Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2074/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg A. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu opieki społecznej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2018 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołań A. M. i J. M. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłat za pobyt A. M. w domu pomocy społecznej.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent [...] decyzją z [...] kwietnia 2017 r. w pkt I ustalił, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt A. M. w domu pomocy społecznej są: A. M. (mieszkanka), T. M. (syn), A. M. (syn), J. M. (wnuk), I. M. (wnuczka), A. M. (wnuczka) i A. M. (wnuczka), zaś w pkt II ustalił od A. M. od [...] grudnia 2016 r., tj. od dnia zamieszkania, miesięczną opłatę za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. w wysokości [...] zł (pkt 1); ustalił, że T. M. za pobyt matki w domu pomocy społecznej nie wnosi opłaty w związku z nieprzekroczeniem dochodu o kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2016 r. poz. 930 ze zm.) (pkt 2); ustalił od A. M. opłatę za pobyt matki w domu pomocy społecznej od [...] grudnia 2016 r. do [...] października 2017 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wskazał, że od [...] listopada 2017 r. A. M. nie wnosi opłaty w związku z nieprzekroczeniem dochodu o kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 3); ustalił od J. M. opłatę za pobyt babki w domu pomocy społecznej od [...] grudnia 2016 r. w wysokości [...] zł miesięcznie (pkt 4); ustalił, że I. M., A. M. i A. M. za pobyt babki w domu pomocy społecznej nie wnoszą opłaty w związku z nieprzekroczeniem dochodu o kwotę 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i osoby gospodarującej w rodzinie (pkt 5-7); nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 8).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2018 r., po rozpoznaniu odwołań skarżących, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2017 r.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnieśli A. M. (sygn. akt I SA/Wa 2074/18) i J. M. (sygn. akt I SA/Wa 2075/18) żądając jej uchylenia, zarzucając organowi naruszenie: art. 7, art. 77 oraz art. 107 K.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego zbadania materiału dowodowego, naruszając przy tym słuszny interes skarżących; art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 62 ust. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o pomocy społecznej, poprzez wadliwe zastosowanie tych przepisów.

W uzasadnieniu skarg wskazali na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania odwoławczego. Podnieśli ponadto, że Kolegium nie odniosło się do zarzutów odwołań i kwestii dochodów skarżących, ograniczając się jedynie do przytoczenia przepisów dotyczących częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłaty. Organ nie zdobył również aktualnych informacji na temat skarżących, o czym świadczy m.in. doręczenie zaskarżonej decyzji nieżyjącej już A. M. Skarżący opisali ponadto swoją sytuację zdrowotną, rodzinną i finansową.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało, że spośród kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt A. M. w domu pomocy społecznej przesłanki spełniają, prócz mieszkanki ww. domu, również skarżący. Organ nie znalazł również podstaw do zakwestionowania wysokości wyliczonej przez organ pierwszej instancji opłaty należnej od wszystkich zobowiązanych. Z kolei kwestia częściowego lub całkowitego zwolnienia od przedmiotowej opłaty wykracza poza zakres niniejszego postępowania.

Postanowieniem z 25 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2075/18 Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2074/18 i I SA/Wa 2075/18 i postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 2074/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2018 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Sąd ustalił bowiem, że kwestionowana decyzja skierowana została do osoby, która w dniu jej wydania nie żyła. Z nadesłanego do Sądu przez Urząd Stanu Cywilnego [...] odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że przed wydaniem decyzji zmarła uczestniczka postępowania – A. M. (zmarła w dniu [...] lipca 2018 r.), będąca osobą zobowiązaną do uiszczania opłat za swój pobyt w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w W. (opłatę ustalono od [...] grudnia 2016 r.)

W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 2422/03, LEX nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33).

Powyższe oznacza, że A. M. (zmarła w dniu [...] lipca 2018 r.) nie mogła być stroną postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2018 r. Utrzymanie zaś w mocy decyzji, którą ustalono bezterminowo m.in. od ww. osoby opłatę za jej pobyt w domu pomocy społecznej, uznać należało za kwalifikowaną wadę procesową. Zauważyć również należy, że organ odwoławczy posiadał wiedzę o zgonie ww. osoby. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się bowiem e-mail z 4 lipca 2018 r., którym Dom Pomocy Społecznej "[...]" w W. poinformował organ pierwszej instancji o zgonie A. M. Mimo tego osobę tę uczyniono adresatem zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwie strony postępowania, w tym osoby zobowiązane do wniesienia opłaty za pobyt zmarłej w domu pomocy społecznej, jak również właściwie ustali daty, za jakie opłata ta jest należna.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.