Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2170/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c art. 174 art. 183 par. 1 art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1532/12 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 26 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, którym to wyrokiem po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] października 2012 roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddalono skargę.

Powyższy wyroku został wydany w oparciu o następujące ustalenia:

Wnioskiem z dnia 10 listopada 2008 r. J. G. oraz B. G. zwrócili się o wymeldowanie M. i K. małżonków P. z pobytu stałego w budynku przy ul. O. w G. Poinformowali, że dom nabyli na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt I Co [...] (prawomocnego z dniem 30 września 2008 r.) przysądzającego im własnościowe spółdzielcze prawo do niego. Wskazali, że kilkakrotnie bezskutecznie próbowali skontaktować się z Państwem P. w celu wejścia w posiadanie przedmiotowej nieruchomości. W dniu 28 października 2008 r. dokonali wejścia na teren posesji. Wnioskodawcy wskazali, że M. P. opuścił sporny lokal w tym samym dniu – "wsiadł do samochodu i odjechał w nieznanym nam kierunku pozostawiając bez opieki swoje rzeczy osobiste znajdujące się w domu". Stwierdzili, że prawdopodobnie przebywa w Krakowie, gdzie posiada dom. Natomiast K. P. w przedmiotowym budynku nie zamieszkuje od kilku lat i najprawdopodobniej przebywa u córki w Warszawie. Do wniosku dołączyli m. in. kserokopię wyżej wskazanego postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach.

Na okoliczność faktów wskazanych we wniosku organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające.

Przesłuchany w dniu 18 grudnia 2008 r. w charakterze strony J. G. poinformował, że K. P. w lokalu przy ul. O. w G. nie zamieszkuje od pięciu lat, o fakcie tym poinformował go M. P. Ponownie wskazał, że w dniu 28 października 2008 r. wszedł do spornego budynku w asyście policji. Dodał, że w lokalu znajdowało się wyposażenie oraz rzeczy osobiste Państwa P. Od tego dnia M. P. nie pojawił się w G. przy ulicy O..

W rozmowie telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem organu I instancji w dniu 15 stycznia 2009 r. M. P. wskazał adres do korespondencji (Z., ul. Z.) oraz poinformował, że korespondencje kierowaną do K. P. również należy przesłać na podany adres.

Pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. J. P. (córka Państwa P.) zamieszkująca w Warszawie poinformowała, że rodzice nie przebywają w budynku przy ul. O. w G. od 29 października 2008 r., ponieważ w tym dniu J. G. dokonał do niego włamania. O fakcie tym powiadomione zostały organy ścigania (policja i prokuratura). Stwierdziła, że w lokalu pozostały wszystkie rzeczy osobiste i cały dorobek życia rodziców, którzy nie dopełnili obowiązku meldunkowego, ponieważ nie dostali nakazu eksmisji z przedmiotowego budynku.

Przesłuchany w dniu 3 lutego 2009 r. M. P. zeznał do protokołu, że w budynku przy ul. O. w G. nie opuścił dobrowolnie, gdyż J. G. w dniu 28 października 2012 r. siłą wszedł do przedmiotowego budynku. O fakcie tym została powiadomiona policja. Stwierdził, że od tego czasu nie przebywa w spornym budynku i nie może do niego wejść, ponieważ obawia się o życie i zdrowie. W budynku pozostawił wszystkie rzeczy osobiste i majątkowe.

W dniu 16 lutego 2009 r. M. P. dołączył do akt sprawy kserokopię pozwu z dnia 5 lutego 2009 r. o ochronę naruszonego posiadania lokalu przy ul. O. w G.

W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr [...] organ I instancji zawiesił przedmiotowe postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania spornego lokalu. Przesłuchany w dniu 22 września 2010 r. J. G. poinformował, że w dniu 21 września 2010 r. zapadł wyrok oddalający powództwo małż. P., jednak wyrok ten nie jest prawomocny. Powyższe potwierdził pismem z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt I C [...] Sąd Rejonowy w G. wskazując, że Państwo P. złożyli apelację. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt III Ca [...] przywrócił M. i K. P. posiadanie własnościowego spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego położonego w G. przy ulicy O. poprzez nakazanie pozwanym - B. G. i J. G. opuszczenie objętej tym prawem nieruchomości. Przedmiotowy wyrok w punkcie przywracającym posiadanie spornej nieruchomości stał się prawomocny z dniem jego wydania, tj. z dniem 27 stycznia 2011 r. (pismo Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2011 r.). W związku z powyższym organ I instancji postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r. Nr [...] podjął zawieszone postępowanie.

Z akt sprawy wynika ponadto, że aktem notarialnym z dnia 4 lutego 2009 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w G. postanowiła przenieść prawo użytkowania wieczystego działki i własności budynku przy ul. O. na rzecz państwa G. Powyższe potwierdził pełnomocnik małż. G. w piśmie z dnia 22 marca 2011 r., z którego wynika, że własnościowe spółdzielcze prawo do domu jednorodzinnego położonego przy ul. O. w G. wygasło z dniem 4 lutego 2009 r. Od tego dnia małż. G. korzystają z własności budynku i wieczystego użytkowania gruntu, na którym budynek jest postawiony.

Pismem z dnia 12 kwietnia 2011 r. pełnomocnik małż. P. poinformował, że zamierzają złożyć do komornika wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem wykonania wyroku przywracającego im naruszone posiadanie lokalu przy ul. O. w G. Obecnie oczekują na nadanie przedmiotowemu wyrokowi klauzuli wykonalności.

W związku z oczekiwaniem na zakończenie postępowania egzekucyjnego mającego na celu wprowadzenie małż. P. w posiadanie spornego lokalu, organ I instancji postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2011 r. Nr [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie meldunkowe. Po załączeniu do akt sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II [...] oraz Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt III Cz [...] postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. Nr [...], organ I instancji podjął zawieszone postępowanie. Na postanowienie to pełnomocnik M. P. złożył w dniu 15 czerwca 2012 r. zażalenie. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Gliwice z dnia [...] maja 2012 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Gliwicach odmówił wszczęcia na wniosek M. P. i K. P. postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy przywracający im posiadanie spółdzielczego własnościowego prawa do budynku jednorodzinnego z uwagi na fakt, że prawo to wygasło. Postanowieniem z dnia 13 października 2011 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił skargę małżonków P. na powyższe postanowienie. Następnie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 roku Sąd Okręgowy oddalił ich zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego.

Przeprowadzone w dniu 23 lipca 2012 r. przez organ I instancji oględziny lokalu przy ul. O. w G. wykazały, że budynek jest umeblowany, a znajdujące się w nim rzeczy osobiste i majątkowe należą zgodnie z oświadczeniem B. G. do jej rodziny. Wyżej wymieniona dodała, że rzeczy małż. P. zostały w 2009 r. zdeponowane w magazynie, o czym zostali poinformowani. Z protokołu oględzin wynika ponadto, że B. G. odmówiła wstępu do lokalu K. P. i ich pełnomocnikom. K. P. oświadczyła do protokołu oględzin lokalu, że w spornym budynku znajdują się wszystkie jej rzeczy osobiste oraz umeblowanie pięciu pokoi, kuchni, łazienki i salonu z kominkiem w piwnicy.

W dniu 27 lipca 2012 r. K. P. zapoznała się z protokołem oględzin spornego lokalu. Podkreśliła, że nigdy dobrowolnie nie wyprowadziła się z lokalu przy ul. O. w G. oraz ponownie wskazała, że w budynku pozostały jej rzeczy osobiste, dokumenty oraz pełne wyposażenie domu. Stwierdziła, że małż. G. nie mieli prawa dysponować jej rzeczami i nigdy nie powiadomili jej gdzie zostały złożone. Z protokołem oględzin zapoznał się również pełnomocnik małż. P.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2012 r. pełnomocnik małż. P. wniósł o powtórzenie oględzin lokalu przy ul. O. w G. z uwzględnieniem zapewnienia udziału wszystkim stronom zgodnie z art. 10 k.p.a. poprzez umożliwienie im wstępu na teren spornej nieruchomości oraz dopuszczenie dowodu z rachunków oraz faktur za meble i wyposażenie znajdujące się w spornym budynku w celu wykazania czyją własność stanowią. Ponadto zwrócił się o dopuszczenie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 20 września 2010 r., sygn. akt I C [...] oraz wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt III Ca [...], a także protokołów przesłuchań J. G. oraz B. G. w celu ustalenia, czy przekazali małż. P. informacje o rzeczach pozostawionych przez nich na terenie spornej nieruchomości, a jeśli tak to w jakiej formie i ustalenia, czy małż. P. opuścili budynek przy ul. O. w G. dobrowolnie.

Zapoznając się z aktami sprawy w dniu 8 sierpnia 2012 r. J. G. wyjaśnił, że w związku z rzeczami pozostawionymi przez Państwa P. w spornym budynku policja dokonała przeszukania nieruchomości przy ul. O. w G. oraz magazynu, w którym rzeczy te zostały złożone, o czym małż. P. byli poinformowani. B. G. zapoznając się z aktami sprawy w dniu 13 sierpnia 2012 r. załączyła do akt sprawy kserokopie dokumentów potwierdzających wyjaśnienia męża złożone do protokołu z dnia 8 sierpnia 2012 r.

Z kolei pełnomocnik małż. P. zapoznając się z aktami sprawy w dniu 27 sierpnia 2012 r. podtrzymał wnioski dowodowe zawarte w piśmie z dnia 2 sierpnia 2012 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] wydaną przez Prezydenta Miasta Gliwice na wniosek B. G. i J. G., orzeczono o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. O. w G. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.).

W uzasadnieniu organ administracji po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania, przedstawił wnioski stron i omówił zebrany materiał dowodowy. Podkreślono, że w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji wnioskodawcom przysługiwało już prawo własności do budynku mieszkalnego pod wskazanym adresem i związane z tym prawo użytkowania wieczystego do działki gruntu, na której budynek ten był posadowiony. Odnosząc się do kwestii zawartych w piśmie pełnomocnika M. P. z dnia 2 sierpnia 2012 roku, a w szczególności do żądania przeprowadzenia ponownych oględzin lokalu i umożliwienia wstępu jego na teren posesji organ stwierdził, że pracownicy organu meldunkowego nie mają uprawnień do "wprowadzania" nikogo do lokalu i zapewnienia mu udziału w czynności wbrew stanowisku właściciela lokalu. Natomiast odnośnie wniosku o dopuszczenie dowodu z rachunków i faktur za meble i wyposażenie na okoliczność, czyją stanowią własność, organ stwierdził, że zameldowanie dotyczy faktu pobytu osoby w danym lokalu, a nie pozostawionych przez nią rzeczy, dokumentów, czy przedmiotów majątkowych. Zatem poruszane kwestie natury finansowej pozostają poza sferą zainteresowania organów meldunkowych, których rola jest wyraźnie określona i ogranicza się do kwestii meldunkowych, wynikających wyłącznie z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Niedopuszczalne zatem i nieskuteczne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu rozwiązywania sporów mieszczących się w granicach innego postępowania, w tym przypadku o wydanie rzeczy (tak wyrok WSA z dnia 4 sierpnia 2004 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 2078/02).

Organ wyjaśnił, że celem przeprowadzonego postępowania było ustalenie, czy M. P. zamieszkuje w lokalu przy ul. O. w G., czy też opuścił ten lokal w sposób dobrowolny i trwały nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.

Podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów życiowych strony. Zamieszkiwanie to przebywanie w sensie fizycznym oraz wola, zamiar stałego pobytu – a więc taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste, stołuje się w nim, nocuje i prowadzi tam gospodarstwo domowe, a zatem lokal ten stanowi centrum spraw życiowych tej osoby, nie zaś tylko miejsce zameldowania na pobyt stały.

W świetle dokonanych ustaleń organ stwierdził, że nie budzi wątpliwości fakt, iż M. P. aktualnie w lokalu przy ul. O. w G. nie zamieszkuje, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Zgromadzone dowody wskazują, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego M. P., a jedynie miejsce jego zameldowania na pobyt stały. Zdaniem organu orzekającego, nastąpiło zerwanie więzi z tym lokalem, towarzyszyło temu jednoczesne przeniesienie swoich najistotniejszych spraw życiowych do innego miejsca pobytu. Tym samym lokal położony w G. przy ul. O., nie jest jego aktualnym miejscem stałego pobytu.

Odnosząc się zaś do podnoszonej przez M. P. kwestii niedobrowolnego opuszczenia przez niego przedmiotowego lokalu i uniemożliwienia zamieszkiwania w przedmiotowej nieruchomości, organ podał, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, stan opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powinien być przejawem woli osoby opuszczającej lokal. Jednakże, możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez właściciela, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego we wskazanym przepisie. Jeżeli osoba, której dotyczy postępowanie, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu lub okażą się one nieskuteczne i nie powróci do lokalu, to obowiązkiem organu administracji jest jedynie ustalenie, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu (tak wyrok WSA z dnia 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 2371/03). W ocenie organu, z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie. M. P. podjął co prawda kroki prawne zmierzające do udostępnienia jemu lokalu przy ul. O. w G., jednak okazały się one nieskuteczne, bowiem nie powrócił i nie zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Wyrok przywracający naruszone posiadanie lokalu nie przesądza o braku spełnienia przesłanki do wymeldowania osoby z lokalu, jeżeli osoba pomimo pozytywnego wyroku, faktycznie w lokalu nie zamieszkała.

Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, jej celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego – miejsca pobytu osoby. Ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Skoro M. P. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu (wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 83/11). Tymczasem bezsporny jest fakt, że M. P. nie przebywa fizycznie w lokalu przy ul. O. w G. od kilku lat, a deklarowany zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu winien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, ponieważ dla oceny stanu faktycznego w sprawie mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, istotniejsze są zaś dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności (wyrok WSA z Warszawy z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1890/06), takie jak np. brak tytułu prawnego do lokalu.

Obowiązkiem organów ewidencyjnych jest bowiem czuwanie nad prawidłową i zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam, gdzie mieszkają i wymeldowywanie ich z lokalu, które opuścili. Utrzymywanie stanu fikcji meldunkowej w tej sprawie oznaczałoby w ocenie organu I instancji zgodę na obejście jednego z ważniejszych celów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy organ uznał zatem, iż wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w postaci opuszczenia przez M. P. przedmiotowego lokalu.

W odwołaniu od decyzji M. P. domagał się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przedmiotowej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego oraz niedopuszczenie M. P., ani jego pełnomocnika, do udziału w oględzinach lokalu, a następnie nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przeprowadzenie ponownych oględzin lokalu z jego udziałem, bądź zobowiązanie państwa G. do przedłożenia rachunków lub innych dowodów na okoliczności, że przedmioty znajdujące się w spornym budynku należą do nich. Nadto wskazał na naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w szczególności art. 15 tej ustawy, poprzez błędne jego zastosowanie mimo podjęcia przez stronę środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z nieruchomości. Podał, że nie zamieszkuje w spornym lokalu od 28 października 2008 r., ponieważ J. G. siłą wszedł na teren posesji przy ul. O. w G., wymienił zamki w drzwiach i zajął jego mienie. Od tego czasu nie przebywa w lokalu w obawie o swoje życie i zdrowie. W budynku pozostały wszystkie jego rzeczy majątkowe i osobiste. W związku z powyższym nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu spornego lokalu. Podniósł ponadto, że organ I instancji nie wyjaśnił, co stało się z rzeczami majątkowymi i osobistymi należącymi do niego. W rażący sposób naruszył też nakaz brania pod uwagę słusznego interesu strony podczas orzekania w sprawie poprzez znaczące zmodyfikowanie twierdzeń wyroku, na który organ powołał się w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji.

Decyzją z dnia [...] października 2012 roku Wojewoda Śląski odwołania nie uwzględnił. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, oraz podstawowe motywy rozstrzygnięcia organu I instancji. Wyjaśnił, że stosownie do przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślił, że wspomniany przepis nie ogranicza wydania decyzji o wymeldowaniu do przypadków, w których opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne. Przesłanką do wymeldowania może być także sytuacja, w której osoba zameldowana została przymuszona do wyprowadzki. Jeżeli działania takie były bezprawne, stronie służą roszczenia mające doprowadzić do przywrócenia posiadania mieszkania i usunięcia przeszkód do zamieszkiwania. Sam fakt jednak uzyskania przez stronę wyroku przywracającego posiadanie lokalu nie przesądza jednak o niemożliwości wydania przez organ administracji decyzji o wymeldowanie tej osoby z pobytu stałego. Przywrócenie posiadania lokalu na mocy wyroku sądu nie wyklucza bowiem bezterminowo możliwości uznania, że osoba, która taki wyrok uzyskała opuściła dany lokal dobrowolnie. Ocena, czy spełnia ona przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy wymaga w takiej sytuacji dokonania ustaleń odnośnie jej zachowania w okresie po wydaniu wyroku przywracającego posiadanie lokalu. Czy dążyła za pomocą przysługujących jej środków do jego wyegzekwowania, a tym samym do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Z akt sprawy wynika, że M. P. przystąpił do wykonania wyroku przywracającego mu naruszone posiadanie spornego lokalu mieszkalnego, jednak postępowanie to nie zostało przeprowadzone, albowiem wyrok przywracający posiadanie dotyczył własnościowego spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego, które wygasło z dniem 4 lutego 2009 roku na skutek nabycia przez małżonków G. użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku mieszkalnego. Uwzględniając zmianę stanu faktycznego i prawnego organ administracji publicznej stwierdziły, że powrót M. P. do spornego lokalu mieszkalnego na podstawie posiadanego tytułu wykonawczego nie jest możliwy. Nie przysługują mu obecnie inne skuteczne środki prawne mogące doprowadzić do przywrócenia utraconego posiadania spornego lokalu mieszkalnego. Tym samym skoro w chwili wydania decyzji nie zamieszkuje w spornym lokalu mieszkalnym utrzymanie jego zameldowania w tym lokalu służyłoby utrzymaniu fikcji, że stanowi on jego stałe centrum życiowe.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że nieuwzględnienie wniosków pełnomocnika małż. P. zawartych w piśmie z dnia 2 sierpnia 2012 r. nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Organ meldunkowy nie jest właściwy do rozstrzygania kwestii własności ruchomości znajdujących się w budynku przy ul. O. w G., bowiem ewidencja ludności nie rozstrzyga o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia lokalu mieszkalnego. W tych sprawach rozstrzygają sądy powszechne (wyrok NSA z 18 lipca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 2432/00). Organ meldunkowy nie jest uprawniony do rozstrzygania innych spraw niż spełnienie lub nie przesłanek od których przepisy uzależniają wydanie decyzji o wymeldowaniu.

W odniesieniu do kwestii niezapewnienia stronie przez organ I instancji czynnego udziału w przeprowadzonej czynności oględzin poprzez niedopuszczenie M. P., ani jego pełnomocnika do udziału w niej, organ wyjaśnił, że organ meldunkowy dopełnił obowiązku wynikającego z art. 10 k.p.a. bowiem prawidłowo zawiadomił strony o terminie przeprowadzenia dowodu, a następnie umożliwił zapoznanie się z protokołem oględzin i wypowiedzenie się co do poczynionych w ich trakcie ustaleń. Organy meldunkowe nie mają żadnych podstaw do umożliwienia wejścia do lokalu stronie postępowania, na której obecność w lokalu właściciel nie wyraża zgody.

Z tych względów odwołania nie uwzględniono.

Skargę na decyzję ostateczną wniósł M. P., domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił:

– naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – poprzez błędne zastosowanie trybu wymeldowania ustanowionego w tym przepisie, mimo podjęcia przez stronę skarżącą środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z jej nieruchomości,

– naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego poprzez przyjęcie, że zachowanie skarżącego po okresie wydania wyroku, przywracającego posiadanie wskazywało, że w sposób dobrowolny i trwały opuścił on lokal – podczas, gdy nieprzezwyciężenie przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu było – mimo podjęcia przez stronę przysługujących jej środków prawnych – okolicznością zupełnie niezależną od skarżącego,

– naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9, art. 77, art. 79 § 2 i art. 80 k.p.a. – poprzez niedopatrzenie się nieprawidłowości w fakcie niezapewnienia przez organ I instancji czynnego udziału w przeprowadzonej czynności oględzin poprzez niedopuszczenie skarżącego, ani jego pełnomocnika do udziału w niej – podczas, gdy przeprowadzenie powyższego dowodu uniemożliwiło skarżącemu skorzystanie z przyznanych mu przez k.p.a. uprawnień procesowych.

Skarżący nie zgadzając się z argumentacją organu II instancji podniósł, że zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na tej podstawie można przyjąć, że nie opuszcza miejsca stałego pobytu osoba, która nie ma takiego zamiaru, a to zaś zachodzi wtedy, gdy do opuszczenia miejsca pobytu została zmuszona. Jednocześnie jeżeli osoba zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu podejmie zgodnie z prawem środki, aby powrócić do miejsca stałego pobytu – co miało miejsce w niniejszej sprawie – świadczy to o tym, iż nie pogodziła się ona z sytuacją faktyczną, do której została zmuszona. Tym samym oznacza to, że nie zmieniła zamiaru co do miejsca stałego pobytu.

Skarżący zgodził się z organem odwoławczym, że ocena spełnienia przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy, wymaga dokonania ustaleń odnośnie zachowania strony po okresie wydania wyroku, przywracającego posiadanie, tj. czy za pomocą przysługujących jej środków prawnych dąży ona do jego wykonania, a tym samym przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu. Bezsporna jest okoliczność, że skarżący wystąpił o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego celem wykonania wyroku przywracającego jej naruszone posiadanie przedmiotowego lokalu. Postępowanie to nie zostało jednak przeprowadzone ze względu na fakt, iż przedmiot egzekucji w niniejszej sprawie przestał istnieć, a przymusowe wykonanie tytułu wykonawczego nie było możliwe. Zdaniem skarżącego, za chybione należy wobec tego uznać ustalenie organu II instancji, że skoro nie powrócił do spornego lokalu i nie zamieszkał w nim, to opuścił mieszkanie w sposób dobrowolny i trwały. Powyższe zachowanie organu należy traktować jako niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego.

Podkreślono, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że nie uznaje się za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu, które nastąpiło na skutek działań osób trzecich, o ile osoba uprawniona we właściwym czasie podjęła skuteczną próbę przywrócenia posiadania na drodze postępowania przed sądem powszechnym (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 472/10). Z skuteczną próbę należy uznać w niniejszej sprawie uzyskanie przez skarżącego prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt III Ca [...], w którym nakazano uczestnikom postępowania J. G. i B. G., aby przywrócili M. P. i K. P. posiadanie własnościowego spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego położonego w G. przy ul. O. Organ administracji prowadzący ewidencję ludności nie miał zatem podstaw prawnych do przyjęcia, iż nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, bowiem strona podjęła właściwe kroki prawne do przywrócenia stanu faktycznego sprzed daty wymuszenia jej usunięcia.

W konsekwencji Wojewoda Śląski z naruszeniem podstawowych reguł postępowania administracyjnego oraz przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wadliwie uznał, że zebrany materiał dowodowy wskazuje na istnienie przesłanek wymeldowania skarżącego z lokalu położonego w G. przy ul. O. Strona nigdy bowiem nie zrezygnowała z prawa do przebywania w przedmiotowym lokalu, co w sposób wyraźny demonstrowała, podejmując kroki prawne w celu objęcia go w ponowne posiadanie. Ponadto zamiarem strony było i jest lokalizowanie swego centrum życiowego w powyższym lokalu i fakt ten bez wątpienia stanowi negatywną przesłankę wymeldowania skarżącego. Organ nie próbował wyjaśnić przy tym, co stało się z rzeczami majątkowymi i osobistymi strony, nie wziął w ogóle pod uwagę faktu, że strona pozostawiła je w wymienionym lokalu i nigdy nie odzyskała z powrotem.

Wreszcie, skarżący podniósł, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest również zapewnienie stronie czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu, co stanowi gwarancję ochrony jej uzasadnionych interesów w postępowaniu przed organem. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. organ powinien pouczyć stronę o jej prawie do zadawania pytań świadkom, biegłym i stronom oraz o prawie do składania wyjaśnień, a następnie umożliwić stronie realizację tego prawa przez zapewnienie jej prawa głosu. Jeżeli – jak podniósł organ odwoławczy – organy meldunkowe nie mają żadnych podstaw do umożliwienia wejścia do lokalu stronie postępowania, na której obecność w lokalu właściciel nie wyraża zgody – to tym samym niemożliwa jest realizacja przez organ obowiązków wynikających z art. 9, art. 77, art. 79 § 2 i art. 80 k.p.a. W takim przypadku organ powinien powstrzymać się od przeprowadzenia dowodu w ogóle, jeśli nie chce narazić się na zarzut naruszenia przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

W toku rozprawy sądowej uczestnik postępowania J. G. wniósł o oddalenie skargi.

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, iż poza sporem jest, że skarżący nie przebywa w tym lokalu od października 2008 roku. Nie może być też kwestionowany fakt, że opuszczenie spornego budynku nie miało charakteru dobrowolnego. Jednak wbrew zarzutom skargi, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotny jest wynik postępowania egzekucyjnego. Tymczasem wyrok przywracający posiadanie nie został wykonany, a odmowa przeprowadzenia czynności egzekucyjnych przez komornika sądowego została uznana za zgodną z prawem na mocy kolejnych orzeczeń sądów powszechnych, przywołanych przez organ odwoławczy, przesądzających kwestię, że przymusowe wykonanie tytułu wykonawczego nie jest możliwe na skutek zdarzeń prawnych zaistniałych po wydaniu tego tytułu (wygaśnięcie własnościowego spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego wskutek nabycia przez małżonków G. własności budynku i prawa użytkowania wieczystego działki gruntu). Zatem w dacie orzekania przez organy administracji obydwu instancji skarżący, nie dysponował żadnym tytułem prawnym, umożliwiającym powrót do budynku zaś upływ czasu od utraty posiadania (5 lat), uniemożliwia dochodzeń roszczeń na tle posiadania, wynikających z art. 344 kodeksu cywilnego.

Skład I instancji nie podzielił też stanowiska skargi, że wydanie decyzji o wymeldowaniu możliwe jest jedynie w razie dobrowolnego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Ustawodawca nie wprowadził bowiem takiego wymogu w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a zestawienie tego przepisu z normą art. 6 ust. 1 ustawy, nie daje podstaw do ferowania wniosku, że ewidencja ludności służy rejestracji samego zamiaru przebywania pod oznaczonym adresem, któremu nie towarzyszy równocześnie pobyt w danym lokalu.

Z treści art. 1 ust. 2 ustawy, przesądza że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, a więc gromadzeniu informacji co do stanu faktycznego. Wbrew twierdzeniom skargi, na taki charakter ewidencji ludności wskazał też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), wyjaśniając że ewidencja ludności polega wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu. Obowiązek meldunkowy służy zaś prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. W konsekwencji, mając na uwadze długi upływ czasu od opuszczenia lokalu (5 lat) oraz prawną niemożność wyegzekwowania wyroku przywracającego posiadanie nieruchomości, Sąd I instancji podzielił pogląd organów administracji, że taki stan rzeczy oznacza spełnienie przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. Podkreślono, że decyzja o wymeldowaniu nie zapada na zasadzie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że jej wydanie jest obligatoryjne w razie spełnienia przesłanek ustawowych celem doprowadzenia danych zawartych w ewidencji do stanu zgodnego z rzeczywistością.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi w zakresie naruszenia gwarancji procesowych (art. 9, 77, 79 § 2 i 80 kpa), Sąd I instancji stwierdził, że w istocie dowód z oględzin lokalu był zbędny, gdyż jest poza sporem, że skarżący nie przebywa tam od 2008 r. Kwestia pozostawienia w lokalu sprzętu, mebli, czy rzeczy osobistych, jest zaś bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej z uwagi na treść orzeczeń sądów powszechnych i prawną niemożliwość powrotu do nieruchomości. Roszczenia z tego tytułu mogą być zaś dochodzone na drodze procesu cywilnego (o wydanie rzeczy). Stąd też nawet naruszenie procedury administracyjnej nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik niniejszej sprawy, skoro w istocie stan faktyczny sprawy jest niesporny, a spór dotyczy jedynie oceny prawnej okoliczności faktycznych w aspekcie ustawowych przesłanek do wydania decyzji o wymeldowaniu.

W złożonej skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty;

- naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że dla wydania decyzji o wymeldowaniu istotne znaczenie ma wynik postępowania egzekucyjnego, podczas gdy zasadnicze znaczenie odgrywa tutaj fakt podjęcia przez stronę środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód do swobodnego korzystania z jej nieruchomości oraz uzyskania przezeń wyroku przywracającego własność,

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego poprzez przyjęcie, że zachowanie skarżącego po okresie wydania wyroku przywracającego posiadanie wskazywało, że w sposób dobrowolny i trwały opuścił lokal – podczas, gdy nieprzezwyciężenie przeszkód w swobodnym korzystaniu lokalu było – mimo podjęcia przez stronę przysługujących jej środków prawnych – okolicznością zupełnie niezależną od skarżącego,

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.) tj. art. 9, art. 77, art.79 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niedopatrzenie się nieprawidłowości w fakcie niezapewnienia przez organ I instancji czynnego udziału w przeprowadzonej czynności oględzin polegające na niedopuszczeniu skarżącego, ani jego pełnomocnika do udziału w niej- podczas gdy przeprowadzenie powyższego dowodu uniemożliwiało skrzącemu skorzystanie z przyznanych mu przez k.p.a. uprawnień procesowych.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący kasacyjne wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny nie kontroluje ponownie legalności zaskarżonego aktu lub czynności w takim zakresie, w jakim czyni to sąd pierwszej instancji, lecz stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, zakres kontroli kasacyjnej determinują przytoczone podstawy kasacyjne. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się zatem wyłącznie do zweryfikowania zasadności zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej.

Analiza podniesionych w niniejszej sprawie podstaw skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto zarówno na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niedopatrzenie się nieprawidłowości w fakcie niezapewnienia przez organ I instancji czynnego udziału stronie w przeprowadzonej czynności oględzin (niedopuszczenie do udziału w niej), a także zarzucie naruszenia prawa materialnego, sprowadzającego się do błędnej wykładni pojęcia opuszczenia lokalu o którym mowa w art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania dotyczącego niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia skargi. Zgodzić się należało z oceną Sądu Wojewódzkiego, który w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że organy obu instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego w oparciu o kryteria określone w art. 80 k.p.a. Ustalając stan faktyczny organy miały na uwadze całokształt materiału dowodowego, przeprowadzając dowody zawnioskowane przez strony jak i z urzędu. W szczególności organ II instancji dokonał wnikliwej oceny zeznań stron, oraz dowodów postaci dokumentów takich jak orzeczenia Sądu Rejonowego w Gliwicach i Sądu Okręgowego w Gliwicach a dotyczących rozpatrzenia pozwu M. P. i K. P. w przedmiocie przywrócenie posiadania, jak i rozstrzygnięcia ich skargi na czynności komornika w przedmiocie odmowy wykonania tytułu wykonawczego przywracającego im posiadanie spółdzielczego własnościowego prawa do domu jednorodzinnego z powodu jego wygaśnięcia. Było to następstwem prawnym nabycia przez wnioskodawców prawa własności do tego domu jednorodzinnego i użytkowania wieczystego działki gruntu na której budynek ten był posadowiony, w następstwie zawarcia w formie aktu notarialnego umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki gruntu i własności budynku. Skarżący kasacyjne nie wykazał na czym miałoby polegać jak to określił "niedokładne wyjaśnienie istniejącego stanu faktycznego". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zostały skutecznie podważone konkretne ustalenia dotyczące faktów istotnych do rozstrzygnięcia sprawy. Usiłując podważyć zasadność merytorycznego rozstrzygnięcia podjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, skarżący powołuje się na fakty, na które powoływał się zarówno sąd jak i organy administracji publicznej i stanowiły podstawę oceny zasadności złożonej skargi. Dotyczy to w szczególności daty opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu, faktu przymuszenia skarżącego do jego opuszczenia, treści rozstrzygnięć jakie na tle niniejszej sprawy zapadły przed sądami powszechnymi (zarówno przy rozpatrywaniu pozwu przywrócenie posiadania jak i w trakcie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie wykonania tytułu wykonawczego dotyczącego przywrócenia posiadania), faktu że od października 2008 roku nie zamieszkuje w spornym budynku. Skarżący jedynie w oparciu o powyższe bezsporne ustalenia usiłuje w złożonej skardze kasacyjnej przedstawić odmienne wnioski, mające skutkować przyjęciem, iż brak było przesłanek do przyjęcia przez Sąd I instancji, iż decyzje organów w przedmiocie wymeldowania odpowiada prawu. W skardze kasacyjnej nie powołano żadnych innych okoliczności faktycznych istotnych do rozstrzygnięcia sprawy, a które zostałby pominięte przez Sąd I instancji. Niewątpliwie art. 7 k.p.a. obliguje organ do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy a przy tym do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyczerpującego jego rozpatrzenia. Pamiętać jednak należy, że w ramach zasady prawdy obiektywnej na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego w danej sprawie w zakresie w jakim jest to niezbędne do jej merytorycznego załatwienia. O tym jakie fakty mają znaczenie do sprawy decyduje wyinterpretowana norma prawa materialnego. Zasadnie więc Sąd I instancji przyjął, że wynikająca z art. 7 k.p.a. zarówno zasada prawdy obiektywnej jak i zasada uwzględniania interesu publicznego i słusznego interesy obywatela organy administracji publicznej w pełni zrealizowały, wyjaśniając wszystkie istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W złożonej skardze kasacyjnej skutecznie tych ustaleń nie podważono.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczący niezapewnienia stronie skarżącej udziału w przeprowadzonych oględzinach lokalu tj. naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77, art. 79 § 2 i art. 80 k.p.a. Zarzut ten był podniesiony w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od decyzji organu II instancji. Dokonując oceny zasadności powyższego zarzutu należy wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotny wpływ na wynik sprawy to taki w którym istnieje związek przyczynowy pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego, który uzasadnia istnienie choćby hipotecznej możliwości odmiennego rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w stanowiącym w niniejszej sprawie przedmiot skargi kasacyjnej wyroku dokonał prawidłowej oceny podniesionego zarzutu niezapewnienia stronie skarżącej udziału w oględzinach lokalu. Podzielić należy w tym zakresie stanowisko sądu I instancji, że w istocie dowód ten był zbędny, gdyż okoliczności na jakie został przeprowadzony były poza sporem w szczególności, że skarżący nie przebywa w tym lokalu od 2008 roku. Kwestie związane z pozostawieniem w lokalu sprzętu, mebli i rzeczy osobistych również były bezsporne, zostały przyznane przez wnioskodawców w składanych pismach jak i zeznaniach podobnie jak okoliczność, że przenieśli je do magazynu. Nadto są do okoliczności nieistotne do rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej z uwagi na treść orzeczeń powołanych wyżej orzeczeń sądów powszechnych jak i brak prawnej możliwości powrotu skarżącego do spornego lokalu. Roszczenia o wydanie ruchomości mogą być dochodzone jedynie w drodze roszczeń zgłaszanych przed sądem powszechnym. Stąd naruszenie procedury administracyjnej w zakresie podniesionego zarzutu nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik postępowania, skoro stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny i wynikał z innych przeprowadzonych dowodów. Skarżący kasacyjnie wskazał jedynie na powyższe uchybienie procesowe nie wskazując, jaki miało ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W rezultacie takich ustaleń rozważania prawne dotyczące drugiego zarzutu kasacyjnego, tj. naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego pobytu należy odnieść do przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego sprawy.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzić należy , że nie ma on usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Decydujące znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobyty stałego ma przesłanka trwałego opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem zameldowania z równoczesnym zerwaniem związku z lokalem dotychczasowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Inny słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Jednocześnie w tymże orzecznictwie podkreśla się, iż za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuacje, w których osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, została przymuszona, lecz nie skorzystała we właściwym czasie w sposób skuteczny z przysługujących jej środków prawnych w postaci powództwa o przywrócenie posiadania lub eksmisję w celu przywrócenia utraconego posiadania. Nawet jeżeli osoba zameldowana na pobyt stały została z lokalu usunięta wbrew jej woli, nie miałaby do niego dostępu, ale nie podjęłaby ona żadnego skutecznego prawnie kroku umożliwiającego powrót do lokalu i faktycznie mieszkałby i koncentrowała swoje życie w innym miejscu to odmowa wymeldowania takiej osoby utrwalałby fikcję zameldowania i wiarygodność ewidencji ludności. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu organ administracji publicznej nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść werbalna oświadczeń składanych przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy pobytem stałym jest bowiem zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania.

Mając na względzie powyższe unormowania słusznie przyjęto w niniejszej sprawie, że pobyt skarżącego w przedmiotowym lokalu utracił charakter pobytu stałego. Odnosząc się do przesłanek warunkujących wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, uznać należało, iż na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie mógł być decydujący stan istniejący w momencie opuszczenia przez M. P. lokalu położonego w G. przy ulicy O., co akcentuje strona skarżąca w złożonej kasacji w szczególności odnośnie braku dobrowolności opuszczenia lokalu, lecz istotne były ustalenia dotyczące, gdzie później zamieszkał, czy podejmował skutecznie kroki zmierzające do przywrócenia jej posiadania spornego lokalu mieszkalnego, czy w chwili wydania zaskarżonej decyzji posiadał prawną możliwość powrotu do spornego lokalu, czy faktycznie posiada zamiar powrotu do tego lokalu. Organ administracji orzeka bowiem według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji. Słusznie wskazały organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie oraz Sąd Wojewódzki, że skarżący nie posiadał w chwili wydawania decyzji prawnych możliwości powrotu do lokalu. Uprawnienie wynikające z tytułu wykonawczego wygasło co zostało potwierdzone w orzeczeniach sądu powszechnego rozpatrującego zasadność jego skargi na czynności komornika. Brak zaś prawnej możliwości powrotu do lokalu musi być traktowany jako opuszczenie miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trafnie zauważył Sąd I instancji, że zgodnie z powoływanym przez stronę wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dla prawnej możliwości zameldowania się w lokalu nie może mieć znaczenia tytuł prawny w sytuacji gdy dana osoba faktycznie w nim przebywa. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu. Służy rejestracji stanu faktycznego, dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Celem decyzji o wymeldowanie jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Nie prowadzi do powstania, ani też do zmiany stosunków prawnorzeczowych dotyczących danego lokalu mieszkalnego. Nie wydanie w okolicznościach niniejszej sprawy decyzji o wymeldowaniu skarżącego stanowiłoby rejestrację stanu fikcyjnego nie mającego odzwierciedlenia w stanie rzeczywistym, skoro skarżący od kilu lat faktycznie nie przebywa w spornym lokalu mieszkalnym i nie posiada prawnej możliwości powrotu do niego. Byłoby to sprzeczne z istotą i celem instytucji ewidencji ludności – zameldowania na pobyt stały, co nie jest stanem pożądanym.

Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, Sąd Wojewódzki dokonując kontroli decyzji wydanej przez organ odwoławczy kierował się właściwym rozumieniem przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.

Z tych względów nieuzasadniony okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.