Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 361/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6331 Zasiłek dla bezrobotnych
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 8, art. 147
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 pk1 pkt 14 lit. a, art. 78
journal: Dz.U. 2004 nr 99 poz 1001
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Teza: 1.	Osoba częściowo niezdolna do pracy i mająca prawo do renty z tego tytułu (art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - j.t. Dz. U. 39/04/353 ze zm. - dalej uerFUS), nie może w tym samym okresie być osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm. - obecnie j.t. Dz.U. 69/08/415 ze zm. - dalej upz), mającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

2.	Wyrok Sądu Powszechnego, przywracający osobie zarejestrowanej uprzednio jako osoba bezrobotna, prawo do renty (art. 61 w zw. z art. 57 i art. 12-13 uerFUS) wiąże również inne sądy i organy państwowe (art. 365 §1 kpc) i działa ze skutkiem ex tunc.

3.	Ustalenie prawomocnym wyrokiem Sądu Powszechnego prawa do renty ze skutkiem ex tunc, stanowi nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organowi (art. 145 §1 pkt 5 kpa), który wydał decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

4.	Odmowa przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych po wznowieniu postępowania, czyni koniecznym zaliczenie kwot pobranych z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, uwzględniając zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, dla potrzeb przyznanego przez organ rentowy świadczenia, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 78 ust. 1 upz).

TEZY

1.	Osoba częściowo niezdolna do pracy i mająca prawo do renty z tego tytułu (art. 57 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - j.t. Dz. U. 39/04/353 ze zm. - dalej uerFUS), nie może w tym samym okresie być osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm. - obecnie j.t. Dz.U. 69/08/415 ze zm. - dalej upz), mającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

2.	Wyrok Sądu Powszechnego, przywracający osobie zarejestrowanej uprzednio jako osoba bezrobotna, prawo do renty (art. 61 w zw. z art. 57 i art. 12-13 uerFUS) wiąże również inne sądy i organy państwowe (art. 365 §1 kpc) i działa ze skutkiem ex tunc.

3.	Ustalenie prawomocnym wyrokiem Sądu Powszechnego prawa do renty ze skutkiem ex tunc, stanowi nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organowi (art. 145 §1 pkt 5 kpa), który wydał decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

4.	Odmowa przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych po wznowieniu postępowania, czyni koniecznym zaliczenie kwot pobranych z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, uwzględniając zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, dla potrzeb przyznanego przez organ rentowy świadczenia, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 78 ust. 1 upz).


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Bożena Popowska Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/M.Dybowski


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia [...] r. znak [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Starosta [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm.- dalej upz bądź ustawa o promocji zatrudnienia), uznał J. K. za osobę bezrobotną, uznając, że spełnia wymogi kwalifikujące do uznania Zainteresowanego za osobę bezrobotną (k. 17 akt administracyjnych).

Starosta [...] ostateczną decyzją z dnia [...] r. znak [...] na podstawie art. 71, art. 72 i art. 73, art. 75 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. 99/04/1001 ze zm.) przyznał J. K. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. w wysokości 605,10 zł miesięcznie, tj. 120 % kwoty zasiłku. W uzasadnieniu napisano, że decyzją z dnia [...] r. Strona została zarejestrowana jako osoba bezrobotna, uzyskując status bezrobotnego uprawnionego do zasiłku dla bezrobotnych (k. 19 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej ZUS) przyznał J. K. świadczenie przedemerytalne od dnia [...] r., to jest od następnego dnia po dniu złożenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami. W decyzji wskazano, że należność za okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł, po potrąceniu zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. oraz po potrąceniu zaliczek na podatek i ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] zł, zostanie przekazana na rachunek w banku, w łącznej kwocie [...] zł (k. 46 akt administracyjnych).

