Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2643/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 ust. 5 , art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e,
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 138 § 1 pkt 1, art. 8 § 1, art. 8 § 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8,
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 734 § 1, art. 750, art. 65 § 2, art. 627, art. 65 § 2, art. 734 § 1,
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 134 § 1, art. 106 § 3, art. 151,
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Asesor WSA Robert Żukowski (spr.) Protokolant st. ref. Lili Zawadzka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi "S. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej ,,Organ", ,,Prezes NFZ") decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr [...] (dalej ,,zaskarżona decyzja"), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1285; dalej ,,ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez [...] (dalej ,,Skarżąca", ,,Płatnik", ,,Strona", ,,Spółka") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także ,,Organ I instancji") z dnia 9 października 2018 r. ustalającą, że pan T. P. (dalej ,,Uczestnik", ,,Zainteresowany") podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z Kodeksem cywilnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy o zleceniu na rzecz Płatnika, realizowanej w okresach: od 2 stycznia 2014r. do 20 stycznia 2014r., od 1 lutego 2014r. do 17 lutego 2014r., 1 kwietnia 2014r. do 4 kwietnia 2014r., od 7 kwietnia 2014r. do 23 kwietnia 2014r., od 12 maja 2014r. do 28 maja 2014r., od 25 czerwca 2014r. do 30 czerwca 2014r., od 12 sierpnia 2014r. do 21 sierpnia 2014r., od 1 września 2014r. do 4 września 2014r., od 8 września 2014r. do 22 września 2014r., od 1 października 2014r. do 6 października 2014r, od 1 listopada 2014r. do 7 listopada 2014r., od 1 grudnia 2014r. do 8 grudnia 2014r., od 9 grudnia 2014r. do 31 grudnia 2014r od 7 lutego 2015r. do 9 lutego 2015r., od 1 marca 2015r. do 16 marca 2015 r., od 17 marca do 10 kwietnia 2015r., od 20 kwietnia 2015r. do 7 maja 2015r., od 20 maja 2015r. do 9 czerwca 2015r., od 19 czerwca 2015r. do 8 lipca 2015r.,od 21 lipca 2015r. do 06 sierpnia 2015r.,od 18 sierpnia 2015r. do 10 września 2015r.,od 23 września 2015r. do 9 października 2015r., od 16 października 2015r. do 9 listopada 2015r. od 17 listopada 2015r. do 8 grudnia 2015r.,od 21 grudnia 2015r, do 12 stycznia 2016r.,od 4 stycznia 2016 do 12 stycznia 2016 r. do od 1 lutego 2016r. do 11 lutego 2016r, od 24 lutego 2016r. do 10 marca 2016r. od 21 marca 2016r. do 11 kwietnia 2016 r., od 25 kwietnia 2016r. do 09 maja 2016r, od 20 maja 2016r. do 8 czerwca 2016r. od 20 czerwca 2016r. do 8 lipca 2016r., od 18 lipca 2016r. do 8 sierpnia 2016r.,od 23 sierpnia 2016r. do 12 września 2016r., od 22 września 2016r. do 13 października 2016r.,od 24 października 2016r do 15 listopada 2016r, od 1 grudnia 2016r. do 13 grudnia 2016r. (dalej ,,decyzja I instancji").

Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy wnioskiem z dnia 9 marca 2018 r. zwrócił się do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez Uczestnika w okresach od 2 stycznia 2014r. do 20 stycznia 2014r., od 1 lutego 2014r. do 17 lutego 2014r., 1 kwietnia 2014r. do 4 kwietnia 2014r., od 7 kwietnia 2014r. do 23 kwietnia 2014r., od 12 maja 2014r. do 28 maja 2014r., od 25 czerwca 2014r. do 30 czerwca 2014r., od 12 sierpnia 2014r. do 21 sierpnia 2014r., od 1 września 2014r. do 4 września 2014r., od 8 września 2014r. do 22 września 2014r., od 1 października 2014r. do 6 października 2014r, od 1 listopada 2014r. do 7 listopada 2014r., od 1 grudnia 2014r. do 8 grudnia 2014r., od 9 grudnia 2014r. do 31 grudnia 2014r od 7 lutego 2015r. do 9 lutego 2015r., od 1 marca 2015r. do 16 marca 2015 r., od 17 marca do 10 kwietnia 2015r., od 20 kwietnia 2015r. do 7 maja 2015r., od 20 maja 2015r. do 9 czerwca 2015r., od 19 czerwca 2015r. do 8 lipca 2015r.,od 21 lipca 2015r. do 06 sierpnia 2015r.,od 18 sierpnia 2015r. do 10 września 2015r.,od 23 września 2015r. do 9 października 2015r., od 16 października 2015r. do 9 listopada 2015r. od 17 listopada 2015r. do 8 grudnia 2015r.,od 21 grudnia 2015r, do 12 stycznia 2016r.,od 4 stycznia 2016 do 12 stycznia 2016 r. do od 1 lutego 2016r. do 11 lutego 2016r, od 24 lutego 2016r. do 10 marca 2016r. od 21 marca 2016r. do 11 kwietnia 2016 r., od 25 kwietnia 2016r. do 09 maja 2016r, od 20 maja 2016r. do 8 czerwca 2016r. od 20 czerwca 2016r. do 8 lipca 2016r., od 18 lipca 2016r. do 8 sierpnia 2016r.,od 23 sierpnia 2016r. do 12 września 2016r., od 22 września 2016r. do 13 października 2016r.,od 24 października 2016r do 15 listopada 2016r, od 1 grudnia 2016r. do 13 grudnia 2016r. z tytułu świadczenia pracy na podstawie umów cywilnoprawnych do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Jednocześnie w piśmie tym ZUS poinformował, iż Uczestnik we wskazanych wyżej okresach podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu. Podczas przeprowadzonej u płatnika składek kontroli Oddział ZUS ustalił, że działalność [...] związana jest głównie z tłumaczeniami tekstów. W okresie objętym kontrolą płatnik składek zawierał umowy o dzieło z całą grupą osób na ten sam termin. Przedmiotem zawieranych z Zainteresowanym umów było wykonywanie tłumaczeń tekstów. Do Wniosku dołączono kopie zawartych umów, protokół kontrolny, zastrzeżenia do protokołu, protokoły przesłuchań, informację o rozpatrzeniu zastrzeżeń.

Zawiadomieniem z 17 kwietnia 2018 r. Lubuski Oddział Wojewódzki NFZ zawiadomił w wszczęciu postępowania w sprawi oraz wezwał m.in. Zainteresowanego do złożenia stosownych wyjaśnień w sprawie poprzez udzielenie odpowiedzi na zadane w piśmie pytania.

Uczestnik postępowania pismem z 27 maja 2018 r. potwierdził, iż wielokrotnie zawierał z firmą [...] umowy dotyczące tłumaczeń tekstów z języka angielskiego na polski i odwrotnie. Zainteresowany wyjaśnił, że zawierane umowy dotyczyły tłumaczenia tekstów marketingowych (reklam), tekstów piosenek, były to ulotki reklamowe itp. teksty specjalistyczne. Dokumenty do tłumaczenia otrzymywał z wytycznymi dotyczącymi tłumaczeń, rozliczał się na podstawie ilości słów danego tłumaczenia, jego praca nie była nadzorowana. Z uwagi na to, iż tłumaczenia nie są jego głównym źródłem dochodu pracował w godzinach popołudniowych po zakończeniu swojej pracy zasadniczej. Wyjaśnił także, iż w jego ocenie wykonywał umowę o dzieło bowiem dokonywała tłumaczenia konkretnego tekstu. Wynagrodzenie za wykonaną pracę uzależnione było od ilości słów przekazanych do tłumaczenia. Nadto uczestnik wskazał, iż przedmiotowe umowy traktował jako dodatkowe źródło dochodu a składki miał odprowadzane ze swojego głównego źródła utrzymania tj z innego stosunku pracy.

