Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1244/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 969/14 w sprawie ze skargi S.S. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 6 lutego 2014 r. [...] S.A. z siedzibą w Konstancinie - Jeziorna (powoływana dalej także jako "Spółka") zwróciła się do Starosty Suwalskiego o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w gminie Bakałarzewo, powiat suwalski, województwo podlaskie w obrębie S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod. [...] o powierzchni 9,2294 ha, objętej księgą wieczystą KW Nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Suwałkach, stanowiącą własność S. S., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, które polegać miało na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m. i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m. (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha oraz o wydanie na podstawie art. 124 a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej u.g.n.) decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie w/w nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Starosta Suwalski decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z opisanej wyżej nieruchomości poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Przebieg linii przez opisaną nieruchomość, obszar pasa technologicznego oraz posadowienie słupa krańcowego linii z głowicą kablową przedstawiono na załączonej mapie, stanowiącej integralną część decyzji. W pkt. 2 decyzji wskazano, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości opisanej w pkt. 1 polega w szczególności na uprawnieniu [...] S.A. do wstępu na tą nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową kablowego w/w odcinka linii elektroenergetycznego średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, w sposób określony w pkt 1 decyzji i wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV.

W pkt 3 decyzji odmówiono nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Starosta Suwalski zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie opisanej na wstępie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową. Organ I instancji nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione być może interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony oraz zabezpieczeniem gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Organ podkreślił, że przebudowa linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetyczną 400 kV Ełk-Granica RP. Zarówno bowiem przebudowa linii SN 20 kV jak i budowa linii 400 kV, będąca inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, zwiększą pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju. Nadto budowa linii elektroenergetycznej 400kV wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą "Połączenie Polska - Litwa", która jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego europejskiego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Unia Europejska nadała decyzją 1364/2006/WE projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Dalej organ podnosił, że niezrealizowanie wnioskowanej inwestycji, tj. przebudowy istniejącego odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 20 kV kierunek Kamionka, może uniemożliwić rozpoczęcie budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV w planowanym terminie, a tym samym opóźnić termin realizacji inwestycji polegającej na budowie linii 400 kV. Dodatkowo organ wskazał, że umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia ww. inwestycji, tj. zarówno przebudowy linii SN 20 kV jak i budowy linii 400 kV jest istotnym elementem zabezpieczenia gospodarki regionu przed ciężkimi stratami - np. w razie awarii energetycznej. Istotnym motywem działań [...] S.A, jako państwowego operatora sieci przesyłowej jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż ewentualne przeciążenia sieci mogą skutkować przerwami w ciągłości dostawy energii, a tym samy przyczynić się do niezwykle dużych strat. Wydanie decyzji należy uznać za uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, bowiem pozyskane na realizację inwestycji międzynarodowej środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego należą do środków publicznych - w rozumieniu - art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DZ.U.z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. S. domagając się jej uchylenia.

Wojewoda Podlaski decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1u.g.n.. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Dalej organ wyjaśnił, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. powoduje, że występują dwie decyzje - pierwotna (zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda podał, że jednym z warunków formalnych wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wcześniejsze wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z tych nieruchomości. Taka decyzja, jak podkreślił organ II instancji została w przedmiotowej sprawie wydana. Organ nadto wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Organ podniósł, że jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 u.g.n. który stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 w/w ustawy. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Organ podał, że rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego odszkodowania mogą zapadać tylko w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy).

Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wywiódł S. S. zarzucając jej naruszenie:

- przepisów art 6, 7, 8, 9, 11 § 1 oraz 80 k.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w obrębie S., gmina Bakałarzewo o pow. 9,2294 ha, stanowiącej własność skarżącego,

- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności,

- art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw.z art. 108 k.p.a.,

poprzez;

a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego o pow. 9,2294 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV poprzez ułożenie w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m oraz posadowienie słupa krańcowego linii z głowicą kablową, pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości, dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0271 ha),

b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 a u.g.n.).

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Suwalskiego.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że skarga nie była zasadna, a jej zarzuty i argumenty nie podważyły legalności zaskarżonej decyzji.

Sąd meriti podniósł, że zgodnie z przepisem art. 124 u.g.n. starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 124 ust 1 ustawy). Po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym (art. 124 ust. 1 a ustawy). Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd Wojewódzki podkreślił, że w sprawie realizacji inwestycji celu publicznego - założenia i przeprowadzenia wyżej opisanych urządzeń przesyłowych zachowana została, prawem wymagana, swoista sekwencja decyzji administracyjnych:

1) decyzja Wójta Gminy Bakałarzewo dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego obejmująca budowę odcinka sieci elektroenergetycznego średniego napięcia w gminie Bakałarzewo, w obrębie S. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] stała się ostateczna dnia18 września 2013 r.;

2) decyzja Starosty Suwalskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha, została utrzymana decyzją Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], a skarga na ww. decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 968/14.

Sąd meriti wskazał, że wobec rozstrzygnięcia o legalności powyższych decyzji w odrębnych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w niniejszym postępowaniu ocenić należy jedynie przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1 a ustawy). Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, iż to sam ustawodawca konstruując przepis art. 124 ust. 1 a ustawy przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Starosta bowiem udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Sąd Wojewódzki podniósł, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Spośród przypadków określonych w art. 108 k.p.a. do rozważenia w niniejszej sprawie wchodziły w rachubę dwie przesłanki: "inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Nadto uzasadnieniem dla zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości był również "ważny interes gospodarczy", o którym mowa w art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy obu instancji trafnie przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym, gospodarczym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Organy wskazały, że przebudowa opisanej wyżej linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetyczną 400 kV Ełk – Granica RP. Obie ww. inwestycje zwiększą pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodniego obszaru kraju. Zdaniem Sądu gruntowna przebudowa infrastruktury w tej części kraju jest niezbędna do funkcjonowania przygotowywanego połączenia systemów elektroenergetycznych Polski i Litwy oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii. W uzasadnieniu podkreślono, że z powyższego względu Unia Europejska decyzją nr 1364/2006/WE nadała temu projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Rozbudowa sieci przesyłowej w północno - wschodniej części Polski zapewni poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrost bezpieczeństwa jej dostawy, a nadto wydanie przedmiotowej decyzji pozwoliło inwestorowi na uzyskanie pozwolenia na budowę dla brakującego odcinka linii. Reasumując Sądu pierwszej instancji wskazał, że organy zasadnie przyjęły, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu gospodarczego", "społecznego", jak i "wyjątkowo ważnego interesu strony". Błędne zatem zdaniem Sądu merita było twierdzenie skarżącego, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek ważnego interesu gospodarczego lub przesłanek określonych w art. 108 k.p.a.

Nietrafny zdaniem Sądu pierwszej instancji okazał się też zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 a u.g.n. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie niniejszej, przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości . Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się pogląd, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1 a u.g.n. powoduje, iż występują dwie decyzje — pierwotna (wywłaszczeniowa lub zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1253/10). Powyższa reguła zdaniem Sądu meriti bezspornie została zachowana w niniejszym postępowaniu, co wykazano już na wstępie.

Reasumując Sąd meriti przyjął, że kwestia przeprowadzenia spornej inwestycji została ostatecznie przesądzona decyzją o lokalizacji celu publicznego, która w sposób szczegółowy określiła zarówno zakres tej inwestycji, jej granice, a także sposób przebudowy. Decyzja o lokalizacji celu publicznego zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kształtuje sposób wykonywania prawa własności, wobec czego zarówno właściciel jak i ograny orzekające w niniejszej sprawie związane są treścią przedmiotowej decyzji.

Nie zasługiwał również zdaniem Sądu meriti na uwzględnienie zarzut, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości, podczas gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania dotyczy tylko jej części. Sąd Wojewódzki podniósł, że w istocie rzeczy w sensie prawnym obie decyzje dotyczą całej nieruchomości. Zgodnie bowiem z treścią art. 124 ust. 1 a u.g.n., starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej korzystanie z tej nieruchomości. Innymi słowy można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości tylko w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono korzystanie z niej.

Sąd meriti w świetle powyższego stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji powołanych przepisów ustawy, będących podstawą jej wydania, wobec czego oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a..

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. S. i zarzucił temu wyrokowi naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez;

1/ bezzasadne pominięcie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wskutek;

- błędnej wykładni art. 124 ust.1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.u.g.n. poprzez przyjęcie, że przepis ten uprawnia do zezwolenia na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości skarżących - także w części nie objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego,

2/ niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 151 p.p.s.a.

Wskazując na powyższe naruszenia, skarżący wniósł o;

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014 r., znak [...],

- zasądzenie do Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych,

ewentualnie,

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Ponadto skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...].

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja wydawana w oparciu o art. 124 ust. 1 a u.g.n. jest decyzją zależną od istnienia decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Jest to przykład tak zwanej decyzji związanej, której byt jest zależny w pierwszej kolejności od uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości, a w następnej - od spełnienia przesłanek wynikających z przepisu art. 124 ust. 1 a u.g.n., tj. przypadków określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym

Skarżący podniósł, że każda ingerencja w prawo własności winna być poprzedzona bardzo wnikliwym postępowaniem dowodowym a udzielenie zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. stanowi jego zdaniem przewidziane przez ustawodawcę ograniczenie konstytucyjnej zasady ochrony własności, wynikającej z art. 21 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, dlatego też przed wydaniem decyzji ingerującej w prawo własności, organ administracji publicznej zobowiązany był ze szczególną starannością wyważyć interesy stron, by ustrzec się zarzutu nadmiernej ochrony interesu publicznego i nieprzestrzegania wartości konstytucyjnych, w tym wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej.

Skarżący wskazał, iż decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta Suwalski ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego w ten sposób, że zezwolił inwestorowi na przeprowadzenie przez tę nieruchomość kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kierunek Kamionka, w tym na ułożenie w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m, wybudowanie jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szer. 6 m, o pow. 0,0271 ha, przy czym przebieg linii, obszar pasa technologicznego oraz miejsce posadowienia słupa zostały przedstawione na załączonej do decyzji mapie, stanowiącej integralna część tej decyzji i zdaniem skarżącego nie sposób przyjąć, że organ uprawniony był do zezwolenia inwestorowi na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości, stanowiącej własność skarżącego, tj. działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 9,2294 ha. Według skarżącego decyzja z dnia 02 czerwca 2014 r. swoim zakresem objęła obszar ponad 80-krotnie większy, aniżeli decyzja z dnia 30 maja 2014 r., realizacji której służyć ma decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości i tym samym stwierdzić należy, że zajęcie całej nieruchomości skarżącego nie jest zgodne z decyzją Wójta Gminy Bakałarzewo z dnia [...] sierpnia 2013 r. o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Ponadto zdaniem skarżącego, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy p.p.s.a. uzasadnione byłoby wstrzymanie wykonania decyzji objętej skargą kasacyjną, bowiem umożliwia ona wnioskodawcy działania inwestycyjne wobec nieruchomości skarżącego i może spowodować trudno odwracalne skutki, jak również wyrządzić mu znaczną szkodę. Skarżący stwierdził, że wykonanie decyzji przed rozstrzygnięciem niniejszej sprawy przez Sąd II instancji, uczyni sądową kontrolę administracji iluzoryczną, w rzeczywistości zaś nieskuteczną, bowiem ewentualne straty poniesione przez skarżącego w wyniku wykonania skarżonej decyzji (np. konieczność likwidacji stada) nie będą mogły być zrekompensowane na drodze odszkodowawczej.

Uczestnik postępowania [...] S.A wniósł o oddalenie skargi i podkreślił, że decyzja wydana na podstawie art.124 ust.1 a u.g.n.uprawnia uczestnika postępowania tylko i wyłącznie do niezwłocznego zajęcia nieruchomości w zakresie wskazanym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Jednocześnie wskazał, że ułożenie przez inwestora linii elektroenergetycznych na działce skarżącego nie spowoduje zmiany sposobu korzystania z nieruchomości. Uczestnik postępowania wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014r.

Naczelny Sad Administracyjny w dniu 20 maja 2015 r. postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej.

Uczestnik postępowania [...] S.A. złożył w dniu 15 lipca 2015 r. wniosek o reasumpcję w/w postanowienia, załączając do wniosku zdjęcia z placu budowy na okoliczność częściowego wykonania decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz oświadczenie [...] S.A. z dnia 27 maja 2015 r. na okoliczność wysokości przyznanej uczestnikowi dotacji (185.850.000 zł) oraz zagrożenia jej utraty. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 sierpnia 2015r. postanowił zmienić postanowienie NSA z dnia 20 maja 2015r. i odmówić wstrzymania zaskarżonej decyzji podnosząc, że okoliczności wskazane przez uczestnika postępowania- w szczególności częściowe zrealizowanie inwestycji oraz możliwość utraty wielomilionowego dofinansowania inwestycji, co mogłoby skutkować znaczną szkodą nie tylko dla uczestnika postępowania ale też dla Skarbu Państwa, uzasadniają powyższe rozstrzygnięcie.

Nadto do akt sprawy wpłynęło pismo uczestnika postępowania, do którego załączona została uwierzytelniona kopia aktu notarialnego Rep.A nr 5724/201, z którego wynika złożenie w dniu [...] lipca 2015 r. przez skarżącego oświadczenia o ustanowieniu służebności przesyłu zgodnie z art.3051 Kodeksu cywilnego, której wykonywanie ograniczać się będzie do działki nr [...] i polegać będzie na prawie przebudowy, posadowienia i utrzymania na nieruchomości obciążonej lub nad tą nieruchomością, odcinka linii SN wraz z obiektami i urządzeniami niezbędnymi do jej eksploatacji, w związku z przebudową kablowego odcinka linii elekroenergetycznej 20 kV kierunek Kamionka, prowadzenia eksploatacji tej linii, w tym na prawie całodobowego i nieodpłatnego dostępu , wejścia, przechodu i przejazdu ( także sprzętem ciężkim) osób przez właściciela urządzeń upoważnionych w celu dokonywania czynności związanych z konserwacją, remontem, przebudową i dystrybucją energii elektrycznej, usuwaniem awarii linii, w tym dokonania wymiany słupa lub innych niezbędnych elementów linii elekroenergetycznej oraz obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości obciążonej ograniczeń i zakazów wynikających z istnienia pasa technologicznego linii elektroenergetycznej o szerokości 6m (2x3m po każdej stronie osi linii kablowej oznaczonej na szkicu sytuacyjnym), w tym zakazie wznoszenia w pasie technologicznym budynków mieszkalnych i budowli oraz zakazie utrzymania w tym pasie drzew. Do aktu notarialnego dołączony został załącznik w postaci mapy obrazującej przebieg linii oraz pasa technologicznego.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik [...] S.A oświadczył, że prace związane z budową kablowego odcinka linii elektroenergetycznej na nieruchomości skarżącego zostały zakończone w październiku br.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub w uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 (decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości). Zarzuty skargi sprowadzają się do kwestii niedostrzeżenia, zdaniem skarżącego przez Sąd Wojewódzki , że decyzja dotycząca niezwłocznego zajęcia nieruchomości dotyczyła całej nieruchomości skarżącego, podczas gdy zarówno decyzja o lokalizacji celu publicznego jak też decyzja ograniczająca sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości dotyczyły jedynie jej części. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, co trafnie zważył Sąd meriti, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej korzystanie z niej, wobec czego zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie zakresu (obszaru), którego dotyczy ograniczenie korzystania z nieruchomości. Powyższe rozważania prawne potwierdzone niejako zostały oświadczeniem złożonym przez skarżącego, a dotyczącym ustanowienia służebności przesyłu, szczegółowo opisanego w przywołanym powyżej akcie notarialnym.

Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie natomiast z art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

W niniejszej sprawie decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy założenia i przeprowadzenia na części nieruchomości skarżącego kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek Kamionka, która jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetycznego 400 kV Ełk-granica RP, a obie inwestycje zwiększą pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodniego obszaru kraju, zaś gruntowa przebudowa infrastruktury w tej części kraju jest niezbędna do funkcjonowania przygotowanego połączenia systemów elektroenergetycznych Polski i Litwy oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii, w związku z czym Unia Europejska nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach.

Wskazać zdaniem Naczelnego Sadu Administracynego należy, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest zależna od bytu decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o czym stanowi art. 124 ust. 1a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przypomnieć zatem należy, że decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Suwalskiego z dnia [...] czerwca 2014 r., ograniczającą sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości gruntowej. W tej sytuacji wystąpiła przesłanka z art. 124 ust. 1a u.g.n. do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Tak w ocenie organu, jak i Sądu pierwszej instancji, cel wskazany we wniosku [...] S.A. wyczerpuje znamiona celu publicznego, a jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd pierwszej instancji słusznie przyjął także, że zaspokojenie potrzeb energetycznych kraju stanowi ważny interes gospodarczy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – za organami administracyjnymi i Sądem pierwszej instancji – uznać należy, że realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Realizacja inwestycji liniowej wiąże się bowiem z wykonaniem na znacznym obszarze takiego zamierzenia dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Mamy tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze, na co zasadnie wskazał Sąd pierwszej instancji. A zatem zdaniem Sadu przyjąć należy, że planowana inwestycja dotyczy zarówno ważnego interesu społecznego, jak i gospodarczego. W tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny już w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji, podnosząc min., że przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczpospolitej Polskiej.

Nie sposób również nie podnieść, że zmieniły się w sprawie okoliczności faktyczne, raz to wobec zakończenia budowy związanej z przeprowadzeniem linii elektroenergetycznej na nieruchomości stanowiącej własność skarżącego, po wtóre wobec ustanowienia służebności przesyłu przez skarżącego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, o czym była mowa wyżej.

Wobec powyższych wywodów i okoliczności niniejszej sprawy, zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznać należy za nieusprawiedliwiony.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.