Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 99/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 52 par. 3, art. 58 par. 1 pkt 6, art. 146 par. 1, art. 200, art. 206
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 pkt 1, 2, art. 5 par. 2 pkt 3, art. 7. art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 23 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na czynności Instytutu Medycyny Pracy B w Ł. z dnia [...] i [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia danych o preparatach do [...] 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności z dnia [...]; 2. odrzuca skargę na czynność z dnia [...]; 3. zasądza od Instytutu Medycyny Pracy B w Ł. na rzecz A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 228,50 złotych (dwieście dwadzieścia osiem złotych 50/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 10 maja 2005r. "A." spółka akcyjna z siedzibą w W. złożyła w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł., formularz przekazania danych o kosmetyku do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Formularz dotyczył preparatu "Septolistek Junior", będący środkiem do pielęgnacji zębów i jamy ustnej.

Pismem z dnia 17 maja 2005r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. poinformował spółkę "A.", iż działanie preparatu "Septolistek Junior" wykracza poza zastosowanie przewidziane dla kosmetyku przez art.2 ust.1 ustawy z dnia 30 marca 2001r. o kosmetykach (Dz.U. nr 42 poz.473 z późn. zm.). W związku z czym nie jest on kosmetykiem i nie podlega rejestracji w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Pismo to zostało doręczone spółce w dniu 23 maja 2005r.

W dniu 23 maja 2005r. "A." spółka akcyjna z siedzibą w W. złożyła w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł., formularz przekazania danych o kosmetyku do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Formularz dotyczył preparatu "Septolistek ", będący środkiem do pielęgnacji zębów i jamy ustnej.

Pismem z dnia 30 maja 2005r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. poinformował spółkę "A.", iż zgodnie z art.2 ust.1 ustawy z dnia 30 marca 2001r. o kosmetykach (Dz.U. nr 42 poz.473 z późn. zm.) preparat "Septolistek" nie jest kosmetykiem i nie podlega rejestracji w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Pismo to zostało doręczone spółce w dniu 6 czerwca 2005r.

W dniu 8 czerwca 2005r. spółka "A." wysłała do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. pismo zatytułowane "wezwanie przesądowe" w którym wnosi o zarejestrowanie preparatów "Septolistek" i "Septolistek Junior" w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż oba preparaty są kosmetykami w rozumieniu art.,2 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r. o kosmetykach. Według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, Urząd Statystyczny w Ł. zaklasyfikował oba preparaty do działu "Kosmetyki i wyroby perfumeryjne". Również badania przeprowadzone przez Specjalistyczne Laboratorium Badawcze B. - Zakład Badań Dermatologicznych, Aplikacyjnych i Chemicznych Wyrobów Kosmetycznych i Chemii Gospodarczej w W. wskazują, iż oba preparaty są kosmetykami. W związku z czym oba preparaty winny być wpisane do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu.

Pismem z dnia 30 czerwca 2005r. skierowanym do spółki "A." Instytut Medycyny Pracy w Ł. podtrzymał swoje stanowisko. W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż w piśmie z 20 kwietnia 2005r. Główny Inspektor Sanitarny uznał, iż preparat "Septolistek" nie jest kosmetykiem tylko środkiem biobójczym. Pismo to jest wiążące dla Instytutu Medycyny Pracy gdyż jest to organ nadrzędny w stosunku do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Poinformowano także, iż spółka może się zwrócić do Komisji d/s. Kwalifikacji Produktów z P., która się zajmuje sprawami spornymi dotyczącymi kwalifikowania preparatów w tym także kosmetyków. Komisja ta jest organem doradczym Ministra Zdrowia. Pismo Instytutu Medycyny Pracy zostało doręczone spółce w dniu 5 lipca 2005r.

