Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 441/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lutego 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego E. R. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [....] działając na podstawie art. 4 pkt 9b (1), art. 136 ust. 3, art. 142 ust. 1, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 104 K.p.a. odmówił zwrotu działki nr [....] o pow. 568 m2 objętej księgą wieczystą nr [....] położonej w obrębie [....] jednostka ewidencyjna [....] m. [....] na rzecz S.R. i innych ..... W uzasadnieniu organ podał, że działka nr [....] o pow. 568 m2 obręb [....], jedn. ewid. [....] została wywłaszczona na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 13 sierpnia 1986 r. na rzecz Skarbu Państwa pod realizację inwestycji p.n. "Ulica Kurdwanowska – II przedsięwzięcie". W dacie wywłaszczenia nieruchomość stanowiła współwłasność [....] w 1/4 części, E.C. w 1/4 części oraz S.R. w 1/2 części. Postanowieniem z dnia 14.06.1995 r. Urząd Rejonowy w K. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu uzyskania prawomocnych postanowień spadkowych po zmarłym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości E.C. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 24.03.1983 r. sygn. akt I Ns 390/83/P prawo do spadku po E.C. nabyli: A.C. w 4/16 cz. oraz B.C. i inni..... po 3/16 cz. Z kolei prawo do spadku po M.C. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 30.10.2001 r. sygn. akt I Ns 2195/01/P nabyli: A.C. w 9/24 cz., A.C. w 5/24 cz., M.W. w 5/24 cz. i B.W. w 5/24 cz. W związku z powyższymi postanowieniami, pismem z dnia 12.01.2004 r. spadkobiercy E.C. przyłączyli się do wniosku S.R. o zwrot działki nr [....] obręb [....] jedn. ewid. [....] m. K. W dniu 29.11.2007 r. Prezydent Miasta K podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Decyzją z dnia 3.06.2008 r. Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [....] . Organ stwierdził bowiem, że działka nr [....] przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie postanowień art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i tym samym nie mieści się w żadnej kategorii nieruchomości podlegających zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z dnia 23 grudnia 2008 r. Wojewoda [....] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W trakcie postępowania zmarł S.R. , a spadek po nim nabył E.R. , który podtrzymał wniosek o zwrot. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta K. stwierdził, że decyzją Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 13 sierpnia 1986 r. wydaną w oparciu o art. 12 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości zatwierdzono projekt podziału działek przeznaczonych pod budowę obiektu pod nazwą ul. [....] przedsięwzięcie. Wydzielona na podstawie decyzji Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia 13 sierpnia 1986 r. działka nr [....] o pow. 568 m2 obr. [....] jedn. ewid. [....] jako wchodząca w skład projektowanej ul. [....] przedsięwzięcie z mocy prawa, stosownie do postanowień art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości stała się własnością Skarbu Państwa. Podział działki nr [....] oraz zmiany w zakresie własności wykazano w operacie ewidencji gruntów obrębu [....] jed. ewid. [....]. Powyższe zmiany nie zostały jednak ujawnione w księgach wieczystych. Przeprowadzona analiza wpisów w księdze wieczystej [....] wykazała natomiast, iż na podstawie sporządzonej przez biegłego sądowego mapy uzupełniającej projekt podziału nieruchomości ks. rób. [....] , stanowiącej załącznik do postanowienia Sadu Rejonowego [....] sygn. akt I Ns 1388/83/P, działka nr [....] o pow. 2712 m2 obręb [....] jedn. ewid. [....] uległa również podziałowi na działki nr [....] o pow. 1208 m2 i nr [....] o pow. 1504 m2. Działka nr [....] o pow. 1504 m2 obręb [....] jedn. ewid. [....] objęta jest księgą wieczystą [....] i stanowi współwłasność: A.C. w 169/256 cz., B.C. w 29/256 cz., M.W. w 29/256 cz. oraz A.C. w 29/256 cz. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z dnia 30 grudnia 1986 r. o zniesieniu współwłasności nieruchomości oraz postanowień spadkowych.

