Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1960/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 1a pkt 12, art33, art 54 par1, art 80
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Mateusz Wypych, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] maja Minister Finansów działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z poźn. zm., zwanym dalej kpa) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm., zwaną dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. i P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...].06.2009 r., w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następuje okoliczności faktyczne :

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M. i P. B. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2008 r., doręczonych 23 marca 2009 roku. W celu wyegzekwowania przedmiotowych należności zawiadomieniem z dnia 10.04.2009 r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanych w Banku Spółdzielczym we W.. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Zobowiązanym w dniu 15.04.2009 r. wraz z kopią tytułów wykonawczych.

M. i P. B. pismem z 20.04.2009 r. wnieśli skargę na powyższą czynność egzekucyjną. Uzasadniając skargę podnieśli, iż zajęcie rachunku bankowego jest nieprawne, a jego dokonanie świadczy o braku współpracy pomiędzy Urzędem Skarbowym a Urzędem Miasta S. lub też o przemilczeniu pewnych istotnych informacji na linii Burmistrz — Naczelnik Urzędu Skarbowego. Wskazali, że Burmistrz Miasta S. niezasadnie wyegzekwował od nich podatek za 2007 rok i pomimo negatywnego dla niego wyroku należności z tego tytułu nie zostały im zwrócone. Uznali zatem, że decyzja Burmistrza S. o skierowaniu sprawy do organu egzekucyjnego jest dla nich krzywdząca, a unikanie wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest karygodne.

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...].06.2009 r. oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Wskazał, że art. 7 § 1 u.p.e.a. przewiduje, iż organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym stosuje środki egzekucyjne przewidziane w tej ustawie tj. wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanych prowadzonego przez Bank Spółdzielczy we W.. Czynności związanych z zajęciem rachunku bankowego dokonano stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a. Przekazany do banku druk zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego odpowiadał wzorowi określonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr. 137 POZ. 1541 ze zm.). Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak również zobowiązanym. Strona zobowiązana potwierdziła odbiór zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego 15.04.2009r.

Organ wskazał również, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne wnoszonej w trybie art. 54 u.p.e.a. mogą być okoliczności dotyczące czynności wykonawczych podjętych w prowadzonym postępowaniu zarówno przez organ egzekucyjny, jak i egzekutora. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym strona żadnych z dokonanych przez organ egzekucyjny czynności nie zakwestionowała. Podniosła jedynie, że zajęcie prawa majątkowego jest bezprawne co wynika z uzyskanych wyników procesowych na szczeblu administracyjnym kierując przede wszystkim zarzuty pod adresem Burmistrza S..

Organ podkreślił, że stwierdzenia te nie mogą stanowić przedmiotu rozpatrywania, gdyż nie wskazują na to, by wszczęcie i prowadzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wykazywało jakiekolwiek nieprawidłowości. Natomiast podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest zarzut, którego podstawy wymienione zostały przez ustawodawcę w art. 33 pkt 1 - 10 u.p.e.a..

Organ nie zgodził się z podniesionymi przez zobowiązanych argumentami, jakoby z uwagi na wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. orzeczenia sądowe w kwestii zgłoszenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne zajęcie rachunku bankowego było niezgodne z prawem. Zauważył, że postępowanie egzekucyjne, które było przedmiotem rozpatrywania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. toczyło się na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza S., obejmującego należności z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości I i IV rata za 2007r. Natomiast przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych, zmierzających do wyegzekwowania nieuiszczonych należności z tytułu podatku od towarów i usług VAT za m- ce Xl i XII 2008r.

W odniesieniu do podniesionej kwestii dotyczącej możliwości pokrycia zaległości podatkowych środkami pieniężnymi wyegzekwowanymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na rzecz Burmistrza S. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wyjaśnił, że wyegzekwowane w tym postępowaniu środki pieniężne zostały przekazane do wierzyciela (Burmistrza S.) i tylko od niego można dochodzić zwrotu wymienionej kwoty.

Zobowiązani wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie do Ministra Finansów wskazując, że niniejsza sprawa w kontekście ich problemów z nieprawnymi działaniami Urzędu Skarbowego w K. oraz Burmistrza S. była już przedmiotem rozpatrywania przez Ministerstwo Finansów, a racje Skarżących zostały uznane. Wskazali, że, Urząd Skarbowy w K. pochopnie wszczął postępowanie egzekucyjne doprowadzając do nieprawnych działań wobec podatników, czym naruszone zostały ich podstawowe prawa.

Opisanym na wstępie postanowieniem Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. wskazując, że art. 54 § 1 u.p.e.a. ma na celu ocenę prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym. Minister Finansów w wyniku dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go u.p.e.a.. Zastosowany środek egzekucyjny tj. egzekucja z rachunku bankowego jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.,. Środek ten został zastosowany w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 80 u.p.e.a..

Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 80 u.p.e.a zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego doręczono bankowi w dniu 15.04.2009 r. Tego samego dnia zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanym.

Odnosząc się do zarzutu, iż zajęcie rachunku bankowego jest nieprawne, a jego dokonanie świadczy o braku współpracy pomiędzy Urzędem Skarbowym a Urzędem Miasta S. Minister Finansów wyjaśnił, że postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza S. było postępowaniem odrębnym i niezależnym od postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o [...] i [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy kwestia ta była Państwu M. i P. B. wielokrotnie wyjaśniana. Należy przy tym podkreślić, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., Dyrektor Izby Skarbowej w P. jak i Minister Finansów nie mają podstaw prawnych do ingerowania w spór pomiędzy Skarżącymi a Burmistrzem S. w zakresie zwrotu kwot przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Burmistrzowi S..

W związku z powyższym należy uznać, iż organ nadzoru wydając zaskarżone rozstrzygnięcie właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem P. B. (Skarżący) złożył do tutejszego sądu skargę, wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia z uwagi na zaakceptowanie powyższym postanowieniem nieprawnego działania Urzędu Skarbowego w K., który nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego. weryfikacji poprawności tytułów wykonawczych. Skarżący wskazał, że wystawiający tytuły wykonawcze ma zaległości płatnicze wobec niego, co jest potwierdzone prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Ponadto, Naczelnik Urzędu Skarbowego zbyt pochopnie rozpoczął zajęcie konta bankowego, w sytuacji gdy nie potrafił śledzić na bieżąco przelewów - wpłata Skarżącego dokonana na konto Urzędu rozminęła się z procedurą wyjaśniana.

Skarżący wskazał również, że sporną kwotę zapłacił dobrowolnie, tak więc nie powinno być obowiązku obciążania go kosztami postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że proces uregulowania zadłużenia nastąpił przed wszczęciem procedury zajęcia konta z jego inicjatywy, jak również podniósł, że podatek rolny i od nieruchomości winien dotyczyć J. Sp. z o.o., który dzierżawił obiekt.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wskazując dodatkowo w doniesieniu do kwestii posiadania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. zaległości płatniczych wobec Skarżącego potwierdzonych wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że brak jest dowodów na poparcie istnienia tychże należności. Organ wskazał również, że z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, by Skarżący dokonał wpłat na poczet zaległości wskazanych w tytułach wykonawczych [...] i [...] tym bardziej przed dniem dokonania zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Wpłaty dokonywane przez Skarżącego księgowane były zgodnie z jego wskazaniami i obejmowały inne należności niż dochodzone w postępowaniu, które stanowi przedmiot skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje :

Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 156 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem.

Przed przystąpieniem do analizy zasadności skargi Sąd wskazuje, że z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i granicami skargi, związany jest jednak zakresem sprawy.

Z treści rozdziału 3 u.p.e.a. wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego, w razie złożenia przez zobowiązanego określonego środka zaskarżenia, organ zobowiązany jest do pojęcia czynność mających na celu weryfikację prawidłowości zakwestionowanej czynności. W szczególności, art. 54 § 1 u.p.e.a. pozwala organowi nadzorującemu na rozstrzygnięcie co do prawidłowości przeprowadzonej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Oznacza to, że w ramach postępowania będącego następstwem złożenia skargi na czynność egzekucyjną organ uprawniony jest jedynie do zbadania prawidłowości przeprowadzonej czynności egzekucyjnej, a w konsekwencji, sąd badający skargę na postanowienie rozstrzygające co do skargi na czynność egzekucyjną bada jedynie kwestię prawidłowości dokonania tejże czynności, nie jest natomiast uprawniony do badania innych kwestii, takich jak np. kwestia ewentualnego obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego czy też okoliczności mogących być podstawą zarzutów wniesionych stosownie do treści art. 33 u.p.e.a..

Prawidłowość powyższego poglądu potwierdza dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych. W tym miejscu tylko tytułem przykładu przytoczyć należy pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 30 stycznia 2008 roku (sygn. akt III S.A./WA 1131/07) w którym wskazano, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Oznacza to, że w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego Sąd zobowiązany jest do zbadania prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny czynności polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego należącego do Skarżącego i jego żony.

Zajęcie rachunku bankowego jest jednym ze środków egzekucyjnych o których mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Dokonywane jest ono z mocy art. 80 u.p.e.a. przez przesłanie przez organ egzekucyjny do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi z jednoczesnym wezwaniem banku, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi opisanego wyżej zawiadomienia o zajęciu i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny winien zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

W niniejszej sprawie powyższe czynności zostały przeprowadzone. Organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 10 kwietnia 2009 roku poinformował bank BS W. o zajęciu rachunku bankowego Skarżącego i jego żony wzywając jednocześnie bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat lecz przekazały zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu (karty 23 akt administracyjnych). Jednocześnie zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułami wykonawczymi doręczone zostało Skarżącemu i jego żonie (potwierdzenia doręczenia karta 24 akt administracyjnych). Środek egzekucyjny zastosowany został na podstawie tytułu wykonawczego doręczonego Skarżącemu i jego żonie wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę wskazuje w tym miejscu, że nie podziela ustaleń faktycznych poczynionych przez organy, co do terminu doręczenia tytułu wykonawczego. Jak wynika z akt sprawy, 23 marca 2009 roku poborca skarbowy podjął próbę doręczenia tytułu wykonawczego w miejscu prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej, przy czym Skarżący odmówił przyjęcia tytułu wykonawczego. Z uwagi na fakt, że tytuł wykonawczy dotyczył zaległości podatkowych Skarżącego, jednak egzekucja prowadzana miała być z majątku wspólnego Skarżącego i jego żony, wierzyciel postąpił prawidłowo wystawiając tytuł wykonawczy na Skarżącego i jego żonę, co oznacza, że tytuł ten winien być doręczony obojgu małżonkom B.. W konsekwencji, za dzień doręczenia tytułu wykonawczego uznać należy 15 kwietnia 2009 roku, kiedy to Skarżącemu i jego żonie doręczone zostało zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz kopie tytułów wykonawczych. Powyższe uchybienie w ustaleniu stanu faktycznego nie ma jednak w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy.

Nie mogą zostać uznane za uzasadnione zarzuty podniesione w skardze mające charakter zarzutów materialnoprawnych dotyczących nie istnienia egzekwowanego obowiązku. Zarzuty te nie mogły być podnoszone w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że Skarżący i jego żona, składając środek zaskarżenia w dniu 15 kwietnia 2009 roku wyraźnie wskazali, że wnoszą skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W tej sytuacji organ nie miał podstaw, by potraktować powyższe pismo jako inny środek odwoławczy.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w pełni podziela stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 30 stycznia 2008 roku sygn. akt. III SA/Wa 1262/07 zgodnie z którym skarga, o której mowa w przepisie art. 54 u.o.p.e.a. przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. W tym postępowaniu nie można podnosić zarzutów materialnoprawnych dotyczących nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Oznacza to, że w trybie skargi uregulowanej w art. 54 § 1 u.o.p.e.a. nie mogą być badane okoliczności związane z nieistnieniem obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego, czy też inne kwestie związane z ustaleniem stanu prawnego przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W tym miejscu przypomnieć należy również pogląd wyrażony przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 9 lipca 2008 roku. sygn. akt III SA/Wa 644/08 zgodnie z którym skarga uregulowana w art. 54 u.p.e.a. nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a.. W konsekwencji, skoro niezgodność tytułu z treścią decyzji mogła być kwestionowana w trybie zarzutów, organ nie mógł badać jej w postępowaniu wywołanym skargą na czynność egzekucyjną.

Oznacza to, że w trybie postępowania wywołanego skargą na czynność egzekucyjną organ nie miał podstaw do badania czy egzekwowany obowiązek mógł wygasnąć wskutek ewentualnego potrącenia wzajemnych należności przysługujących Skarżącemu wobec organu podatkowego.

Końcowo jeszcze raz wskazać należy, że czynność egzekucyjne podjęte przez organ egzekucyjny miały na celu wyegzekwowanie zaległości Skarżącego w podatku do towarów i usług nie zaś należności z tytułu podatku od nieruchomości i rolnego. Wobec powyższego zarzuty zawarte w skardze a dotyczące podatku rolnego i od nieruchomości, jako nie dotyczące niniejszej sprawy administracyjnej nie mogły podlegać kontroli sądu w ramach niniejszego postępowania.

Podsumowując wskazać należy, że zarzuty podniesione w skardze okazały się niezasadne zaś zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił