Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 208/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: par. 47, par. 39 ust. 2 pkt 2a, par. 45
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18  ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Starszy referent Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 roku sygn. akt VIII SA/Wa 208/15 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) oddala skargę; 3) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej także: "Dyrektor ARiMR", "organ

II instancji", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej także: "skarżący") od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej także: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] maja 2011 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w tym:

- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha.

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł w tym - w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości [...] zł za powierzchnię [...] ha. Przyznając płatność stwierdzono, że terminem rozpoczęcia

5 letniego okresu zobowiązania jest [...] marca 2011 r. Organ I instancji wskazał jednocześnie, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów

w dniu [...] grudnia 2011 r.

W dniu [...] maja 2012 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne w tym:

- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha.

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2013 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...], przy czym nie została przyznana płatność w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane

na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis

do ewidencji producentów w dniu [...] kwietnia 2013 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego organ II instancji uchylił decyzję z dnia [...] marca 2013 r i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP ARiMR wydał w dniu [...] listopada 2013 r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Zmniejszenia objęły wariant 2.10 i 2.2. Przyznano płatność w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości [...] zł, kwotę zmniejszenia ustalono na [...] zł. W wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) odnośnie działki rolnej E- pow. [...]ha nastąpiło przedeklarowanie powierzchni o [...] ha, płatność została naliczona do powierzchni E- [...] zł, kwota zmniejszenia została ustalona na [...] zł. Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu [...] stycznia 2014 r.

W dniu [...] maja 2013 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. We wniosku wnioskodawca zadeklarował realizację Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w tym:

- w wariancie 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania)

na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.3 - Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.1 – Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni [...]ha,

- w wariancie 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha,

Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, przy czym nie przyznano płatności w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)

i odmówiono przyznania płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów w wariancie 2.2 – Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) oraz

w wariancie 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania). Organ I instancji wskazał, iż przyznane środki przekazano w dniu [...] kwietnia 2014 r. W dniu [...] lipca 2013 r. odbyła się kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni podczas, której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności w ramach deklarowanych wariantów oraz stwierdzono uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów, polegające na nie utrzymaniu minimalnej obsady drzew

i krzewów oraz materiału szkółkarskiego niespełniającego określonych wymagań

w odniesieniu do pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Podczas kontroli w dniu [...] lipca 2013 r. inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości polegające na braku spełnienia przez producenta minimalnej obsady drzew i krzewów na działkach rolnych A, D, H, HA (kod E7) oraz brak spełnienia określonych wymagań odnośnie materiału szkółkarskiego na działkach rolnych A, D, H, HA (kod E2). Z tego względu wobec tych działek zastosowano 100% sankcji. Organ I instancji wskazał, iż w dniu [...] września 2013 r. skarżący złożył protokół ze wstępnych oględzin szkody oraz [...] września 2013 r. dołączył oświadczenie o wystąpieniu szkód spowodowanych przez zwierzynę leśną. Po przeprowadzeniu analizy odnośnie uznania siły wyższej z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, oświadczenie nie zostało uwzględnione podczas weryfikacji raportu z czynności kontrolnych, z powodu wpływu wyjaśnień do organu I instancji w dniach [...] września 2013 r. oraz [...] września 2013 r. Powyższe, jak wskazano świadczy o tym, iż skarżący posiadał wiedzę na temat stwierdzonych nieprawidłowości. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2014 r. została przez organ odwoławczy utrzymana w mocy.

Organ I instancji wskazał, iż wobec powyższego, dnia [...] września 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu, na mocy ww. decyzji

o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych. W wyniku tego postępowania, w dniu

[...] października 2014 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję Nr [...]

o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...]zł.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, iż wystąpienie siły wyższej w jego uprawach zgłosił dnia [...] lipca 2013 r. pracownikowi ARiMR w L.. Pracownik ten wprowadził go w błąd, informując, że do zgłoszenia siły wyższej potrzebuje kompletu dokumentów właściwego Koła Łowieckiego. Po tej rozmowie uznał zgłoszenie siły wyższej za przyjęte i zaczął gromadzić potrzebną dokumentację.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a."), w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438) – organ II instancji, wskazaną na wstępie i zaskarżoną

w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego stanowiska przypomniał ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ I instancji. Stwierdził ponadto, iż w realiach niniejszej sprawy,

w związku ze stwierdzonymi w 2013 r. uchybieniami w realizacji programu rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa do działek A, D, H i HA została odmówiona w całości (sankcja 100%). Powyższe skutkuje zaś koniecznością zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi w latach 2011 - 2012 do powierzchni ww. działek w trybie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. w wysokości [...] zł. Wskazał jednocześnie, iż skarżący jest zobowiązany do zwrotu za rok 2011 kwoty [...] zł na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, ze zm.; dalej także: "rozporządzenie z 13 marca

2013 r.").

Organ odwoławczy podniósł, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Przywołano w tym miejscu art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Organ II instancji wskazał jednocześnie, iż w przypadku niewykonania przez beneficjenta zobowiązania z powodu zaistnienia okoliczności o charakterze siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, określonych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., jak również w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., producent rolny może nie zwracać częściowo lub w pełni otrzymanej pomocy pod warunkiem złożenia, przez niego lub osobę upoważnioną na piśmie, wniosku wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w terminie 10 dni roboczych od dnia,

w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Dla zniesienia obowiązku zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności niewystarczającym więc jest wystąpienie okoliczności określonych w art. 47 ww. rozporządzenia. Koniecznym jest bowiem, w przypadku wystąpienia tych okoliczności, powiadomienie o ich wystąpieniu na piśmie właściwego organu w określonym terminie. Jeżeli producent rolny nie dopełnił tego wymogu, stwierdzenie przez organ uchybienia w przestrzeganiu wymogów w zakresie poszczególnych wariantów i ich pakietów obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny nie dotrzymał zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Z treści skargi wynika, iż skarżący nie zgadza się z odmową uwzględnienia przez organy zniszczenia uprawy jabłoni domowej przez sarny. Wskazał ponadto,

że organ II instancji pismem [...] powiadomił go, że sprawa odnośnie siły wyższej może być rozpatrywana jedynie w kontekście zwrotu przyznanej pomocy

i w związku z niedochowaniem przez rolnika zobowiązań 5-letniego okresu realizacji danego pakietu i wariantu. Następnie organ II instancji decyzją nr [...] odmówił uznania siły wyższej, jaka miała miejsce na jego działkach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoją argumentację, zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. (karta 29 akt sądowych) skarżący zawarł wniosek o zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2015 r., wydanym w sprawie VIII SA/Wa 208/15 uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sąd uznał, iż organ odwoławczy mimo, iż utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, to orzekł o zwrocie kwoty [...] zł, to jest mniejszej niż wskazana w decyzji organu I instancji – [...] zł, czym naruszył art. 7, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W dniu [...] grudnia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2015 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 7 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw.

z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż organ II instancji ustalił i wskazał kwoty nienależnie pobranych płatności w sposób budzący wątpliwości oraz w innej wysokości niż organ I instancji pomimo utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy taka rozbieżność i brak jednoznaczności

w ustaleniach nie miała miejsca, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] pomimo braku podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz naruszenie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U.

z 2014 r., poz. 1647 t.j.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na błędnej ocenie w zakresie legalności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] i uchyleniu tej decyzji podczas, gdy brak było podstaw do zastosowania dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co było wynikiem przedstawienia stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym tj. uznaniu,

iż organ II instancji ustalił i wskazał kwoty nienależnie pobranych płatności w sposób budzący wątpliwości oraz w innej wysokości niż organ I instancji pomimo utrzymania

w mocy zaskarżonej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy taka rozbieżność i brak jednoznaczności w ustaleniach nie miała miejsca.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł w szczególności, iż organ odwoławczy utrzymując decyzję organu I instancji wskazał, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty [...] zł zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. oraz kwoty [...] zł na podstawie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28 stycznia 2011 r. ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"). Z powyższego wynika, iż kwota nienależnie pobranych płatności (łącznie po zsumowaniu) wynosi [...] zł, co odpowiada kwocie ustalonej w decyzji organu I instancji.

Dokonując oceny, o której mowa w art. 179a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, gdyż w przypadku zsumowania kwot [...] zł

i [...] zł kwota, co do której wydano zaskarżoną decyzję, uzyskamy kwotę

[...] zł, to jest odpowiadającą kwocie wskazanej w decyzji organu I instancji. Wyjaśnienie zawarte w skardze kasacyjnej pozwala na stwierdzenie, że odczytanie przez Sąd zaskarżonej decyzji, iż kwota [...] zł zawiera się w kwocie [...] zł, spowodowane użyciem w tabeli na stronie 6 decyzji zwrotu "Łączna kwota do zwrotu", było błędne. Tym samym wobec tego, iż brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji ze względów wskazanych w uzasadnieniu wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 179a p.p.s.a. wyrokiem z dnia 9 marca 2016 r. (pkt 1) uchylił własny wyrok z dnia 30 września 2015 r. W punkcie 3 wyroku Sąd na podstawie art. 179a p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) orzekł

o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego. Jednocześnie, zgodnie z brzmieniem art. 179a p.p.s.a. ponownie rozpoznał sprawę.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje

w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 ust. 1 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., to jest przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2015 r., poz. 658), z uwagi na treść jej art. 2, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność, bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Tym samym legalność decyzji administracyjnej oznacza jej zgodność nie tylko z prawem materialnym, ale również

z przepisami postępowania. Zauważyć jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż ocena legalności decyzji dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy,

że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności

z Programu Rolnośrodowiskowego wypłaconych skarżącemu za lata 2011-2012

ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz

Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie.

Jak wynika z decyzji organu odwoławczego oraz zawartości dołączonych do akt sądowych akt administracyjnych, skarżący w dniu [...] maja 2011 r. złożył wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, zobowiązując się jednocześnie do realizacji 5 – letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zobowiązanie to zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] grudnia 2011 r., wskazującej jako termin rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania [...] marca 2011 r. Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 pkt 3 obowiązującego do dnia 15 marca 2013 r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe,

o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277

z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.; określane także jako "rozporządzenie

z 13 marca 2013 r."). Zgodnie z § 47 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. rolnicy realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2009 r. na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (to jest ww. rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.), realizują to zobowiązanie w ostatnim roku od dnia 15 marca 2013 r. do ostatniego dnia lutego 2014 r. Jak wynika z wniosku skarżącego z dnia 12 maja 2011 r. i wydanej w wyniku jego rozpoznania decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., o których mowa wyżej skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego m.in.

w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe

(w okresie przestawiania) na powierzchni [...]ha, za którą otrzymał płatność na rok 2011 w kwocie [...] zł. We wniosku o płatność na rok 2012 skarżący wskazał do płatności w programie rolnośrodowiskowym w pakiecie 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) powierzchnię [...]ha. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w L. stwierdził powierzchnię uprawniającą do płatności mniejszą niż deklarowana

i uwzględnił do płatności w ww. wariancie powierzchnię [...] ha, która to płatność

w kwocie [...] zł, jak wynika z zaskarżonej decyzji została skarżącemu wypłacona. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., wydaną po rozpoznaniu wniosku skarżącego

o płatność na rok 2013 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. odmówił skarżącemu przyznania płatności m.in. w zakresie wariantu 2.10, wskazując na ustalone podczas kontroli z dnia [...] lipca 2013 r. błędy polegające na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew i krzewów oraz materiału szkółkarskiego niespełniającego określonych wymagań. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] czerwca 2014 r., która następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2015 r. wydanym w sprawie VIII SA/Wa 795/14 została uchylona. Nie mniej jednak wobec wydania zaskarżonej decyzji w dniu [...] stycznia 2015 r. pozostawała w tym dniu w obrocie prawnym. Tym samym zasadnie wobec stwierdzenia niedopełnienia przez skarżącego obowiązku realizacji podjętego w dniu [...] marca 2011 r. zobowiązania w odniesieniu do wariantu 2.10 orzekające w sprawie organy uznały za podlegające zwrotowi kwoty wypłacone za rok 2011 i 2012, z uwzględnieniem części powierzchni, na której skarżący nie zrealizował zobowiązania. Zgodnie bowiem z § 39 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia z 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach danego wariantu pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, która odpowiada procentowemu stosunkowi powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do powierzchni obszaru,

na którym powinien być realizowany ten wariant. § 4 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia wymienia Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne. Wprawdzie organ odwoławczy

w zaskarżonej decyzji wskazuje na § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., dotyczącego Pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, pozostaje to jednak bez wpływu

na rozstrzygnięcie. Prawidłowo zastosowany został art. 18 ust. 1 rozporządzenia

nr 65/2011. Zgodnie z jego brzmieniem pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:

a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit.

b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych,

a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub

b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Rozporządzenie nr 65/2011 utraciło moc z dniem 1 stycznia 2015 r., jednak

z mocy art. 43 uchylającego je Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE)

Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do

kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich,

wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48), ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest w okolicznościach niniejszej sprawy do uznania spełnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od żądania zwrotu wypłaconej pomocy. Regulacje w tej mierze, jak trafnie wskazał organ odwoławczy zawiera art. 47 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE. L. 2006.368.15; dalej: "rozporządzenie nr 1974/2006"). Rozporządzenie nr 1974/2006 zostało z dniem 1 stycznia 2014 r. uchylone przez Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) Nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i wprowadzające przepisy przejściowe (Dz. U. UE. L. 2014.227.1), jednak z uwagi na treść jego art. 19, rozporządzenie nr 1974/2006 ma

w niniejszej sprawie zastosowanie. Zgodnie z artykułem 47 rozporządzenia nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza (ust. 1). Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (ust. 2). § 45 rozporządzenia

z dnia 13 marca 2013 r. (w brzemieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) określa inne niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorie siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, wskazując na:

1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;

2) zmianę zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów;

3) utratę posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego

na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;

4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;

5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust.

1 pkt 7;

6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika

- w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;

7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa

w przepisach o minimalnych normach - w przypadku realizacji pakietu wymienionego

w § 4 ust. 1 pkt 8;

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inną okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Skarżący zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze wywiedzionej do Sądu na decyzję organu odwoławczego podnosi okoliczności wystąpienia siły wyższej, polegające na zniszczeniu drzew przez sarny, wymienione

w § 45 pkt 7a rozporządzenia z 13 marca 2013 r. W odwołaniu wskazuje, iż szkoda została zauważona w dniu [...] lipca 2013 r. i zgłoszona w dniu [...] lipca 2013 r. organowi I instancji, w dniu [...] lipca 2013 r. została też zgłoszona do Koła Łowieckiego "[...]". Jednocześnie zarówno z odwołania, jak i ze skargi nie wynika, aby zgłoszenie szkody organowi I instancji w dniu [...] lipca 2013 r. miało miejsce w formie pisemnej. Z akt administracyjnych wynika zaś, iż pismo zatytułowane "Wstępne oględziny szkody" wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] września 2013 r., to jest po upływie terminu wskazanego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Skarżący nie wykazał, aby pisemne zawiadomienie organu I instancji nastąpiło we wcześniejszym terminie. Złożenie pisemnej informacji o wystąpieniu szkody w dniu [...] września 2013 r., z uwagi na to, iż szkoda wystąpiła w lipcu 2013 r. (jak wskazuje skarżący) miało miejsce ze znacznym uchybieniem 10 dniowego terminu przewidzianego w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Trafnie organ odwoławczy wskazuje także na rozbieżności co do daty wystąpienia szkody i daty zgłoszenia szkody. Ze zgłoszenia szkody łowieckiej (karta 240 akt administracyjnych) wynika, iż szkoda wystąpiła w dniu [...] – [...]lipca 2013 r. i została zgłoszona w dniu [...] lipca 2013 r. Ze wstępnych oględzin szkody (karta 239 akt administracyjnych) wynika zaś, iż zgłoszenie szkody miało miejsce w dniu [...] lipca 2013 r., a wystąpiła ona w dniu [...] lipca 2013 r. i w tym też dniu została zauważona. Z protokołu kontroli przeprowadzanej, jak wynika z oznaczeń w protokole - w dniach [...] lipca 2013 r. i [...] września 2013 r. nie wynika, aby skarżący obecny przy kontroli wskazywał na uszkodzenie drzew przez sarny – w szczególności w lipcu 2013r. Informacja taka pojawia się w wyjaśnieniu, nawiązującym do kontroli przeprowadzanej w dniu [...] września 2013 r., które wpłynęło do organu I instancji w dniu [...] września 2013 r. (karta 150 akt administracyjnych). Tym samym wiarygodność informacji zawartych w składanych przez skarżącego dokumentach dotyczących wystąpienia szkody budzi wątpliwości. Ocena działań skarżącego w oparciu o składane pisma, ich treść i daty wpływu do organu I instancji nie pozwala na uznanie wypełnienia przesłanek z art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Zachowanie formy pisemnej i terminu wskazanych w tym przepisie jest niezbędnym warunkiem do odstąpienia od żądania zwrotu.

W tych okolicznościach wobec braku podstaw do stwierdzenia, iż decyzja narusza prawo, w szczególności w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obrotu prawnego, zarówno w zakresie okoliczności wskazywanych przez skarżącego, jak

i oceny dokonywanej przez Sąd z urzędu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił orzekając jak w punkcie 2 wyroku.