Organ wskazał, że podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przesłankami zwrotu nieruchomości są: wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę z wnioskiem o zwrot, objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Aby nieruchomość mogła być zwrócona wszystkie wymienione wyżej przesłanki muszą być spełnione. Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie wykazało, iż w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wnioskodawcy posiadają przymiot strony, albowiem są osobami, które zostały wywłaszczone lub następcami prawnymi właściciela wywłaszczonej nieruchomości. W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami nieruchomości przeprowadzonej w dniu [....] .2009 r. ustalono, iż granica zachodnia działki przebiega po wyasfaltowanej części ulicy [....] ok. 0,5 – 1 m. Granica północna przebiega wzdłuż ogrodzenia trwałego na podmurówce - w części przylegającej do południowej granicy działki [....] . Wzdłuż granicy działki [....] granica jest niewidoczna - biegnie do słupka narożnego ogrodzenia wschodniej części działki nr [....] . Granica wschodnia biegnie od w/w słupka w stronę południowego odcinka ok 17 m. (niewidoczna w terenie). Granica południowa - także niewidoczna w terenie (odcinek ok 41,3 m) przebiega po drodze utwardzonej z płyt betonowych, mocno zniszczonych na odcinku od ulicy [....], następnie przebiega po terenie porośniętym trawą. W wyżej opisanych granicach teren porośnięty jest niska trawą w zachodniej części działki rosną młode i bardzo młode brzozy w 4 rzędach (ok. 14 dużych). We wschodniej części teren porośnięty jest trawą, chwastami oraz jedną brzozą. Na działce przy jej zachodniej granicy zlokalizowano: studzienkę kanalizacyjną z żelaznym włazem, ok. 5 m. od w/w granicy znajduje się odpowietrznik z komory kolektora wodociągowego o 0 800. Natomiast przy granicy wschodniej znajduje się studzienka. Pełnomocnik Pana S.R. oświadczył, ze opisana droga z płyt betonowych jest pozostałością z czasów budowy kolektora, budowanego w 1988 r. Z mapy planu realizacyjnego wynika, iż na działce nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. miała zostać zrealizowana część inwestycji dotycząca uzbrojenia terenu w kolektor R9A-R9B magistrali wodociągowej 0 800 mm. Decyzja Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 24.06.1986 r. została uchylona decyzją Urzędu Miasta K. z dnia 14.06.1988 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik Dzielnicy [....] wydał w dniu 11.10.1988 r. decyzję zatwierdzającą plan realizacyjny i udzielający pozwolenia na budowę inwestycji pn. "[....] ". Plan realizacyjny zatwierdzony decyzją Naczelnika Dzielnicy [....] był tym samym planem, który został zatwierdzony decyzją z dnia 24.06.1986 r. Ponadto istotne dla rozpatrywanej sprawy są pozwolenia na budowę: kolektora [....] obejmującego inwestycję ul. [....] przedsięwzięcie (decyzja Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 12.08.1986 r.) oraz budowy magistrali wodociągowej 0 800 ODC. 21-39 [....] - zad. 3, etap II (decyzja Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 29.01.1990 r.). Mając przytoczone powyżej ustalenia na uwadze organ stwierdził, iż nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze zbędnością nieruchomości albowiem zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie 23.02.2010 r. I OSK 600/09: "przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, w związku z czym o takiej zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu, na przykład w sytuacji, gdy chodzi o wielką inwestycję, która wymaga długotrwałego procesu realizacji." Jak wynika z protokołu w sprawie odbioru końcowego i przekazania do użytku inwestycji komunalnych dot. magistrali wodociągowej 0 800 os. P.W. oraz ustaleń dokonanych w trakcie rozprawy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Skoro, zatem w określonych ustawą terminach objęta roszczeniem nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w dacie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa, to nie stała się zbędna w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i orzeczenie o zwrocie nie jest możliwe.

Od tej decyzji odwołanie wniósł E.R. podnosząc, że działka nr [....] o pow. 568 m nie jest objęta księgą wieczystą nr [....] , a Skarb Państwa nie jest ujawniony, jako właściciel tej nieruchomości. Strona wskazała również, że Prezydent Miasta K. jest stroną niniejszego postępowania administracyjnego i nagminnie łamie przepisy prawa.

Wojewoda [....] decyzją z dnia 6 lutego 2015 r. nr [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy, jednakże z innych przyczyn niż zostały wskazane w jej uzasadnieniu. W niniejszej sprawie kwestią wymagającą ustalenia w pierwszej kolejności jest czy objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość oznaczona jako działka nr [....] o pow. 568 m2, obr. [....] jedn. ewid. [....] m. K. , do której właściciele utracili prawo własności na rzecz Skarbu Państwa, na mocy ostatecznej decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z 13 sierpnia 1986 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości, wydanej na podstawie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, posiada status nieruchomości wywłaszczonej, podlegającej zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z przepisem art. 136 w związku z art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowy zakres nieruchomości podlegających zwrotowi na zasadach i w trybie określonym w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określają ust. 3 i 4 art. 136 oraz art. 216 ustawy. Art. 136 ust. 3 stanowi bowiem, że zwrotowi podlega nieruchomość wywłaszczona lub jej część. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu postanowienia ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zawartej stosownie do postanowień art. 113 ust. 3 ustawy, a więc części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, a nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Z kolei art. 216 ustawy rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw określonych taksatywnie w tym przepisie na rzecz określonych podmiotów i na potrzeby [....] Parku Narodowego. Zgodnie zaś z art. 216 ust. 2 przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Organ stwierdził, że podczas gdy w art. 216 ust. 1 mowa jest o odpowiednim stosowaniu przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa we wskazanych w tym przepisie przypadkach, to zgodnie z przepisem art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu. Taka konstrukcja omawianych przepisów stanowi wyraz ograniczenia stosowania instytucji zwrotu nieruchomości do wybranych przypadków - nabycia właśnie - prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Tak wyraźne rozróżnienie tych dwóch form przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, tj. "przejęcia" i "nabycia", stanowi wyraz zamierzonego działania ustawodawcy. Należy wskazać, że przejście prawa własności nieruchomości w trybie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. następowało z mocy prawa, a wiec nie można w tym przypadku mówić o nabyciu w rozumieniu art. 4 pkt 3 b ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [....] wskazał, że Prezydent Miasta K. nie jest stroną niniejszego postępowania. Podstawa do wyłączenia Prezydenta Miasta K. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej oraz reprezentującego jako statio fisci interesy Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Jak wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 11 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 559/08 Skarb Państwa, działając przez uprawnione organy w sprawach np. wywłaszczeniowych, realizuje cele publiczne, a nie swoje własne interesy jako osoba prawna, działa tutaj zatem jako Państwo. Co za tym idzie w postępowaniach tych nie ma miejsca na interes prawny Skarbu Państwa. Działając w tym zakresie realizuje on cele publiczne, a więc podyktowane interesem publicznym, a nie interesem, czy też obowiązkiem, o jakich mowa w art. 28 K.p.a. Reasumując, Skarb Państwa nie jest stroną postępowania administracyjnego o wywłaszczenie nieruchomości na jego rzecz.

Mając zatem na uwadze powyższe wobec ustalenia, że wnioskowana do zwrotu działka nr [....] o pow. 568 m2, położona w obrębie [....] jedn. ewid. [....] m. K. jako przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, nie mieści się w pojęciu nieruchomości wywłaszczonej (określonego w art. 136 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami) i nie może być tym samym przedmiotem zwrotu w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z 6 sierpnia 2012 r.

Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł E.R. , domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1/ art., 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na błędnym stwierdzeniu, że przedmiotowy przepis wyłącza dokonanie w niniejszej sprawie zwrotu wnioskowanej nieruchomości;

2/ art. 8 w związku z art. 107 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;

3/ art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu I instancji, zamiast uchylenia.

W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie odnosi się jedynie do nabycia nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej, ale również do nabycia nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej. Dodatkowo należy zauważyć, że w ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości brak było definicji nabycia nieruchomości. W związku z tym w pełni zasadne jest twierdzenie, że w art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami posłużono się ogólnym pojęciem nabywania nieruchomości po to, aby można było nim objąć każdy przypadek odjęcia dotychczasowemu właścicielowi jego prawa w trybie uregulowanym ustawą o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W niniejszej sprawie przejście prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o art. 12 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Jest to o tyle istotne, że przedmiotowe przejście prawa własności ma związek z podziałem nieruchomości, który nie został dokonany na wniosek właścicieli nieruchomości. Mając na uwadze okoliczność, że w niniejszej sprawie właściciele nieruchomości utracili tytuł prawny do nieruchomo sic wbrew ich woli, na cele publiczne, to nie sposób twierdzić, aby Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości w drodze wywłaszczenia. Dlatego też zachodzą wszelkie przesłanki do zastosowania art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [....] z dnia 6 lutego 2015 r., który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 6 sierpnia 2012 r. odmawiającą zwrotu działki nr [....] o pow. 568 m2 objętej księgą wieczystą nr [....] położonej w obrębie [....] jed. ewid. [....] m. [....] na rzecz S.R. i inni..... ,

