Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 595/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska (spr.) del. WSA Mariola Kowalska Protokolant asystent sędziego Dominika Sasin-Knothe po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 483/13 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 483/13 oddalił skargę A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 1 listopada 2008 r. A. S. zwrócił się o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie tj. nieruchomości pozostawione w miejscowości B. powiat [...].

W piśmie z dnia 25 lipca 2011 r. precyzując przedmiot żądania wniósł o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wymieniając nieruchomości położone we wsi B., we wsi C. oraz w L.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Wojewoda Podkarpacki działając na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) odmówił potwierdzenia A. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. (babkę wnioskodawcy) nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w L. woj. [...] (obecnie Ukraina).

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wniosek dotyczący nieruchomości pozostawionych w miejscowościach B. i C. został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Odnośnie natomiast nieruchomości położonych w L. organ na podstawie zgromadzonych dokumentów ustalił, że M. R. była ich właścicielką w okresie przed wybuchem wojny i w krótkim okresie po jej rozpoczęciu tj. w 1937 r. i na przełomie lat 1939 – 1940. Repatriowała się na obecne terytorium Polski 15 kwietnia 1945 r., gdzie zmarła w dniu 9 marca 1946 r.

W ocenie organów w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających, że M. R. była właścicielką nieruchomości w L. w chwili opuszczenia przez nią w 1945 r. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast z dostarczonych przez wnioskodawcę dowodów wynika, że pod koniec 1939 r. w wyniku nacjonalizacji została ona pozbawiona własności nieruchomości położonych w L., co oznacza, że w chwili opuszczenia byłego terytorium RP nie była już właścicielką tych nieruchomości.

Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania A. S., decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że pismo wnioskodawcy z dnia 25 lipca 2011 r., w którym "precyzując przedmiot żądania" zawartego w piśmie z dnia 1 listopada 2008 r. zwrócił się o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości położone we wsi B., we wsi C. i w L., należy traktować, w zakresie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], jako nowy wniosek, złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Organ odwoławczy podniósł, że w sprawach dotyczących tzw. "mienia zabużańskiego" nie jest możliwa modyfikacja i precyzowanie złożonego żądania do momentu wydania decyzji. Prowadzenie więc przez Wojewodę Podkarpackiego postępowania w zakresie ustalenia przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości objęte rozszerzonym wnioskiem z dnia 25 lipca 2011 r. organ odwoławczy uznał za nieuzasadnione.

Podzielił natomiast pogląd zawarty w odwołaniu, iż Wojewoda Podkarpacki powinien rozważyć konsekwencje płynące z art. 2 i 9 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 listopada 1939 r. o nieważności aktów prawnych władz okupacyjnych (Dz. U. z 1939 r. Nr 102, poz. 1006), jednak wobec nieuprawnionego rozszerzenia wniosku okoliczność ta nie uzasadniała uchylenia decyzji organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego jest to kwestia następcza wobec złożenia wniosku po terminie.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie: 1) art. 104 § 2 w zw. z art. 140 k.p.a.; 2) art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 3) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 1, art. 2, art. 3 i art. 6 ustawy zabużańskiej oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 9 dekretu Prezydenta RP z dnia 30 listopada 1939 r. w zw. z art. 79 ust. 2 Konstytucji z dnia 23 kwietnia 1935 r.; 4) art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ustawy zabużańskiej; 5) art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 k.p.a.; 6) art. 36 w zw. z art. 86 k.p.a.; 7) art. 139 k.p.a.; 8) art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a.; 9) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a.; 10) art. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy zabużańskiej; 11) art. 6 ust. 1 i ust. 4 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a.; 12) art. 2 i art. 9 dekretu Prezydenta RP z dnia 30 listopada 1939 r. w zw. z art. 46 Konwencji haskiej i regulaminu dotyczącej praw i zwyczajów wojny lądowej z dnia 18 października 1907 r. ratyfikowanej i wiążącej Państwo Polskie od dnia 1925 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym. Warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu stanowi zatem dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Skoro termin na składanie powyższych wniosków ma charakter materialny, to nie można go przywracać ani usprawiedliwiać skutków jego upływu, a tym samym okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, nie mogą mieć znaczenia prawnego. Po upływie zakreślonego przez ustawodawcę terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. Terminem prawa materialnego jest bowiem okres, w którym ma nastąpić całkowite ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach określonego stosunku materialnego. Jest to więc okres, który ustawodawca zakreśla dla osób uprawnionych do złożenia wyraźnego oświadczenia czy i w jakim zakresie domagają się oni zrealizowania przysługujących im praw podmiotowych. Jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to w ocenie Sądu - zainteresowani w zakreślonym terminie muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty.

W tej sytuacji nie można przyjąć, że strona aż do zakończenia postępowania miała możliwość modyfikowania żądania, co do położenia pozostawionych nieruchomości i, że granice roszczeń zgłoszonych do dnia 31 grudnia 2008 r. nie mają znaczenia prawnego. Wnioski, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być zatem w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że zgłoszone żądania mogły być przez uprawnionego modyfikowane ale skuteczność zmian zależała od dokonania takich czynności do dnia 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować zatem trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę materialnego terminu o charakterze prekluzyjnym. Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest kilkuetapowe. Skoro przesłanką realizacji tego uprawnienia jest złożenie stosownego wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r., to w pierwszej kolejności organ zobowiązany jest zbadać warunki, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1-2 ustawy zabużańskiej. Negatywna ocena w tym zakresie obliguje organ do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty, gdyż ustawa żadnych wyjątków w tym zakresie nie przewiduje. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uszło to uwadze organu I instancji, który mimo rozszerzenia po wskazanym terminie wniosku o kolejną nieruchomość położoną w L., prowadził postępowanie w zakresie ustalenia przesłanek niezbędnych do potwierdzenia prawa do rekompensaty, odmawiając w rezultacie potwierdzenia tego prawa. Uchybienie skorygował jednak organ odwoławczy, przy czym, w ocenie Sądu, nie naruszało to zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.).

Podkreślono, że we wniosku złożonym do dnia 31 grudnia 2008 r. skarżący domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty wyłącznie za nieruchomości pozostawione w miejscowości B. pow. [...] woj. [...]. Natomiast wniosek obejmujący nieruchomość położoną w L. został zawarty w piśmie z dnia 25 lipca 2011 r., a zatem po terminie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Nie ma zatem racji skarżący zarzucając organowi odwoławczemu błędną wykładnię tego przepisu prawa materialnego. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego w szczególności art. 2 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej, bo organ odwoławczy nie oceniał, czy wnioskodawca wykazał prawo własności nieruchomości w chwili opuszczenia przez M. R. dawnego terytorium RP. Skoro doszło do nieuprawnionego rozszerzenia wniosku po upływie terminu to wszelkie kwestie związane z wykazaniem prawa własności, czy też ważności aktów nacjonalizacyjnych, które miałyby ewentualnie pozbawiać poprzedniczkę prawną skarżącego tego prawa, stanowią okoliczności następcze nie podlegające ocenie wobec niezachowania warunków z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. S., zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:

1) wydanie z naruszeniem przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

a) art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi i ograniczenie rozpoznania skargi do błędnego ustalenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu I instancji, sprecyzowanie przez stronę po dniu 31 grudnia 2008 r. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Polski, wniesionego przed dniem 31 grudnia 2008 r., stanowi nowy wniosek, a wobec złożenia go po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, postępowanie w tym przedmiocie jest niedopuszczalne i uzasadnia ograniczenie rozpoznania skargi wyłącznie do tej kwestii;

b) art. 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne ustalenie, że sprawa administracyjna skarżącego o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie na podstawie ustawy zabużańskiej wymagała multiplikacji wniosków przed 31 grudnia 2008 r., jak również sprecyzowania każdej z nieruchomości z osobna oraz że sprecyzowanie po dniu 31 grudnia 2008 r. wniosku złożonego przed dniem 31 grudnia 2008 r., w tym przedstawienie dowodów, w szczególności co do rodzaju i powierzchni nieruchomości stosownie do dyspozycji art. 6 i zgodnie z wezwaniem organu administracji publicznej, wykracza poza zakres sprawy administracyjnej obejmującej prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie (nieruchomości), a ponadto, błędne ustalenie, że sprecyzowanie wniosku złożonego w ustawowym terminie dotyczy wygasłego roszczenia, w szczególności w sytuacji, gdy żaden z przepisów ustawy zabużańskiej nie wskazuje, iż przedmiotem wniosku są nieruchomości, lecz istotą postępowania jest ustalenie prawa do rekompensaty, a ponadto, w sytuacji, gdy żaden z przepisów ustawy zabużańskiej, nie determinuje przedmiotu postępowania poprzez wskazanie we wniosku wszczynającym postępowanie miejscowości położenia nieruchomości dla określenia przedmiotu postępowania;

2) wydanie z naruszeniem prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 5 ust. 1 w zw. z art. 1 i 2 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 6 ust. 6 w zw. z art. 6 ust. 1-3 ustawy zabużańskiej w zw. z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, w tym pojęcia "prawa do rekompensaty" niezgodnie z ratio legis ustawy, która gwarantuje uprawnionym prawo kompensacji za wszystkie nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski (w okolicznościach określonych w ustawie), w formie rekompensaty oraz błędną wykładnię poprzez uznanie, że art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej wyznacza zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego, co nie znajduje potwierdzenia w prawidłowej wykładni normy powołanego przepisu w związku z art. 6 ust. 6 w zw. z art. 6 ust. 1-3 ustawy zabużańskiej i art. 61 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania;

ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia Sądu I instancji i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonych decyzji organów I i II instancji;

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Za nietrafny uznać należy zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 140 k.p.a.

Zgodnie z tym pierwszym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. S., co oznacza, że dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i zastosował środek określony w art. 151 p.p.s.a. To, że nie zastosował - jak chce tego strona skarżąca - środka wymienionego w art. 145 § 1 pkt.1 p.p.s.a. nie oznacza, że nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 3 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy administracyjnej. Stosownie zaś do przepisów art. 61 i 63 § 2 k.p.a., które w postępowaniu spornym mają odpowiednie zastosowanie, granice sprawy administracyjnej wyznacza zgłoszone do organu administracji żądanie strony. Zakres żądania strony identyfikuje sprawę administracyjną, w tym przedmiot postępowania administracyjnego.

Skarżący wnioskiem z 1 listopada 2008 r. skierowanym do Wojewody Mazowieckiego domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie a mianowicie nieruchomości położone we wsi B. w powiecie [...]. Następnie złożył w dniu 25 lipca 2011 r. wniosek o potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości położone we wsi C. oraz w L.

Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.; dalej: "ustawa zabużańska"). I dotyczyło nieruchomości położonej w L.

Należy wskazać, że ustawodawca precyzyjnie zakreślił zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. Prawo do rekompensaty przyznał tylko określonej grupie właścicieli nieruchomości położonych na terenach Kresów Wschodnich lub ich spadkobiercom (art. 1-3 ustawy).

Wprowadzony system zaspokojenia przyznanych uprawnień ustawodawca jednoznacznie powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje bowiem nie z urzędu lecz na wniosek samych uprawnionych. Wynika to wprost z ustępów 1 i 2 art. 5 ustawy, zgodnie z którymi osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę (właściciel, współwłaściciel nieruchomości, ich spadkobierca lub wskazana osoba) musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonych w ustawie ramach czasowych, to jest do dnia 31 grudnia 2008 r.

Termin przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym, na co trafnie zwróciły uwagę organy administracji orzekające w niniejszej sprawie i co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Pogląd ten nie budzi żadnych kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podziela go również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Takiej kwalifikacji omawianego terminu nie kwestionowały również strony w złożonej skardze kasacyjnej.

Warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest zatem złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Po upływie zakreślonego przez ustawodawcę terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają.

Jest to więc okres, który ustawodawca zakreśla dla osób uprawnionych do złożenia wyraźnego oświadczenia czy i w jakim zakresie domagają się oni zrealizowania przysługujących im praw podmiotowych. Wskazanie, po upływie ustawowego terminu , dodatkowych nieruchomości niż wskazane w pierwotnym wniosku nie może być potraktowane jako precyzowanie czy też modyfikacja tego wniosku, bowiem ten wniosek odmiennie kształtuje nawiązany wcześniej stosunek prawny pomiędzy organem a wnioskującym,

Jeżeli przepis wskazuje datę, do której osoby uprawnione mogły złożyć wniosek o przyznanie im rekompensaty, a świadczenie to przysługuje za konkretne nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Polski, to w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie - oczywistym jest, że zainteresowani w zakreślonym terminie muszą wyrazić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia 31 grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty.

Takie pojmowanie art. 5 ust. 1 ustawy wynika nie tylko z wykładni gramatycznej, ale także wykładnia systemowa oraz wykładnia funkcjonalna potwierdzają przedstawione powyżej stanowisko. Gdyby intencją ustawodawcy było dopuszczenie by żądania co do przysługującej rekompensaty mogły być kształtowane w każdym czasie, to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie brak jest jakichkolwiek zapisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być uzupełniane w dowolnym czasie, w tym po dniu 31 grudnia 2008 r. Omawiana ustawa wprowadza rozwiązania o charakterze szczególnym. Jej przepisy muszą być więc interpretowane i stosowane w sposób ścisły

Zatem nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że granice roszczeń zgłoszonych do dnia 31 grudnia 2008 r. nie mają żadnego znaczenia prawnego i że w każdym czasie dopuszczalne jest rozszerzenie zgłoszonego żądania o kolejne nieruchomości nieujawnione przed wskazaną datą. Wnioski, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, są wnioskami o ukształtowanie prawa do rekompensaty. Granice tego prawa muszą być zatem w pełni ukształtowane w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło.

W konsekwencji uznać należy, że zgłoszone żądania mogły być przez uprawnionych modyfikowane ale skuteczność zmian zależała od dokonania takich czynności do dnia 31 grudnia 2008 r. Żądania dotyczące przyznania rekompensaty za kolejne nieruchomości, nieujawnione przed wskazaną datą, traktować zatem trzeba jako nowe wnioski zgłoszone po upływie wyznaczonego przez ustawodawcę terminu o charakterze prekluzyjnym. Oznacza to, że rekompensata przysługuje tylko za nieruchomości, w sprawie których wnioski zostały zgłoszone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.

Domaganie się rekompensaty jest prawem a nie obowiązkiem osoby uprawnionej. Postępowanie w tej kategorii spraw może być wszczęte wyłącznie na wniosek osoby ubiegającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty złożony w ustawowo wskazanym terminie.

Z powyższych względów podniesione w punkcie II skargi kasacyjnej zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Sądowi I instancji nie można bowiem zarzucić naruszenia art. art. 61 § 1, art. 63 § 2 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 6 w związku z ust. 1-3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd I instancji, a poprzednio organy zasadnie uznały, że roszczenie dotyczące nieruchomości położonej w L. A. S. zgłosili dopiero w piśmie z dnia 25 lipca 2011 r., a zatem z oczywistym naruszeniem terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Potraktowanie tego ostatniego wystąpienia jako odrębnego wniosku również było prawidłowe. Wniosek ten dotyczył bowiem, nieruchomości odrębnej od tych zgłoszonych wcześniej i zmierzał do uzyskania prawa do rekompensaty za kolejne nieruchomości, poprzez próbę obejścia granic czasowych, które ustawodawca wyznaczył dla dochodzenia roszczeń w tym zakresie. Skoro w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. skarżący nie wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość w L. to oczywistym jest, że roszczenie w tym zakresie wygasło. Zatem wyrok oddalający skargę na kwestionowaną decyzję o odmowie przyznania rekompensaty za nieruchomość w L. wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej jest zgodny z prawem.

W tym stanie rzeczy, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 184 p.p.s.a.