Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 274/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156 par. 1 w zw. z art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia opłaty za pobyt dziecka w ośrodku pomocy dziecku i rodzinie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. J. W. (dalej strona lub skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności sześciu decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. (dalej organ pierwszej instancji), w tym decyzji z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona akcentowała wydanie decyzji bez podstawy prawnej i nadużycie prawa. W jej ocenie przytoczone w decyzji w podstawie prawnej przepisy nie mają zastosowania gdyż zatrzymanie nieletnich reguluje ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawie nieletnich, a ustalenie odpłatności za pobyt nieletniego w pogotowiu opiekuńczym reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej Kolegium) decyzją z dnia [...]r. nr [...] umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skoro decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r. (pierwotna) jest związana z decyzją z dnia [...]r. (wtórną), a w stosunku do sprawy, w której została wydana decyzja z dnia [...]r. oddalono skargę w postępowaniu sądowym to należy przyjąć, że również decyzja pierwotna jest wolna od wad uzasadniających stwierdzenie nieważności. Tym samym w sprawie nie powinno się toczyć postępowanie, a wszczęte podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.).

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zwróciła się o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 i 7 k.p.a., że decyzje organu pierwszej instancji nie mają podstawy prawnej.

Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu opłatę za pobyt syna A. W. w Ośrodku Pomocy Dziecku i Rodzinie w C. w kwocie 1.633,44 zł za okres od 8 lipca do 31 lipca 2005 r., natomiast począwszy od 1 sierpnia 2005 r. w kwocie 2.100 zł za każdy miesiąc. Strona odebrała decyzję w dniu 16 września 2005 r. i nie wniosła od niej odwołania. Decyzja ta była następnie zmieniana decyzjami z dnia [...]r. nr [...] gdzie miesięczna opłata została ustalona na kwotę 2.145,00 zł oraz z dnia [...]r. nr [...], mocą której ustalono wysokość opłaty na 2.218,00 zł. Od decyzji z dnia [...] r. strona wniosła odwołanie. Kolegium decyzją z dnia [...]r. [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]r. nr [...]. Ponadto wobec wniesienia przez stronę skargi na decyzję Kolegium z dnia [...] roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 651/07 oddalił skargę.

Kolegium odwołało się do regulacji prawnej zamieszczonej w art. 105 § 1 i w art. 61a § 1 k.p.a. oraz do art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 2, art. 153, art. 170 i art. 171 ustawy p.p.s.a. i wywiodło, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, związanej z decyzją od której oddalono skargę prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno być załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania; a w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte mimo, że nie powinno się toczyć, podlega umorzeniu.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach obejmującej sześć decyzji Kolegium wydanych w postępowaniach toczących się z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji (skarga została rozdzielona i w niniejszym postępowaniu przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Kolegium nr [...]), skarżący zarzucił: 1) naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., tj. nadużycie prawa przez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodu oraz odmowę rozpoznania istoty sprawy, co miało wpływ na wynik sprawy, 2) uchylanie się przez Kolegium od stwierdzenia oczywistego nadużycia prawa.

Podnosząc zarzuty pod adresem Starosty [...] skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że decyzja Dyrektora PCPR w B. była oparta na oczywistym nadużyciu prawa i w dacie zdarzenia nie miała podstawy prawnej, 2) zobowiązanie do zwrotu wyłudzonej kwoty z ustawowymi odsetkami od dnia wyłudzenia do dnia zapłaty wraz z kosztami egzekucji w postępowaniu administracyjnym oraz naprawienia skutków nadużycia prawa. Nadto wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji przez stwierdzenie o braku merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy i zasądzenie od Kolegium zwrotu dotychczasowych kosztów postępowania w kwocie 1000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 2017 r. do dnia zapłaty oraz kosztów obecnego postępowania odwoławczego według norm przepisanych.