W dniu 4 sierpnia 2005r. spółka "A." złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż odmowa umieszczenia danych o preparatach "Septolistek" i "Septolistek Junior" jest czynnością z zakresu administracji publicznej inną niż wymienione w art.3 § 2 pkt.1-3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.12770 z późn. zm.), dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jest to czynność, o której mowa w art.3 § 2 pkt.4 wymienionej ustawy i podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W ocenie skarżącego Instytut Medycyny Pracy błędnie odmówił umieszczenia danych o preparatach "Septolistek" i "Septolistek Junior" w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Oba preparaty są kosmetykami w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r. o kosmetykach. Nie są to środki biobójcze. O tym, że są to kosmetyki świadczą wyniki badań przeprowadzonych przez Laboratorium B. a także opinia Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 21 marca 2005r. Instytut w ogóle nie odniósł się do tych dowodów. W konkluzji skarżący wnosił o uznanie z bezskuteczną zaskarżonej czynności.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. wnosił o odrzucenie skargi względnie o jej oddalenie. Podniósł, iż organem właściwym w sprawie krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu jest Główny Inspektor Sanitarny. Skarga została skierowana przeciwko niewłaściwemu organowi i dlatego winna zostać odrzucona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga spółki "A." jest częściowo zasadna.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art.3 § 2 pkt.1 -4 wymienionej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne

2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty

3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie

4. inne niż określone w pkt.1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa

W rozpoznawanej sprawie jeżeli chodzi o skargę na czynność odmowy wpisu preparatu "Septolistek Junior" do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu, to skarga jest niedopuszczalna. Natomiast odnośnie odmowy wpisu preparatu "Septolistek" to Instytut Medycyny Pracy w Ł. naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 30 marca 2001r. o kosmetykach (Dz.U. nr 42 poz.473 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 maja 2004r. w sprawie wzorów formularzy przekazania danych o kosmetyku i przypadkach zachorowań spowodowanych użyciem kosmetyku oraz sposobu gromadzenia ich w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu (Dz.U. nr 138 poz.1471).

Zgodnie z treścią art.2 ust.1 wymienionej ustawy, kosmetykiem jest każda substancja lub preparat przeznaczone do zewnętrznego kontaktu z ciałem człowieka: skórą, włosami, wargami, paznokciami, zewnętrznymi narządami płciowymi, zębami i błonami śluzowymi jamy ustnej, których wyłącznym lub podstawowym celem jest utrzymanie ich w czystości, pielęgnowanie, ochrona, perfumowanie, zmiana wyglądu ciała lub ulepszenie jego zapachu.

W myśl art.8 ust.1,2 i 4 wymienionej ustawy tworzy się krajowy system informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. W systemie tym są gromadzone dane o kosmetykach i informacje o przypadkach zachorowań spowodowanych użyciem tych kosmetyków. Producent jest zobowiązany przed dniem wprowadzenia kosmetyku do obrotu przekazać do krajowego systemu dane obejmujące:

1. nazwę handlową kosmetyku i jego kategorię

2. imię i nazwisko lub nazwę i adres producenta zgłaszającego kosmetyk

3. adres miejsca udostępnienia dokumentów zawierających informacje, o których mowa w art.11; producent wskazuje miejsce udostęopnienia dokumentów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej

Zgodnie z treścią art.9 ust.1 cytowanej ustawy krajowy system prowadzi Główny Inspektor Sanitarny lub upoważniona przez niego jednostka organizacyjna.

Z wymienionych przepisów wynika, iż z dniem 12 maja 2002r.( data wejścia w życie ustawy z 30 marca 2001r.) utworzony został krajowy system informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu stanowiący ewidencję kosmetyków znajdujących się w obrocie handlowym. Każdy producent kosmetyku, przed wprowadzeniem go do obrotu, jest zobowiązany zgłosić kosmetyk do systemu. Prowadzenie systemu powierzono natomiast Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu lub upoważnionej przez niego jednostce organizacyjnej.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż Główny Inspektor Sanitarny upoważnił Instytut Medycyny Pracy w Ł. do prowadzenia krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu. Wynika to z treści pisma Głównego Inspektora Sanitarnego skierowanego do Dyrektora IMP w Ł. z dnia 11 maja 2002r. (w aktach administracyjnych). W treści tego pisma znajduje się sformułowanie, iż "zadania opracowania, wdrożenia i prowadzenia krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu zostały powierzone Instytutowi Medycyny Pracy w Ł.". Prowadzi to do wniosku, iż Główny Inspektor Sanitarny , na podstawie art.9 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r., upoważnił IMP w Ł. do prowadzenia krajowego systemu. Okoliczność ta znajduje również potwierdzenie w przepisie § 3 ust.1 rozporządzenia z 25 maja 2004r., w którym jest mowa, że krajowy system jest prowadzony przez IMP w Ł..

