Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 446/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2022 r. sprawy ze skarg J. D. i P. D., J. H. i A. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] stycznia 2020r. Nr [...], II. Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących Justyny i P. D. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, na rzecz skarżących J. i A. H. solidarnie kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art.104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J. i P. D. oraz odwołania J. i A. H., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] stycznia 2020 r., znak [...], którą J. D., J. H., P. D. i A. H. nakazano rozbiórkę - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - budynku garażowego dwustanowiskowego położonego na działce nr [...], przy ul. [...] w miejscowości W., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzję w całości oraz na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r, nr 38, poz. 229 ze zm., dalej: pr.bud.1974) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., dalej: pr.bud.1994) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) nakazał: (1) J. i P. D. rozbiórkę części (1 stanowisko) budynku dwustanowiskowego garażu posadowionego na działce nr [...], przy ul. [...] w miejscowości W., gm. J., oznaczonej kolorem czerwonym na załączniku graficznym do decyzji; (2) J. i A. H. rozbiórkę części (1 stanowisko) budynku dwustanowiskowego garażu posadowionego na działce nr [...], przy ul. [...] w miejscowości W., gm. J., oznaczonej kolorem zielonym na załączniku graficznym do decyzji.

Opisane wyżej rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:

A. K. zwróciła się do organu I instancji o przeprowadzenie kontroli legalności robót budowlanych polegających na budowie budynku garażowego przez A. H. na działce nr [...] przy ul. [...] w W. . W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2018 r. organ I instancji ustalił, że działka zabudowana jest m.in. budynkiem garażowym dwustanowiskowym, wybudowanym z cegły szczelinowej, na fundamencie, z dachem 1-spadowym pokrytym papą. Budynek ma wymiary 9,9 m x 6,42 m i maksymalną wysokości 2,68 m, a w jego ścianie frontowej są osadzone dwie bramy drewniane. Ustalono także, że budynek garażowy został wybudowany w odległości około 80 cm od budynku gospodarczego A. K., co jej zdaniem uniemożliwia jej dostęp do budynku gospodarczego.

Z aktu notarialnego nr [...] z [...] lipca 1999 r. wynika, iż budynek wybudowano w 1985 r. Okoliczność tę potwierdzili A. K., wskazując że garaż wybudowała C. (uprzedni właściciel nieruchomości) oraz A. H., który w roku 1999 nabył od C. mieszkanie przy ul. [...] oraz ˝ garażu. Przy sprzedaży mieszkania z garażem C. nie przekazała żadnych dokumentów dotyczących budowy garażu. Okoliczności dotyczące budowy garażu potwierdził także świadek M. S..

PINB uzyskał od Starosty [...] informację (pismo z dnia [...] czerwca 2018 r. sygn. [...]), że w swoich zasobach archiwalnych organ ten nie posiada akt dotyczących budowy budynku garażowego na działce nr [...] (przed podziałem: działka nr [...]) przy ul. [...] w W. . Były pracownik C. S. W. – z którym przeprowadzono rozmowę telefoniczną – podał, że jest przekonany, że inwestycja była realizowana zgodnie z wszystkimi wymogami formalnymi, w tym po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Garaż zbudowano ok. 1990 roku, potem garaże wraz z budynkami mieszkalnymi zostały sprzedane. Pozyskanie jakichkolwiek dokumentów jest niemożliwe, bo C. już nie istnieje.

Następnie PINB w J. wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2018 r. (sygn. [...]) w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. u umorzeniu postępowania. Decyzja ta została uchylona w całości ostateczną decyzją [...]WINB z dnia [...] lipca 2019 r. (sygn. [...]), a sprawa - przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).

Rozpatrując sprawę ponownie organ I instancji w aktach sprawy zgromadził: (1) uchwałę nr [...] Rady Miejskiej u J. z dnia [...] sierpnia 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze gminy J., wieś W.; (2) wyjaśnienia Burmistrza J. (pismo z dnia [...] września 2019 r. nr [...]), z którego wynika, że "(...) zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy J. (zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w J. z dnia [...] stycznia 1985 r., ogłoszoną w Dz. Urz. Województwa Kaliskiego z dnia [...] grudnia 1985 r. Nr [...] poz. 195) działka nr [...] położona w obrębie geodezyjnym W. (ark. mapy 3) była położna na terenach mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności zabudowy (symbol MW)", lecz "(...) po [...] grudnia 2003 r. plan ten stracił moc"; (3) kopie aktów notarialnych pozyskanych w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w J., z których wynika, że zespół dwóch garaży o powierzchni użytkowej 32,4 m2 został wybudowany w 1985 r., garaż nr [...] nabyli B. i G. S., a garaż nr [...] nabyli J. i A. H.. Organ uzyskał również w dniu [...] października 2019 r. dokumentację fotogrametryczną działki (tj. zdjęcia lotnicze) z lat 1978-2019, w oparciu o którą jednak nie można stwierdzić istnienia budynków garażowych, w miejscu w którym powstał obecny budynek garażowy składający się z dwóch pomieszczeń garażowych oraz nie można porównać wymiarów budynku garażowego w dacie budowy obiektu, jak i później. Z kolei w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. (sygn. [...]) Burmistrz J., odnosząc się do wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia [...] września 2019 r. poinformował, że "prawidłowym zapisem przeznaczenia działki jest: teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (symbol MW), zamiast «teren mieszkalnictwa rodzinnego o wysokiej intensywności zabudowy (symbol MW).

