Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1210/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Daniel WSA Piotr Głowacki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Polskiego Koncernu Naftowego "Orlen" S.A. z siedzibą w Płocku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 24 sierpnia 2005 r. Nr SKO-IV-6227/633/41/2005 w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia o zanieczyszczeniu ziemi skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma pełnomocnika S.A. z siedzibą w P. z dnia [...] 2004 r, w którym zgłoszono do Starosty D. zanieczyszczenie powierzchni ziemi - działek nr ewiden. [....] na których zlokalizowana jest stacja paliw nr [...] w D. przy ul. P., wnioskując o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych, zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 z p.zm.).

W zgłoszeniu tym przedstawiono okres zaistnienia zanieczyszczenia, wskazano na podmiot który spowodował zanieczyszczenie, tj. S.A. "C" a także przebieg restrukturyzacji sektora paliwowego i stan przekazania do S.A. z siedzibą w P.

W piśmie zawierającym zgłoszenie wskazano, że przekroczenia normatywów dla obszarów typu B, C zawartości związków ropopochodnych w wodzie i gruncie, mogą sugerować występowanie zanieczyszczeń lokalnych w rejonie pola dystrybucji i pod zbiornikami podziemnymi paliw, co potwierdza dokumentacja geologiczno-inżynierska terenu Stacji Paliw Płynnych [...] nr [...]w D. przy ul. P., wykonana w styczniu 1999 roku.

Decyzją z dnia [...] 2005 r., znak: [...] organ l instancji - Starosta D., na podstawie art. 104 kpa, art. 102 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (DZ. U. Nr 62, poz. 627 z p.zm.), art. 12 ust. 1- 2 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, póz. 1085 z p.zm.), orzekł o odrzuceniu zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi - dziatek nr ewiden. [....] (obręb nr [...], B.), położonych na terenie stacji paliw nr [...] w D. przy ul. P.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ l instancji wskazał, że zgłoszenie, wynikające z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085zp.zm.), choć dokonane przez stronę w terminie, było niekompletne, gdyż nie zawierało jednego z podstawowych wymogów tj. zgłaszający nie załączył do wniosku dokumentacji potwierdzającej fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacji potwierdzającej niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu.

Nadto organ l instancji ustalił, że S.A. z siedzibą w P. jest następcą prawnym S.A. "C" i wobec tego obowiązek rekultywacji ziemi lub gleby, jako na władającym powierzchnią ziemi - w/w działkami - spoczywa na S.A. z siedzibą w P. w myśl art. 102 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył pełnomocnik S.A. w P., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odwołaniu zarzucono, że decyzja organu l instancji została wydana z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, poprzez niesłuszne uznanie S.A. za następcę prawnego S.A. "C". Zdaniem skarżącej spółki organ l instancji naruszył także art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W uzasadnieniu odwołania S.A. z siedzibą w P. podniosła, że dokonując zgłoszenia zanieczyszczenia w/w nieruchomości, powołano się na opracowanie pt: "Dokumentacja geologiczno - inżynierska i warunków hydrogeologicznych terenu Stacji Paliw płynnych nr [...] w D. " wykonane w 1999 r. i zatwierdzone przez Starostę D. w styczniu 1999 r. Pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organowi l instancji, iż nie zawiadomił [...] S.A. z siedziba w P., że powyższa dokumentacja jest niekompletna, jak również nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie odrzucenia zgłoszenia, a także nie wezwał do złożenia w tym przedmiocie wyjaśnień, czym naruszono art. 7 i 77 k.p.a.

W ocenie odwołującej, S.A. z siedzibą w P. odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez Centralę [...] S.A. na podstawie przepisów prawa cywilnego, ale nie ponosi odpowiedzialności w oparciu o przepisy o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni. Przytoczono szczegółowo poglądy doktryny dotyczące problematyki przejścia praw i obowiązków administracyjnych na następcę prawnego, prezentując stanowisko, zgodnie z którym sukcesja jest niedopuszczalna, jeżeli sprzeciwia się temu szczególny przepis ustawy. Art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska.

Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak [...] wydaną po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez S.A. z siedziba w P. od decyzji Starosty D. z dnia [...] 2005 r. znak [...] odrzucającej zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi na terenie nieruchomości - działek nr ewiden. [.....] (obręb Nr[...], B.) położonych w D. przy ul. P., na terenie których znajduje się stacja paliw nr 517 - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał argumenty organu l instancji za uzasadnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska (...), iż podmiot składający zgłoszenie w trybie tego przepisu, obowiązany był przedstawić wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. W ocenie SKO strona odwołująca nie dołączyła do swojego wniosku żadnych badań, wskazując tylko, że powstałe zanieczyszczenia potwierdza dokumentacja geologiczno - inżynierska terenu stacji paliw płynnych [...] nr [...] w D. Wskazano, iż dokumentacja, na którą powołuje się strona odwołująca, sporządzona została w styczniu 1999 r. na wniosek Fundacji Ekologicznej "[...]", a dotyczy planowanej przez S.A. "C" Oddział K. inwestycji polegającej na modernizacji stacji paliw. Potwierdza to podany cel i zakres tego opracowania ( str. 3 ), w którym wskazano, iż: "Celem rozpoznania i badań jest określenie warunków gruntowo-wodnych, parametrów wytrzymałościowych warstw gruntu budujących podłoże, stanu środowiska gruntowo-wodnego terenu stacji paliw płynnych do oceny oddziaływania na środowisko i modernizacji stacji paliw".

Mając na uwadze powyższe rozważania, Kolegium stwierdziło, iż strona odwołująca nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska (...), przedstawiając dokumentację sporządzoną dla innego podmiotu w celu przeprowadzenia inwestycji polegającej na modernizacji stacji paliw. Wskazano, że dokumentacji tej nie można zatem uznać za szczegółową i wyczerpującą analizę stanu zanieczyszczenia przedmiotowego terenu, skoro służyła ona innemu celowi.

Organ odwoławczy wskazał nadto, iż kwestia związana z zasadą ponoszenia odpowiedzialności w związku z przekształceniem w/w spółek, choć szeroko omawiana w odwołaniu, ze względu na powyższe uchybienia nie ma bezpośredniego wpływu na odrzucenia zgłoszenia [...] S.A. z siedzibą w P.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] 2005 r. znak [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniosła Spółka Akcyjna [...] z siedziba w P.".

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięciom tym zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. przez przyjęcie, że na [...] S.A. z siedziba w P. spoczywa obowiązek rekultywacji działek [.....] ( obręb [...], B.), albowiem jest następcą prawnym S.A. "C".

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a konkretnie zaniechania wezwania strony skarżącej do przedłożenia dodatkowej dokumentacji lub złożenia dodatkowych wyjaśnień.

Strona skarżąca podniosła w uzasadnieniu skargi, iż ustawodawca w art. 12 ust.2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. nie wskazał ani sposobu wykonywania badań, ani też nie określił rodzaju ich wyników, jak również nie nałożył na zgłaszającego obowiązku zgłoszenia wyników badań, z którego wynikałoby kto i w jakiej dacie spowodował zanieczyszczenie. Zatem, zdaniem skarżącej powołana w zgłoszeniu i uwzględniona przez organy obu instancji dokumentacja sporządzona w 1999 r. spełnia wymogi wyżej powołanego przepisu art. 12 ust. 2; zawiera bowiem wyniki badań, które umożliwiły stwierdzenie, że grunt jest zanieczyszczony oraz że sprawcą zanieczyszczenia była S.A. "C". Podnoszony przez organ administracyjny fakt, że przedmiotowa dokumentacja została sporządzona w innym celu, na wniosek innego podmiotu, w ocenie strony skarżącej jest bez znaczenia w niniejszej sprawie. Strona skarżąca podtrzymała stanowisko, iż jest następcą prawnym S.A. "C" wyłącznie w zakresie stosunków cywilnoprawnych. Sukcesja generalna nie oznacza sukcesji w zakresie praw i obowiązków administracyjnych, do zaistnienia której konieczne jest - zdaniem skarżącej spółki - istnienie odrębnej podstawy ustawowej. Skarżąca podała, że zapis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. stanowi lex specialis w stosunku do wszystkich innych zasad odpowiedzialności administracyjnej z zakresu ochrony środowiska.

Ponadto wskazano, że nawet przyjęcie konstrukcji następstwa prawnego nie powinno skutkować pozbawieniem podmiotu władającego powierzchnią ziemi możliwości zgłoszenia w trybie art. 12 wymienionej ustawy. Nie ma bowiem podstaw by przyjmować, że zawarte w tym przepisie określenie "inny podmiot" nie obejmuje następców prawnych. Przyjęcie wykładni zaproponowanej w zaskarżonym orzeczeniu prowadziłoby do sytuacji, w której [...] S.A. z siedzibą P. odpowiadałaby za historyczne szkody ekologiczne wyrządzone w sektorze obrotu paliwami na terenie całego kraju, także powstałe na terenie nieruchomości, które nigdy nie zostały przekazane stronie skarżącej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W pierwszym rzędzie Kolegium jednak wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na nie uiszczenie wpisu stałego od skargi wniesionej przez radcę prawnego. Zdaniem Kolegium, zgodnie z art. 221 ustawy o Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia wpisu stałego w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez radcę prawnego lub adwokata spoczywa na pełnomocniku już w momencie wniesienia pisma, choćby pismo to, tak jak np. skarga wnoszone było za pośrednictwem organu administracji. Kolegium stoi na stanowisku, że § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16. 12. 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad poobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 2121/2003, poz. 2193), który stanowi, że wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszcza się na wezwanie, po przekazaniu skargi sądowi, nie może zmieniać przepisów ustawy, na podstawie której zostało wydane rozporządzenie. W sytuacji, która ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdy radca prawny S.A. z siedzibą w P. nie wniósł opłaty stanowiącej wpis stały od skargi, skarga taka na podstawie art. 221 ustawy powinna zostać odrzucona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie.

W toku sądowej kontroli postępowania administracyjnego stwierdzono, że skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001, Nr 100, poz. 1085 z p. zm.) władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby (...) spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do 30 czerwca 2004 r. Dokonanie takiego zgłoszenia zwalnia z obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej powierzchni ziemi lub gleby obciążającego podmiot władający nieruchomością, o którym to obowiązku mowa w art. 102 ust. 1 - 3 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Z kolei art. 12 ust. 2 w/w ustawy stanowi, że do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby (...) oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.

Art. 12 ust. 3 zobowiązuje starostę do uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze, o którym mowa w art. 110 ustawy, natomiast ust. 4 upoważnia starostę do wydania decyzji o odrzuceniu zgłoszenia w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy. Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, że obowiązek rekultywacji z art. 102 ust. 1 - 3 ustawy utrzymuje się.

W przedmiotowym postępowaniu poza sporem pozostaje fakt, że strona skarżąca – S.A. z siedzibą w P., który powstał z połączenia spółek akcyjnych "C" i "P" jest następcą prawnym (sukcesja generalna) S.A."C" (akt notarialny Repertorium[...], podjęcie uchwały nr [...] w dniu [...] 1999 r. w sprawie połączenia). Połączenie nastąpiło na podstawie art. 463 pkt 1 oraz art. 464 § 1, § 2 i § 4 ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks Handlowy (Dz.U. z 1934 r., nr 57, póz. 502).

Okolicznością niesporną jest również to, że zanieczyszczenie powierzchni ziemi na opisanej nieruchomości nastąpiło przed 1 października 2001 r. (data wejścia w życie ustawy Prawo ochrony środowiska). W tym dniu podmiotem władającym nieruchomością był użytkownik wieczysty - strona skarżąca S.A. z siedzibą w P. Nieruchomość obejmująca działki nr [....] (obr. [...) w D. została w stanie zanieczyszczonym przekazana stronie skarżącej w 1999 r. w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ l instancji zasadnie wskazał na dwie przyczyny odrzucenia zgłoszenia. Jedna z nich ma charakter materialnoprawny i wynika z przyjęcia, że [...] S.A. z siedzibą w P. jako następca prawny S.A. "C" nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Druga przyczyna miała charakter formalny i polegała na nie dokonaniu zgłoszenia w sposób prawidłowy, a mianowicie, nie dołączeniu do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby.

W tym zakresie Sąd stoi na innym stanowisku niż organ II instancji stwierdzając, że o ile przeszkodę o charakterze formalnym dało się usunąć, to pierwsza ma charakter nieusuwalny. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji wzywanie podmiotu składającego zgłoszenie o jego uzupełnienie było bezprzedmiotowe, bowiem zgłoszenie to nawet po uzupełnieniu nie mogło zostać uwzględnione. Zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. należało uznać tym samym za bezprzedmiotowy.

Nie można też podzielić zarzutu nieprawidłowego przyjęcia przez organy administracji tożsamości podmiotu zanieczyszczającego i podmiotu składającego zgłoszenie. Należy zaznaczyć, że S.A. z siedzibą w P. wielokrotnie już dokonywał zgłoszeń zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez S.A. "C", toczyło się wiele postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości położonych na terenie całego kraju, w których okoliczności faktyczne były niemal identyczne. Przy rozpatrywaniu tych zgłoszeń w orzecznictwie wykształcił się pogląd, że S.A. z siedzibą w P. nie może skutecznie dokonać zgłoszenia, o którym mowa w art. 12 ust.1 ustawy z 27 lipca 2001 r. w stosunku do zanieczyszczeń powierzchni ziemi dokonanych przez S.A. "C".

Jak wynika z art. 465 § 3 k.h. z chwilą wykreślenia spółki przejętej spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i nast. K.h., wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych. Przepis powyższy jest normą ustrojową dla spółek akcyjnych sytuującą je w całym systemie prawnym. Stąd też jeżeli przepis art. 465 § 3 KH będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczania jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilnoprawnych.

Skutek w postaci przejęcia praw i obowiązków spółki przejętej powołany przepis wiąże z chwilą wykreślenia spółki przejętej z rejestru handlowego", (wyrok Nas z [...] 1999 r., sygn. II SA 7091/98, publik. M. Pod. 1999/11/40, podobnie NSA w wyroku z dnia [...] 1995 r., sygn. SA/Gd 2508/94, publik. POP 1997/5/169).

Aktualnie na takim stanowisko stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 987/05 (ONSAiWSA 2007/2/53) : "art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których wyrządzenie szkody polegającej na zanieczyszczeniu ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez władającego, o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, póz. 627 ze zm.), co wyklucza uznanie poprzednika prawnego władającego za "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu".

Wyżej przytoczone stanowisko prezentowane było także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1607/05 (LEX nr 196342) oraz z dnia 19 grudnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1600/05 (LEX nr 189795). W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku zwrócono uwagę, że przejście praw i obowiązków S.A. "C" na rzecz spółki działającej później pod nazwą [...] S.A. z siedzibą w P. nastąpiło na podstawie art. 465 § 3 kodeksu handlowego. Wychodząc od analizy tej regulacji, oraz art. 82 ust. 1 obowiązującej na datę przejęcia spółki akcyjnej "C" ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, WSA w W. przyjął, że skutki prawne wynikające z normy art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w zakresie obowiązku usunięcia szkód w środowisku obciążały spółkę przejmującą, w związku z generalną sukcesją praw i obowiązków.

W uzasadnieniu powołanego wyroku WSA w W. zwrócono również uwagę, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. jest przepisem przejściowym i przy jego wykładni należy uwzględnić fakt, że został on wprowadzony wobec dokonania ustawą - Prawo ochrony środowiska generalnej zmiany co do określenia podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Wcześniejsza odpowiedzialność w tym zakresie, powiązana z osobą sprawcy (wskazany art. 82 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska), została zastąpiona generalną zasadą odpowiedzialności podmiotu władającego powierzchnią ziemi (art. 102 w zw. z art. 3 pkt 44 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Odpowiedzialność ta może być ograniczona tylko we wskazanych ustawą przypadkach tj. gdy zanieczyszczenie nastąpiło w trakcie władania gruntem oraz gdy władający wskaże konkretnego sprawcę zanieczyszczenia (art. 102 ust. 1 i 2). Wynika stąd, iż nie ma obecnie możliwości ograniczenia odpowiedzialności np. nabywcy zanieczyszczonych gruntów, gdyż w takim przypadku zanieczyszczenie nastąpiło przed nabyciem władania. Zmiana stanu formalnoprawnego mogłaby rzutować w takiej sytuacji na status prawny podmiotów, które weszły w posiadania zanieczyszczonych gruntów przed wejściem w życie nowych regulacji. W tym kontekście przepisy przejściowe mogą służyć ochronie interesu podmiotów, władających zanieczyszczonymi gruntami, gdy nie są tego sprawcami, a nabyły je przed wejściem w życie nowych regulacji.

WSA w W. przywołał też art. 86 Konstytucji, który ustanawia ogólną zasadę ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie szkody w środowisku. Koncepcja reprezentowana w skardze, w myśl której do czasu wejścia w życie Kodeksu spółek handlowych z 2000 r., w przypadku przejęcia spółki, spółka przejmująca nie ponosi zobowiązań egzekwowanych w innym trybie niż na gruncie prawa cywilnego, oznaczałoby w istocie znaczne ograniczenie odpowiedzialności podmiotów oraz postawienie ich w uprzywilejowanej pozycji. Przejmowana spółka nie jest bowiem poddana procedurom związanym z likwidacją osoby prawnej, w ramach której mogłyby zostać wyegzekwowane roszczenia w stosunku do jej majątku wynikające np. ze spowodowanych szkód w środowisku. Podmiot przejmujący korzystałby z dobrodziejstw majątku nagromadzonego przez przejętą spółkę stanowiącego jej aktywa, natomiast jedynie w ograniczonym zakresie przejmowałby pasywa wynikające m.in. potrzeby naprawienia skutków korzystania ze środowiska z naruszeniem wymagań jego ochrony. Wskazana norma konstytucyjna musi skłaniać, w razie wątpliwości interpretacyjnych, do poszukiwania takiej wykładni przepisów, która wykluczałaby nieuzasadnione zwolnienia z odpowiedzialności osób prawnych czerpiących potencjalne korzyści (poprzez przejęcie aktywów) z nieprzestrzegania wymagań ochrony środowiska w zakresie obowiązku usuwania szkód (jako pasywów przejętego majątku).

Rozważania te prowadzą do wniosku, że pojęcie "inny podmiot" zastosowane w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej ustawę - Prawo ochrony środowiska dotyczy podmiotu innego niż sukcesor praw i obowiązków podmiotu, który był rzeczywistym sprawcą zanieczyszczenia. Ponieważ w rozpatrywanym stanie faktycznym dokonująca zgłoszenia spółka (S.A. z siedzibą w P.) była sukcesorem spółki, która dokonała zanieczyszczeń (S.A. "C"), nie można przyjąć, iż zachodziły przesłanki dokonania zgłoszenia, skoro dotyczy ono wyłącznie przypadków zanieczyszczenia przez inny podmiot.

Podzielając w całości przytoczoną wyżej argumentację WSA w Warszawie, sąd uznał, że prawidłowo odrzucono zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez skarżącą stronę na terenie nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] stacja paliw nr[...], działki nr ewid. [.....] .

Przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do obejścia prawa, bowiem łatwo wyobrazić sobie sytuację w której, w przypadku dokonania zanieczyszczenia środowiska podmiot dokonywałby przekształcenia strukturalnego (połączenia) w celu zwolnienia się od ponoszenia odpowiedzialności.

Chybione wydaje się prezentowane w odwołaniu założenie, jakoby ustawodawca zwalniając w rozpatrywanym przypadku spółkę z obowiązku naprawienia szkód spowodowanych przez przejęty podmiot, za który, jak sugeruje skarżąca, nie powinna ona odpowiadać, miał na względzie, iż koszty likwidacji szkód mogą być dofinansowane przy pomocy instrumentów ekonomicznych Unii Europejskiej, do których należy m.in. Fundusz Spójności. Co prawda, trafnie zauważa spółka, iż w przypadku jej zwolnienia z obowiązku rekultywacji, w świetle art. 102 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, zobowiązanym do przeprowadzenia rekultywacji byłby starosta a więc podmiot niekomercyjny -uprawniony do wykorzystania pomocy z Funduszu Spójności. Jednak powszechnie znana skala potrzeb w zakresie działań rekultywacyjnych na terenach poprzemysłowych, gdzie faktycznie brak jest sukcesorów sprawcy zanieczyszczenia, który mógłby ponosić koszty rekultywacji, zdaje się podważać tezę poszerzania przez racjonalnego ustawodawcę skali zadań, które mogą być dofinansowane z ograniczonych środków Funduszu. Trzeba mieć przy tym na uwadze, iż wśród podstawowych zasad ustrojowych Unii Europejskiej wymieniona jest zasada "zanieczyszczający płaci" - art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, póz. 864). Interpretacja przepisów prowadząca do złagodzenia zasady "zanieczyszczający płaci" poprzez przeniesienie obowiązków rekultywacji z podmiotu będącego sukcesorem majątku sprawcy szkód, na podmioty publicznoprawne, mogące korzystać ze wsparcia funduszy Unii Europejskiej stanowiłoby działanie pozostające w niezgodności z celami Traktatu w szczególności z art. 175 ust. 5 tiret 2, który dopuszcza udzielanie pomocy z funduszy tylko gdy nie narusza to zasady "zanieczyszczający płaci".

Należy zatem stwierdzić, że błędne uznanie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji iż S.A. "C" jest "innym podmiotem" w rozumieniu wspomnianego art 12 w/w ustawy i strona skarżąca w związku z tym mogła dokonać zgłoszenia, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, wobec tego nie prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd w pełni podziela rozważania utrzymanej w mocy decyzji organu l instancji, w której w sposób właściwy zastosowano przepis art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 poz. 1085 ze zm.). Organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, postępowanie przeprowadziły z zachowaniem wszelkich wymaganych przepisami zasad.

Sąd nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., że stanie prawnym obowiązującym w dniu wniesienia skargi, podlegała ona odrzuceniu z przyczyn podnoszonych w odpowiedzi na skargę . Obowiązujący w tym dniu przepis § 5 ust. 2 rozporządzenia RM z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który regulował zasady pobierania wpisu stałego od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego, utracił moc z dniem 17 marca 2006 r. w związku z treścią Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt OTK-A 2006/27. Od tej więc daty a nie jak twierdzi Kolegium także w czasie obowiązywanie § 5 ust. 2 rozporządzenia adwokat lub radca prawny obowiązani są zgodnie z treścią art. 221 ppsa do uiszczania wpisu stałego bez wezwania, jeżeli od skargi pobiera się wpis stały, pod rygorem jej odrzucenia. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu [...] 2005 r. a więc w stanie prawnym przed utratą mocy § 5 ust. 2 w/w rozporządzenia. Nie zachodzi więc podnoszona przez Kolegium przyczyna odrzucenia skargi.

Skargę S.A. z siedziba w P. należało więc oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).