Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1542/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART.151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi małoletniego M. L. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową M. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy swoja wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], którą odmówił przyznania małoletniemu M. L. reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawową M. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016 r. M. L. przedstawicielka ustawowa małoletniego M. L. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie małoletniemu renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu D. L.. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2016 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. tj. z 2015 r. poz. 748 ze zm.) odmówił przyznania małoletniemu M. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku.

Organ odwołał się do przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, a wynikających z powyższego przepisu i ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności uniemożliwiających przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia. Ponadto zważył, że wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby małoletnie dziecko pozostawało bez niezbędnych środków utrzymania.

M. L. pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując iż ojciec dziecka ciężko chorował, choroba ujawniła się w sierpniu 2013 r. i spowodowała niemożność wykonywania stałej pracy zarobkowej i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Nadto wskazała iż ona nie pracuje i wraz z synem pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców. Wskazała, iż w wyniku podpalenia straciła dorobek całego życia co przenosi się na wychowanie i utrzymanie jej syna.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przywołał treść art. 83 ww. ustawy i zwrócił uwagę, że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą, a następnie do świadczenia w drodze wyjątku przez wnioskodawcę.

W sprawach świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Muszą to być przeszkody przynajmniej w jakimś czasie nieusuwalne, eliminujące ubezpieczonego z grona pracowników w szerokim tego słowa znaczeniu. Organ, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie stwierdził istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których ojciec małoletniego M. L. nie nabył świadczenia w trybie zwykłym. Na przestrzeni 54 lat życia ojca dziecka zostało udowodnione 29 lat 9 miesięcy i 24 dni okresów ubezpieczenia. Zdaniem organu wystąpienie tej okoliczności nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem aby przyznać przedmiotowe świadczenie należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym.

Natomiast w ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy ojca dziecka, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - zostało udowodnione jedynie 2 lata, 9 miesięcy i 8 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych

Ponadto w okresach od [...] lipca 1995 r. do [...] czerwca 2000 r. oraz od [...] sierpnia 2009 r. do [...] czerwca 2011 r. ojciec dziecka nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, co między innymi spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Ze sprawy nie wynika, aby w powyższych okresach ubezpieczony nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, bowiem wówczas nie była wobec niego orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji ustalono wobec ojca dziecka orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS w dniu [...] grudnia 2014 r., który stwierdził, że niezdolność ta powstała w czasie świadczenia rehabilitacyjnego. Zgodnie z art. 14 ust. 2 ww. ustawy jeżeli nie ma możliwości ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, natomiast ustalono okres, w którym niezdolność do pracy powstała, za datę powstania niezdolności przyjmuje się datę końcową tego okresu. Za datę powstania niezdolności do pracy przyjęto ostatni dzień pobierania tego świadczenia, tj. [...] września 2014 r.

Nadto organ wskazał, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ nie jest spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Posiadane środki utrzymania to pobierane przez babcię dziecka emerytura w wysokości [...] zł brutto oraz dziadka dziecka emerytura w wysokości [...] zł brutto wykazany dochód przypadający na jednego członka 4 osobowej rodziny w wysokości 887,10 zł miesięcznie przekracza kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co nie pozwala na uznanie, iż dziecko nie posiada niezbędnych środków utrzymania.

Organ podkreślił, iż pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" - jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - nie jest zdefiniowane w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2016 r. wynosi 882,56 zł brutto.

Ponadto przepis art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania (por. wyrok NSA z 15.04.2002 r., sygn. akt II S.A. 4189/01). Wykazane środki utrzymania w kwocie 887,10 zł brutto na członka rodziny mogą być niewystarczające, zważywszy na potrzeby, lecz trudno uznać wymienioną kwotę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych, podstawowych. Zdaniem organu ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami. Organ nie zanegował, że sytuacja materialna w jakiej znajduje się dziecko może być trudna. Zauważył jednak, że świadczenie z art. 83 ustawy nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego tj. art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy należy stwierdzić brak spełnienia przesłanek do przyznania na rzecz małoletniego M. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku, oraz naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa polegające na nieuchyleniu decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pomimo, iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, w szczególności zaniechanie zbadania i oceny:

a) warunków braku podjęcia przez ojca małoletniego pracy, która zapewniałaby mu ubezpieczenie społeczne, co skutkowało odmową przyznania na rzecz małoletniego M. L. renty rodzinnej w drodze wyjątku;

b) aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, uwzględniając do posiadanych przez skarżącą środków utrzymania również świadczeń otrzymywanych przez rodziców skarżącej (emerytura matki skarżącej, emerytura ojca skarżącej), podczas gdy skarżąca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami oraz zamieszkuje u rodziców tymczasowo ze względu na pożar w domu, w którym zamieszkiwała z małoletnim;

- naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 kpa obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami z art. 107 § 3 kpa; - naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i przyznanie wnioskowanej renty rodzinnej w drodze wyjątku na małoletniego M. L. po zmarłym ojcu D. L..

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi M. L. podniosła, że ojciec dziecka pracował bez zgłoszenia tego faktu do ubezpieczenia społecznego nie ze swoje woli tylko w wyniku okoliczności obiektywnych w postaci niemożności znalezienia na rynku pracy zatrudnienia, które gwarantowałoby mu ubezpieczenie społeczne. Wskazała, że zamieszkuje z rodzicami tymczasowo ze względu na pożar domu w którym zamieszkiwała z synem a z rodzicami nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

W odpowiedzi na skargę organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sąd nie orzeka przy tym co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje odpowiednich świadczeń.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania praw do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna - pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.

Z treści powyższego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że M. L. jest pozostałym po zmarłym w dniu [...] sierpnia 2015 r. D. L. członkiem rodziny. Ponadto ze względu na wiek nie może podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Spornym natomiast jest, czy w sprawie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez zmarłego ojca świadczenia rentowego w zwykłym trybie, jak również, czy małoletnie dziecko nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Ustalenie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Nie bez powodu ustawodawca posłużył się sformułowaniem wskazującym, że tylko tym ubezpieczonym, którzy "wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty", Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Wychodząc z zasad systemowych, na jakich oparte są założenia ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 83 ust. 1 ww. ustawy i kierując się względami wykładni funkcjonalnej, trudno byłoby przyjąć, by stwarzał on podstawę przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych.

Artykuł 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności, upoważnia ubezpieczonego (bądź pozostałego po nim członka rodziny) do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne decyduje o możliwości przyznania renty ustawowej, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Ponadto, całkowita niezdolność do pracy musi powstać w ciągu 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia (art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zatem koniecznym jest legitymowanie się 5-letnim stażem ubezpieczeniowym w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ustawy) i jest to zasada, gdy chodzi o osoby, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat oraz niezdolność ta ma powstać w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. O ile 18-miesięczny okres nie jest wymagany, gdy ubezpieczony posiada 25-letni staż ubezpieczeniowy w przypadku mężczyzn i 20-letni w przypadku kobiet, o tyle 5-letni okres ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy jest warunkiem koniecznym. Odstępstwa od warunków ustawowych mogą być realizowane właśnie w trybie cytowanego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności, a osoba ubiegająca się o świadczenie nie może podjąć pracy (lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym) ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek i nie ma niezbędnych środków utrzymania.

W rozpoznawanej sprawie zmarły ojciec dziecka legitymował się długim bo ponad 29 letnim okresem składkowym i nieskładkowym jednakże zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w 10-leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy posiadał jedynie 2 lata 9 miesięcy i 8 dni tych okresów. Nie można zatem uznać, że do wymaganego stażu ubezpieczenia brakuje niewielki okres. Nadto w sprawie nie zostało wykazane, że przerwa w opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe była spowodowana szczególnymi okolicznościami.

Sąd zwraca uwagę, że żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem dla pozostałej po nim rodziny, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności.

Za okoliczność szczególną uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2001 r., II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884).

Przy ustalaniu prawa do renty w drodze wyjątku bierze się pod uwagę powody nienabycia świadczenia w zwykłym trybie. Niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem właśnie szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane.

Zmarły ojciec małoletniego M. L. w okresach od [...] lipca 1995 r. do [...] czerwca 2000 r. oraz od [...] sierpnia 2009 r. do [...] czerwca 2011 r. nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętych ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym. We wskazanych przerwach w ubezpieczeniu nie była wobec niego orzeczona całkowita ani częściowa niezdolność do pracy, a zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli ubezpieczonego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec.

Z ustalonego przez organ stanu faktycznego nie wynikają również inne przeszkody, które uniemożliwiałyby zmarłemu podjęcie pracy w okresie przerwy w ubezpieczeniu, a które mogłyby zostać uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Okoliczności tej nie stanowi także podejmowanie zatrudnienia bez uiszczania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Osoby wykonujące prace dorywcze, bez rejestracji - jak to określa skarżąca, nie tylko, że nie ponoszą kosztów ubezpieczenia społecznego (poprzez nieodprowadzanie stosownych składek od dochodów), to także nie uiszczają stosownych podatków. Osoby takie czerpią zyski z takiej nierejestrowanej nigdzie działalności i niezależnie od jej rozmiaru czasowego, nie można takich osób traktować na równi z osobami, które w miarę swoich potrzeb wypełniają obowiązki ubezpieczeniowe i podatkowe.

Uwzględniając powyższe Sąd podzielił stanowisko organu, iż w sprawie nie zostało skutecznie wykazane, że niespełnienie warunków ustawowych do uzyskania świadczeń nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności.

Sąd z pełnym zrozumieniem podchodzi do sytuacji życiowej rodziny. Podkreślić jednak należy, że świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Wysokość uzyskiwanych w rodzinie małoletniego dochodów pozwoliła organowi na wyprowadzenie wniosku, że w sprawie na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zaistniała też przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.

Organ zasadnie zwrócił uwagę, że w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" nie zostało zdefiniowane. Zwrócić zatem należy uwagę, że w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy chodzi o brak niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania. Ocenie podlega zatem, czy środki utrzymania jakimi dysponuje rodzina są wystarczające do zaspokojenia najbardziej podstawowych, a nie wszystkich potrzeb.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało wypracowane stanowisko, zgodnie z którym dla oceny przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania należy posiadane przez wnioskodawcę środki utrzymania oceniać na tle wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która od 1 marca 2015 r. wynosiła 880,45 zł (por. wyrok NSA z 27 września 2006 r., I OSK 1112/06, wyrok WSA w Warszawie z 17 stycznia 2007 r., II SA/We 2148/06, dostępne CBOSA). Przyjmuje się bowiem, że zastosowanie takiego miernika pozwala na najbardziej obiektywną ocenę sytuacji materialnej strony. Zastosowanie innego kryterium do dokonania takiej oceny, np. kryterium wydatków strony, nie zapewniłoby obiektywizmu. Wobec twierdzeń skargi na podkreślenie zasługuje, że do porównania przyjmuje się osiągane dochody brutto, jako że kwota minimalnej emerytury to również kwota brutto. W przedmiotowej sprawie dochody osiągane w rodzinie małoletniego to emerytura jego babci oraz dziadka, na których utrzymaniu w dacie wydawania decyzji pozostawał małoletni wraz z matką w oparciu o znajdujące się w aktach dokumentację w przeliczeniu na jednego członka rodziny przewyższają kwotę najniższej emerytury. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż M. L. wraz z synem nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego wskazywała że prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami z którymi obecnie wspólnie zamieszkuje. Organ był zatem zobowiązany do uwzględnienia przy obliczeniu dochodu na jednego członka rodziny – rodziców skarżącej.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej oceny, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione dwie z czterech przesłanek warunkujących przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku tj. przesłanka szczególnych okoliczności, wskutek których nie zostały spełnione ustawowe warunki do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania.

Jako, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS wymaga, aby wszystkie przesłanki ujęte w art. 83 ustawy były wypełnione łącznie, uznać trzeba, że nie zaistniały ustawowe warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Jakkolwiek uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organu w podejmowaniu decyzji, to jednak Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego i nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako niezasadną skargę oddalił.