Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2523/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 §1
journal: Dz.U. 2017 poz 2234
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie - tekst jedn.
article: art. 19, art. 20 §1 pkt 1, art. 27 §1 pkt 9, art. 29 §1, art. 33 §1, art. 34
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 947
law: Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
article: art. 2, art. 31, art. 68, art. 87
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 17 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2350/15 w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2350/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na zaskarżone postanowienie Ministra Zdrowia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], Wojewoda [...] nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 420 zł w celu przymuszenia do poddania syna skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wezwał do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym.

Grzywna została nałożona na skarżącego w związku z odmową jego żony poddania dziecka szczepieniu i po wezwaniu skarżącego do stawienia się z dzieckiem w wybranym punkcie szczepień w celu ich wykonania.

Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący.

Zaskarżony postanowieniem Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Minister wskazał, że istnienie obowiązek poddania dziecka szczepieniom, chyba że uprzednie badanie lekarskie wykaże określone przeciwwskazania. W przypadku dzieci obowiązek ten spoczywa na rodzicach (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Powołując się na treść art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej "u.p.e.a.", wskazał na istotę grzywny w celu przymuszenia, która w niniejszej sprawie została nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanego od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Organ podkreślił, że grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Minister w odniesieniu do podnoszonej przez skarżącego argumentacji dotyczącej niemożliwości spełnienia ww. obowiązku wskazał, że obowiązek ten wynika z obowiązujących przepisów prawa, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ww. ustawy. Ponadto terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program Szczepień Ochronnych w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. W związku z powyższym Minister Zdrowia stwierdził, że brak jest podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z art. 119 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się zarzutu naruszenia przez organ art. 10 i art. 81 K.p.a. organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wykazał, aby Wojewoda uniemożliwił mu dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny informował skarżącego niejednokrotnie o tym, że w sytuacji niezaszczepienia dziecka zostanie wszczęte przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne.

Powyższe postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, domagając się jego uchylenia i postanowienia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. i art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a., art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. niewykonalność obowiązku, art. 119 § 1 u.p.e.a. przez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia; oraz art. 124 § 2 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. polegające na niezbadaniu przyczyny, dla której szczepienie nie zostało wykonane, art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2350/15, oddalając skargę, wskazał, że w niniejszej sprawie prawidłowo skierowano grzywnę w celu przymuszenia do osoby, która uchyla się wykonaniu ustawowego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jednocześnie Sąd ocenił, że podnoszona przez skarżącego kwestia niewykonalności obowiązku nie może być rozpatrywana na etapie oceny legalności nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Taka argumentacja stanowiłaby w istocie zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 28 marca 2012 r., II SA/Go 61/12; wyrok WSA w Krakowie z 22 sierpnia 2012 r., III SA/Kr 1099/11). Następnie Sąd wskazał na uregulowania prawne, z których wynika obowiązek szczepień, co oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA: z 17 kwietnia 2014 r., II OSK 338/13; z 4 lutego 2015 r., II OSK 1509/13; z 12 czerwca 2012 r., II OSK 1312/13 i II OSK 97/13). To jakie szczepienia należy wykonać wynika z Programu Szczepień Ochronnych. Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych, mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Oznacza to, że obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym wydanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczenienia, nie można zaś z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., II OSK 1312/13). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Tylko w uzasadnionych przypadkach można nie poddać dziecka szczepieniu (po odpowiednim wyniku badania kwalifikacyjnego). Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodziców wraz z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Skarżący nie dostarczył przy tym zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u syna S., natomiast żona skarżącego wyraziła sprzeciw na piśmie (oświadczenia z 30 kwietnia 2013 r.). Dziecko skarżącego nie otrzymało zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) szczepionki przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny. Skarżący nie dostarczył lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka. Sąd podkreślił, że o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne. W ocenie Sądu, ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do syna skarżącego stał się wymagalny. Mając na uwadze materiał zebrany w sprawie oraz fakt, że przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone jest przymusem administracyjnym, Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne, zaś grzywna została nałożona w wysokości zgodnej z art. 121 § 1 u.p.e.a. Sąd nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu uchybień przepisów prawa materialnego i procesowego dotyczących podstawy prawnej nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zachowania gwarancji procesowych skarżącego, w tym naruszenia art. 10 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 81 K.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz. U. Nr 234, poz. 1570), t.j. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "Negatywnych Odczynów Poszczepiennych", wobec braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak I w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Z uwagi na fakt, że powyższe zagadnienie ma charakter prejudycjalny wniesiono o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez brak oceny zastosowania przepisów o właściwości określonych w art. 19 u.p.e.a., a w konsekwencji oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy, na zasadzie art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia, poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], jako wydanych w postępowaniu wszczętym z naruszeniem przepisów o właściwości określonych w art. 20 § 1 u.p.e.a., przepisów o wymagalności obowiązku określonych w art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych (odsyłającego jedynie do komunikatu jako źródła obowiązku);

