Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2520/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. W. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. W. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariusz Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, zaskarżając przedmiotową decyzję w całości.

Z akt postępowania wynikało, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. K. W. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówczesny Dz. U. z 2016 r., poz. 708, z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową.

W uzasadnieniu wniosku szczegółowo opisał przebieg swojej służby, wskazując okresy pełnienia służby oraz zajmowane stanowiska służbowe przed rokiem 1990 w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w [...] oraz w Akademii Spraw Wewnętrznych w [...], zaznaczając, iż był pracownikiem naukowym - [...]. Wnioskodawca przedstawił również dalszy przebieg służby, z którego wynika, że przeszedł pozytywnie weryfikację i kontynuował służbę początkowo w Akademii Spraw Wewnętrznych w [...], a następnie w Centrum Szkolenia Policji w [...] przez cały okres służby w Policji wzorowo wywiązywał się z obowiązków służbowych o czym świadczą liczne wyróżnienia w tym uhonorowanie nadaniem Brązowego Krzyża Zasługi oraz Srebrnego Medalu za Długoletnią Służbę. Kończąc, wnioskodawca raz jeszcze zaznacza, iż swoje obowiązki pełnił rzetelnie i z pełnym zaangażowaniem, a przed rokiem 1990 nie podejmował żadnych działań przeciwko opozycji demokratycznej. Państwu Polskiemu, związkom zawodowym czy Kościołowi Katolickiemu.

Analizując niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2010 r. i posiada prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Informacji o przebiegu służby nr [...] wskazał, że całkowity okres służby skarżącego wynosi 23 lata, 6 miesięcy i 25 dni. Z powyższego okresu skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] sierpnia 1986 r. do dnia [...] maja 1990 r. tj. 3 lata, 9 miesięcy i 21 dni. W sprawie ustalono również, że do wysługi emerytalnej zaliczono okres zasadniczej służby wojskowej, tj. 11 miesięcy i 18 dni.

Minister wskazał, że z kopii kompletnych akt osobowych nie wynika, aby K. W. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. to również nadesłana przez Komendanta Głównego Policji informacja o przebiegu służby.

Organ wyjaśnił, iż w zaistniałej sytuacji z uwagi na to, że służba skarżącego nie była krótkotrwale pełniona na rzecz totalitarnego państwa, nie sposób stwierdzić, by organ był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W ocenie organu trzyletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Analizując drugą przesłankę organ wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez K. W. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wobec czego w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka uwzględniona w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra, wnikliwa analiza materiału dowodowego pozwala na domniemanie, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania oceny, czy skarżący stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Organ podniósł, że rozpoczęcie przez skarżącego służby w Służbie Bezpieczeństwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz wynikało z jego inicjatywy oraz z chęci podjęcia. Wskazał, że w ankiecie osobowej, skarżący podał, iż jego ambicją jest także chęć podniesienia pozycji społecznej i materialnej. Organ wskazał, że skarżący nie podjął działań mających na celu usunięcie go z etatu SB, lecz kontynuował karierę zawodową w tej strukturze w charakterze funkcjonariusza, aż do momentu transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Pozostając zatem na tym etacie, wnioskodawca był częścią ww. formacji, z czego czerpał określone, wymierne korzyści. Ponadto z ankiety zawodowej skarżącego wynika, że był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, a zatem w ocenie Ministra nie sposób zakwestionować faktu, by członkostwo w PZPR nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego.

K. W., pismem z dnia 16 listopada 2020 r. złożył skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2020 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy zaopatrzeniowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił

1) naruszenie prawa procesowego, tj.:

a) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez m in. przemilczenie faktów z przebiegu służby Skarżącego odnoszących się do wykonywanych przez niego zadań a mianowicie tego, iż Skarżący w okresie od [...] sierpnia 1986 r. do [...] maja 1990 r. należał do kadry naukowo - dydaktycznej w Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW w [...] oraz w Akademii Spraw Wewnętrznych w [...], gdzie [...] oraz pominięcie okoliczności, iż Skarżący nie był związany z podejmowaniem czynności o charakterze przestępnym, szkodzącym innym ludziom, czy moralnie nagannym oraz, iż nie wykonywał on "pracy operacyjnej", "pracy agenturalnej" czy też "pracy z osobowymi źródłami informacji" i nigdy nie zajmował się zwalczaniem opozycji ówczesnej władzy, co skutkowało błędnym przyjęciem, że postawa Skarżącego świadczyła o świadomym i aktywnym uczestnictwie w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz że Skarżący identyfikował się z realizowanymi, przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 r., zadaniami i funkcjami oraz że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a tym samym uznanie, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej;

b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu dowodów które Organ dopuścił i faktów które Organ uznał za udowodnione, co doprowadziło do niemożności skontrolowania decyzji pod względem tego, czy w sposób wyczerpujący zebrał on materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny pod kątem zaistnienia przesłanek zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w tym zwłaszcza przesłanki wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku;

c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w zakresie zaistnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed 1990 rokiem, rzetelności służby i wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, co doprowadziło do niemożności poddania decyzji kontroli w tym zakresie,

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 8a ust.1 pkt. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnie zgodnie, z którą pojęcie "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinno być rozpatrywane jedynie w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz państwa totalitarnego, podczas gdy "krótkotrwałą służbę" należy rozumieć również w sposób względny tj. jako stosunek czasu służby przed 31 lipca 1990 r. do całego okresu służby, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że służba uznana za pełnioną na rzecz państwa totalitarnego przez Skarżącego nie była krótkotrwała pomimo prawidłowego ustalenia, że trwała jedynie 3 lata 9 miesięcy i 21 dni wobec 23 lat i 6 miesięcy o 25 dni całkowitego czasu służby;

b) art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu poprzez błędną wykładnię zgodnie z którą pod pojęciami "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków (...) szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" rozumieć należy wykonywanie obowiązków "na najwyższym poziomie" i że zagrożenie dla zdrowia i życia nie może być normalnym następstwem służby, podczas gdy prawidłowo wyłożony przepis należy rozumieć w ten sposób, że rzetelne wykonywanie zadań stanowi zwykły, podstawowy wzorzec pełnienia służby oraz że narażenie życia lub zdrowia może stanowić także normalne następstwo służby;

W związku z powyższym skarżący wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono, że był pracownikiem naukowym – [...], a jego działalność w Wyższej Szkole Oficerskiej MSW w [...] oraz w Akademii Spraw Wewnętrznych w [...] nie polegała na wykonywaniu "pracy operacyjnej", "pracy agenturalnej", czy też pracy z "osobowymi źródłami informacji". Nigdy też nie zajmował się zwalczaniem opozycji, związków zawodowych czy Kościoła Katolickiego, nie wykonywał zadań w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. Jego postawa nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Tymczasem w ocenie skarżącego organ celowo przemilczał pewne fakty z przebiegu jego służby, a także w sposób wybiórczy dokonał analizy zgromadzonych przez IPN dokumentów. Co skutkowało błędnym uznaniem, że Skarżący, że aktywnie uczestniczył w strukturach Służby Bezpieczeństwa oraz identyfikował się z realizowanymi, przez ustrój panujący w Polsce przed 1990 r., zadaniami i funkcjami oraz że jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, a tym samym uznanie, że sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 8a Ustawy zaopatrzeniowej.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że rozumienie pojęcia "krótkotrwałej służby" w sposób zaproponowany przez Organ jest niezasadne i uniemożliwia osiągnięcie celu ustawy. Rozumienie przesłanki "krótkotrwałości" w ujęciu bezwzględnym jak to zaproponował Organ, prowadziłoby do zbyt dużego luzu decyzyjnego przy tak niedookreślonym przez ustawodawcę pojęciu. Organ bowiem mógłby uznawać praktycznie każdy okres, za taki który nie mieści się w pojęciu "krótkotrwałości". Skarżący zarzucił organowi, że ten nie wykazał w sposób przekonujący dlaczego okres 3 lat 9 miesięcy i 21 dni służby przed dniem 31 lipca 1990 r. nie był służbą krótkotrwałą. Powołanie się na synonim słowa "krótkotrwałość" nie stanowi dostatecznego uzasadnienia powyższego stanowiska.