Skoro zatem IMP w Ł. został upoważniony do prowadzenia krajowego systemu to powstaje pytanie czy Instytut jest organem administracji publicznej i czy odmowa wpisania preparatu do tego systemu jest czynnością, o której mowa w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z 30 sierpnia 2002. Wiąże się to również z wyjaśnieniem kwestii czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy.

Dla udzielenia odpowiedzi na wymienione pytania konieczne jest wyjaśnienie statusu prawnego Instytutu Medycyny Pracy. Jak wynika ze statutu Instytutu jest on jednostkę badawczo - rozwojową, posiada osobowość prawną zaś nadzór nad jego działalnością sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia. Głównym zadaniem Instytutu jest organizowanie i prowadzenie badań naukowych i prac eksperckich w zakresie medycyny pracy, medycyny środowiskowej, zdrowia publicznego oraz innych dziedzin związanych z ochroną zdrowia. Instytut może pozyskiwać przychody z dotacji budżetowej oraz prowadzić własną działalność gospodarczą i usługową. Posiada także samodzielność finansową.(k.58-61).

Definicję organu administracji publicznej określa art.5 § 2 pkt.3 w związku z art.1 pkt.1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art.5 § 2 pkt.3 kpa przez organy administracji publicznej rozumie się ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art.1 pkt.2.

W myśl art.1 pkt.1 i 2 kpa kodeks ten normuje postępowanie:

1. przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych

2. przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt.1.

W ocenie sądu Instytut Medycyny Pracy nie jest organem administracji w znaczeniu ustrojowym. Nie jest to organ wyodrębniony w rządowej lub samorządowej strukturze w celu realizacji zadań publicznych zaś wykonywanie funkcji administracji nie jest jego wyłącznym lub głównym zadaniem. Z całą pewnością nie jest to więc organ administracji publicznej w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W przekonaniu sądu Instytut, prowadząc ewidencję kosmetyków wprowadzonych do obrotu, pełni funkcje publiczne i wynika to z przepisów prawa. Należy zaznaczyć, iż prowadzenie takiej ewidencji jest zadaniem państwa o czym świadczy treść przepisów dyrektywy Rady (WE) z dnia 27 lipca 1976r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących produktów kosmetycznych (Dz.UE.L nr 262 z 1976r. poz.169). Przepis art.7a ust.1 zdanie drugie wymienionej dyrektywy zobowiązuje Państwo Członkowskie UE do zapewnienia łatwej dostępności informacji o kosmetykach za pośrednictwem wszystkich właściwych środków informacji, w tym środków elektronicznych. Prowadzenie ewidencji kosmetyków, o której mowa w art.9 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r., jest więc realizacją zadania publicznego. Konieczność spełnienia tego zadania wynika z obowiązku przestrzegania prawa wspólnotowego przez Państwa Członkowskie na podstawie art.249 zdanie trzecie TWE.

Instytut Medycyny Pracy prowadząc krajowy system informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu, pełni zatem funkcje publiczne i wynika to przepisów prawa a mianowicie z art.9 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r. Przepis ten przewiduje bowiem, iż Główny Inspektor Sanitarny może upoważnić inną jednostkę organizacyjną do prowadzenia krajowego systemu i Instytut został do tego upoważniony. Skoro zatem Instytut, prowadząc krajowy system, pełni funkcje publiczne na podstawie przepisów prawa, to należy go traktować jako organ administracji publicznej.

Reasumując sąd uznał, iż Instytut Medycyny Pracy jest organem administracji publicznej w zakresie prowadzenia krajowego systemu gdyż pełni funkcje publiczne wynikające z przepisów prawa.

Rozważenia wymaga kwestia czy odmowa wpisania określonego preparatu do krajowego systemu jest czynnością, o której mowa w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Należy zaznaczyć, iż w przepisach ustawy z 30 marca 2001r. w ogóle nie określono formy prawnej odmowy wpisu preparatu do krajowego systemu. Jest rzeczą zrozumiałą, iż mogą się zdarzyć sytuacje sporne co do tego czy określony preparat jest bądź nie jest kosmetykiem tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak w jakiej formie prawnej ma nastąpić rozstrzygnięcie spornej kwestii. W szczególności nie określono, iż odmowa wpisu winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Załatwienie sprawy w tej formie prawnej może nastąpić tylko wówczas gdy z mocy przepisu prawa wynika, że sprawa winna zostać załatwiona decyzją administracyjną. Skoro w art.8 i 9 ustawy z 30 marca 2001r. nie ma takiego przepisu to brak jest podstaw do uznania, iż odmowa wpisu preparatu do krajowego systemu winna nastąpić w formie decyzji. Dodać należy, iż w niektórych przepisach ustawy z 30 marca 2001r. przewidziano możliwość wydania decyzji i określono tryb jej zaskarżenia (np.art.7). W przepisach art.8 i 9 brak jest jednak takiego uregulowania . Wspomnieć tylko należy, iż w innego rodzaju ewidencjach (np. w ewidencji szkół, w ewidencji gruntów i budynków czy też ewidencji działalności gospodarczej) określono, iż odmowy wpisów następują w formie decyzji. W ustawie z 30 marca 2001r. takiego uregulowania nie przewidziano.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż odmowa wpisu preparatu do krajowego systemu informowania o kosmetykach jest czynnością, o której mowa w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z 30 sierpnia 2002r.

Należy zaznaczyć, iż "inny akt lub czynność", o których mowa w wymienionym przepisie to taki akt lub czynność, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Aktem lub czynnością, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygająca o tym czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 marca 1998r. w sprawie II SA 1155/97(ONSA nr 2 z 1999r. poz.51).

W przekonaniu sądu wpis preparatu do krajowego systemu (bądź odmowa wpisu) jest czynnością w rozumieniu art.3 § 2 pkt.4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Wpis preparatu do krajowego systemu (bądź odmowa wpisu) wiąże się z szeregiem obowiązków i uprawnień producenta. Z chwilą wpisu preparatu producent ma obowiązek stosowania opakowań zawierających szereg informacji określonych szczegółowo w art.6 ust.2 ustawy z 30 marca 2001r. Producenta obowiązuje zakaz stosowania niektórych substancji w kosmetykach (art.4 ust.2 i 3 oraz art.5 ust.1 i 2). Producent ma również obowiązek udostępnienia, do celów kontroli, informacji dotyczących kosmetyku (art.11 ust.1) a także jest zobowiązany do zgłaszania wszelkich zmian danych dotyczących kosmetyków, o których mowa w art.8 ust.4 ustawy z 30 marca 2001r. Jednocześnie, z chwilą wpisu do krajowego systemu producent ma prawo posługiwania się pojęciem "kosmetyk" dla wpisanego preparatu. Wpis preparatu do krajowego systemu ustala zatem dla producenta określone obowiązki i prawa wynikające z przepisów prawa. Wpis taki (lub jego odmowa) rzutuje na uprawnienia i zobowiązania producenta wynikające z przepisów prawa. Można zatem uznać, iż wpis preparatu do krajowego systemu (bądź jego odmowa) stanowią czynność, o której mowa w art.3 § pkt.2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.

Jeżeli chodzi o skargę na czynność odmowy wpisu preparatu "Septolistek Junior" do krajowego systemu to skarga w tej części jest niedopuszczalna z powodu nie wyczerpania trybu postępowania określonego w art.52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu- w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa.

Z wymienionego przepisu wynika, iż skargę na akty i czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4 można wnieść po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa przy czym wezwanie to należy złożyć w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu czynności.

W rozpoznawanej sprawie Instytut Medycyny Pracy odmówił wpisu preparatu "Septolistek Junior" do krajowego systemu pismem z dnia 17 maja 2005r. Pismo to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 23 maja 2005r.( pismo procesowe k. 128). Czternastodniowy termin, o którym mowa w art.52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., upływał w dniu 6 czerwca 2005r. Strona skarżąca natomiast złożyła pismo zatytułowane "wezwanie przesądowe" w dniu 8 czerwca 2005r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym k.138). Pismo to zostało skierowane do Instytutu i spółka wzywa w nim ponownie IMP do zarejestrowania dwóch preparatów. W związku z czym pismo to należy traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zostało ono złożone po upływie czternastodniowego terminu, o którym mowa w art.52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., a więc nie został wyczerpany tryb postępowania określony w tym przepisie. Skoro nie został wyczerpany tryb postępowania przewidziany w art.52 § 3 to skarga w tej części jest niedopuszczalna. Mając to na uwadze, na podstawie art.58 § 1 pkt.6 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd odrzucił skargę na czynność odmowy wpisu preparatu "Septolistek Junior" do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu.

