Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 848/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 20, art. 24, art. 48
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta M., decyzją z dnia [...] r., nr [...], nie przyznał E. D. (dalej: "skarżącemu") prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej powołał się na regulacje zawarte w art. 3 pkt 11, art. 16, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 4, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (t.j.: Dz. U. 2017 r. poz. 1466), § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (t.j.: Dz. U. 2015 r. poz. 1238) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. 2018 r. poz. 2096, dalej w skrócie: "k.p.a."). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podał, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący dołączył zaoczne orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...]r., nr [...] (dalej: "orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r."), jednak orzeczenia tej Komisji, wydane po dniu 1 stycznia 1998r. nie stanowią podstawy do zaliczenia osób, których orzeczenia te dotyczą, do osób niepełnosprawnych. Dodatkowo, w dniu 5 czerwca 2018 r. skarżący przedłożył orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia [...]r., nr [...] (dalej: "orzeczenie MZON z dnia [...]r."), z którego wynika, że zaliczony został na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, a ustalony stopień istnieje od dnia 27 kwietnia 2015 r., natomiast nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje. Tymczasem, zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 1-3 i ust. 3 ustawy do zasiłku pielęgnacyjnego uprawnione są osoby, takie jak: niepełnosprawne dziecko; osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osoba, która ukończyła 75 lat; osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżący natomiast nie zalicza się do żadnej z wyżej wymienionych kategorii osób.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący poinformował, że od miesiąca lipca 1991 r. przebywa na rencie inwalidzkiej, albowiem w trakcie pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej doznał poważnego uszczerbku na zdrowiu. Wskazał, że w 2013r. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą, a jego stan zdrowia nadal się pogarsza. W miesiącu październiku 2017 r., w związku z uchwałą sejmową została mu odebrana renta, a przyznano mu rentę w wysokości renty socjalnej. Nie zgodził się z twierdzeniem, że orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r. nie jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem skarżącego nieporozumieniem jest potwierdzanie przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M. orzeczeń służb mundurowych, wydanych po dniu 1 stycznia 1998 r. Twierdzenie takie nie wynika z żadnego przepisu prawa, jak również pozbawia skarżącego praw już wcześniej nabytych. Akcentował, że starając się o kartę parkingową uzyskał orzeczenie MZON z dnia [...]r., które nie odzwierciedla jego aktualnego stanu zdrowia i jest sprzeczne z orzeczeniem WKL MSW z dnia [...]r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r.

W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. 16 ust. 2 i 3 ustawy, w której ustawodawca w sposób precyzyjny wskazał osoby uprawnione są do zasiłku pielęgnacyjnego, a mianowicie: niepełnosprawne dziecko, osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba, która ukończyła 75 lat i osoba niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Skarżący nie zalicza się do żadnej z wyżej wymienionych kategorii osób, albowiem jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność w ustalonym stopniu datuje się od dnia [...]r., co wynika z punktu V orzeczenia MZON z dnia [...]r., zatem niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem przez skarżącego 21 roku życia. Odnosząc się do okoliczności podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że decyzje w rozpoznawanej sprawie wydane zostały na podstawie powyższego orzeczenia, wydanego przez Miejski Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M., albowiem orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r. jest orzeczeniem o zdolności do służby w Policji wydanym na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Służbie Granicznej, Biurze Ochrony Rząd i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. nr 206, poz. 1723).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podał, że do wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego załączył orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r., zaliczające go do pierwszej grupy inwalidów w związku ze służbą w milicji, a obecnie policji oraz stwierdzające, że inwalidztwo jest trwałe, a także uznające go za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i niezdolnego do pracy zarobkowej (część B punkt 6). Na potwierdzenie stanu zdrowia przedłożył w załączeniu kserokopię znajdujących się na str. 78 wpisów w książeczce zdrowia funkcjonariusza MO, z których wynika, że w dniu [...]r. o godz. 2:30 w J., podczas interwencji doznał obrażeń i został skierowany do dalszego leczenia w poradni chirurgicznej. W trakcie tej interwencji doznał uszkodzenia 4, 5 i 6 kręgu kręgosłupa części szyjnej, nadto złamania dwóch żeber, pęknięcia opłucnej i wysięku do opłucnej. Z tego powodu, od 1992 r. przebywa na rencie inwalidzkiej w związku ze służbą w Policji i od tego czasu stan jego zdrowia ciągle się pogarsza w związku z czym w miesiącu październiku 2009 r. Wojewódzka Komisja Lekarska MSW przyznała mu drugą grupę inwalidzką, a w dniu [...]r. zaliczyła do pierwszej grupy inwalidzkiej. Z tego powodu nie nadaje się do pełnienia służby i świadczenia jakiejkolwiek innej pracy, bowiem przeszedł wiele zabiegów chirurgicznych, które ratowały mu zdrowie, oraz podlega dalszemu leczeniu przez lekarza neurologa i nosi gorset zabezpieczający kręgosłup w części szyjnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśniło, że utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji oparło swoje rozstrzygnięcie na znajdującym się w aktach sprawy dokumentach, a w szczególności orzeczeniu MZON z dnia [...]r., bowiem orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r., na które powołuje się skarżący zostało wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Służbie Granicznej, Biurze Ochrony Rząd i Państwowej Straży Pożarnej i nie mogło stanowić podstawy merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego, dotyczy bowiem niezdolności do pracy w organach ścigania, tj. Policji. Wyjaśniło, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie były uprawnione do ustalania we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności skarżącego, gdyż nie mają ku temu kompetencji, organem właściwym w tych sprawach są powiatowe lub miejskie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności, ewentualnie sądy powszechne rozpatrujące odwołania do orzeczeń wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności.

Na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r. skarżący przedłożył nowe orzeczenia MZON z dnia [...]r., [...] (k. 22 akt sądowoadministracyjnych), wydane na jego wniosek z dnia [...]r., na podstawie którego od dnia [...]r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz całkowicie niezdolnego do pracy i wymagającego w celu pełnienia ról społecznych, długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (punkty 1, 6, 7 i 9).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny, wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną w niej podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza ich nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa, bowiem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną przedmiotowej sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2220, zwanej dalej w skrócie, tak jak dotychczas: "ustawa").

Zgodnie z treścią art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy w brzmieniu aktualnym w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...]r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednak u podstaw obu rozstrzygnięć wydanych w sprawie znajduje się twierdzenie, iż znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r., na które powołuje się skarżący również w skardze, zostało wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Służbie Granicznej, Biurze Ochrony Rząd i Państwowej Straży Pożarnej i nie mogło stanowić podstawy merytorycznego rozpatrzenia sprawy, bowiem dotyczy niezdolności do pracy w organach ścigania, tj. Policji. Natomiast organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie były uprawnione do ustalania we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności skarżącego, ale były zobowiązane uwzględnić orzeczenie miejskiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności, zawarte w orzeczeniu MZON z dnia [...]r., jako organu właściwego w tych sprawach.

Z kolei w myśl art. 3 pkt 21 ustawy, przez znaczny stopień niepełnosprawności należy rozumieć: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach; d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów.

Organ odwoławczy nie dokonał analizy powyższego przepisu w odniesieniu do zapisów znajdujących się w drugiej części orzeczenia WKL MSW z dnia [...]r. (część B punkt 6), zaliczającego skarżącego do pierwszej grupy inwalidów w związku ze służbą w Policji oraz stwierdzającego, że inwalidztwo to jest trwałe, a także uznającego go za całkowicie niezdolnego do służby w Policji i niezdolnego do pracy zarobkowej (punkt 6).

Tymczasem, art. 3 pkt 21 lit. d) ustawy definiując znaczny stopień niepełnosprawności (będący podstawą do przyznania osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia zasiłku pielęgnacyjnego) wskazuje na "posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów" bez powołania się czy to na ustawę o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tak jak w pkt 21 lit. a) tego artykułu, czy też ustawę o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tak jak w art. 3 pkt 21 lit. b) ustawy, bądź też na ustawę o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak wskazano w art. 3 pkt 21 lit. c) ustawy. Wobec takich zapisów ustawy organ odwoławczy błędnie uznał, że orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r., wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Służbie Granicznej, Biurze Ochrony Rząd i Państwowej Straży Pożarnej, nie mogło stanowić podstawy merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, dotyczy bowiem niezdolności do pracy w organach ścigania, tj. wyłącznie w Policji,

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Jak już wskazano wcześniej literalne brzmienie przepisu art. 3 pkt 21 lit. d) ustawy nie wskazuje w wypadku osób posiadających orzeczenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów na jakiekolwiek odniesienia do innych ustaw, co może sugerować, że chodzi tu o każde orzeczenie, które zalicza do takiej grupy, bez względu na to w oparciu o jakie przepisy zostało wydane. Wobec powyższego nie sposób zgodzić się z poglądem organu odwoławczego, że osoba występująca o zasiłek pielęgnacyjny w związku z niepełnosprawnością powinna dołączyć do wniosku orzeczenie o znacznym, czy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności określone w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, pomimo, że powyższe wprost nie wynika z przepisów omawianej ustawy.

Raz jeszcze należy podkreślić, że art. 3 pkt 21 lit. d) ustawy stanowi, że znaczny stopień niepełnosprawności oznacza posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów bez odwoływania się do jakichkolwiek przepisów, natomiast skarżący posiada orzeczenie o zaliczeniu do tej właśnie grupy inwalidów, które stwierdza, że jest niezdolny do pracy a niezdolność ta jest trwała (orzeczenie WKL MSW z dnia [...]r.).

W tym stanie rzeczy, skarżący w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, czyli już w dniu 24 maja 2018 r. spełniał przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa do tego świadczenia. Uwzględniając powyższe, jak też mając na względzie, że celem zasiłku pielęgnacyjnego jest wsparcie finansowe osób niepełnosprawnych, a skarżący jest właśnie taką osobą, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.