Wyrokiem z dnia [...] r.- [...] (dalej wyrok z dnia [...] r.) Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] : 1. oddalił odwołanie od decyzji ZUS z dnia [...] r. nr [...], uchylonej decyzją ZUS z dnia [...] r. o emeryturę; 2. zmienił decyzję z dnia [...] r., uchyloną decyzją z dnia [...] r. i przyznał J. K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] r. na stałe (k. 84 akt administracyjnych). Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r.- [...] Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] oddalił apelację ZUS od wyroku z dnia [...] r. (k. s80a akt administracyjnych).

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm.- dalej kpa), Starosta [...]: z urzędu wznowił postępowanie w sprawie:

1.uprawnień do statusu osoby bezrobotnej za okres od [...] r. do dnia [...] r., zakończonej decyzją ostateczną znak:

- [...] z dnia [...] r. o uznaniu J. K. za osobę bezrobotną z dniem [...] r.;

- [...] z dnia [...] r. (dalej decyzja z dnia [...] r.) o utracie przez J. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. w związku z przyznaniem prawa do świadczenia przedemerytalnego;

2. uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r., zakończonej decyzją ostateczną znak:

- [...] z dnia [...] r. przyznającą J. K. zasiłek dla bezrobotnych z dniem [...] r.;

- [...] z dnia [...] r. o utracie przez J. K. zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] r. w związku z utratą statusu bezrobotnego spowodowanego przyznaniem prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu Starosta podniósł, że z dniem [...] r. zainteresowany nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego i w związku z tym utracił prawo do zasiłku i status osoby bezrobotnej. Dnia [...] r. ZUS pismem z dnia [...] r. poinformował PUP, że wznowiono zainteresowanemu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r. (k. 58 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Starosta Śremski, uchylił decyzję z dnia: [...] r.; [...] r.; [...] r. o:

1. uchyleniu decyzji o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z wyczerpaniem okresu pobierania zasiłku,

2. utracie statusu osoby bezrobotnej w związku z przyznaniem prawa do świadczenia przedemerytalnego

3. utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu utraty statusu osoby bezrobotnej spowodowanej przyznaniem świadczenia przedemerytalnego;

nadto odmówił uznania J. K. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r. (k. 59 akt administracyjnych).

Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda) decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. (k. 64 akt administracyjnych).

Starosta [...], po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie, decyzją z dnia [...] r. znak: [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) uchylił decyzję z dnia: [...] r.; [...] r.; [...] r. o:

- uchyleniu decyzji o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z wyczerpaniem okresu pobierania zasiłku,

- utracie statusu osoby bezrobotnej w związku z przyznaniem prawa do świadczenia przedemerytalnego

- utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu utraty statusu osoby bezrobotnej spowodowanej przyznaniem świadczenia przedemerytalnego;

nadto odmówił uznania J. K. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r. (k. 68 akt administracyjnych).

Rozpoznając odwołanie Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia (k. 71 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Starosta [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 78 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U.99/2004/1001ze zm.), art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję z dnia: [...] r.; [...] r.; [...] r. o:

- uchyleniu decyzji o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z wyczerpaniem okresu pobierania zasiłku,

- utracie statusu osoby bezrobotnej w związku z przyznaniem prawa do świadczenia przedemerytalnego

- utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu utraty statusu osoby bezrobotnej spowodowanej przyznaniem świadczenia przedemerytalnego;

nadto odmówił uznania J. K. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną w związku z nabyciem prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r.

W uzasadnieniu Starosta wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c upz, bezrobotnym jest osoba, jeśli nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Biorąc powyższe pod uwagę i w związku ze wznowieniem stronie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, odmawia się uznania strony za osobę bezrobotną z dniem [...] r. W zaistniałej sytuacji istotna jest data nabycia uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy. Mimo, że renta została Stronie przyznana wstecz, nie zmienia to faktu, że wznowiono ją za okres, w którym strona była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Zgodnie z art. 78 upz, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do, między innymi, renty z tytułu niezdolności do pracy, za okres, za który pobierała zasiłek, pobrane z tego tytułu kwoty w wysokości uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, zalicza się na poczet przyznanego przez organ rentowy świadczenia. Kwoty te traktuje się jak świadczenia wypłacane w kwocie zaliczkowej w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z dokonanym przez ZUS zwrotem pobranego przez stronę zasiłku dla bezrobotnych za okres od [...] r. do [...] r. i uchyleniem decyzji administracyjnych dotyczących uprawnień zasiłkowych, a także odmową uznania Skarżącego za osobę bezrobotną, okres ten nie może zostać wliczony do okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Postępowanie organu ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej, nie może bowiem być sytuacji, w której ta sama osoba, w tym samym okresie, ma prawo do dwu świadczeń, wzajemnie się wykluczających. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 upz, bezrobotnym nie może być osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a tym samym taka osoba nie może uzyskać prawa do zasiłku dla bezrobotnych (k. 85 akt administracyjnych).

Od decyzji z dnia [...] r. Strona w terminie wniosła odwołanie. Odwołujący się podniósł, że wydana decyzja jest niezgodna z prawem, bowiem bez podstawy prawnej odmawia się uznania Strony za osobę bezrobotną z dniem [...] r. Organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 78 upz mimo, że przepis ten w odniesieniu do stanu faktycznego mającego miejsce w 2004 r. nie przewidywał podstawy do takiego rozstrzygnięcia. Bezpodstawne jest powołanie się przez organ na brzmienie art. 78 po jego zmianie z dniem 26 października 2007 r., bowiem zmieniony przepis ma zastosowanie do stanów faktycznych i prawnych po dacie wejścia w życie zmiany. Strona nigdy nie pobierała jednocześnie nienależnych świadczeń.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] r.) Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r.

Wojewoda wywodził, przytaczając pierwotne brzmienie art. 78 upz, że przepis ten już w chwili wejścia w życie ustawy obowiązywał w zakresie rozliczenia powiatowych urzędów pracy z ZUS w sytuacji przyznania bezrobotnemu wstecznie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wobec orzeczenia o przywróceniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy prawomocnym wyrokiem Sądu należało uchylić decyzję o uznaniu za bezrobotnego i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych za okres, za który przysługiwało stronie prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Działanie takie ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej strony. Na mocy art. 79 ust. 1 upz, okresy pobierania zasiłku wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach, zatem brak jest podstaw do wliczania do okresów składkowych czasu, w którym zainteresowany pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy (k. 88 akt administracyjnych).

W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący opisał kolejność wydarzeń, jaka miała miejsce w sprawie i podkreślił przewlekłość poszczególnych postępowań. Skarżący w szczególności wskazał, że w okresie pobierania zasiłku- do dnia [...] r., nie została wydana żadna decyzja o przyznaniu Mu innego świadczenia. Ocenił, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował stan faktyczny sprawy w świetle art. 78 upz. W zaistniałym stanie faktycznym (powstałym na skutek Jego niezawinionego działania), doszło do sytuacji, w której w okresie od [...] r. do \ [...] r. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, a tym samym okres ten nie jest uznawany jako okres składkowy w rozumieniu właściwych przepisów o ubezpieczeniu społecznym. Sytuacja nie powstała na skutek zawinionego działania Skarżącego. Gdyby ZUS przyznał świadczenie w terminie, na wniosek Skarżącego, Skarżący byłby tyko sześć, a nie dwanaście miesięcy bezrobotny. Skarżący w szczególności podkreślił, że nigdy jednocześnie nie pobierał dwu świadczeń, w okresie od [...] r. do [...] r. (k. 2- 12v akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. - dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie

jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

2. Sąd podziela ustalenia organu I i II instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń Sądu.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że:

W okresie od [...] r. do [...] r. J. K. otrzymywał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Lekarz orzecznik ZUS uznał J. K. za zdolnego do pracy. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. 39/04/353 ze zm.- dalej uerFUS) i § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. 99/97/612) ZUS z urzędu odmówił J. K. prawa do renty tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] r. Utraciwszy z dniem [...] r. prawo do renty, w toku postępowania odwoławczego od decyzji ZUS z dnia [...] r., w dacie rejestracji w PUP (dnia [...] r.) zadeklarował, że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy.

Sąd dokonał tych ustaleń na podstawie potwierdzonych za zgodność odpisów: decyzji z dnia [...] r. nr [...]; wypisu z treści orzeczenia Lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. nr [...]; zaświadczenia ZUS [...] z dnia [...] r. znak [...], które to odpisy dokumentów zostały przedłożone przez J. K. w PUP w [...] dnia [...] r.; karty rejestracyjnej bezrobotnego J. K. z dnia [...] r. oraz na podstawie odpisu wyroku z dnia [...] r.- [...] Sądu Apelacyjnego w [...] wraz z uzasadnieniem (k. 1-2, 11-13, 15, 80b akt administracyjnych).

Sąd dał wiarę temu dokumentowi i owym odpisom dokumentów, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244 i 245 w zw. z art. 252 i 253 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego /Dz. U. 43/64/296 ze zm. - dalej: kpc/; T. Ereciński [w:] Komentarz do kpc, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 562 uw. 32 i 33; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CK 369/05, OSNC 11/06/187)

Ustawa o promocji zatrudnienia to tylko jedna z ustaw tworzących system zabezpieczenia społecznego w Polsce. Do prawa zabezpieczenia społecznego należą w szczególności poza upz: ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. 71/01/734 ze zm.), ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t.: Dz. U. 115/08/728 ze zm.), ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. 122/03/1143 ze zm.), ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. 139/06/992 ze zm.- dalej uśr), ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 210/04/2135 ze zm. – obecnie j.t. Dz.U. 164/08/1027 ze zm. – dalej uośz), ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. 39/04/353 ze zm.), ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz.U. 11/07/74 ze zm.- dalej usus) i szereg innych - z uwagi na stan faktyczny - nie mających zastosowania w sprawie. Ustawy te tworzą system zabezpieczenia społecznego, realizujący w szczególności art. 65-66, art. 67-71, art. 74-76 i 81 Konstytucji RP. Założeniem tego systemu jest spójność i wzajemne uzupełnianie się instytucji zabezpieczenia społecznego. Zabezpieczenie społeczne opiera się na zasadach pomocniczości i solidarności, zakotwiczonych w preambule Konstytucji RP. Z zasady pomocniczości wynika podział zadań między obywateli, stowarzyszenia, fundacje, samorządy terytorialne i państwo (W. Łączkowski, Etyczne aspekty finansowania potrzeb socjalnych ze środków publicznych, RPEiS 1/04/8 i n.). Rozmiar świadczeń zabezpieczenia społecznego w znacznym stopniu zależy od kondycji danej gospodarki, dla której nie może być nadmiernym, a jedynie adekwatnym obciążeniem. Podatnicy co do zasady nie mogą bowiem pokrywać pełnych kosztów utrzymania bezrobotnych - to w pierwszej kolejności sam bezrobotny obowiązany jest podjąć próby zmiany Swej niekorzystnej sytuacji, chyba że względy zdrowotne stoją na przeszkodzie podjęcia przezeń pracy. W nielicznych przypadkach, w których ustawodawca dopuszcza na podstawie wyraźnych regulacji ustawowych możliwość uzyskiwania przez jedną osobę różnych świadczeń z zabezpieczenia społecznego- na podstawie więcej niż jednej z ustaw- w tym samym okresie, w sferze zabezpieczenia społecznego obowiązuje zasada, że jedno świadczenie wyklucza inne świadczenie na koszt podatników, bądź że wartość jednego świadczenia uwzględnia się przy przyznawaniu innego świadczenia (np. wliczając do dochodów osoby ubiegającej się o inne świadczenie i ustalając kryterium dochodowe- przykładowo: art.1 ust. 3 uzs, art. 3 ust. 3 udm, art. 6 pkt 3 i 4, i art. 8 ust. 3- 13 ups, art. 3 pkt 1- 3 uśr).

Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przywrócona J. K. prawomocnym (z dniem [...] r. - k. 80a akt administracyjnych) wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r. i zasiłek dla bezrobotnych, są świadczeniami zabezpieczenia społecznego, wzajem się wykluczającymi. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c upz nie może być uznana za osobę bezrobotną osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu, między innymi, niezdolności do pracy. W doktrynie trafnie wskazuje się, że zabezpieczenie społeczne jest ideą, zgodnie z którą ogół społeczeństwa poprzez swą organizację (państwo) jest obowiązany do zapewnienia bytu wszystkim, którzy nie ze swej winy nie mogą go sobie zapewnić poprzez własną pracę. Idea ta opiera się na solidarności społecznej i wskazuje na państwo jako jej realizatora. Oznacza potrzebę zabezpieczenia podstaw materialnego bytu wszystkim, którzy z racji swego wieku (w szczególności - osoby w zaawansowanym wieku), a także inwalidztwa i niepełnosprawności nie są w stanie podjąć pracy, a także tym, którzy bez swej winy- mimo sprawności i gotowości do pracy nie mogą jej podjąć z powodu bezrobocia (W. Muszalski "Prawo socjalne" Wyd. Nauk. PWN: 1996 w. 2 s. 93; 1999 w. 3 s. 93 ). Ubezpieczenie społeczne jest prawną formą koncepcji zabezpieczenia społecznego, wywodzi się z ubezpieczeń gospodarczych, zwłaszcza różnorodnych form ubezpieczeń osobowych. Występują w nim zawsze niezbędne elementy: składka, wspólny fundusz, oznaczone ryzyko, szkoda, pokrycie szkody (świadczenie). Ubezpieczenie społeczne realizowane jest w szczególności w pionie emerytalno- rentowym (W. Muszalski - op. cit.- w. 2 s. 94, 95; w. 3 s. 94- 95).

Skarżący wskazując, że w zaistniałym stanie faktycznym (powstałym na skutek Jego niezawinionego działania), doszło do sytuacji, w której w okresie od [...] r. do [...] r. został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, a tym samym okres ten nie jest uznawany jako okres składkowy w rozumieniu właściwych przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w tym w szczególności upatruje wadliwości zaskarżonej decyzji. Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Celem i istotą wszystkiego rodzaju ubezpieczeń społecznych jest zagwarantowanie utrzymania w razie starości czy utraty zdolności do zapewnienia sobie warunków egzystencji w związku ze stanem zdrowia, zatem nie ma potrzeby obejmować dodatkowym ubezpieczeniem bądź przyjmować, że okres, za który pobiera się rentę z ubezpieczenia społecznego (zatem w którym cel zabezpieczenia jest osiągnięty), miałby być okresem składkowym (odpowiednio - wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 24.06.1998 r.- II AUa 497/98- OSA 1/99/3). Tym samym to, że Skarżący pobiera rentę z ZUS z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 grudnia 2004 r. na stałe. nie oznacza, że okres ten miałby być okresem składkowym w rozumieniu art. 6 ust. 1 i 2 uerFUS. Ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 2 uerFUS wskazał - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - że okresem składkowym jest okres opłacania składek na ubezpieczenie społeczne w wysokości określonej w [...] przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (zatem w ustawie o promocji zatrudnienia). Korzystanie z renty w oparciu o ustawę o emeryturach i rentach z FUS (bycie beneficjentem ubezpieczenia społecznego), wyklucza możliwość uznania okresu, za który przyznano Skarżącemu prawo do renty, za okres składkowy w rozumieniu tej samej ustawy. Orzeczenie o prawie do renty za ten okres prawomocnym wyrokiem Sądu Ubezpieczeń Społecznych ze skutkiem ex tunc, rodzi w szczególności ten skutek, że powstaje obowiązek rozliczenia uprzednio wpłaconych przez PUP składek na rzecz systemu ubezpieczeń społecznych, bowiem odpadła podstawa prawna do ich przekazywania przez jedną instytucję zabezpieczenia społecznego (PUP) drugiej (ZUS). J. K. stał się bowiem beneficjentem systemu ubezpieczeń społecznych.

Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie szereg warunków, z których najistotniejszy to niezdolność do pracy (art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 1 i 3 uerFUS). Zgodnie z art. 61 w zw. z art. 57 i art. 12 - 13 uerFUS, Sąd Okręgowy przywrócił J. K. prawo do renty, uwzględniając odwołanie od decyzji ZUS z dnia [...] r. (s. 6 uzasadnienia wyroku z dnia [...] r.- k. 80 f akt administracyjnych).

Tymczasem zasiłek dla bezrobotnych - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - przysługuje bezrobotnemu, czyli osobie zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy bądź osobie niepełnosprawnej, zdolnej i gotowej do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy ( art. 2 ust. 1 pkt 2 upz).

Porównanie obu regulacji jednoznacznie wskazuje, że instytucje te wzajem się wykluczają. Osoba częściowo niezdolna do pracy i mająca prawo do renty z tego tytułu (art. 57 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 12 ust. 3 uerFUS), nie może w tym samym okresie być osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 upz, mającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. otrzymywał rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (k. 11, 80b akt administracyjnych). Utraciwszy z dniem [...] r. prawo do renty, w toku postępowania odwoławczego od decyzji ZUS z dnia [...] r., w dacie rejestracji w PUP (dnia [...] r.) zadeklarował, że jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy, zatem uzyskał status bezrobotnego (art. 2 ust. 1 pkt 2 upz; k. 1v akt administracyjnych- pkt 1 lit. a i b Oświadczenia bezrobotnego J. K.), z tym że prawo do zasiłku nie przysługiwało Mu automatycznie, lecz dopiero po spełnieniu dalszych wymogów ustawowych (w szczególności po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym PUP - od dnia [...] r.- art. 71 ust. 1 upz).

J. K., mając status bezrobotnego w okresie od [...] r. do [...] r. i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od [...] r. do [...] r., prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r., miał przywrócone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy ze skutkiem od dnia [...] r. na stałe- zatem w całym okresie, w którym uprzednio uzyskał status bezrobotnego i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a ponieważ warunkiem uzyskania renty była niezdolność do pracy, przeto z dniem [...] r. Skarżący utracił zdolność do pracy, a co za tym idzie status bezrobotnego i prawo do zasiłku - począwszy od dnia [...] r.

Wyrok sądu powszechnego, zgodnie z art. 365 § 1 kpc wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skutkiem prawomocnego wyroku sądu powszechnego w niniejszej sprawie następuje ustalenie ze skutkiem ex tunc (od początku- K.Korzan ,, System prawa procesowego cywilnego’’- Ossolineum 1987 t. II str. 314, 321) , że J. K. od dnia [...] r. aż do dziś otrzymuje rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Żaden organ wskazany w art. 365 § 1 kpc nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym. Także Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę jest obowiązany uwzględnić konkluzję, do jakiej doszedł Sąd Powszechny.

Decyzją z dnia [...] r. Skarżący został uznany za osobę bezrobotną dlatego, że w dacie rejestracji spełniał wymogi kwalifikujące Go do uznania za osobę bezrobotną. Odpisy dokumentów, jakie Skarżący złożył w PUP i treść Oświadczenia z dnia [...] r., pozwoliły na zarejestrowanie Skarżącego jako osobę bezrobotną. Powyższe działanie jest poza sporem, podobnie jak to, że Wnioskodawcę, który spełniał przepisane prawem warunki, należało zarejestrować. Uznanie za osobę bezrobotną i – tak jak w przypadku Skarżącego - wiążące się z tym przyznanie zasiłku, miało na celu złagodzenie skutków bezrobocia i dostarczenie niezbędnych środków utrzymania osobie, która z powodu niemożności znalezienia zatrudnienia nie mogła pracować.

Jak wynika z powołanych odpisów dokumentów, Skarżący wystąpił o uznanie za osobę bezrobotną, ponieważ ZUS decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając z urzędu odmówił, kontynuowania pobierania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (k. 11 akt administracyjnych). ZUS powołał się na Orzeczenie lekarza orzecznika, który stwierdził, że Skarżący jest zdolny do pracy. Skoro następnie Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS od korzystnego dla Skarżącego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] r., którym to wyrokiem przyznano Skarżącemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia [...] r. na stałe, prawidłowo organ I instancji wznowił postępowanie.

Starosta w postanowieniu z dnia [...] r. jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 i art. 150 kpa. Ustalenie prawomocnym wyrokiem Sadu Powszechnego, że prawo do renty przysługiwało Skarżącemu dnia [...] r., stanowiło nową okoliczność faktyczną, która nie była znana organowi, który wydał uchylone decyzje. Nową okolicznością faktyczną było bowiem prawo do renty, które to prawo ustalił dopiero Sąd Okręgowy prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. (odpowiednio- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29.3.2006 r.- II OSK 633/05, akceptowany przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski "Kpa. Komentarz" C.H Beck 2008 s. 669 nb 17). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie- decyzja ZUS z dnia [...] r. była oparciem decyzji z dnia [...] r. (wchodziła w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej - B. Adamiak - op. cit. s. 673 nb 20) i decyzji następnych. Zmiana decyzji ZUS z dnia [...] r. skutkować musiała zatem wznowieniem postępowania w zakresie objętym postanowieniem z dnia [...] r.

Zasadnie organy administracji, zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji ją poprzedzającej uznały, że zachodzą podstawy do uchylenia wcześniej wydanych decyzji. Skarżący nie dostrzega, że czym innym jest prawo do renty i prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a czym innym faktyczne wypłacanie uprawnionemu renty i zasiłku dla bezrobotnych (odpowiednio – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.03. 2007 r. - I SA/Wa 101/07). Skutkiem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] r., działającego ex tunc jest przyjęcie fikcji prawnej, że już dnia [...] r. J. K, miał prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, zatem nie mógł w dacie rejestracji i w dacie wydania decyzji z dnia [...] r. mieć status osoby bezrobotnej, bowiem nie spełniał przesłanki pozytywnej z art. 2 ust. 1 pkt 2 upz i zachodziła wobec Niego przesłanka negatywna z lit. c in princ. tego przepisu. Wskazywana przez Skarżącego okoliczność, że nigdy nie było tak, by po [...] r. otrzymywał równocześnie dwa świadczenia (zasiłek dla bezrobotnych- z jednej strony a świadczenie przedemerytalne a następnie renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy -z drugiej strony), nie ma dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy znaczenia.

Nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy orzekanie: decyzją ZUS z dnia [...] r. o prawie do świadczenia emerytalnego od dnia [...] r. czy wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] r. o prawie do renty od dnia [...] r. Częstokroć organy stosujące prawo muszą orzec o prawie po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i po wyczerpaniu toku instancji, co wiąże się z upływem czasu. Istotne jest, że o prawie właściwy organ orzeka od konkretnej daty - tak by chronić interes uprawnionego. Takie zdarzenia są znane od początku stosowania prawa - np. dopiero prawomocne postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku stanowi dowód, że spadkobierca nabył spadek z dniem śmierci spadkodawcy ( art. 1025 § 2, art.. 1027 w zw. z art. 922 § 1 kc; oba te zdarzenia dzieli czasami kilkadziesiąt lat; znane są przypadki orzekania o spadku na podstawie Landrechtu pruskiego; Kodeksu Napoleona czy BGB). Nie było zatem błędem w ustaleniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenie, że Skarżący nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego czy renty późniejszą – odpowiednio - ostateczną decyzją czy prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego. Użycie na s. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. sformułowania "także w brzmieniu przed dniem 26.10.2008 r." wskazuje nie na "absolutny błąd", lecz na oczywisty błąd pisarski, który organ winien sprostować w trybie art. 113 § 1 kpa.

Sprawa J. K. należała do spraw skomplikowanych (o czym świadczy w szczególności zakres postępowania dowodowego - dowodu z opinii biegłych lekarzy: diabetologa, okulisty, psychiatry, kardiologa, ortopedy, neurologa, a następnie lekarza z zakresu medycyny pracy (k. 80a, f akt administracyjnych). Sam Skarżący nie stworzył takiej sytuacji, w której uzyskałby w sposób naruszający prawo którekolwiek ze świadczeń, wypłacanych Mu w okresie od 13 grudnia 2004 r. Przeciwnie - Skarżący skorzystał z uprawnień przewidzianych ustawą- zarówno składając odwołanie od decyzji ZUS z dnia [...] r., jak i zgłaszając się dnia [...] r. do PUP, skoro w tym dniu nie miał stwierdzonego w trybie ustawowym prawa do renty. Okoliczności te nie przemawiały jednak za uwzględnieniem skargi.

Skoro Skarżący, na skutek korzystnego dla siebie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, uzyskał kontynuację prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, to organ administracji, weryfikując status Skarżącego na przestrzeni lat, nie mógł dalej uznawać Skarżącego za osobę bezrobotną w tym samym czasie, w którym Skarżącemu przysługiwało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Po wznowieniu postępowania, brak był podstaw, aby uznawać Skarżącego za osobę bezrobotną, w związku z czym musiały podlegać uchyleniu wcześniej wydane decyzje dotyczące uznania za osobę bezrobotną i przyznania zasiłku oraz utraty prawa do zasiłku. Zarzuty Skarżącego, podnoszone w skardze a wcześniej w postępowaniu administracyjnym, nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Ma rację Skarżący, że oceniany stan faktyczny nie powstał na skutek zawinionego działania Skarżącego. Sąd wskazuje jednak, że czytelną intencją i celem organów administracji jest usunięcie dualizmu, jaki zaistniał z chwilą uprawomocnienia się korzystnego dla skarżącego wyroku Sądu Okręgowego. Organy administracji odmawiają Skarżącemu statusu osoby bezrobotnej wyłącznie dlatego, że w spornym okresie na przyznany Skarżącemu status "nałożyło się" przyznanie Skarżącemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Bez znaczenia jest to, że w dacie rejestrowania się jako bezrobotny Skarżący nie mógł mieć świadomości, iż Jego odwołanie od decyzji ZUS zostanie uwzględnione przez Sąd Okręgowy. Powodem uchylenia decyzji zaliczającej Skarżącego do osób bezrobotnych oraz decyzji przyznającej zasiłek dla bezrobotnych było wyłącznie to, że za ten sam okres Skarżący miałby prawo do dwu, wzajemnie wykluczających się świadczeń: rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz zasiłku dla bezrobotnych. Taka sytuacja nie może podlegać ochronie.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia to, czy art. 78 ust. 1 upz organy obu instancji przywołały w brzmieniu pierwotnym, czy w brzmieniu określonym kolejnymi nowelizacjami, które weszły w życie z dniem 1 listopada 2005 r. (Dz. U. 164/05/1666) bądź z dniem 26 października 2007 r. (Dz. U. 176/07/1243). W każdym z tych brzmień ustawodawca nakazał zaliczać kwoty pobrane z tytułu zasiłku, uwzględniając zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, dla potrzeb przyznanego przez organ rentowy świadczenia, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Uchylenie bowiem wcześniejszych decyzji i orzeczenie o odmowie uznania Skarżącemu z dniem [...] r. za osobę bezrobotną, wynikało z art. 2 ust. 1 pkt 2 in princ. i lit. c upz, nie zaś art. 78 ust. 1 upz.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił.

/-/ I. Kucznerowicz /-/B. Popowska /-/M. Dybowski

Za nieobecnego sędziego

/-/ B. Popowska

KB/