Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1092/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. T. i M. O.-G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego skargę oddala


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 123 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym, znajdującego się w [...] przy ul. [...], nałożył na właściciela obiektu tj. Wspólnotę Mieszkaniową [...] w [...] obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym znajdującego się w [...] przy ul. [...] - ze szczególnym uwzględnieniem konstrukcji budynku (stwierdzonych: pęknięć fundamentów, ścian wewnętrznych i stropu płyty garażowej) oraz instalacji elektrycznej, wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego z centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych (w rozumieniu art. 15 wyżej cyt. ustawy Prawo budowlane). W decyzji wskazano, że ekspertyza winna wyjaśnić, czy istniejący stan techniczny budynku stanowi zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości winien być podany zakres niezbędnych robót celem usunięcia ewentualnego zagrożenia. Ponadto, ekspertyza techniczna winna być wykonana przez rzeczoznawcę budowlanego ze specjalnością konstrukcyjno-budowlaną z załączeniem decyzji o wpisie na listę centralnego rejestru rzeczoznawców budowlanych oraz zaświadczenia o przynależności do izby samorządu zawodowego inżynierów. Zakreślono termin na wykonanie nałożonego obowiązku - trzy miesiące od daty otrzymania niniejszego postanowienia.

Na opisane powyżej postanowienie zażalenie do organu drugiej instancji wnieśli – M. O. – G. oraz H. T.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 141 § 1 i art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po zapoznaniu się z ww. zażaleniem M. O. – G. i H. T. (występujących we własnym imieniu) - umorzył postępowanie zażaleniowe.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że wnoszący badane zażalenie nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego w zakresie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym znajdującego się przy ul. [...] w [...].

Legitymację strony do wniesienia odwołania (zażalenia) należy oceniać według przepisów art. 28-30 k.p.a. Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Materialnoprawną podstawą postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] Nr [...] jest art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z powołanym przepisem, organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą w drodze postanowienia nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przedłożenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie w którym jest podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania (tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku) bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2440/06). Tym samym stroną postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego (tj. inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant oraz kierownik budowy lub kierownik robót), właściciel lub zarządca obiektu, którego dotyczy dane postępowanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt: IIOSK 1407/05).

Organ wskazał, że zarządcą przedmiotowego w sprawie budynku jest wspólnota mieszkaniowa i to ona jest adresatem nałożonego w postanowieniu obowiązku. Legitymację do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane posiada zatem wyłącznie wspólnota.

Składający zażalenie są właścicielami poszczególnych lokali w opisanym powyżej budynku. W sprawach z zakresu Prawa budowlanego związanych z budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, a w szczególności z zakresu jego utrzymania, czy też robót budowlanych wykonywanych w jego częściach wspólnych, w imieniu ogółu właścicieli lokali tego obiektu występuje z mocy prawa wspólnota mieszkaniowa, działająca przez zarząd.

Reasumując organ stwierdził, że występujący we własnym imieniu M. O. – G. i H. T. nie mogą skutecznie złożyć zażalenia na opisane na wstępie postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. W tym stanie rzeczy należało w myśl art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. umorzyć postępowanie zażaleniowe.

Skargę do Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na powyższe orzeczenie złożyli H. T., M. O.-G., Wspólnota Mieszkaniowa jak określono cyt. "tworzona przez właścicieli nieruchomości gruntowej, składającej się z dwóch działek gruntu o numerach ewidencyjnych [...] i [...] z obr. [...] w ([...])[...], dzielnica [...], zabudowanej dwoma budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi: budynkiem przy ul. [...] (położony na dz. [...]) oraz budynkiem przy ul. [...] (położony częściowo na dz. [...], a częściowo na dz. [...]) dla której prowadzona jest księga wieczysta numer [...]" - reprezentowana przez członków zarządu: H. T. i M. O.-G.

Skarga ww. wspólnoty została odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia [...] września 2015r. W tych warunkach przedmiotem rozpoznania była skarga działających w imieniu własnym M. O.-G. oraz H. T.

Skarżący, żądali uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz cyt. "nakazania organowi administracji, który wydał zaskarżone postanowienie, zwrotu na rzecz skarżących H. T. i M. O.-G., kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w łącznej kwocie 360 zł, według poniższego spisu kosztów (...): 100,- zł - opłata sądowa 1,- zł - opłata bankowa za przelew opłaty sądowej, 240,- zł - sporządzenie projektu skargi w formie pliku komputerowego pdf do wydrukowania,14,40 zł - wydruk skargi i załączników (odpisów) - 3 x 12 stron po 0,40 zł/str., 0,40 zł – koperta, 4,20 zł - znaczki opłaty pocztowej".

W uzasadnieniu skargi, z powołaniem się na obszernie wskazane orzecznictwo, skarżący podnieśli, że zaskarżone postanowienie narusza ich prawa oraz ich interes prawny wynikający z art. 140 k.c. z przepisów prawa materialnego. Skarżący mają prawa własności lokali położonych w budynku objętym postanowieniem, organ pierwszej instancji orzekł o wykonaniu ekspertyzy stanu instalacji elektrycznej w całym budynku, a więc również w lokalach stanowiących własność skarżących. Wprawdzie elementy konstrukcyjne (ściany, słupy, stropy) stanowią część wspólną, to jednak wykonanie badania ich stanu jest niemożliwe bez wejścia (wstępu) do lokali celem oględzin i przeprowadzenia badania. Decydowanie o wejściu do lokali jest również elementem prawa własności. Ponadto, ewentualne stwierdzenie istotnych wad konstrukcji budynku lub instalacji elektrycznej budynku, nawet jeśli dotyczy części wspólnych, może ingerować w prawo własności poszczególnych lokali, gdyż może zakończyć się wydaniem decyzji ograniczającej możliwość używania budynku przez właścicieli. W prawo własności właścicieli lokali ingeruje nawet ewentualne wyłączenie z eksploatacji części wspólnych instalacji elektrycznej (pionów, przyłączy), gdyż instalacje lokalowe są zasilane bezpośrednio z części wspólnej instalacji (z pionów zlokalizowanych na klatkach schodowych). Interes prawny skarżących osób fizycznych wynika też z przepisów o czynnościach zachowawczych oraz przepisów przewidujących uprawnienie każdego właściciela nieruchomości wspólnej (każdego właściciela lokalu) do współdziałania w zarządzaniu nieruchomością wspólną oraz do kontroli zarządu wspólnoty mieszkaniowej, jak również z prawnego obowiązku skarżących osób fizycznych do pokrywania zobowiązań zaciągniętych przez wspólnotę mieszkaniową, wynikającego z art. 17 ustawy o własności lokali. Nałożenie na wspólnotę mieszkaniową określonych obowiązków wywołuje określone skutki prawne również wobec skarżących - poprzez nałożenie na nich obowiązku bezpośredniej (a nie subsydiarnej) odpowiedzialności za zobowiązania wspólnoty zaciągnięte na skutek wykonania postanowienia organu administracji.

Zdaniem skarżących, postanowienie organu pierwszej instancji dotyczy bezpośrednio praw i obowiązków skarżących - prawa do współdziałania w zarządzaniu nieruchomością wspólną oraz obowiązku finansowania wykonania obowiązku nałożonego przez organ na wspólnotę mieszkaniową i obowiązku bezpośredniego pokrywania zobowiązań finansowych zaciągniętych przez wspólnotę. Kontrahenci wspólnoty mogą dochodzić tych zobowiązań według własnego wyboru - zarówno od wspólnoty, jak też bezpośrednio od skarżących. Tym samym prawidłowe zastosowanie przepisów prawa prowadzi do wniosku, że skarżącym przysługuje status strony i mają prawo domagać się merytorycznego rozpoznania zażalenia. Ponadto, stwierdzenie prawdopodobnej bezprzedmiotowości i wynikającej stąd niewykonalności postanowienia organu pierwszej instancji, co ma miejsce wskutek fizycznego nieistnienia budynku wskazanego w postanowieniu organu jako mieszczący się pod adresem "ul. [...] w [...]", jak też stwierdzenie skierowania zaskarżonego postanowienia do podmiotu niebędącego stroną (do wspólnoty mieszkaniowej w zakresie obejmującym instalacje elektryczne w poszczególnych lokalach) - winno skutkować przeprowadzeniem w tym przedmiocie z urzędu postępowania wyjaśniającego, a następnie stwierdzeniem z urzędu nieważności postanowienia organu pierwszej instancji (art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 i 5 kpa).

Skarżący wskazali, że zarzucają organowi: - błędną wykładnię zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji przez błędne przyjęcie, jakoby dotyczyła ona jedynie części wspólnych budynku, zamiast prawidłowej (literalnej) - że postanowienie organu pierwszej instancji obejmuje między innymi instalację elektryczną całego budynku, a więc również w częściach stanowiących część składową poszczególnych lokali o wyodrębnionej własności, zamiast prawidłowego, że obowiązek nałożony w postanowieniu dotyczy oceny instalacji elektrycznej całego budynku, a więc zarówno w częściach stanowiących współwłasność (nieruchomość wspólna), jak też w częściach stanowiących własność odrębną (lokale o wyodrębnionej własności). Ponadto, naruszenie niżej wymienionych przepisów prawa materialnego, a w rezultacie tego - naruszenie praw skarżących oraz ich interesu prawnego wynikającego z poniższych przepisów - przez błędne przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony, zamiast prawidłowego, że taki przymiot im przysługuje: a) art. 140 k.c. - poprzez nałożenie na wspólnotę mieszkaniową obowiązków, których wykonanie ingeruje w prawo własności skarżących osób fizycznych, a mianowicie: obowiązku wykonania ekspertyzy instalacji elektrycznej całego budynku, a więc również instalacji służącej do wyłącznego użytku skarżących osób fizycznych, położonej wewnątrz lokali stanowiących wyłączną własność skarżących i stanowiącej przez to wyłączną własność skarżących osób fizycznych, do których wspólnota mieszkaniowa nie posiada żadnego tytułu prawnego, obowiązku wykonania ekspertyzy konstrukcji całego budynku, której wykonanie wymaga dokonania oględzin ścian, słupów i stropów, a więc wstępu do lokali stanowiących własność skarżących – pomimo, że części konstrukcyjne (ściany, słupy, stropy) stanowią własność wspólną, b) art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali przez jego niezastosowanie, polegające na pominięciu okoliczności, że prawo własności gruntu, części wspólnych budynków i urządzeń, które nie służą do użytku właścicieli poszczególnych lokali - służy właścicielom lokali, a więc między innymi skarżącym osobom fizycznym, a nie wspólnocie mieszkaniowej, c) art. 17 ustawy o własności lokali, w związku z okolicznością, że pozostawienie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, w przypadku jego wykonania przez wspólnotę mieszkaniową wywołuje bezpośrednie skutki prawne dla właścicieli lokali, zaś w przypadku jego niewykonania przez wspólnotę mieszkaniową - może spowodować wykonanie nałożonego obowiązku przez organ administracji i dochodzeniem zwrotu kosztów bezpośrednio (a nie subsydiarnie) od właścicieli lokali - co przewiduje art. 17 wyżej wymienionej ustawy, d) art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali, przez jego błędną wykładnię i zaniechanie zastosowania ww. przepisu w wykładni prawidłowej, przyjętej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2014 r. sygn. II OSK 1131/13 cyt. – "art. 22 ust. 1 uwl nie wyklucza działania członków wspólnoty mieszkaniowej na zewnątrz w obronie własnych praw mieszkaniowych (wyrok NSA z 13.12.199 r., IV SA 1997/07, Lex 48719). Prawa wspólnoty mieszkaniowej i właściciela lokalu, stanowią podstawę do uczestnictwa obu tych podmiotów na prawach strony (art. 28 kpa) w postępowaniu administracyjnym (R. Dziczek, Własność lokali. Komentarz. Lexis Nexis 2012 s. 85-86, uw. 8)"; e) art. 209 k.c. w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy o własności lokali, uprawniającego każdego właściciela lokali do wykonywania czynności zachowawczych we własnym imieniu, acz ze skutkiem dla wszystkich współwłaścicieli (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., III CZP 25/12), a więc takich czynności, które mają na celu ochronę wspólnego majątku i wspólnych interesów. Ochrona ta polegać ma z jednej strony na ochronie przed nałożeniem na tworzoną między innymi przez wnoszących niniejsze pismo wspólnotę mieszkaniową - obowiązków wykraczających poza zdolność prawną wspólnoty mieszkaniowej, tj. odnoszących się do stanu technicznego całego budynku (w tym poszczególnych lokali o wyodrębnionej własności), a nie tylko części wspólnych budynku; art. 27 i art. 29 ust. 3 ustawy o własności lokali (prawo do współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną oraz do kontroli zarządu wspólnoty mieszkaniowej), w związku z art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali (ograniczającego zakres uprawnień zarządu wspólnoty mieszkaniowej jedynie do spraw wchodzących w zakres zwykłego zarządu) oraz w związku z art. 22 ust. 3 pkt 2 ustawy o własności lokali (z którego wynika, że przyjęcie planu gospodarczego obejmującego roboty, których obowiązek wykonania może być nałożony w toku postępowania przez organ - jest wyłącznym uprawnieniem właścicieli lokali).

Skarżący wskazali też na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: a) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a.) - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i umorzenie postępowania w stanie faktycznym, do którego ww. przepisy nie mają zastosowania, a przez to pozbawienie stron prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy (w tym sprawy wpadkowej) w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym - a przez to również naruszenie art. 7-12 k.p.a. i art. 15 k.p.a. Skarżący stwierdzili, że: w wypadku oceny braku ich legitymacji czynnej należało zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy, a więc wydać postanowienie merytoryczne z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.. W wypadku stwierdzenia istnienia legitymacji czynnej skarżących należało orzec merytorycznie, a więc wydać postanowienie z art. 138 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a. .

Dalej skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. i art. 144 k.p.a. ) - poprzez ich niezastosowanie pomimo obowiązku i zaniechanie uchylenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sytuacji, gdy wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, szczegółowo wskazanych w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, które skarżący czynią integralną częścią niniejszej skargi -zamiast prawidłowego, uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, naruszenie art. 28 k.p.a. - przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji uznanie, że skarżący nie sią stronami w rozumieniu tego przepisu, zamiast prawidłowego uznania, że są stronami (w związku z przepisami prawa materialnego wskazanymi w niniejszej skardze). Przywołano tezę - "Wprawdzie sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz, jednakże orzecznictwo dopuściło, że w okolicznościach poszczególnych spraw, w sytuacji gdy decyzja ma bezpośredni wpływ na sytuację prawną właściciela lokalu może on samodzielnie występować w postępowaniu jako strona" - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. II OSK 513/12.

