Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 104/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2008-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 19 § 1, art. 22 § 1, art. 29 § 1, art. 33 pkt 1 i 2, art. 34 § 1, § 2 i § 4
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 83c ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 40, art.41b, art. 52 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.
article: art. 70
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: § 4 ust.1
journal: Dz.U. 2002 nr 240 poz 2063
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (spr.), Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. nr [...] oraz postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...]. nr [...] II. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] złotych tytułem wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżący został zwolniony.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 stycznia 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 grudnia 2007r. nr [...] w sprawie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 6 listopada 2007r. wszczął wobec J. K. egzekucję administracyjną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego obejmującego zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1997r. oraz I, II i III kwartał 1998r.

W dniu 11 listopada 2007r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne podnosząc : błąd co do osoby zobowiązanej, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ, niezgodność z konstytucją RP oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego.

Organ egzekucyjny pismem z dnia 15 listopada 2007 r. przekazał zarzuty wierzycielowi celem uzyskania jego stanowiska.

Ostatecznym postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odrzucił powyższe zarzuty. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż decyzją Nr [...] J. K. został zobowiązany do opłacenia należności za okres od II kwartału 1992 r. do II kwartału 2002 r., w którym istniał obowiązek opłacenia składek, a wymagalność ich opłacenia nie uległa przedawnieniu. Następnie powołując przepis art. 7 i 16 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz U.z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) wskazał, iż ubezpieczeniu społecznemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, a także jego małżonek i domownik jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Podał także podstawę prawną do określenia wysokość składki ubezpieczeniowej, a także, powołując przepis art.41b w/w ustawy, wskazał, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia w którym stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uznania wniesionych zarzutów, wskazując, iż wypowiedź wierzyciela zawarta w formie postanowienia jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Odnosząc się do zgłoszonych zarzutów stwierdził, iż egzekucja administracyjna prowadzona jest w stosunku do zobowiązanego o danych osobowych wskazanych przez wierzyciela w tytule wykonawczym, które w sposób jednoznaczny identyfikują osobę zobowiązanego, a w bazie Urzędu brakuje odnotowania innej osoby o identycznych danych. Zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, w ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie może być uznany za zbyt uciążliwy, bowiem zajęcie rachunku nie doszło do skutku z tej przyczyny, że Bank Spółdzielczy w Izbicy, do którego skierowano zajęcie nie prowadzi dla skarżącego rachunku bankowego. W świetle obowiązujących przepisów ustawy egzekucyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej, w tym należności składkowych KRUS z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. Niezgodność z Konstytucją nie może być podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem przypadek taki nie występuje w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ egzekucyjny wskazał, iż wierzyciel -KRUS postanowieniem z dnia 28 listopada 2007 r. poinformował, że obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, stosownie do wystawionego i wskazanego wyżej tytułu wynika z decyzji z dnia 13 maja 2002 r. oraz wyjaśnił kto i na jakich zasadach podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz kiedy należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu.

Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wydane zostało z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów przedstawione w postanowieniu z dnia 28 listopada 2007 r. i nie narusza prawa.

