Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2837/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6376 Bankowość, w tym zezwolenia dewizowe i zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie kupna i sprzedaży
Hasła tematyczne: Dewizowe prawo
Skarżony organ: Prezes Narodowego Banku Polskiego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1, art. 12, art. 13, art. 2 pkt 19, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1173
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe - tekst jednolity.
article: art. 83 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 186
law: Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy - tekst jednolity.
article: art. 71 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 672
law: Ustwa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 97
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Natomiast na gruncie ustawy Prawo dewizowe osoba, która ukończyła odpowiedni kurs lub odbyła stosowną praktykę w banku, potwierdzone właściwymi zaświadczeniami, o którym mowa w art. 13 ust. 2 powołanej ustawy, nie może być traktowana jako osoba wymagająca odbycia praktyki w kantorze; przeciwnie, obecność osoby o takich kwalifikacjach w kantorze pozwala domniemywać, że osoba ta jest w tym kantorze zatrudniona – niezależnie od charakteru tego zatrudnienia (umowa o pracę, umowa zlecenia, inna umowa cywilnoprawna, itp.). Jest to domniemanie faktyczne, którego wzruszenie (np. poprzez wykazanie, że osoba ta była klientem) obciąża przedsiębiorcę prowadzącego działalność kantorową.

TEZY

Natomiast na gruncie ustawy Prawo dewizowe osoba, która ukończyła odpowiedni kurs lub odbyła stosowną praktykę w banku, potwierdzone właściwymi zaświadczeniami, o którym mowa w art. 13 ust. 2 powołanej ustawy, nie może być traktowana jako osoba wymagająca odbycia praktyki w kantorze; przeciwnie, obecność osoby o takich kwalifikacjach w kantorze pozwala domniemywać, że osoba ta jest w tym kantorze zatrudniona – niezależnie od charakteru tego zatrudnienia (umowa o pracę, umowa zlecenia, inna umowa cywilnoprawna, itp.). Jest to domniemanie faktyczne, którego wzruszenie (np. poprzez wykazanie, że osoba ta była klientem) obciąża przedsiębiorcę prowadzącego działalność kantorową.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Protokolant st. ref. Paulina Stylińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia wpisu z rejestru działalności kantorowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes Narodowego Banku Polskiego (dalej Prezes NBP), po rozpoznaniu wniosku A. Ł. (przedsiębiorcy, strony, skarżącego) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia [...] czerwca 2013 r., dotyczącą zakazu wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia z rejestru działalności kantorowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wydając wspomnianą decyzję Prezes NBP działał na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 826) oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej K.p.a.).

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniach [...] i [...] kwietnia 2013 r. została przeprowadzona kontrola przez pracowników Wydziału Statystyczno-Dewizowego NBP przedsiębiorcy A. Ł. (dalej skarżący), prowadzącego na podstawie wpisu z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], działalność kantorową. Kontrola obejmowała m.in. wykonywanie działalności polegającej na kupnie i sprzedaży walut obcych w lokalu mieszczącym się w N.

W czerwcu 2013 r. Prezes NBP wszczął z urzędu postępowanie wobec skarżącego w przedmiocie zakazu wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia wpisu przedsiębiorcy z rejestru działalności kantorowej. W ocenie organu, rażąco naruszono art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego z uwagi na dopuszczenie do czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej przez kasjera M. Ł., skazanego prawomocnie na podstawie art. 83 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186) za przestępstwo skarbowe.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie skarżący wskazał, że M. Ł. miał być pracownikiem jego firmy, został skierowany na kurs walutowy i przechodził kurs obsługi urządzeń w kantorze. Wszystkie czynności dokonywał pod ścisłym nadzorem właściciela kantoru. Nie został jednakże zatrudniony, bowiem nie przedstawił zaświadczenia o niekaralności.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezes NBP działając na podstawie art. 16 ust. 1 Prawa dewizowego w zw. z art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672) zakazał skarżącemu wykonywania działalności kantorowej, na podstawie art. 71 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wykreślił skarżącego z rejestru działalności kantorowej. Organ wyjaśnił, że w toku kontroli nie zostało okazane zaświadczenie o niekaralności kasjera M. Ł. Z uzyskanego przez NBP zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego wynika, że ww. kasjer został prawomocnie skazany przez Sąd Rejonowy w N. za przestępstwo skarbowe określone w art. 83 § 1 k.k.s. Organ powołał się na treść art. 13 Prawa dewizowego, zgodnie z którym czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane tylko przez osoby, które nie zostały prawomocnie skazane za przestępstwo skarbowe albo za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Prezes NBP podał, że M. Ł. oraz A. T. byli osobami zatrudnionymi na stanowisku kasjera walutowego w kantorze i wykonywali czynności związane z działalnością kantorową. W ocenie organu, skarżący zatrudniając M. Ł. na stanowisku kasjera walutowego naruszył przepis art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego.

Ponadto organ nie przyjął wyjaśnień złożonych przez skarżącego, uznał iż są one sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym – z załącznika nr 6 do protokołu kontroli wynika, że M. Ł. przeprowadził transakcje w kantorze, podpisując się imienną pieczątką kasjera walutowego.

Zdaniem organu, powyższe stanowi – w świetle art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego – rażące naruszenie warunków wykonywania działalności kantorowej i zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej skutkuje wydaniem decyzji o zakazie wykonywania tej działalności.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący zakwestionował tezę organu dotyczącą zatrudnienia M. Ł. Wyjaśnił, że ww. kasjer nigdy nie był samodzielnym pracownikiem jego firmy.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezes NBP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną. W ocenie organu, wyjaśnienia zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wnoszą nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji. Skarżący, jako właściciel kantoru, dopuścił do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej osobę prawomocnie skazaną za przestępstwo skarbowe. Organ podkreślił, że w zakresie brzmienia przepisów art. 12 i 13 Prawa dewizowego nie ma prawnego znaczenia, czy osoba wykonująca czynności związane z wykonywaniem działalności kantorowej zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę czy też na podstawie umowy cywilno-prawnej. Istotny jest sam fakt dopuszczenia osoby skazanej prawomocnie za przestępstwo skarbowe do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z wykonywania działalności kantorowej.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zauważył, że brak jest podstawy prawnej upoważnienia zastępcy dyrektora oddziału okręgowego NBP w protokole kontroli. Przypomniał, że jeszcze w toku postępowania przed organem I instancji złożył stosowne wyjaśnienia dotyczące M. Ł., który nie był pracownikiem, ale osobą skierowaną w ramach kursu obsługi walutowej do obsługi urządzeń walutowych w jego jednostce. Osoba ta, w ramach kursu, bezpośrednio pod nadzorem upoważnionego pracownika A. T. lub skarżącego, wykonywała wszystkie czynności. Skarżący podkreślił, że nigdy nie zawarł z M. Ł. żadnej umowy o pracę ani żadnej innej, w ramach których samodzielnie dokonywałby czynności na rzecz i w interesie przedsiębiorcy. Zauważył, że twierdzenia organu o zatrudnieniu ww. osób na podstawie umowy o pracę od [...] listopada 2012 r. nie zostały poparte żadnymi dowodami, do protokołu kontroli nie dołączono kopii jakiejkolwiek umowy. Skarżący zaznaczył, że na kontrolującym spoczywał podstawowy obowiązek wykazania w postaci dowodów stanu faktycznego o jakim twierdzi. Powyższe dyskwalifikuje w pełni zakres kontroli. Ponadto skarżący dodał, że M. Ł. przedwcześnie wyrobił na swój użytek pieczątkę "kasjer walutowy – M. Ł.", której kilkakrotnie użył w trakcie praktyki.

Skarżący zauważył, że w żadnych uregulowaniach prawnych nie zastrzeżono aby osoba szkoląca się na kasjera walutowego spełniała wymóg niekaralności. Ponadto, w ustawie nie ma żadnej regulacji mówiącej o tym gdzie i w jaki sposób, na jakich warunkach przyszli kasjerzy mają odbywać praktyczne szkolenia. Natomiast w art. 13 ust. 2 Prawa dewizowego mowa jest o kursie obejmującym prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej. Jego zdaniem, działania M. Ł. nie mieszczą się w dyspozycji art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego, bowiem nie dokonywał on żadnych transakcji z klientami bez zgody i wiedzy osób uprawnionych, a jedynie w ramach odbywanej praktyki w trakcie kursu na kasjera walutowego wypełnił kilka dokumentów umieszczając na nich swoją pieczątkę. Skarżący stwierdził, że organ nie sprawdził faktu zgłoszenia ww. kasjera do ZUS, jak również odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy do US. Nie zgodził się z twierdzeniem organu, że fakt niezgłoszenia kasjera do US i ZUS jako pracownika nie ma oparcia w przepisach prawa, bowiem obowiązkiem organu było udowodnienie stawianych zarzutów, mających bezpośredni związek z rozstrzygnięciem organu. Skarżący podał, że nie miał wiedzy o fakcie karalności M. Ł., który nie wykonywał samodzielnie żadnych czynności określonych w art. 12 i 13 Prawa dewizowego. Ponadto żadne przepisy prawa nie zakazują osobie karanej odbywania tego rodzaju kursów i oczywistych praktyk. Jego zdaniem, zastosowana wobec niego sankcja jest zbyt daleko idąca w swych konsekwencjach i niewspółmierna do wagi ujawnionej nieprawidłowości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do braku upoważnień, organ wskazał karty na których się one znajdują (k. 42-44). W odpowiedzi na zarzut dotyczący zatrudnienia na stanowisku kasjera walutowego na podstawie umowy o pracę, organ odwołał się do korespondencji prowadzonej z Urzędem Skarbowym w N. Organ wyjaśnił, że z ww. korespondencji wynika, iż nie załączył kserokopii umów o pracę zatrudnionych w kantorze pracowników albowiem to nie było przedmiotem kontroli. Podkreślił, że skarżący podpisał protokół kontroli i nie zgłaszał do niego zastrzeżeń. Wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 13 Prawa dewizowego przez czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej należy rozumieć zawieranie z klientami, pod firmą przedsiębiorstwa kantorowego transakcji kupna bądź sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwa w obrocie tymi wartościami. Określone w art. 13 ww. ustawy wymogi niekaralności i fachowego przygotowania dotyczą osób wykonujących te czynności w przedsiębiorstwie kantorowym, bez względu na to, jaki jest tytuł prawny wykonywania ich na rzecz przedsiębiorcy, a także w jego braku. Organ powołał się także na treść art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Ryzyko takich czynności ponosi osoba prowadząca przedsiębiorstwo, w skład którego wchodzi taki lokal. Tym samym M. Ł. dokonywał właśnie takich czynności, w szczególności dokonywał czynności sprzedaży wartości dewizowych, opatrując te transakcje imienną pieczątką kasjera walutowego. Podkreślono, że dla organu w związku z wykonywaniem czynności kontrolnych istotny jest sam fakt dopuszczenia osób skazanych do bezpośredniego wykonywania czynności związanych z działalnością kantorową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] czerwca 2013 r., dotyczącą zakazu wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia z rejestru działalności kantorowej.

Wydając wspomnianą decyzję Prezes NBP działał na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Nadto w decyzji przywołano art. 12 i 13 ust. 1 Prawa dewizowego, art. 71 ust. 1 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 97 Kodeksu cywilnego.

Jak już wyżej wspomniano, w dniach [...] i [...] kwietnia 2013 r. w kantorze przedsiębiorcy została przeprowadzona przez pracowników Wydziału Statystyczno-Dewizowego NBP kontrola, obejmująca m.in. wykonywanie działalności polegającej na kupnie i sprzedaży walut obcych w lokalu mieszczącym się w N.

W toku kontroli ustalono bezspornie – jak twierdzi organ – że w kantorze przedsiębiorcy A. Ł. w N. czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową wykonywał m.in. M. Ł. – zatrudniony na stanowisku kasjera walutowego na podstawie umowy o pracę od dnia [...] listopada 2012 r. Jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy korespondencji między NBP Oddział Okręgowy w B. a Urzędem Skarbowym w N., kserokopie umów o pracę osób zatrudnionych w kantorze A. Ł. nie zostały sporządzone, ponieważ stosunek pracy osób wykonujących czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową nie był przedmiotem kontroli – ustalenie to, dokonane na podstawie ustnych wyjaśnień osoby reprezentującej przedsiębiorcę, zostało zamieszczone w protokole informacyjnie. Natomiast nie ulega wątpliwości, że M. Ł. legitymował się zaświadczeniem wystawionym dnia [...] września 2012 r. przez E. S.A. w C. o ukończeniu kursu kasjera walutowego. Ponadto z załącznika nr 6 do protokołu kontroli wynika, że M. Ł. przeprowadzał transakcje w kantorze A. Ł., podpisując się imienną pieczątką kasjera walutowego.

W dniu kontroli kontrolującym nie przedłożono zaświadczenia M. Ł. o niekaralności za przestępstwo skarbowe albo za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej z Krajowego Rejestru Karnego.

Biorąc pod uwagę, iż przedsiębiorca dopiero z upływem roku działalności jest obowiązany uzyskać zaświadczenie o niekaralności, NBP z urzędu wystąpi do Krajowego Rejestru Karnego w celu ustalenia, czy osoby wykonujące czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową nie figurują w kartotece karnej KRK." Jednocześnie poinformowano przedsiębiorcę, że w przypadku ustalenia, że osoby wykonujące czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową zostały skazane za określone wyżej przestępstwa, zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o wydanie decyzji o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem i wykreślenie z rejestru działalności kantorowej.

Po podpisaniu protokołu kontroli (tzn. [...] maja 2013 r.) tego samego dnia do Oddziału wpłynęła "Informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego", z której wynika, że M. Ł. jest karany na podstawie art. 83 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, tj. za przestępstwo skarbowe.

W związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego przedsiębiorca w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r.

Natomiast, według wyjaśnień przedsiębiorcy, M. Ł. miał być dopiero pracownikiem jego firmy, został skierowany na kurs walutowy i przechodził kurs obsługi urządzeń w kantorze. Wszystkie czynności dokonywał pod ścisłym nadzorem właściciela kantoru. Nie został jednakże zatrudniony, nie był też samodzielnym pracownikiem, bowiem nie przedstawił zaświadczenia o niekaralności.

Nadto skarżący podniósł, że w żadnych uregulowaniach prawnych nie zastrzeżono aby osoba szkoląca się na kasjera walutowego spełniała wymóg niekaralności. W ustawie Prawo dewizowe nie ma też żadnej regulacji mówiącej o tym gdzie i w jaki sposób, na jakich warunkach przyszli kasjerzy mają odbywać praktyczne szkolenia. Żadne przepisy prawa nie zakazują również osobie karanej odbywania tego rodzaju kursów i oczywistych praktyk.

Według skarżącego, M. Ł. nie dokonywał żadnych transakcji z klientami bez zgody i wiedzy osób uprawnionych, a jedynie w ramach odbywanej praktyki w trakcie kursu na kasjera walutowego wypełnił kilka dokumentów umieszczając na nich swoją pieczątkę, którą przedwcześnie wyrobił na swój użytek ("kasjer walutowy – M. Ł."). Trudno więc oceniać tę sytuację jako naruszenie art. 13 ust. 2 Prawa dewizowego.

W ocenie skarżącego przedsiębiorcy, obowiązkiem organu było także wyjaśnienie i udowodnienie stawianych zarzutów, dotyczących charakteru i sposobu zatrudnienia osób wykonujących czynności bezpośrednio związane z działalnością kantorową w kantorze przedsiębiorcy.

I – last but not least – skarżący podał, "...że nie miał wiedzy o fakcie karalności M. Ł....".

Organ nie przyjął wyjaśnień złożonych przez skarżącego uznając, że są one sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym.

Sąd podziela powyższą ocenę organu.

Po pierwsze, należy zauważyć, że M. Ł. miał – formalnie biorąc – wystarczające kwalifikacje do pełnienia funkcji kasjera walutowego. Legitymował się on bowiem zaświadczeniem wystawionym dnia [...] września 2012 r. przez E. S.A. w C. o ukończeniu kursu kasjera walutowego.(M. Ł. ukończył bowiem stosowny kurs i legitymował się stosownym zaświadczeniem, a nie – jak twierdzi przedsiębiorca – dopiero szkolił się na kasjera walutowego). Wbrew twierdzeniom przedsiębiorcy, są to wystarczające kwalifikacje do pełnienia funkcji kasjera walutowego. Art. 13 Prawa dewizowego stwierdza, że czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej mogą być wykonywane tylko przez osoby, które m.in. posiadają fachowe przygotowanie do wykonywania tych czynności (ust.1), przy czym zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu za fachowe przygotowanie uznaje się:

1) ukończenie kursu obejmującego prawne i praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem działalności kantorowej, udokumentowane świadectwem, lub

2) pracę w banku, w okresie co najmniej rocznym, na stanowisku bezpośrednio związanym z obsługą transakcji walutowych, udokumentowaną świadectwem pracy, oraz znajomość przepisów ustawy regulujących działalność kantorową, potwierdzoną złożonym oświadczeniem.

Z powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że fachowe przygotowanie do wykonywania że czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej zapewnia samo ukończenie odpowiedniego kursu, udokumentowane świadectwem, które M. Ł. posiadał. Ustawa nie wymaga w tym przypadku i nie uzależnia nabycia kwalifikacji kasjera walutowego od odbycia jakiejkolwiek praktyki. Owszem, wspomniany przepis (art. 12 ust. 2 pkt 2) mówi o praktyce, ale tylko wtedy, gdy nabycie uprawnień kasjera walutowego następuje poprzez pracę w banku – i dotyczy wyłącznie praktyki związanej z tą pracą.

W świetle powołanych przepisów organ miał prawo zakwestionować obecność M. Ł. w kantorze przedsiębiorcy A. Ł. z powodu odbywania praktyki, której ustawa nie wymaga. Nie są też w tym kontekście zrozumiałe uwagi przedsiębiorcy, że w Prawie dewizowym nie ma też żadnej regulacji mówiącej o tym gdzie i w jaki sposób, na jakich warunkach przyszli kasjerzy mają odbywać praktyczne szkolenia. Otóż takie szkolenia powinni oni odbywać na odpowiednich kursach i pracując w banku.

Reasumując, w świetle powołanych przepisów ustawy Prawo dewizowe M. Ł. nie mógł być traktowany jako osoba szkoląca się na kasjera walutowego, bo te kwalifikacje już posiadał, a jako osoba wykonująca w kantorze przedsiębiorcy czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej. W tej sytuacji pytanie, w jakich uregulowaniach prawnych zastrzeżono, aby osoba szkoląca się na kasjera walutowego spełniała wymóg niekaralności, ma wyłącznie charakter retoryczny i może – teoretycznie – odnosić się do osoby szkolącej się na kursie lub odbywającej pracę w banku. Natomiast na gruncie ustawy Prawo dewizowe osoba, która ukończyła odpowiedni kurs lub odbyła stosowną praktykę w banku, potwierdzone właściwymi zaświadczeniami, o którym mowa w art. 13 ust. 2 powołanej ustawy, nie może być traktowana jako osoba wymagająca odbycia praktyki w kantorze; przeciwnie, obecność osoby o takich kwalifikacjach w kantorze pozwala domniemywać, że osoba ta jest w tym kantorze zatrudniona – niezależnie od charakteru tego zatrudnienia (umowa o pracę, umowa zlecenia, inna umowa cywilnoprawna, itp.). Jest to domniemanie faktyczne, którego wzruszenie (np. poprzez wykazanie, że osoba ta była klientem) obciąża przedsiębiorcę prowadzącego działalność kantorową.

Po drugie – Sąd podziela ocenę organu, że z załącznika nr 6 do protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że M. Ł. przeprowadzał transakcje w kantorze, w którym podpisując się imienną pieczątką kasjera walutowego, a co za tym idzie – wykonywał czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej

Przypomnieć tu trzeba, że zgodnie z art. 2 pkt 19 Prawa dewizowego działalnością kantorową jest regulowana działalność gospodarcza polegająca na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży. Art. 11 ust. 1 powołanej ustawy rozwija tę definicję poprzez odesłanie do przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i ustanowienie wymogu wpisu do rejestru działalności kantorowej. Żaden natomiast przepis Prawa dewizowego, włącznie z art. 13 ust. 1, w którym jest mowa o "...czynnościach bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej..." nie daje podstaw do wyodrębnienia do wyodrębnienia czynności pośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej, wykonywanych pod ścisłym nadzorem właściciela kantoru. Ta kategoria czynności, do której skarżący zdaje się przywiązywać istotną wagę, łącząc je zapewnie z procesem szkolenia kasjerów walutowych, nie ma w Prawie dewizowym żadnego znaczenia, żadnej wartości prawnej.

Ma również organ rację odwołując się do treści art. 97 K.c., zgodnie z którym osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. W rozpatrywanej sytuacji, w kantorze, czynności, o których mowa w powołanym przepisie K.c., mają niewątpliwie charakter czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej. Ryzyko takich czynności ponosi osoba prowadząca przedsiębiorstwo, w skład którego wchodzi taki lokal. Tym samym M. Ł. dokonywał właśnie takich czynności, w szczególności dokonywał czynności sprzedaży wartości dewizowych, opatrując te transakcje imienną pieczątką kasjera walutowego.

Kończąc należy przypomnieć, że zgodnie z art. 12 Prawa dewizowego "Działalność kantorową może wykonywać osoba fizyczna, która nie została prawomocnie skazana za przestępstwo skarbowe albo za przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, a także osoba prawna oraz spółka niemająca osobowości prawnej, której żaden odpowiednio członek władz lub wspólnik nie został skazany za takie przestępstwo." Warunek ten w zostaje praktycznie powtórzony w art. 13 ustawy, poszerzonym o wymóg posiadania fachowego przygotowania do wykonywania działalności kantorowej.

Na tle tych przepisów Sąd podziela ocenę organu, iż w rozpatrywanej sprawie rażąco naruszono art. 13 ust. 1 Prawa dewizowego z uwagi na dopuszczenie do czynności bezpośrednio związanych z wykonywaniem działalności kantorowej kasjera M. Ł., skazanego prawomocnie na podstawie art. 83 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r. poz. 186) za przestępstwo skarbowe.

Przypomnieć tu trzeba, że powołany wyżej przepis k.k.s. stanowi, że "Kto osobie uprawnionej do przeprowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli skarbowej lub czynności kontrolnych w zakresie szczególnego nadzoru podatkowego udaremnia lub utrudnia wykonanie czynności służbowej, w szczególności kto wbrew żądaniu tej osoby nie okazuje księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej lub księgę lub inny dokument niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznymi, ukrywa lub usuwa, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych."

Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, iż organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający charakteru zatrudnienia (rodzaju umowy lub jej braku) M. Ł., należy podzielić ocenę organu, że w związku z brzmieniem przepisów art. 12 i 13 Prawa dewizowego nie ma prawnego znaczenia, czy osoba wykonująca czynności związane z wykonywaniem działalności kantorowej zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę czy też na podstawie umowy cywilno-prawnej. Istotny jest sam fakt dopuszczenia osoby skazanej prawomocnie za przestępstwo skarbowe do wykonywania czynności bezpośrednio związanych z wykonywania działalności kantorowej.

Co do zarzutu braku podstawy prawnej upoważnienia zastępcy dyrektora oddziału okręgowego NBP w protokole kontroli należy uznać, że organ wyjaśnił tę kwestię w sposób wystarczający, wskazując miejsce ich zamieszczenia w aktach sprawy.

W rezultacie należy uznać, że M. Ł.:

- miał formalne uprawnienia kasjera walutowego i nie sposób było go uznać za osobę w trakcie nauki zawodu,

- udowodniono, że w kantorze A. Ł. prowadził czynności bezpośrednio związane z wykonywaniem działalności kantorowej,

- wyjaśniono, że został skazany prawomocnie na podstawie art. 83 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny skarbowy za przestępstwo skarbowe.

W konsekwencji stwierdzić należy, że Prezes NBP zasadnie – na podstawie art. 71 § 1 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wydał zaskarżoną decyzję z dnia 19 sierpnia 2013 r. o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem, tj. utrzymującą zakaz wykonywania działalności kantorowej oraz wykreślenia z rejestru działalności kantorowej.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.