tych warunkach nie można było uznać, że organ całkowicie pozbawił się uprawnienia oceny wyników weryfikacji dokonanej przez władze celne kraju eksportu.

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem WSA w Lublinie, że postępowanie dowodowe winno być prowadzone w tej sprawie w oparciu o zasady wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej, tj. art. 121 i następne oraz art. 187 i 191 Ordynacji, a w szczególności że ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być dokonana w oparciu o te przepisy, a dowód kwestionujący preferencyjne pochodzenie towaru należy traktować jako jeden z dowodów w sprawie na równi z innymi dowodami.

Dokument urzędowy w postaci negatywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru nie jest wbrew twierdzeniom Sądu I instancji tylko dowodem na nieodnalezienie sprzedawcy, ale jest dowodem negatywnej weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru EUR.1, które jest dla organu celnego orzekającego w tej sprawie wiążące. Nie jest prawdą, że z przepisu art. 32 Protokołu 4 wynika, że ocena wyników weryfikacji należy do organów polskich i nie są one związane w żaden sposób oceną niemieckich służb celnych nawet zawartą w formie dokumentu sygnowanego przez władze niemieckie.

Takie rozumowanie pozostaje również w sprzeczności z dotychczasową linią orzecznictwa sądów administracyjnych, odnoszącego się do wykładni przepisu art. 32 Protokołu 4.

Nie wiadomo na jakiej podstawie WSA w Lublinie przypisuje władzom celnym niemieckim weryfikującym przedmiotowe świadectwo pochodzenia towaru EUR.1 niedbalstwo i nieumiejętność współpracy służb celnych niemieckich i nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ celny orzekający w tej sprawie miałby ponownie zwrócić się do niemieckich władz celnych w celu ponownego przeanalizowania wyników weryfikacji poprzez sprawdzenie wskazanego przez stronę adresu sprzedawcy.

Do zastosowania procedury z art. 32 Protokołu 4 organ nie musiał dysponować żadnym dowodem pozwalającym na skuteczne wzruszenie poprzednio wydanej decyzji w trybie wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż wystarczyło spełnienie przesłanek z art. 32 Protokołu 4, a więc nabranie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów, a nawet wyrywkowo przeprowadzona weryfikacja.

To nowe okoliczności faktyczne ujawnione w wyniku przeprowadzenia weryfikacji dowodu pochodzenia towaru stanowią zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej podstawę wznowienia postępowania.

Organy celne nie naruszyły przepisów art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej, nie prowadząc samodzielnie postępowania dowodowego w zakresie wyników weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru EUR.1, gdyż nie były do tego uprawnione w świetle art. 32 Protokołu 4.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji, mając na uwadze pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny co do wykładni przepisu art. 32 Protokołu 4 i wiążącego charakteru wyników weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru EUR.1, rozważy jedynie ponownie czy zachodzą okoliczności w ramach dobrze pojętej współpracy władz celnych zainteresowanych państw i wzajemnego zaufania do ewentualnego uzupełnienia weryfikacji poprzez sprawdzenie wskazanego adresu przez stronę skarżącą, gdyż to tylko niemożliwość ustalenia adresu sprzedawcy była przyczyną negatywnej weryfikacji dowodu EUR.1.

Jedynie poprzez zmianę wyników weryfikacji przez władze celne niemieckie, które je dostarczyły w trybie art. 32 Protokołu 4 organom celnym polskim, można by wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.