Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2047/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1705/15 w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1705/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. stwierdził braku podstaw do ujawnienia u wymienionej na wstępie skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Organ uznał, że w zakresie zgłoszenia choroby zawodowej u skarżącej nie stwierdzono guzków głosowych twardych, ani wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, ani też niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwałą dysfonią, czyli chorób wymienionych pod poz. 15 rozporządzenia z 2009 r. Rozpoznane u skarżącej zmiany chorobowe tj. cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani oraz hiperfunkcja krtani, nie figurują w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 30 czerwca 2009 r.". Organ ten stwierdził nadto, że w trakcie wielokrotnych badań w specjalistycznych jednostkach medycznych u skarżącej stwierdzono objawy typowe dla wskazanych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. chorób zawodowych, ale jednocześnie zmiany chorobowe nie miały miejsca w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą, a więc brak jest związku przyczynowo–skutkowego między stanem chorobowym, a pracą zawodową wykonywaną wcześniej przez skarżącą.

Dalej organ wyjaśnił, że skarżąca zakończyła wykonywanie pracy zawodowej w roli nauczycielki w dniu [...] sierpnia 2008 r. Od 2010 r. toczy się natomiast przed różnymi organami i z udziałem różnych instytucji postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Wskazał dalej, że jednostka orzecznicza I stopnia w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1367) – Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. – na podstawie przeprowadzonych badań, stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]). Również i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej – orzeczenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.

W związku z powyższym organ pierwszej instancji podjął decyzję z dnia [...] lipca 2011 r. o niestwierdzeniu u skarżącej omawianej choroby zawodowej. Decyzja ta, na skutek odwołania skarżącej, została jednak uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] października 2011 r.

Po powrocie sprawy do ponownego rozpatrzenia, organ pierwszej instancji dokonał szeregu czynności mających na celu ustalenie występowania u skarżącej choroby zawodowej. M.in. włączył do dokumentacji Kartę wypisu z Kliniki [...] w K. sporządzoną w dniu [...] listopada 2010 r.; przeprowadzono bezpośrednie badania u skarżącej przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (sierpień 2012 r.). Obie jednostki orzecznicze stwierdzały stany chorobowe krtani i dysfunkcje głosu: trwały nieżyt krtani, dysfonię lub ostrą chrypę, ale nie takie, które są wymienione w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. jako choroby zawodowe.

Następnie w lipcu i listopadzie 2013 r. przeprowadzono badania skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] stwierdzono rozpoznanie niedowładu mięśni krtani jako jednostkę chorobową wymienioną w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. (k. 3A), ale jednocześnie potwierdzono, że choroba ta nie jest związana z wykonywaniem zawodu, gdyż zmiany nie wystąpiły do dnia [...] sierpnia 2010 r., czyli w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą.

Organ pierwszej instancji skierował też zgromadzoną dokumentację medyczną skarżącej do krajowego konsultanta w dziedzinie medycyny pracy, który w lipcu 2014r. stwierdził, że nie daje ona wystarczających podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Ponowne badanie w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w K., doprowadziło do stwierdzenia niedowładu mięśni krtani, czyli stanu kwalifikowanego jako choroba zawodowa. Stan taki występował jednak dopiero od 2013 r., czyli po upływie pięciu lat po zakończeniu przez skarżącą pracy zawodowej ([...] październik 2014 r.).

Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", art. 235¹ i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2015 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że jednostki orzecznicze I i II stopnia znały fakt narażenia skarżącej jako nauczycielki na nadmierne obciążenie głosu. Jednostki te stwierdziły też określone stany chorobowe narządu głosu skarżącej, nie uznały ich jednak za chorobę zawodową, mimo że badania prowadzone były w latach 2010-2014 i polegały m.in. na wykorzystaniu nowoczesnych metod diagnostycznych. Jeszcze w 2011 i 2012 r. specjalistyczne jednostki badawcze nie stwierdziły występowania u skarżącej chorób uznawanych za zawodowe. Takie schorzenia zostały stwierdzone w 2013 r., ale wówczas – z uwagi na upływ czasu od daty zakończenia wykonywania pracy nauczycielskiej przez skarżącą, schorzenia te uznano za mające źródło (etiologię) pozazawodowe.

Dalej wskazał jakie przesłanki muszą zostać spełnione, aby choroba mogła zostać uznana za zawodową. Jednakże w przypadku skarżącej nie wystąpiły one łącznie.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca, domagając się jej uchylenia w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarówno decyzja zaskarżona, jak i poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem. Podstawę jej oddalenia stanowił art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.

Dalej Sąd przytoczył mające w sprawie zastosowanie przepisy art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., wskazując, że w procesie rozpoznawania i stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione cztery warunki. Jednym z warunków jest konieczność kierowania pracownika do jednostek orzeczniczych właściwych miejscowo z uwzględnieniem specjalizacji medycznych. Organ pierwszej instancji kierował skarżącą do takich placówek, więc nie można mu przypisać w tym zakresie naruszenia prawa. Nadto dokumentacja sporządzona przez placówkę, która nie mogła być jednostką orzeczniczą w rozumieniu § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, nie mogła być brana pod uwagę jako rozstrzygająca o występowaniu u skarżącej choroby zawodowej.

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego materiału wynika jednoznacznie, że wszystkie jednostki orzecznicze badające skarżącą lub orzekające na podstawie badań wykonanych przed [...] sierpnia 2010 r. stwierdziły brak u skarżącej guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Inne choroby stwierdzone u skarżącej nie mogą być – z uwagi na to, że choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. – uznane za chorobę zawodową, nawet gdyby można było wykazać związki tych chorób z pracą zawodową wykonywaną przez skarżącą.

Zdaniem Sądu, wystąpienie objawów chorobowych musi wystąpić w ściśle określonym czasie – w przypadku skarżącej nie później niż w ciągu dwóch lat od zakończenia pracy w sytuacji narażenia zawodowego. Jednak badania z lat 2010 – 2012 przeprowadzone przez upoważnione jednostki orzecznicze, nie wykazały chorób wskazanych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. Mimo tego organ dalej prowadził postępowanie, z udziałem szeregu instytucji (wymienionych we wstępnej części uzasadnienia) przeprowadzających badania i analizy.

W ocenie Sądu trafnie organ pierwszej instancji uznał za bardziej wiarygodne orzeczenia jednostek orzeczniczych, ze względu na wiedzę o jakości badań i doświadczeniu wymienionych placówek, aniżeli diagnozę Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] – Przychodnia Foniatryczna w S.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:

- prawa procesowego, tj. naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zakwestionowanej przez skarżącą decyzji,

- prawa procesowego tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia w sposób nieodpowiadający wymaganiom ustawy, tj. brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą, zbyt ogólnikowe uzasadnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia;

- prawa procesowego tj. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd nieuwzględnienia przez organ sprzeczności pomiędzy wydanymi przez organy orzecznicze pierwszej i drugiej instancji orzeczeniami lekarskimi, a zalegającymi w sprawie opiniami lekarskimi złożonymi przez skarżącą, które zdaniem skarżącej podważają wiarygodność i rzetelność opinii organów orzeczniczych, w szczególności w zakresie etiologii schorzenia;

- prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie tj. § 8 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, tj. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, że organ oparł decyzję wyłącznie o część materiału dowodowego stanowiącą orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia, uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych, nie konfrontując ich jednocześnie z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie, świadczącą o etiologii schorzenia (w szczególności z liczną dokumentacją medyczną złożoną przez skarżącą);

oraz związany z tym zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na tylko niektórych dowodach, nieodniesienie się do całokształtu materiału dowodowego oraz nieuznanie za dowód złożonych przez skarżącą dokumentów;

- prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie tj. § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia poprzez niedostrzeżenie przez Sąd, że organ oparł decyzję o orzeczenie jednostki orzeczniczej II stopnia, które to z kolei zostało wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, ale ze zignorowaniem dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego;

- błędną interpretację art. 235¹ Kodeksu pracy oraz art. 235² Kodeksu pracy skutkująca uznaniem, że "skarżąca nie wypełniła przesłanej z wymienionych przepisów z uzasadnieniem jak szczegółowo poniżej"

- błędną wykładnię art. 235² Kodeksu pracy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. skutkująca przyjęciem, że udokumentowanie objawów chorobowych musi nastąpić w zakresie wskazanym w załączniku do rozporządzenia wyłącznie w ten sposób, że w tym czasie rozpoznania choroby zawodowej dokona jednostka orzecznicza.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną o tożsamej treści jak przytoczona wyżej.

Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OZ 428/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 22 maja 2017r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ administracji wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na pismo informujące o zamiarze skierowania skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Pismem z dnia 31 lipca 2020 r. skarżąca uzupełniła argumentację skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, wobec spełnienia warunków wynikających z treści art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie posiada ona usprawiedliwionych podstaw. Natomiast przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego i mając na uwadze wskazane w nim zarzuty podkreślić należy, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Przede wszystkim, w realiach tej sprawy dotyczącej braku podstaw do uznania u skarżącej choroby zawodowej, przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat (wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych), na podstawie orzeczeń lekarskich uprawnionych jednostek medycznych przede wszystkim nie ujawniono choroby zawodowej u skarżącej. Bowiem w czasie trwania zatrudnienia skarżącej jak i okresie 2 lat po zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej, nie zdiagnozowano, przez uprawioną jednostkę medyczną, u skarżącej guzków głosowych twardych, ani wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, ani też niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni oraz trwałą dysfonią, czyli chorób wymienionych pod poz. 15 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Stwierdzone zaś, w trakcie wielokrotnych badań w specjalistycznych jednostkach medycznych, u skarżącej objawy typowe dla wskazanych w ww. rozporządzeniu chorób zawodowych, nie miały miejsca w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej jak i były określane jako niemające etiologii zawodowej. Twierdzenie skargi kasacyjnej, że rozpoznanie choroby zawodowej u skarżącej jest bezsprzeczne, w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest stwierdzeniem niezasługującym zatem na uwzględnienie. Wprost przeciwnie z akt sprawy, w oparciu o które orzekał Sąd pierwszej instancji, jednoznacznie wynika brak podstaw do stwierdzenia opisywanej wyżej choroby zawodowej u skarżącej. Tego stanowiska nie obalają przedstawione zarzuty skargi kasacyjnej.

Nie jest usprawiedliwiony zarzut błędnej interpretacji art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (zwanej dalej "Kodeksem pracy") oraz art. 2352 Kodeksu pracy, podobnie jak i zarzut błędnej wykładni art. 2352 Kodeksu pracy w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Nie są ponadto usprawiedliwione zarzuty niezastosowania § 8 ust. 1 oraz ust. 2 jak i § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu (w niniejszej sprawie jest to okres 2 lat), pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kodeksu pracy). Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym i odnosi się do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo-skutkowym z pracą. Chorobę zawodową wywołuje sama praca, a na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego też powodu choroby zawodowe są przewidywalne. Ocena warunków pracy pozwala natomiast na stwierdzenie, że powstałe schorzenie spowodowane zostało działaniem szkodliwych czynników środowiska pracy. Jeżeli więc określony sposób wykonywania pracy lub konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Pomimo bowiem tego, że w warunkach narażenia zawodowego nie u każdego choroba zawodowa musi wystąpić, to przyjąć należy, iż o jej powstaniu w konkretnym przypadku decydować może osobnicza wrażliwość na działanie tego narażenia. W każdym jednak przypadku dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ostatecznie stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zawodowego pochodzenia zdiagnozowanego schorzenia.

Z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. wynika, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej obligatoryjnym jest skierowanie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Zgodnie z § 5 ust. 1 tego rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Norma § 5 ust. 2 pkt 1-4 i ust. 3 ww. rozporządzenia określa precyzyjnie jednostki orzecznicze I i II stopnia w których wskazany wyżej lekarz orzecznik musi być zatrudniony. Stosownie do § 6 ust. 1 tego rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Z kolei § 8 omawianego rozporządzenia statuuje zasadę, iż decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (ust. 1). Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Orzeczenie lekarskie jest zatem wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 246/12).

Z faktu, iż orzeczenia lekarskie mają w sprawie choroby zawodowej charakter funkcjonalny opinii biegłego, wynika, iż powinny one odpowiadać wymaganiom stawianym przepisem art. 84 § 1 k.p.a. Tym samym, prawidłowe orzeczenie lekarskie musi zawierać szczegółowe uzasadnienie zawartego w nim rozstrzygnięcia, które pozwoli organowi administracji publicznej na ocenę jego rzetelności.

Przeprowadzenie tego dowodu jest nadto, w świetle § 8 ust. 1 w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., nie tylko obligatoryjne, lecz także nie jest dopuszczalne zastąpienie go innymi dowodami, w tym opinią innego biegłego, na przykład lekarza będącego wprawdzie biegłym sądowym, lecz niezatrudnionym w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia, czy też niespełniającym wymagań kwalifikacyjnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy. Nie jest również prawnie dopuszczalne, stwierdzenie choroby zawodowej w oparciu o opinię lekarską jednostki medycznej, w szczególności jednostki niepublicznej, spoza struktur jednostek orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 1-4 i ust. 3 omawianego rozporządzenia.

Nie jest sporne, iż orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, prawidłowo zinterpretował przepisy omawianego rozporządzenia, jak i ustawy Kodeks pracy w omawianym zakresie i słusznie zauważył, iż stwierdzenia choroby zawodowej dokonuje właściwy państwowy inspektor sanitarny, a zgodnie z art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy, § 5 ust. 2 i ust. 3 oraz § 6 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w procesie rozpoznawania i stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie cztery warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia, a ściśle rzecz biorąc przez lekarza zatrudnionego w placówce mającej status jednostki orzeczniczej, 2) choroba musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. jako aktu wykonawczego, wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy, 3) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, co oznacza konieczność wykazania związku przyczynowego między stanem chorobowym, a faktem wykonywania pracy zawodowej w sytuacji tzw. narażenia zawodowego, 4) wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie wykonywania pracy lub w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo zakończenia już pracy w sytuacji narażenia zawodowego. Ten drugi okres, co słusznie zaznaczono, ustalony jest w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. konkretnie i odrębnie dla każdej wymienionej tam choroby zawodowej. Dla chorób słuchu wynosi 2 lata. Prawidłowo uznano, iż wymienione cztery warunki pozwalają na ocenę stanu faktycznego w postępowaniu wszczętym na podstawie zgłoszenia podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż skarżąca zakończyła wykonywanie pracy zawodowej w roli nauczycielki w dniu [...] sierpnia 2008 r. Pracę tę wykonywała od 1 września 1982 r. najpierw jako nauczyciel wychowania przedszkolnego, a potem jako nauczycielka w szkole podstawowej, gdzie była narażona na nadmierny wysiłek głosowy. Od 2010 r. toczy się natomiast, przed różnymi organami i z udziałem różnych instytucji, postępowanie administracyjne dotyczące stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przede wszystkim, w dniu 7 czerwca 2010 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w S. wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 ppkt 3 wykazu chorób zawodowych. Zgłoszenie dokonane zostało przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] w S. i w żadnym wypadku to zgłoszenie nie oznaczało stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej, albowiem stanowiło ono dopiero podstawę do przeprowadzenia właściwego postępowania przed organami sanitarnymi w przedmiocie choroby zawodowej.

Na skutek wszczętego postępowania, przeprowadzone zostało właściwe postępowanie rozpoznawcze, w tym uprawniona jednostka Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. Poradnia Chorób Zawodowych w S. orzeczeniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] stwierdziła brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu wg pkt 15 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Na własny wniosek skarżąca skierowana została przez ww. organ na ponowne badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (Szpital) w S. i tam wydano kolejną negatywną dla strony opinię. Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] przyznano bowiem, że charakter zmian wywołanych nadmiernym wysiłkiem głosowym nie uzasadnia rozpoznania przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym (pkt 15 rozporządzenia). Wyeliminowana przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. (decyzją z dnia [...] października 2011 r) z obrotu prawnego decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2011 r. o niestwierdzeniu choroby zawodowej spowodowała, iż ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji podjął dalsze czynności mające doprowadzić do ustalenia bądź nie występowania u skarżącej choroby zawodowej w opisywanym zakresie. W szczególności, co obrazują akta sprawy, włączono do nich Kartę wypisu z Kliniki [...] sporządzoną w dniu [...] października 2011 r., a także kolejną opinię Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydaną po ponownej analizie dokumentacji, w tym załączonej dokumentacji lekarskiej. Obie te jednostki stwierdzały stany chorobowe krtani i dysfunkcje głosu: trwały nieżyt krtani, dysfonię lub ostrą chrypę, ale nie takie, które są wymienione w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. jako choroby zawodowe. W szczególności Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.

Następnie, przeprowadzono kolejne badania skarżącej w Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w L. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. przekazano opinię w tej sprawie, gdzie stwierdzono rozpoznanie niedowładu mięśni krtani jako jednostkę chorobową wymienioną w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., ale jednocześnie potwierdzono, że choroba ta nie jest związana z wykonywaniem zawodu, gdyż zmiany nie wystąpiły do dnia [...] sierpnia 2010 r., czyli w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą. Obserwowana progresja zmian chorobowych w obrębie krtani, pomimo braku narażenia zawodowego, jak podkreślono, przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia. Generalnie wniosek tej opinii jest taki, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u skarżącej. Następnie organ pierwszej instancji przekazał zgromadzoną, obszerną dokumentację medyczną skarżącej, do Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy. Ten zaś w opinii z dnia [...] lipca 2014 r. stwierdził, że nie daje ona wystarczających podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Ocena badań przeprowadzonych w latach 2009-2013 wskazuje na stały postęp zmian chorobowych, mimo braku narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy. Ta opinia jednoznacznie wskazywała na brak możliwości wydania dla skarżącej pozytywnej decyzji o chorobie zawodowej.

Ponadto przeprowadzono kolejne badanie skarżącej w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu w K., po którym w opinii z dnia [...] października 2014 r. stwierdzono niedowład mięśni krtani, czyli stan kwalifikowany jako choroba zawodowa. Stan taki występował jednak dopiero od 2013 r., czyli po upływie pięciu lat po zakończeniu przez skarżącą pracy zawodowej. W podsumowaniu dodano, że zmienność opinii lekarzy foniatrów i laryngologów w ocenie krtani wynika z faktu, że badanie stroboskopowe nie jest badaniem obiektywnym, wiąże się z dużym doświadczeniem klinicznym lekarza, ale również z postawą i chęcią współpracy pacjenta. Generalnie jednak te wyniki badań z 2014 r. narządu głosu, jak zaznaczono, wskazują na trwały niedowład mięśni krtani z niedomykalnością szpary głośni, jednak brak jest związku przyczynowo-skutkowego z wykonywaną wcześniej pracą zawodową.

Dodatkowo w sprawie zwrócono się ponownie do Mazowieckiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. o ponowne wnikliwe przeanalizowanie przedstawionej dokumentacji pod kątem weryfikacji wcześniej wydanego orzeczenia nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. W opinii z dnia [...] lutego 2015 r. ten Ośrodek Medycyny Pracy nie znalazł podstaw do zmiany treści orzeczenia nr [...] wydanego, jak wyżej wskazano, [...] lipca 2010 r.

W tych warunkach wydano trafną decyzję o niestwierdzeniu u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że uprawnione jednostki orzecznicze badające skarżącą przed dniem [...] sierpnia 2010 r. nie ujawniły guzków głosowych twardych, ani wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, ani też niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią pozwalającą w okresie 2 lat po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym na rozpoznanie choroby zawodowej oznaczonej w pkt 15 wykazu chorób zawodowych. Zatem mimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, nie wystąpiły udokumentowane objawy choroby upoważniające do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej.

Wprawdzie w trakcie wielokrotnych badań w specjalistycznych jednostkach medycznych w 2013 r. (a więc w 5 lat po zakończeniu pracy w zawodzie nauczyciela) u skarżącej stwierdzono objawy typowe dla wskazanych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. chorób zawodowych (pkt 15 ppkt 3 wykazu), ale jednocześnie zmiany chorobowe nie miały miejsca w okresie dwóch lat od zakończenia wykonywania pracy zawodowej przez skarżącą, a i jak wskazywano miały pozazawodową etiologię, a więc brak jest związku przyczynowo-skutkowego między stanem chorobowym, a pracą zawodową wykonywaną wcześniej przez skarżącą. Nie jest dla Naczelnego Sądu Administracyjnego sporne, iż w przypadku skarżącej nie zostały spełnione kryteria dla stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pkt 15 wykazu chorób zawodowych w związku z brakiem, w badaniach wykonywanych w okresie 2 lat od zakończenia pracy w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, zmian w obrębie krtani, uznanych za typowe następstwa nadmiernego wysiłku głosowego, pomimo udokumentowanej wieloletniej pracy głosem. Niewątpliwie medyczne jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych zajęły zgodne stanowisko, że schorzenia stwierdzonego u skarżącej nie można wiązać przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy, która ustała z dniem [...] sierpnia 2008 r. Wydane w sprawie przez wyspecjalizowane jednostki opinie są udokumentowane, spójne, a nadto są uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący.

Decyzja o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu podjęta została przez organy sanitarne na skutek licznych opinii wyżej opisanych, które w istocie jednomyślnie orzekały o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej w opisywanym zakresie. Ujawnione zaś po upływie 5 lat od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym u skarżącej objawy typowe dla wskazanych w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009r. chorób zawodowych (pkt 15 ppkt 3 wykazu), nie miały zawodowej etiologii, a więc brak było związku przyczynowo-skutkowego między stanem chorobowym, a wykonywaną pracą.

Zdaniem skarżącej, w sprawie doszło do niezastosowanie § 8 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji, że organ oparł decyzję wyłącznie o część materiału dowodowego stanowiącą orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia, uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych, nie konfrontując ich jednocześnie z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie, świadczącą o etiologii schorzenia (w szczególności z liczną dokumentacją medyczną złożoną przez skarżącą). W tym zakresie skarżąca powołuje się na dokumentację i opinię [...] Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w S., które jej zdaniem dokumentują chorobę zawodową strony. Otóż twierdzenie powyższe nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przede wszystkim dokumentacja medyczna przedstawiona przez tę jednostkę została uwzględniona przy wydawaniu kolejnych opinii w tej sprawie przez uprawnione jednostki medyczne, albowiem stanowiła integralną część materiału dowodowego sprawy, który musiał podlegać ocenie przy wydawaniu orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. Natomiast, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, placówka medyczna [...] Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w S. nie była uprawniona do wydania wiążących opinii w przedmiocie choroby zawodowej, gdyż nie mogła występować w roli jednostki orzeczniczej w rozumieniu § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. Jak już wyżej zaznaczono, tylko uprawnieni lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wymienionych w § 5 ust. 2 i 3 omawianego rozporządzenia mają prawo wydawać orzeczenia w sprawie choroby zawodowej. W innym przypadku orzeczenia pozostałych jednostek medycznych nie mogą być respektowane. W tej sprawie, wbrew stanowisku skarżącej, wskazany wyżej Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Poradnia Foniatryczna w S. nie mógł wydać skutecznej opinii o stwierdzeniu choroby zawodowej i jest to okoliczność bezsporna. Dlatego też nie można, w tej sprawie, z powoływaniem się na powyższe okoliczności wskazywać, iż w sprawie doszło do zignorowania dokumentacji medycznej pracownika. W związku z tym zarzuty kasacji niezastosowania § 8 ust. 1 i ust. 2 oraz § 6 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne.

Mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i czynione wszystkie zarzuty w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie, jak i przywołana na ich poparcie argumentacja.

Nie można również skutecznie podnosić w tej sprawie zarzutów dot. naruszenia prawa procesowego przez Sąd pierwszej instancji. Wbrew stanowisku skarżącej, w realiach tej sprawy, nie było podstaw do zastosowania przez ten Sąd konstrukcji prawnej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnienia wniesionej skargi, gdyż nie można w przedmiotowym postępowaniu skutecznie zarzucić organom sanitarnym wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z obrazą przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy, w tym wskazywanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone było w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczął postępowanie kierując skarżącą na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania. W sprawie zebrano dostateczny materiał dowodowy, sporządzono kartę oceny narażenia zawodowego pracownika, wydano orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, strona skorzystała z możliwości kwestionowania wydanych orzeczeń, uwzględniano też wnioski o dokonanie kolejnych konsultacji, badań, natomiast wydane w sprawie decyzje zostały w sposób prawidłowy uzasadnione, wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia. Zatem całokształt okoliczności tej sprawy, jej obszerny materiał dowodowy, pozwalają na stwierdzenie, iż postępowanie w tej sprawie nie jest obarczone wadami wskazywanymi w skardze kasacyjnej, w tym naruszeniem powołanych tam norm procedury administracyjnej.

Sąd pierwszej instancji orzekał w tej sprawie w oparciu o normę art. 134 § 1 p.p.s.a., zaś skarżący zarzuca naruszenie tej normy podnosząc, że uchybiono tej normie poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie organu w zakresie nierozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 1862/09; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06; postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2438/11; wyrok NSA z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r., I GSK 264/09, LEX nr 744745). Stawiane więc w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd przepisów art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. należało uznać za niezasadne.

Nie jest usprawiedliwiony również kolejny zarzut skargi kasacyjnej, a to naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą normą procesową, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, (ONSAiWSA z 2010, nr 3, poz. 39) podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku. Uzasadnienie wyroku winno umożliwiać kontrolę instancyjną rozumowania sądu pierwszej instancji, nadto realizować funkcję perswazyjną orzeczenia, skoro ma zawierać m. in. "wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia", na co konsekwentnie zwraca się uwagę w doktrynie (por. W. Kręcisz, Z problematyki uzasadniania orzeczeń przez sądy administracyjne, [w:] Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, red. naukowa I. Rzucidło-Grochowska, M. Grochowski, Warszawa 2015, s. 352).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przesłanki ustawowe określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Jego treść odzwierciedla przyjętą przez sąd pierwszej instancji argumentację prawną. Uzasadnienie to poddaje się również kontroli instancyjnej. Sąd wojewódzki odniósł się do stanu faktycznego i prawnego sprawy, odniósł się również do zarzutów skargi. Wprawdzie, zdaniem skarżącej, Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą, a uzasadnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest zbyt ogólnikowe.

Nie można jednak zgodzić się z takim stanowiskiem skarżącej w tym zakresie, albowiem Sąd pierwszej instancji w motywach swego rozstrzygnięcia przedstawił rozważania, które wskazują, iż przedmiotem swych rozważań uczynił wszystkie istotne zagadnienia niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej. Poza tym, jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji powinien odnieść się do wszystkich zarzutów skargi. Nie można natomiast uznać, że ten sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie skarżących kasacyjnie świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło (czy też nie doszło) do naruszenia prawa wskazanego w skardze (patrz: wyrok NSA z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt I OSK 598/17). Brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone uzasadnienie koncentruje się na wszystkich istotnych elementach mających decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można zatem uznać by, w tych okolicznościach, doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Podsumowując, zauważyć należy, iż wobec przedstawionej argumentacji wniesiona skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 207 pkt 2 p.p.s.a., albowiem w sprawie tej zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek by nie obciążać skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego na rzecz organu.