Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 693/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 196/18 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 27 grudnia 2017 r., nr 3201-IEW-1.4123.26.2017.4 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 7 listopada 2018 r., I SA/Sz 196/18, oddalił skargę K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 27 grudnia 2017 r. nr 3201-IEW-1.4123.26.2017.4 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Zdaniem Sądu całokształt okoliczności faktycznych i prawnych występujących w rozpoznawanej sprawie świadczy, że organ podatkowy wykazał zaistnienie przesłanek pozytywnych, jak i brak przesłanek negatywnych pozwalających na wyłączenie solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległość podatkową spółki "Z." z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. Sąd podzielił ocenę organu i stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki. Nie bez znaczenia, jak zaznaczył Sąd, są dla tej oceny niepodważone przez skarżącego ustalenia organu co do okoliczności, w jakich doszło do powstania niewypłacalności tej spółki, w tym do powstania zaległości podatkowej spółki w podatku VAT za styczeń 2015 r. W ocenie Sądu zatem, w niniejszej sprawie dokonano właściwej wykładni oraz prawidłowo zastosowano regulację art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. - zwanej w skrócie "O.p.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 oraz art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit p.p.s.a. w zw. z art. 128 i art. 239a O.p. przez błędne przyjęcie za organami podatkowymi obu instancji, iż nie ostateczne i nie zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności decyzje podatkowe mogą mieć wpływ na wystąpienie stanu upadłości osoby prawnej, a w konsekwencji uznanie, iż spółka "Z." Sp. z o.o. znajdowała się w stanie upadłości już w 2012 r., pomimo iż decyzja wymiarowa ustalająca wysokość zobowiązania została wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie (jak wskazał sam organ) dopiero w terminie późniejszym w dniu 1 czerwca 2015 r., w którym Skarżący nie pełnił jakiejkolwiek funkcji w strukturach Spółki,

b) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. przez oddalenie skargi i błędne uznanie, iż organy podatkowe obu instancji wszechstronnie, wnikliwie i obiektywnie ustaliły stan faktyczny, starannie przeprowadzając postępowanie dowodowe, a w konsekwencji przyjęcie w pełni poglądu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie i błędne oznaczenie stanu niewypłacalności spółki, jak również oznaczenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, w sytuacji gdy organy podatkowe nie ustaliły w sposób rzetelny i wiarygodny w jakim terminie skarżący powinien złożyć ewentualny wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, aby uwolnić się od odpowiedzialności za jej zobowiązania, natomiast wnioski wywiedzione w omawianym zakresie nie znajdowały odzwierciedlenia w materiale dowodowym, z którego wyraźnie wynika, iż na dzień rezygnacji skarżącego z funkcji prezesa zarządu spółki "Z." Sp. z o.o. sytuacja finansowa spółki nie wymagała podjęcia działań zmierzających do postawienia w stan upadłości, a w szczególności takiej podstawy nie mogła stanowić decyzja wymiarowa wydana dopiero w dniu 1 czerwca 2015 r.,

a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c art. 120 i 121 § 1 w zw. z art. 187 i 191 O.p. przez błędne przyznanie, iż organy obu instancji prowadziły postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a konsekwencji dokonywanie rozstrzygnięć w myśl zasady in dubio pro fisco, w tym pomijanie wyjaśnień strony opisujących realną sytuację finansową spółki "Z." Sp. z o.o., podczas gdy skarżący niejednokrotnie na etapie zarówno postępowania przed organami podatkowymi, jak i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wskazywał okoliczności eliminujące potrzebę złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a także wyłączające jego odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, które zostały ostatecznie ustalone na długo po jego rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu,

b) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wnikliwej i merytorycznej analizy argumentacji przedstawionej przez skarżącego w zakresie niemożliwości oparcia rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji i zdeterminowania stanu upadłości spółki na podstawie nie ostatecznych i nie zaopatrzonych w rygor wykonalności decyzji, jak również powielenia w uzasadnieniu arbitralnych i przedwczesnych, a przede wszystkim niekompletnych ustaleń organów podatkowych, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy skarżący w toku postępowania podatkowego, jak również w środku odwoławczym wyraźnie i czytelnie wskazywał okoliczności zwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z 116 § 1 O.p. przez przyjęcie, że organy podatkowe obu instancji w sposób precyzyjny ustaliły moment niewypłacalności spółki, a w konsekwencji błędne oznaczenie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "Z." Sp. z o.o. oraz uznanie, że skarżący ponosi winę za nie zgłoszenie takiego wniosku w okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu tj. od 12 do 26 lutego 2015 r. i oddalenie skargi, podczas gdy organ podatkowy w toku postępowania powinien uwzględniać przede wszystkim istniejące zobowiązania podatkowe stwierdzone decyzjami ostatecznymi lub natychmiast wymagalnymi, natomiast zobowiązania, które miały przesądzać o powstaniu obowiązku zgłoszenia upadłości spółki były we wskazanym okresie nie ostateczne i nie zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności i nie mogły rzutować na określenie stanu niewypłacalności, wobec czego na dzień rezygnacji skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu nie istniała podstawa do ogłoszenia upadłości,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo uznały, iż skarżący ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki, pomimo że zobowiązanie podatkowe ustalono ostatecznie na podstawie rozstrzygnięć, kiedy skarżący nie był już formalnie członkiem zarządu spółki,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 10, art. 11 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.; dalej jako "p.u.n.") w zw. z art. 116 O.p. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz ogólną akceptację ustaleń za organami podatkowymi obu instancji, iż spółka "Z." Sp. z o.o. pozostawała niewypłacalna w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu, wobec czego skarżący ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki, a w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy do uznania dłużnika za niewypłacalnego niezbędne jest aby w czasie sprawowania kadencji w zarządzie zaistniało trwałe zaprzestanie regulowania płatności i powinno dotyczyć przeważającej części zobowiązań, nie zaś opierać się o nie ostateczne i nie podlegające wykonaniu rozstrzygnięcia historyczne (na długo przed objęciem funkcji) względem jedynego wierzyciela reprezentującego Skarb Państwa w osobie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.

Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, t.j.), dalej: "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona.

Jakkolwiek skarga kasacyjna wskazuje obie podstawy jej rozpoznania zawarte w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co z reguły przyznaje pierwszeństwo rozpatrzeniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania, traktujących o prawidłowości toku postępowania i wiążącego charakteru ustaleń faktycznych sprawy, przesądzenie trafności dokonanej wykładni przepisów prawa materialnego pozwala obrać prawidłową optykę na zakres niezbędnego postępowania dowodowego koniecznego do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z 116 § 1 O.p.,w zw. z art. 116 § 2 O.p., w zw. z art. 1 ust. 1, art. 10, art. 11 i art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n. Sprowadzają się one do takich kwestii, jak moment niewypłacalności spółki, oznaczenie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki "Z." Sp. z o.o. oraz wina skarżącego za nie zgłoszenie takiego wniosku w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu tj. od 12 do 26 lutego 2015 r. Swoją argumentację autor skargi kasacyjnej opiera o to, że zobowiązanie podatkowe ustalono ostatecznie na podstawie rozstrzygnięć, kiedy skarżący nie był już formalnie członkiem zarządu spółki. Nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań oraz ilość wierzycieli. W tym względzie istnieje ugruntowane i jednolite stanowisko tut. Sądu wyrażone w orzeczeniach zapadłych w oparciu o art. 116 O.p.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że zobowiązanie podatkowe w podatku, jakim jest podatek od towarów i usług, powstaje z mocy prawa, nie zaś w wyniku wydania decyzji. Zobowiązania podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług należne od podatnika powstały z pierwszym dniem po zakończeniu okresu rozliczeniowego i powinny zostać skonkretyzowane w prawidłowej wysokości w deklaracjach podatkowych i zapłacone do dnia terminu ich płatności. Powstanie zaległości podatkowej ma charakter obiektywny i jest niezależne od wydania przez organ podatkowy decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego. Zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług powstaje z chwilą zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Decyzja organu podatkowego określająca to zobowiązanie w wysokości innej niż wskazana w deklaracji jest decyzją deklaratoryjną, a więc potwierdzającą jedynie wysokość istniejącego już zobowiązania. Terminy płatności tego podatku wynikają wprost z ustawy a nieuregulowana kwota zobowiązania podatkowego stanowi zaległość podatkową. Okoliczność, że wydanie decyzji określającej zobowiązanie spółki nastąpiło w czasie, kiedy skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu, nie ma znaczenia, gdyż w sprawie istotna jest data powstania zaległości podatkowej (długu spółki), a nie data ujawnienia tej zaległości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo przyjął stan faktyczny w jego niespornych okolicznościach. Skarżący w okresie od 12 do 26 lutego 2015 r. pełnił funkcję prezesa jednoosobowego zarządu Spółki "Z.", tj. w okresie, w którym upływał termin płatności podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. (25 lutego 2015 r.), i w którym to okresie spółka "Z." zobowiązana była z mocy prawa (stosownie do art. 99 ust. 1 i art. 103 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług) uiścić podatek należny w kwocie 63.130,00 zł, wykazany w pozycji "kwota podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego" w korekcie deklaracji VAT-7 za styczeń 2015 r. z dnia 27 lutego 2017 r.

Argumentacja skarżącego oparta o datę wydania i brak rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej podatku za styczeń 2015 r. odwołuje się de facto do kwestii pojęcia "wymagalnych zobowiązań pieniężnych", co znalazło już swój wyraz w orzecznictwie sądowym.

Nie budzi zatem wątpliwości w świetle wykładni gramatycznej wymienionych przepisów p.u.n, że dla stwierdzenia niewypłacalności dłużnika wystarczające jest ziszczenie się tylko jednej z dwóch alternatywnych wskazanych w tych przepisach podstaw, tj. zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań lub przekroczenie przez zobowiązania wartości majątku. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły obie podstawy, przyjmując na podstawie uzyskanej dokumentacji finansowej Spółki "Z." za lata 2011-2013 złożonej w Rejestrze Przedsiębiorców KRS, że spółka ta już w marcu 2012 r. zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań podatkowych (w podatku VAT za luty 2012 r. - termin płatności upływał 26 marca 2012 r., po czym powstawały kolejne zaległości podatkowe i mając na uwadze 2 - tygodniowy termin do zgłoszenia upadłości, stosownie do art. 21 p.u.n., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być zgłoszony najpóźniej w kwietniu 2012 r.), a także, że spółka ta przekroczyła zobowiązania w stosunku do wartości posiadanego majątku. Trafnie zauważono, że skarżący ich nie podważył w żaden sposób, wręcz przeciwnie, podpisał, w obecności 100 % kapitału zakładowego spółki "Z." uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 18 kwietnia 2012 r. zatwierdzającą sprawozdanie finansowe za 2011 r. oraz uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 24 czerwca 2013 r. zatwierdzającą sprawozdanie finansowe za 2012 r., czym jednoznacznie potwierdził, że był świadomy rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej tej Spółki, i że tak jak organ podatkowy wskazał, a WSA uznał, iż sytuacja ta była zła, a świadczą o tym co najmniej porównywalne wskaźniki zadłużenia.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przekroczył uprawnień w zakresie wykładni art. 11 ust. 1, jak i art. 11 ust. 2 p.u.n. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, iż w przypadku spółki wystąpiły okoliczności uzasadniające zgłoszenie wniosku o upadłość zarówno z art. 11 ust. 1, jak i art. 11 ust. 2 p.u.n. w okresie, kiedy skarżący był członkiem jej zarządu (a nawet przedtem, bo już w 2012 r.). Tym samym WSA zasadnie zaaprobował ustalenia organów podatkowych w tym zakresie. WSA trafnie wskazał za organami podatkowymi, że bez znaczenia dla oceny momentu powstania tych zobowiązań i ich wymagalności pozostaje fakt, że zostały one określone decyzją organu wydaną w późniejszych latach. Są to bowiem zobowiązania powstające z mocy prawa (bez potrzeby doręczania decyzji podatkowych). Na tej podstawie słusznie przyjęto, że już w 2012 r. spółka była niewypłacalna, a skarżący nie składając wniosku o ogłoszenie upadłości, nie wykazał przesłanki, o jakiej mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.

Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Chodzi nie tylko o wykazanie czynności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ale jednocześnie, że czynność ta została dokonana we właściwym czasie. Ustawodawca podatkowy wskazując w konstrukcji tej wyłączającej przesłanki na czas właściwy do złożenia wniosku posłużył się określeniem nieostrym, którego treść ustala się przez zastosowanie odpowiednich regulacji ustawy Prawo upadłościowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się taki sposób ustalenia zakresu znaczeniowego odnoszącego się do pojęcia czasu właściwego i Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął taki sposób ustalania pojęcia czasu właściwego na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Z kolei wskazywane w skardze kasacyjnej pojęcie "braku winy", o jakim mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. dotyczy zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa. O przesłance "braku winy", o której mowa w art. 116 § 1 lit. b O.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dla wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. Za takie nie można uznać brak dostępu do dokumentacji, bo ta znajdowała się w biurze rachunkowym prowadzącym sprawy spółki. Przy czym Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł świadomość skarżącego co do realnej sytuacji spółki.

Powyższe przesądzało o niezasadności zarzutów naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit p.p.s.a. w zw. z art. 128 i art. 239a O.p., gdzie zdaniem skarżącego błędnie przyjęto, że nieostateczne i nie zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności decyzje podatkowe mogą mieć wpływ na wystąpienie stanu upadłości osoby prawnej. W konsekwencji niezasadnym był zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., gdzie skarżący stwierdził, że błędnie uznano, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wyraziły pogląd, o stanie niewypłacalności spółki i oznaczenia "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c art. 120 i 121 § 1 w zw. z art. 187 i 191 O.p., gdzie skarżący wskazuje na sytuację finansową spółki "Z." Sp. z o.o., która jego zdaniem eliminuje obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a także wyłącza odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, które zostały ostatecznie ustalone na długo po jego rezygnacji z funkcji prezesa zarządu. Przede wszystkim, co również znalazło już swój wyraz w orzecznictwie NSA (np. wyrok z 21 lipca 2020 r., II FSK 1099/20), choć co do zasady ciężar dowodzenia faktów i okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy spoczywa na organach podatkowych (art. 122 O.p. i art. 187 § 1 O.p.), w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością to na członku zarządu spoczywa obowiązek wskazania dowodów na istnienie okoliczności zwalniających go z tej odpowiedzialności, w tym także wykazania, że nie istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub że nie ponosi on winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.). Sformułowanie tych zarzutów zostało dokonane w okolicznościach nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji poprawnie odczytał i skontrolował zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz dokonał oceny ustaleń faktycznych w kontekście materialnoprawnej podstawy zaskarżonej decyzji.

Niezasadnym jest zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., z którego wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie), to Sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", lecz nie jest związany "granicami skargi". Granice sprawy określone w powyższym przepisie oznaczają, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. W sprawie zarówno uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jak i trzymanie się granic sprawy, spełnia wymogi ustawowe. To, że stanowisko Sądu pierwszej instancji nie było zbieżne z oczekiwaniami skarżącego nie może natomiast stanowić o naruszeniu art. 134 § 1 czy 141 § 4 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe oraz art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

Mirella Łent Stanisław Bogucki Jacek Brolik