J. T., wieloletni Dyrektor C. , w dniu [...] listopada 2019 r. oświadczył, że: C. wybudowała przedmiotowy budynek garażowy o dwóch stanowiskach równych, pod nadzorem inżyniera- pracownika C. , wedle jego wiedzy budynek ten posiada nadal pierwotną bryłę - nie był on rozbudowywany, pamięta, że była sporządzana inwentaryzacja do aktów notarialnych, lecz nie posiada wiedzy czy było udzielone pozwolenie na budowę. J. i P. D. oświadczyli, że kupiony przez nich w 2016 r. budynek garażowy nie był rozbudowywany ani przebudowywany. Z uwagi na twierdzenia o braku zmiany pierwotnych wymiarów budynku garażowego posadowionego na działce nr [...] i niezgodności co do jego wymiarów PINB przeprowadził w dniu [...] grudnia 2019 r. jego ponowną kontrolę. W jej trakcie ustalono, iż jako całość posiada wymiary zewnętrzne wynoszące 6,81m x 6,41m i znajduje się w odległości 13,04 m od budynku mieszkalnego istniejącego na sąsiedniej działce nr [...].

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. (sygn. [...]) wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pr.bud.1974, nakazał J. D., P. D., J. H. i A. H. (jako współwłaścicielom obiektu i współwłaścicielom nieruchomości) dokonanie rozbiórki budynku garażowego (dwustanowiskowego) zabudowanego na działce nr [...] w m. W. ul. [...].

PINB wyjaśnił, że budowa spornego garażu o powierzchni 43,65 m2 zarówno w dacie powstania, jak i obecnie, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Organ nie znalazł dokumentów potwierdzających legalność budowy przedmiotowego budynku garażowego. Uprzedni właściciel nieruchomości nie istnieje, a aktualni właściciele takich dokumentów nie posiadają. Ponadto dokumentów nie znaleziono we właściwym organie architektoniczno - budowlanym, jak i archiwach. W dacie wzniesienia obiektu nieruchomość, na której zbudowano obiekt, stanowiła tereny budownictwa mieszkaniowego wielorodzinnego. Zatem w sprawie nie znajduje zastosowania § 156 (dot. minimalnej odległości wolno stojących garaży dla samochodów osobowych od budynków sąsiednich na terenie zabudowy jednorodzinnej) Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. nr 17 poz. 62 ze zm. dalej r.w.t.1980). Jednakże zgodnie z uregulowaniami § 156 ust. 4 r.w.t.1980 odległość garażu od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi, niezbędną do ograniczenia uciążliwości związanych z użytkowaniem garażu, określa § 10 ust. 5. Minimalne odległości budynków mieszkalnych i innych budynków, w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, od uciążliwych obiektów i urządzeń poszczególnych zależne są od kategorii uciążliwości budynku określonej od Ul do UIV. O zaliczeniu obiektu budowlanego lub urządzenia do określonej kategorii uciążliwości decydował rodzaj, charakter i zakres ich oddziaływania na otoczenie (§ 10 ust. 3), a kategorie uciążliwości poszczególnych rodzajów obiektów budowlanych i urządzeń miały zostać określone odrębnie w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami Wspomniane przepisy nie zostały sformułowane. Jednakże na mocy § 156 ust. 4 budynki garażowe przez ustawodawcę zaliczają się do budynków uciążliwych. Wedle tabeli zawartej w § 10 ust 3 minimalna odległość w metrach od uciążliwego obiektu budowlanego lub urządzenia dla obiektu o kategorii Ul (obiekt o najmniejszej uciążliwości) od budynków mieszkalnych i innych budynków, w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi, od uciążliwych obiektów i urządzeń poszczególnych kategorii powinna wynosić 15m. Jak ustalono przedmiotowy budynek garażowy znajduje się w odległości 13,04m od budynku mieszkalnego zbudowanego na sąsiedniej działce nr [...] (powstałej po podziale działki [...]). Wobec powyższego lokalizacja przedmiotowego budynku garażowego narusza przepisy r.w.t.1980.

