Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 706/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183; art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 466; art. 468 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 94 poz 1037
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1873/09 w sprawie ze skargi [...] Spółka Akcyjna w likwidacji na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną .


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1873/09 (dalej wyrok z 21 stycznia 2010 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] września 2009 r. nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności bliżej nie określonej "decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy przedsiębiorstwa [...]" i zasądził od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej [...] SA w likwidacji (dalej Fabryka bądź Spółka) kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ów zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2009 r.) Minister Gospodarki, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. likwidatora [...] SA w likwidacji, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności bliżej nieokreślonej ,,decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa [...]". W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że aktem notarialnym z [...] czerwca 2009 r. [...] SA postawiona została w stan likwidacji, a likwidatorem została ustanowiona M. E. K. – J. (dalej Likwidator Fabryki). Organ zauważył, że zgodnie z art. 466 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U nr 94, poz. 1037 ze zm. dalej k.s.h), do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządów tj. likwidatorom przysługują analogiczne prawa jak członkom zarządu, o ile jest to zgodne z celem likwidacji. Likwidator nie jest organem spółki akcyjnej, a jedynie podmiotem, który przyjmuje obowiązki zarządu, ale tylko w zakresie likwidacji spółki. Z tego względu organ uznał, że likwidator nie jest uprawniony do występowania w imieniu spółki akcyjnej z wnioskiem nieważnościowym w postępowaniu administracyjnym. Likwidator Fabryki wniosła na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Likwidator Fabryki podniosła, że nie można zgodzić się z zarzutem, że nie wskazała konkretnego indywidualnego aktu administracyjnego, o którego stwierdzenie nieważności wnosiła. We wniosku wskazała, że protokół zdawczo- odbiorczy wraz z załącznikami znajduje się w Archiwum Państwowym w P. Wobec powyższego nie pozostaje wątpliwość, jaka dokumentacja winna być analizowana przez Ministra Gospodarki. Odnosząc się do zarzutu braku legitymacji prawnej do występowania ze wskazanym żądaniem, skarżąca wskazała dyspozycję art. 282 § 1 k.s.h., zobowiązującą likwidatora spółki do zakończenia bieżących interesów spółki, ściągnięcia wierzytelności, wypełnienia zobowiązań i upłynnienia majątku spółki. Zdaniem likwidatora w przedmiotowej sprawie, [...] SA niewątpliwie przysługuje wierzytelność, której ściągniecie jest obowiązkiem likwidatora. Wobec powyższego uznanie, że likwidator nie ma w tej sprawie upoważnienia do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, jest pozbawione podstawy prawnej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Gospodarki nie znalazł podstaw do zmiany decyzji z [...] lipca 2009 r. Organ odnosząc się do zarzutu strony, że wskazała ona o stwierdzenie nieważności jakiego indywidualnego aktu administracyjnego wnosi do Ministra Gospodarki, organ podniósł, że we wniosku wskazała ona jedynie na protokół zdawczo - odbiorczy z przejęcia na własność Państwa [...] SA. Zgodnie z art. 75 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność państwa (Dz.U. z 1947 r., nr 16, poz. 62 ze zm., dalej rozporządzenie) wskazany protokół zdawczo-odbiorczy stanowi dokładny opis przedsiębiorstwa, wymienia wszystkie składniki majątkowe przedsiębiorstwa oraz prawa i zobowiązania, które przechodzą na własność państwa. Sam w sobie nie stanowi jednak indywidualnego aktu administracyjnego, na mocy którego przejęcie to następuje. Zgodnie z art. 75a rozporządzenia, protokół zdawczo - odbiorczy nacjonalizowanego przedsiębiorstwa przedkłada się właściwemu ministrowi do zatwierdzenia. Organ ten ustala dopiero w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ostatecznie, które składniki majątkowe nacjonalizowanego przedsiębiorstwa przechodzą na własność państwa, co znajduje swój wyraz w orzeczeniu tegoż ministra o zatwierdzeniu protokołu zdawczo - odbiorczego. W oparciu o przedstawione we wniosku skarżącej informacje, organ orzekający nie jest władny ustalić, ani o stwierdzenie nieważności jakiego indywidualnego aktu administracyjnego ona wnosi, ani kto wydał ten akt administracyjny. Zgodnie z art. 19 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do przestrzegania z urzędu swej właściwości rzeczowej i miejscowej. Tym samym, nie może on wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 k.p.a., nie mając pewności, że decyzję wydał organ, którego Minister Gospodarki jest następcą prawnym. Odnosząc się do zarzutu, że organ bezpodstawnie odmówił wnoszącej legitymacji prawnej do występowania z przedmiotowymi żądaniami, wskazał, że art. 282 § 1 k.s.h. nie daje likwidatorowi podstawy do wnoszenia do organów administracji publicznej żądań dotyczących wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Żądania takiego nie można bowiem uznać za dochodzenie wierzytelności. Organ podziela pogląd zaprezentowany przez komentatorów kodeksu spółek handlowych, że ,,w oparciu o dyspozycję art. 466 k.s.h. do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, tj. likwidatorom przysługują analogiczne prawa jak członkom zarządu, o ile jest to zgodne z celem likwidacji. Likwidator nie jest bowiem organem spółki, a jest jedynie podmiotem, który przejmuje obowiązki zarządu, ale tylko w zakresie likwidacji spółki" (A. Kidyba Komentarz do art. 466 kodeksu spółek handlowych, Zakamycze 2001 r.). Z tego względu w ocenie organu zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 157 § 3 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie.

Skargę na decyzję Ministra Gospodarki wniosła [...] SA w likwidacji. Skarżąca zarzucała zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) prawa procesowego przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

b) prawa procesowego w postaci art. 157 § 3 k.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji;

c) prawa materialnego w postaci art. 466 i art. 468 § 1 k.s.h. w związku z art. 28 k.p.a. przez uznanie, że likwidator nie posiada legitymacji prawnej do występowania do organów administracji publicznej z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Z tych względów skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi podnosił, że zaskarżona decyzja jest błędna i narusza nie tylko interes prawny skarżącej, ale również wskazane wyżej przepisy prawne. Skarżąca podnosiła, że treść wniosku w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że skarżąca nie wnosi o stwierdzenie nieważności protokołu zdawczo - odbiorczego lecz decyzji zatwierdzającej ten protokół. Tym samym treść i zakres żądania skarżącej zostały określone we wniosku. We wniosku wskazano, gdzie i w jakich aktach przedmiotowa decyzja się znajduje. Skarżąca podnosiła, że w świetle art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Skoro tego obowiązku organ nie wykonał, to tym samym naruszył przepis art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Nieuzasadniony zdaniem skarżącej jest pogląd, że organ nie mógł wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ze względu na niepewność co do właściwości rzeczowej organu. Skoro organ był niewłaściwy, to miał on zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. obowiązek przekazania wniosku organowi właściwemu. Także w ocenie skarżącej przedmiotowa decyzja narusza przepisy art. 466 k.s.h. i art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 466 k.s.h. do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, chyba, że przepisy dotyczące likwidacji stanowią inaczej. Stosownie do art. 468 § 1 k.s.h. likwidatorzy winni zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki. W literaturze przedmiotu uważa się, że nakaz ściągnięcia wierzytelności obejmuje wierzytelności wszelkiego rodzaju, zarówno od akcjonariuszy, jak i osób trzecich. W tym celu likwidatorzy mogą wszczynać postępowania sądowe, administracyjne i egzekucyjne. Niewątpliwie stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo – odbiorczy [...] SA jest konieczne do ściągnięcia wierzytelności przysługujących skarżącej względem Skarbu Państwa z tytułu przejęcia przedsiębiorstwa z naruszeniem [prawa]. Z kolei ściągnięcie tych wierzytelności i podjęcie wszelkich działań ku temu zmierzających należy do obowiązków likwidatora. Ze względu na treść zapisów w statucie spółki nie jest możliwe powołanie organów, które mogłyby ją reprezentować. Zatem koniecznym stało się otwarcie likwidacji i powołanie likwidatora. Niedanie możliwości likwidatorowi dochodzenia roszczeń nie pozwoli na zakończenie bieżących interesów, ściągnięcie wierzytelności i upłynnienie majątku spółki, a przez to zamknięcie procesu jej likwidacji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r. wskazał, że skarga zasługuje na uzasadnienie. W szczególności Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Strony nie będące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli (art. 30 § 3 k.p.a.). Przepis art. 469 § 1 k.s.h. określa, że w granicach swoich kompetencji, określonych w art. 468 k.s.h., likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki. Tak więc granice kompetencji likwidatorów spółek akcyjnych określone są przepisem art. 468 k.s.h., który to przepis stanowi, że likwidatorzy winni zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek. Jak wynika ze złożonego wniosku, Likwidator Fabryki zajmuje stanowisko, że posiada wierzytelność w stosunku do Skarbu Państwa w związku z bezprawnym przejęciem części majątku spółki (nieruchomości położone w W.). Zobowiązanie jest rodzajem stosunku cywilnoprawnego o cechach wskazanych w odpowiednich normach prawa zobowiązań. Podmiot uprawniony określa się mianem wierzyciela, a podmiot zobowiązany dłużnika. Stosownie do tego, uprawnienia wierzyciela określa się zbiorczym mianem wierzytelności. Zobowiązanie - jak każdy stosunek cywilnoprawny powstaje w następstwie ziszczenia się zdarzeń prawnych. W polskim systemie prawnym powstanie stosunku zobowiązaniowego nie jest immanentnie związane z określonymi typami zdarzeń prawnych. Jednym z tych zdarzeń prawnych są akty administracyjne. Indywidualny akt administracyjny wywołuje skutki cywilnoprawne gdy wynikają one z ustawy, na podstawie której został on wydany. Mogą to być konsekwencje bezpośrednie lub pośrednie. Sankcja nieważności wadliwej decyzji administracyjnej jest w swej konstrukcji stosunkowo najbliższa znanej nauce prawa cywilnego nieważności względnej (A. Wolter "Prawo cywilne. Zarys części ogólnej" Warszawa 1986, s. 335- 336). Konsekwencje stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie odnoszą się wyłącznie do administracji publicznej i do sfery regulowanej prawem administracyjnym, a sięgają i innych dziedzin prawa.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że podważenie skuteczności aktu administracyjnego spowoduje, że nie wywoła on skutków cywilnoprawnych, a tym samym powstaną uprawnienia do zwrotu przejętego bezprawnie majątku, bądź powstanie roszczenie odszkodowawcze. Tym samym, by likwidator, jego zdaniem majątek bezprawnie przejęty przez państwo mógł odzyskać, musi najpierw złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w wyniku której przeszedł on na własność Skarbu Państwa. Likwidator prowadząc proces likwidacyjny, w sytuacji gdy uzna, że jakaś część majątku likwidowanej spółki bezprawnie przeszła na własność innego podmiotu, ma prawo, a nawet obowiązek podjąć działania prawne, które spowodują powrót tego składnika do majątku spółki. Tego typu działania w ocenie Sądu mieszczą się w ramach procesu likwidacyjnego i należą do kompetencji likwidatora.