Odnosząc się do przesłanki "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków (...) szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" i zarzutu naruszenia prawa materialnego w tym zakresie, skarżący wskazał na nieprawidłową wykładnię pojęć przyjętą przez organ.

W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a, art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b tej ustawy (tj. służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach wymienionych enumeratywnie w tym przepisie), ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga przede wszystkim zbadania, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanego przepisu prawa, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tj. czy rozstrzygnięcie nie nosi charakteru dowolnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405). W sprawach uznania administracyjnego sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Uznanie administracyjne nie pozwala na dowolne działanie organu administracji publicznej, rozstrzyganie na podstawie przesłanek nie mających obiektywnego uzasadnienia. Organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Sąd kontrolując decyzję uznaniową jest obowiązany zbadać jedynie, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1488/08 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, że wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 491/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 2006/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, organ dokonał błędnej oceny przesłanki "krótkotrwałości". Niewątpliwie pojęcie to zostało użyte przez ustawodawcę w odniesieniu do całego okresu zatrudnienia (służby). Należało więc rozważyć, jakie okresy służby określa się pojęciem "krótkotrwałe" przede wszystkim z perspektywy osoby, która nabyła już uprawnienia emerytalno-rentowe po przepracowaniu kilkunastu lub kilkudziesięciu lat. Te przypadki musiał mieć bowiem przede wszystkim na względzie prawodawca, przyjmując wskazaną regulację, dotyczącą także świadczeń emerytalnych i rentowych funkcjonariuszy. Z tej perspektywy zasady doświadczenia życiowego potwierdzają, że pojęcie krótkotrwałej pracy odnoszone jest z reguły do ogólnego czasu aktywności zawodowej osób, w tym świadczenia pracy na rzecz poszczególnych pracodawców. Zatem z perspektywy służby (w stanie faktycznym niniejszej sprawy ponad 23 lat, zatem długiego okresu pełnienia służby) okres nieco ponad trzyletniej służby na rzecz państwa totalitarnego powinien być określony jako krótkotrwały. Nie może ujść uwadze organu, że w przedmiotowej sprawie skarżący pełniła służbę na rzecz państwa demokratycznego przez prawie 20 lat. Jest to bardzo długi okres służby na rzecz wolnej Polski. Decyzji uznaniowej nie może się charakteryzować dowolności. Powinna mieć charakter zindywidualizowany, dotyczący konkretnej sprawy i funkcjonariusza. Nie można przyjąć za prawidłowe odniesienia matematycznego, jakie zastosował organ w stanie faktycznym sprawy. Organ winien określić istnienie określonych ustawowo przesłanek w zakresie pojęcia "krótkotrwałości" w zestawienie z całym okresem służby, ze szczególnym uwzględnieniem wyjątkowo długiego okresu służby skarżącego oraz czasu pełnienie służby na rzecz państwa demokratycznego.

Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, iż jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte. Sąd ten zaznaczył, iż brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu (szerzej na ten temat w powołanym wyroku).

Skład orzekający w pełni podziela przywołaną w wyroku NSA o sygn. akt I OSK 1895/19 interpretację art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Powyższe na gruncie niniejszej sprawy prowadzi do konkluzji, iż brak spełnienia przesłanki krótkotrwałości nie stanowi automatycznie, jak to przyjął organ, o braku podstaw do przyjęcia zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku".

Należy w tym miejscu wskazać, że odwołujący się, pełniąc służbę na rzecz państwa totalitarnego wykonywał czynności niezwiązane z pracą w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego, był wykładowcą – prowadził pracę dydaktyczno-naukową. Szczególnego zbadania przez organ wymaga okoliczność, czy prowadząc ww. działalność postawa skarżącego nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Dopiero udzielenie odpowiedzi czy był on osobą "zaangażowaną" czy też tylko wykonywał swoje obowiązki "w ramach istniejącego aparatu państwowego" może prowadzić do uznania, bądź nie, skarżącego za "szczególny przypadek. Podsumowując powyższy stan faktyczny z przedstawioną wykładnią należy uznać, że skarżący spełnił przesłankę określoną w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższe oznacza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy (do czego obliguje art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.) i nie dokonał prawidłowej subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz mającej w sprawie zastosowanie hipotezie normy prawnej.

Przechodząc natomiast do przesłanki wynikającej z art. 8a ust. 1 w pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, należy wskazać, że organ wskazał, iż nie kwestionuje rzetelności wykonywania zadań i obowiązków funkcjonariusza, co znajduje potwierdzenie w informacji udzielonej przez Komendanta Głównego Policji, według których skarżący był często nagradzany za wzorową służbę. Powyższa okoliczność, co przyznaje organ świadczy o wypełnieniu przez skarżącego drugiej przesłanki. A zatem w związku z dokonaną wykładnią art.8a ustawy zaopatrzeniowej należy przyjąć, iż w stosunku do skarżącego zostały spełnione obydwie przesłanki z art.8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, od istnienia których ustawodawca uzależnił możliwość wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a.

Nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa, jest sytuacja, w której w sposób blankietowy, bez możliwości rozpatrzenia konkretnego przypadku, odbiera się funkcjonariuszowi lub członkom rodziny zmarłego funkcjonariusza, prawo do "wypracowanego" świadczenia emerytalnego lub rentowego. Nie taki bowiem cel przyświecał ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (...), gdyż z treści jej uzasadnienia wynika, że przyjęte rozwiązanie miało na celu "ograniczenie przywilejów emerytalnych i rentowych związanych z pracą w aparacie bezpieczeństwa Polski Rzeczypospolitej Ludowej, ponieważ nie zasługują one na ochronę prawną przede wszystkim ze względu na powszechne poczucie naruszenia w tym zakresie zasad sprawiedliwości społecznej".

Przypomnieć należy, iż zasada sprawiedliwości społecznej jest wyrażona w art. 2 Konstytucji RP i jest ona kojarzona z koniecznością poszanowania niezbywalnej godności człowieka, który powinien być traktowany przez organy państwa w sposób bezstronny i sprawiedliwy. Oznacza ona zakaz arbitralności państwa przy określaniu sytuacji prawnej obywateli (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 grudnia 1997 r. sygn. akt K 2/97). Zasada sprawiedliwości społecznej jest zatem wyznacznikiem zmierzającym do tego, by państwo podejmowało wobec swoich obywateli działania, które nie będę miały cech dowolności. Powinna ona uwzględniać indywidualne przypadki, które pozwalają na uwzględnienie szczególnej sytuacji danego podmiotu. Podnosi się w doktrynie, że w "w ujęciu art. 2 Konstytucji RP sprawiedliwość społeczna jest celem, który ma urzeczywistniać demokratyczne państwo prawne. Nie jest bowiem demokratycznym państwem prawnym państwo, które nie realizuje idei sprawiedliwości społecznej, przynajmniej pojmowanej jako dążenie do zachowania równego w stosunkach społecznych i powstrzymywania się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów" (P. Tuleja [w:] Konstytucja RP tom I Komentarz do art. 1-86, red. M. Safian, L. Bosek, Warszawa 2016, s 243).

Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące charakteru służby skarżącego, jego postawy oraz warunków pełnienia. Organ następnie będzie obowiązany odnieść powyższe do ustawowego kryterium krótkotrwałości służby pełnionej przed 12 września 1989 r. na rzecz totalitarnego państwa. Dopiero tak dokonana ocena, w szczególności uwzględniająca charakter służby i jej rzeczywistą długość, powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

W świetle powyższych rozważań, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - który to przepis organ wadliwie zinterpretował i przez to niewłaściwie ocenił stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.