Organ odwoławczy stwierdził, iż organ egzekucyjny związany był stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutu: błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 ustawy egzekucyjnej) jak i zarzutu przedawnienia ( art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). Organ egzekucyjny nie miał też prawa do oceny prawidłowości tego stanowiska. Wierzyciel zaś w postanowieniu jednoznacznie wskazał, iż decyzją Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 13 maja 2002r skarżący został zobowiązany do opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kwartału 1992r. do II kwartału 2002r. Decyzja ta stanowiła podstawę prawną zaległości wykazanych w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 października 2007r., którym objęte zostały należności za okres IV kwartał 1997r., oraz I, II i III kwartał 1998r. Decyzja ta była też podstawą do dokonania wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości rolnej będącej własnością skarżącego. W postanowieniu wierzyciel potwierdził istnienie i wymagalność egzekwowanego obowiązku. Wyjaśnił, że egzekwowane należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, że z akt sprawy (poz. 76 w/w tytułu wykonawczego) wynika, że egzekwowane należności w dniu 23 maja 2002r. zabezpieczone zostały poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości rolnej. Zgodnie zaś z treścią art. 41 b ust.2 cyt. wyżej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników - nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Rozpatrując zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej) organ odwoławczy stwierdził, iż zajęcie rachunku bankowego jest najmniej uciążliwym ze środków egzekucyjnych wymienionych w ustawie egzekucyjnej. Ponadto z akt sprawy wynika, że zastosowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego środek egzekucyjny okazał się bezskuteczny, bowiem skarżący nie posiada rachunku bankowego w banku, do którego organ egzekucyjny wystąpił z zajęciem tego rachunku. Z akt sprawy nie wynika, by w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny stosował jakiekolwiek inne środki egzekucyjne.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, iż jest on właściwy do prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego z mocy art. 19 § 1 ustawy egzekucyjnej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a więc i należności KRUS z tytułu opłaty składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Potwierdza to art. 51 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998r. nr 7, poz. 25 z późno zm.), który stanowi, iż egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej stanowi, że właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Podane przez wierzyciela na tytule wykonawczym miejsce zamieszkania skarżącego pod adresem [...] znajduje się na terenie działania Naczelnika Urzędu Skarbowego .

Oceniając zarzut niezgodności z Konstytucją RP organ II instancji wskazał, iż zarzut ten nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Wniesienie zaś przez Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o uznanie, że gospodarstwo skarżącego nie jest w stanie ponosić takich samych obciążeń na KRUS jak kilkusethektarowe farmy - nie stanowi przeszkody do prowadzenia wobec niego egzekucji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu zarzutu, iż na postanowienie KRUS-u z dnia 28 listopada 2007r. winno służyć zażalenie, a następnie podlegać sądowej kontroli, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż zgodnie z art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) mającym zastosowanie do ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w związku z art. 52 ust. 1 tej ustawy - od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Postanowienie to jest ostateczne i nie przysługuje na nie również skarga do sądu administracyjnego, ponieważ zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – kontrolą sądowoadministracyjną objęte są tylko te postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

W ocenie organu odwoławczego pozostałe zgłoszone zarzuty nie mieszczące się w katalogu art. 33 ustawy egzekucyjnej i nie rozpatrywane przez organ I instancji nie mogą być również objęte kontrolą instancyjną

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podniósł, iż przyjęcie przez organ odwoławczy, że postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela – KRUS jest niezaskarżalne i wiążące dla egzekutora jest nieprawidłowe, bowiem winno od niego przysługiwać zażalenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r. - sygn. III SA/Wr 517/04 (publ. ONSA i WSA 2006 Nr 6, poz. 169), że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela, zawartej w ostatecznym postanowieniu wydanym w trakcie postępowania egzekucyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonania oceny legalności tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej (por. także wyrok NSA z dnia 14.XI.2006 r. – II FSK 1480/05 – ONSA i WSA 2007 Nr 6, poz. 129).

Zgodnie z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zmianami), dalej "upea", organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, przy czym stosownie do art. 34 § 1 upea stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, co do istnienia egzekwowanego obowiązku bądź jego wymagalności (art. 33 pkt 1 i 2 upea), jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Treść powyższych przepisów jest konsekwencją wynikającej z art. 29 § 1 upea zasady, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz wyrażonej w art. 34 § 2 upea zasady, że na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie.

Ta ostatnia zasada gwarantować ma zobowiązanemu instancyjną i sądową kontrolę stanowiska wierzyciela. Zasada ta doznaje jednak ograniczenia w sytuacji, gdy wierzycielem jest KRUS, bowiem zgodnie z art. 83c ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 1998 r. Nr 138, poz. 887 ze zm. – dalej: "ustawa systemowa") w związku z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm. – dalej: "usr"), od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień KRUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Brak zaskarżalności postanowienia KRUS w drodze zażalenia nie oznacza jednak, że postanowienie organu egzekucyjnego, które jest następstwem wiążącego postanowienia KRUS wymyka się w zakresie zarzutu zobowiązanego spod kontroli sądowej. Jak wskazano w wyżej powołanym wyroku WSA we Wrocławiu, skoro postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco kształtuje postanowienie organu egzekucyjnego.

Uprawnienie Sądu do kontroli legalności postanowienia wierzyciela (KRUS) wynika z art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "ppsa"). Zgodnie z tym przepisem Sąd, rozpatrując skargę, ma obowiązek stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych) przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Uwzględniając przepis art. 134 § 1 ppsa, zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz przepis art. 135 ppsa, Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia w sprawie zarzutów egzekucyjnych, ale także postanowienia KRUS odrzucającego zarzuty, które to postanowienie stanowiło podstawę postanowienia objętego skargą.

W ocenie Sądu, postanowienie wierzyciela (KRUS) wydane zostało z naruszeniem prawa, co spowodowało wadliwość postanowień organu egzekucyjnego i odwoławczego wydanych z uwzględnieniem wadliwego stanowiska wierzyciela.

W postanowieniu z dnia 28 listopada 2007 r. Prezes KRUS wskazał jedynie podstawę prawną powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników i wyjaśnił, że egzekwowane należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Potwierdził także, że wymagalność ich opłacania nie uległa przedawnieniu.

Powoływany przez wierzyciela przepis art.41b usr zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, obowiązywał od 2 maja 2004 r., wprowadzony przepisem art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873). Przed dniem 2 maja 2004 r., na mocy art. 52 usr., do ustalenia długości terminu przedawnienia miały odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), którą uchyliła, wchodząc w jej miejsce, ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zmiana przepisów nastąpiła z dniem 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, z wyjątkiem, gdy bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, a po przerwaniu biegu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne przy czym nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki. Zgodnie § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 40, poz. 463) oraz z § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002 r. z w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. Nr 240, poz 2063), mającego w sprawie zastosowanie na podstawie w/w art. 52 ust 1 pkt 1 usr odsetki za zwłokę od zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym są naliczane do dnia upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, włącznie z tym dniem.

Zatem do dnia 2 maja 2004 r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu z upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności. W ocenie Sądu bieg terminu przedawnienia składek i odsetek od nich, który kończył by się w okresie obowiązywania przepisów ustanawiających pięcioletni okres przedawnienia, nie mógł ulec przedłużeniu w wyniku nowelizacji przepisów. Oznacza to, że byt prawny należności z tytułu składek i odsetek, powstałych przed dniem 2 maja 2004 r. winien być każdorazowo oceniany w płaszczyźnie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1717/06).

Przedmiotem postępowania egzekucyjnego, którego dotyczy zaskarżone postanowienie są składki na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 1997 r. oraz I, II i III kwartał 1998 r. Stosownie do art. 40 usr składki na ubezpieczenie opłaca się co kwartał, przy czym płatność przypada ostatniego dnia pierwszego miesiąca danego kwartału. Zgodnie z wyżej powołanymi przepisami przedawnienie tych należności powinno nastąpić : za IV kwartał 1997 r. - z końcem roku 2002, natomiast za I, II i III kwartał 1998 r. - z końcem roku 2003. Z akt nie wynika, by przed tą datą wobec skarżącego prowadzone było postępowanie egzekucyjne lub dokonywano jakiejkolwiek czynności egzekucyjnej obejmującej sporne należności, co mogłoby spowodować przerwanie biegu przedawnienia. Wpis hipoteki przymusowej dokonany został, w dniu 23 maja 2002 r. (poz. 76 tytułu wykonawczego) , a więc zgodnie z art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej wg stanu prawnego z dnia 31 grudnia 2002 r. i art. 70 ust. 8 Ordynacji podatkowej wg stanu prawnego obowiązującego w 2003 r. egzekucja zaległych składek mogła być realizowana jedynie z przedmiotu hipoteki, a odsetki od tak zabezpieczonych zobowiązań mogły być naliczane tylko do dnia upływu terminu przedawnienia , włącznie z tym dniem.

Biorąc pod uwagę, iż egzekwowane należności dotyczą odległych lat, to obowiązkiem wierzyciela jest rozpoznanie zarzutu ich przedawnienia, a w sytuacji, gdy istnieją okoliczności określone w art. 70 Ordynacji podatkowej uzasadniające nierozpoczęcie albo zawieszenie lub przerwanie terminu przedawnienia albo ograniczenie egzekucji tylko do przedmiotu hipoteki, wierzyciel winien te okoliczności wykazać. Powołanie w postanowieniu wierzyciela jedynie nie mających w sprawie zastosowania przepisów usr dotyczących przedawnienia, bez wskazania okoliczności faktycznych uzasadniających przedstawione przez organ stanowisko pozwala przyjąć, iż faktycznie uchylono się od zajęcia merytorycznego stanowiska w sprawie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego, naruszając tym samym w istotny sposób art. 34 § 1 upea.

Brak merytorycznego rozpoznania zarzutów przez wierzyciela powoduje, że wydane przez niego postanowienie w istocie nie zawiera stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w kontekście przepisów prawa materialnego, a tym samym wydane zostało z istotnym naruszeniem art. 34 § 1 upea, co powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego również postanowień organu egzekucyjnego i odwoławczego, jako opartych na tym postanowieniu o wiążącym charakterze.

Odnosząc się do zarzutu braku właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego do prowadzenia egzekucji administracyjnej stwierdzić należy, iż na podstawie art. 51 usr egzekucję należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników prowadzi się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z 19 § 1 upea naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Ponadto na podstawie art. 22 § 1 upea właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia. Jeżeli jednak nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub większej liczby organów - egzekucję prowadzi organ, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości, a jeżeli nie można w powyższy sposób ustalić właściwości, egzekucję z nieruchomości prowadzi organ wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Tytuł wykonawczy zawiera wzmiankę, iż egzekwowane składki na ubezpieczenie są zabezpieczone hipoteką przymusową, a – jak wyżej stwierdzono – zaległe składki na ubezpieczenie skarżącego mogą być egzekwowane jedynie z przedmiotu hipoteki. Z akt sprawy nie wynika, na obszarze którego urzędu (których urzędów) znajdują się nieruchomości, objęte zabezpieczeniem, stąd też na obecnym etapie postępowania ocena zarzutu braku właściwości organu egzekucyjnego byłaby przedwczesna. Dopiero po ustaleniu miejsca położenia tych nieruchomości możliwe będzie określenie, który organ egzekucyjny jest właściwy do realizacji tytułu wykonawczego nr [...].

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Trudno bowiem uznać, iż środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego był zbyt uciążliwy, skoro nie doszło do jego zastosowania.

Oceniając zarzut niezgodności z Konstytucją RP należy podzielić stanowisko organu II instancji, iż zarzut ten nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w art. 33 upea. Wniesienie zaś przez Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o uznanie, że gospodarstwo skarżącego nie jest w stanie ponosić takich samych obciążeń na KRUS jak kilkusethektarowe farmy - nie stanowi przeszkody do prowadzenia wobec niego egzekucji.

Także zarzut błędu co do osoby zobowiązanego jest chybiony. Decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 13 maja 2002r skarżący został zobowiązany do opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kwartału 1992r. do II kwartału 2002r. Decyzja ta stanowiła podstawę prawną zaległości wykazanych w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 24 października 2007r., którym objęte zostały należności za okres IV kwartał 1997r., oraz I, II i III kwartał 1998r. Stąd też określenie skarżącego jako osoby zobowiązanej było prawidłowe.

Z tych względów, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 223 § 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.