PINB wskazał, że na mocy odesłania z art. 103 ust. 2 pr.bud.1994 zastosowanie w sprawie znajduje art. 37 ust. 1 pr.bud.1974, zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegały przymusowej rozbiórce, w przypadku stwierdzenia przez terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Zdaniem PINB budowa przedmiotowego garażu, jako obiektu uciążliwego (§ 156 ust. 4), w odległości naruszającej wymagania § 103 r.w.t.1980, powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Zaistnienie powyższej przesłanki, w świetle w/w art. 37 ust. 1 pr.bud.1974, uzasadnia nakazanie rozbiórki garażu jego aktualnym współwłaścicielom.

W odwołaniu od decyzji J. i P. D. zarzucili pominięcie § 10 ust. 7 r.w.t.1980, z którego wynika, że odległości określone w § 10 ust. 3 (w tym przypadku 15 m) "(...) zmniejsza się, jeżeli uciążliwość obiektu budowlanego lub urządzenia, zaliczonego do danej kategorii uciążliwości, może być ograniczona do wymaganego poziomu przy użyciu odpowiednich środków technicznych albo rozwiązań technologicznych" Zwrócili uwagę, że dla przedmiotowego garażu Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w J. prowadzi księgę wieczystą o numerze [...] Można przyjąć, że założenie księgi wieczystej nastąpiło na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej, bądź innego aktu, w którym określono szczegółowo warunki jego budowy. Ostateczność wskazanego aktu pozwala domniemywać, że żadna ze stron prowadzonego postępowania nie wniosła odwołania od takiej decyzji lub, co równie istotne, pomimo odwołania organ wyższego stopnia decyzję taką utrzymał w mocy.

Natomiast J. i A. H., zażądali uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania albo przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji. Decyzji zarzucili naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez: automatyczne przyjęcie, że sporny budynek garażowy stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia tylko i wyłącznie dlatego, że zlokalizowany jest w odległości naruszającej § 10ust. 3 r.w.t.1980 i konieczna jest jego rozbiórka, nieprzeprowadzenie dowodu z opinii technicznej z zakresu budownictwa lądowego na okoliczność, czy budynek garażowy stwarza jakiekolwiek zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowania, jak również powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia; zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokładnego zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, który uzasadniałby orzeczenie rozbiórki oraz naruszenie art. 40 pr.bud.1974 r. poprzez jego niezastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że budynek garażowy nie może zostać doprowadzony do stanu zgodnego z przepisami.

Odwołujący podnieśli, że przez ponad 30 lat nikt nie miał wobec niego zastrzeżeń, w tym A. K.. Odwołujący odprowadzają od niego podatki. Również zasady współżycia społecznego przemawiają za uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nakazanie rozbiórki garażu po tak długim czasie jest sprzeczne z tymi zasadami. Brak jest dowodów na to, że zbudowano garaż w ramach samowoli budowlanej. W świetle art. 37 pr.bud.1974 nie zostały spełnione przesłanki do orzekania rozbiórki – niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zabudowy lub użytkowych otoczenia. Odległość 13 m od budynku mieszkalnego nie jest na tyle uciążliwa aby zachodziła konieczność rozbiórki. W odwołaniu podkreślono, że garaż nie był rozbudowywany, ani przebudowywany.

Swoje stanowisko w sprawie przedstawiła A. K. w podaniu z dnia [...] lutego 2020 r. wskazując, że garaż jest samowolą budowlaną, a jego lokalizacja uniemożliwia jej korzystanie z budynku gospodarczego.

Po rozpatrzeniu wniesionych odwołań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. (sygn. [...]) uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB w J. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.).

Organ wskazał, że powodem uchylenia decyzji organu I instancji jest nieprawidłowe określenie osób zobowiązanych do rozbiórki, z pominięciem tego, że pp. H. , tak jak i pp. D. są właścicielami ˝ garażu na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej. [...]WINB stwierdził również, że doszło do rozbudowy garażu po 1995 r., czego organ I instancji nie wyjaśnił. Zdaniem WWINB w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Po rozpatrzeniu wniesionego sprzeciwu J. D. i P. D. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2020 r. (sygn. akt II SA/Po [...]) uchylił w całości decyzję [...]WINB z dnia [...] lipca 2020 r.