Rozważając niniejszą sprawę przede wszystkim wskazać należy, że decyzją Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia 13 sierpnia 1986 r. wydaną w oparciu o art. 12 ust. 1, ust. 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości zatwierdzono projekt podziału działek przeznaczonych pod budowę obiektu pod nazwą ul. [....] przedsięwzięcie. Projektem podziału z dnia 6 sierpnia 1986 r. działka nr [....] położona w obrębie [....] jedn. ewid. [....] stanowiąca współwłasność A.C. , E.C. i S.R. uległa podziałowi na działki nr [....] o pow. 2144 m2 i nr [....] o pow. 568 m2. Z treści decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] wynika, że nieruchomości wchodzące w skład projektowanej ul. [....] z mocy prawa stały się własnością Skarbu Państwa. Taka forma nabycia nieruchomości przewidziana była w obowiązującej w dniu wydania tej decyzji regulacji zawartej w art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej, iż grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W tym miejscu dochodzimy do kluczowej kwestii w niniejszej sprawie, a mianowicie konieczności rozważenia dalszych losów prawnych nieruchomości nr [....] na gruncie zmieniających się przepisów. Wskazać bowiem należy, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, czyli z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie art. 5 ust. 2 tej ustawy mienie ogólnonarodowe (państwowe) służące użyteczności publicznej należące do miasta K. stało się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem tych miast, jeżeli było położone w ich granicach administracyjnych, chyba że przepis szczególny stanowił inaczej. W myśl jednolitego orzecznictwa komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ustawy z 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nastąpiła z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, to jest 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdzała jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę miała jedynie charakter deklaratoryjny (por. np. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1477/11). Dlatego istotne jest ustalenie, kto był właścicielem działki nr [....] położonej w obr. [....] w K. Sytuacja ta komplikuje się, gdyż do chwili orzekania przez Sąd nie została uregulowana treść księgi wieczystej, zawierająca wyżej wskazaną nieruchomość. Jak wynika bowiem z aktualnej treści księgi wieczystej nr [....] w jej dziale II jako właściciele między innymi nieruchomości nr [....] nadal widnieją A.C. , B.C. i inni...., Organ II instancji w żaden sposób nie wyjaśnił tej rozbieżności. Co więcej nie odniósł się również szczegółowo do kwestii podnoszonej w odwołaniu, że Prezydent Miasta K. nie powinien orzekać w sprawie, gdyż sam jest strona postępowania. W tej sytuacji podkreślenia wymaga, że Prezydent Miasta K. działał jako organ I instancji, który odmówił zwrotu działki nr [....] . Tymczasem w myśl art. 142 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. W sprawach, o których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powyższego, prezydent miasta na prawach powiatu nie jest organem właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta stanowi własność reprezentowanej przez niego jednostki samorządu terytorialnego. Zatem, gdy zostanie złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność gminy lub powiatu, prezydent odpowiedniego miasta na prawach powiatu powinien wyłączyć się od rozpoznawania sprawy i przekazać akt sprawy wojewodzie zgodnie z art. 26 K.p.a. Z rozważań tych wynika, że kwestia mającą istotne znaczenie w niniejszej sprawie jest ustalenie prawa własności przysługującego do nieruchomości nr [....] . Tylko wtedy można będzie poprawnie ustalić organ właściwy w sprawie jak również poprawnie rozstrzygnąć sprawę. Stwierdzenie bowiem, iż w sprawie w I instancji orzekał organ niewłaściwy byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności tej decyzji.

W związku z powyższym uznać należało, że Wojewoda [....] orzekł w sprawie naruszając przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., określające obowiązek organów administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Przed podjęciem zaskarżonego rozstrzygnięcia powinien był bowiem ponad wszelką wątpliwość ustalić, czego nie dokonał, kto był właścicielem działki i jaki organ jest właściwy w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Odnośnie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.