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, Sąd zobowiązany byt stwierdzić, że istnieją podstawy do uchylenia postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...], jak i postanowienia Wojewody [...] jako wydanego z naruszeniem przepisów postępowania, które miało Istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zaś przez PPIS wymagalności obowiązku.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podważenie legalności postanowień o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, na tym etapie postępowania egzekucyjnego, wymaga od strony tego postępowania wykazania zaistnienia takich okoliczności, które pozwalały na stwierdzenie, że do nałożenia grzywny w celu przymuszenia doszło z naruszeniem prawa. W skardze kasacyjnej takich przeszkód prawnych nie wykazano. Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia, że postępowania egzekucyjnego nie prowadził organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest wojewoda. Wynika to z tego, że w ogólności w niniejszej sprawie mamy do czynienia z egzekucją obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa (ustawowy obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym), a nie – jak wskazuje się w skardze kasacyjnej – jedynie z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. A przy tego rodzaju egzekucji organem egzekucyjnym jest wojewoda. W okolicznościach tej sprawy to właśnie ten organ nałożył na stronę skarżącą grzywnę w celu przymuszenia. Brak jest tym samym podstaw do stwierdzenia, że nałożenia ww. środka egzekucyjnego dokonał organ niewłaściwy. O wadliwości przedmiotowego rozstrzygnięcia nie świadczy również okoliczność, że postępowanie egzekucyjne na jego wcześniejszym etapie prowadził Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...]. W skardze kasacyjnej nie wykazano bowiem na podstawie jakiego porozumienia z Wojewodą [...] i jakie konkretnie czynności egzekucyjne podejmował PPIS [...], aby można było uznać, że zaistniały wady postępowania egzekucyjnego, które ewentualnie mogą mieć wpływ na ocenę legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Ponadto wskazywana w skardze kasacyjnej kwestia zawarcia porozumienia pomiędzy ww. organami i problematyka określonego podporządkowania hierarchicznego pomiędzy tymi organami, jako administracji rządowej zespolonej, nie może prowadzić do podważenia w ogólności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zawarcie porozumienia – na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie w związku z art. 20 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o powierzeniu przez wojewodę osobie pełniącej funkcję PPIS wykonywania na terenie województwa zadań wojewody jako organu egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostających w jego właściwości, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa – nie ma wpływu na właściwość organu egzekucyjnego, ponieważ osoba, której powierzono zadania, jako kierownik państwowej jednostki organizacyjnej funkcjonującej w województwie, wykonuje takie zadania nie w imieniu własnym, lecz w imieniu wojewody. Taki ma bowiem charakter powierzenie przez wojewodę zadań w trybie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie. Wskazania wymaga, że przepis ten nie stanowi aby przeszkodę do zawarcia porozumienia stanowiła podległość służbowa pomiędzy stronami porozumienia oraz uprawnienia nadzorcze pomiędzy takim stronami porozumienia. Nie różnicuje kierowników państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących na obszarze województwa od sposobu ich zespolenia z administracją rządową. Co prawda, w doktrynie i orzecznictwie wypowiedziano przeciwny pogląd, zgodnie z którym "strony porozumienia są równorzędnymi i niezależnymi podmiotami, niepowiązanymi więzami organizacyjnymi; w szczególności żadna z nich, zwłaszcza organ administracji rządowej, nie ma pozycji dominującej". Jednak stanowisko to zawarte we wskazywanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroku NSA o sygn. akt SA/Rz 1109/95 dotyczyło innego rodzaju porozumienia zawieranego na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. I rzeczywiście pomiędzy wojewodą, a organem jednostki samorządu terytorialnego trudno mówić o podporządkowaniu hierarchicznym, poza uprawnieniami nadzorczymi wojewody, co zachowuje swoją aktualność w obowiązującym stanie prawnym wynikającym z tzw. "ustaw samorządowych", jednak o takich samych regułach zawierania porozumień nie można wprost mówić w odniesieniu do porozumień zawieranych na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, ponieważ już niejako w specyfikę takich porozumień jest wpisana określona hierarchiczna zależność pomiędzy stronami zawieranego porozumienia wynikająca ze sposobu zespolenia. Powyższa ocena wynika z tego, że w zbiorze kierowników państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie, o jakich mowa w art. 20 ust. 1 ww. ustawy, znajduje się także państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej na szczeblu powiatu. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne wszczął niewłaściwy organ, ponieważ organem tym w okolicznościach tej sprawy był wojewoda, nawet jeżeli określone czynności w tym zakresie wykonywał PPIS na podstawie zawartego porozumienia. Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 19 u.p.e.a., art. 134 p.p.s.a., art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 20 § 1 u.p.e.a. i art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Ponadto sformułowane na obecnym etapie postępowania zarzuty skargi kasacyjnej w istocie nie dotyczą legalności zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, lecz z ich istoty wynika, że strona skarżąca próbuje podważyć zasadność prowadzonej egzekucji (zarzut dot. prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny – art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.; zarzut dot. nieistnienia obowiązku – art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.; zarzut dot. dopuszczalności egzekucji – art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). W tym miejscu należy wskazać, że środkiem obrony przed egzekucją jest zarzut (w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zarzut jako środek obrony przed egzekucją może być złożony tylko w stadium wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), zaś podstawy złożenia zarzutów zawiera art. 33 § 1 u.p.e.a. Zarzut jest rozpoznawany w procedurze unormowanej w art. 34 u.p.e.a. Złożenie zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia ogranicza przedmiot rozpoznania tylko do regulacji przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia. W tej sytuacji, jeżeli strona skarżąca nie wykazała aby istniały uzasadnione zarzuty przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu, to brak było podstaw do uwzględnienia określonej w tym zakresie argumentacji przez organ egzekucyjny – przy nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, jak i przez Sąd w zaskarżonym wyroku – przy kontroli legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Określona w tym zakresie prawidłowość sekwencji postępowania wynika z tego, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają na celu m.in. doprowadzenie do skutecznego wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, w tym tych o charakterze niepieniężnym. Stanowisko to potwierdza istota grzywny w celu przymuszenia, która jako jeden ze środków egzekucyjnych ma prowadzić do spełnienia przez zobowiązanego określonego obowiązku, w tej sprawie poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