Zdaniem Sądu [...]WINB mógł na podstawie zgromadzonych aktów notarialnych samodzielnie rozstrzygnąć za organ I instancji w jakim stopniu pp. D. oraz pp. H. są zobowiązani do wykonania decyzji administracyjnej. Sąd stwierdził również, że z uwagi na charakter sprzeciwu rozpoznanie merytorycznych zarzutów jest przedwczesne w związku z czym Sąd powstrzymuje się od dokonania oceny czy ostatecznie nakaz rozbiórki jest zasadny, czy też nie, czy nastąpiła rozbudowa, czy nie, a także które przepisy prawa budowlanego z 1974 r. z 1994 r. mają zastosowanie.

Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał opisaną we wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].

Bezspornym w ocenie [...]WINB jest to, że dwustanowiskowy, wolno stojący garaż istniejący na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w W. : 1) został wybudowany przez nieistniejącą już C. , 2) jest on budynkiem (art. 3 pkt 2 pr.bud.1994 w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] września 2020 r. z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia [...] lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw), gdyż - jak ustalono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2018 r. jest on trwale związany z gruntem, został wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ściany murowane z cegły) oraz posiada fundamenty i dach (jednospadowy), 3) jako całość (dwa stanowiska) posiada wymiary 6,81 m x 6.41 m (powierzchnia zabudowy 43.65 m2) przez co jego budowa zarówno obecnie (art. 28 ust. 1 prawa budowlanego z 1994 r.) jak i przed 1995 r. (art. 28 prawa budowlanego z 1974 r.) wymagała uprzedniego uzyskania decyzji właściwego organu o pozwoleniu na budowę oraz 4) jego ściana zewnętrzna szczytowa (od strony północnej) usytuowana jest w odległości 0,8 m od sąsiedniego budynku gospodarczego istniejącego również na tej działce.

[...]WINB odnosząc się do treści podań pani A. K. wskazał, iż organy nadzoru budowlanego obydwu instancji nie są organami właściwymi do rozstrzygania roszczeń o charakterze cywilnoprawnym związanych z ograniczeniem wykonywania przez nią prawa własności budynku gospodarczego na skutek budowy na tej działce w odległości około 80 cm od sąsiedniego budynku garażowego.

Organ odwoławczy stwierdził, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji, wedle którego przedmiotowy garaż powstał w 1985 r. Na jego realizację w tej dacie wskazują: technologia budowy, wyjaśnienia obecnego właściciela A. H., dokument prywatny w postaci aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1999 r. repertorium A nr [...] oraz wyjaśnienia A. K.. Podobnie, wziąwszy pod uwagę zgromadzone w tej sprawie dowody i materiały [...]WINB przychylił się do stanowiska J. i A. H. oraz podzielił pogląd PINB w J., iż od momentu wybudowania przedmiotowy budynek nie był rozbudowywany (tzn. pozostaje w bryle powstałej w 1985 r.). Organ zwrócił jednak uwagę, że do ksiąg wieczystych nie zostały załączone dokumenty obrazujące w sposób graficzny obiekty zrealizowane na działce nr [...]. a w tym ich rozmieszczenie i wielkość. Natomiast z danych uzyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii z okresu od 1978 r. do 2019 r. niemożliwe jest dokonanie oceny co do wielkości budynku dwustanowiskowego garażu. Nadto wieloletni dyrektor C. J. T. oświadczył, że budynek ten istnieje w pierwotnej bryle.

Następnie [...]WINB stwierdził, że postępowanie wyjaśniające nie dało rezultatu w postaci uzyskania choćby kopii pozwolenia na budowę spornego garażu, czy nawet chociażby jakiejkolwiek informacji o jego wydaniu. Skoro zaś w dacie budowy przedmiotowego budynku (tj. 1985 r.) obowiązywało r.w.t.1980, a - jak zasadnie - wykazał PINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji- ów dwustanowiskowy garaż narusza przepisy rozporządzenia, to nie mógł on powstać legalnie w oparciu o pozwolenie wydane przez właściwy organ administracji publicznej. Naruszenie prawa wynika tutaj z niezachowania wymaganej odległości od budynku mieszkalnego (budynku przeznaczonego na pobyt ludzi) na sąsiedniej działce wynoszącej jedynie 13,04 m w sytuacji gdy odległość ta winna wynosić 15 m (§ 156 ust. 4 r.w.t.1980). Organ zwrócił uwagę, że podczas przeprowadzonej kontroli PINB nie stwierdził użycia w tym przypadku odpowiednich środków technicznych albo rozwiązań technologicznych pozwalających przyjąć, że wymagana odległość mogła zostać zmniejszona zgodnie z § 10 ust. 7 r.w.t.1980, a twierdzenia zawarte w odwołaniu są w tym zakresie gołosłowne. Zdaniem [...]WINB fakt założenia odrębnej księgi wieczystej dla lokalu znajdującego się w budynku - wbrew twierdzeniom państwa D. - nie rodzi domniemania o istnieniu, jakiejkolwiek ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu, o którą ów obiekt wybudowano.

W ocenie [...]WINB skoro przedmiotowy dwustanowiskowy garaż został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem [...] stycznia 1995 r.. to z uwagi na treść art. 103 ust. 2 pr.bud.1994 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. do załatwienia sprawy legalności jego budowy prawidłowo zastosował przepisy prawa budowlanego z 1974 r.

Następnie organ odwoławczy stwierdził, że działka nr [...] objęta jest ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w J. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze gminy J., wsi W.) wedle którego jej teren przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Wobec tego nie zachodzi przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 pr.bud.1974. [...]WINB podzielił jednak stanowisko organu I instancji, że w sprawie zachodzi druga przesłanka do wydania nakazu rozbiórki budynku, jaka została określona przez ustawodawcę w art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974, a mianowicie naruszenie przepisów rozporządzenia z uwagi na niezachowanie odległości garażu od budynków mieszkalnych i innych budynków, w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi (jest 13.04 m a powinno być 15 m), co powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Organ dodał, że podczas przeprowadzonej kontroli PINB nie stwierdził użycia w tym przypadku odpowiednich środków technicznych albo rozwiązań technologicznych pozwalających przyjąć, że wymagana odległość mogła zostać zmniejszona zgodnie z § 10 ust. 7 r.w.t.1980.

Wobec powyższego uzasadnione jest w ocenie [...]WINB orzeczenie o nakazie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974 gdyż nakazanie rozbiórki części tego budynku połączonej z jego przebudową przekraczałoby istotnie zakres zmian lub przeróbek jakie mogłyby zostać nałożone na podstawie art. 40 przywołanej ustawy.

Organ stwierdził, że w wiążącej ocenie prawnej Sąd wskazał, iż "przede wszystkim organ II instancji określi na podstawie zgromadzonych aktów notarialnych, kto i w jakiej części jest zobowiązany do rozbiórki garażu". W związku z tym [...]WINB zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Poza niezbędną korektą powołanej podstawy prawnej wydanego nakazu (tzn. jej uszczegółowieniem) Organ odwoławczy jednoznacznie wskazał również w formie graficznej (załącznik do decyzji), którą część budynku winni rozebrać państwo J. i P. D. (tj. garaż przy ul. [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]), a którą państwo J. i A. H. (tj. garaż przy ul. [...]. dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]).

Następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wypłynęły dwie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...].

J. i A. H. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów. Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mianowicie:

(1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez

automatyczne przyjęcie, że posadowienie budynku garażowego (dwustanowiskowego) na działce nr [...] w m. W. ul. [...], stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia tylko i wyłącznie dlatego, że zlokalizowany jest w odległości naruszającej § 10.3 r.w.t.1980, konieczna jest jego rozbiórka, podczas gdy samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi nie jest podstawą do zastosowania art. 37 pr.bud.1974, a stan niebezpieczeństwa musi być wykazany w sposób nie budzący wątpliwości, zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne;

zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dokładnego zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności wykazania, w czym przejawia się zagrożenie dla sąsiedniej zabudowy, pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia w związku z faktem położenia spornego budynku garażowego. Tym samym takie działanie organu bezprawnie ogranicza korzystanie przez Skarżących z prawa własności.

nieprzeprowadzenie dowodu z opinii technicznej z zakresu budownictwa lądowego na okoliczność, czy budynek garażowy stwarza jakiekolwiek zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowania, jak również powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, oraz ewentualnie wskazania w jakim stopniu budynek stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowania oraz powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,

bezzasadne przyjęcie, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zachodzi konieczność dokonania rozbiórki budynku garażowego w sytuacji, gdy brak jest dowodów na okoliczność, że w. w. budynek został wybudowany przez C. " bez pozwolenia.

(2) naruszenie art. 107 §1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do złożonego przez Skarżących odwołaniu od decyzji PINB wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego

(3) naruszenie art. § 10 ust. 7 r.w.t.1980 poprzez brak zastosowania w niniejszej sprawie powyższego przepisu

Uzasadniając skargę podali, że bezzasadnie organy obu instancji stwierdziły, że niezachowanie odległości garażu od budynków mieszkalnych i innych w których znajdują się pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi (jest 13,04 a powinno być 15m), automatycznie powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W niniejszej sprawie niezachowanie odległości 15 m - stanowiącej odległość minimalną od granicy z sąsiednią działką, nie stanowi o tym, że zachodzi niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przedmiotowy garaż został wykonany z materiałów nierozprzestrzeniających ogień, nie stwarza zagrożenia pożarowego.