Organ I instancji w wydanej przez siebie decyzji wskazał, że z treści załączonych kopii umów dotyczących przedmiotowego postępowania oraz wyjaśnień uczestnika postępowania wynika, że w okresach wskazanych przez Wnioskodawcę Uczestnik wykonywał prace polegające na tłumaczeniu tekstu. Organ przytoczył treść zastosowanych przepisów prawa oraz ustalony stan faktyczny wskazując, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego odebrano oświadczenia Uczestnika co do charakteru wykonywanych przez niego czynności. Organ powołując się

W oparciu o ustalony stan faktyczny w ocenie organu I instancji wykonanie przez Zainteresowanego tłumaczenia tekstów nie stanowiło umowy o dzieło, gdyż określony przez strony zakres czynności, do wykonania których się zobowiązał, nie wskazywał rezultatu lecz polegał na wykonaniu szeregu powtarzalnych czynności. Zdaniem organu w każdej z zawartych umów strony nie sprecyzowały zindywidualizowanego konkretnego dzieła a jedynie ogólnie stwierdziły, że ich przedmiotem jest zamówienie tłumaczenia. Nadto z wyjaśnień Uczestnika wynika, iż przy realizowanych czynnościach kluczowe było staranne wykonanie tłumaczenia a nie całościowy rezultat tłumaczenia, które było korygowane przez pracownika Skarżącej Spółki. Takie tłumaczenie stanowiło wg organu wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, w ramach złożonego zamówienia, miał dokonać tłumaczenia zleconych tekstów. Podkreślono przy tym, iż wykonywanie powyższych czynności miało charakter powtarzalny, natomiast dzieło powinno mieć charakter indywidualny i jednostkowy.

W wyniku wniesionego przez Płatnika odwołania, Prezes NFZ wydał zaskarżoną decyzję na mocy której utrzymał decyzję Organu I instancji w mocy. Organ przytoczył w uzasadnieniu rozstrzygnięcia dotychczasowy stan faktyczny oraz treść zastosowanych przepisów prawa oraz wskazał na orzecznictwo Sądów powszechnych na poparcie swojego stanowiska w sprawie.

Organ uznał, że wprawdzie Skarżąca zawarła z Uczestnikiem umowę, którą nazwano "umową o dzieło", lecz w rzeczywistości jej treść odpowiada umowie o świadczenie usług. Wyjaśniono, iż Zainteresowany realizując umowy wykonywał obowiązki, które nie miały charakteru czynności przynoszących rezultat, a który skonkretyzowany winien być w umowach. Zobowiązanie w istocie zrealizowano w ramach umów starannego działania, mających charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu co w ocenie organu potwierdzone również zostało w zeznaniach składanych przez uczestnika postępowania. W świetle przytoczonego orzecznictwa sądów w przedmiotowej sprawie organ uznał, że czynności wykonywane przez Zainteresowanego, w żaden sposób nie zmierzały do powstania nowego bądź zmodyfikowanego, określonego w sposób dokładny, stanowiący o jego indywidualnym charakterze samoistnego dzieła, które zostało zdefiniowane w momencie zawierania umów. Organ jednocześnie podkreślił, że przedmiot umowy został określony w sposób ogólny, generalny i nie pozwalający odróżnić go od innych występujących na rynku tego typu usług. Ze zgromadzonego materiału nie wynikało ponadto, by czynności wykonywane przez Zainteresowanego wynikające z umów i polegające na wykonaniu tłumaczeń miały charakter niestandardowy, niepowtarzalny, spełniający kryteria twórczego i indywidualnego utworu, jako przedmiotu prawa autorskiego. Narodowy Fundusz Zdrowia nie kwestionował kwalifikacji czy osobistych właściwości zainteresowanego ze względu, na które został zatrudniony przez płatnika składek jednakże Organ nie zgodził się jednak ze stanowiskiem, że w przedmiotowej sprawie Zainteresowany wykonując tłumaczenia, wytworzył jakieś dzieło. Wykonywanie przez Zainteresowanego umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzających do osiągnięcia rezultatów w postaci wykonania tłumaczeń. Wskazać zatem należy, że przedmiot omawianych umów nie koresponduje ze specyfiką umowy o dzieło w całym jej zakresie. Zarówno cel i treść zawartych umów sprzeciwiały się w tym przypadku właściwości (naturze) umowy o dzieło.

Odnosząc się do powoływanych wyroków sądowych Sądu Okręgowego w [...] wskazywanych przez pełnomocnika płatnika składek, organ wyjaśnił, iż nie mają one znaczenia w przedmiotowej sprawie bowiem ZUS Oddział w Bydgoszczy nie wydawał decyzji administracyjnej w stosunku do Zainteresowanego w zakresie ubezpieczeń społecznych, tym samym zapadłe wyroki nie odnoszą się do Zainteresowanego.

Natomiast w odniesieniu do wniosku odwołującego dotyczącego powołania biegłego na okoliczność rezultatywności i weryfikowalności tekstów wykonywanych przez tłumacza wyjaśniono, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie jakiego charakteru są umowy zawarte pomiędzy stronami, badane w oparciu o zapisy zawarte w tych umowach, wykonywane przez Zainteresowanego czynności, w odniesieniu do przepisów k.c. w tym zakresie.

Powyższa decyzja stała się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono naruszenie:

1) art. 734 § 1 w zw. z art. 750 KC w zw. z art. 65 § 2 k.c. poprzez zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że Skarżącą i Ubezpieczonego łączyła umowa oświadczenie usług, mimo że zgodnie z treścią zobowiązania Ubezpieczony wykonywał z góry określone czynności, których materialnym rezultatem były w pełni weryfikowalne pod względem jakościowym dzieła w postaci tłumaczenia, co wypełnia dyspozycję art. 627 k.c. i stanowi umowę o dzieło, której zawarcie nie kreowało obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego;

2) art. 627 k.c. w związku z art. 65 § 2 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieuznanie, iż Skarżącą i Ubezpieczonego łączyły umowy o dzieło;

3) art. 627 k.c. w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. oprawie

autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., nr 90, poz. 631 - tekst jednolity) poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego musi spełniać wymogi utworu w rozumieniu prawa autorskiego;

Posiłkowo zarzucono również mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.;

4) art. 8 § 1 KPA poprzez prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej polegające na przemilczeniu przez Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, że wszystkie sprawy prowadzone z odwołania Skarżącej przeciwko ZUS przed Sądem Okręgowym w [...] zakończyły się korzystnie dla Skarżącej, tj. poprzez zmianę zaskarżonych decyzji ZUS i ustalenie, że osoby objęte decyzjami ZUS nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresach wskazanych w dotyczących ich decyzjach ZUS;

5) art. 8 § 2 KPA poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny (a właściwie bez podania przyczyny) od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym poprzez pominięcie okoliczności, że prawomocne wyroki Sądu Okręgowego w [...] zmieniające decyzje ZUS na korzyść Skarżącej zapadły na kanwie tej samej kontroli ZUS, w wyniku której ZUS zwrócił się do wojewódzkich oddziałów NFZ z wnioskiem objęcia współpracowników Skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2022 r., poz. 322 ze zm.; zwaną dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) stwierdza, że w działaniu organów orzekających w sprawie nie dopatrzył się nieprawidłowości, w tym - w zakresie zarzutów podniesionych w skardze - które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie podstawowy problem sprowadza się do oceny charakteru prawnego umowy zawartej między płatnikiem składek a ubezpieczonym i rozstrzygnięcia czy umowa ta, jak twierdzi skarżąca, jest umową o dzieło, która nie daje podstaw do objęcia uczestnika obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też jest to, zgodnie z poglądami organów NFZ i ZUS, umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a której zawarcie i wykonywanie daje podstawę do objęcia wykonawcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Nadto należało także wnikliwie ocenić czy materiał dowodowy stanowiący podstawę wydanego rozstrzygnięcia zebrany i oceniony został przez organ administracyjny w sposób prawidłowy.

Na wstępie podkreślić należy, iż prawidłowa kwalifikacja umowy jest warunkiem właściwego zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach oczywiście przy założeniu dochowania w toku postępowania administracyjnego obowiązujących zasad postępowania w tym w szczególności zasady prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa).

Treścią zasady prawdy obiektywnej jest powinność organu procesowego dokonania ustaleń co do faktów zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem. Tylko takie fakty mogą stanowić podstawę załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej także ,,NSA") z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Za zgodne z prawdą przyjmuje się w orzecznictwie takie ustalenia faktyczne, które prowadzą do konkluzji, że "w świetle przeprowadzonych dowodów fakt przeciwny dowodzeniu jest niemożliwy lub wysoce nieprawdopodobny" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt V KK 13/13, LEX nr 1312594; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II AKa 156/13, LEX nr 1349898). Wniosek o zaistnieniu określonego przebiegu zdarzeń może stanowić także rezultat uwzględniającego wiedzę wynikającą z zasad doświadczenia życiowego i obserwacji życia społecznego oraz logicznego rozumowania o faktach wykazanych określonymi dowodami (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002 r., sygn. akt V KKN 426/00, OSNKW 2002/9–10, s. 81).

Ustanowiona w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności obciąża natomiast organ administracji publicznej obowiązkiem zebrania, a następnie rozważenia całego materiału dowodowego z urzędu. Koresponduje z nim przyjęta w tym postępowaniu koncepcja spoczywającego na organach administracji ciężaru dowodu, która nabiera szczególnego znaczenia w postępowaniu, którego przedmiotem jest nałożenie obowiązku lub też jego ustalenie. Ustalając zatem stan faktyczny sprawy organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) a następnie w oparciu o tak zebrany całokształt materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe podstawowe reguły prowadzenia postepowania administracyjnego oraz odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii prawidłowości ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wskazać należy, iż prawidłowe zastosowanie prawa materialnego zależy od uprzedniego ustalenia stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, iż sporne okoliczności zostały wyjaśnione dostatecznie do wydania danego rozstrzygnięcia. Jest to o tyle istotne na gruncie niniejszej sprawy, iż organ, a w ślad za nim sąd administracyjny, nie jest związany nazwą umowy zawartej między skarżącą a uczestnikiem postępowania, lecz powinien ocenić jej charakter. To zaś nie jest możliwe bez wnikliwego zbadania okoliczności towarzyszących zawartej umowie tj. w tym przypadku wykonanych tłumaczeń w celu oceny charakteru, celu i przedmiotu spornej umowy. Dla ustalenia czy łączący skarżącą i uczestnika stosunek prawny był umową o dzieło czy umową zlecenia, organ powinien był więc przeprowadzić szczegółowe badanie umowy i przedmiotu świadczenia w niej określonego, co jest kwestią wielokrotnie podkreślaną w orzecznictwie sądów (por. np. wyroki NSA z 10 marca 2017 r. o sygn. akt: II GSK 3318/15, II GSK 2197/15 i II GSK 1836/15, a także wyroki SN z 22 listopada 2018 r., sygn. akt II UK 364/17 i II UK 362/17)." (tak NSA w wyroku z dnia 29 czerwca 2020r. sygn. akt II GSK 321/20).

Zdaniem Sądu organy administracyjne obu instancji wywiązały się z określonych wyżej obowiązków a co za tym podjęte w sprawie rozstrzygnięcia oparto na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Mając na uwadze inne (tożsame podmiotowo co do osoby Skarżącej i przedmiotu postepowania) sprawy rozpoznawane przed tut. Sądem badającym sprawę tym samym składzie, wyjaśnić należy, iż w niniejszym postępowaniu inaczej niż w innych sprawach (gdzie decyzje zostały uchylone) organ administracyjny posiadał istotne zeznania uczestnika postępowania uzasadniające podjęte rozstrzygnięcia. Zainteresowany w toku postępowania wyjaśniającego przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych przedstawiał bowiem opis łączącego go w ramach zwartych umów stosunku prawnego ze stroną skarżącą. Podkreślić tutaj należy iż sam Uczestnik potwierdził, m.in. iż wykonywane przez niego tłumaczenia stanowiły tłumaczenia tekstów marketingowych (reklam), tekstów piosenek, były to ulotki reklamowe itp. teksty specjalistyczne i zawsze wykonywane były z języka angielskiego. Zainteresowany rozliczany był z ilości przetłumaczonych słów, wykonywał tłumaczenia po godzinach pracy wieczorami a rezultat jego pracy był oceniany i w miarę potrzeb poprawiany przez pracownika Skarżącej Spółki, który weryfikował przesłane tłumaczenia. Zawierał także ze Skarżącym wiele powtarzalnych umów dotyczących podejmowanych tłumaczeń. Dodać trzeba, że zeznania te złożone w formie pisemnej korespondowały z wyjaśnieniami przedstawiciela strony skarżącej, który nie odnosząc się co prawda wprost do umów zawartych z uczestnikiem postępowania przedstawiał ogólny schemat postepowania w ramach zawieranych umów dotyczących tłumaczenia tekstów branżowych.

Tym samym w ocenie Sądu analizy zawieranych z uczestnikiem umów dotyczących tłumaczeń oraz podjęte przez organ wnioski poprzedzone zostały kompleksowo zebranymi ustaleniami faktycznymi odnoszącymi się bezpośrednio do umów badanych w niniejszym postępowaniu co pozwoliło na podjęcie przez organy orzekające w sprawie oceny charakteru prawnego zawartych umów. Według Sąd stan faktyczny sprawy został zatem ustalony w sposób prawidłowy.

Przechodząc natomiast do oceny rozważań organów podjętych co do prawdziwego charakteru przedmiotowych umów tłumaczenia tekstów wskazać na wstępie trzeba, iż charakter prawny zawartych przez strony umów o w zasadzie identycznej treści należało oceniać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego uwzględniając przy tym zasadę wynikającą z art. 3531 kc, tj. że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Mimo tego, iż Skarżąca spółka i Uczestnik postępowania w treści zawartych umów wskazywali wprost, iż zawierają umowy o dzieło, Sąd w składzie badającym sprawę nie dostrzegł nieprawidłowości w ocenie organów co odmiennego w tym zakresie od strony skarżącej stanowiska.

Sąd miał tutaj na uwadze, iż stosownie do art. 65 § 2 K.c. w umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu bowiem nie można treści oświadczenia woli przypisywać co do zasady decydującej wagi. Aspekt oświadczenia woli, w przypadku ustalania podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, należy traktować jako jeden z czynników równorzędnych, branych pod uwagę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16, opubl. Lex nr 2296861, który wprawdzie odnosi się do podlegania ubezpieczeniom społecznym, to z uwagi na odwoływanie się przez ustawę o świadczeniach w kwestiach zasadniczych dotyczących obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie).

Zgodnie z art. 734 § 1 K.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast w myśl art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Co do zasady, w praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga, by czynności przyjmującego zamówienie doprowadziły do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Rezultat, na który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, bo o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski [w:] System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei umowa zlecenia jest umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został objęty treścią świadczenia. W myśl art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W związku z tym ustalenie, że konkretna umowa jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami" rodzi obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu.

Jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt III AUa 1700/05).

Wobec powyższego, w sytuacji gdy w rozpoznawanej sprawie przedmiotem umowy było tłumaczenie pisemne z języka angielskiego i odwrotnie różnorodnych materiałów reklamowych, tekstów i innych broszur o charakterze informacyjnym co do których przyjmujący zamówienie mógł jedynie zobowiązać się do starannego przetłumaczenia tekstu, zgodnie z posiadaną wiedzą bowiem rozliczany był z ilości przetłumaczonych słów, które były następnie oceniane i w miarę potrzeby korygowane przez pracownika strony Skarżącej. Podzielić należy stanowisko organu, że sporna umowa była więc nakierowana na podjęcie działań i dokonywanie określonych powtarzalnych czynności przez Zainteresowanego de facto poprzez staranne jego działanie. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np. utwór w rozumieniu prawa autorskiego). W przypadku wykonania czynności tłumaczenia pisemnego - na i z języka angielskiego, dotyczącej przetłumaczenia szeroko ujmując materiałów informacyjnych, które to tłumaczenia Uczestnik wykonywał po godzinach pracy i które weryfikowane były przez pracownika strony skarżącej nie występuje żaden rezultat wyrażony w jakiejkolwiek postaci, który uznać można za dzieło. Jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma rzetelnie dokonać tłumaczenia. Ponadto, w świetle późniejszej oceny wykonanych tłumaczeń, przyjmujący zamówienie zobowiązywał się jedynie do starannego przeprowadzenia wszystkich niezbędnych czynności wg swojej najlepszej wiedzy nie przyjmując na siebie odpowiedzialności za ich rezultat. Nie zmienia tej oceny stanowisko Uczestnika jakoby jego zdaniem zawarta umowa nosiła cechy umowy o dzieło a on sam godził się na brak odprowadzania stosownych składek, które z innego stosunku pracy pokrywał za niego pracodawca. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło, (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt. III AUa 1123/12). Wykonywanie przez Zainteresowanego umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzających do osiągnięcia rezultatów w postaci wykonania tłumaczeń. Wskazać zatem należy, że przedmiot omawianych umów nie koresponduje ze specyfiką umowy o dzieło w całym jej zakresie. Zarówno cel i treść zawartych umów sprzeciwiają się w tym przypadku właściwości (naturze) umowy o dzieło. Przytoczyć także tutaj należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone przy ocenie umowy tłumaczenia tekstu w wyroku z 11 października 2022 r., które Sąd w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela, zgodnie z którym z uwagi na określenie zakresu realizacji usług tłumaczenia tekstu ze wskazaniem daty rozpoczęcia i zakończenia świadczenia usługi, wynagradzania za pracę, umowa taka ma co do zasady charakter umowy o świadczenie usług - umowy zlecenia, określonej w art. 734-750 k.c., a nie umowy o dzieło uregulowanej w art. 627-646 k.c. (vide wyrok NSA z 11.10.2022 r. Sygn. akt II GSK 1192/19).

Opisane zatem w spornej umowie świadczenie prawidłowo zostało uznane przez organ za nieposiadające charakteru dzieła, którego warunkiem - zgodnie z art. 627 K.c. - jest osiągnięcie indywidualnie oznaczonego rezultatu, a nie tylko wskazanie czynności do wykonania, bez sprecyzowanego rezultatu (konkretnego i zindywidualizowanego).

Dodać także należy, iż podstawę prawną rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach, stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e).

W tym miejscu zważywszy na zarzuty skargi wyjaśnić należy, iż ZUS nie wydawał decyzji w zakresie objęcia Zainteresowanego ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umów zawartych z płatnikiem składek w okresach wskazanych w wydanej wobec Uczestnika postępowania decyzji. Wobec powyższego dyrektor Lubuskiego OW NFZ zasadnie odmówił zawieszenia prowadzonego w sprawie postępowania z uwagi na dołączone do sprawy wyroki odnoszące się do innych osób. Z tego samego powodu Sądu odmówił dopuszczenia tego dowodu w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. bowiem nie dotyczyły one bezpośrednio uczestnika postępowania. Powoływanie się na treść wyroków dotyczących innych spraw nie było w ocenie Sądu zasadne stąd też zarzuty skargi odnoszę się do naruszenia art. 8 kpa Sąd uznał za bezpodstawne.

Odnosząc się natomiast do oddalonego przez Sąd wniosku dowodowego z opinii sądowej dr K. S. na powoływane w skardze okoliczności wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie jakiego charakteru są umowy zawarte pomiędzy stronami, badane w oparciu o zapisy zawarte w tych umowach oraz wynikające z wyjaśnień stron. Przedstawiona opinia jako nie dotycząca tych umów zawierająca ogólne i teoretyczne rozważania biegłego nie odnosiła się do przedmiotu niniejszego postępowania. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych Organ administracji w ramach prowadzonego postępowania ma prawo i obowiązek samodzielnego zbadania łączącego strony stosunku prawnego, w tym również ustalenia treści łączących te strony umów (vide Wyrok WSA w Warszawie z 11.02.2013 r. VI SA/Wa 2326/12). Organy NFZ mają na mocy ustawy o świadczeniach prawo badania charakteru tych umów i wypowiadania się co do treści łączącego strony stosunku prawnego.

Reasumując w ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 734 § 1 w zw. z art. 750 i art. 65 § 2 kc oraz art. 627 kc z powodów wskazanych powyżej należało uznać za nieuzasadnione. Organy obu instancji dokonały prawidłowej kwalifikacji prawnej spornej umowy, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z uwzględnieniem w szczególności jej treści. Wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), a podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcia zostały w sposób należyty uzasadnione.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Wszystkie powołane wyżej wyroki Sądów dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl .