Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 638/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4, 4a i 5, art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1363
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - t.j.
article: art. 132 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 7, art. 138 § 1 pkt 2, art. 139
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 3 § 1, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej: "K.p.a."), art. 12 ust. 4a, 4f i 5 oraz art. 18 ust. 1 i 1e pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1363 – dalej: "specustawa drogowa"), art. 4 pkt 9b, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, 2 i 5 oraz art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm. – dalej: "u.g.n."):

- w punkcie I ustalił na rzecz P. G. odszkodowanie w wysokości [...] zł, za część nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] oznaczoną w ewidencji gruntów obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2,

- w punkcie II wskazał, że do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązany jest Prezydent Miasta [...] (Zarząd Dróg Miejskich). Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, na rachunek bankowy uprawnionego. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Prezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z [...] lutego 2020 r. znak [...] (dalej: "decyzja inwestycyjna") wydaną na podstawie specustawy drogowej, zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...] na skrzyżowaniu z ulicą [...] i skrzyżowaniu z ulicą [...] (drogi powiatowe) wraz z przebudową (rozbiórką i budową) wiaduktu nad drogą wojewódzką nr [...] (ul. [...]) w P. . Realizację inwestycji przewidziano na części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 z arkusza mapy [...] obrębu Ż. , oznaczonej w projekcie podziału stanowiącym integralną część tej decyzji jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ wyjaśnił następnie, że na podstawie wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...], właścicielem działki nr [...], z której powstały działki nr [...] i [...] był w dacie wydania decyzji inwestycyjnej P. G.. Z kolei w działach III i IV księgi wieczystej, w dacie wydania decyzji inwestycyjnej organ ustalił brak wpisów. Mając na uwadze powyższe Prezydent Miasta [...] uznał, że odszkodowanie za działkę nr [...] przysługuje w całości ww. właścicielowi.

Organ wskazał, że w dacie wydania decyzji inwestycyjnej część działki nr [...] objęta była planem zagospodarowania przestrzennego dla "Osiedla [...]", zatwierdzonym Uchwałą Rady Miasta w [...] nr [...] z [...] lipca 2015 r. Zgodnie z przedmiotowym planem, działka stanowi teren zabudowy usługowej oznaczony symbolami [...]. Kolejna część działki położona wzdłuż ul. [...] została objęta studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta w [...] nr [...] z [...] września 2014 r. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta [...] zgodnie, z którym działka stanowi drogi główne ruchu przyśpieszonego i oznaczona została symbolem [...]

W wyniku weryfikacji operatu szacunkowego z [...] marca 2020 r. organ stwierdził, że został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami. Biegły stwierdził, że działka nr [...] w części objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z przeznaczeniem pod usługi, a w pozostałej części objęta jest studium i znajduje się na terenie dróg głównych ruchu przyspieszonego. Dokonał wyceny polegającej na zsumowaniu wartości tych części nieruchomości. Operat jest spójny i logiczny, a określona wartość wiarygodna.

W odwołaniu z [...] września 2020 r. P. G. wniósł o zmianę decyzji Prezydenta Miasta [...], poprzez ustalenie na rzecz strony odszkodowania w wysokości [...] zł, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w związku z art. 12 specustawy drogowej oraz art. 130 ust. 1 i ust. 2 u.g.n., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu II i orzekł w sposób następujący:

"Do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązany jest Prezydent Miasta [...] (Zarząd Dróg Miejskich). Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2020 r. znak [...] nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, polegającej na rozbudowie ul. [...] na skrzyżowaniu z ul. [...] i skrzyżowaniu z ul. [...] (drogi powiatowe) wraz z przebudową (rozbudową i budową) wiaduktu pod drogą wojewódzką nr [...] (ul. [...] w P. - stanie się ostateczna, na rachunek bankowy uprawnionego. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego".

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzji inwestycyjnej Prezydenta Miasta [...] [...] lutego 2020 r. został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zaznaczył, że przed Wojewodą toczy się obecnie postępowanie wyjaśniające, w związku ze złożonym odwołaniem i wnioskiem o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji inwestycyjnej z [...] lutego 2020 r. Decyzją inwestycyjną został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości działki nr [...] na działki nr [...] i [...], które stały się własnością Miasta [...].

W ocenie organu odwoławczego podniesiony w odwołaniu zarzut odnoszący się do zaniechania przeprowadzenia wyceny całej powierzchni działki jest niezasadny, bowiem wywłaszczeniu na rzecz Miasta [...] uległ fragment działki [...] jaką stanowi po jej podziale działka nr [...]. Dla celów ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, wycenie podlega wyłącznie grunt nr [...]. Tym samym organ nie uznał zarzutu strony, że w momencie wydania decyzji inwestycyjnej nie istniała nowo wydzielona działka nr [...], pomimo, że decyzja inwestycyjna w tej dacie nie była ostateczna.

Wojewoda stwierdził następnie, że przedłożony przez stronę operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B. W. (kontroperat) nie zasługuje na uwzględnienie.

Ponadto organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że decyzja inwestycyjna Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2020 r. nie jest jeszcze ostateczna, Wojewoda reformatoryjnie wskazał, że 14 - dniowy termin do wypłaty odszkodowania przez Prezydenta Miasta [...] (Zarząd Dróg Miejskich) za przejęcie działki nr [...], zacznie biec od momentu kiedy decyzja inwestycyjna stanie się ostateczna. Dopiero bowiem z chwilą ostateczności tej decyzji, P. G. straci prawo własności przysługujące mu do ww. części nieruchomości. Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania na rzecz P. G. w łącznej kwocie [...]zł.

W skardze z [...] września 2021 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2020 r. w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta [...] w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wraz z opłata skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.

Zaskarżając decyzję w całości, zarzucono:

1) rażące naruszenie art. 139 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na wydaniu przez Wojewodę, jako organ odwoławczy, decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, poprzez zmianę terminu zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją inwestycyjną, z 14 dni od dnia gdy decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, na 14 dni od dnia, gdy decyzja inwestycyjna, stanie się ostateczna,

2) rażące naruszenie art. 132 ust. 1a u.g.n., w zw. z art. 12 ust. 4, 4a i 5 specustawy drogowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na ustaleniu terminu zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją inwestycyjną, na 14 dni od dnia gdy decyzja inwestycyjna stanie się ostateczna, zamiast ustaleniu go na 14 dni od dnia, gdy decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna,

3) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 140 w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a., polegające na zaakceptowaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego A. J., pomimo jej wadliwości, polegającej na:

a) sprzeczności z art. 18 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 3 specustawy drogowej poprzez poddanie wycenie działki nr [...], choć taka nieruchomość nie istniała w stanie z daty wydania decyzji inwestycyjnej, przy jednoczesnym zaniechaniu poddania wycenie wywłaszczonej części istniejącej na tą chwilę nieruchomości stanowiącej działkę nr [...],

b) naruszenie art. 153 ust. 1 u.g.n., poprzez zaniechanie wyceny wywłaszczonego fragmentu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] podejściem porównawczym, na podstawie transakcji gruntami nieużytkowanymi i niezagospodarowanymi o mieszanym przeznaczeniu pod drogi i zabudowę usługową, ze zdecydowaną przewagą zabudowy usługowej, pomimo że nieruchomości podobne były przedmiotem obrotu rynkowego,

c) naruszenie art. 153 ust. 1 u.g.n., poprzez zaniechanie wyceny wywłaszczonego fragmentu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] podejściem porównawczym, na podstawie transakcji gruntami nieużytkowanymi i niezagospodarowanymi o przeznaczeniu pod zabudowę usługową, pomimo że część tej nieruchomości przewidziana pod zabudowę drogową jest tak niewielka i tak umiejscowiona, że mogłaby być wykorzystana przez potencjalnego inwestora dla potrzeb budowanej na pozostałym obszarze infrastruktury usługowej, a nieruchomości podobne były przedmiotem obrotu rynkowego,