Skarżący zarzucili również naruszenie art. 6 - 12 k.p.a. przez: orzeczenie w sentencji zaskarżonego postanowienia, kto jest właścicielem obiektu (nakładam na: właściciela obiektu; tj. Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek") pomimo braku kognicji organu administracji do wydawania orzeczeń administracyjnych w przedmiocie własności; pominięcie badania, czy zaskarżenie postanowienia nakładającego na wspólnotę mieszkaniową określony obowiązek, którego wykonanie wywołałoby bezpośrednie skutki prawne dla właścicieli lokali (art. 17 ustawy o własności lokali) oraz skutki ekonomiczne dla właścicieli lokali - jest czynnością zachowawczą do której wykonania uprawniony jest każdy właściciel, pominięcie badania, czy wspólnota mieszkaniowa posiada zarząd zdolny do jej reprezentacji w niniejszym postępowaniu - i w zależności od wyniku tego badania, ewentualne odmienne określenie kręgu stron postępowania, ewentualnie odmienne określenie legitymacji H. T., z uwzględnieniem okoliczności, że w Sądzie Okręgowym [...] [...] pod sygnaturą [...] toczy się postępowanie z pozwu z dnia [...] stycznia 2015 r. między innymi o ustalenie nieistnienia, ewentualnie istnienia uchwał właścicieli lokali w przedmiocie powołania w skład zarządu I. P., R. Ż. oraz w przedmiocie odwołania ze składu zarządu H. T. Podnieśli także naruszenie art. 30 § 3 k.p.a. w zw. z art. 209 k.c. i art. 1 ust. 2 ustawy o własności lokali - przez błędne przyjęcie, że właściciele lokali nie są przedstawicielami ustawowymi wspólnoty mieszkaniowej w zakresie wykonywania czynności zachowawczych, zamiast prawidłowego - że są przedstawicielami ustawowymi w powyższym zakresie, art. 30 § 3 kpa w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali - przez błędne przyjęcie, że zarząd wspólnoty mieszkaniowej jest w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu przedstawicielem ustawowym wspólnoty mieszkaniowej oraz właścicieli lokali, zamiast prawidłowego - że w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie jest jej przedstawicielem ustawowym i nie jest uprawniony do jej reprezentacji, a dokonanie czynności przekraczającej zwykły zarząd wymaga odrębnego pełnomocnictwa udzielonego przez właścicieli, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 kpa, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a. , art. 125 kpa oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. - przez nie zgromadzenie całego materiału dowodowego i błędną ocenę dowodów, a w następstwie powyższego: niewyjaśnienie i niewskazanie w uzasadnieniu faktów lub stanu prawnego, z których organ wywiódł, że właścicielem całego obiektu jest wspólnota mieszkaniowa, jak też że "zarządcą budynku mieszkalnego z usługami i garażem podziemnym znajdującego się przy ul. [...] jest Wspólnota Mieszkaniowa" jak też bezpodstawne przyjęcie wyżej wymienionej okoliczności (błędne ustalenie stanu faktycznego) - zamiast prawidłowego, że zarządcą części wspólnych budynku jest wspólnota mieszkaniowa, zaś części pozostałych (lokali stanowiących odrębną własność), w tym instalacji elektrycznej służącej do wyłącznego użytku tych lokali - są właściciele tych lokali; jak również nieprzeprowadzenie dowodu z ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych lokali oraz dla nieruchomości gruntowej, pomimo stosownego wniosku złożonego w środku odwoławczym – oraz błędne ustalenie stanu faktycznego, jakoby w mieście [...] istniał budynek przy u. [...] oraz jakoby w ewidencji ulic i adresów prowadzonej przez powiat [...] istniał adres jak wyżej - zamiast prawidłowego - że taki budynek i adres nie istnieje, natomiast w obrębie nieruchomości gruntowej objętej jedną księgą wieczystą, na której funkcjonuje jedna wspólnota mieszkaniowa, istnieją dwa odrębne budynki i dwa odrębne punkty adresowe: ul. [...] oraz ul. [...] - co doprowadziło do utrzymania w obrocie prawnym postanowienia bezprzedmiotowego, tj. zawierającego obowiązek, którego wykonanie jest niemożliwe z braku przedmiotu tego obowiązku (nieistnienie budynku przy ul. [...]), pominięcie ustalenia, kto jest właścicielem części wspólnych budynków i urządzeń oraz kto jest właścicielem lokali, jak również przez nieprzeprowadzenie dowodu z wypisu z ewidencji budynków prowadzonej przez m. st. Warszawę i pominięcie ustalenia liczby i adresu budynków wzniesionych na jednej nieruchomości gruntowej, na której funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa.

Skarżący, z powołaniem się na przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oraz orzecznictwo sądowe przedstawiali obszerną argumentację co do zasadności żądania skargi w zakresie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej oceny było orzeczenie organu drugiej instancji, którym po zapoznaniu się z zażaleniem skarżących (działających w imieniu własnym jako właścicieli lokali) na postanowienie organu pierwszej instancji, oparte na przepisie art. 81 c ust 2 ustawy Prawo budowlane - umorzono na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie zażaleniowe.

Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Przepis znajduje zastosowanie w szczególności w sytuacji, w której dochodzi do stwierdzenia przez organ, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wówczas prawidłowe orzeczenie to - umorzenie postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. W przypadku wniesienia zażalenia – dochodzi zaś do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 k.p.a. Sąd stwierdza, że organ orzekł na zasadnie wskazanej podstawie prawnej.

Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a., w zw. z art. 144 k.p.a. postępowanie zażaleniowe może zostać wszczęte wyłącznie na skutek zażalenia złożonego przez podmiot będący stroną postępowania administracyjnego. Postępowanie to może skutkować ponownym rozpoznaniem sprawy i zakończyć się podjęciem merytorycznego rozstrzygnięcia, tylko wówczas, gdy zażalenie złożone zostało przez stronę postępowania.

Obowiązkiem organu odwoławczego, do którego wniesione zostaje zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji jest zatem w pierwszym rzędzie ustalenie czy pochodzi ono od podmiotu dysponującego przymiotem strony prowadzonego postępowania.

Sąd stwierdza - [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z ww. obowiązku wywiązał się, zbadał oraz prawidłowo ocenił, że odwołanie nie pochodzi od stron przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Wskazać należy, że postanowienie organu pierwszej instancji zapadło na podstawie art. 81 c ust 2 ustawy Prawo budowlane, w toku postepowania związanego z koniecznością badaniem stanu technicznego obiektu budowlanego, pozostającego w zarządzie wspólnoty mieszkaniowej, która była adresatem orzeczenia.

Problematyka dotycząca interesu prawnego członka wspólnoty mieszkaniowej i jego ewentualnej legitymacji w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego była przedmiotem wielu orzeczeń sądowo administracyjnych. Ukształtowana została linia orzecznicza, zgodnie z którą w sprawach o charakterze publiczno-prawnym, a takimi są sprawy z dziedziny prawa budowlanego, co do zasady to zarząd wspólnoty mieszkaniowej występuje wykonując ustawowo powierzone zadania reprezentacji. Ustawowa deklaracja o prawie wspólnoty mieszkaniowej do nabywania i zaciągania zobowiązań oraz do pozywania i bycia pozwaną nie jest realizowana samodzielnie przez każdego spośród członków wspólnoty mieszkaniowej, lecz w tym celu za wspólnotę, której liczba wyodrębnionych lokali wynosi więcej niż siedem, działa jej zarząd. Wspólnotę Mieszkaniową tworzy ogół właścicieli których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości jednak w świetle art. 6 art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy o własności lokali w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej czynności prawne i czynności faktyczne oraz załatwienie spraw przed urzędami i sądami należą do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Tym samym interes właściciela lokalu, który wynika z przysługującego mu prawa w nieruchomości wspólnej, z mocy ustawy chroniony jest przez wspólnotę mieszkaniową działającą przez zarząd ewentualnie ustanowionego zarządcę. Z regulacji zawartych w ustawie o własności lokali wywieść należy, że w sytuacjach dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej za członków wspólnoty działa wyłącznie wspólnota.

Należy podkreślić - nie jest wykluczony udział w postępowaniu administracyjnym obok zarządu wspólnoty także właścicieli poszczególnych lokali, którym służy prawo współwłasności w częściach wspólnych oraz mają oni udział w gruncie, jednak pod warunkiem, że wykażą własny zindywidualizowany interes prawny, a więc ich udział jest zakreślony granicami tego właśnie interesu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2047/10, LEX nr 1125502). Dla przykładu Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w wyroku z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 893/09, że podstawą przyznania wnoszącemu odwołanie członkowi wspólnoty mieszkaniowej przymiotu strony może być wskazane zarzutu związanego z przenikaniem hałasu do jego mieszkania, czy też wytwarzaniem wibracji w związku z przekształceniem sąsiedniego lokalu mieszkalnego na lokal użytkowy, co może prowadzić do naruszenia jego prawa do korzystania z tej nieruchomości.

Skarżący jako członkowie wspólnoty mieszkaniowej, działając we własnym imieniu, nie wykazali własnego zindywidualizowanego interesu prawnego w postępowaniu, w którym zapadło objęte zażaleniem postanowienie.

Powtórzmy, objęte zażaleniem postanowienie wydano w oparciu o przepis art. 81 c ust 2 ustawy Prawo budowlane, który stanowi - organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Osoby wymienione w ust. 1 to - uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu.

Nałożony ww. postanowieniem nakaz dotyczył przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku, ze szczególnym uwzględnieniem jego konstrukcji oraz instalacji elektrycznej. Nie ulega wątpliwości to, że dotyczył części wspólnych budynku i w tym kontekście adresatem zasadnie określono wspólnotę mieszkaniową.

Wbrew zarzutom skarżących nakaz nie obejmował części wyodrębnionych, które stanowią własność indywidualną członka wspólnoty mieszkaniowej. Badanie ściany konstrukcyjnej, czy instalacji elektrycznej może wiązać się z koniecznością udostepnienia w tym zakresie konkretnego lokalu stanowiącego odrębną własność członka wspólnoty, ale ten stan faktyczny nie stanowi o jego przymiocie strony w postępowaniu.

Nieruchomością wspólną w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali jest grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Przez instalację elektryczną w budynku należy rozumieć – układ przewodów i kabli w budynku wraz ze sprzętem i osprzętem elektroinstalacyjnym, urządzeniami, aparaturą rozdzielczą i sterowniczą, układem pomiarowo-rozliczeniowym, urządzeniami zabezpieczającymi i ochronnymi oraz uziemieniami, mający początek na zaciskach wyjściowych wewnętrznych linii zasilających w złączu i koniec na gniazdach wtyczkowych, wypustach oświetleniowych i zainstalowanych na stałe odbiornikach zasilanych energią elektryczną. Co do zasady przyjmuje się, że wspólnota mieszkaniowa odpowiada za stan instalacji elektrycznej w częściach wspólnych, tj. za instalacje i ich części składowe wchodzące w skład wewnętrznych linii zasilających, obwodów oświetlenia administracyjnego i gniazd wtyczkowych (jeśli są) do indywidualnego licznika energii elektrycznej dla lokalu. Instalacja za licznikowa należy do indywidualnego właściciela lokalu i to on odpowiedzialny jest za jej prawidłowy stan techniczny. Właścicielem układu pomiarowego jest natomiast dostawca energii elektrycznej. W tym kontekście nakaz skierowany do wspólnoty obejmie ekspertyzę stanu instalacji elektrycznej w ww. wskazanym zakresie w brew twierdzeniom skarżących z nakazu nie wynika bowiem inny zakres objętej ekspertyzą instalacji w szczególności nie wskazano na badanie instalacji w lokalach skarżących. Tym samym z tego tytułu skarżący nie mogą też skutecznie powołać się na zindywidualizowany interes prawny w postępowaniu zażaleniowym.

Wbrew twierdzeniom skarżących, na ocenę przymiotu strony w niniejszym postępowaniu zażaleniowym nie ma też, wpływu przyszły ewentualny przebieg postępowania i dalsze nakazy organu nadzoru budowlanego.

Także prawo do kontroli zarządu wspólnoty mieszkaniowej nie stanowi o przymiocie strony skarżących. Kontrola ta w myśl ustawy o własności lokali wiąże się z ochroną prawa członków wspólnoty ale w postępowaniu przed sądem powszechnym. O zindywidualizowanym przymiocie skarżących do skutecznego żądania rozpoznania zażalenia nie może decydować również, związana z wykonaniem postanowienia, kwestia koniecznych kosztów opracowania ekspertyzy.

Sąd w świetle powyższej argumentacji w pełni podziela stanowisko organu -zażalenie skarżących jako nie pochodzące od stron postępowania nie mogło prowadzić do jego merytorycznego rozpoznania. Tym samym, nawet gdyby podnoszono zasadnie zarzuty co do np. opisu wspólnoty jako adresata orzeczenia organu pierwszej instancji, to nie mogłyby być przedmiotem rozważania organu drugiej instancji.

Podnoszona przez skarżących konieczność wszczęcia postępowania z urzędu wymaga następującego wyjaśnienia. Postępowanie z urzędu nie może być wszczęte niejako w pierwszej instancji przez organ właściwy do rozpoznania zażalenia, ponadto nigdy brak wszczęcia postpowania z urzędu nie może być przedmiotem sądowej kontroli ponieważ ustawodawca pozostawił to swobodnemu uznaniu organu, także gdy chodzi o wszczęcie z urzędu postępowania w trybie nieważnościowym.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.