Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 360/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14b
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 12 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 128, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 146 poz 1546
law: Ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 360/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 maja 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2010r., sprawy ze skargi Centrum [...] S.A. w K., na interpretację indywidualną Ministra Finansów, z dnia 6 listopada 2009 r. Nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2009 r. (data wpływu do Izby Skarbowej w – Biura Krajowej Informacji Podatkowej) Spółka Akcyjna Krakowskie Centrum Inwestycyjne z siedzibą w Krakowie zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, o udzielenie pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie opodatkowania wniesienia udziałów i papierów wartościowych (akcji) do zamkniętych funduszy inwestycyjnych.

We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe. Spółka planuje wniesienie do zamkniętego funduszu inwestycyjnego aktywów w postaci udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz papierów wartościowych w postaci akcji. W zamian wnioskodawca obejmie wydane przez zamknięty fundusz inwestycyjny certyfikaty. W momencie wniesienia do funduszu akcji i udziałów dojdzie do ich przejścia na fundusz – stanie się on nowym właścicielem wniesionych przez wnioskodawcę udziałów lub akcji, zaś w zamian za przeniesienie tych praw (dokonany wkład) Spółka otrzyma certyfikaty inwestycyjne, które mogą podlegać sprzedaży lub umorzeniu. Po nabyciu w/w certyfikatów wnioskodawca zamierza je sprzedać, ewentualnie umorzyć.

W związku z powyższym wnioskodawca zwrócił się z pytaniami:

1. czy opisane powyżej wniesienie udziałów i papierów wartościowych do zamkniętego funduszu inwestycyjnego w zamian ze certyfikaty uczestnictwa w funduszu jest odpłatnym zbyciem podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?

2. czy przychód należny powstanie dopiero w momencie zbycia certyfikatów uczestnictwa, a koszt uzyskania przychodu stanowić będą wydatki poniesione na objęcie/nabycie wnoszonych do funduszu udziałów lub akcji?

Przedstawiając własne stanowisko wnioskodawca przytoczył definicję kosztów uzyskania przychodów z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych i wskazał, iż zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 cyt. ustawy nie uważa się za koszt uzyskania przychodów między innymi wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych. Wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodów w momencie ustalania dochodu z odpłatnego ich zbycia. Dlatego też, w ocenie Spółki, czynność objęcia certyfikatów inwestycyjnych w zamian za udziały w sp. z o.o. lub akcje nie wywiera skutków podatkowych na gruncie przedmiotowego podatku, ponieważ w zamian za udziały lub akcje dochodzi od objęcia innych papierów wartościowych. Wskazany przepis art. 16 ust. 1 pkt 8 ma także zastosowanie do certyfikatów inwestycyjnych – wydatki na ich nabycie zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów dopiero w momencie ustalania dochodu z ich odpłatnego zbycia. Koszt nabycia certyfikatów inwestycyjnych należy natomiast ustalić na podstawie wydatków faktycznie poniesionych na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) wniesionych do funduszu, którymi opłacono certyfikaty.

Zatem samo wniesienie udziałów lub akcji do funduszu w zamian za certyfikaty jest neutralne podatkowo, bowiem nie dochodzi do powstanie trwałego przysporzenia stanowiącego przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przychód nie powstaje w momencie dokonania takiej wymiany.

Na poparcie swojego stanowiska Spółka powołała się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 3471/08) oraz interpretacje w podobnych sprawach, wydane jej zdaniem na tle analogicznego stanu faktycznego jak i prawnego.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając z upoważnienia Ministra Finansów, w interpretacji indywidualnej z dnia 6 listopada 2009 r. (doręczonej w dniu 10 listopada 2009 r.), nr [...], uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

2.1. Na wstępie organ interpretujący przytoczył przepisy regulujące podstawy funkcjonowania funduszy inwestycyjnych oraz wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. nr 146, poz. 1546, ze zm.) wpłaty do funduszu dokonywane są w formie pieniężnej, a ponadto do funduszu mogą być wniesione zdematerializowane papiery wartościowe, jeżeli statut funduszu tak stanowi (art. 7 ust. 2 pkt 1), oraz inne niż zdematerializowane papiery wartościowe lub udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli ustawa oraz statut funduszu tak stanowią. Natomiast w świetle art. 7 ust. 4 cyt. ustawy wniesienie papierów wartościowych do funduszu inwestycyjnego jest równoznaczne z wpłatą do tego funduszu. Organ interpretujący przytoczył również art. 128 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, zgodnie z którym statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może przewidywać dokonywanie wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Następuje wówczas ich wycena według metody przyjętej przez fundusz dla wyceny aktywów (art. 128 ust. 2 cyt. ustawy). Zdaniem Ministra Finansów ustalana jest w ten sposób wartość pieniężna, która stanowi de facto cenę, za jaką owe papiery są zbywane.

