Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1413/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.64
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi "A" na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 10 czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1.uchyla zaskarżoną decyzję, 2.zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych.


UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku B dalej jako "Spółdzielnia" na podstawie wystawionego przez A dalej: "Skarżący" tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 01.10.2018r., w kwocie należności głównej 311.189,30 zł.

W celu wyegzekwowania w/w należności w dniu 12.10.2018r. sprawa została przydzielona do służby pracownikom organu egzekucyjnego. Poborca skarbowy udał się pod adres zobowiązanego podany w w/w tytule wykonawczym. W trakcie dokonywania czynności pracownik organu egzekucyjnego sporządził raport o treści: "brak osoby uprawnionej do odbioru w/w tytułu wykonawczego".

Organ egzekucyjny korzystając z posiadanych uprawnień poszukiwał informacje o działalności gospodarczej zobowiązanego. Analiza baz danych Monitor Prawno Gospodarczy dokonana przez System Informacji Gospodarczej X w dniu 12.10.2018r. potwierdziła, że spółdzielnia zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej z dniem 31.12.2016r.

W dniu 23.10.2018r. w siedzibie Urzędu Skarbowego spisano z W. G., pełniącym funkcję prezesa zarządu, protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Jednocześnie w toku tych czynności doręczono ww. odpis tytułu wykonawczego z dnia 01.10.2018r.

Organ egzekucyjny po przeprowadzeniu analizy informacji pozyskanych w trybie art. 36 u.p.e.a. oraz posiadanych we własnych bazach danych, dowodzących braku celowości kontynuowania postępowania egzekucyjnego, powołując się na przesłankę z art. 59 § 2 u.p.e.a. - postanowieniem z dnia 26.02.2019r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółdzielni, gdyż w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jednocześnie zawiadomieniem z dnia 19.03.2019r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o obciążeniu go kosztami w/w postępowania egzekucyjnego, w łącznej kwocie 4.357,65 zł.

Pismem z dnia 26.03.2019r. A wniósł na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a. o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W dniu 18.04.2019r. Naczelnik US postanowieniem obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 01.10.2018r., w łącznej kwocie 4.357,65 zł.

Pismem z dnia 26.04.2019r wierzyciel wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wskazał naruszenie przepisów art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne naliczenie opłaty manipulacyjnej oraz niezastosowanie wskazówek interpretacyjnych wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - wyrok z dnia 28.06.2016r. o sygn. akt SK 31/14.

Postanowieniem z dnia 10.06.2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (Dyrektor IAS) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 4.354,70 zł.

Dyrektor IAS stwierdził niezasadność obciążenia A kosztami postępowania egzekucyjnego wskazanych w zaskarżonym postanowieniu z dnia 18.04.2019r. w kwocie 3,00 zł. Zdaniem organu odwoławczego opłata za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym została nienależnie naliczona, gdyż zgodnie z przepisem art. 64 § 1 pkt. 14 u.p.e.a. opłata ta należy się za spisanie protokołu o stanie majątkowym "na miejscu u zobowiązanego". Protokół o stanie majątkowym został sporządzony w dniu 23.10.2018r. w Urzędzie Skarbowym, a nie jak wskazuje przepis u zobowiązanego. Oceniając zatem stan faktyczny sprawy, Dyrektor IAS stwierdził, iż uzasadnione jest odstąpienie od obciążenia wierzyciela opłatą za sporządzenie protokołu o stanie majątkowym przy jednoczesnym pozostawieniu określonej wysokości kosztów stanowiących opłatę manipulacyjną.

Zgodnie z wyrażoną w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym administracji zasadą zaokrąglania należności pieniężnych organ podwyższył należność pieniężną do pełnych dziesiątek groszy (art. 27a § 2 u.p.e.a).

W konsekwencji organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł, iż wierzyciela winny obciążać koszty egzekucyjne w wysokości 4.354,70 zł.

Natomiast naliczenie w przedmiotowej sprawie opłaty manipulacyjnej, stanowiącej 1% egzekwowanej przedmiotowym tytułem wykonawczym należności, w ocenie organu odwoławczego nie zachwieje równowagi między interesem skarżącego (jako wierzyciela) a wynagrodzeniem organu egzekucyjnego (jako organu, którego koszty stanowią uzasadniony nakładem pracy dochód aparatu egzekucyjnego).

Uzasadniając powyższe organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny dokonał następujących czynności:

- przyjął i zweryfikował tytuł wykonawczy z dnia 01.10.2018r. pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej,

- w dniu 12.10.2018r. nadał w/w tytułowi wykonawczemu klauzulę wykonalności, zarejestrował sprawę w systemie ponadto w tym samym dniu sprawa została przydzielona do służby pracownikom organu egzekucyjnego, który udał się na miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązaną (z uwagi na brak osoby uprawnionej do odbioru tytułu wykonawczego sporządzono raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych),

- w dniu 12.10.2018r. w oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalono osobę upoważnioną do reprezentowania Spółdzielni,

- przygotowano i przesłano za pośrednictwem Ogniwo zapytanie dotyczące posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych po czym organ egzekucyjny zanalizował odpowiedzi,

- w dniu 23.10.2018r. sporządzono informację o stanie majątkowym zobowiązanego,

- pismem z dnia 15.02.2018r. Naczelnik US poinformował wierzyciela o przebiegu sprawy oraz zwrócił się o wskazanie znanego wierzycielowi majątku lub dochodu zobowiązanego, z którego możliwa byłaby egzekucja,

- w dniu 26.02.2019r. organ egzekucyjny dokonał przeszukań w Jednolitym Pliku Kontrolnym, Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych, informacji z bazy danych urzędu -

karta odpowiedzi o zobowiązanym. Po czym organ egzekucyjny przeanalizował uzyskanych informacje,

- w dniu 26.02.2019r. organ egzekucyjny sporządził analizę pod kątem ustalenia czy zachodzi przesłanka umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika US toczyło się intensywnie przez ponad 4 miesiące. Nie ulega zatem wątpliwości, iż podejmowanie przez organ czynności egzekucyjnych, a w konsekwencji możliwość przeprowadzenia skutecznej egzekucji, była ograniczona przez brak składników majątku zobowiązanego, z których możliwe byłoby prowadzenie efektywnej egzekucji, przy czym samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego spowodowane było wnioskiem wierzyciela, a to z kolei nieregulowaniem zobowiązania przez Spółdzielnię.

W ocenie Dyrektora IAS naliczenie jako kosztu należnego za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne opłaty manipulacyjnej we wskazanej wyżej wysokości jak najbardziej odzwierciedla nakład pracy organu egzekucyjnego i nie stanowi o nieproporcjonalności obciążeń. Organowi egzekucyjnemu, jako organowi podejmującemu działania celem wyegzekwowania należności, winny należeć się koszty przystające do okoliczności sprawy. TK podkreślił, że koszty te winny chociaż w części zapewnić funkcjonowanie całego systemu egzekucji administracyjnej (wyrok TK z 26 lutego 2013r., sygn. SK 12/11, OTK ZU nr 2/A/2013,poz. 19).

Dyrektor IAS nadto zauważył, że opłata manipulacyjna jest pobierana w związku z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego niezależnie od innych czynności dokonanych przez organ egzekucyjny. W analizowanej sprawie odpis tytułu wykonawczego został doręczony osobiście w dniu 23.10.2018r. Oznacza to, iż jest ona odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych. A zatem jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdy po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okaże się, że egzekucja jest bezskuteczna (jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie) z uwagi na brak majątku zobowiązanego i niezależnie od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności.

Organ odwoławczy dodatkowo podkreślił, iż naliczona kwota opłaty manipulacyjnej (w łącznej wysokości 4.354,65 zł), stanowiąca 1% egzekwowanej przedmiotowym tytułem wykonawczym należności, jest mniejsza niż przeciętne wynagrodzenie w I kwartale 2019 r. (zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 13 maja 2019r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym kwartale 2019r. - M.P. z 2019r. Poz. 424).

Powyższe odniesienie - zdaniem Dyrektora IAS - powinno w pewnym stopniu zobrazować wyważenie interesów wierzyciela i organu egzekucyjnego w kontekście oceny kosztów podjętych przez Naczelnika US działań. Koszty pracy organu egzekucyjnego w kontekście jego funkcjonowania jako aparatu egzekucyjnego są bowiem w zasadzie niemożliwe do precyzyjnego ustalenia stanowiły jednakże cztery miesiące intensywnych poszukiwań składników majątkowych zobowiązanej spółdzielni.

W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie art. 64 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm. – dalej jako "u.p.e.a.") przez jego błędne zastosowanie, które to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ odwoławczy weryfikacji wysokości kosztów ustalonych przez organ egzekucyjny dokonał w oparciu o przepisy, które wyrokiem TK z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14) uznane zostały za niezgodne z Konstytucją. Postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego wydane przez organ drugiej instancji zostało wydane w dniu 10 czerwca 2019 r., tj. po dacie opublikowania wyroku TK w dniu 16 sierpnia 2016 r. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia wyrok TK był już ogłoszony, co oznacza, że w świetle regulacji art. 190 ust. 1 Konstytucji RP ma moc powszechnie obowiązującą. Tym samym, organ odwoławczy, powinien uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. 2018 r. poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych aktów z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.

W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 p.p.s.a.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zasadą jest, że koszty egzekucyjne ponosi zobowiązany (art. 64c § 1 zd. drugie u.p.e.a.).

Prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem z dnia 26 lutego 2019 r. na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.,

Podstawę naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowił przepis art. 64 § 6 u.p.e.a.

Strona zarzuca naruszenie wskazanego przepisu przez niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem go za niezgodny z Konstytucją RP przez TK, który wyrokiem z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 uznał, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjnej jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

TK w uzasadnieniu wskazanego wyroku (pkt 4.3.) wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Swoboda ustawodawcy, jak wyjaśnił Trybunał, określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego.

Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za których podjęcie opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku. Trybunał stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy podmiotu obciążonego kosztami stają się jedynie sankcją pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.

TK wskazał, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Regulacje zawarte w zaskarżonych normach prawnych są nieadekwatne do podstawowego celu postępowania egzekucyjnego. Ze względu na brak określenia maksymalnych wysokości opłaty wymienionej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, opłaty te realizują w nadmiernym stopniu funkcję represyjną.

W pkt 5 uzasadnienia wyroku TK wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.

Przedmiotowy wyrok TK nie wyeliminował zatem z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w całości. W konsekwencji, co do zasady istnieje nadal podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności.

Wyrok ten zmienił jednakże normatywną treść tych przepisów, derogując je w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. Dopóki zatem ustawodawca w uwzględnieniu orzeczenia TK nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej, i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK. Nie można zatem podzielić stanowiska, że skoro TK nie orzekł o utracie mocy obowiązującej wskazanych przepisów, do czasu interwencji ustawodawcy organ ma obowiązek orzekać zgodnie z regulacjami określonymi w ustawie egzekucyjnej. Bezczynność ustawodawcy nie może prowadzić do pozostawienia w obrocie prawnym orzeczenia opartego na niekonstytucyjnej podstawie prawnej. Wyrok TK obowiązuje, został ogłoszony i opublikowany. Zawarte w uzasadnieniu wywody nakazują kierować się przy stosowaniu przepisów uznanych za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej, tymi przepisami Konstytucji RP, które TK powołał jako wzorzec konstytucyjności. Nakaz bezpośredniego odwołania się do Konstytucji obowiązuje nie tylko Sąd, ale także organy państwa, działające na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że obciążając zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, na które składa się opłata manipulacyjna organ drugiej instancji nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organów, za podjęcie których opłata ta została naliczona, tak aby opłata nie stała się swoistą sankcją pieniężną.

Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów. Jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego - powstaje uzasadniona wątpliwość czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.

Na wadę konstrukcyjną regulacji wynikającą z braku zależności pomiędzy poborem opłat a skutecznością prowadzonej egzekucji, prowadzącą w niektórych sytuacjach do generowania wysokich kosztów egzekucyjnych, przy jednoczesnym braku realizacji, chociażby w części, dochodzonego obowiązku pieniężnego wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 579/15 (dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok TK w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2066/14, z dnia 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16, z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z dnia 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17, z dnia 15 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 801/17, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obciążenie Skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego w rozważanej sprawie i w takiej wysokości stanowi nieuzasadnioną sankcję za wszczęcie egzekucji. W świetle powyższego, określona w postępowaniu egzekucyjnym stawka 1% została określona bez uwzględnienia wymogów stawianych przez TK.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, uznając za uzasadnione zarzuty skargi w zakresie niewłaściwego zastosowania przepisów art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z uznaniem ich za niezgodne z Konstytucją RP, uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie oparto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.