Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2216/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 67a§ 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] września 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (Minister) decyzją z [...] września 2021 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U, z 2020 r. poz. 1325, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. i G. K. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r. [...] odmawiającą umorzenia w całości i w części opłaty legalizacyjnej 50.000 zł ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r.

Organ wskazał, że D. i G. K. zwrócili się o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej lub w części odpowiadającej kosztom rozbiórki tj. 25.000 zł. Zaznaczyli m.in., że samowolne roboty były wynikiem nieznajomości przepisów i wprowadzenia w błąd przez osobę przygotowującą dokumentację. Kwota 50 tys. zł jest zbyt restrykcyjna i wysoka za wykonanie tylko fundamentów. Wskazali też na epidemię w Polsce, mogącą spowodować brak środków do życia i dalszej budowy. W uzupełnieniu skarżący złożyli dokumenty określające ich sytuację finansową.

W odpowiedzi na wezwanie organu poinformowali, że stan zdrowia G. K. poprawił się, umożliwiając pracę w rodzinnej firmie oraz że od czerwca 2021 r. uzyskują miesięcznie 1950 zł brutto za wynajem mieszkania z garażem.

Minister przytoczył art. 49c Prawo budowlane, zgodnie z którym do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Na mocy art. 67a § 1 Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może m.in. umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Dalej podkreślił, że opłata ta służy zalegalizowaniu samowoli budowlanej. Nie jest zatem karą administracyjną, tylko środkiem służącym przywróceniu porządku prawnego wynikającego z prawa budowlanego. Dodał przy tym, że w tym postępowaniu nie bada prawidłowości postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną. Udzielenie ulgi jest wyjątkiem od zasady ponoszenia należności w ustalonej kwocie i terminie. Jest to incydentalna forma wsparcia państwa w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Decyzja indywidualna ma charakter uznaniowy, a więc pozostaje w zakresie dyskrecjonalnej władzy organu, co nie oznacza, że organ może działać dowolnie. Organ jest zobligowany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i rozważenia, czy istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny.

Przepis art. 67a § 1 cyt. ustawy uzależnia udzielenie ulgi od przesłanek w nim wymienionych. Nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych obrazujących sytuację finansową strony. Muszą on obejmować informacje o majątku, możliwościach płatniczych, źródłach uzyskiwania dochodów i realnych możliwościach uzyskiwania tych dochodów, a także skutków jakie może powodować poniesienie opłaty.

W powyższym kontekście Minister wskazał, że wnioskodawcy z dwójką dzieci prowadzą gospodarstwo domowe. D. K. pracuje w firmie rodzinnej [...] i wspólnicy s.j. Od 2019 r. G. K. jest wspólnikiem spółki - firmy jubilerskiej, posiadającej pięć salonów w Polsce: w [...], [...] i [...]. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. 5.938 zł, na który składają się:

- dochód G. K. z tytułu działalności gospodarczej ok. 2.381 zł/m-c (wg. PIT-36L przychód z ww. tytułu w 2020 r. wyniósł 734.678,60 zł, a dochód 18.607,38 zł. Ponadto, G. K., zgodnie z informacją P1T-11A, osiągnął dochód z tyt. zasiłków z ubezpieczenia społecznego 9.960,65 zł), dochód D. K. ze stosunku pracy - 1.607,00 zł, dochód z wynajmu mieszkania wnioskodawcy- 1950 zł brutto. Rodzina otrzymuje też świadczenie "Rodzina 500+" na dwoje dzieci 1.000 zł niewliczane do dochodu.

W skład majątku wchodzą: dom 170 m2 w [...] przy ul. [...] (G. K.); mieszkanie 59 m2 w [...] (G. K.); podwójny garaż ok. 34 m2 w [...] (własność wspólna); dwie działki budowlane ok. 15,6 ara w [...] przy ul. [...] (własność wspólna); oszczędności ok. 40.000 zł.

Strony nie mają innych dochodów, ruchomości, papierów i przedmiotów wartościowych, nie korzystają z pomocy osób trzecich oraz pomocy społecznej.

Średnie miesięczne wydatki gospodarstwa domowego to ok. 6.821 zł., na które składają się stałe opłaty miesięczne za: czynsz (mieszkanie, garaże) - 280 zł; energia elektryczna (mieszkanie, dom) - 500 zł; gaz (dom) - 787 zł; woda, kanalizacja (mieszkanie, dom) - 270 zł; wywóz nieczystości - 140 zł; ogrzewanie (mieszkanie, dom) - 1.112, zł; Internet 35 zł; telewizja - 95 zł; leczenie - 150 zł; żłobek/przedszkole -190 zł; żywność - 2.000 zł; odzież - 450 zł; środki czystości - 200 zł; inne wydatki (śr. higieniczne i kosmetyczne, pieluchy) - 350 zł; ubezpieczenie na życie grupowe - 84 zł; ubezpieczenie (mieszkanie, dom) - 78 zł; podatek od nieruchomości - 35 zł; podatek (dom, garaże) - 65 zł.

Wnioskodawcy nie mają innych zobowiązań, w tym kredytów i pożyczek. Oświadczyli, że ze względu na trudną i pogarszającą się sytuację finansową oraz wydatki na życie, uszczuplają oszczędności na budowę domu. Ze względu na bardzo duży kredyt firmy, banki odmawiają kredytu na dalszą budowę domu.

G. K. miał problemy zdrowotne i od 23.09.2020 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, ale - po operacji ortopedycznej i rehabilitacji - jego stan poprawił się, umożliwiając pracę w rodzinnej firmie.

Minister stwierdził, że strony są w potencjalnie trudnej sytuacji, na co wskazuje wniosek oraz dokumenty i oświadczenia, która jednak nie zagraża ich egzystencji. Obecnej dochody to ok. 6.000 zł miesięcznie. Odciążeniem budżetu domowego jest świadczenie "Rodzina 500+" - 1.000 zł na dwoje dzieci.

Organ zwrócił uwagę, że w interesie strony, ale i publicznym jest, aby uiszczenie opłaty legalizacyjnej nie spowodowało konieczności korzystania z pomocy społecznej (wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 90/09). Wskazał, że minimum socjalne nazywane jest granicą wydatków gospodarstw domowych, mierzącą godziwy poziom życia. Wartość minimum socjalnego jest w Polsce corocznie szacowana przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych a wartość w IV kwartale 2020 r. dla 4 osobowego gospodarstwa to 4.063,11 zł. Dochody gospodarstwa domowego wnioskodawców pozwalają na zaspokojenie bieżących wydatków, utrzymanie domu i egzystencję, a dochód jest wyższy od progów uprawniających do skorzystania z pomocy społecznej. Problemy zdrowotne są ważnym aspektem, ale choroba i niezdolność do pracy nie są wystarczające do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Stan zdrowia G. K. poprawił się, umożliwiając pracę. Wnioskodawcy są zatem w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, ponadto mogą złożyć wniosek o rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej.

Organ przedstawił ponownie obszerną argumentację odnośnie kryteriów zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że nie występują dostateczne i wystarczające podstawy do umorzeniu w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Podniósł przy tym, że nie bez znaczenia, przy ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika jest to, że zachodzi ona w sytuacji, gdy podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych, że nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Akta sprawy natomiast wskazują, że opłata legalizacyjna nie była związana z taką sytuacją, ponieważ pp. K. nie wystąpili o pozwolenie na budowę. Naruszając prawo musieli brać pod uwagę konsekwencje prawne.

W ocenie Ministra, wnioskodawcy w sposób przemyślany kierują swoimi interesami, czego wyrazem jest niezaskarżenie postanowienia z [...] stycznia 2019 r. i zdecydowanie się na legalizację. Nie do zaakceptowania jest oczekiwanie, że Skarb Państwa przejmie w całości negatywne skutki związane z legalizacją samowoli budowlanej. Ważnego interesu podatnika, jako przestanki umorzenia należności nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia. Na poparcie tego stanowiska organ przytoczył orzecznictwo.

Odnosząc się do pisma stron z 6 września 2021 r. zauważył, że legalizacja nie jest obowiązkiem, a przywilejem. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej ma charakter dobrowolny, więc inwestor może alternatywnie dokonać rozbiórki.

Skargę na powyższą decyzję złożył G. K. zarzucając naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

a) poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 49c ust. 1 Prawo budowlane - błędne uznanie, że ustalony stan faktyczny nie podlega pod hipotezę ww. norm i przyjęcie, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia całości lub części opłaty legalizacyjnej, mimo że ważny interes podatnika został wykazany; a także jedynie Wojewoda czy Minister ma uprawnienie do miarkowania kary;

b) błędną wykładnię przepisów poprzez uznanie, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku w sytuacji, gdy wysokość opłaty legalizacyjnej jest nieadekwatna do stopnia naruszenia Prawa budowlanego; w tym brak rozważań co do możliwości miarkowania opłaty;

2) przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art 15 kpa poprzez brak dokonania samodzielnych ustaleń faktycznych przez Ministra, a tym samym nierozpoznanie ponownie sprawy wraz z oceną całości zebranego materiału dowodowego;

b) art. 7 w zw. z art. 77 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w tym poprzestanie na dowodach zebranych przez organ I instancji, w sytuacji gdy postępowanie dowodowe przed tym organem było prowadzone w sposób wadliwy oraz niekompletny;

c) art. 8 § 1 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, bez podjęcia czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny;

d) art. 11 kpa poprzez nie wyjaśnienie przesłanek, na których organ oparł rozstrzygnięcie - rygorystyczną normę prawną bez wystarczającego wskazania przyczyny nie podjęcia próby miarkowania opłaty;

e) art. 107 § 3 kpa poprzez zbyt lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji bez wskazania faktów, które organ odwoławczy uznał za udowodnione oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że Minister nie przeprowadził żadnych samodzielnych ustaleń faktycznych, czym naruszył art. 15 k.p.a. tj. zasadę dwuinstancyjności. Przyznali, że legalizacja jest uprawnieniem a nie obowiązkiem oraz, że dopuścili się samowoli budowlanej, co jednak nie było ich winą. Nie zaskarżali rozstrzygnięć, gdyż chcieli legalnie zakończyć budowę.

PINB ustalił opłatę legalizacyjną na podstawie ustawy Prawo budowlane, która sposób jej obliczania określa sztywno. Nie różnicuje wysokości opłaty od zaawansowania robót, ich wartości lub winy inwestora, nie uwzględnia przyczyny samowoli. Może zatem sięgać kilkudziesięciu, a nawet kilkuset tysięcy złotych. Takie kwoty są dotkliwymi sankcjami i niewątpliwie pogarszają sytuację życiową osób fizycznych i płynność finansową przedsiębiorców. Poza tym opłata jest wyższa niż nakłady na roboty budowlane.

Nie bez znaczenia – zdaniem skarżącego - jest fakt, że samowola wynikała z niewiedzy. Zostali bowiem wprowadzeni w błąd. Ponadto, wykonali wyłącznie fundamenty, a opłatę nałożono jak za cały budynek.

Dodał, że Prawo budowlane uległo zmianie wraz z wejściem w życie ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw. Wprowadzono możliwość zastosowania do opłat legalizacyjnych w wyjątkowych, uzasadnionych przypadkach ulg przewidzianych w Op. Dalej skarżący szeroko opisał uzasadnienie do rządowego projektu ww. ustawy nowelizującej.

Skarżący wskazał, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest jednym z obligatoryjnych etapów postępowania legalizacyjnego warunkujących legalizację samowoli. Jej wysokość nakładana przez organy nadzoru nieposiadające kompetencji do jej stopniowania może pogorszać sytuację życiową osób podejmujących się legalizacji. Dlatego konieczne jest rozważenie przez organ stopnia naruszenia przepisów, tak by wysokość opłaty legalizacyjnej była adekwatna do etapu wykonanych robót. Ponadto, winien obiektywnie zbadać kontekst braku zawinienia, wprowadzenia inwestorów w błąd i realnej wartości robót. Wynika to z faktu, że wynik postępowania nie może być wyłącznie oparty na sytuacji majątkowej, Zasadne wydaje się też uwzględnienie ewentualnej szkody jaką wyrządzi nakaz rozbiórki. Umożliwienie uzyskania ulgi wynika bowiem z Konstytucji i jest zgodne z celami ustawy Prawo budowlane.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący ponowił argumentację o braku miarkowania wysokości opłaty legalizacyjnej, skoro wykonano jedynie fundamenty. Inwentaryzacja robót wskazała kwotę jaką skarżący ponieśli na roboty.

Do skargi dołączył artykuł z Wyborczej z [...] lipca 2021 r. pt. "Samowola budowlana [...]. Były wojewoda umorzył państwowej spółce milion złotych kary". Powyższe narusza zasadę równości obywatela wobec prawa, a także zasadę praworządności i zasadę demokratycznego państwa prawa wypływające z Konstytucji RP, a także z k.p.a.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych wskazuje, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie bowiem do art. 49 c ust. 1 Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie.

Odpowiednie stosowanie oznacza stosowanie z pewnymi modyfikacjami uzasadnionymi specyfiką przepisu odsyłającego. Stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, należy dokonywać ich odpowiedniego dostosowania w celu możliwości stosowania w ramach postępowania (wyrok np. wyroki NSA: z 2 marca 2021 r., III FSK 2320/21; z 9 stycznia 2019 r., II FSK 2600/18). Z tego względu wykładni zakresu pojęciowego klauzul generalnych zawartych w art. 67a § 1 O.p. dokonuje się w kontekście opłat legalizacyjnych przez pryzmat ich charakteru oraz celu, jakiemu służą w obrocie prawnym.

Treść powołanego przepisu wskazuje, że decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej lub rozłożenia jej na raty, jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co pozostawia organowi wybór rozstrzygnięcia, w zależności od ustalonych okoliczności sprawy. Decyzja w tym zakresie nie może być jednak dowolna. Winna ją poprzedzać dokładna analiza stanu faktycznego, w tym sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy. W ramach tak poczynionych ustaleń organ może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający przychylenie się do wniosku. Należy zaznaczyć, że decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają wprawdzie pod kontrolą sądu, tak jak inne akty administracyjne, jednak jej zakres jest odmiennie ukształtowany. Kontrola sądowa takich decyzji zmierza bowiem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa, dopuszczalne było wydanie decyzji oraz czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko.

W orzecznictwie konsekwentnie podnosi się, że użyte w art. 67a § 1 Op. zwroty normatywne "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" nie mają stałego zakresu treści. Jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy uwzględnić w procesie stosowania prawa i odnosić do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Zwroty te, są klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. wyroki NSA: z 7 maja 2014 r., sygn. II FSK 1339/12; z 15 lutego 2018 r., sygn. II FSK 1765/17 - CBOSA). Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, nie może on uregulować zaległości podatkowych np. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, czy sytuacja ekonomiczna (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., II FSK 168/16., z 2 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2238/17 - CBOSA). W tak rozumianym interesie mieści się dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, dbałość o interes Skarbu Państwa tj. ochronę dochodów państwa oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W tak pojmowanym interesie publicznym – jak słusznie wskazał organ - należy uwzględnić przypadek, w którym spłata zaległości podatkowych skutkowałaby koniecznością korzystania z pomocy społecznej lub doszłoby do jego bankructwa, narażającego inne podmioty bądź nawet Skarb Państwa (pośrednio bądź bezpośrednio) na straty.

W świetle zarzutów skargi jeszcze raz podkreślić należy, że Sąd kontrolując decyzję uznaniową, nie ocenia rozstrzygnięcia pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości, a jedynie sprawdza, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy uwzględnił wszystkie przepisy prawa, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre prawidłowo zinterpretował, czy nie pominął istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zarzuty skargi są w całości nieuzasadnione. Organy nie naruszyły przepisów postępowania wymienionych w skardze, ani przepisów prawa materialnego - art. 49c ust. 1 Prawa budowlanego oraz art. 67 a Ordynacji podatkowej, które wyłącznie w wyjątkowych przypadkach pozwalają na zastosowanie ulg przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa.

Organy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą praworządności, przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w zakresie stanu majątkowego i sytuacji finansowej skarżących oraz czy w tym kontekście zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego uzasadniająca umorzenie opłaty legalizacyjnej. Na tej podstawie, organy prawidłowo oceniły, że w rozpoznawanym przypadku nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu społecznego, pozwalające na umorzenie opłaty na podstawie art. 67a § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej. Wbrew zarzutom skargi - rzetelnie i wyczerpująco ustaliły sytuację majątkową i finansową skarżącego bardzo szczegółowo podsumowując dochody i wydatki.

Ustalenia organów wskazują jednoznacznie, że sytuacja finansowa skarżącego i jego rodziny nie zagraża jej funkcjonowaniu. Wskazać bowiem należy, że skarżący prowadzą czteroosobowe gospodarstwo domowe. Pracują w rodzinnej firmie jubilerskiej [...] i wspólnicy s.j. posiadającej pięć salonów w Polsce: w [...], [...] i [...].

W skali miesięcznej dochód gospodarstwa domowego wynosi ok. 5.938 zł, na który składają się: wyszczególnione wyczerpująco dochody skarżącego (z działalności gospodarczej ok. 2.381 zł; z tyt. zasiłków z ubezpieczenia społecznego 9.960,65 zł), dochody D. K. (ze stosunku pracy 1.607 zł) oraz z wynajmu mieszkania wnioskodawcy - 1950 zł brutto, a także 1000zł ze świadczenia "Rodzina 500+" na dwoje dzieci.

Skarżący posiada nieruchomości: dom 170 m2 w [...] oraz mieszkanie 59 m2 w [...], wraz z żoną: garaż ok. 34 m2 w [...].; dwie działki budowlane ok. 15,6 ara w [...] i oszczędności ok. 40.000 zł.

Średnimi miesięcznymi wydatkami gospodarstwa domowego wynoszącymi ok. 6.821 zł są opłaty miesięczne za: czynsz (mieszkanie, garaż) - 280 zł; energia elektryczna - 500 zł; gaz - 787 zł; woda, kanalizacja - 270 zł; wywóz nieczystości - 140 zł; ogrzewanie - 1.112, zł; Internet 35 zł; telewizja - 95 zł; leczenie - 150 zł; żłobek/przedszkole -190 zł; żywność - 2.000 zł; odzież - 450 zł; środki czystości - 200 zł; inne wydatki - 350 zł; ubezpieczenie na życie grupowe - 84 zł; ubezpieczenie (mieszkanie, dom) - 78 zł; podatek od nieruchomości - 35 zł; podatek (dom, garaże) - 65 zł. Nie mają też innych zobowiązań.

Dodać w tym miejscu trzeba, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest elementem warunkującym legalizację samowolnie wybudowanego obiektu, niemniej nie stanowi obligatoryjnego działania zainteresowanego – jest prawem, a nie obowiązkiem podmiotu. Organ nadzoru nie nakłada obowiązku uiszczenia takiej opłaty, ograniczając się do ustalenia jej wysokości. Opłata ta stanowi zatem alternatywę dla sankcji rozbiórki samowoli budowlanej, a jej nieuiszczenie nie skutkuje powstaniem zaległości, która podlegałaby ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Inwestor nie musi uiścić opłaty legalizacyjnej, gdyż jej wniesienie jest pewnego rodzaju przywilejem - sposobem sanowania samowoli budowlanej. Procedura legalizacyjna nie ma zatem charakteru obligatoryjnego i stanowi alternatywę wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (zob. wyrok NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 842/07, LEX nr 484974).

W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie zachodziła zatem przesłanka do umorzenia należności - ani w całości, ani w części - w postaci ważnego interesu podatnika, bowiem nie można jej utożsamiać z subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Pojęcie interesu podatnika należy rozumieć szeroko, ale jego wystąpienie nie może być wiązane wyłącznie z dolegliwością finansową (por. wyrok NSA z 7 października 2010 r. sygn. akt II GSK1000/09, LEX nr 746048). Z kolei przesłanka ważnego interesu publicznego, rozumiana jako respektowanie wartości wspólnych i istotnych dla całego społeczeństwa, również nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej. W interesie publicznym leży bowiem to, aby wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa. Rezygnacja ze świadczenia, byłaby zbytnim uprzywilejowaniem skarżącego w stosunku do innych podmiotów, w zakresie równego traktowania pod względem konstytucyjnych praw i obowiązków. Przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby niewątpliwie do nieuzasadnionego premiowania podmiotu naruszającego przepisy względem osoby legalnie realizującej zamierzenie inwestycyjne (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3236/17 - CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu skargi, że organy nie rozważyły, jaki był stopień naruszenia Prawa budowlanego oraz tego, czy opłata legalizacyjna była adekwatna do stopnia tego naruszenia w kontekście wykonania tylko fundamentów, wskazać należy, że kwestia ta nie może być podstawą do uwzględnienia wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Opłata legalizacyjna została bowiem ustalona w odrębnym postępowaniu postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że organ działający na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, w postępowaniu dotyczącym umorzenia opłaty legalizacyjnej, miał czynić dodatkowe ustalenia z zakresu naruszenia przepisów Prawa budowlanego. Kwestie te leżą wyłącznie w gestii organów nadzoru budowalnego, które zatrudniają pracowników posiadających wiadomości specjalne w tej dziedzinie. Jak już wskazano na wstępie, przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, uzasadniające umorzenie w całości lub w części opłaty legalizacyjnej. Organ podatkowy nie jest uprawniony do kwestionowania w toku takiej procedury ustaleń co do wysokości opłaty.

Ubocznie zatem tylko Sąd wskazuje, że w postępowaniu, w którym organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem opłatę legalizacyjną nie jest uprawniony do miarkowania jej wysokości. Przepisy określają bowiem w sposób sztywny algorytm jej wyliczenia, nie pozwalając na jej miarkowanie w oparciu o względy słuszności, celowości, proporcjonalności, czy według kryteriów pozaustawowych.

Kończąc Sąd podnosi, że skarżący naruszając przepisy ustawy Prawo budowlane musi liczyć się z konsekwencjami prawnymi. Ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest środkiem represyjnym, jak już wskazano, nie ma bowiem cech przymusowości.

Z podanych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.