W konsekwencji organ interpretujący uznał, iż wniesienie papierów wartościowych lub udziałów do funduszu inwestycyjnego stanowi szczególną formę ich zbycia. Przemawiać ma za tym również fakt, iż w odniesieniu do udziałów w sp. z o.o. należy wówczas zachować odpowiednią formę prawna dla zbycia tych udziałów (art. 180 k.s.h.), jak również zawiadomić o tym fakcie spółkę (art. 187 § 1 k.s.h.). Dochodzi zatem do zbycia udziałów lub akcji na rzecz funduszu oraz do jednoczesnego nabycia innych papierów wartościowych, tj. certyfikatów inwestycyjnych.

Oceniając skutki takiego zdarzenia gospodarczego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych Dyrektor Izby Skarbowej, działający z upoważnienia Ministra Finansów stwierdził, w oparciu od definicję przychodów z art. 12 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, iż wartościami pieniężnymi są także aktywa finansowe, stanowiące substytut pieniądza. Do tych aktywów zalicza się także papiery wartościowe, np. certyfikaty inwestycyjne. W przypadku wartości pieniężnych uznaje się je za przychód w momencie ich fizycznego wręczenia lub postawienia do dyspozycji podatnika. Spółka zamierza dokonać przeniesienia prawa własności do udziałów (akcji) na zamknięty fundusz inwestycyjny. Dojdzie zatem do opłatnego ich zbycia, bowiem w zamian na udziały lub akcje Spółka otrzyma wartość pieniężną w postaci certyfikatów inwestycyjnych. Zbycie tych udziałów lub akcji (wniesienie ich do funduszu) stanowić będzie dla Spółki przychód podatkowy w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, w momencie otrzymania w zamian certyfikatów inwestycyjnych. Przychodem będzie wartość pieniężna nabywanych certyfikatów.

Pismem z dnia 23 listopada 2009 r. Centrum Inwestycyjne S.A. wezwało organ interpretujący do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę w/w interpretacji indywidualnej zgodnie ze stanowiskiem wskazanym przez Spółkę. Organowi interpretującemu zarzucono brak dostatecznej analizy w zakresie uznania nabycia jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych zamkniętych za przychód podatkowy. Zdaniem pełnomocnika Spółki w momencie wymiany udziałów lub akcji na certyfikaty nie dochodzi do postania trwałego przysporzenia, które mogłoby być uznane za przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

W odpowiedzi na wezwanie Dyrektor Izby Skarbowej, działając z upoważnienia Ministra Finansów, pismem z dnia 23 grudnia 2009 r. (doręczonym Spółce w dniu 29 grudnia 2009 r.) stwierdził brak podstaw do zmiany w/w interpretacji indywidualnej nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Centrum Inwestycyjne S.A. wniosło o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej z dnia 6 listopada 2009 r. nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Interpretacji tej zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – poprzez uznanie, że w momencie przeniesienia tytułu własności udziałów w sp. z o.o. lub akcji na rzecz zamkniętego funduszu inwestycyjnego w zamian za nabycie certyfikatów inwestycyjnych tego funduszu powstanie przychód, podczas gdy przepis ten nie reguluje wprost opisanego we wniosku stanu faktycznego,

2. naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez nierozpatrzenie w całości wniosku strony skarżącej o pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego; brak jest jednoznacznego odniesienia się do skutków prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodu.

W uzasadnieniu merytorycznym skargi przytoczono na wstępie podstawy funkcjonowania funduszy inwestycyjnych, cele ich działalności itd. Posiadane przez uczestników funduszy inwestycyjnych jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne reprezentują prawa majątkowe uczestników funduszu określone w ustawie oraz statucie funduszu. Wskazano także, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych fundusze inwestycyjne zostały objęte zwolnieniem podmiotowym w zakresie tego podatku; opodatkowaniu podlegają jedynie uczestnicy funduszu w zakresie osiąganych przez nich dochodów z tytułu uczestnictwa.

Następnie podkreślono, iż transakcja zbycia udziałów (lub akcji), o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, jest transakcją przenoszącą własność aktywów w formie wpłaty do funduszu, opartą na przepisach tej ustawy, a będącą jednocześnie elementem transakcji nabycia certyfikatów inwestycyjnych. Nie ma ona żadnego odpowiednika w innych ustawach. W ocenie skarżącej nie jest to również rodzaj aportu, gdyż aport jest swoistą instytucją prawa handlowego, a uprawnienia wnoszącego aport mają charakter mieszany, nie tylko majątkowy. W momencie dokonania takiej transakcji podatnik nie osiąga ani przychodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, ani też z tytułu odpłatnego zbycia udziałów w sp. z o.o. oraz akcji.

Przechodząc na grunt prawa podatkowego pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, iż art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie odnosi się wprost do kwestii opodatkowania tego rodzaju transakcji. Brak jest przepisów, które by wskazywały, czy nabycie certyfikatów inwestycyjnych w zamian za wniesione papiery wartościowe podlega opodatkowaniu, czy jest neutralne podatkowo. Zdaniem Spółki o trwałym przysporzeniu można mówić dopiero w chwili realizacji praw wynikających z certyfikatów inwestycyjnych (sprzedaż lub ich umorzenie). Dopiero wówczas podatnik otrzyma w sposób trwały realne przysporzenie, które może zostać opodatkowane.

Zdaniem strony skarżącej mamy tutaj do czynienia z pewną luką prawną, w przypadku której nie jest dopuszczalna interpretacja rozszerzająca.

Dokonując wykładni historycznej wskazano także, iż przed wprowadzeniem przepisu dotyczącego opodatkowania wniesienia do spółek kapitałowych aportu, czynność taka nie stanowiła czynności opodatkowanej. Rozszerzono zatem pojęcie przychodu – jest nim nominalna wartość udziałów lub akcji objętych w zamian za wniesione do spółki (lub spółdzielni) wkłady niepieniężne w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Skoro ustawodawca wprowadził specjalne regulacje celem opodatkowania aportów wnoszonych do spółek kapitałowych, a nie zdecydował się na wprowadzenie analogicznych regulacji dla czynności wniesienia udziałów lub akcji do funduszu inwestycyjnego w zamian za jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne, to zdarzenie to pozostaje neutralne podatkowo.

Na koniec strona skarżąca podniosła, iż organ interpretujący pominął problematykę kosztów uzyskania przychodów w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Spółki opisana we wniosku transakcja jest również dlatego irrelewantna podatkowo, ponieważ zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych nie stanowią kosztów uzyskania przychodów aż do chwili ustalania dochodu z ich odpłatnego zbycia. Objęcie zatem za udziały lub akcje innych papierów wartościowych (certyfikatów inwestycyjnych) nie wywiera skutków na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych aż do chwili opłatnego zbycia tych certyfikatów, na którą to chwilę określa się dochód z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę organ interpretujący podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając, iż wpłata do funduszu inwestycyjnego w postaci papierów wartościowych lub udziałów w sp. z o.o. stanowi szczególną formę ich zbycia, gdyż prawo własności przechodzi na fundusz. Powołany art. 16 ust. 1 pkt 8 nie stoi zatem na przeszkodzie temu, aby określić przychód z tego tytułu, który stanowić będzie wartość pieniężna certyfikatów inwestycyjnych, oraz potrącić wydatki poniesione na nabycie zbywanych w ten sposób udziałów oraz akcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016).

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Problem w niniejszej sprawie dotyczy kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych wniesienia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i papierów wartościowych w postaci akcji do zamkniętego funduszu inwestycyjnego w zamian za certyfikaty uczestnictwa w tym funduszu. Strona skarżąca stoi bowiem konsekwentnie na przeciwnym względem organu stanowisku, że zdarzenie wniesienia udziałów i akcji do funduszu jest neutralne podatkowo, gdyż nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych. Przychód powstanie dopiero w momencie zbycia certyfikatów inwestycyjnych (względnie ich umorzenia), a kosztami będą wówczas, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, wydatki poczynione na nabycie (objęcie) wniesionych do funduszu udziałów i akcji.

Podkreślić należy, że orzecznictwo sądowe w tej materii nie jest jednolite, na co wskazuje choćby fakt, iż każda ze stron na poparcie swojego stanowiska przytacza odmienne, rozbieżne wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych. Jednakże w ostatnim czasie przewagę uzyskał pogląd reprezentowany w niniejszej sprawie przez Dyrektora Izby Skarbowej, działającego z upoważnienia Ministra Finansów, zgodnie z którym wniesienie udziałów i akcji do zamkniętego funduszu inwestycyjnego i otrzymanie (objęcie) w zamian certyfikatów inwestycyjnych stanowi przychód podatkowy w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, następuje bowiem odpłatne zbycie, przeniesienie prawa własności tych udziałów i akcji na fundusz, w zamian za co spółka otrzymuje wartości pieniężne w postaci certyfikatów inwestycyjnych. Pogląd ten zawarty m. inn. w wyrokach: WSA we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt SA/Wr 995/07 i 19 czerwca 1008 r., sygn. akt I SA/Wr 323/08, WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 517/08, WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1672/07, WSA w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 843/07, WSA w Gliwicach z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/GL 1007/08 i z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/GL 264/09 został zaakceptowany i w pełni podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (por. wyroki z dnia 25 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 958/08, z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 939/08).

Jak zatem podkreśla się w przytoczonym wyżej orzecznictwie, zgodnie z art. 7 ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) wpłaty do funduszu inwestycyjnego mają dwojaką postać - pieniężną bądź niepieniężną. W postaci niepieniężnej mogą być wnoszone do funduszu zdematerializowane papiery wartościowe (jeżeli statut funduszu tak stanowi), jak również inne niż zdematerializowane papiery wartościowe lub udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (jeżeli ustawa oraz statut funduszu tak stanowią) – art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy o funduszach inwestycyjnych.

Art. 128 ustawy o funduszach inwestycyjnych dopuszcza możliwość zapisu w statucie zamkniętego funduszu inwestycyjnego możliwości dokonywania wpłat na certyfikaty inwestycyjne papierami wartościowymi lub udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, ust. 2 tego artykułu wskazuje sposób wyceny nabywanych tą drogą przez fundusz udziałów w spółkach i papierów wartościowych.

Z kolei w myśl art. 28 ust. 2 tej ustawy w przypadku wpłat do funduszu inwestycyjnego, dokonywanych w innych niż zdematerializowane papierach wartościowych lub w udziałach w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, osoba zapisująca się na certyfikaty inwestycyjne przenosi, w drodze umowy, zgodnie z odrębnymi przepisami, prawa z tych papierów lub udziałów na towarzystwo oraz składa u depozytariusza kopię tej umowy, a w przypadku papierów wartościowych, także te papiery lub, jeżeli papiery wartościowe nie mają formy dokumentu, dokument potwierdzający ich posiadanie wydany na podstawie właściwych przepisów. Wskazać przy tym trzeba, że wpłat na certyfikaty drugiej i dalszych emisji dotyczy brzmiący podobnie przepis art. 130 ust. 2 cytowanej ustawy, z tym, że do umowy dochodzi pomiędzy osobą zapisującą się na certyfikaty inwestycyjne a funduszem.

Wskazana umowa, prowadząca – przy uwzględnieniu właściwych przepisów dotyczących zbywania akcji bądź udziałów – do przeniesienia praw z nich wynikających, ma charakter umowy odpłatnej, gdyż podmiot zapisujący się na certyfikaty, uzyskuje w zamian swojego świadczenia (w postaci akcji, udziałów), świadczenie ze strony funduszu. Świadczeniem tym są bowiem certyfikaty inwestycyjne, które dają uczestnikowi określone uprawnienia. Certyfikaty inwestycyjne mają przymiot papierów wartościowych, co wynika z art. 121 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, a nadto z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. nr 183, poz. 1538 z późn. zm.).

W kontekście powołanych regulacji należy za prawidłowe uznać stanowisko organów w sprawie, że z momentem nabycia przez stronę skarżącą certyfikatów zamkniętego funduszu inwestycyjnego dojdzie jednocześnie do zbycia posiadanych przez nią akcji i udziałów w spółkach. Przychód z tytułu tych certyfikatów nastąpi w przyszłości, wówczas, gdy strona skarżąca będzie je zbywała. Natomiast na tym etapie powstaje przychód ze zbycia akcji i udziałów w spółkach. Przychód z tego ostatniego źródła powstaje nie w momencie otrzymania pieniędzy przez podatnika, lecz przeniesienia własności udziałów lub papierów wartościowych na nabywcę (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1999 roku, sygn. akt I SA/Ka 2213/97).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.) przychodami z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 13 i 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera definicji przychodu, precyzując, poprzez przykładowe wyliczenie zawarte w powołanym wyżej art. 12 ust. 1 pkt 1, rodzaje przychodów. W wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. (sygn. akt I SA/Łd 775/99) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawodawca nie wymaga, aby przychodem były tylko wymienione w powołanym wyżej artykule 12 pożytki, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej, a zatem także inne zdarzenia niż te, które zostały wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej mogą skutkować uzyskaniem przychodu. Do zdarzeń tych należy zaliczyć także zbycie posiadanych udziałów w spółkach kapitałowych w zamian za certyfikaty inwestycyjne. Jeśli bowiem Spółka przenosi własność i posiadanie w związku z tą własnością prawa na fundusz inwestycyjny, to w tym momencie dochodzi do ich zbycia. Zbycie ma charakter odpłatny, gdyż w zamian podatnik otrzymuje certyfikaty inwestycyjne. Takie zdarzenie jest objęte dyspozycją powołanego wcześniej przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i rodzi określone skutki podatkowe (wiąże się z osiągnięciem przychodu).

Zatem przychód z odpłatnego zbycia powstaje już w momencie przeniesienia tytułu własności akcji na nabywcę – niezależnie od daty faktycznej zapłaty. W związku z tym wniesienie akcji do funduszu jest równoznaczne z ich odpłatnym zbyciem. Następuje bowiem przeniesienie własności wnoszonych papierów, a wnoszący otrzymuje jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne określonej wartości. Tak więc wartość otrzymanych certyfikatów inwestycyjnych odpowiadająca wartości wnoszonych papierów wartościowych, stanowi dla celów podatkowych przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który podlega opodatkowaniu.

Na tle zawartego w ustawie ogólnego pojęcia przychodu, zajęto w orzecznictwie stanowisko, iż "z istoty podatku dochodowego wynika, że jest on ciężarem publicznoprawnym od przyrostu majątkowego (dochodu), a zatem przychodem – jako źródłem dochodu – jest taka wartość, która wchodząc do majątku podatnika może powiększyć jego aktywa" (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt SA/Sz 1305/97, niepubl.). Dlatego też za prawidłowe należało uznać stanowisko organu interpretacyjnego, który stwierdził, że zbycie akcji bądź udziałów w ramach wpłaty na certyfikaty inwestycyjne powoduje powstanie przychodu. Jak to wyżej zaznaczono, umowa, o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o funduszach inwestycyjnych (także art. 130 ust. 2 tej ustawy) ma charakter odpłatny, a zatem zbycie udziałów bądź akcji rodzi po stronie podatnika prawo do ekwiwalentu (świadczenia wzajemnego), który niewątpliwie powiększa jego aktywa.

Poglądy te podziela również orzekający w niniejszej sprawie Sąd.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie w całości wniosku strony skarżącej o wydanie interpretacji i brak jednoznacznego odniesienia się do skutków prawnych w zakresie kosztów uzyskania przychodu, należy zaznaczyć, że wnioskodawca nie postawił pytania o kwestię kosztów uzyskania przychodu w kontekście wniesienia udziałów i akcji do zamkniętego funduszu inwestycyjnego w zamian za certyfikaty jako odpłatnego zbycia podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych (część pierwsza pytania). Analiza pytania prowadzi do wniosku, że podatnika interesowała jedynie odpowiedź na pytanie, czy takie wniesienie podlega opodatkowaniu. Skoro zatem organ udzielił twierdzącej odpowiedzi na pierwszą część pytania, co doprowadziło jednocześnie niejako do udzielenia odpowiedzi negatywnej na jego drugą część ("czy przychód powstanie dopiero w momencie zbycia certyfikatów, a koszt uzyskania przychodu stanowić będą wydatki poniesione na nabycie/objęcie wnoszonych do zamkniętego funduszu inwestycyjnego udziałów lub akcji"), to analiza kwestii kosztów w momencie zbycia certyfikatów była bezprzedmiotowa. Podatnik zaś nie sformułował pytania dotyczącego kosztów uzyskania przychodów w sytuacji uznania, iż wniesienie udziałów i akcji do zamkniętego funduszu inwestycyjnego w zamian za certyfikaty nie jest neutralne podatkowo. Organ dokonujący interpretacji nie ma obowiązku wyjścia poza granice przedstawionego mu pytania.

Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).