Uzasadniając te zarzuty i żądania skarżący obszernie wywodził na okoliczność regulacji prawnej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucił organowi wyższego stopnia naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz art. 104 i art. 105 k.p.a. Krytycznie ocenił również wcześniejsze orzeczenia tutejszego Sądu, który – w jego ocenie – bezpodstawnie uchylił się od merytorycznego rozstrzygnięcia, odrzucając skargi "z uwagi na gorączkowe czepianie się niewykorzystania przesłanek określonych w art. 127 § 3 k.p.a.". Skarżący akcentował wadliwość orzeczeń administracyjnych organu pierwszej instancji opartych na przepisach prawnych, które nie mogły mieć zastosowania, gdyż – jak wywodził - zatrzymanie nieletnich reguluje ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawie nieletnich, a ustalenie odpłatności za pobyt nieletniego w pogotowiu opiekuńczym reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełnym zakresie stanowisko i argumentację prezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że w wyroku z dnia 14 lutego 2008 r. Sąd wskazał, że "podniesiona w skardze argumentacja, zgodnie z którą wskazane wyżej uregulowania o pomocy społecznej (art. 81 – dopisek Kolegium) nie mają w niniejszej sprawie zastosowania jest chybiona". Kolegium podkreśliło, że z wyroku wynika, że umieszczenie syna skarżącego w placówce nie nastąpiło w wyniku postępowania podlegającego przepisom ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich, lecz zostało dokonane na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd przeprowadził kontrolę legalności działania administracji na zasadach wyżej opisanych i stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Kolegium z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że postępowanie nieważnościowe w ogóle nie powinno było się toczyć; w sytuacji jednak gdy już doszło do jego wszczęcia, obowiązkiem organu było jego umorzenie. Zdaniem Kolegium istniała podstawa do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ponieważ decyzja co do której wniesiono o stwierdzenie nieważności (decyzja z dnia [...]r. nr [...]) jest pierwotną decyzją ustalającą skarżącemu odpłatność za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej, a odnośnie decyzji z dnia [...]r. nr [...], która jest decyzją wtórną, jedynie zmieniającą wysokość tej opłaty, sąd administracyjny wypowiedział się już prawomocnie, oddalając skargę wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 651/07. Akcentowano, że z treści uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie wynika, że podnoszona przez skarżącego okoliczność - iż bezpodstawnie i bezprawnie obciążono go kosztami za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej, gdyż (jak wywodził) przepisy powołane w podstawie prawnej decyzji z dnia [...]r. nie mogły znaleźć w tej sprawie zastosowania – była przedmiotem analizy tutejszego Sądu, który stanowczo się w tej kwestii wypowiedział, oceniając argumentację skarżącego jako chybioną. Nie godzi się z tym skarżący, podtrzymując swoje żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r.; nadto żądając usunięcia z obrotu zaskarżonej decyzji oraz zwrotu kwot wyegzekwowanych od niego w postępowaniu egzekucyjnym, zwrotu kosztów i naprawienia "skutków nadużycia prawa".

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy okolicznością determinującą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...] (decyzji pierwotnej), ustalającej wysokość opłat za pobyt dziecka w placówce opiekuńczej, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., może być uprzednie poddanie kontroli sądu administracyjnego decyzji zmieniającej wysokość tych opłat.

Zgodnie z tym przepisem prawnym gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale również inne uzasadnione przyczyny (przesłanka przedmiotowa). Ustawodawca nie określił jakie przypadki należy kwalifikować jako przesłankę przedmiotową. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że przez te inne uzasadnione przyczyny należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.

Przesłankę przedmiotową stanowi również oddalenie prawomocnym wyrokiem skargi na decyzję, co do której wniesiono o stwierdzenie nieważności, jeśli w sprawie nie zachodzą okoliczności, które pomimo istnienia prawomocnego wyroku czynią dopuszczalnym wszczęcie postępowania nieważnościowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 wskazał, że nie zawsze wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję automatycznie stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Możliwa jest bowiem sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania. Co prawda uchwała została wydana w poprzednim stanie prawnym, lecz argumentacja w zakresie wyżej wskazanym jest akceptowana w judykaturze również na gruncie aktualnego stanu prawnego (por. przykładowo wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14, LEX nr 2119356) i Sąd w składzie tu orzekającym przyjmuje ją za własną.