d) osobnym wycenieniu dwóch fragmentów nowej działki nr [...], przy jednoczesnym zaniechaniu wyceny wywłaszczonego fragmentu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] poprzez skorzystanie z danych dotyczących wartości m2 gruntów o przeznaczeniu usługowym i drogowym i wyliczenie - za pomocą średniej ważonej - wartości m2 nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i przemnożenie tej wartości przez ilość m2 wywłaszczanego fragmentu nieruchomości,

e) wyliczeniu wartości tej części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], która przeznaczona została pod drogi, przy przyjęciu do porównania nieruchomości o zbyt małej powierzchni,

f) wyliczeniu wartości tej części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], która przeznaczona została pod zabudowę usługową, przy przyjęciu do porównania nieruchomości o innym przeznaczeniu, powierzchni, kształcie oraz innej ilości kondygnacji, jaką przepisy prawa miejscowego przewidują na danym obszarze,

naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 K.p.a., polegające na zaniechaniu odniesienia się w uzasadnieniu do części zarzutów odwoławczych skarżącego związanych z treścią operatu szacunkowego A. J.,

5) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 140 w zw. z art. 7, art. 76 § 1 K.p.a., art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a., polegające na bezzasadnym zakwestionowaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego B. W. oraz potraktowaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego A. J. jako dokumentu urzędowego.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie zarzuty skargi okazały się trafne.

Sąd wyjaśnia, że w świetle art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w rozpatrywanej sprawie została wydana przez Prezydenta Miasta [...] decyzja inwestycyjna z [...] lutego 2020 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie ulicy [...] na skrzyżowaniu z ulicą [...] i skrzyżowaniu z ulicą [...] (drogi powiatowe) wraz z przebudową (rozbiórką i budową) wiaduktu nad drogą wojewódzką nr [...] (ul. [...] w P. .

Natomiast decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], ustalono na rzecz skarżącego odszkodowanie w wysokości [...] zł za część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od tej decyzji Wojewoda zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., a więc decyzje ustalającą odszkodowanie, w części dotyczącej punktu II i orzekł, że "Do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązany jest Prezydent Miasta [...] (Zarząd Dróg Miejskich). Odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2020 r. znak [...] nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, polegającej na rozbudowie ul. [...] na skrzyżowaniu z ul. [...] i skrzyżowaniu z ul. [...] (drogi powiatowe) wraz z przebudowa (rozbudową i budowa) wiaduktu pod drogą wojewódzką nr [...] (ul. [...] w P. - stanie się ostateczna, na rachunek bankowy uprawnionego. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego".

Z rozstrzygnięciem Wojewody nie sposób się zgodzić z powodów następujących.

Po pierwsze, podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

W orzecznictwie wskazuje się, że prawidłowym działaniem organu odwoławczego w sprawie, uwzględniającym nie tylko literalne brzmienie przepisu art. 138 § 1 K.p.a., ale również cel oraz kontekst systemowy wydawanej decyzji, jest wypowiedzenie się organu co do całości istoty sprawy, po uchyleniu części tej decyzji (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2013 r., II OSK 2341/11, LEX nr 1337331).

W sytuacji, gdy odwołanie dotyczy całej decyzji, to decyzja organu II instancyjnego musi być zgodna z zakresem odwołania i rozstrzygać o całości sprawy. Jeżeli organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu pierwszej instancji, uchylając decyzję w części i w tym zakresie rozstrzygając sprawę, nie utrzymując w mocy decyzji w pozostałym zakresie, to w tych granicach brak ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy.

Przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. nie mogą być interpretowane jako odrębne normy prawne. Nie można przyjąć domniemania utrzymania w mocy w pozostałej części zaskarżonej decyzji. W wyroku z 20 marca 2012 r., II OSK 19/11, (LEX nr 1296070) NSA wskazał, że "1. Organ odwoławczy, uchylając zaskarżoną decyzję w części, winien wydać nowe rozstrzygnięcie w zakresie uchylonym dotyczącym tylko części decyzji organu pierwszoinstancyjnego, jak również konieczne jest orzeczenie co do pozostałej części decyzji, nieuchylonej, bowiem tylko wówczas sprawa rozpoznawanego odwołania wniesionego od całej decyzji będzie odnosiła się do całego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. 2. Należy mieć na względzie, że istota postępowania odwoławczego polega nie na ocenie decyzji pierwszoinstancyjnej lecz na ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji. Organ odwoławczy nie powinien sugerować się rozstrzygnięciem organu I instancji, natomiast sam winien przeprowadzić na nowo postępowanie i dopiero wówczas wydać w sprawie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, która winna być przecież przedmiotem jego analizy zgodnie z art. 7 K.p.a. Istota postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy. Brak jest więc podstaw do przyjęcia stanowiska, że postanowienie organu odwoławczego uchylające w części zaskarżone postanowienie nie musi zawierać rozstrzygnięcia odnoszącego się co do całości istoty sprawy".

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy uchylił punkt II decyzji organu pierwszej instancji, ale nie rozstrzygnął o punkcie I decyzji organu pierwszej instancji, przez co naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. W konsekwencji organ odwoławczy zgodził się z wysokością ustalonego, przez organ pierwszej instancji, na rzecz P. G. odszkodowania w wysokości [...] zł, za część nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] oznaczoną w ewidencji gruntów obręb Z., arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] m2.

Zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody ponadto zawiera błędny zapis odnoszący się do terminu wypłaty odszkodowania w powiązaniu z walorem ostateczności decyzji inwestycyjnej. Uchylając bowiem punkt II decyzji organu pierwszej instancji Wojewoda wskazał, że odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2020 r., a zatem decyzja inwestycyjna - stanie się ostateczna.

Tymczasem analiza sentencji decyzji organu pierwszej instancji zawartego w punkcie II prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji zastosował prawidłowe sformułowanie wynikające z przepisów, zgodnie z którym: odszkodowanie podlega wypłacie jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. "Niniejsza decyzja", a więc zaskarżona w tym postępowaniu decyzja z dnia [...] sierpnia 2020 r. - decyzja ustalająca odszkodowanie, nie natomiast jak wskazał Wojewoda - decyzja inwestycyjna.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda zawarł błędny zapis, że reformatoryjnie wskazał, iż 14 - dniowy termin do wypłaty odszkodowania przez Prezydenta Miasta [...] (Zarząd Dróg Miejskich) za przejęcie działki nr [...], zacznie biec od momentu kiedy decyzja inwestycyjna stanie się ostateczna. Dopiero bowiem z chwilą ostateczności tej decyzji, P. G. straci prawo własności przysługujące mu do ww. części nieruchomości.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 139 K.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Z uzasadnienia decyzji Wojewody nie wynika ewentualna rażąca sprzeczności decyzji organu I instancji z prawem lub interesem społecznym w zakresie terminu wypłaty skarżącemu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wskazywałoby to na brak - w ocenie samego organu II instancji - podstaw do wydania w tym zakresie decyzji na niekorzyść skarżącego. Mimo tego, takie właśnie rozstrzygnięcie zawiera zaskarżona decyzja i jest to właściwie jedyna zmiana w stosunku do decyzji pierwszej instancji.

W rozpatrywanej sprawie Wojewoda w sposób nieuprawniony zmienił termin zapłaty odszkodowania za decyzję inwestycyjną, z 14 dni od dnia gdy decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna, na 14 dni od dnia gdy decyzja inwestycyjna stanie się ostateczna. Wskazał przy tym, że robi to dlatego, że dopiero z chwilą ostateczności decyzji inwestycyjnej skarżący straci prawo własności przysługujące mu do działki nr [...], a decyzja inwestycyjna nie jest jeszcze ostateczna.

Wojewoda przesądził zatem o tym, że skarżący, któremu decyzja inwestycyjna opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności odebrała już prawo posiadania tejże działki i na którego gruncie - po jego dobrowolnym wydaniu inwestorowi - realizowana jest już inwestycja drogowa, otrzyma odszkodowanie później niż to określił Prezydent Miasta [...]. Jest to oczywista zmiana na niekorzyść skarżącego jako strony odwołującej się i to - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji - zmiana ukierunkowana na naruszenie interesu skarżącego. Stanowi to o naruszeniu art. 139 K.p.a. przekładającym się wprost na treść wydanego w II instancji rozstrzygnięcia.

Ponadto rozstrzygnięcie takie jest sprzeczne z art. 132 ust. 1a u.g.n., znajdującym w niniejszej sprawie zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 12 ust. 4, 4a i 5 specustawy drogowej. Otóż przepisy specustawy drogowej wskazują, że organ, który wydał decyzję inwestycyjną ma również wydać decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomość i nakazują do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość objętą decyzją inwestycyjną, której własność ma przejść na jednostkę samorządu terytorialnego, stosowanie odpowiednio przepisów u.g.n. Natomiast art. 132 ust. 1a u.g.n. wprost stwierdza, że w sprawach, w których wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.

Nie ma więc prawnej możliwości ustalenia terminu zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją inwestycyjną na 14 dni od dnia, gdy decyzja inwestycyjna stanie się ostateczna, gdyż przepisy prawa wprost nakazują ustalenie tego terminu na 14 dni od dnia, gdy to decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna.

Sąd zaznacza, że organ pierwszej instancji w podstawie prawnej decyzji prawidłowo powołał przepis art. 132 ust. 1a u.g.n. i przepisy specustawy drogowej.

Zatem zaskarżona decyzja Wojewody została wydana z naruszeniem art. 132 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 4, 4a i 5 specustawy drogowej. Organ odwoławczy naruszył art. 139 K.p.a. bowiem orzekł na niekorzyść strony przesuwając w czasie wypłatę odszkodowania – uzależniając ją od zakończenia postępowania odwoławczego – w sprawie decyzji inwestycyjnej.

Zakres zakazu przewidzianego w art. 139 K.p.a. wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać - określonej decyzją organu pierwszej instancji - sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie (zażalenie), jeżeli nie okaże się skuteczne, to spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej (por. wyrok NSA z 19 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2169/14). "Niekorzyść", o której mowa w powołanym art. 139 K.p.a., to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądzają okoliczności sprawy. W tym przypadku nie można było pominąć oceny tego czy rozstrzygnięcie kwestionowane przez wniesienie środka zaskarżenia zapadło zgodnie z interesem strony.

W powyższym zakresie zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż: "1. Skoro w hipotezie art. 18 ust. 1 ustawy z 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych nawiązuje się do odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, to należy uwzględnić treść normy prawnej zawartej w tym ostatnim przepisie. W myśl art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Ustalenie odszkodowania dotyczy zatem nieruchomości, o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W przepisie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych jest zaś mowa o nieruchomościach lub ich częściach, które stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Unormowaniu temu towarzyszy przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którym decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. Z uwagi na odesłanie zawarte w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wskazać należy, że wedle art. 11f ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera m.in. oznaczenie nieruchomości lub ich części według katastru nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. 2. Jeżeli według art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji, to znaczy, że dotyczy to stanu nieruchomości w kształcie terytorialnym wynikającym z tej decyzji, tj. po dokonaniu podziału w celu wydzielenia części przejmowanej pod realizację inwestycji drogowej, za którą należne jest odszkodowanie" (por. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r. o sygn. akt I OSK 965/17, LEX nr 2452938).

Sąd orzekający w sprawie nie podzielił zatem zarzutów skargi podważających w sprawie operat szacunkowy z [...] marca 2020 r. Z rozważań organów obu instancji wynika, że organy zaakceptowały i uczyniły podstawą swoich rozstrzygnięć opinię rzeczoznawcy majątkowego A. J..

W wyniku weryfikacji operatu szacunkowego z [...] marca 2020 r. stwierdzono, że został on sporządzony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami i zasadami. Na potrzeby wyceny biegły określił właściwy rynek nieruchomości podobnych, biorąc pod uwagę przedmiot, zakres i cel wyceny oraz dostępność danych. Ponadto stwierdził, że działka nr [...] w części objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z przeznaczeniem pod usługi, a w pozostałej części objęta jest studium i znajduje się na terenie dróg głównych ruchu przyspieszonego. Dokonał wyceny polegającej na zsumowaniu wartości tych części nieruchomości. Operat jest spójny i logiczny, a określona w nim wartość wiarygodna. W tych okolicznościach przyjęto go jako dowód w sprawie. Na jego podstawie ustalono, że wartość prawa własności działki nr [...] wynosi [...] zł, w tym wartość prawa własności gruntu - [...] zł, wartość nakładów budowlanych - [...] zł i wartość nakładów roślinnych - [...] zł. Biegły nie uwzględnił w wycenie znajdującego się na przedmiotowej nieruchomości fragmentu [...] naziemnych rur miejskiej sieci ciepłowniczej, gdyż zostały wybudowane nakładem przedsiębiorstwa przesyłowego i nie są własnością właściciela gruntu. Nie uwzględnił również drobnych drzew i krzewów, gdyż były one pozbawione wartości użytkowej.

W kontekście powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty strony skarżącej sprowadzające się w zasadzie do kwestii: zaniechania wyceny przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego działki nr [...] (przed podziałem) zamiast działki nr [...] z uwagi, że ta w opinii pełnomocnika skarżącego nie istniała w dacie wydania decyzji inwestycyjnej z [...] lutego 2020 r., rozwiązań merytorycznych, jakie biegły przyjął w operacie wyceniającym działkę nr [...], a więc zastosowanej metody podejścia do wyceny, przyjęcie do porównania działek o zbyt małej powierzchni, o innym przeznaczeniu, kształcie, innej ilości kondygnacji, czy poddaniu wycenie dwóch fragmentów działki [...], przyjętym wyliczeniu wartości działki, nieprzyjęcia do zbadania przez organ I instancji przedłożonej mu prywatnej wyceny działki nr [...], sporządzoną [...] maja 2020 r. przez B. W..

Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji organ poddał analizie przedłożony przez skarżącego kontroperat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego B. W.. Jak ocenił organ, operat ten nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na to, że oszacowana w nim wartość nieruchomości wskazuje, iż wycena obejmuje stan nieruchomości, który zgodnie z dokumentami planistycznymi, tj. studium uwarunkowań i planie miejscowym dotyczy proporcji jaki istniał przed podziałem, a który stanowił pierwotnie działkę nr [...] o powierzchni odpowiadającej w przeważającej części działalności usługowej. W konsekwencji autor wyceny na stronie [...] informuje, że oszacowanie działki nr [...], jako części działki nr [...] dokonane zostanie przy uwzględnieniu przeznaczenia gruntu ustalonego dla działki nr [...] o powierzchni [...] m2. Przy czym, wskazuje, że przy uwzględnieniu decyzji inwestycyjnej [...] % powierzchni działki przeznaczona jest pod zabudowę usługową a ok. [...]/% pod komunikację. W kontroperacie z [...] maja 2020 r. rzeczoznawca nie przeprowadził wyceny nakładów poczynionych na przejętej nieruchomości, które istniały w dacie wydania decyzji inwestycyjnej. W powyższym aspekcie zarzuty skargi okazały się nietrafne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do jej ponownej oceny merytorycznej w kontekście powyższych uwag.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w p. I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono, jak w p. II sentencji, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł oraz opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł.