Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2561/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par 125 ust. 3 par 140 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 7, art. 77 i art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 185 par 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 1 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 469/18 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, 2. zasądza od J.M. na rzecz M.K. kwotę 730 (siedemset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 469/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.M. , uchylił decyzję Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] oraz zasądził od Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy na rzecz skarżącego kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Inowrocławiu (zwany dalej: PINB), działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 7, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.; zwanej dalej: p.b.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.), nałożył na J.M. - właściciela (następca prawny inwestora) lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. S. 66 w I. (działka nr [...]), obowiązek doprowadzenia wykonanych robót polegających na montażu rur wodociągowych i kanalizacyjnych w przewodach kominowych nr [...] i nr [...], do stanu zgodnego z przepisami poprzez:

1. usunięcie wszystkich rur wodociągowych i kanalizacyjnych z przewodów kominowych nr [...] i nr [...] (oznaczonego zgodnie z protokołem nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji);

2. odtworzenie zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr [...] poprzez odbudowanie tych instalacji zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Infrastruktury dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.; zwanego dalej: r.w.t.) i obowiązującymi przepisami, pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w specjalności instalacje sanitarne;

3. przełączenie wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniu technicznym z przewodu kominowego nr [...] do przewodu kominowego nr [...] - przewodu wolnego (oznaczonego zgodnie z protokołem nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych oraz grawitacyjnych przewodów spalinowych i wentylacyjnych, stanowiącym załącznik do niniejszej decyzji);

w terminie do dnia [...] lutego 2018 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (zwany dalej: WINB) z dnia [...] lutego 2018 r., [...] utrzymał w mocy decyzję PINB. Zdaniem organu odwoławczego obecny stan narusza warunki zawarte w § 125 ust. 3 oraz § 141 pkt 2 r.w.t.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 23 października 2018 r. sygn. akt II SA/Bd 469/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględniając skargę J.M., uchylił ww. decyzję WINB i poprzedzającą ją decyzję PINB oraz orzekł o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami polegającymi na wprowadzeniu rur wodociągowych i kanalizacyjnych do przewodów kominowych, organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie w trybie i na zasadach określonych w art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Organy ustaliły, że zmiany w instalacjach obiektu wpływają na stan techniczny obiektu i stanowią naruszenie przepisów § 19, § 20, § 125 ust. 3 oraz § 141 pkt 2 r.w.t. Organ uznał, że doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawom powinno polegać na usunięciu wszystkich rur znajdujących się w przewodach kominowych oraz nałożeniu obowiązku odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr [...]. W ocenie Sądu I instancji organ nie wziął jednak pod uwagę stopnia skomplikowania technicznego i ograniczeń faktycznych w realizacji nałożonego obowiązku. Ilość i sposób wprowadzenia rur do przewodów kominowych i wentylacyjnych budynku narusza przepisy prawa i wymaga uporządkowania. Nie budzi wątpliwości konieczność nałożenia stosownych obowiązków, natomiast sposób doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem wymaga rozważenia dodatkowych okoliczności. Nałożenie obowiązku odtworzenia zdemontowanego w przeszłości pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania numer [...] poprzez jego odbudowanie wymaga prawnego wymuszenia określonego zachowania osoby trzeciej - udostępnienia wejścia do lokalu p. K., gdyż z uwagi na konflikt sąsiedzki nie jest możliwe dobrowolne uzyskanie zgody. Konieczne jest zatem udostępnienie zajmowanego przez nią lokalu celem wykonania odpowiednich instalacji technicznych. Z materiału dowodowego nie wynika jednak jak pierwotnie przebiegały przez lokal p. K. rury wodociągowe i kanalizacyjne, które uległy degradacji. Skarżący nie może wykonać decyzji organu wobec sprzeciwu właścicielki sąsiedniego lokalu. Skoro nie ustalono jak pierwotnie miała przebieg instalacja to tym samym brak jest możliwości ustalenia jak ma wyglądać odtworzenie pierwotnego przebiegu pionu wodociągowego i kanalizacyjnego.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy występuje niedostateczna do potrzeb liczba przewodów, tym samym pojawiają się dodatkowe problemy techniczne związane ze sposobem wykonania nałożonego obowiązku, a także ograniczenia w możliwości realizacji pewnych rozwiązań na zewnątrz budynku z uwagi na charakter obiektu i wspomniany, utrwalony spór sąsiedzki. W tych warunkach, nakazanie odtworzenia pierwotnego przebiegu pionu wodociągowego całkowicie pomijająca indywidualny aspekt postępowania prowadzonego w związku z samowolą, której dopuścił się poprzednik prawny skarżącego. Przeprowadzona przez niego samowolna przebudowa instalacji wymagała przeprowadzenia szczegółowego postępowania, w toku którego organ poprzez porównanie obowiązujących wymogów technicznych dla przebudowanych instalacji i zamontowanych urządzeń powinien ocenić, czy nakazane roboty są możliwe do wykonania i jak, by w sposób minimalnie ingerujący w prawa innych osób osiągnąć zgodność z prawem, czy też istnieje potrzeba wykonania innych czynności, które doprowadziłyby do osiągnięcia tego celu. Wykonanie instalacji w budynku mieszkalnym powinno być zgodne z przepisami rozdziału 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie. Przepisy w zakresie budowy i wykorzystania przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych są bezwzględnie obowiązujące, gdyż nieprawidłowości w tym zakresie dotyczą zagrożenia życia lub zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia i środowiska. Wykonanie decyzji w kształcie nadanym jej przez organ nadzoru budowlanego I instancji skutkowałoby ingerencją w odrębną nieruchomość lokalową, tj. lokal mieszkalny stanowiący przedmiot odrębnej własności. To wymagałoby precyzyjnego ustalenia jak pierwotnie przebiegała instalacja skoro na skarżącego nałożono obowiązek jej odtworzenia. Ogólnikowe określenie obowiązku odtworzenia zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego doprowadzającego media do mieszkania nr [...] poprzez odbudowanie tych instalacji zgodnie z wymogami r.w.t. jest niewystarczające do zastosowania art. 47 p.b.

Zdaniem Sądu I instancji należałoby też wyjaśnić czy zamontowane w kominach wentylacyjnych instalacje wodno-kanalizacyjne powodują utratę drożności tych kominów i mając na uwadze istniejące ograniczenia istniałaby możliwość zachowania instalacji wodnej w przewodach wentylacyjnych. Zakaz wynikający z § 125 ust. 3 r.w.t. dotyczy tylko i wyłącznie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne i nie odnosi się do przewodów wodociągowych. Organ nie rozważył zatem możliwości pozostawienia w nim przewodów wodociągowych.

W skardze kasacyjnej M.K. zaskarżył ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. ust. 7 i art. 50 ust. 1 p.b. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w decyzji nakazującej inwestorowi, który samowolnie zdemontował pion wodociągowy i kanalizacyjny do swojego lokalu w budynku wielorodzinnym odtworzenia stanu poprzedniego, a mianowicie wykonania zgodnie z obowiązującymi normami architektoniczno-budowlanymi czynności oraz robót budowlanych, które doprowadzą do stanu zgodnego z prawem należy:

- wskazać przebieg tych ciągów oraz rur;

- uwzględnić, że wykonanie nakazanych robót budowlanych doprowadzi do ingerencji w prawa rzeczowe osób trzecich, przy czym Sąd I instancji nie wskazał na czym to uwzględnienie ma właściwie polegać;

- poszukiwać takiego rozwiązania, które będzie minimalnie ingerować w prawa rzeczowe osób trzecich, chociaż umieszczenie pionu wodociągowego i kanalizacyjnego w pierwotnym miejscu doprowadzi do stanu istniejącego w przeszłości (tj. takiego w którym właścicielka lokalu mieszkalnego nr [...] akceptowała fakt, że częściowo to wzdłuż ścian jej lokalu przebiegały zdemontowane piony - a zatem będzie znowu tak, jak było przez lata);

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. ust. 7 i art. 50 ust. 1 p.b. poprzez całkowite niedostrzeżenie, że obowiązek nałożony w punkcie 2 decyzji organu I instancji (odtworzenie samowolnie zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego) był oparty na tym właśnie przepisie, który tym bardziej nie wymaga od organu nadzoru budowlanego tego, aby wskazywać jaki ów stan poprzedni był i jak tak tego przywrócenia (biorąc pod uwagę stosunki własnościowe) inwestor ma dokonać;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. ust. 7 i art. 50 ust. 1 oraz art. 47 ust. 1 i 2 p.b. poprzez wadliwą wykładnię i zastosowanie przepisów będących źródłem norm dopełnienia poprzez:

- uznanie, że uzyskanie przez J.M. decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej rozstrzygającej o niezbędności wejścia do lokalu skarżącej kasacyjnie i określenie jednocześnie granic niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości nie byłoby możliwe bez decyzji, w której granice tej niezbędnej (przyszłej) potrzeby wyznaczyłby de facto organ nadzoru budowlanego, który w decyzji takiej jak uchylona, określiłby bardzo precyzyjnie przebieg zdemontowanych rur kanalizacyjnych i wodociągowych, a które odbudować ma inwestor;

- pominięcie, że przedmiot i sposób procedowania w potencjalnej sprawie o niezbędności wejścia na teren nieruchomości, nie powinien być w ogóle przedmiotem oceny i rozstrzygania w sprawie niniejszej;

- niedostrzeżenie, że granice niezbędnej potrzeby w sprawie z art. 47 ust. 1 i 2 p.b. wyznacza we wniosku inwestor, a zweryfikuje pod kątem obowiązku odbudowy instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej wynikającego z decyzji organu nadzoru budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. ust. 7 i art. 50 ust. 1 p.b., a także § 113 ust. 4 i 5, § 122 i § 125 wraz z § 140 r.w.t., a także § 3 pkt 18-22 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 74 poz. 836, z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i niedostrzeżenie, że:

- ustawodawca rozróżnia cel istnienia i funkcje przewodów kominowych (wentylacyjnych, spalinowych i dymowych) od instalacji kanalizacyjnej (która musi mieć własny pion i spusty) oraz instalacji wodociągowej (którą zgodnie z powszechną wiedzą dla każdego przeciętnego człowieka montuje się w bruzdach ściennych lub wylewkach w podłodze;

- z powołanych przepisów wynika, że bezwzględną i jedyną funkcją przewodów kominowych jest stwarzać potrzebny ciąg, zapewniać wymaganą przepustowość dla: odprowadzania spalin, dymu i zanieczyszczonego powietrza;

- istnienie jednoznacznego zakazu, o jakim mowa w § 125 ust. 3 r.w.t. nie oznacza, że wprowadzanie do przewodów kominowych wszystkiego innego poza przewodami wentylującymi kanalizację jest dozwolone i dopiero wymaga się udowodnienia okoliczności, że istnienie takich innych urządzeń w przewodach kominowych zakłóca ich drożność;

- zakaz umieszczania w przewodach kominowych rur kanalizacyjnych i rur wodociągowych wynika z przeznaczenia, właściwości i funkcji przewodów kominowych (określonych w przytoczonych przepisach obu rozporządzeń), które z tych tylko powodów nie mogą zostać zajęte innymi urządzeniami budowlanymi;

a zatem, że sytuacją bezwzględnie niedopuszczalną i naruszającą podstawowe normy architektoniczno-budowlane jest to, że w przewodach kominowych znajdują rury wodociągowe, rury kanalizacyjne, a także rury odpowietrzające kanalizację i czynienie jakichkolwiek dodatkowych ustaleń faktycznych dla wykazania słuszności nakazania J. M. tych rur z przewodów kominowych jest zbyteczne;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że organy nadzoru obu instancji naruszyły wskazane przepisy bowiem:

- należy wyjaśnić czy zamontowane w przewodach kominowym instalacje wodno-kanalizacyjne powodują utratę drożności tych kominów, chociaż fakt ten stwierdzony został w opinii z kwietnia 2016 r. oraz w opinii nr [...] z [...] listopada 2015 r., zaś prawidłowa drożność przewodów kominowych została stwierdzona przed samowolą J.M. , tj. w 1991 r. w opinii nr [...] z [...] wrzenia 1991 r.;

- należy wziąć pod uwagę uwarunkowania stanu faktycznego i technicznego budynku w kontekście wykonalności nałożonego obowiązku odbudowy zlikwidowanej instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej (pionów), chociaż taka instalacja w budynku w przeszłości istniała, istnieje jej "pierwotne" i "domyślne" miejsce, a zatem nie wiadomo czemu służyć miałyby te ustalenia;

- nie wzięły pod uwagę, że w budynku na ul. S. 66 w I. występuje rzekoma niedostateczna dla potrzeb liczba przewodów kominowych;

- nie przeprowadzono postępowania dowodowego na okoliczność przebiegu w przeszłości pionu wodociągowego i kanalizacyjnego do mieszkania nr [...], należącego do J.M. ;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez uchylenie obu decyzji w całości, chociaż - o ile nie wszystkie przedstawione wyżej zarzuty są trafne - możliwe było wyrugowanie z obrotu prawnego jedynie decyzji obu instancji w zakresie odnoszącym się do nakazanego w punkcie 2 rozstrzygnięcia organu I instancji obowiązku odtworzenia stanu poprzedniego (odbudowy samowolnie rozebranych pionów kanalizacyjnych i wodociągowych), najsilniej kwestionowanego przez Sąd I instancji, ponieważ:

- w jednej decyzji (utrzymanej w mocy) rozstrzygnięto trzy niezależne wątki: nakaz usunięcia rur wodnych i kanalizacyjnych z przewodów kominowych; nakaz przełączenia wentylacji grawitacyjnej kuchennej z komina nr [...] do komina nr [...]; nakaz odtworzenia zlikwidowanej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej;

- każdy z tych aspektów mógł być przedmiotem decyzji częściowej organu nadzoru budowlanego;

- pozostawienie w obrocie prawnym tych elementów rozstrzygnięć organów nadzoru, co do których można już teraz przesądzić, że są z pewnością trafne, przyczyniłoby się do realizacji podstawowych zasad wynikających k.p.a.: szybkość i zaufanie obywateli do władzy publicznej;

7. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez Sąd I instancji wadliwego uzasadnienia wyroku, a mianowicie które:

- nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego przez organu nadzoru obu instancji - opartego na opiniach technicznych - tj., że zamontowane w przewodach kominowych instalacje wodno-kanalizacyjne powodują utratę drożności tych kominów;

- wymyka się spod kontroli instancyjnej z uwagi na szereg wewnętrznych sprzeczności i przejawów zaprzeczania przez Sąd I instancji wcześniej postawionym tezom;

- wskazuje na podstawę uchylenia obu decyzji organów nadzoru budowlanego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (naruszenie prawa materialnego), a zarazem wspomina o naruszeniach art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., co czyniłoby słusznym powołanie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu także na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.;

- świadczyć może o tym, że Sąd I instancji nie rozróżniał pojęć takich jak: instalacja wodna, instalacja kanalizacyjna oraz wentylacja pionowa kanalizacji, ani nie wie czym są i do czego służą przewody kominowe.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Bydgoszczy, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.

Mając na uwagę istotę podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, w których skarżąca kasacyjnie zasadniczo kwestionuje stanowisko Sądu I instancji, co do konieczności ustalenia poprzedniego przebiegu spornych instalacji, a także możliwości zachowania instalacji wodociągowej w kominie wentylacyjnym, niecelowym było osobne odnoszenie się do każdego z zarzutów z osobna.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma skarżąca kasacyjnie, kwestionując stanowisko Sądu I instancji dotyczące konieczności ustalenia pierwotnego przebiegu instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej.

W art. 51 ust. 1 pkt 1–3 p.b. zostały wymienione trzy różne rodzaje decyzji administracyjnych, które powinny być wydane w różnych stanach faktycznych, określonych w art. 50 ust. 1. Zgodnie z art. 51 ust. 1 p.b. organu nadzoru budowlanego:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 (A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 51).

Sąd I instancji wyrażając pogląd o konieczności ustalenia przez organy nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., pierwotnego przebiegu spornych instalacji, błędnie odczytał treść nałożonego przez organy nadzoru budowlanego obowiązku. Nie jest bowiem tak, jak zdaje się sugerować Sąd I instancji, iż na skarżącą nałożono obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego. Sąd I instancji w swoim stanowisku pomija, że materialnoprawną podstawę poddanego kontroli rozstrzygnięcia stanowił art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. Organ I instancji mimo użycia w decyzji sformułowania "odtworzenie zdemontowanego pionu wodociągowego i kanalizacyjnego" nie nakazał przywrócenia wykonanych robót do stanu poprzedniego. Sąd I instancji nie dostrzegł, iż decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, a nie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W takiej sytuacji ustalenie poprzedniego przebiegu spornych instalacji, nie było konieczne.

Zasadne zatem okazały się zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. ust. 7 i art. 50 ust. 1 p.b.

Rację ma również skarżąca kasacyjnie, że błędne było stanowisko Sądu I instancji, iż obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było ustalenie, czy zamontowane w kominach wentylacyjnych instalacje wodno-kanalizacyjne powodują utratę drożności tych kominów i czy istniała możliwość zachowania instalacji wodnej w kominie wentylacyjnym. Stanowisko to wynikało z niedostatecznej analizy obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

Skarżąca kasacyjnie trafnie powołała się na przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 74 poz. 836, z późn. zm.), które przewidują, że sposób użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych powinien uniemożliwiać ograniczenie lub utratę ich drożności i szczelności (§ 19 ust. 1 pkt 2), a także, że instalacje i urządzenia wentylacyjne powinny w okresie ich użytkowania zapewniać możliwość skutecznej wymiany powietrza w pomieszczeniach zgodnie z warunkami założonymi w projekcie (§ 22 ust. 1), a w okresie użytkowania tych instalacji i urządzeń, należy zapewniać pełną drożność i szczelność przewodów i urządzeń (§ 23 ust. 1).

Sąd I instancji powołując się na treść § 125 ust. 3 r.w.t., wprawdzie trafnie stwierdził, iż przepis ten zabrania jedynie wprowadzanie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylacyjnych pomieszczeń. Nakazując organowi nadzoru budowlanego rozważenie możliwość zachowania instalacji wodnej w kominie wentylacyjnym Sąd I instancji całkowicie pominął jednak treść § 140 ust. 1 r.w.t. Przewiduje on, że przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. Natomiast dotycząca przewodów kominowych dymowych, spalinowych i wentylacyjnych Norma [...] nie dopuszcza przewężeń w przewodach wentylacyjnych. Zatem wprowadzenie w kominie dodatkowej instalacji wodociągowej naruszałoby § 140 ust. 1 r.w.t., a także powołane powyżej przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.

Ponadto Sąd I instancji w rozważaniach w omawianym zakresie całkowicie pomija treść znajdujących się w aktach sprawy opinii, a dotyczących właśnie drożności przewodów kominowych.

W konsekwencji w przedstawionym powyżej zakresie zasadne okazał się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 125 wraz z § 140 r.w.t.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Ponownie rozpoznając skargę, Sąd I instancji powinien w pierwszej kolejności prawidłowo odczytać obowiązki nałożone na J.M. , wprost wskazane w decyzji PINB, a następnie, w oparciu o obowiązujące przepisy prawa dokonać kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Dokonując oceny prawidłowości nałożonych obowiązków, Sąd I instancji powinien mieć na uwadze przywołane w uzasadnieniu przepisy wykonawcze, a także odnieść się do zebranego przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.