Zdaniem skarżących uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie zagrożenia dla życia, zdrowia dla otoczenia jest bardzo lakoniczne. Przesłanki w postaci spowodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia nie można wywodzić i opierać na samym usytuowaniu obiektu z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych dotyczących wymaganych odległości od granicy działki czy zabudowy sąsiedniej, na co powołuje się organ wydający zaskarżoną decyzję. Niemniej jednak nie wynikają one z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Organy nie wykazały też, że dalsze funkcjonowanie spornego obiektu mogłoby spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu i nie da się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi warunki zdrowotne lub użytkowe dla otoczenia. Garaż istnieje od 35 lat, do 2018 r. nikomu nie przeszkadzał, jak i nie stwierdzono występowania sytuacji wskazujących, że powodował on niebezpieczeństwo albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Odległość, w której znajduje się garaż od budynku mieszkalnego (13,04 m) nie jest na tyle uciążliwa, aby zachodziła konieczność rozbiórki garażu. Ewentualna rozbiórka jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. [...]WINB nie przeanalizował możliwości zastosowania art. 40 pr.bud.1974. Zdaniem skarżących organ wydający zaskarżoną decyzję, bezzasadnie pominął fakt, że nie byli w żaden sposób zaangażowani w budowę garażu na działce nr [...] w W. , a zakupili go wraz z mieszkaniem w 1999 r.

Z kolei w swojej skardze J. i P. D., podali ze nie zgadzają się z wydaną w sprawie decyzją i zarzucili naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący i pobieżny.

Skarżący zwrócili uwagę, że [...]WINB przyjął, iż fakt wybudowania niezgodnie z obowiązującymi ówcześnie warunkami technicznymi jest równoznaczny z wybudowaniem przedmiotowego budynku bez stosownego pozwolenia na budowę. Nie można się zgodzić z tak przyjętym stanowiskiem, bowiem można odnaleźć wiele przykładów wybudowania budynków zgodnie z pozwoleniem na budowę, które zatwierdzało projekt budowalny niezgody z warunkami technicznymi. Brak odnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę czy dokumentacji projektowej nie może prowadzić do wniosku, że ich nie było. Organ II instancji nie zwrócił się do Wojewody czy innych właściwych organów z zapytaniem czy faktycznie doszło do brakowania dokumentacji. Ponadto organy nie wzięły pod uwagę kwestii wybudowania przedmiotowego garażu przez C. , która ze względu na wydatkowanie środków finansowych musiała posiadać wszystkie wymagane pozwolenia aby daną inwestycję zrealizować. Zdaniem skarżących organy mogły uznać na podstawie przedstawionej dokumentacji projektowej, że zaszły okoliczności z §10 ust. 7 r.w.t.1980. Skarżący zwrócili uwagę, że przed rokiem 1990 uznaniowość organów była dość duża, dlatego też trudno a priori uznać, że pozwolenie nie zostało wydane.

Wątpliwości skarżących budzi także prawidłowość zastosowania art. 37 pr.bud.1974. Nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowy budynek garażu został wybudowany z naruszeniem przepisów to organy nie przedstawiły argumentów uzasadniających nakaz ich rozbiórki. Garaż powstał na terenie przeznaczonym pod zabudową mieszkaniową. [...]WINB stwierdził w zaskarżonej decyzji, że posadowienie przedmiotowego budynku od budynku sąsiedniego w odległości ponad 13m spowoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Nie wskazał natomiast na czym miało by to polegać. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi warunkami technicznymi posadowienie budynku garażowego w takiej odległości byłoby dozwolone. Zatem organ ma możliwość odstąpienia od wydania nakazu rozbiórki, nawet w sytuacji gdyby przyjąć jakoby wybudowanie budynku nastąpiło z naruszeniem przepisów technicznych. Skarżący podkreślili, że budynek istnieje od 35 lat, jest w dobrym stanie technicznym, nie powoduje żadnych uciążliwości.

Skarżący zwrócili uwagę, że przedmiotowy garaż został ujęty w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę Jarocińskiego, co oznacza, że stan ten oparto na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową).

W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie decyzji [...]WINB w P. i poprzedzającej ją decyzji PINB w J. oraz o wskazanie co do zasadności prowadzonego postępowania lub o szczegółowe wyjaśnienie kwestii wydania stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego budynku.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W toku postępowania sądowoadminstracyjnego uczestniczka A. K. konsekwentnie podkreślała, że budowa garażu uniemożliwiła jej swobodny dostęp do budynku gospodarczego. W jej ocenie zasadnie orzeczono nakaz rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Orzeczenia te bowiem naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak też przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.).

Na wstępie rozważań wskazać trzeba, że postępowanie w sprawie trwa od 2018 roku, w jego toku wydanych zostało już kilka decyzji organów I i II instancji, na co Sąd zwrócił uwagę w części historycznej niniejszego uzasadnienia. W sprawie zapadł również prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia [...] października 2020 r. sygn. akt II SA/Po [...] (dostępy w bazie orzeczeń CBOSA). Wyrok ten został wydany w wyniku rozpoznania sprzeciwu, co oznacza, że Sąd wyłącznie ocenił czy [...]WINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., wydając decyzję z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...]. Sąd nie badał przy tym kwestii materialnoprawnych, w szczególności nie przesądził, wbrew późniejszemu stanowisku organu odwoławczego, czy zasadnie w sprawie orzeczono rozbiórkę. Kwestie te pozostają otwarte do oceny w niniejszym postępowaniu. Sąd nakazał organowi II instancji aby samodzielnie rozstrzygnął kto i w jakim zakresie jest zobowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, zweryfikował czy nastąpiła rozbudowa garażu oraz, które przepisy prawa budowlanego (z 1974 r. czy 1994 r.) znajdują w sprawie zastosowanie.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy ziściły się przesłanki do orzeczenia rozbiórki budynku garażowego dwustanowiskowego, położonego na działce nr [...], przy ulicy [...] w miejscowości W..

Ustalenia organów co do charakteru obiektu będącego przedmiotem postępowania i daty jego powstania nie budzą wątpliwości. Obiekt garażowy został wybudowany w 1985 r. przez nieistniejące już przedsiębiorstwo C. . Obiekt ma wymiary 6,81 m x 6 41 m (43,65 m2), oddalony jest od budynku przeznaczonego na pobyt ludzi o 13,04 m. Z uwagi na technologię wykonania (obiekt murowany z cegły szczelinowej), gabaryty i trwałość związania z gruntem (fundamenty) w dacie jego powstania, jak i obecnie, wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające nie dało jednak rezultatu w postaci uzyskania pozwolenia, czy jakichkolwiek akt związanych z budową spornego garażu. Przyjąć więc należało, że garaż został wybudowany bez pozwolenia na budowę.

Do oceny skutków prawnych samowoli budowlanej, jak prawidłowo uznały organy, należało zgodnie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w tekście jako pr.bud.1994) stosować art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (w tekście jako pr.bud.1974). Stosownie do tego przepisu obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: (1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub (2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Z powyższego wynika, że jedną z przesłanek zobowiązującą właściwy organ administracji do nałożenia obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego jest wybudowanie go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz znajdowanie się tego obiektu w miejscu, które zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego nie jest przeznaczone pod zabudowę albo jest przeznaczone pod innego rodzaju zabudowę. Zgodnie z wiążącą uchwałą NSA z dnia [...] grudnia 2013 r. (sygn. akt II OPS [...]; CBOSA) przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w cyt. art. 37 ust. 1 pkt 1 są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Organy w niniejszej sprawie prawidłowo ustaliły, że w dacie budowy teren, na którym znajduje się garaż przeznaczony był pod teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (symbol MW), aktualnie zaś działka nr [...] objęta jest ustaleniami uchwały Rady Miejskiej w J. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze gminy J., wsi W., wedle której teren przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Wobec tego zasadnie organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 pr.bud.1974.

Należało więc ocenić, czy obiekt - w niniejszej sprawie garaż - powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] lutego 2017 r. sygn. akt II OSK [...] podkreślił, że do wydania nakazu rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974 konieczne jest wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Nie jest natomiast wystarczające ewentualne stwierdzenie pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W tej sytuacji konieczne jest bowiem ustalenie, że przedmiotowe pogorszenie warunków ma charakter niedopuszczalny, a zatem znaczny, istotny w stopniu nie dającym się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi te warunki.

W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie wykazały okoliczności wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974. Organy ograniczyły się do stwierdzenia, że wybudowanie garażu jako obiektu uciążliwego w myśl § 156 ust. 4 r.w.t.1980 w odległości 13,04 m, zamiast wskazanej w §10 ust. 3 r.w.t.1980 - 15 m powoduje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Nie wyjaśniono na czym to pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych polega. Organy pominęły również to, że ustawodawca zastrzegł, iż nie chodzi o każde "pogorszenie" lecz kwalifikowane "niedopuszczalne pogorszenie". Oznacza to w okolicznościach sprawy, że organy powinny wykazać, iż naruszenie norm dotyczących odległości spornego garażu od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych (np. w zakresie norm dotyczących higieny, zdrowia, immisji) lub użytkowych dla otoczenia (np. ograniczeń w zakresie zagospodarowania terenów sąsiednich, przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej). Bez wykazania powyższych przesłanek orzeczony nakaz rozbiórki, jako najbardziej dolegliwa sankcja w prawie budowlanym, okazał się co najmniej przedwczesny. Powyższe zaś skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2020 r.