Wojewódzki Sąd Administracyjny Sąd nie podzielił stanowiska organu administracji publicznej, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie której zostały przejęte składniki majątku likwidowanej spółki, nie mieszczą się w ramach kompetencji likwidatora spółki określonych w art. 468 k.s.h. - jako dochodzenie wierzytelności. Dochodzenie wierzytelności winno być rozumiane szeroko, w tym jako uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego, który był podstawą przejęcia składnika majątkowego spółki akcyjnej.

Odnosząc się do stanowiska organu, że jedną z podstaw odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, był brak wskazania przez skarżącego decyzji, której nieważności dochodzi. Faktycznie we wniosku, Likwidator Fabryki mówił o stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy, co do składników majątku spółki przechodzących na rzecz państwa, bez bliższego określenia decyzji - organu wydającego, daty, numeru decyzji. W takiej sytuacji, skoro w ocenie organu wniosek nie spełniał wymogów określonych w art. 63 § 2 k.p.a., to organ biorąc za podstawę art. 64 § 2 k.p.a. winien zobowiązać skarżącego do usunięcia braków wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Jak wynika z akt sprawy, organ nie wezwał skarżącej do usunięcia braków, a więc należy uznać, że wniosek spełniał stawiane wymogi. Wobec powyższego organ nie może czynić w tym zakresie skarżącej zarzutu, zwłaszcza w kontekście przesłanek z art. 157 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 157 § 3 k.p.a. przez uznanie, że zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania, z tego względu, że strona postępowania [...] SA w likwidacji nie mogła być reprezentowana przez ustanowionego likwidatora spółki w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Z tego powodu, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono o uchyleniu obu decyzji, a na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a, zasądzono od Ministra Gospodarki na rzecz [...] SA w likwidacji kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skargę kasacyjną od wyroku złożył Minister Gospodarki, reprezentowany przez radcę prawnego Krzysztofa Kołaczka, zaskarżając ów wyrok w całości i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na rzecz Strony kosztów zastępstwa procesowego.

Skarżący zarzucił wyrokowi z 21 stycznia 2010 r. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 157 § 3 k.p.a w związku z art. 28 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że likwidator [...] SA w likwidacji jest uprawniony do występowania w imieniu spółki z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, co w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy.

Kasator wskazał, że Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w uzasadnieniu skarżonego wyroku nie jest trafne. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną może być każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój obowiązek bądź interes prawny. O tym, czy interes będący treścią żądania określonego podmiotu ma charakter prawny, decyduje treść obowiązujących w zakresie przedmiotu żądania przepisów prawa materialnego (wyrok NSA z 28.01.1999 r., II SA/Gd 1563/96). Do wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. niezbędnym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że posiada on interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., (uprawniający go do uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony), tj. że z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieważnościowego może wystąpić jedynie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Oznacza to, że treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie danej osobie przez przepis prawa konkretnych uprawnień, które może ona realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Od interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie mogąc jednak tego zainteresowania poprzeć stosownymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji - nie ma uprawnień do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym jako jego strona.

Obowiązek wykazania przymiotu strony w sprawie spoczywa na osobie zgłaszającej żądanie w sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.11.2003 r., IV SA 445/02), która posiadając interes prawny miałaby legitymację prawną do wystąpienia w niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, na podstawie których na własność Państwa przeszło dane mienie.

Zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28.02.2007 r., II SA/Wa 2234/06).

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ orzekający mając na uwadze dyspozycję art. 28 k.p.a. wskazał, że z załączonego do wniosku przez wnioskodawczynię M. K.-J. odpisu aktualnego na dzień [...] czerwca 2009 r. z Krajowego Rejestru Sądowego, nr [...] wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] maja 2007 r., Nr rep. [...] sporządzonym przez notariusza I. O. spółka [...] SA - postawiona została w stan likwidacji, a likwidatorem spółki ustanowiona została M. E. K.-J. Uwzględniając powyższe Minister Gospodarki orzekł, że należy stwierdzić, że w oparciu o dyspozycję art. 466 k.s.h., "do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu", tj. likwidatorom przysługują analogiczne prawa jak członkom zarządu, o ile jest to zgodne z celem likwidacji. Likwidator nie jest bowiem organem spółki akcyjnej, a jest on jedynie podmiotem, który przejmuje obowiązki zarządu, ale tylko w zakresie likwidacji spółki (A. Kidyba "Kodeks spółek handlowych Komentarz" Zakamycze 2001, Komentarz do art. 466 k.s.h.). Tym samym nie jest on uprawniony do występowania w imieniu ww. spółki akcyjnej z wnioskiem nieważnościowym w niniejszym postępowaniu administracyjnym, bowiem jego umocowanie dotyczy jedynie prowadzenia spraw w zakresie likwidacji omawianej spółki akcyjnej. Kasator nie zgodził się z konkluzją Sądu I instancji, że dochodzenie wierzytelności winno być rozumiane szeroko, w tym jako uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego, który był podstawą przejęcia składnika majątkowego spółki akcyjnej i mieści się w ramach kompetencji likwidatora spółki, określonych w art. 468 k.s.h. Minister Gospodarki stoi na stanowisku, że przedmiotowy wniosek likwidatora dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji związanej z nacjonalizacją całego przedsiębiorstwa [...] SA w likwidacji a nie tylko składnika majątkowego i przekracza kompetencje likwidatora określone w art. 468 k.s.h. W ocenie kasatora, z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej może wystąpić jedynie spółka a nie likwidator Fabryki, [który] został powołany do podjęcia czynności likwidacyjnych w których mieści się likwidacja przedsiębiorstwa (w rozumieniu art. 551 k.c.) będącego zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności: 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; 5) koncesje, licencje i zezwolenia; 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej; 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; 8) tajemnice przedsiębiorstwa; 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego [...] SA nie posiada gdyż zostało przejęte przez Państwo ponad 50 lat temu.

Od chwili zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki akcyjnej, spółka - wchodząc w etap likwidacji zmierzający do zakończenia jej bytu prawnego - uzyskuje nową postać ustrojową - spółki akcyjnej w likwidacji (rozwiązanie spółki bez przeprowadzenia likwidacji ma miejsce w przypadku łączenia i podziału spółek; art. 493 § 1, art. 530 § 1 k.s.h.; odmienny jest też tryb postępowania w przypadku upadłości spółki obejmującej likwidację majątku). W art. 478 k.s.h. wprost wskazano, że rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu likwidacji (postępowania likwidacyjnego) z chwilą wykreślenia spółki z rejestru (orz. SN z 18.1.1994 r., III CZP 178/93, niepubl.). Zawsze w przypadku zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki, konieczne jest przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego (względnie postępowania upadłościowego, jeżeli przyczyną rozwiązania spółki jest ogłoszenie upadłości z likwidacją majątku), nawet wówczas, gdy z okoliczności stanu faktycznego wynika, że jej prowadzenie jest zbędne (np. spółka nie ma żadnych wierzycieli). To, czy rzeczywiście tak jest, może być zweryfikowane tylko w postępowaniu likwidacyjnym przeprowadzonym w trybie przepisów k.s.h. Likwidacja spółki akcyjnej stanowi zespół czynności następujących po zajściu przyczyny rozwiązania spółki, którego celem jest spłacenie wierzycieli i ustalenie masy majątkowej netto, mającej ulec repartycji w drodze podziału między akcjonariuszami (uporządkowanie wszystkich spraw spółki, dokonanie rozliczeń i wreszcie wykreślenie spółki z rejestru, prowadzące do utraty podmiotowości prawnej). Osiągnięciu tego celu służą uregulowania Kodeksu spółek handlowych, określające m.in. zakres kompetencji likwidatorów, ograniczony do tzw. czynności likwidacyjnych, i sposób dokonywania tych czynności. Równocześnie czynności likwidacyjne mają zapewnić ochronę interesów wierzycieli spółki oraz zabezpieczyć interesy akcjonariuszy.

W toku likwidacji ulega zmianie cel spółki akcyjnej w jej dotychczasowej postaci. Z

chwilą jej wszczęcia zmienia się zasadniczo zarówno wspólny cel akcjonariuszy, jak i związany z nim zakres działalności spółki. Od tej chwili celem spółki "w likwidacji" staje się już jedynie zakończenie działalności, ściąganie należności, spłacanie zobowiązań oraz spieniężenie i podział między akcjonariuszy majątku spółki ulegającej rozwiązaniu. Realizacji tego celu służy m.in. uregulowanie art. 468 k.s.h., określającego tzw. czynności likwidacyjne. Według tego przepisu, działalność likwidatorów ma doprowadzić do zakończenia interesów (spraw) spółki związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, posiadanymi przez spółkę aktywami itp. Likwidatorzy mają ściągnąć należności spółki, zbyć cały ruchomy i nieruchomy majątek spółki, spłacić zobowiązania i przekazać do dyspozycji akcjonariuszy pozostałą nadwyżkę (tzw. kwotę likwidacyjną). Likwidator obowiązany jest stopniowo zbywać majątek oraz zaspakajać wierzycieli. Winien doprowadzić do sytuacji, w której aktywność spółki przezeń reprezentowanej ograniczy się do zaspakajania wierzycieli, a następnie do przekazania kwoty likwidacyjnej akcjonariuszom, tak by było możliwe zakończenie likwidacji i wykreślenie spółki z rejestru.

W okresie likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną, ale cel jej działalności ulega zmianie. Postępowanie likwidacyjne zmierza bowiem do zakończenia jakiejkolwiek działalności spółki, a w ostateczności do jej wykreślenia z rejestru. Nadto w ramach struktury organizacyjnej spółki zachodzą zmiany. Miejsce zarządu jako organu wykonawczego spółki zajmują likwidatorzy. W trakcie likwidacji działają pozostałe organy spółki to jest rada nadzorcza oraz walne zgromadzenie. Likwidatorzy mają obowiązek stosować się do uchwał walnych zgromadzeń.

Art. 468 § 1 k.s.h. określa podstawowe obowiązki likwidatorów, składające się na czynności likwidacyjne (do których należy przystąpić po dokonaniu czynności przygotowawczych, wymienionych w art. 464, 465 i 467 k.s.h.). Są to "zakończenie bieżących interesów spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań, upłynnienie majątku spółki". Po dokonaniu tych czynności możliwy jest następnie podział między akcjonariuszy majątku pozostałego po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli (art. 474). Czynności likwidacyjne winny być podejmowane bez zbędnej zwłoki, przy uwzględnieniu rachunku ekonomicznego. Przez "zakończenie bieżących interesów" należy rozumieć wstrzymanie się od kontynuowania dotychczasowej działalności spółki. Nowe działania w tym zakresie mogą być podejmowane, przy uwzględnieniu zasad racjonalnej gospodarki, tylko w celu ukończenia spraw "w toku" w chwili otwarcia likwidacji. Z użytym w przepisie sformułowaniem - "ukończenie spraw w toku" - wiązać można ograniczenie kompetencji likwidatorów do prowadzenia tylko spraw już wszczętych, z wyłączeniem spraw przez spółkę planowanych. W każdym jednak razie likwidatorzy mogą zawierać nowe umowy, zawierać układy, dokonywać potrącenia z wierzytelnościami spółki, wystawiać weksle względnie je przedłużać, jeżeli służy to podstawowemu celowi, jakim jest likwidacja (upłynnienie) majątku spółki (J. Frąckowiak, [w:] Komentarz, pod red. W. Pyzioła, s. 983). Jeżeli jednak dojdzie do przekroczenia zakazu podejmowania "nowych interesów", to okoliczność ta nie ma wpływu - co do zasady - na ważność czynności dokonanych przez spółkę, reprezentowaną przez likwidatorów (zob. jednak art. 469 § 3). Czynności dokonane przez likwidatorów uważa się za czynności likwidacyjne, jeżeli zostały podjęte w stosunku do osób trzecich, działających w dobrej wierze. Dlatego, gdy osoba trzecia wiedziała, że likwidator dokonuje czynności prawnej sprzecznej z celem likwidacji (przekraczając swój zakres kompetencji wyznaczony zgodnie z art. 468) albo przy dołożeniu należytej staranności winna była o tym wiedzieć, wówczas jest ona w złej wierze. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na spółce (obowiązuje, zgodnie z art. 7 k.c., domniemanie dobrej wiary). Ustalenie takie prowadzi do stwierdzenia, że czynność dokonana została z przekroczeniem ustawowo wyznaczonej kompetencji likwidatorów, jako reprezentantów osoby prawnej. To zaś oznacza, że czynność jest nieważna (nieważność bezwzględna). Tak też J. Frąckowiak, [w:] Komentarz, pod red. W. Pyzioła, s. 985. Kontrahent może dochodzić naprawienia szkody, zgodnie z przepisem art. 39 k.c. (M. Rodzynkiewicz, Komentarz, s. 490; J. Frąckowiak, [w:] Komentarz, pod red. W. Pyzioła, s. 985).

Zasadniczo likwidatorzy mogą dokonywać tylko "czynności likwidacyjnych" (bo do nich odnosi się ich kompetencja, w związku z wyraźnym wskazaniem na art. 468). Tego zakresu nie może poszerzyć ani statut, ani uchwała walnego zgromadzenia. O zakresie prawa do reprezentacji decyduje cel likwidacji, a nie charakter czynności prawnej. Z tych względów walne zgromadzenie nie może także rozszerzać ustawowego zakresu kompetencji likwidatorów (J. Frąckowiak, [w:] Frąckowiak, Kidyba, Kruczalak, Opalski, Popiołek, Pyzioł, Komentarz KSH, s. 761; tenże, [w:] Komentarz, pod red. W. Pyzioła, s. 985; odmiennie S. Krześ, [w:] Jacyszyn, Krześ, Marszałkowska-Krześ, Komentarz SA, s. 345).

Do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, o ile właściwe przepisy k.s.h. nie stanowią inaczej. Do likwidatorów stosuje się przepisy dotyczące członków zarządu, a nie zarządu jako takiego. Zdaniem A. Kidyby "Wola objawiona przez likwidatora jest jego wolą i nie może być bezpośrednio przypisana spółce (dlatego też przyjąć należy, że działa on w imieniu, a nie za spółkę). [...] Likwidator jest odrębnym od spółki podmiotem prawa, podczas gdy zarząd nie ma podmiotowości prawnej i należy do wewnętrznej struktury spółki z o.o. [...] Likwidator nie może stanowić żadnych norm wewnętrznych - należy to do kompetencji zarządu. [...] Czynności prowadzenia spraw wyznaczone dla likwidatora są ograniczone i istnieje przewaga czynności reprezentacyjnych związanych z dyspozycją majątkiem likwidowanej spółki, podczas gdy większość czynności zarządu to czynności z zakresu prowadzenia spraw, a nie reprezentacji". Należy tu m.in. zaznaczyć, że likwidator nie jest powołany na kadencję, nie może stanowić norm wewnętrznych i nie wchodzi w skład wewnętrznej struktury spółki. Jest to szczególnie wyraźne w przypadku, gdy likwidatorem jest osoba prawna. Podniesione naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem prawidłowe zastosowanie tychże przepisów zdaniem strony skarżącej skutkowałoby odmiennym rozstrzygnięciem Sądu w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Skarżący nietrafnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W doktrynie utrwalonym jest pogląd, że postępowania w nadzwyczajnych trybach (w tym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), w zakresie wszczęcia postępowania, oparte są na zasadzie skargowości i zasadzie oficjalności (art. 147, art. 157 § 2, art. 154, art. 155 k.p.a.), lecz z ograniczeniem na rzecz zasady skargowości. Jeżeli przepis szczególny wprowadza zasadę skargowości, to należy przyjąć, że tylko strona rozporządza tym prawem, nie można zatem w tych granicach wyprowadzać prawa podmiotu na prawach strony (B. Adamiak w części II glosy aprobującej do wyroku NSA z 10.11.2005 r. II GSK 125/05, OSP 1/07/9 s. 55). Art. 157 § 2 k.p.a. nie ogranicza jednak możliwości wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności jedynie w oparciu zasadę skargowości (jak to ma miejsce w przypadku uregulowanym w art. 147 zd. 2 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145a k.p.a. następuje tylko na żądanie strony), bowiem ustawodawca wskazuje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (zatem także w oparciu o zasadę oficjalności).

Błędnie kasator wywodzi, że z art. 468 § 1 k.s.h. należy wyprowadzić wniosek, że wywiedzenie wniosku o stwierdzenie nieważności bliżej nie określonej decyzji właściwego ministra, "zatwierdzającej protokół zdawczo - odbiorczy przedsiębiorstwa [...]", przez Spółkę, reprezentowaną przez należycie ustanowionego likwidatora, nie mieści się w granicach określonych w art. 468 k.s.h. W szczególności wniosku takiego nie sposób wyprowadzić z szeroko przywołanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poglądów doktryny. Dla oceny, czy dana czynność jest czynnością likwidacyjną (mieści się w celu spółki akcyjnej w likwidacji), nie mają znaczenia rozważania kasatora, dotyczące likwidatora jako odrębnego od spółki podmiotu prawa; niemożności stanowienia przez likwidatora żadnych norm wewnętrznych (co należało do kompetencji zarządu); przewagi czynności reprezentacyjnych likwidatora związanych z dyspozycją majątkiem likwidowanej spółki, podczas gdy większość czynności zarządu to czynności z zakresu prowadzenia spraw, a nie reprezentacji; nie powoływania likwidatora na kadencję; niemożności stanowienia przez likwidatora norm wewnętrznych i nie wchodzenie przezeń w skład wewnętrznej struktury spółki; różnic między sytuacją, gdy likwidatorem jest osoba prawna, od sytuacji (jak w niniejszej sprawie) gdy likwidatorem jest osoba fizyczna.

Likwidator nie może podejmować nowych rodzajów działalności; jeśli chodzi o tzw. nowe interesy, to może je realizować tylko wówczas, gdy jest to potrzebne do zakończenia interesów bieżąco prowadzonych ("spraw w toku"; A. Szajkowski, M. Tarska w: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska, R. Zawłocki "Kodeks spółek handlowych. Komentarz" C.H. Beck 2009 t. IV s. 58 nb 14, s. 61 nb 6). Jednakże w doktrynie trafnie wskazuje się, że nie jest wykluczone, by likwidatorzy nie mogli założyć nowej spółki z udziałem spółki w likwidacji, jeśli miałoby to przyczynić się do osiągnięcia lepszych rezultatów w upłynnieniu majątku spółki likwidowanej i wypełnieniu jej zobowiązań. Wówczas zawiązanie nowej spółki niewątpliwie mieścić się będzie w pojęciu "nowych interesów", podejmowanych na potrzeby zakończenia dodatkowych spraw spółki (A. Kidyba "Kodeks spółek handlowych. Komentarz" Wolters Kluwer 2007 s. 797 uw. 3; M. Michalski w: red. S. Sołtysiński "Prawo spółek kapitałowych" w: System prawa prywatnego" t. 17B, INPr. PAN 2010 s.887 nb 78). Z tej przyczyny przekonanie, że likwidacja spółki ma być postępowaniem krótkotrwałym i ma definitywnie prowadzić do utraty bytu prawnego przez spółkę, jest nieuprawnione (M. Michalski – op. cit. s. 874 nb 46). Postępowanie likwidacyjne może trwać nawet kilka lat. Zakończenia bieżących interesów nie można traktować formalistycznie (A. Kidyba "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz" Warszawa 1999 r. s. 538; M. Trzebiatowski "Granice działań likwidacyjnych w spółce kapitałowej (na przykładzie umowy pożyczki dla likwidatora)" PPH 7/2006/ s. 5).

Przepisy art. 468 k.s.h. stanowią zmienione (głównie redakcyjnie) odpowiedniki dotychczasowych przepisów art. 452 Kodeksu handlowego (dalej k.h.; A. Szajkowski, M. Tarska – op. cit. s. 55 nb 1). Art. 452 § 1 i 2 zdanie 1 [k.h.] odpowiadają art. 271 § 1 i 2 zdanie 1 [k.h.], które odnoszą się do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (M. Allerhand "Kodeks handlowy. Komentarz" Lwów 1935 685 uw. 1 do art. 452). W znacznym stopniu orzecznictwo Sądu Najwyższego i poglądy doktryny, wypracowane pod rządem Kodeksu handlowego, pozostają aktualne pod rządem Kodeksu spółek handlowych. Przedłużenie mocy patentu lub znaku towarowego, lub wytoczenie albo kontynuowanie procesu o unieważnienie patentu lub procesu z tytułu konkurencji nieuczciwej – jest dopuszczalne, o ile z tego spodziewać się można korzystnych rezultatów dla spółki (J. Namitkiewicz "Kodeks handlowy. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z komentarzem" Wyd. Towarzystwo Młodych Prawników i Ekonomistów Warszawa 1937, reprint "Grand Gamma" sp. z o.o. Łódź 1994 s. 331 uw. 2). Likwidatorzy mają obowiązek wyegzekwowania od dłużników wszelkich wierzytelności, jakie przypadają spółce; w celu ściągnięcia wierzytelności likwidatorzy mogą podejmować wszelkie niezbędne czynności, prowadzić postępowania sądowe i egzekucyjne (J. Frąckowiak w: J. Frąckowiak, A. Kidyba, K. Kruczalak, W. Pyzioł, I. Weiss "Kodeks handlowy. Komentarz" W. Pr. 1999 s. 637 uw. 3).

W szczególności wejście spółki w fazę likwidacji nie powoduje utraty osobowości prawnej "rozwiązywanej" spółki akcyjnej. Organ wykonawczy, zarząd, zostaje zastąpiony przez likwidatorów, jednak sytuacja Ich w stosunku do spółki jest analogiczna do stanowiska zarządu. Wszystkie te organy, każdy w swoim zakresie, są w swych działaniach ograniczone przez cel likwidacji i specjalne przepisy tu obowiązujące (J. Namitkiewicz i J. Stecki "Likwidacja spółki akcyjnej według polskiego prawa akcyjnego" Warszawa 1933, s. 52-53, akceptowane – za wyjątkiem nieaktualnej wzmianki o komisji rewizyjnej – przez A. Szajkowskiego, M. Tarską – op. cit. s. 50 nb 6).

Z faktu, że likwidator nie jest organem spółki akcyjnej; jest on podmiotem, który przejmuje obowiązki zarządu, ale tylko w zakresie likwidacji spółki (A. Kidyba "Kodeks spółek handlowych. Komentarz" Wolters Kluwer 2007 s. 789 uw. 1; M. Michalski – op. cit. s. 877 nb 53 i przywołane w przypisie 72 poglądy doktryny), nie wynika, by reprezentując spółkę (art. 469 § 1 k.s.h.), likwidator nie mógł wytoczyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, w której – gdyby doszło do stwierdzenia nieważności decyzji bądź stwierdzenia nieważności decyzji z naruszeniem prawa – doszłoby do ściągnięcia wierzytelności. Takie działanie likwidatora mieści się w granicach jego kompetencji, określonych w art. 468 k.s.h.

W niniejszej sprawie wnioskodawcą była [...] SA w likwidacji, posiadająca osobowość prawną i mająca interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie zaś Likwidator Fabryki, który reprezentuje w tym postępowaniu spółkę (art. 469 § 1 k.s.h.). [...] SA w likwidacji reprezentowana jest w tym postępowaniu przez likwidatora, bowiem wystąpienie z przedmiotowym wnioskiem służy realizacji celu likwidacji, który obejmuje w sobie także ściągnięcie wierzytelności (art. 468 § 1 zd. 1 w zw. z art. 469 § 1 k.s.h.) wobec osoby trzeciej, którym w tym wypadku jest Skarb Państwa (A. Szajkowski, M. Tarska – op. cit. s. 61 nb 6, s. 63 nb 18; A. Kidyba – op. cit. s. 795 uw. 1; s. 800 uw. 1).

Kasator nie dostrzegł, że ściąganie wierzytelności (art. 468 § 1 zd. 1 k.s.h.), które wymagać może np. wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym, wniesienia wniosku w postępowaniu egzekucyjnym, wywiedzenia wniosku w postępowaniu administracyjnym (zwyczajnym bądź nadzwyczajnym); wywiedzenia skargi przed sądem administracyjnym, nie jest podejmowaniem nowych interesów w rozumieniu art. 468 § 1 zd. 2 k.s.h. (M. Trzebiatowski – op. cit. s. 6).

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] postanowieniem z [...] listopada 2006 r. [...] na podstawie art. 42 § 1 i 2 k.c. ustanowił kuratora w osobie radcy pr. M. K.-J. dla [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., którego to kuratora upoważnił do zwołania walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki, celem wybrania organów spółki bądź przeprowadzenia jej likwidacji. Spółka do czasu powołania likwidatora nie miała organów - zarządu i rady nadzorczej. Powołanie organów spółki okazało się niemożliwe ze względu na treść § 39 i 42 Statutu Spółki, zgodnie z którym członkiem Rady Nadzorczej może być tylko akcjonariusz posiadający co najmniej 500 akcji Spółki. Ponieważ akcjonariusze nie posiadali takiej ilości akcji, nie doszło do powołania Zarządu i Rady Nadzorczej. Kurator zwołał Walne Zgromadzenie, które podjęło uchwałę o rozwiązaniu spółki, ustanawiając dotychczasowego kuratora likwidatorem Spółki. W orzecznictwie Sądu najwyższego utrwalonym jest pogląd, że kurator spółki akcyjnej, ustanowiony w celu powołania jej organów, nie ma uprawnienia do powołania zarządu i nie zastępuje walnego zgromadzenia ani rady nadzorczej tej spółki, a jest umocowany jedynie do zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników (postanowienie Sądu Najwyższego z 7.5.2004 r., III CK 249/03, OSNC 5/05,poz. 87, akceptowany przez S. Dmowskiego w: S. Dmowski, S. Rudnicki "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Część ogólna" LexisNexis 2009 s. 164-165 uw. 2 i 4).

Osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie (art. 38 k.c.; J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski ""Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" C.H. Beck 2011 s. 207 nb 17). W niniejszej sprawie [...] SA w likwidacji działała w sposób przewidziany w ustawie (art. 30 § 3 k.p.a w zw. z art. 468 § 1 zd. 1 i art. 469 § 1 k.s.h.).

Z tego powodu chybionym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 3 w zw. z art. 28 k.p.a. polegający na błędnym przyjęciu, że likwidator Spółki jest uprawniony do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji.

Skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.