Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 1111/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41a
journal: Dz.U. 2016 poz 277
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom, , Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2016r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS), po rozpatrzeniu wniosku J. (dalej jako: skarżący) odmówiono umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od II kw. 2006 r. do IV kw. 2015 r., w łącznej kwocie 36.729,10 zł. W ocenie organu w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w art. 41a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277, ze zm.; dalej jako: u.u.s.r.)

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionym od powyższej decyzji skarżący podniósł, że wniosek o umorzenie należności uzasadnia jego trudna sytuacja finansowa, niska dochodowość z gospodarstwa, problemy zdrowotne skarżącego i małżonki oraz ponoszone wydatki na leczenie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], Prezes KRUS utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję.

Uzasadniając swoje stanowisko organ powołał się na analizę dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy skarżącego, z której wynika, że figurujące na koncie zadłużenie powstało w wyniku wieloletniego nie wywiązywania się przez skarżącego z ustawowego obowiązku regulowania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Organ wskazał, że Placówka Terenowa KRUS w [...] kilkakrotnie przychylała się do składanych przez skarżącego wniosków o zastosowanie ulg w spłacie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. W ramach tych działań: decyzją z [...] czerwca 2005 r. umorzono skarżącemu 100% odsetek, pod warunkiem spłaty pozostałej należności w ratach, lecz warunek ten nie został spełniony; decyzją z 29 lipca 2009 r. umorzono skarżącemu 50% odsetek w kwocie 1,278.00zł; decyzją z 8 czerwca 2015 r. umorzono skarżącemu odsetki od należności na funduszu wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim za okres od I kw. 2006 r. do II kw. 2013 r. w kwocie 2.537,50 zł.

Ponadto skarżącemu kilkukrotnie udzielano ulg w postaci rozłożenia zadłużenia na raty. Jednak z powodu nie dotrzymywania przez skarżącego warunków udzielonej ulgi układy ratalne zrywano, co skutkowało ponownym naliczeniem odsetek. Nieopłacanie w terminach przez skarżącego rat ostatniego układu ratalnego spowodowało wydanie decyzji z 24 maja 2016 r. o wygaśnięciu decyzji w sprawie przyznanej ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i kwota nieopłaconych składek stała się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę. Obecnie zadłużenie wynosi 40.126.10 zł, w tym zalegle składki stanowią kwotę 29.436,60 zł, a odsetki kwotę 10.689,50 zł.

Prezes KRUS podniósł, że należności Kasy za okres od I kw. 2005 r. do II kw. 2013 r. w łącznej kwocie 31.577.40 zł zostały zabezpieczone wpisem hipoteki.

Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, z uwzględnieniem wizytacji w gospodarstwie, stwierdzono, że skarżący mieszka w parterowym, drewnianym domu, a w ramach działalności rolniczej hoduje drób i użytkuje narzędzia po zmarłym teściu. Skarżący stwierdził, że przebywa na zwolnieniu lekarskim, nie przedłożył zaświadczeń lekarskich potwierdzających ten fakt. Skarżący oświadczył, że w okresie od stycznia do 13 maja 2016 r.: otrzymał zasiłek z GOPS w wysokości 1.000 zł; otrzymał dopłaty bezpośrednie do gospodarstwa rolnego za 2015 r. w wysokości 3.150 zł; poniósł wydatki na leki w wysokości 500 zł; poniósł wydatki na gospodarstwo rolne: paliwo, nawozy i środki ochrony roślin w wysokości 3.000 zł; opłacił należności za energię elektryczną w wysokości 160,00 zł; zalega z opłatami za wodę i odpady komunalne.

Organ ustalił, że skarżący posiada wraz z małżonką użytki rolne o powierzchni 8,26 ha, co stanowi 1,6640 ha przeliczeniowych udział w w areale o powierzchni 0,42 ha użytków rolnych, co stanowi 0,4325 ha przeliczeniowych. Ponadto małżonka skarżącego posiada udział 3/32 w gospodarstwie o powierzchni 2.84 ha fizycznych, co stanowi 1,39 ha przeliczeniowego. Z przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń o zryczałtowanym podatku należnym z tytułu przychodów opodatkowanych w formie ryczałtu w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego i małżonkę za lata 2013-2015 nie wynika czy były osiągane dochody z prowadzonej działalności gospodarczej.

Podczas przeprowadzonej wizytacji pracownik KRUS stwierdził, że na terenie posesji znajduje się pięć samochodów. Z oświadczenia skarżącego wynika, że są one własnością dzieci. Z informacji uzyskanych ze Starostwa Powiatowego w [...] wynika, że skarżący posiada zarejestrowane na swoje nazwisko dwa samochody ciężarowe [...] i [...], a jego małżonka ma zarejestrowany samochód [...]. Jeden z samochodów nie został zarejestrowany, pomimo umowy kupna. W ocenie organu można domniemywać, że samochody ciężarowe służą do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i uzyskiwania dochodów.

Prezes KRUS zauważył, że zadłużenie powstało w wyniku wieloletniego uchylania się od obowiązku opłacania składek, pomimo wcześniejszego posiadania przez skarżącego dodatkowych źródeł dochodu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i małżonkę i pomimo możliwości spłaty zadłużenia w układzie ratalnym a także umorzenia odsetek za zwłokę.

W ocenie organu przy właściwym zaangażowaniu przy pracy w gospodarstwie rolnym, powinien zostać wypracowany dochód, pozwalający zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe skarżącego i jego rodziny. Średnia wartość posiadanych przez skarżącego i małżonkę gruntów rolnych wyliczona na podstawie wskaźnika ceny użytków rolnych w I kwartale 2016 r. według danych GUS w województwie [...], przy słabej klasie gruntów wynosi 210.986,37 zł (11,43 ha fizycznych x 18.459 zł), a przy uwzględnieniu udziałów w posiadanych gruntach, 161.262,00 zł, co znacznie przewyższa kwotę zadłużenia. W latach 2014-2016 skarżący pobrał dopłaty na wsparcie i doinwestowanie gospodarstwa w łącznej kwocie 4.033,22 zł co stanowiło dodatkowy dochód. Organ oszacował miesięczny dochód dwuosobowej rodziny skarżącego na kwotę 895,56 zł, na którą składają się: oszacowany miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego wyliczony na podstawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, który wynosi miesięcznie 419,87 zł (dochód miesięczny wyliczono według stawki 2.506.00 zł/12 z 1 ha przeliczeniowego zgodnie z posiadanymi udziałami w gruntach); miesięczny zasiłek z GOPS w łącznej w kwocie 230,79 zł; uzyskane przez skarżącego w 2016 r. dopłaty na wsparcie i dofinasowanie gospodarstwa w kwocie 2.938,76 zł, co w skali miesięcznej daje dodatkowy dochód 244,90 zł.

Organ wskazał, że skarżący nie przedstawił miesięcznych poniesionych wydatków, a w złożonym oświadczeniu wskazał, że w okresie od stycznia do maja 2016 r. poniósł koszty zakupu leków w kwocie 500 zł, energii elektrycznej 160 zł oraz na prowadzenie działalności rolniczej w kwocie 3000 zł, co miesięcznie stanowi 732 zł. Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia jego i małżonki oraz nie udokumentował ponoszonych wydatków z tego tytułu. Organ podniósł, że znaczna część należności wobec Kasy została zabezpieczona poprzez wpis hipoteki w księdze wieczystej posiadanej przez skarżącego nieruchomości, co pozwoli je odzyskać w przyszłości.

Zdaniem organu, spłata zadłużenia w ratach nie wpłynie na możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny, ponieważ spłata ta jest dogodną formą ulgi w realizacji zaległości, bowiem od należności z tytułu składek, których spłatę rozłożono na raty nie nalicza się odsetek za zwłokę, począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku.

W skardze do sądu administracyjnego J. zarzucił: naruszenie art. 41a u.u.s.r. poprzez niezastosowanie tego przepisu, pomimo, że istniały przesłanki w nim zawarte; naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący

i wszechstronny; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że pomimo wykazania spełnionych warunków określonych w ustawie, nie umorzono należności z tytułu składek.

Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że sytuacja materialno-bytowa jego rodziny od dawna jest zła, gospodarstwo jest niedoinwestowane, bez zaplecza mechanicznego i hodowli inwentarza dla celów produkcyjnych. Skarżący posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ponieważ wydatki gospodarstwa domowego przekraczają uzyskiwane dochody, skarżący zmuszony jest korzystać z zasiłków z pomocy społecznej. Posiadane przez niego ziemie są słabej jakości, wobec czego uzyskiwane plony są niewielkie. Poważne problemy zdrowotne skarżącego i jego żony wiążą się z wysokimi wydatkami na leczenie. Organ nie wziął pod uwagę kosztów związanych z nauka dziecka pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym. Ogólnikowe wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną nie spełnia wymogów określonych w art. 9 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności).

Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części.

W sprawie toczącej się z wniosku skarżącego o umorzenie należności nie ma natomiast zastosowania drugi z trybów umorzenia należności z tytułu składek – z urzędu – w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 41 ust. 2 u.u.s.r.).

Sposób interpretacji pojęcia "ważnego interesu zainteresowanego" na gruncie art. 41 ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. był przedmiotem licznych orzeczeń sądów. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem w tej kwestii ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuacje materialną ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty składek i możliwościami egzystencjalnymi zobowiązanego istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych (por. m.in. wyrok NSA z 14 grudnia 2010 r.; II GSK 1061/09; LEX nr 746053; wyrok WSA w Szczecinie z 29 czerwca 2010 r., I SA/Sz 236/10, LEX nr 648374). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że ważny interes charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Występuje w sytuacjach szczególnych, w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi, takimi jak: klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwała niezdolność zarobkowania wywołana chorobą, kalectwo. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (por. wyrok WSA w Kielcach z 15 września 2011 r., I SA/Ke 350/11, LEX nr 966058).

Ponadto w orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru przez organ określonego kierunku rozstrzygnięcia jednak dopiero po ustaleniu istnienia wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Jeśli żadna z tych przesłanek nie jest spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Z kolei, wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania (por. wyrok WSA w Białymstoku z 5 maja 2010 r., I SA/Bk 124/10, LEX nr 673077).

Swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, organ mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

Ustawowe przesłanki umorzenia należności nie odnoszą się w żaden sposób do okoliczności powstania zaległości (czy powstały z winy zainteresowanego, czy też nie), lecz jedynie do oceny aktualnych (w chwili wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia) możliwości płatniczych zainteresowanego, z uwzględnieniem elementu ochrony interesu publicznego, który wyraża się w ochronie stabilności systemu ubezpieczeń społecznych, co nakazuje egzekwowanie zaległych należności.

Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd administracyjny opiera się na badaniu, czy organ prawidłowo zastosował przepisy dotyczące umarzania należności, tj. art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., a zatem czy prawidłowo ustalił możliwości płatnicze wnioskodawcy i czy rozważył relację pomiędzy interesem wnioskodawcy a interesem publicznym (stanem finansów systemu ubezpieczeń społecznych).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy Sąd stwierdza, że nie ma podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.

Wbrew podnoszonym w skardze zarzutom organ wywiązał się z obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy w takim zakresie, w jakim było to możliwe. Należy zauważyć, że ustalenie możliwości płatniczych wnioskodawcy opiera się na poczynieniu ustaleń faktycznych i dokonaniu analizy w zakresie możliwości zarobkowych, stanu majątkowego, stanu rodzinnego i zdrowotnego wnioskodawcy. Charakter tych faktów wskazuje, że bez odpowiedniej współpracy ze strony wnioskodawcy, pełne ich ustalenie nie będzie możliwe. Skarżący kładzie w skardze silny nacisk na obowiązek organu zgromadzenia i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Niewątpliwie taki obowiązek wynika z podstawowej zasady postepowania dowodowego – zasady prawdy materialnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W orzecznictwie od dawna ugruntowany jest jednak pogląd, że strona, której zależy na potwierdzeniu korzystnych dla niej faktów powinna współdziałać z organem. Jako najpełniejszy wyraz tego stanowiska, w pełni akceptowanego również przez skład orzekający w badanej sprawie, można powołać następujący fragment uzasadnienia wyroku NSA z 20 maja 1998 r. (SA/Ka 1905/96, LEX nr 33414): "Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. Z treści przepisów nakładających wspomniane wyżej obowiązki nie daje się w szczególności wyprowadzić konkluzji, iż organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ta ostatnia - mimo wezwania - środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony, cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach".

Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, iż nie można zarzucić organowi bierności w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Organ uwzględniał i analizował przedkładane przez skarżącego dokumenty (m.in. dotyczące zasiłku z pomocy społecznej, k. [...] akt adm. orzeczenia o niepełnosprawności, k. [...], zaświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego, k. [...]), weryfikował te dokumenty i oświadczenia zwracając się do odpowiednich organów i urzędów, dwukrotnie dokonywał wizytacji gospodarstwa płatnika (protokoły - k. [...] i [...]), wzywał skarżącego do przedłożenia szczegółowych informacji dotyczących przychodów oraz wydatków rodziny wnioskodawcy (k. [...]). W tej sytuacji trudno byłoby wskazać, jakie jeszcze czynności powinien wykonać organ w ramach wyjaśniania stanu faktycznego sprawy. Chybiony jest argument skarżącego, że "ogólnikowe wezwanie do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialna nie spełnia wymogów określonych w art. 9 k.p.a.". Wbrew tym zarzutom organ dopełnił obowiązków wynikających z zasady informowania stron. Treść wezwania jest napisana językiem prostym, zrozumiałym dla laika. Nielogiczne jest wymaganie, aby organ wzywał do przedkładania ściśle określonych dokumentów, bowiem to przecież wnioskodawca wie, jakie są dochody i wydatki jego gospodarstwa domowego i odpowiedź na proste wezwanie o "nadesłanie szczegółowych informacji dotyczących przychodów oraz wydatków jego rodziny" nie powinna nastręczać żadnych trudności przy wykazaniu minimum woli współpracy.

W tej sytuacji nie można zarzucić organowi, że naruszył zasady postępowania dowodowego w zakresie ustaleń stanu rodzinnego, dochodów i majątku skarżącego. Ustalenia, na które organ powołuje się w decyzji opierały się na takim materiale, jaki organ był w stanie uzyskać, biorąc pod uwagę dość bierną postawę wnioskodawcy. Należy mieć także na uwadze specyfikę pracy w gospodarstwie rolnym, jako źródle dochodu gospodarstwa domowego. Wszelkie ustalenia w tym zakresie, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie przedstawi dokumentów obrazujących bardziej dokładne dane, muszą opierać się na pewnych szacunkach.

Uwagi te odnoszą się również do kwestii wydatków gospodarstwa domowego. W tym zakresie organ musiał się oprzeć wyłącznie na oświadczeniach skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów w tym zakresie, choć nie jest to wymaganie nazbyt wygórowane, wszak rozsądnym jest, aby posiadać np. rachunki za prąd, wodę, opał czy wydatki na potrzeby gospodarstwa rolnego.

Nie jest błędem organu przyjęcie, że gospodarstwo skarżącego jest dwuosobowe. Dopiero w skardze skarżący powołuje argument, że organ nie uwzględnił kosztów związanych z utrzymaniem przez skarżącego dziecka uczęszczającego do szkoły. Wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność ta nie była powoływana w żadnym z oświadczeń składanych przez skarżącego. Co więcej, w protokołach z wizytacji wśród członków rodziny rolnika zamieszkujących wraz z nim wymieniana jest wyłącznie zona skarżącego. W tej sytuacji organ nie mógł uwzględnić kosztów utrzymania dziecka, skoro o tym fakcie nie wiedział, fakt ten nie był bowiem podnoszony przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego.

Zarówno w skardze, jak i wcześniej, na etapie postępowania administracyjnego, skarżący powoływał się na trudne warunki gospodarowania wynikające z zamieszkania w sąsiedztwie rzeki, która często wylewa i niszczy budynek mieszkalny i gospodarczy. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2012 r. o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 1000 zł w związku z związku ze szkodami wynikającymi z powodzi. W postępowaniu w sprawie umorzenia należności organ powinien jednak brać pod uwagę stan aktualny, a nie przeszły. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że aktualnie ponosi jakieś konkretne i wymierne straty i koszty związane z wylewaniem rzeki.

Podsumowując tą część rozważań: sąd nie widzi żadnych podstaw aby zarzucić organowi naruszenie przepisów postępowania w zakresie odnoszącym się do ustalania stanu faktycznego sprawy.

Konkluzja ta umożliwia przejście do oceny legalności zaskarżonej decyzji w drugim z wyżej wyróżnionych aspektów: właściwego wyważenia słusznego interesu wnioskodawcy oraz interesu publicznego.

Z poczynionych przez organ ustaleń niewątpliwie wynika, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego jest trudna. Składają się na ten obraz niskie dochody, pochodzące z gospodarstwa rolnego bazującego na słabej jakości gruntach rolnych (porównanie wielkości areału w ujęciu fizycznym i przeliczeniowym), otrzymywane wsparcie z pomocy społecznej oraz stan zdrowia skarżącego, który jest osobą posiadająca orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co niewątpliwie ogranicza możliwość zarobkowania (choć całkowicie jej nie wyłącza). Sąd nie widzi jednak podstaw do zakwestionowania ogólnej konkluzji organu, że skarżący zachowuje możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich, jak i rodziny.

Jak wspomniano wyżej, drugim kluczowym elementem kontroli sądu jest w przypadku badanej decyzji ocena, czy organ należycie rozważył relację pomiędzy interesem wnioskodawcy a interesem publicznym (art. 7 k.p.a.).

W tym zakresie należy wziąć pod uwagę fakt, że organ kilkukrotnie uwzględniał wnioski skarżącego o zastosowanie ulg w spłacie należności z tytułu składek. Jak wyjaśniał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ramach tych działań: decyzją z [...] czerwca 2005 r. umorzono skarżącemu 100% odsetek, pod warunkiem spłaty pozostałej należności w ratach, lecz warunek ten nie został spełniony; decyzją z [...] lipca 2009 r. umorzono skarżącemu 50% odsetek w kwocie 1,278.00zł; decyzją z [...] czerwca 2015 r. umorzono skarżącemu odsetki od należności na funduszu wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim za okres od I kw. 2006 r. do II kw. 2013 r. w kwocie 2.537,50 zł. Ponadto skarżącemu kilkukrotnie udzielano ulg w postaci rozłożenia zadłużenia na raty. Z powodu nie dotrzymywania przez skarżącego warunków udzielonej ulgi układy ratalne zrywano, co skutkowało ponownym naliczeniem odsetek. Nieopłacanie w terminach przez skarżącego rat ostatniego układu ratalnego spowodowało wydanie decyzji z [...] maja 2016 r. o wygaśnięciu decyzji w sprawie przyznanej ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i kwota nieopłaconych składek stała się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę.

Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie może być postrzegane w kategoriach roszczenia przysługującego zobowiązanemu. Owszem, obowiązkiem organu orzekającego w tej kwestii jest wnikliwe i wszechstronne rozważenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz wyważenie interesu indywidualnego i publicznego. Wyważenie kolidujących interesów zakłada dążenie do ich zrównoważenia. Trudno mówić o równowadze w sytuacji, gdy skarżący ma jedynie oczekiwania wobec organu, nie podejmując ze swej strony starań o spłatę przynajmniej jakiejś części należności, pomimo uwzględniania przez organ jego wniosków o zastosowanie ulg w spłacie należności. Taka jednostronne postawa roszczeniowa ze strony wnioskodawcy nie może być potraktowana jako wyraz dążenia do zrównoważenia interesu indywidualnego i publicznego.

Jeszcze raz trzeba podkreślić, że decyzja w zakresie umorzenia należności opiera się na uznaniu administracyjnym. Sąd administracyjny może interweniować tylko wtedy, gdy organ wykracza poza granice powierzonej mu przez ustawodawcę swobody. W ocenie Sądu, w badanej sprawie w zaskarżonej decyzji organ nie naruszył granic przyznanego mu uznania ani w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy, ani wykładni i stosowania podstaw prawnych umorzenia (art. 41a ust. 1 u.u.s.r.), ani wyważania kolidujących interesów: indywidualnego interesu skarżącego oraz interesu publicznego. Nie można zarzucić, że organ dokonał wyważenia w sposób arbitralny, a zatem trzeba przyjąć, że zmieścił się w zakresie uznania, nie dopuścił się jego nadużycia.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji poza zakresem zarzutów podniesionych w skardze sąd nie dostrzegł również innych uchybień, które skutkowałby koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.

Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.).