Rozważając przy ponownym rozpoznaniu sprawy czy doszło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, organy winny mieć także na uwadze, iż obecnie obowiązujące przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2019.1065 t.j., dalej r.w.t.2002) wyznaczają znacznie mniejsze odległości miejsc postojowych od okien budynków oraz od granicy działki budowlanej. Zwrócić należy uwagę, że w § 19 ust. 1 lit. a r.w.t.2002 stanowi, że odległość stanowisk postojowych, w tym również zadaszonych, oraz otwartych garaży wielopoziomowych od m.in. okien w budynku mieszkalnym, dla samochodów osobowych, nie może być mniejsza niż 7 m w przypadku parkingu do 10 miejsc postojowych włącznie.

Jeżeli zaś organy ustalą, że w sprawie nie doszło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, powinny rozważyć możliwość zastosowania art. 40 pr.bud.1974, zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Zaznaczenia wymaga, że w wypadku zastosowania tego przepisu chodzi o doprowadzenie do stanu zgodności z przepisami obowiązującymi na dzień legalizacji obiektu budowlanego. Istotny jest zatem aktualny i realnie istniejący stan wpływu obiektu będącego samowolą budowlaną na otoczenie, który wyczerpuje przesłanki "niebezpieczeństwa" lub "niedopuszczalnego pogorszenia", o których mowa w cyt. art. 37 ust. 1 pkt 2.

Wobec tego ponownie rozpoznając sprawę należy mieć na uwadze, że decyzja nakazująca rozbiórkę znajdzie uzasadnienie tylko wtedy, gdy będzie taka absolutna konieczność. Organy nadzoru budowlanego mając na względzie powyższe rozważania ponownie ocenią wystąpienie przesłanek wskazanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974 i swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnią. Jeśli stwierdzą, że nie ziściły się okoliczności w powołanym przepisie, rozważą możliwość legalizacji garażu.

Reasumując tę część rozważań Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974. Brak wyjaśnienia skarżącym przesłanek jakimi kierowały się organy uznając, iż lokalizacja garażu powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia i brak wykazania, iż pogorszenie to ma charakter niedopuszczalny oznacza, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, tym samym doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do stanowiska uczestniczki postępowania A. K. Sąd wskazuje, że przywoływana przez nią w toku postępowania okoliczność zbliżenia budynku garażu do jej budynku gospodarczego dotyka materii cywilnoprawnej i nie mogła być przedmiotem weryfikacji organu nadzoru budowlanego w toku niniejszego postępowania.

Odnosząc się do skargi J. i P. D. Sąd stwierdził, że zasadniczo rację mieli skarżący argumentując, iż organ nie wykazał przesłanek zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 pr.bud.1974 skutkujących orzeczeniem rozbiórki. Niemniej jednak wbrew twierdzeniom skarżących ujęcie garażu w ewidencji gruntów i budynków nie przesądza o jego legalnym (na podstawie pozwolenia na budowę) wybudowaniu. W okolicznościach niniejszej sprawy przyjąć należało, ze garaż powstał jako samowola budowlana, więc trudno oczekiwać od organów, aby w nieskończoność poszukiwały akt i dokumentacji. W tym zakresie, wbrew twierdzeniom skarżących, przeprowadzone zostało wyczerpujące postępowanie, które jak wskazano na wstępie nie przyniosło rezultatów.

Zasadniczo również większość zarzutów skargi J. i A. H. okazała się zasadna, z tym zastrzeżeniem, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa lądowego. Stosownie do art. 84 § 1 k.p.a gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie zacytowanego artykułu nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Zarówno powiatowy jak i wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego są organami wyspecjalizowanym z zakresu prawa budowlanego, zatrudniają osoby wykwalifikowane z zakresu budownictwa tak więc ocena wystąpienia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 nie wymagała sięgania po innych specjalistów z tej dziedziny.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. i wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2020 r. (pkt I wyroku).

O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt II wyroku, zasądzając na podstawie art. 200 p.p.s.a. na rzecz pp. D. solidarnie kwotę [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Na rzecz pp. H. Sąd zasądził na podstawie 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. solidarnie kwotę [...]zł, na którą składały się uiszczony wpis od skargi w wysokości [...] zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm).