Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1679/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1482
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - t.j.
article: art. 151 § 1 pkt 2, art. 155 i art. 7a
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 1005/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od [...] na rzecz Wojewody [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 maja 2021 r. po rozpoznaniu skargi [...] (Skarżący) na decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z [...] września 2020 r. w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie statusu osoby bezrobotnej uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2020 r. oraz zasądził od Wojewody na rzecz Skarżącego 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Skarżący 2 marca 2020 r. dokonał rejestracji w PUP [...] jako osoba bezrobotna. W dniu rejestracji podał organowi I instancji, że pracował za granicą od 19 marca 2018 r. do 29 lutego 2020 r. W tej sytuacji Starosta [...] (Starosta) wydał decyzję, na mocy której uznał Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 2 marca 2020 r. a także powiadomił go, że w sprawie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych winien się zwrócić do Marszałka Województwa [...], jako organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych.

W dniu 3 lipca 2020 r. Skarżący złożył w PUP [...] pisemne oświadczenie, w którym podał, że otrzymał dokumenty od pracodawcy z Wielkiej Brytanii i z dokumentów tych wynika, że pracował do 4 marca 2020 r. Do złożonego oświadczenia Skarżący dołączył kopie dokumentów.

W związku z tym oświadczeniem, Starosta [...] lipca 2020 r. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydanej przez siebie decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2020 r., a następnie na [...] lipca 2020 r. na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. z 2020 r., poz. 256, dalej : "u.p.z.") wydał decyzję na mocy której uchylił własną decyzję z [...] marca 2020 r. i orzekł o odmowie uznania Strony za osobę bezrobotną z dniem 2 marca 2020 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie art. 151 ust 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z. poprzez odmowę przyznania mu statusu osoby bezrobotnej, bez jednoczesnego rozstrzygnięcia o przyznaniu tego statusu z dniem 5 marca 2020 r., tj. z dniem, w którym już nie pracował.

Decyzją z [...] września 2020 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda przywołał brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. i wskazał, że skoro Skarżący zgodnie z przedłożonymi przez siebie dokumentami oraz złożonym oświadczeniem był zatrudniony do 4 marca 2020 r. włącznie, nie można uznać argumentów, że posiadał on uprawnienia do bycia osobą bezrobotną już na dzień 2 marca 2020 r. .

Odnosząc się do zarzutów Skarżącego, że z dniem 5 marca 2020 r. należało mu przyznać statusu osoby bezrobotnej i winno to nastąpić w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z. oraz także w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Wojewoda wyjaśnił, że nie podziela takiego stanowiska z uwagi na to, że żaden z przepisów powołanych przez Skarżącego nie daje organowi takiego upoważnienia. Granicą wznowieniowego postępowania administracyjnego było ustalenie czy na dzień 2 marca 2020 r. Skarżący spełniał warunki do uznania go za osobę bezrobotną, a nie to czy je spełniała w pierwszym - i hipotetycznym- kolejnym dniu po ustaniu zatrudnienia (tu: 5 marca 2020 r.) i bez faktycznego dokonania rejestracji w PUP w ww. dniu. Wojewoda podkreślił że definicja osoby bezrobotnej została zawarta w przepisach prawa materialnego, tj. w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, i zgodnie z tym artykułem ilekroć jest mowa o bezrobotnym - oznacza to m.in. osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, [...], zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z wymienionego przepisu prawa materialnego wynika zatem, że jedną z przesłanek przyznania określonej osobie statusu osoby bezrobotnej jest zarejestrowanie się tej osoby w urzędzie pracy. A contrario, niespełnienie którejkolwiek z ww. przesłanek oznacza odmowę uznania za osobę bezrobotną.

Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z. w sposób mający wpływ na wynik sprawy, poprzez utrzymanie w mocy decyzji Starosty z [...] lipca 2020 r. uchylającej decyzję nr [...] z [...] marca 2020 r. i odmawiającej uznania Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 2 marca 2020 r., przy braku orzeczenia o ustaleniu statusu osoby bezrobotnej z dniem 5 marca 2020 r.,

2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, wydanej bez wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i wniosków Skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podkreślił, że Wojewoda całkowicie błędnie stwierdził, że istotą sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] marca 2020 r. było ustalenie statusu osoby bezrobotnej z 2 marca 2020 r. Żaden przepis prawa nie precyzuje, że decyzja o uznaniu za osobę bezrobotną jest decyzją określającą status na dzień złożenia wniosku i jednocześnie wyłączającą możliwość orzeczenia o innej dacie uzyskania statusu osoby bezrobotnej w sytuacji, w której organ na podstawie dokumentów powziąłby wiedzę, że osoba zgłaszająca się do urzędu nabyła ten status w innej dacie niż wizyta w urzędzie.

Istotą sprawy w decyzji o uznaniu osoby za osobę bezrobotną w określonej dacie jest ustalenie, czy osoba zgłaszająca się do urzędu spełnia warunki do uznania ją za osobę bezrobotną. W przypadku powzięcia wiedzy, że zgłaszający się spełnia warunki w innej dacie, organ winien w takiej dacie stwierdzić nabycie statusu osoby bezrobotnej.

Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzje organów obu instancji oraz orzekł o kosztach postępowania.

Sąd wyjaśnił, że w okolicznościach niniejszej sprawy niesporne jest, iż decyzją Starosty z [...] marca 2020 r. nr [...] Skarżący na podstawie złożonego oświadczenia o zaprzestaniu 29 lutego 2020 r. pracy w Wielkiej Brytanii, został uznany za osobę bezrobotną z dniem 2 marca 2020 r.

Po otrzymaniu dokumentów od wskazanego pracodawcy, z których wynikało, że był zatrudniony do 4 marca 2020 r. przy czym od dnia 1 do 4 marca pracodawca udzielił mu urlopu, Skarżący 3 lipca 2020 r. zgłosił ten fakt Staroście wskazując jednocześnie, iż o fakcie udzielenie mu urlopu do 4 marca 2020 r., dowiedział się z przesłanych mu dokumentów.

W związku z tym zgłoszeniem Starosta postanowieniem z [...] lipca 2020 r. z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] marca 2020 r. o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną.

Niezależnie od tego, 14 lipca 2020 r. Skarżący, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. złożył własny wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, ponownie opisując okoliczności związane ze zmianą daty zakończenia stosunku pracy z pracodawcą brytyjskim oraz wniósł o uchylenie decyzji Starosty z [...] marca 2020 r. oraz wydanie decyzji o uznaniu go za osobę bezrobotną od dnia 5 marca 2020 r.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy działanie organów obu instancji rażąco naruszało zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8 i 9 K.p.a. zgodnie z którymi w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7).

Z uzasadnień decyzji organów obu instancji, jak też akt sprawy wynika, iż to nie organ ustalił fakt złożenia przez stronę niezgodnego ze stanem faktycznym oświadczenia, mającego istotne znaczenie prawne dla wydania decyzji o uznaniu strony za osobę bezrobotną, lecz Skarżący powiadomił organ o tym, że złożone przez niego 2 marca 2020 r. oświadczenie, że w tym dniu nie pozostawał już w zatrudnieniu, nie odpowiada stanowi faktycznemu, albowiem w późniejszym okresie otrzymał od pracodawcy dokumenty, z których wynika, że zatrudniony był nie do 29 lutego a do 4 marca 2020 r. przy czym do 4 marca pracodawca udzielił mu urlopu wypoczynkowego, o czym w momencie dokonywania rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna nie wiedział.

Po otrzymaniu tych dokumentów Skarżący w dniu 3 lipca 2020 r. fakt ten zgłosił w Urzędzie.

Okoliczności tej organy nie zakwestionowały.

Sąd wyjaśnił, że po otrzymaniu wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania z dnia 13 lipca 2020 r. organ winien był go rozpoznać i załatwić, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem opisanych okoliczności sprawy. Organ I, a za nim II instancji podszedł do sprawy tak, jakby strona celowo podała fałszywe dane usiłując uzyskać określone świadczenia, które inaczej by jej nie przysługiwało.

Sąd za bezzasadne uznał stanowisko organów obu instancji, iż w tych okolicznościach sprawy nie mogła być wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nowa decyzja, orzekająca o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 5 marca 2020 r.

Sąd przywołał również art 155 k.p.a., i wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy również w tym trybie możliwa była zmiana decyzji z 2 marca 2020 r., czego organy nie rozważyły, a co winny były uczynić mając na uwadze treść art. 7 K.p.a. (podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli) oraz wskazaną w art. 8 K.p.a. zasadę proporcjonalności, która pozbawienie Skarżącego statusu osoby bezrobotnej w opisanych wyżej okolicznościach sprawy niewątpliwie narusza.

Sąd nie podzielił również przedstawionej przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z., mając na uwadze, że oświadczenie Skarżącego, iż jego zatrudnienie ustało 28 lutego 2020 r., złożone zostało w wyniku niezawinionego błędu, a zgłaszając ten fakt po otrzymaniu dokumentów od pracodawcy zmierzał do jego usunięcia i załatwienia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym i z prawem. Sąd wskazał, że podziela linię orzeczniczą wynikającą z przytoczonych w skardze wyroków sądów administracyjnych. Podkreślił, że na uwagę zasługuje w szczególności wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1277/18 w którym zawarto m.in., stanowisko, iż odmowa przyznania statusu osoby bezrobotnej bez jednoczesnego rozstrzygnięcia w granicach wznowionego postępowania o przyznaniu tego statusu z chwilą gdy zaistniały do tego ustawowe warunki, stanowi o naruszeniu przez organy obu instancji przepisów postępowania administracyjnego o wznowieniu postępowania, tj. art. 151 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 1 i 2 u.p.z.

W wyroku tym Sąd stwierdził również, iż odmowa przyznania statusu bezrobotnego z datą wsteczną nie tylko pozbawia możliwości ponownej rejestracji z datą wsteczną, ale także pozbawia go prawa do zabezpieczenia społecznego narażając na ujemne konsekwencje jakie z tej odmowy wynikają.

Zdaniem Sądu, uchylenie po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej nie może zamykać stronie drogi do ustalenia uprawnień z inną datą w okresie przypadającym przed datą wznowienia postępowania, a organ wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy nie może poprzestać jedynie na ocenie, czy dana osoba spełniała warunki do uznania za osobę bezrobotną na dzień, który był oznaczony w decyzji ostatecznej.

Wojewoda wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną zaskarżając go w całości i zarzucając mu :

1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na dopuszczeniu orzekania o dniu rejestracji przez osobę bezrobotną, bez jej wniosku i bez faktycznej rejestracji w Urzędzie Pracy,

2. naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie go za samodzielną podstawę prawną do decydowania o dniu rejestracji, bez powiązania go z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z.,

3. naruszenie art. 155 oraz art. 7a k.p.a. poprzez błędną ich wykładnię, co ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz Organu od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewoda podniósł, że przepisy ustawy o promocji zatrudnienia mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracyjnym uprawnień do uznaniowego traktowania oraz rozstrzygania o problematyce w niej zawartej. Po przywołaniu art. 33 ust. 1 i 2 u.pz. oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy Wojewoda wskazał, że w ich świetle nie ulega wątpliwości, że rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy w dokonuje się z dniem, w którym osoba zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy.

Organ wskazał następnie, że nie zgadza się z wykładnią przywołaną przez Sąd w uzasadnieniu a dotyczącą art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, u.p.z. tj. że po wznowieniu postępowania należy przyjąć, że Skarżącemu należało wydać nową decyzję uznającą go z dniem 5 marca 2020 r. za osobę bezrobotną, gdyż skoro jego ustanie zatrudnienia faktycznie ustało z dniem 4 marca 2020 r., to hipotetycznie należy przyjąć, iż Skarżący spełniał warunki do uznania z dniem 5 marca 2020 r. za osobę bezrobotną. Przepisy prawa procesowego nie mogą zastępować przepisów prawa materialnego w sensie określania dnia w jakim hipotetycznie dana osoba mogłaby nabyć status osoby bezrobotnej, skoro sam przepis prawa materialnego - art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. w związku z przepisami Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy jasno precyzuje z jakim dniem może nastąpić rejestracja w urzędzie pracy i uzyskanie statusu bezrobotnego.

Wojewoda podkreślił że w sprawie granicą wznowieniowego postępowania administracyjnego i orzeczenia w trybie 151 § 1 pkt 2 k.p.a. było ustalenie czy na dzień 2 marca 2020 r. Skarżący spełniał warunki do uznania go za osobę bezrobotną, a nie to czy je spełniał w pierwszym - i hipotetycznym- kolejnym dniu po ustaniu zatrudnienia (tu: 5 marca 2020 r.) i bez faktycznego dokonania rejestracji w PUP we wskazanym terminie.

Wojewoda nie zgodził się także z zarzutami Sądu, że po wznowieniu postępowania dot. decyzji ostatecznej zamknął Skarżącemu drogę do ustalenia jego uprawnień z inną datą. Zarówno charakter rejestracji w Urzędzie Pracy jak i sam art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. nie dają organom uprawnień do dokonywania samoistnych zmian co do dat rejestracji; nie dają także upoważnienia do zastępowania strony w czynnościach, które należą do obowiązków strony- tj. do rejestracji.

Organ podniósł, że w swojej decyzji z [...] września 2020 r. wskazał dodatkowo organowi I instancji, że pozostałe wnioski Skarżącego zawarte w jego piśmie z 13 lipca 2020 r. (dot. art. 58, 148 oraz 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) winien rozpoznać w oddzielnym postępowaniu, gdyż rozpatrywana sprawa dotyczy sytuacji związanej z postępowaniem wznowieniowym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności te Sąd Administracyjny pominął, wskazując, że naruszona została procedura administracyjna niepouczenia Skarżącego o sposobie dalszego postępowania przez oba organy administracji publicznej; z takim stanowiskiem Sądu Wojewoda nie mógł się zgodzić.

Wojewoda nie podzielił również zarzutu Sądu Administracyjnego, że w danej sprawie administracyjnej należało zastosować art. 155 k.p.a., a brak podjęcia postępowania w tym trybie stanowi naruszenie art. 7 i 8 kpa. Wyjaśnił, że w orzecznictwie dominuje pogląd, iż w razie jednoczesnego uruchomienia trybów weryfikacji decyzji prawidłowych i wadliwych pierwszeństwo będzie przysługiwać trybowi wznowienia bądź nieważności, gdyż mają one charakter obligatoryjny.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania twierdzeń Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którymi możliwe jest przyznanie statusu bezrobotnego osobie, która w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy pozostawała w stosunku pracy oraz że możliwe jest uznanie Skarżącego za osobę bezrobotną z datą późniejszą niż data rejestracji. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu takie orzeczenie byłoby sprzeczne z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i rynku pracy. Jak wynika bowiem z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 u.p.z. datą miarodajną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy.

Jako zasadny uznać należy zarzut błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 u.pz.. poprzez uznanie, że możliwe jest przyznanie statusu bezrobotnego osobie, która w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy pozostawała w zatrudnieniu, podczas gdy osoba, która w dacie rejestracji w pozostawała w zatrudnieniu nie spełnia ustawowego warunku uznania za bezrobotnego, nawet jeżeli w niedalekiej przyszłości jej umowa o pracę ulegałaby wygaśnięciu.

W związku z powyższym, wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. ilekroć w ustawie mowa jest o bezrobotnym - oznacza to osobę (...) niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej Okoliczność, że Skarżący pozostawał w stosunku pracy do 4 marca 2020 r. a więc również 3 marca 2020 r., to jest w dacie dokonania rejestracji nie jest sporna w sprawie, jak również nie była kwestionowana przez Sąd I instancji. Powyższa definicja pojęcia bezrobotnego - w kontekście pozostawania Skarżącego w zatrudnieniu w dniu złożenia zgłoszenia rejestracyjnego - nie budzi żadnych wątpliwości, bo wspomniany wyżej przepis nie pozostawia miejsca na swobodę interpretacyjną. W jego świetle, status osoby bezrobotnej został powiązany m.in. z brakiem zatrudnienia, czyli pozostawaniem bez pracy w dniu rejestracji takiej osoby w powiatowym urzędzie pracy.

W konsekwencji zasadny jest także zarzut błędnej wykładni art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. poprzez uznanie, że uchylając ostateczną decyzję i wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy organ nie może poprzestać jedynie na ocenie, czy dana osoba posiadała status bezrobotnego na dzień, który był oznaczony w decyzji ostatecznej, a powinien ustalić z jaką datą dana osoba może być uznana za bezrobotnego.

Celem wznowienia postępowania jest stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną i w stosunku do której zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a, lub art. 145b § 1 k.p.a. okoliczności będących podstawami wznowienia postępowania W wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego mogą zapaść różne rozstrzygnięcia wydane na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a. Decyzja o uchyleniu decyzji dotychczasowej wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być połączona z rozstrzygnięciem o istocie sprawy. Nowa decyzja musi zawierać rozstrzygnięcie o całości sprawy objętej decyzją dotychczasową, Istotą wznowienia postępowania i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Zatem nową decyzję, rozstrzygającą istocie sprawy, wydaje się jak gdyby w sprawie nie było w danej instancji rozstrzygnięcia (por. M. Jaśkowska, Komentarz do art. 151 KPA, teza 5 - System Informacji prawnej LEX). Rozstrzygając sprawę na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ wydaje nową decyzję, która uchyla dotychczasową decyzję ostateczną i na nowo rozstrzyga sprawę. W niniejszej sprawie, wbrew stanowisku Sądu I instancji, organy administracyjne słusznie orzekły o uchyleniu decyzji ostatecznej, a następnie uznawszy, że Skarżący nie spełniał w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy (tj. 3 marca 2020 r. warunków), o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. odmówiły uznania Skarżącego za osobę bezrobotną, orzekając tym samym o istocie sprawy. Nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że organ administracyjny orzekając w trybie wznowienia postępowania co do istoty sprawy mógł i powinien uznać Skarżącego za osobę bezrobotną z datą późniejszą niż dzień rejestracji, tj. z taką z jaką przestał pobierać on zasiłek chorobowy. Takie orzeczenie byłoby bowiem sprzeczne z ww. przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i rynku pracy. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71 ust. 1 u.p.z., datą miarodajną dla ustalenia statusu danej osoby jako bezrobotnej jest dzień jej rejestracji w urzędzie pracy,

Przypomnienia wymaga, że skoro istotą postępowania wznowieniowego jest powrót sprawy do postępowania zwykłego, to wydanie decyzji następuje tak, jakby sprawa nie była jeszcze rozstrzygana w danej instancji. Oznacza to, że w postępowaniu wznowieniowym należy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie orzekania, zgodnie z zasadą aktualności i legalizmu określoną w art. 6 k.p.a., stanowiącą o działaniu organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Odstępstwo od tej zasady będzie miało miejsce jedynie w odniesieniu do decyzji deklaratoryjnych, to jest decyzji stwierdzających wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocą ex tunc. Rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu bezrobotnego należy zaliczyć do decyzji deklaratoryjnych, gdyż decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, potwierdzając tym samym, że danej osobie przysługuje taki status, wywołując skutek prawny wstecz, to jest od momentu, w jakim stan prawny zaistniał.

Sąd kasacyjny wskazuje, że analogiczny pogląd wyrażony został w wyroku NSA z 4 grudnia 2020 r. I OSK 1859/20 uchylającym jeden z wyroków przywołanych przez Skarżącego w skardze.

Za zasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wskazywał na możliwość zastosowania w sprawie tego przepisu celem doprowadzenia do zmiany decyzji o przyznaniu Skarżącemu statusu bezrobotnego. Sąd kasacyjny podziela stanowisko co do niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych wzruszania decyzji ostatecznych. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania z uwagi na wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Oznaczało to konieczność uruchomienia postępowania wznowieniowego. Nie było zatem podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 155 k.p.a.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał również, że w sprawie należało mieć na względnie art. 7a k.p.a. Jak jednak wynika z uzasadnienia decyzji organów obu instancji, nie miały one wątpliwości co do treści normy prawnej wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.z. Istnienia takich wątpliwości nie wykazał również Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego wyroku. W konsekwencji należy uznać, że brak było podstaw do stawiania organowi zarzutu naruszenia tego przepisu.

Uznając, iż skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy a sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. nastąpiło z uwagi na fakt, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy.