Wyrok NSA, sygn. akt II SA 584/92
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1992-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 60 poz. 253
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym.
article: poz. 325
journal: Dz.U. 1988 nr 4 poz. 1
Teza: 1. W związku z wejściem w życie przepisów nowej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, art. 43 ust. 3 tej ustawy nakazuje dostosowanie warunków, które spółka jest obowiązana spełnić w toku swej działalności do nowych przepisów z uwzględnieniem zagadnienia międzyczasowego wynikającego ze wskazanego art. 43 ust. 3.

2. Nie można żądać utrzymania wynikających z poprzednio obowiązujących przepisów ulg /powołując się na zasadę ochrony praw nabytych/ i jednocześnie domagać się uchylenia warunków, od których w myśl poprzednio obowiązującego prawa te ulgi były uzależnione.

Obowiązujące ex lege ulgi z ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/, zgodnie z jej tytułem i jej zasadniczym celem były wprowadzone tylko po to, aby zachęcić i przyciągać kapitał zagraniczny.

TEZY

1. W związku z wejściem w życie przepisów nowej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym /Dz.U. nr 60 poz. 253/, art. 43 ust. 3 tej ustawy nakazuje dostosowanie warunków, które spółka jest obowiązana spełnić w toku swej działalności do nowych przepisów z uwzględnieniem zagadnienia międzyczasowego wynikającego ze wskazanego art. 43 ust. 3.

2. Nie można żądać utrzymania wynikających z poprzednio obowiązujących przepisów ulg /powołując się na zasadę ochrony praw nabytych/ i jednocześnie domagać się uchylenia warunków, od których w myśl poprzednio obowiązującego prawa te ulgi były uzależnione.

Obowiązujące ex lege ulgi z ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325/, zgodnie z jej tytułem i jej zasadniczym celem były wprowadzone tylko po to, aby zachęcić i przyciągać kapitał zagraniczny.


UZASADNIENIE

Obywatel polski, właściciel firmy M.C. działającej w dziedzinie budownictwa okrętowego oraz obywatel turecki, dyrektor oraz udziałowiec stoczni w Istambule, złożyli 13 czerwca 1991 r. do Prezesa Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych wniosek o udzielenie zezwolenia na utworzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem zagranicznym z siedzibą w Sz.

Wskazany wniosek zaczyna się od stwierdzenia, że projektowana spółka z udziałem kapitału zagranicznego chce działać na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych. W tym miejscu należy przypomnieć, że w dniu 14 czerwca 1991 r. została uchylona nowa ustawa o spółkach z udziałem zagranicznym, które weszła w życie w dniu 4 lipca 1991 r. Nowa ustawa, zastępująca ustawę z dnia 23 grudnia 1988 r., była przygotowywana przez długi okres i wiadomość o projektowanych w niej rozwiązaniach i ich stosunku do poszczególnych dotychczasowych regulacji były przedmiotem zrozumiałego zainteresowania podmiotów gospodarczych. Według dostarczonych sądowi danych przez Ministerstwo Współpracy z Zagranicą, zapowiedź nowych rozwiązań /odejście od obowiązujących ex lege przywilejów dla spółek z kapitałem zagranicznym/ spowodowała gwałtowny napływ nowych wniosków o udzielenie zezwoleń na utworzenie spółki z udziałem zagranicznym, jeszcze na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. oraz dodatkowych wniosków o rozszerzenie zezwoleń na nowe dziedziny o wysokiej rentowności /zwłaszcza o import hurtowy towarów konsumpcyjnych/ w stosunku do dotychczasowej działalności gospodarczej już istniejących spółek z udziałem zagranicznym.

Wnioskodawcy w niniejszej sprawie przedstawili m.in., że współudziałowiec turecki będzie dysponował 49 proc. udziałów, a współudziałowiec polski 51 proc. udziałów. Przyszli dwaj wspólnicy podali też, że całość nakładów finansowych, niezbędnych do uruchomienia i prowadzenia działalności spółki, będzie finansowana poprzez kapitał zakładowy oraz "nieoprocentowane kredyty wspólników na rzecz Spółki".

Prezes Agencji do Spraw Inwestycji Zagranicznych decyzją - zezwoleniem z dnia 29 lipca 1991 r. w oparciu o wskazany wyżej wniosek stron, złożony 13 czerwca 1991 r., zezwolił im na utworzenie na terytorium RP tej spółki z o.o. W decyzji między innymi ustalono, zgodnie z wnioskiem zainteresowanych, proporcje udziałów stron w kapitale zakładowym. Jako podstawę prawną wskazanej decyzji - zezwolenia podano art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym w związku z art. 5 ust. 1 i ust. 4 oraz z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych.

Zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym, zezwolenia utworzenia spółek z udziałem zagranicznym, wydane na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych zachowują moc, z tym, że Minister Przekształceń Własnościowych w okresie 6 miesięcy od dnia 4 lipca 1991 r. /dnia wejścia w życie wskazanej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r./ dostosuje je do nowej ustawy.

Wobec powyższego, Minister Przekształceń Własnościowych decyzją z dnia 30 stycznia 1992 r. orzekł, że łączna wartość wkładów wspólnika zagranicznego w okresie zwolnienia spółki od podatku dochodowego na podstawie art. 2 ust. 1 oraz art. 16 ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych /Dz.U. nr 41 poz. 325 ze zm./ nie może być niższa niż 20 proc. kapitału zakładowego i równowartości co najmniej 50 tys. USD. (...)

Prezes Zarządu Spółki zaskarżył decyzję Ministra Przekształceń Własnościowych do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podniósł, że:

a/ poprzednia ustawa o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych przestała obowiązywać,

b/ obecnie obowiązujące przepisy nie zawierają norm nakazujących zachowanie minimum 20 proc. kapitału zakładowego w rękach wspólnika zagranicznego ani nie określają kwotowo wartości tego kapitału,

c/ decyzja administracyjna zawierająca takie warunki, jest de facto zmianą obowiązującego prawa, a nie ulega wątpliwości na gruncie prawa konstytucyjnego, iż nie można decyzją administracyjną zmienić ustawy.

Stąd skarga zarzuca, że decyzja Ministra została wydana z przekroczeniem art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym poprzez orzeczenie, że łączny udział wspólnika zagranicznego w projektowanej Spółce ma wynosić minimum 20 proc. kapitału zakładowego i równowartości 50 tys. dolarów USA.

W odpowiedzi na skargę Minister Przekształceń Własnościowych podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga miesza pojęcie "delegacji ustawowej" i "normy kompetencyjnej". Zagadnienia te jednak zostaną pominięte z uwagi na to, że nie mają znaczenia dla rozpatrywanego sporu.

Wbrew twierdzeniom skargi, decyzja Ministra z dnia 30 stycznia 1992 r. nie zmieniła obowiązującego prawa, a zachowała w złagodzonej postaci nałożony wcześniej na projektowaną Spółkę - nota bene zgodnie z wnioskiem jej udziałowców - wymóg wynikający z decyzji z dnia 29 lipca 1991 r. o zezwoleniu na utworzenie spółki. Nie chodzi więc o zmianę obowiązującego ustawodawstwa, a o zagadnienie międzyczasowe /intertemporalne/. Zezwolenie zostało bowiem wydane na podstawie poprzednio obowiązujących w tej materii przepisów /ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r./, a w związku z wejściem w życie przepisów nowej ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. - stosownie do art. 43 ust. 3 tej ustawy - konieczne jest dostosowanie warunków, które Spółka jest obowiązana spełnić w toku swej działalności, do nowych przepisów. Spór dotyczy więc po prostu zagadnienia międzyczasowego, wynikającego ze wskazanego art. 43 ust. 3.

Art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. nie zezwala na takie "dostosowanie" zezwoleń wydanych na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. do nowej ustawy, które powodowałoby "pogorszenie" dotychczasowych warunków funkcjonowania spółki. Taka sytuacja, jak przedstawiono wyżej, nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie.

Strona skarżąca chce utrzymać i utrzymała przywileje ze starych przepisów /ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r./ związane z kilkuletnim ex lege zwolnieniem z podatku dochodowego i określonymi zwolnieniami celnymi. W tym zakresie nie przeszkadza jej to, co tak eksponuje w skardze, że "poprzednia ustawa o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych przestała obowiązywać". Co więcej, swój wniosek o wydanie jej zezwolenia na założenie spółki złożyła na kilka dosłownie tygodni przed wejściem w życie nowych przepisów, których kształt i treść były już powszechnie znane, wyraźnie zaznaczając, że chce utworzyć spółkę na podstawie starych przepisów, tj. ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej z udziałem podmiotów zagranicznych. Tymczasem wskazane zwolnienia podatkowe i celne były uzależnione od tego, czy spółka spełniła warunek podstawowy w postaci minimalnego wkładu kapitału zagranicznego, którego utrzymanie w okresie wskazanej ulgi podatkowej wymaga zaskarżona decyzja. Nie można żądać utrzymania wynikających z poprzednio obowiązujących przepisów ulg /powołując się na zasadę ochrony praw nabytych/ i jednocześnie domagać się uchylenia warunku, od którego w myśl poprzednio obowiązującego prawa te ulgi były uzależnione. Obowiązujące ex lege ulgi z ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., zgodnie z jej tytułem i z jej zasadniczym celem, były wprowadzone tylko po to, aby zachęcać i przyciągać kapitał zagraniczny. Tymczasem strona skarżąca domaga się, aby uchylono wynikający z zaskarżonej decyzji wymóg nakazujący zachowanie minimum 20 proc. kapitału zakładowego w rękach wspólnika zagranicznego /równowartości co najmniej 50 tys. USD/ w okresie zwolnienia spółki od podatku dochodowego. Żądanie takie nie znajduje oparcia w obowiązującym prawie.

W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję i dlatego na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.