Odnośnie skargi na czynność odmowy wpisu preparatu "Septolistek" do krajowego systemu to sąd uznał, iż Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz nie zebrał ani nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego w dniu 23 maja 2005r. strona skarżąca zgłosiła do krajowego systemu preparat o nazwie "Septolistek"(k.21). W odpowiedzi na to zgłoszenie Instytut Medycyny Pracy w piśmie z 30 maja 2005r. odmówił wpisania preparatu do krajowego systemu(k.18). Pismo Instytutu jest bardzo lakoniczne i zawiera jedno zdanie, z którego wynika, że preparat nie jest kosmetykiem. Również pismo Instytutu z 30 czerwca 2005r., będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jest bardzo ogólnikowe (k.19). W piśmie tym Instytut powołał się na stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego zawarte w piśmie z 20 kwietnia 2005r., iż preparat jest środkiem biobójczym i stanowisko to jest dla Instytutu wiążące. Nadto poradzono stronie skarżącej aby zwróciła się o zajęcie stanowiska w kwestii klasyfikacji preparatu do Komisji d/s Kwalifikacji Produktów z P. działającej przy Ministrze Zdrowia. Stanowisko Instytutu przedstawione w pismach z 30 maja i 30 czerwca 2005r. nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący dlaczego zgłoszony preparat nie został uznany za kosmetyk w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r. W kwestii tej brak jest jakichkolwiek rozważań Instytutu co uniemożliwia sądową kontrolę legalności odmowy wpisania preparatu do krajowego systemu. Dodać należy, iż strona skarżąca przedstawiła Instytutowi sprawozdanie z badań dermatologicznych Laboratorium Badawczego "B." w W. oraz opinię Urzędu Statystycznego w Ł. wskazujące, że sporny preparat jest kosmetykiem. Instytut Medycyny Pracy w ogóle nie odniósł się do tych dowodów. Nie wiadomo zatem dlaczego sporny preparat nie może zostać uznany za kosmetyk i kwestii tej nie wyjaśnia dokładnie , powołane przez Instytut, pismo Głównego Inspektora Sanitarnego z 20 kwietnia 2005r. Skoro strona skarżąca dokonała zgłoszenia preparatu do krajowego systemu, dołączyła opinie Laboratorium Badawczego "B" oraz Urzędu Statystycznego w Ł. to obowiązkiem Instytutu było dokładne wyjaśnienie sprawy oraz szczegółowe uzasadnienie swojego stanowiska. Niedopuszczalne jest aby Instytut, odmawiając wpisu preparatu do krajowego systemu, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie jest to kosmetyk, praktycznie nie uzasadniając swojego stanowiska ani nie odnosząc się do dowodów przedstawionych przez stronę. Taki sposób załatwienia wniosku strony skarżącej nie pozwala ocenić prawidłowości stanowiska Instytutu. Prowadzi to do wniosku, iż organ administracji nie wyjaśnił w dostateczny sposób stanu faktycznego ani dokładnie nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego czym naruszył przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest częściowo uzasadniona. Instytut Medycyny Pracy prowadząc krajowy system pełni funkcje publiczne i wynika to z przepisów prawa. W związku z czym należy go traktować jako organ administracji publicznej. Wpis preparatu do krajowego systemu (bądź jego odmowa) ustala dla producenta określone prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa a więc jest to czynność, o której mowa w art.3 § 2 pkt. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. i podlega ona zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Z uwagi na niewyczerpanie trybu postępowania określonego w art.52 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd odrzucił skargę w części dotyczącej odmowy wpisu preparatu "Septolistek Junior" do krajowego systemu. Odnośnie skargi w pozostałym zakresie to Instytut odmawiając wpisu preparatu -Septolistek" do krajowego systemu nie wyjaśnił w sposób dostateczny stanu faktycznego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Naruszył tym przepisy art.7, 77 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uznał za bezskuteczną czynność odmowy wpisania preparatu "Septolistek" do krajowego systemu informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu.

Sąd nie podzielił poglądu podniesionego w odpowiedzi na skargę, iż skarga została skierowana przeciwko niewłaściwemu organowi gdyż organem administracji winien być Główny Inspektor Sanitarny. Z treści przepisu art.9 ust.1 ustawy z 30 marca 2001r. wynika, iż krajowy system prowadzi Główny Inspektor Sanitarny lub upoważniona przez niego jednostka organizacyjna. Główny Inspektor Sanitarny, opierając się na treści tego przepisu upoważnił Instytut do prowadzenia krajowego systemu co wynika z pisma z dnia 11 maja 2002r. Skoro zatem Instytut został upoważniony, w oparciu o przepis ustawy, do prowadzenia krajowego systemu to rozstrzyga on o wpisaniu bądź odmowie wpisu określonego preparatu do ewidencji kosmetyków. Instytut decyduje o tym czy konkretny preparat jest bądź nie jest kosmetykiem. Dlatego też, zgodnie z treścią art.32 ustawy z 30 sierpnia 2002r., Instytut, a nie Główny Inspektor Sanitarny, winien występować w niniejszej sprawie w charakterze organu administracji.

W niniejszej sprawie kilkakrotnie przewijała się okoliczność, iż w przypadkach spornych o tym czy konkretny preparat jest lub nie jest kosmetykiem decyduje Komisja d/s Kwalifikacji Produktów z P. Należy zaznaczyć, iż wymieniona Komisja została powołana zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 24 maja 2005r. w sprawie powołania Komisji ds. Kwalifikacji Produktów z P. (Dz.Urz. Min.Zdrowia nr 8 z 2005r. poz.32 z późn. zm.) Komisja ta w sprawach spornych faktycznie rekomenduje kwalifikację produktów, w tym m.in. kosmetyków, lecz jest to organ pomocniczo - doradczy Ministra Zdrowia. Nie jest to zatem organ administracji publicznej lecz organ mający doradzać i pomagać Ministrowi Zdrowia . Od rekomendacji Komisji nie przewidziano zresztą żadnych prawnych możliwości odwołania się. Funkcjonowanie tej Komisji nie oznacza, iż istnieje jakaś odrębna droga prawna dla dochodzenia żądań przez podmiot ubiegający się o wpis preparatu do krajowego systemu. Podkreślić należy, iż w demokratycznym państwie prawnym działalność administracji publicznej jest kontrolowana przez sądu administracyjne co wynika z art.184 Konstytucji. Skoro ustawodawca wprowadził ewidencję kosmetyków wprowadzonych do obrotu, a krajowy system jest właśnie taką ewidencją, to wpis bądź odmowa wpisu konkretnego preparatu winny podlegać kontroli sądów. Nie może być takiej sytuacji, iż wymienione zagadnienia pozostają poza kontrolą sądową tylko dlatego, że ustawodawca nie uregulował formy prawnej odmowy wpisu konkretnego preparatu do krajowego systemu ani tez nie przewidział możliwości odwołania się do sądu od domowy dokonania takiego wpisu.

W ocenie sądu, odnośnie preparatu "Septolistek", strona skarżąca, przed wniesieniem skargi wyczerpała tryb określony w art.52 § 1 i 3 oraz art.53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Pismo Instytutu o odmowie dokonania wpisu preparatu "Septolistek" strona skarżąca otrzymała w dniu 6 czerwca 2005r. zaś wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone w dniu 8 czerwca 2005r. czyli zachowany został czternastodniowy termin, o którym mowa w art.52 § 3. Odpowiedź Instytutu na wymienione wezwanie zostało doręczone spółce w dniu 5 lipca 2005r.(k.20-owrót) zaś skargę wniesiono w dniu 4 sierpnia (k.77) czyli w terminie 30 dni.

Z uwagi na to, iż skarga została w połowie uwzględniona, na podstawie art.200 w związku z art.206 ustawy z 30 sierpnia 2002r. i § 14 ust.2 pkt.1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1349 z późn. zm.) sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 228,50 zł tytułem zwrotu połowy kosztów postępowania. Ogólna suma kosztów wyniosła 457 zł (200 zł-wpis, 17 zł- opłata kancelaryjna i 240 zł - wynagrodzenie radcy prawnego) zaś połowa kosztów to kwota 228,50 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy zatem dokładnie wyjaśnić stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozważyć cały materiał dowodowy w tym także zarzuty merytoryczne strony skarżącej dotyczące charakteru preparatu "Septolistek". Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać jego wnikliwej oceny a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Rozstrzygnięcie to winny być szczegółowo i wyczerpująco uzasadnione.

K.O.