W związku z powyższym nie zawiera także usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. i art. 29 § 1 u.p.e.a., ponieważ w skardze kasacyjnej nie wykazano aby zaistniały podstawy do uznania, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niedopuszczalne. Jak już wyżej oceniono, strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała aby postępowanie to prowadził organ niewłaściwy oraz – określony obowiązek, którego niewykonanie stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie wynikał bezpośrednio z ustawy. Dlatego brak jest podstaw do stwierdzenia, że w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. polegającego na zaniechaniu przez organ egzekucyjny badania z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.

Odnośnie wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze kasacyjnej zakresie. W tej bowiem sprawie mamy do czynienia ze zderzeniem się dwóch interesów indywidualnego i ogólnospołecznego, co wymaga uwzględnienia zasady proporcjonalności, która jest jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, o jakim mowa w art. 2 Konstytucji RP. Każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień dotyczy sfery właśnie w wymiarze całego społeczeństwa, celem zabezpieczenia go przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W tej zaś sprawie nie jest kwestionowane, a ponadto w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej – art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności oraz godności człowieka. Brak jest również podstaw do przyjęcia aby ww. rozwiązania ustawowe dotyczące "obowiązkowości" szczepień były niezgodne z prawem unijnym. W orzecznictwie europejskim wskazywano, że sama w sobie obowiązkowość szczepień nie jest niezgodna z prawem unijnym, lecz brak zagwarantowanych prawnie odpowiednich środków kompensujących ewentualne wystąpienie niepożądanych powikłań poszczepiennych. Co prawda, prawo cywile nie wyklucza dochodzenia swoich roszczeń w związku z doznaną krzywdą lub utratą zdrowia, jednak nie można wykluczać, że dla szybkości i skuteczności dochodzenia praw właściwsze byłyby odpowiednie normy prawa administracyjnego. Są to jednak w głównej mierze postulaty de lege ferenda, które nie mają wpływu na wynik niniejszej sprawy, w tym na dopuszczalną prawnie "obowiązkowość" szczepień.

W związku z powyższym nie zaistniały podstawy do rozpoznania wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o zawieszenie postępowania w sprawie.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.