Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2635/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, , po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2006 r. sprawy ze skargi Z. B. - Przedsiębiorstwo Handlowo Produkcyjno Usługowe ZPChr na postanowienie Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia nieprawidłowości w informacji INF-D za styczeń 2005 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) określa, że postanowienie, o którym mowa w punkcie 1) nie może być wykonane całości; 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2005 r. Przedsiębiorstwo Handlowo Produkcyjno Usługowe Zakład Pracy Chronionej Z. B., zwane dalej "Skarżącym" zwróciło się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, powoływanego dalej jako "Fundusz", o przywrócenie terminu do złożenia INF-D-Z w wersji 2. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wyjaśnił, że wezwanie do złożenia korekty dokumentu [...] z powodu nie złożenia INF-D-Z w wersji 2 została przekazana przez Fundusz drogą elektroniczną w dniu [...] lutego 2005 r. Niestety nowo zatrudniona pracownica, do której obowiązków należy m.in. obsługa programu SOD nie sprawdziła w wymaganym terminie otrzymanej poczty elektronicznej. Skarżący podniósł, że to niedopatrzenie spowoduje utratę wpływu środków finansowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania produkcji w jego firmie. Dodatkowo Skarżący oświadczył, że styczeń i luty 2005 r. nie przyniosły oczekiwanych dochodów co spowodowało chwilową utratę płynności finansowej oraz że nie korzysta z żadnych innych dofinansowań.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] jak się wydaje Państwowy Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - działając na podstawie art. 123 § 1 w zw. z art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako Kpa oraz w zw. z § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 232, poz. 2330 ze zm.), powoływanego dalej jako "Rozporządzenie" - postanowił odmówić Skarżącemu przywrócenia 7-dniowego terminu do usunięcia nieprawidłowości w informacji INF-D za styczeń 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Fundusz wskazał, że w związku z tym, że przekazana mu za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowania (SOD) miesięczna informacja o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D) nie była poprawna, wezwał na podstawie § 3 ust. 2 Rozporządzenia Skarżącego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Powyższe wezwanie zostało wygenerowane przez SOD w dniu [...] lutego 2005 r. W przewidzianym terminie Skarżący nie dokonał stosownej korekty. Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił wyjaśnień, które spełniałyby przesłanki wymienione w art. 58 § 1 Kpa, a tym samym nie możliwe było przywrócenie wnioskowanego terminu.

Stosownie do pouczenia zawartego w powyższym postanowieniu Skarżący, w przewidzianym przepisami prawa terminie, złożył zażalenie z dnia [...] kwietnia 2005 r. do Ministra Polityki Społecznej. W zażaleniu Skarżący podniósł, że we wniosku o przywrócenie terminu nie podawał szczegółowo przyczyny, która spowodowała nieterminowe przesłanie korekty deklaracji. Według oświadczenia Skarżącego jego pracownik nie był w stanie odczytać otrzymanej korespondencji w poczcie elektronicznej ze względu na awarię systemu komputerowego. W związku z tym komputer był serwisowany w dniach [...].02 - [...].02. 2005 r. Skarżący argumentował, że awaria komputera zdarzyła się po raz pierwszy i była niezależna od jego woli, ponieważ sprzęt był systematycznie serwisowany. W związku z tym, że awaria trwała dłuższy czas Skarżący nie był w stanie wysyłać ani odbierać żadnej korespondencji drogą elektroniczną. Po usunięciu awarii okazało się, że dział dofinansowań SOD Funduszu wezwał Skarżącego za pośrednictwem poczty elektronicznej do złożenia w określonym terminie korekty deklaracji za styczeń (INF-D-P i INF-D-Z), który już upłynął z powodu zaistniałej awarii.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister Polityki Społecznej stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy. Zdaniem organu odwoławczego z materiału dowodowego przesłanego przez organ pierwszej instancji jak i z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do wyjaśnienia niezgodności w miesięcznej informacji (INF-D) za styczeń 2005 r. Argumenty strony mówiące o problemach związanych z awarią systemu komputerowego są bezzasadne, gdyż strona nie dochowała terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i licząc od tego dnia wynosi siedem dni. Wobec tego jeżeli Skarżący twierdzi, że 7-dniowy termin nie został dochowany na skutek problemów z awarią komputera w okresie od [...].02 - [...].02 2005 r., to korekta powinna nastąpić najpóźniej do [...]marca 2005 r. Skarżący nie dokonał jednak korekty w przeciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lipca 2005 r. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu Ministra Polityki Społecznej naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 8, art. 9 Kpa polegających na nie poinformowaniu o zmianach w dotychczas składanych wnioskach INF-D oraz załącznikach do tego wniosku, nienależytym pouczeniu o trybie złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz jego skutkach, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów istniejących w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie zgodził się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji, że nie przedstawił okoliczności, które spełniałyby przesłanki wymienione w art. 58 § 1 Kpa, jak również argumentacją przedstawioną w postanowieniu Ministra Polityki Społecznej sprowadzającą się do stwierdzenia, iż uchybienie terminu nastąpiło z winy Skarżącego. Zdaniem Skarżącego organy dopuściły się naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7 - 10 Kpa poprzez następujące działania i zaniechania:

- brak informacji o konieczności złożenia załącznika INF-D-Z w wersji 2 w przypadku zmiany typu pracodawcy,

- udzielenie błędnych informacji na temat wniosku o przywrócenie terminu,

- przerzucenie skutków nieznajomości przepisów prawa przez swoich pracowników na Skarżącego.

Zdaniem Skarżącego rozstrzygnięcie organu II instancji jest zbyt jednostronne i formalistyczne. Nie uwzględnia bowiem okoliczności, iż przyczyna uchybienia terminu nie kończyła się z dniem zakończenia naprawy komputera, a z dniem odzyskania danych. Tym bardziej, że w dokumentach załączonych w zażaleniu na postanowienie Funduszu znajdowało się zaświadczenie z firmy naprawczej, które wyraźnie stwierdzało uszkodzenie dysku twardego. Wydaje się więc, iż przyczyna uchybienia została uprawdopodobniona dostatecznie.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Polityki Społecznej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.) - zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania i naruszenie to, zdaniem Sądu, mogło mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego zaskarżone postanowienie należało uchylić.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekając związany jest jedynie granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem postanowienia Ministra Polityki Społecznej utrzymującego w mocy postanowienie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmawiające przywrócenia 7 - dniowego terminu do wyjaśnienia niezgodności w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D) za styczeń 2005 r.

Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, kiedy w sposób prawidłowy doręczono wezwanie do wyjaśnienia niezgodności w miesięcznej informacji o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D) za styczeń 2005 r.

Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.) dalej powoływanej "u.rech." Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014, ze. zm.) posiadającym osobowość prawną, który przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd wskazuje, iż zgodnie z przepisem art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę strony lub uczestników postępowania.

Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 Kpa. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 Kpa.

W ocenie Sądu, po pierwsze materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organem I instancji nie dawał podstawy do jednoznacznego stwierdzenia, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia niezgodności w miesięcznej informacji (INF-D) za styczeń 2005 r., po drugie zaś do zaaprobowania przez organ odwoławczy legalności postanowienia Funduszu ze zmienioną argumentacją. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Ministra Polityki Społecznej wynika, że Skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ podkreślił, że jest to termin nieprzywracalny. W ocenie Ministra Polityki Społecznej przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...] lutego 2005 r., zatem Skarżący powinien dokonać stosownej korekty do dnia [...] marca 2005 r. Jednakże w przesłanych do Sądu aktach brak jest dokumentu, z którego wynikałaby data doręczenia Skarżącemu wezwania do usunięcia nieprawidłowości. Organ I instancji przyjął domniemanie, że skoro w systemie SOD zostało wygenerowane wezwanie do złożenia stosownej korekty w dniu [...] lutego 2005 r., to tego dnia Skarżący je otrzymał.

W związku z doniosłymi skutkami uznania za doręczone powyższego wezwania i podnoszonymi przez Skarżącego okolicznościami awarii systemu komputerowego, należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mające na celu ustalenie, kiedy do Skarżącego dotarło przedmiotowe wezwanie w formie umożliwiającej zapoznanie się z jego treścią. Skonstatować należy, iż tylko w przypadku skutecznego doręczenia wezwania w rozumieniu Kpa, można określić bieg terminu określonego w § 3 ust. 2 Rozporządzenia. Ustosunkowując się do powyższej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z § 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w informacjach lub wnioskach Fundusz informuje o nich pracodawcę i wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania (podkreślenie Sądu) .

W tym miejscu wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom organów, ani Rozporządzenie, ani u. rech, nie reguluje w sposób szczególny procedury wzywania pracodawcy do usunięcia nieprawidłowości w miesięcznych informacjach o wynagrodzeniach, zatrudnieniu i stopniach niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D), przesyłanych do Funduszu pocztą elektroniczną. Z kolei, sam fakt, iż powołane wyżej akty prawne zobowiązują niektórych pracodawców do przesyłanie informacji i wniosków za pomocą programu informatycznego, nie zwalnia organu administracji publicznej od działania zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego tj. zasadą pisemności postępowania i oficjalności doręczeń.

W związku z powyższym Sąd wskazuje, iż wezwanie do usunięcia nieprawidłowości w miesięcznych informacjach (INF-D) powinno być dokonane zgodnie z przepisami art. 50 § 1, art. 54 § 1 i § 2, art. 39, art. 391 Kpa.

Zgodnie z art. 50 § 1 Kpa, organ administracji publicznej może wzywać osoby do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych. Z kolei, jak stanowi art. 54 § 1 i § 2 Kpa, w wezwaniu należy wskazać:

1) nazwę i adres organu wzywającego,

2) imię i nazwisko wzywanego,

3) w jakiej sprawie oraz w jakim charakterze i w jakim celu zostaje wezwany,

4) czy wezwany powinien się stawić osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie,

5) termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce stawienia się wezwanego lub jego pełnomocnika,

6) skutki prawne niezastosowania się do wezwania.

Wezwanie powinno być zaopatrzone podpisem pracownika organu wzywającego, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego.

Sąd wskazuje, iż w aktach przedmiotowej sprawy brak jest jakiegokolwiek wezwania skierowanego do Skarżącego, które spełniałoby ww. przesłanki. W tym miejscu zauważyć należy, że nadesłane przez Ministra Polityki Społecznej akta sprawy w znacznym stopniu utrudniały Sądowi dokonanie szczegółowej kontroli działalności organu I instancji oraz działalności organu odwoławczego. Składają się bowiem z wybiórczo zebranych (niekompletnych) i niewyraźnych kserokopii materiału dowodowego zebranego w sprawie. Nie odzwierciedlają zatem w sposób właściwy chronologii zdarzeń.

W rozpoznawanej sprawie, wezwanie do uzupełnienia nieprawidłowości w nadesłanych informacjach (INF-D), nie zostało dokonane zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, w każdym razie brak jest dokumentów potwierdzających dokonanie tej czynności. Konsekwencją powyższego jest to, że nie można uznać, iż Skarżącemu w ogóle doręczono takie wezwanie. Jeszcze raz podkreślić należy, iż data nadania informacji w wersji elektronicznej nie może być utożsamiana z datą doręczenia wezwania i nie spełnia wymogów określonych w Kpa.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że organy administracji w toku postępowania naruszyły zawartą w art. 8 Kpa zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa. Z zasady wyrażonej w tym artykule wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania. Nie budzi wątpliwości natomiast fakt, że zasadzie tej nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym organy wydają określone rozstrzygnięcie bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, z pominięciem twierdzeń i wniosków strony.

W ocenie Sądu także zarzut skargi dotyczący naruszenia zasady informowania stron i innych uczestników postępowania wyrażonej w art. 9 Kpa jest zasadny. Z powoływanej zasady wynika obowiązek organu administracji do udzielania pełnej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, tak aby strona i inne osoby uczestniczące nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W realiach niniejszej sprawy widoczny jest brak rzetelnej informacji o stanie sprawy. Tak bowiem należy oceniać m.in. oświadczenie Skarżącego o informacjach udzielonych mu telefonicznie przez pracownika Działu Dofinansowań Z. F.- N., jak również uniemożliwienie osobistego kontaktu z pracownikami wyżej wymienionego Działu osobom reprezentującym Skarżącego, w celu wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Sąd nie podzielił jednak zarzutu skargi dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony, o której mowa w art. 10 Kpa. Zważyć bowiem należy, że art. 10 § 1 stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji (podkreślenie Sądu) umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W niniejszej sprawie organy administracji nie załatwiały sprawy co do istoty, a jednie rozstrzygały kwestie procesowe wydając postanowienia, a zatem z nie miały obowiązku wzywać Skarżącego do wyrażenia tzw. "ostatniego słowa".

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania art. 8, art. 9 , art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 Kpa oraz art. 39, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z tym zaistniały podstawy do uchylenia postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.