Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 991/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1a, art. 24, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 95 ust. 1, art. 134 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 135
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Wnioskiem z dnia 2 grudnia 2020 r. B.P. (dalej: "skarżąca") wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem W.P., ur. 10 maja 1951 r. Zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 26 października 2015 r., ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 maja 2015 r., niepełnosprawność istnieje od 8 kwietnia 2015 r., zaś orzeczenie wydane jest na stałe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], Burmistrz odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, ze względu na niespełnienie przesłanek z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała w okresie uprawniającym do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), a ponadto skarżąca ma ustalone prawo do emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], SKO uchyliło ww. decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w którym to orzeczono o niezgodności z Konstytucją RP, wskazanego wyżej art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na datę powstania niepełnosprawności, strona może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne bez względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto w kwestii pobierania przez skarżącą emerytury, organ odwoławczy wyjaśnił, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie - emerytury. Wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego skutkowałoby odpadnięciem przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Kolejną wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...], organ I instancji w pkt 1 tej decyzji orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 grudnia 2020 r. do 19 lutego 2021 r. oraz w pkt 2 umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w części od 20 lutego 2021 r.

Uzasadniając powyższe Burmistrz wskazał, że po ustaleniu w wywiadzie środowiskowym, że skarżąca sprawuje należytą opiekę nad małżonkiem, realizując ustawowy obowiązek informowania wynikający z art. 9 k.p.a., pismem z dnia 15 stycznia 2021 r. poinformował stronę o przysługującym jej prawie do świadczenia pielęgnacyjnego, wzywając jednocześnie do przedłożenia decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. W dniu 1 marca 2021 r. skarżąca przedłożyła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wstrzymaniu wypłaty emerytury i okresowej emerytury kapitałowej od dnia 1 marca 2021 r. oraz poinformowała o śmierci małżonka, która nastąpiła w dniu 19 lutego 2021 r.

Organ I instancji uznał, że w związku z powyższym w okresie od 1 grudnia 2020 r. do 19 lutego 2021 r. nie jest spełniony warunek skutkujący możliwością przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ wstrzymanie wypłaty emerytury nastąpiło po dniu śmierci osoby, której miała dotyczyć opieka. Należało więc odmówić przyznania świadczenia za wskazany okres. Organ uznał ponadto, że w przypadku śmieci osoby, której miała dotyczyć opieka osoby wnioskującej o świadczenie pielęgnacyjne, bezprzedmiotowe staje się rozstrzyganie o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od śmierci tej osoby, tj. od 20 lutego 2021 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że organ nie ustosunkował się do jej wniosku o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy pomiędzy emeryturą a wysokością tego świadczenia i wniosła o wypłacenie tej różnicy.

W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 maja 2021 r. uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.

Uzasadniając powyższe Kolegium wyjaśniło, że Burmistrz prawidłowo rozpoznał sprawę, natomiast konieczność wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego wynikła jedynie z nieodpowiedniej, w ocenie organu, treści sentencji decyzji. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że mając na uwadze okoliczności sprawy, bardziej odpowiednim rozstrzygnięciem, również pod względem konstrukcji procesowej i łączenia różnych prawnych podstaw orzeczniczych w jednej decyzji, byłoby generalne orzeczenie o odmowie przyznania stronie żądanego świadczenia bez wskazywania dat i okresów.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o wypłatę od dnia 2 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. różnicy między wysokością emerytury a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, SKO stwierdziło, że wniosek ten nie zawiera jakichkolwiek uzasadnionych podstaw. Kolegium przypomniało, że uznaje za niedopuszczalne prawnie przyznanie świadczenia stronie, która już pobiera inne świadczenie emerytalno-rentowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżąca zwróciła uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 20 kwietnia 2020 r. sygn. I OSK 1546/19, z którego wynika, iż opiekun osoby niepełnosprawnej, który pobiera emeryturę lub rentę ma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w wymiarze różnicy między jego wysokością, a wysokością emerytury czy renty. Na tej podstawie wniosła o wypłatę różnicy między żądanym świadczeniem a otrzymywaną emeryturą. Skarżąca podniosła, że organ nie przeanalizował dokładnie jej wniosku oraz przepisów, na które się powoływała. Zaznaczyła, że zgodnie z pouczeniem organu wystąpiła o zawieszenie emerytury, lecz z powodu pandemii decyzja została wydana z dużym opóźnieniem i w tym czasie zmarł jej mąż. W odczuciu skarżącej została ona wprowadzona w błąd przez organ, a wnioskowane świadczenie się jej należy. Z uwagi na fakt, iż wniosek w sprawie złożyła w dniu 2 grudnia 2020 r. i opiekowała się mężem do dnia jego śmierci, wniosła o wypłatę różnicy między tymi świadczeniami od dnia złożenia wniosku do dnia śmierci męża.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 119 pkt 2 i 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z 2 grudnia 2020 r., umotywowanym sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania. Rozpoznając sprawę po raz pierwszy organ I instancji decyzją z [....] grudnia 2021 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdzając, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury - art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r.

Organ II instancji poprzednio wydaną decyzją z [...] stycznia 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji wskazując, że skarżącej przysługiwało prawo wyboru świadczenia, o czym powinna zostać pouczona przez organ. W aktualnie prowadzonym postępowaniu organ I instancji działając na podstawie art. 9 k.p.a. pismem z 15 stycznia 2021 r. zwrócił się do skarżącej o przedłożenie decyzji ZUS o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego. Decyzją z [...] lutego 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał wypłatę emerytury i okresowej emerytury kapitałowej od 1 marca 2021 r. W dniu 19 marca 2021 r. skarżąca przedłożyła pismo, do którego dołączyła odpis skrócony aktu zgonu, z którego wynika, że mąż zmarł w dniu 19 lutego 2021 r.

W świetle powyższych okoliczności organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem za okres od 1 grudnia 2020 r. do 19 lutego 2021 r., zaś od 20 lutego 2021 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

W dowołaniu od tej decyzji skarżąca domagała się wyrównania różnicy pomiędzy wysokością przyznanej jej emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją uchylił decyzję organu I instancji i odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium w zasadzie podzieliło w całości ustalenia organu I instancji. Stwierdziło równocześnie, że w związku z wstrzymaniem wypłaty emerytury przysługującej skarżącej od dnia 1 marca 2021 r., w niezmienionych okolicznościach świadczenie pielęgnacyjne by jej przysługiwało. Jednak w dniu 19 lutego 2021 r. jej mąż, nad którym sprawowała opiekę zmarł, a zbieg tych dat powoduje, że świadczenie jej nie przysługuje. Za bezzasadny uznało jednocześnie wniosek o przyznanie skarżącej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za wcześniejszy okres, jako różnicy między wysokością emerytury, a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując jednocześnie, że skarżącej nie zostało wcześniej przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ II instancji uznał, że bardziej odpowiednie pod względem konstrukcji procesowej i łączenia różnych prawnych podstaw orzeczniczych w jednej decyzji jest orzeczenie o odmowie przyznania świadczenia bez wskazania dat i okresów, a nie odmowa i umorzenie postępowania, jak zrobił to organ I instancji.

W skardze skarżąca konsekwentnie domaga się przyznania jej różnicy pomiędzy kwota świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 u.ś.r.

1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (...).

5. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Na podstawie art. 24 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W sprawie bezsporne jest, że osoba z tytułu opieki, nad którą skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniała na dzień złożenia wniosku 2 grudnia 2020 r. przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia. Orzeczeniem z dnia [...] października 2015 r. W.P. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Nie ulega wątpliwości, że skarżąca, jako żona osoby wymagającej opieki zaliczona jest do pierwszej grupy osób uprawnionych do przyznania świadczenia.

Bezwzględną negatywną przesłanką ustawową przyznania wnioskowanego świadczenia jest zbieg przyznanego świadczenia z otrzymywanym już innym świadczeniem w tym świadczeniem emerytalnym.

Wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 Trybunał Konstytucyjny rozpoznając skargę konstytucyjną o zbadanie zgodności: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 2 i art. 32 Konstytucji, stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W pkt II wyroku orzekł, że przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowane niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, a w systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązania pośredniego. Jako sprzeczną z zasadą równości uznał sytuację, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dał asumpt do bardziej liberalnej wykładni powyższego przepisu w zakresie nie objętym zakresem TK, dotyczącym także zbiegu innych świadczeń.

Co do zasady Sądy są zgodne co do tego, że w przypadku zbiegu tych świadczeń wnioskodawcy przysługuje prawo do wyboru jednego z nich.

Rozbieżności występują na tle rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego oraz sposobu realizacji tych świadczeń.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowiska przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21, z 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20, z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20 i z 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, które są również zbieżne ze stanowiskiem organów wyrażonym w sprawie.

W powołanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, które akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., gdzie wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291; dalej ustawa o emeryturach i rentach z FUS"), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Przepisy każdej z ustaw regulują zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym jednak przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.

Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ powinien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Przeprowadzone przez orany postępowanie odpowiadało powyższym wymogom. Organ I instancji prawidłowo pouczył skarżącą o prawie wyboru przysługującego świadczenia oraz wezwał do przedłożenia decyzji ZUS wstrzymującej wypłatę emerytury. Skarżąca uzyskała taką decyzję, jednak w toku postępowania odpadła pozytywna przesłanka uzyskania świadczenia, a mianowicie zmarła osoba wymagająca opieki.

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Wniosek, jeszcze raz przypomnieć należy, został złożony 2 grudnia 2020 r., decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury została wydana 15 lutego 2021 r. ze skutkiem wstrzymania na dzień 1 marca 2021 r. – art. 134 ust. 2 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zatem należy przyjąć, że dopiero od 1 marca 2021 r. wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W przeciwnym bowiem razie doszłoby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji pobierania świadczenia emerytalnego pomimo obowiązującego zakazu dublowania tych świadczeń. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której od grudnia 2020 r. skarżącej przysługiwałyby dwa świadczenia.

Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS regulujące kwestie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – art. 138 i n. ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie kwalifikują takiej sytuacji, jako uprawniającej do żądania nienależnie pobranego świadczenia. Zatem w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku tj. od dni 2 grudnia 2021 r. do 19 lutego 2021 r. ( data śmierci osoby wymagającej opieki ) doszłoby do niezgodnego z prawem przyznania skarżącej dwóch wykluczających się świadczeń, co z kolei rodziłoby podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 30 u.ś.r.

Z tych też względów zasadnie odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

Nie ma natomiast podstaw do przyznania skarżącej różnicy świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury. Takiej możliwości nie przewidują przepisy prawa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 692/21: " Przyjęcie poglądu przeciwnego i uznanie, że organy mogłyby orzec o przyznaniu tego rodzaju różnicy świadczeniowej, byłoby działaniem contra legem, albowiem - niezależnie od naruszenia jednoznacznej treści językowej art. 17 ust. 3 u.ś.r. (przepis ten określa w sposób sztywny wysokość świadczenia pielęgnacyjnego) - taka interpretacja przepisów prawa byłaby sprzeczna z wynikami wykładni systemowo-aksjologicznej i celowościowej regulacji wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powszechną zasadą w przypadku zbiegu praw do świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego jest prawo wyboru świadczenia przez jego beneficjenta lub wypłata świadczenia wyższego (por. np. art. 95-96 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.). Ustawodawca nie przewiduje prawa do łączenia części świadczeń w celu przyznania jednego świadczenia łącznego będącego sumą świadczeń cząstkowych do wysokości świadczenia wyższego. Po drugie, jak wskazał Sąd, inną zasadą systemową, komplementarną względem tej pierwszej, jest zasada zakazu kumulacji świadczeń, które pełnią tożsame lub zbliżone funkcje albo które zaspokajają ogólne cele systemu zabezpieczenia społecznego (zob. np. art. 17 ust. 5 pkt 1, pkt 3, pkt 5-6 u.ś.r.). Po trzecie, nie jest uzasadniona aksjologicznie i celowościowo operacja zestawiania świadczeń przyznawanych w odmiennych celach i w związku z realizacją odrębnych przesłanek w celu ustalenia różnicy między nadal otrzymywanym świadczeniem niższym a świadczeniem wyższym. Taka operacja zmierzałaby do działania sprzecznego z zasadą zakazu kumulacji świadczeń, a więc przyznania świadczenia (np. pielęgnacyjnego) w sytuacji, gdy inne świadczenie stanowiące negatywną przesłankę nabycia tego pierwszego (np. świadczenie emerytalne) jest nadal otrzymywane".

W świetle powyższego stwierdzić należy, że pomimo prawidłowego postępowania organów, jak również skarżącej, która zgodnie ze wskazówkami organu zwróciła się do organu rentowo -emerytalnego o zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego, śmierć osoby wymagającej opieki, w toku postępowania, uniemożliwiła wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego organ II instancji prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Natomiast w świetle przedstawionych okoliczności skarżąca powinna ponowienie zwrócić się do ZUS – u o wznowienie wypłaty prawa do świadczenia emerytalnego na podstawie art. 135 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.