Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 931/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 7a art. 50 ust. 1 pkt 1 art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 19 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2013 roku sprawy ze skargi K. S. i P. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu zaniechania dalszych robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżących K. S. i P. W. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), nakazał R. B., właścicielowi przedsiębiorstwa A w Ł., zaniechanie dalszych robót budowlanych, związanych z przebudową, polegającą na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych w części południowej ściany wschodniej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie nieruchomości położonej w Ł., przy ul. A 17.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 7 lipca 2010r. współwłaściciele nieruchomości przy ul. A 17 wystąpili o wydanie nakazu odbudowania wyburzonych w drodze samowoli budowlanej kominów spalinowych w ich budynku. Z pisma wynikało, że inwestor prowadzonej budowy budynku hotelowego na terenie nieruchomości przy ul. A 19/21 dokonał wyburzenia kominów, a następnie niezgodnie z sztuką budowlaną dokonał ich przebudowy.

W dniu 20 lutego 2013r, dokonano oględzin na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 17 w wyniku, których stwierdzono, że zostały nadbudowane trzy głowice kominów (wysokość nadbudowy ok. 51 cegieł - podczas kontroli nie było możliwości wykonania pomiaru wysokości na jaką zostały podwyższone kominy, z uwagi na panujące warunki atmosferyczne i oblodzenie dachu). Według oświadczenia, obecnych podczas kontroli K. S. i P. W., współwłaścicieli nieruchomości przy ul. A 17, przedmiotowe kominy, w ilości 3 sztuk, zostały podwyższone w 2009r., a inwestorem był R. B., zaś roboty w tym zakresie zostały wykonane w związku z prowadzoną przez niego inwestycją na terenie nieruchomości przy ul. A 19/21. Ponadto oświadczyli, że nie wyrażali zgody na wykonanie wspomnianych robót.

Powyższe ustalenia potwierdza, jak wskazał organ, zeznanie złożone w dniu 31 sierpnia 2010r. przez K. K. - pełniącego wówczas funkcję kierownika budowy budynku hotelowego, zlokalizowanego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21, z którego wynika, że nadbudowa kominów budynku przy ul. A 17 została wykonana w 2009r. w związku z prowadzoną budową budynku hotelowego, w celu doprowadzenia ich do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Sprecyzowano, że zostały nadbudowane 3 kominy (przy ścianie szybu windowego budowanego budynku hotelowego), a roboty budowlane z tym związane nie zostały zakończone ze względu na wstrzymanie robót budowlanych, polegających na budowie budynku hotelowego przy ul. A 19/21. Owe roboty, zdaniem kierownika budowy, zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i przepisami, nie zostały zmienione przekroje przewodów kominowych, a zastosowany materiał użyty do budowy kominów był dopuszczony do stosowania w budownictwie. Roboty budowlane, związane z nadbudową kominów, nie były objęte projektem budowlanym realizowanej budowy budynku hotelowego położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21. Inwestorem budowy budynku hotelowego, powstałego w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21 było przedsiębiorstwo "A" z siedzibą przy ul. B 80/82, którego właścicielem jest R. B. Ustalono także, iż R. B. jest również właścicielem nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21 (jak wynika z księgi wieczystej nr KW [...]). Właścicielami nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 17 są natomiast K. S., D. K., A. S., A. S. - K. oraz P. W. (jak wynika z księgi wieczystej nr KW [...]). Inwestycja na terenie nieruchomości przy ul. A 19/21 była prowadzona w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta Ł. znak [...] z dnia [...], a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2008r. wstrzymał wykonanie powyższej decyzji, a następnie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2010r. uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją w/w decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]

Organ nadzoru budowlanego dodał, że prowadził postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót budowlanych w budynku hotelowym, powstałym w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącego budynku na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21, które zakończyło się wydaniem ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...], nakazującej R. B. zaniechanie robót budowlanych w budynku hotelowym powstałym w wyniku przebudowy i rozbudowy istniejącej budynku na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21. Dodano, że roboty budowlane związane z przebudową, polegającą na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych w części południowej ściany wschodniej na budynku mieszkalnego wielorodzinnego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 17 nie mogą być uznane za część inwestycji związanej z przebudową i rozbudową istniejącego budynku na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 19/21, a tym samym w/w roboty budowlane nie są objęte w/w decyzją z dnia [...].

Ponadto organ przypomniał, iż w przedmiotowej sprawie inwestor nie uzyskał odrębnego pozwolenia na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia we właściwym organie administracji architektoniczno - budowlanej wykonania robót budowlanych polegających na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych, zaś owe roboty budowlane stanowiły przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a) Prawa budowlanego, gdyż w wyniku podwyższenia istniejących trzech kominów wentylacyjnych i spalinowych nie doszło do zamiany charakterystycznych parametrów powyższego obiektu budowlanego. Dodano, że na wykonanie robót budowlanych, polegających na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych było więc wymagane uzyskanie przez inwestora pozwolenia na budowę, którego nie uzyskał. Jednocześnie dodano, że chociaż w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 20 lutego 2013r. nie stwierdzono prowadzenia robot budowlanych, to nie zostały one zakończone, a tym samym w omawianym przypadku nie mógł znaleźć zastosowania art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Wykonanie tych robót bez wymaganego pozwolenia na budowę prowadziło, w ocenie organu nadzoru budowlanego, do powstania uzasadnionych wątpliwości, co do prawidłowości ich wykonania, a ponadto mają one niewątpliwie wpływ na bezpieczne użytkowanie budynku.

W związku z powyższym, postanowieniem nr [...] z dnia [...], nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 nakazał R. B. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych związanych z przebudową polegającą na podwyższeniu trzech kominów spalinowych i wentylacyjnych w części południowej ściany wschodniej na budynku mieszkalnym wielorodzinnym na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. A 17 oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia 3 egz. oceny technicznej w/w robót budowlanych, wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na powyższe postanowienie zażalili się K. S. i P. W. oraz R. B., przy czym inwestor nie wykonał w terminie nałożonego powyższym postanowieniem obowiązku przedłożenia oceny technicznej. Do dnia wydania decyzji zażalenia nie zostały rozpoznane. W związku z powyższym, organ nadzoru budowlanego wskazał, iż był zobowiązany do wydania decyzji na podstawie z art. 51 ustawy Prawo budowlane, przed upływem 2 miesięcy od daty wydania postanowienia z dnia [...]. Sporne roboty budowlane, jakkolwiek zrealizowane samowolnie, to jednak wykonane zostały pod nadzorem osób, posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane, zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i przepisami. Nie zostały zmienione przekroje przewodów kominowych, a zastosowany materiał użyty do budowy kominów był dopuszczony do stosowania w budownictwie, co potwierdzają złożone do akt opinie kominiarskie, w których brak jest uwag, dotyczących ewentualnego zagrożenia życia i zdrowia mieszkańców budynku, ani innych nieprawidłowości związanych z w/w przebudowanymi kominami.

W związku z tym, w ocenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nie było podstaw do wydania inwestorowi nakazu rozbiórki w/w przebudowanych kominów, ani też doprowadzenia budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. A 17 do stanu istniejącego przed wykonaniem powyższych robót budowlanych. Nie ma również, w ocenie organu I instancji, przesłanek dla nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.

Od powyższej decyzji odwołali się K. S. i P. W., wskazując, iż firma A i R. B. nigdy nie posiadali jakiejkolwiek zgody lub decyzji administracyjnej na prowadzenie jakichkolwiek prac budowlanych na jakimkolwiek terenie, podobnie jak nie posiadali żadnych praw do nieruchomości przy ul. A 17 w Ł. i zgody właścicieli wymienionej nieruchomości, a sama nieruchomość nigdy nie była i nie jest terenem objętym planem inwestycji budowlanej, związanej z nieruchomością przy ul. A 19/21 w Ł.

Ich zdaniem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. złamał prawo, usprawiedliwiając samowolę budowlaną R. B., poprzez stwierdzenie, iż czyn ten jest dopuszczalny, ponieważ osoba która go popełniła posiada stosowne uprawnienia budowlane. Dodali, że żadne uprawnienia budowlane nie dają prawa do popełnienia samowoli budowlanej, podobnie jak niedopuszczalnym jest sankcjonowanie samowoli budowlanej na podstawie stwierdzenia, że samowolne prace budowlane stanowią nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego i zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Zdaniem odwołujących, złamaniem prawa przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. jest brak decyzji o nakazie rozbiórki przebudowanych kominów i doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego przed wykonaniem spornych robót budowlanych.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, w związku z art. 105 § 1 k.p.a., uchylił w całości wskazaną na wstępie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] i umarzył w całości postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie robót budowlanych związanych z podwyższeniem trzech kominów we wschodniej części budynku wielorodzinnego przy ul. A 17 w Ł.

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], wydane w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] uchylone a postępowanie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, związanych z podwyższeniem trzech kominów we wschodniej części budynku wielorodzinnego na nieruchomości, położonej w Ł., przy ul. A 17 umorzone jako bezprzedmiotowe ze względu na zakończenie robót budowlanych przy ich przebudowie.

Ustalony w sprawie stan faktyczny polegał, w ocenie organów nadzoru budowlanego, na przebudowie istniejącego obiektu w zakresie kominów, stanowiących niekubaturową część budynku, niezbędną do jego prawidłowego i bezpiecznego użytkowania. Na powyższą kwalifikację robót nie ma wpływu fakt, że R. B. podwyższył istniejące dotychczas kominy, ani też zgodność z prawem budowy prowadzonej na sąsiedniej działce stanowiącej jego własność. Wskazano także, iż zgodnie z przepisem § 6 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) - przy ustalaniu wysokości budynku nie uwzględnia się maszynowni dźwigów i innych pomieszczeń technicznych i jest ona obliczana do najwyżej położonego punktu stropodachu lub konstrukcji przekrycia budynku, znajdującego się bezpośrednio nad pomieszczeniami, przeznaczonymi na pobyt ludzi. Nie sposób tym samym, w ocenie organu, uznać, że przez podwyższenie kominów powstała taka kubaturowa część obiektu, do której znalazłby zastosowanie przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Stosownie bowiem do treści art. 3 pkt 7a) Prawa budowlanego - przebudowę stanowi wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Organ odwoławczy podzielił pogląd Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., co do kwalifikacji robót budowlanych polegających na podwyższeniu kominów jako przebudowy istniejącego obiektu i uznania, że objęte one były obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor, czyli R. B. w przedmiotowym stanie faktycznym mógłby uzyskać pozwolenie na budowę tylko po złożeniu oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to jest po uprzednim wyrażeniu zgody przez współwłaścicieli budynku przy ul. A 17 w Ł. i, że współwłaściciele tej nieruchomości dawali wyraz braku takiej zgody.

Niesporna jest zatem, w ocenie organu, okoliczność, że R. B. samowolnie, to jest bez zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej podwyższył trzy kominy na budynku wielorodzinnym, stanowiącym własność K. S., A. S., A. S. - K., D. K. oraz P. W. Treść uzasadnienia poprzednio wydanych przez organy nadzoru budowlanego obu instancji rozstrzygnięć, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w żaden sposób tej okoliczności faktycznej nie neguje i nie próbuje podważyć.

Co się zaś tyczy podnoszonego przez odwołujących zarzutu sankcjonowania samowoli, wskazano, że samo stwierdzenie prowadzenia robót budowlanych bez zgody organu administracji architektoniczno - budowlanej, a tym bardziej bez zgody współwłaścicieli nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek, nie stanowi podstawy do nakazania rozbiórki przebudowanej części kominów czy przywrócenia stanu poprzedniego, w oparciu o art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ nadzoru budowlanego obowiązki, o jakich mowa w art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, nakłada tylko wówczas, gdy stwierdzi naruszenie przepisów prawa budowlanego (nie zaś na przykład cywilnego), w tym w szczególności przepisów normujących warunki techniczno - budowlane, przepisów planistycznych (miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) czy przepisów, zawartych w Polskich Normach, o ile w powszechnie obowiązującym źródle prawa (ustawie lub rozporządzeniu) powołano się na treść Polskiej Normy, opublikowanej w języku polskim. Nie stanowią natomiast podstawy do nałożenia w/w obowiązków naruszenia prawa własności czy posiadania, prowadzenia robót bez zgody właścicieli nieruchomości. Co istotne, w przedmiotowym stanie faktycznym, w ocenie organu, R. B. nie tylko nie naruszył norm techniczno - budowlanych, ale co więcej - z uwagi na realizację w granicy nieruchomości budynku przewyższającego kominy na nieruchomości skarżących - dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców posesji przy ul. A 17 w Ł., podwyższył istniejące kominy zgodnie z przepisami § 142 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie rozporządzenia oraz Polską Normą PN-89/B-10425 "Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły" (zgodnie z załącznikiem ustalonym rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz. U. z 2004r. nr 109, poz. 1156).

Zgodnie ze wskazanymi przepisami, przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu, a wymaganie uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty zostaną wyprowadzone w sposób określony Polską Normą. W przypadku przeszkody znajdującej się do 1,5 m od komina, wylot komina powinien znajdować się co najmniej 30 cm ponad górną krawędzią przeszkody. Jako przeszkodę należy rozumieć każdy element mogący powodować zakłócenie prawidłowego ciągu, w tym zwłaszcza elementy (ścian, dach) tego samego lub innego budynku. Nie ma przy tym również znaczenia kwestia legalności budowy, prowadzonej na sąsiedniej działce, która stanowić może przedmiot odrębnego postępowania i z tej przyczyny brak jest , w ocenie organu, podstaw do nakazania w prowadzonym postępowaniu obowiązku "wyburzenia w trybie natychmiastowym (...) samowolnie wystawionej ściany".

W konkluzji podkreślono, że podstawą do wydania decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych jest ustalenie, że roboty jeszcze nie zostały zakończone, dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu. Zatem przesłanką obowiązku zaniechania dalszych robót budowlanych jest stwierdzenie konieczności ich dokończenia. Z akt sprawy nie wynika, aby niezbędne było - w zakresie przebudowanych kominów - wykonanie jeszcze jakichkolwiek robót budowlanych. Tym samym nakaz zaniechania robót budowlanych nie może się ostać. Brak jest również przesłanek, jak przedstawiono już wyżej, do zobowiązania inwestora (osoby faktycznie odpowiadającej za wykonanie robót) do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2). Nie zachodzą także w ocenie organu przesłanki do wydania nakazu rozbiórki części obiektu czy doprowadzenia do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt 1), bowiem nakaz taki nie może być wydany li tylko z przyczyny naruszenia prawa własności czy posiadania, ani też nie może prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi. Ze względu na brak jednoznacznego stanowiska w tej kwestii, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził zaistnienie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania i umorzył postępowanie w sprawie zgodności z prawem przebudowy kominów budynku wielorodzinnego na nieruchomości przy ul. A 17 w Ł.

Powyższą decyzję K. S. i P. W. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podtrzymali stanowisko wyrażone w odwołaniu, podkreślając, że domagają się wyburzenia zarówno samowolnie wystawionej na wysokość około pięciu metrów ściany dźwigu na terenie nieruchomości przy ulicy A 19/21, jak również doprowadzenie przez firmę A do poprzedniego, właściwego stanu, kominów należących do nieruchomości przy ul. A 17. Zdaniem skarżących, nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem powstałej sytuacji, poprzez oddzielne potraktowanie samowoli budowlanej, popełnionej na terenie nieruchomości przy ulicy A 19/21 i potraktowanie oddzielne samowoli popełnionej na terenie nieruchomości przy ul. A 17.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 15 października 2013r. uczestnik postępowania R. B. wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, iż kominy na nieruchomości skarżących zostały przezeń przebudowane w związku z ich przysłonięciem ścianą postawioną w granicy. Na temat prawidłowości ich wykonania wypowiadał się nadzór budowlany i prokurator.

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2013r. skarżący wyjaśnili, iż, w ich ocenie, przebudowane kominy grożą katastrofą budowlaną. Z uwagi na ich wysokość i niezamontowanie drabinek nie jest możliwe ich wyczyszczenie i przeprowadzenie jakichkolwiek modernizacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływanej dalej: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. naruszają przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż R. B. dokonał wyburzenia istniejących i wzniesienia trzech nowych kominów na nieruchomości, położonej w Ł. przy ul. A 17, stanowiącej współwłasność m.in. skarżących. Niesporne jest również, iż inwestor nie legitymował się decyzją organu administracji architektoniczno – budowlanej, udzielającą pozwolenia na prowadzenie tychże robót, nie miał także zgody współwłaścicieli na ich wykonanie. Roboty wspomniane zostały wykonane w 2009r., w związku z inwestycją prowadzoną na nieruchomości sąsiedniej (usytuowaniem w granicy ściany przewyższającej kominy istniejące na działce sąsiedniej, położone w odległości mniejszej niż 1.5 m). Po tej dacie żadne roboty przy kominach nie były już prowadzone.

Trafne jest zatem stanowisko organu odwoławczego, iż wstrzymanie robót, o którym orzeczono na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane postanowieniem z dnia [...] było bezprzedmiotowe w związku z faktem, że roboty budowlane związane z wyburzeniem istniejących i wzniesieniem nowych kominów zostały faktycznie zakończone. Prawidłowa jest także konkluzja, iż inwestycja związana z ich realizacją, jakkolwiek funkcjonalnie powiązana z budową, prowadzoną na nieruchomości sąsiedniej, w znaczeniu prawnym jest zamierzeniem odrębnym od inwestycji realizowanej na nieruchomości sąsiedniej. Dotyczy bowiem dwóch różnych obiektów i odmiennego zakresu robót, prowadzonych w różnych uwarunkowaniach prawnych (w przypadku inwestycji na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 19/21 - w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, następnie uchyloną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w przypadku robót na nieruchomości przy ul. A 17 - w warunkach samowoli budowlanej). Podzielić należy również stanowisko organów nadzoru budowlanego, że wyburzenie istniejących i wzniesienie nowych kominów na budynku, stanowiącym współwłasności m.in. skarżących stanowi przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane, bowiem w następstwie ich wykonania nastąpiła zmiana parametrów technicznych istniejącego obiektu, nie dotycząca jednakże parametrów charakterystycznych. Inwestor winien zatem legitymować się pozwoleniem właściwego organu na ich wykonanie. Jego brak skutkuje natomiast koniecznością przeprowadzenia postępowania w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane, ponieważ przepis ten odnosi się do robót innych, niż określone w art. 48 ust. 1 i 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Co istotne, norma art. 51 ust. 7 ustawy wskazuje, iż regulacja wspomniana, w zakresie określonym w ust. 1 pk.1 i 2 oraz w ust. 3, znajduje odpowiednie zastosowanie również w przypadku zakończenia robót. Istota procedury naprawczej, opisanej w art. 51 ustawy Prawo budowlane prowadzi do zweryfikowania tego, czy wykonane roboty budowlane odpowiadają prawu – a jeżeli tak - do ich zalegalizowania.

W rozpoznawanej sprawie natomiast, organ poprzestał na konkluzji, że wykonane w warunkach samowoli budowlanej roboty, odpowiadają przepisom techniczno – budowlanym oraz Polskiej Normie, przez co prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe. Konstatacja ta oparta została na przeprowadzonych oględzinach (które ograniczyły się do wyliczenia ilości cegieł użytych do wzniesienia kominów), protokołach drożności przewodów kominowych w lokalach podłączonych do tychże kominów oraz oświadczenia kierownika budowy (którego, nawiasem mówiąc, brak w aktach sprawy) o prawidłowości ich wykonania. O ile więc uprawniona jest konkluzja, że przewody są drożne, o tyle prawidłowość ich wymurowania ponad dach, zwłaszcza w świetle zarzutów, podnoszonych przez skarżących (nieprawidłowe posadowienie na elementach nieprzystosowanych do utrzymania konstrukcji, brak dostępu do wylotu przewodów), budzi poważne wątpliwości. Okoliczności te nie zostały bowiem wyjaśnione w sposób należyty, zgodny z wymogami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Za niewystarczające w tym zakresie uznać należy oparcie się na dowodzie z oględzin, w trakcie których, poza wyliczeniem ilości użytych cegieł, stwierdzono jedynie oblodzenie dachu, uniemożliwiające dokonanie dokładnych pomiarów i badań oraz oświadczeniach kierownika budowy, pod nadzorem którego dopuszczono się samowoli budowlanej.

W świetle niedostatków zgromadzonego materiału dowodowego, konkluzję zatem o bezprzedmiotowości dalszego postępowania, w związku z prawidłowością wykonanych kominów, uznać należy za co najmniej przedwczesną.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, iż w toku postępowania naprawczego, kwestia prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma istotnego znaczenia. Wszelkie zaś ewentualne roszczenia właściciela wobec inwestora, nie legitymującego się stosownymi uprawnieniami, co trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, mają charakter cywilnoprawny. W świetle natomiast procesowych wadliwości zaskarżonej decyzji, związanych z nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, odnoszenie się do zarzutów skargi, związanych z oczekiwaną przez skarżących treścią przyszłego rozstrzygnięcia organu, jest przedwczesne.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu.

Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (niepodlegającej wykonaniu i nienadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano orzekanie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art. 152 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie, organy winny w sposób należyty i rzetelny zgromadzić niezbędny materiał dowodowy, wykorzystując w tym celu uprawnienia dowodowe, przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w ustawie Prawo budowlane.

LS