Sąd stwierdza, że jeżeli nie zachodzą wskazane w uchwale okoliczności czyniące dopuszczalnym wszczęcie postępowania nieważnościowego w stosunku do decyzji zmieniającej, to w pewnych okolicznościach skutki prawomocności materialnej wyroku wydanego w stosunku do tej decyzji obejmują również decyzję pierwotną. Taka sytuacja występuje właśnie w analizowanej sprawie ze względu na ścisły związek pomiędzy tymi decyzjami w sytuacji, gdy decyzja pierwotna i wtórna różnią się jedynie wysokością opłat - przy tożsamości podstawy ich ustalania, kwestia podstawy prawnej i charakteru całości opłat została prawomocnie przesądzona, a żądanie stwierdzenia nieważności oparte jest na zakwestionowaniu prawidłowości zidentyfikowania podstawy prawnej opłat. Przyjęcie bowiem poglądu przeciwnego stanowiłoby niedopuszczalne naruszenie zasady pewności prawa, której jednym z wyrazów jest instytucja prawomocności wyroku.

W tym miejscu trzeba jeszcze zaznaczyć, że co prawda Kolegium nie wydało postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego, lecz jednoznacznie wskazało, że powinno to było uczynić, a dostrzeżoną wadliwość mogło jedynie usunąć w toku postępowania poprzez jego umorzenie, gdyż powrót na etap badania wstępnego nie był już możliwy.

Poza sporem pozostaje fakt, że wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 651/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...]r. nr [...]. Była to trzecia z kolei decyzja w przedmiocie ustalenia skarżącemu opłaty za pobyt syna w placówce opiekuńczej; decyzja zmieniająca decyzję pierwotną. Najpierw bowiem decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji ustalił skarżącemu opłatę za pobyt syna A. W. w Ośrodku Pomocy Dziecku i Rodzinie w C. w kwocie 1.633,44 zł za okres od 8 lipca do 31 lipca 2005 r., natomiast począwszy od 1 sierpnia 2005 r. w kwocie 2.100 zł za każdy miesiąc. Decyzja ta była następnie zmieniona decyzją z dnia [...]r. nr [...], gdzie miesięczna opłata została ustalona na kwotę 2.145,00 zł; następnie została zmieniona decyzją z dnia [...]r. nr [...], mocą której ustalono wysokość opłaty na 2.218,00 zł.

W uzasadnieniu kluczowego dla sprawy wyroku z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 651/07 tutejszy Sąd jednoznacznie stwierdził, że "Zasady ustalania odpłatności stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy określone zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej", przytaczając treść art. 81 tej ustawy. Sąd wskazał, że "Brzmienie powyższych unormowań nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że skarżący, jako rodzic małoletniego dziecka jest zobligowany do łożenia na jego utrzymanie i to bez względu na fakt ograniczenia władzy rodzicielskiej". Sąd podkreślił, że "podniesiona w skardze argumentacja, zgodnie z którą wskazane wyżej uregulowania ustawy o pomocy społecznej nie mają w niniejszej sprawie zastosowania, jest chybiona. Jakkolwiek bowiem syn skarżącego został umieszczony w placówce opiekuńczo-wychowawczej mocą postanowienia sądu powszechnego, to jednak wspomniane orzeczenie nie zostało wydane w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r., Nr 11, poz. 109 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 tej ustawy, zakres jej zastosowania obejmuje zapobieganie i zwalczanie demoralizacji w stosunku do osób, które nie ukończyły 18 lat, postępowania w sprawach o czyny karalne w stosunku do osób, które dopuściły się tych czynów po ukończeniu lat 13 ale nie ukończyły lat 17 oraz wykonywanie środków wychowawczych i poprawczych w stosunku do osób, względem których środki te zostały orzeczone, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 21 lat. Tymczasem z dołączonej do akt sprawy kopii przywołanego postanowienia wydanego w dniu [...]r., przez Sąd Rejonowy w B. wynika, że zostało ono wydane w sprawie z wniosku skarżącego o powierzenie władzy rodzicielskiej nad D. W. i A. W. i o pozbawienie E. W. władzy rodzicielskiej nad tymi dziećmi. Umieszczenie A. W. w placówce opiekuńczo-wychowawczej nie nastąpiło zatem w wyniku postępowania podlegającego przepisom cytowanej wyżej ustawy z dnia 26 października 1982 r., lecz zostało dokonane na podstawie art. 109 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r., Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). W konsekwencji pkt 4 omawianego orzeczenia Sądu nie oznaczał zwolnienia stron od kosztów postępowania w rozumieniu art. 32 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (które obejmują między innymi należność z tytułu pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej), lecz dotyczył wyłącznie opłat sądowych, wydatków i innych należności, o których mowa w przepisach Tytułu V Kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem Sądu nie sposób również zgodzić się z zarzutem, aby umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej zwalniało rodziców z obowiązku łożenia na jego utrzymanie i przenosiło go na tą instytucję. W szczególności, do formułowania takiego wniosku nie upoważnia art. 1121 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten stanowi bowiem, że o ile sąd opiekuńczy nie postanowi inaczej, do rodziny zastępczej albo placówki opiekuńczo-wychowawczej należy obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą umieszczonego w nich małoletniego, a także jego wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb utrzymania. Z treści cytowanego unormowania wynika zatem jednoznacznie, że obowiązkiem placówki opiekuńczo wychowawczej nie jest tu pokrywanie kosztów utrzymania dziecka, lecz jedynie reprezentowanie go w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb. Równocześnie w rzeczonej normie prawnej wskazano wprost, że inne obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców małoletniego. W świetle zaprezentowanych wyżej rozważań prawnych godzi się podnieść, że orzekające w sprawie organy były uprawnione do ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo wychowawczej na zasadzie art. 81 ustawy o pomocy społecznej".

Wyrok tutejszego Sądu z dnia 14 lutego 2008 r. wywołuje skutki, o których mowa w treści art. 170 ustawy p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 ustawy p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63).

Z cytowanego fragmentu uzasadnienia wyroku wynika jednoznacznie, że Sąd prawomocnie przesądził charakter opłat ciążących na skarżącym i wypowiedział się w zakresie podstawy prawnej nałożenia tych opłat, a więc w zakresie okoliczności powoływanych przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej, ustalającej opłaty. Co prawda wyrok koncentrował się na opłatach ustalonych w decyzji zmieniającej ich wysokość, ale sformułowanie twierdzeń dających podstawę do oddalenia skargi nie było możliwe – w świetle zarzutów skarżącego (odpowiadających zarzutom podniesionym we wniosku o stwierdzenie nieważności) – bez jednoznacznego przesądzenia podstawy prawnej nałożenia opłat, ze skutkiem uprawnionego i koniecznego sformułowania oceny w zakresie prawidłowości nałożenia opłat w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej, poczynając od momentu umieszczenia dziecka we wskazanej placówce opiekuńczej - co było istotą rozstrzygnięcia zamieszczonego w decyzji pierwotnej. Ocena prawna wyrażona w tym wyroku wiązała Kolegium. Niedopuszczalne więc było wypowiedzenie się przez ten organ w zakresie podstaw prawnych nałożenia opłat i ich charakteru prawnego w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej ustalającej wysokość opłat. Pogląd organu miałby w takim przypadku charakter konkurencyjny w stosunku do prawomocnej oceny prawnej Sądu. Z powodów wyżej wyjaśnionych, związanych z tożsamością zarzutów podniesionych w postępowaniu sądowym zakończonym prawomocnym wyrokiem oraz zarzutów sformułowanych we wniosku o stwierdzenie nieważności Sąd stwierdza, że w analizowanej sprawie nie zaistniały okoliczności, które w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 pozwalałaby na odstąpienie od zasady, że wyrok oddalający skargę na decyzję wydaną w trybie zwykłym stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w stosunku do decyzji zmieniającej wysokość opłat. W świetle zaprezentowanej wyżej argumentacji skutki prawomocności materialnej wyroku wydanego w stosunku do decyzji zmieniającej obejmują również decyzję pierwotną.

Brzmienie art. 170 ustawy p.p.s.a. musiało zatem uwarunkować treść rozstrzygnięcia Kolegium, które zasadnie umorzyło postępowanie nieważnościowe jako bezprzedmiotowe, mając na uwadze okoliczność, iż organ ten winien był odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W przypadku wadliwego wszczęcia takiego postępowania, koniecznym było jego procesowe zakończenie w trybie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.