Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 517/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod ( sprawozdawca ) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2016r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" nr "[...]", którą odmówiono L. K. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego w kwocie 2.719 zł.

Jak wynika z przedłożonych akt sprawy, L. K. (dalej podatnik, wnioskodawca, odwołujący się, skarżący) w piśmie z dnia "[...]" wystąpił do Wójta Gminy (dalej Wójt, organ I instancji) z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej w podatku rolnym - IV raty za 2016r.

Uzasadniając wniosek powołał się na wysokie straty w gospodarstwie rolnym powstałe w okresie zimowo-wiosennym 2015/2016r, na skutek złych warunków atmosferycznych, wywołane ujemnymi skutkami przezimowania. Podał, że gospodarstwo rolne położone jest na terenie gminy "[...]" ( 913,70 ha) oraz na terenie gminy "[...]" (70,74 ha). Na terenie gminy "[...]" zasiał 62,97 ha pszenicy ozimej, które musiał zaorać i ponieść dodatkowe koszty uprawy i siewu wiosną pszenicy jarej. Przedstawił poziom strat w uprawach ozimych pszenicy i rzepaku w całym gospodarstwie. Musiał zaorać 516,40 ha powierzchni zasianej pszenicą (84,05%) i 191,88 ha powierzchni rzepaku (100%). Podkreślił, że plony zbóż i rzepaku w 2016r. zostały obniżone o 55,56%, w stos. do średniej rocznej produkcji w gospodarstwie, co oznacza straty w wys.1.963.229,60zł, stwierdzone przez Komisję powołaną przez Wojewodę. Na potwierdzenie załączył do wniosku protokół szacowania strat z dnia "[...]".

W toku postępowania, na żądanie organu złożył na piśmie oświadczenie dotyczące stanu majątkowego, zestawienie posiadanych maszyn i ważniejszego sprzętu, zestawienie budynków i budowli Gospodarstwa Rolnego. W piśmie z dnia "[...]" ponownie wskazał na wysokość strat. Podniósł, że jest to strata w plonach, co nie obejmuje bardzo wysokich kosztów likwidacji upraw ozimych oraz ponownej uprawy zbóż jarych. Otrzymał odszkodowanie z prywatnego ubezpieczenia, które pokryło tylko część straty. Podkreślił, że w roku 2016r z tej samej ilości powierzchni zasiewów w stosunku do zbiorów z roku 2015 otrzymał plon niższy o 1735 ton. W dodatku plon zbóż jarych z powodu niskich parametrów jakości nie kwalifikuje się na konsumpcję lecz wyłącznie na paszę , a oferowane ceny są poniżej kosztów produkcji.

Wskazał na wysokość otrzymanych w 2016r. kwot dopłat bezpośrednich oraz kwot zwrotu podatku akcyzowego. Nie posiada zaległości w Urzędzie Skarbowym ani zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS. Nie posiada środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Na rachunku w "[...]" zarejestrowany jest kredyt zaciągnięty na bieżącą działalność oraz wpływy ze sprzedaży i zapłaty za poniesione koszty działalności, na tym rachunku saldo jest cały czas ujemne. W 2015r. zdecydował o zakupie , w kredycie od producenta, trzech maszyn rolniczych, które cały czas spłaca. Ponadto wskazał na inne kredyty inwestycyjne oraz obrotowe, podał warunki ich spłaty oraz stan zadłużenia. Na dzień 20.01.2017r. łączna suma kredytów do spłaty wynosi 6.989.000 zł. Nie prowadzi ewidencji kosztów utrzymania siebie i rodziny. Rodzina żyje na przeciętnym poziomie.

Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2016r.

W uzasadnieniu, po przytoczeniu treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.), w skrócie "O.p." organ stwierdził, że za udzieleniem ulgi nie przemawia ważny interes podatnika ani interes publiczny. Wskazał, że w przypadku podatnika nie wystąpiła klęska żywiołowa (do której nie można kwalifikować normalnych warunków atmosferycznych, w tym występującego mrozu, opadów deszczu, gradu czy śniegu) ani inne nadzwyczajne zdarzenie. Wydarzenia losowe, które stanowią normalne ryzyko działalności i których skutki mogą być objęte ubezpieczeniem, nie mogą być uznane za nadzwyczajne zdarzenie.

Stwierdził, że z kserokopii protokołu z dnia "[...]" z komisyjnego oszacowania zakresu i wysokości szkód wynika, iż podatnik poniósł znaczne straty. Jednak w ocenie organu podatkowego straty poniesione w związku z niesprzyjającymi warunkami atmosferycznymi nie mogą być pokrywane z budżetu gminy, która głównie utrzymuje się z podatków. Byłoby to także sprzeczne z interesem publicznym, ponieważ szkody wyrządzone na sutek niesprzyjających warunków atmosferycznych dotknęły większość rolników w Gminie, którzy przy bardziej ograniczonych możliwościach finansowych ponoszą koszty swojej działalności i płacą należne podatki. Organ podatkowy wskazał, że z tytułu poniesionych strat podatnik otrzymał odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia pszenicy ozimej i rzepaku ozimego w "[...]" w kwocie 959.484,37 zł.

Organ nadmienił, że symptomy wskazujące na trudną sytuację ekonomiczną charakteryzują się tym, że rolnik nie jest w stanie z własnych środków lub też środków zewnętrznych ( kredyty) pokryć strat w gospodarstwie, co prowadzi do jego likwidacji. W przypadku wnioskodawcy nie zachodzi taka sytuacja. Z materiału dowodowego wynika, że prowadzi on gospodarstwo rolne o powierzchni 989,79 ha, w tym 70,74 ha położone na terenie gminy "[...]", 913,70 ha na terenie gminy "[...]", 2,98 ha położone na terenie gminy "[...]" oraz 2,37 ha na terenie gminy "[...]". Posiada trzy budynki mieszkalne oraz kompleks budynków i budowli o charakterze gospodarczym, inwentarskim i magazynowym. Ponadto wspólnie z żoną jest właścicielem nieruchomości położonej w "[...]", stanowiącej zabudowane grunty pozostałe o pow. 4.354m2. Gospodarstwo rolne jest dobrze usprzętowione, rolnik inwestuje w rozwój parku maszynowego. Prowadzona działalność opiera się na kredytowaniu, o czym świadczy 7 kredytów na łączną kwotę 10.380.000 zł. Aby uzyskać kredyty rzędu 1mln-2mln. złotych podatnik musiał mieć zdolność kredytową , w innym wypadku nie otrzymałby kredytu. Na utrzymaniu ma dwoje dzieci w wieku szkolnym. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, nie prowadzi ewidencji wydatków w tym zakresie, żyją na poziomie przeciętnej rodziny. Nie posiada zaległości wobec KRUS oraz Urzędu Skarbowego.

Organ wskazał, że według podanych danych rolnik w 2016r. zebrał plony, łącznie 4086 ton, z tego pszenica ozima 712 ton, pszenica jara 2395 ton, rzepak jary 203 tony, bobik 244 tony, jęczmień jary 407 ton, owies 125 ton. Zaznaczył, że podatnik mimo prawidłowego wezwania do przedstawienia dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową, tj. dowodów obrazujących wysokość otrzymywanych dochodów i wydatków udzielił jedynie wybiórczej informacji o sytuacji finansowej w formie pism i oświadczeń. Dane zawarte w oświadczeniach i pismach nie zostały potwierdzone stosownymi dowodami. Z podanych informacji wynika, iż podatnik otrzymuje dopłaty bezpośrednie, zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, dochody za sprzedane płody rolne. W ocenie organu podatkowego osiągane dochody z gospodarstwa rolnego umożliwiają zapłatę należnego podatku bez uszczerbku dla podstawowych potrzeb bytowych podatnika oraz funkcjonowania prowadzonego gospodarstwa rolnego.

W odwołaniu od decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie i umorzenie zaległości podatkowych. Zarzucił, że organ przyjmuje wybrane przez siebie argumenty dla uzasadnienia odmowy, pomija zaś fakty i skutki wywołane w gospodarstwie rolnym przez klęskę żywiołową. Ponownie przedstawił dane dotyczące wielkości straty, zebranych w 2016r. plonów oraz zaciągniętych i pozostałych do spłaty kredytów inwestycyjnych oraz kredytu bieżącego. Polemizował ze stanowiskiem organu w kwestii znaczenia kredytów oraz zarzucił Wójtowi brak uwzględnienia okoliczności drastycznego obniżenia zdolności płatniczych spowodowanych zdarzeniem losowym. Zaznaczył, że odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia plonów tylko częściowo pokryło poniesione straty, a mimo to uiścił I i II ratę zobowiązania za 2016r. Podał również, że był zmuszony zaciągnąć dalsze kredyty bankowe na zakup rzeczowych środków produkcji, w celu wznowienia produkcji rolnej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ w uzasadnieniu przytoczył art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i wskazał na relacje między tym przepisem, a art.67b O.p. Powołując się m.in. na stanowisko zajęte w wyroku NSA z dnia 27.08. 2013r. sygn. akt II FSK 2523/11 wyjaśnił, że jeżeli organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania dojdzie do wniosku, że nie zachodzi podstawa do udzielenia ulgi płatniczej w świetle regulacji art.67a §1 Ordynacji podatkowej, to bezprzedmiotowe jest rozważanie zasad związanych z udzielaniem pomocy publicznej w oparciu o uregulowania obowiązujące w Unii Europejskiej. Zatem rozpoznając wniosek o udzielenie ulgi płatniczej organ podatkowy jest zobligowany w pierwszej kolejności zbadać, czy wystąpił "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny".

Następnie przytoczył informacje obrazujące sytuację majątkową podatnika, podane przez niego w pismach i oświadczeniach złożonych w postępowaniu przed organem I instancji. Uznał, że analiza materiału dowodowego potwierdza, że w przypadku podatnika wystąpiła przesłanka "ważnego interesu podatnika" z uwagi na skomplikowaną sytuację finansową i spadek dochodów z powodu poniesionych strat w wyniku złych warunków atmosferycznych. Jednak nie oznacza to obligatoryjności przyznania ulgi. Podatnik, mimo doznanych strat z tytułu ujemnych skutków przezimowania uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego. Nie podał wysokości ponoszonych wydatków, mimo zwrócenia się przez organ o udzielenie informacji w tym zakresie. Tym samym uniemożliwił zebranie pełnego materiału dowodowego w tej części. Jego wyjaśnienia w tej kwestii miały charakter wymijających, niemniej wynika z nich, że na bieżąco reguluje opłaty stałe ponoszone w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Mimo więc trudnej sytuacji finansowej związanej z koniecznością spłacania licznych należności , głównie o charakterze kredytowym, podatnik jest samowystarczalny. Przedwczesne byłoby stwierdzenie, że egzystencja rodziny jest zagrożona wskutek konieczności uregulowania IV raty podatku rolnego za 2016r. Okoliczność, że na podatniku spoczywają zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, także nie stanowi pozytywnej przesłanki do udzielenia ulgi. "Interes publiczny" czyli dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze konieczność zaspakajania z wpływów budżetowych potrzeb ogólnospołecznych przemawia za regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych, od czego strona chce się uwolnić. Nie zasługuje na aprobatę postawa, gdzie podatnik zaciąga kilkumilionowe kredyty, a jednocześnie w celu zminimalizowania obciążeń stara się polepszyć płynność finansową, poprzez domaganie się umorzenia należności publicznoprawnych. Inni podatnicy zaciągając zobowiązania cywilnoprawne dostosowują ich wysokość do możliwości finansowych, szacowanych z uwzględnieniem obowiązku ponoszenia danin publicznych. Brak jest zatem podstaw do przyznania waloru wyjątkowości sytuacji strony, co uzasadniałoby zastosowanie ulgi płatniczej. Skoro podatnik zaciągnął ponownie wysoki kredyt , mimo obniżenia zdolności płatniczych, to tym bardziej winien podjąć wysiłek uregulowania należności z tytułu IV raty podatku rolnego za 2016r. , której wysokość jest niewielka w stosunku do zaciągniętych kredytów. Organ odwoławczy podkreślił, że e sprawie podatnik domaga się umorzenia zaległości podatku, który ma charakter majątkowy. Sam fakt posiadania gruntów jest przesłanką obowiązku zapłaty podatku. Nie do zaakceptowania jest przyjęcie założenia, że posiadając majątek, podatnik będzie uiszczał podatek tylko z bieżącej nadwyżki przychodów nad wydatkami. W ocenie organu, okoliczność, że strona przy uzyskiwanych dochodach jest w stanie zaspakajać potrzeby swoje i rodziny, jak też spłacać i zaciągać nowe zobowiązania cywilnoprawne, świadczy o tym, że ma zdolność płatniczą , a w takiej sytuacji umorzenie zaległości podatkowej byłoby działaniem przedwczesnym. Sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości społecznej byłoby umorzenie należności podatkowej w sytuacji regulowania przez podatnika zobowiązań prywatnych, bo to oznaczałoby ustąpienia pierwszeństwa przez Skarb Państwa zobowiązaniom innym wierzycieli.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku podatnika nie wystąpiła przesłanka "interesu społecznego". Egzystencja osobista i rodziny nie jest zagrożona. Przyznanie natomiast ulgi płatniczej w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2016r. mogłoby spowodować uprzywilejowanie strony względem innych podatników regulujących na bieżąco swoje zobowiązania publicznoprawne, a taka sytuacja nie jest społecznie pożądaną wartością. Za udzieleniem ulgi nie przemawia także fakt modernizowania gospodarstwa rolnego poprzez zakup specjalistycznych maszyn. Poniesione wydatki na zakup nowoczesnego sprzętu stanowią faktycznie inwestycję, mającą na celu polepszenie sytuacji bytowej podatnika i jego rodziny. Konieczność modernizacji sprzętu dotyczy wszystkich rolników, sytuacja taka nie jest więc wyjątkowa. Modernizując gospodarstwo podatnik zwiększa swoje możliwości produkcyjne, a co za tym idzie wpływa w ten sposób na możliwość uzyskania większych dochodów.

W ocenie organu odwoławczego poniesione w 2016r. straty nie wpłynęły znacząco na sytuację podatnika, którego działalność opiera się na kredytowaniu i który był w stanie w październiku/listopadzie 2016r. zaciągnąć kredyt na kwotę ok.2 360 000 zł. Podatnik w 2016r. posiadał też dodatkowe źródła dochodów w postaci zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego go do celów produkcji rolnej -79 033,81 zł oraz odszkodowanie z tytułu prywatnego ubezpieczenia zasiewów, wystarczające na pokrycie należności, których umorzenia się domaga. Podatnik prowadzi wielkoobszarowe gospodarstwo rolne przez wiele lat, zatem wie, że prowadzenie działalności w rolnictwie wiąże się z trudnościami, brakiem oczekiwanych plonów, wzrostem kosztów produkcji. Powinien planować wydatki w ten sposób , aby uwzględnić w ich strukturze obowiązek zapłaty zobowiązania z tytułu IV raty podatku rolnego. Dlatego organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta; umorzenie zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2016r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi zarzucił organom obu instancji, że w swojej argumentacji pomijają fakty i skutki wywołane klęską żywiołową w 2016r. , która była powodem jego prośby o umorzenie IV raty podatku rolnego za 2016r.

Skarżący podniósł, że komisja powołana przez Wojewodę wyliczyła jego straty na kwotę 1 963 229,60zł, ale dotyczyło to tylko straty w plonach, bowiem likwidując przez zaoranie 708,31 ha zasiewu rzepaku ozimego i pszenicy ozimej poniósł bardzo wysokie koszty likwidacji upraw ozimych a następnie wysokie koszty ponownej uprawy tych powierzchni pod uprawę zbóż jarych, jak koszty nasion jarych, koszty uprawy pól, nawożenia, środków ochrony roślin itd. W roku 2016r z tej samej ilości powierzchni zasiewów w stosunku do zbiorów z roku 2015 otrzymał plon niższy o 1735 ton. W zbiorach roku 2015 zebrał łącznie 5821 ton, z czego 4443 tony pszenicy ozimej, 1083 tony rzepaku ozimego i 295 to bobiku. W zbiorach roku 2016 zebrał łącznie 4086 ton, z tego pszenica jara 2395 ton, rzepak jary 203 tony, bobik 244 tony, jęczmień jary 407 ton, owies 125 ton. W dodatku plon zbóż jarych z powodu niskich parametrów jakości nie kwalifikuje się na konsumpcję lecz wyłącznie na paszę, a oferowane ceny są poniżej kosztów produkcji, a więc zwiększają straty.

Takiej trudnej sytuacji ekonomicznej i finansowej skarżący nie miał w okresie prowadzenia od kilkunastu lat gospodarstwa rolnego.

Aby utrzymać gospodarstwo w produkcji był zmuszony zaciągnąć kredyty, z których pozostało do spłaty 5 795 500 zł + wymagalne odsetki, są w tym zaciągnięte kredyty w wysokości 3 000 000 zł na wznowienie i utrzymanie produkcji rolnej w 2017r.

Skarżący podniósł, że przedstawił Wójtowi fakt otrzymania odszkodowania w kwocie 953 484,37 zł z tytułu prywatnego ubezpieczenia pszenicy ozimej i rzepaku ozimego w "[...]". Jednak tylko w części pokryło ono wyrządzone szkody w uprawach ozimin, a nie pokryło kosztów ponownej uprawy pól, kosztów nasion siewnych, kosztów nawozów i środków ochrony roślin związanych z wiosenna uprawą pól. W kwestii modernizowania gospodarstwa skarżący wyjaśnił, że nowy sprzęt do gospodarstwa; maszynę, kombajn i ciągnik zdecydował się kupić na raty jesienią 2015r., to znaczy na pół roku przed klęską strat, która wystąpiła na wiosnę 2016r. Przedstawił wysokości kredytów zaciągniętych na poszczególne maszyny, terminy spłaty i kwoty pozostałe do spłacenia. Z kredytu na zakup kombajnu (1 360 000zł) pozostało do spłaty 497 500zł i odsetki w trzech ratach , w terminie do 13.10.2017r; z kredytu na zakup nośnika Case ( 1 660 800 zł) pozostało do spłaty 871 500 zł w 7 ratach w terminie do 13.08.2020r. Na rachunku w "[...]" zarejestrowany jest kredyt zaciągnięty na bieżącą działalność oraz wpływy ze sprzedaży i zapłaty za poniesione koszty działalności, na tym rachunku saldo jest cały czas ujemne.

W takiej trudnej sytuacji finansowej i ekonomicznej miał prawo oczekiwać od Wójta Gminy zrozumienia i pomocy w postaci umorzenia III i IV raty podatku za 2016r. bo I i II ratę zapłacił w całości i w terminie, a podatki za 2017r. płaci w całości i na bieżąco. Zarzucił więc organom obu instancji , że odmawiając mu umorzenia IV raty podatku rolnego za 2016r.: -nie wzięły pod uwagę drastycznego obniżenia zdolności płatniczych w roku 2016 i 2017, spowodowanego klęską żywiołową wiosną 2016r.,

-nie zależy im na przetrwaniu trudnego okresu finansowego i ekonomicznego przez gospodarstwo rolne skarżącego ,

- nie wzięły pod uwagę, że przez ostatnie lata wywiązywał w całości z zobowiązań podatkowych względem gminy, a podatki rolne w 2017r. płaci bieżąco i w całości. Zdaniem skarżącego w interesie publicznym powinno być udzielenie pomocy rolnikowi w trudnej i niezawinionej przez niego sytuacji, również z tego względu, że zatrudnia pracowników i produkuje na rynek znaczne ilości zbóż konsumpcyjnych, zbóż paszowych strączkowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 1.09.2017r. powtórzył argumentację przedstawioną w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zasady i tryb sądowej kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2017r.poz.1369 ze zm.) , zwana dalej w skrócie: p.p.s.a. Zgodnie z przepisami powołanej ustawy sąd administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sprawy merytorycznie tj. w sposób załatwiający sprawę administracyjną co do jej istoty, albowiem o uprawnieniach bądź obowiązkach stron postępowania, wynikających z przepisów prawa materialnego, rozstrzygają organy administracyjne. Sąd nie mógł zatem uwzględnić zawartego w skardze wniosku o umorzenie należności podatkowych.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju naruszenia prawa, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowi przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Art.67 b określa przesłanki i zasady udzielania ulg, o których mowa w art.67a, w spłacie zaległości podatkowych podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą.

Jak zasadnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że organ ocenia kwestię udzielenia ulgi na podstawie przepisów unijnych określających jej dopuszczalność i granice, gdy zaistnieją przesłanki z art. 67a §1 pkt 3 O.p.

Sądowi wiadomo, że aktualnie w odniesieniu do producentów rolnych rodzaj i zakres pomocy publicznej określają przepisy rozporządzenia Komisji (UE)Nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorze rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(Dz.U.UE L.2014.193.1.). Pomoc dla rolników ma charakter systemowy, następuje, między innymi w przypadku szkód spowodowanych przez niekorzystne zjawiska klimatyczne, w trybie i na zasadach określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015r. poz.187 ze zm.).

Wskazać należy, że art.67 a §1 Ordynacji podatkowej skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że samo ustalenie istnienia wskazanych w nim przesłanek nie przesądza rozstrzygnięcia, albowiem jego wybór pozostawiony jest organowi rozpoznającemu wniosek podatnika. Stwierdzenie przez organ, że którakolwiek z ww. przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego występuje w sprawie, otwiera organowi jedynie drogę do rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona.

Organy podatkowe dysponują też pewnym marginesem swobody w odniesieniu do wykładni pojęć ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wymienione zwroty normatywne nie mają bowiem stałego zakresu treści, lecz tworzą zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych.

Sformułowana w sposób ogólny treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w którym ustawodawca używa pojęć nieostrych, nie pozwala na stwierdzenie, że istnieje ściśle określony katalog przesłanek, okoliczności, zdarzeń, czy też powodów, którymi należy kierować się przy rozstrzyganiu spraw na podstawie tego przepisu.

Postępowanie w kwestii udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, zainicjowane wnioskiem podatnika, obliguje organ podatkowy do analizy zaistniałego stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oceniając okoliczności faktyczne sprawy, organ powinien kierować się zasadami przewidzianymi w przepisach Ordynacji podatkowej, ze szczególnym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Rola sądu kontrolującego takie decyzje sprowadza się więc do oceny, czy w toku postępowania zachowane zostały reguły procedury podatkowej oraz czy organ podatkowy należycie uzasadnił swoje stanowisko, podjęte w ramach uznania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny został ustalony w oparciu o wyjaśnienia skarżącego i dostarczone przez niego dokumenty. Przedstawiona w decyzji organu I instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego sytuacja osobista i majątkowa skarżącego wynika przede wszystkim z informacji podanych we wniosku o umorzenie IV raty podatku rolnego za 2016r. Podatnik swoje żądania umorzenia raty podatku wywodził z faktu poniesienia w 2016r. strat w gospodarstwie rolnym, które w znikomym tylko stopniu zostały zrekompensowane ubezpieczeniem, uznając, że okoliczność ta sama w sobie jest wystarczająca dla udzielenia ulgi. Konsekwentnie, w toku postępowania nie przedstawił organom podatkowym w pełni rzeczywistego obrazu swojej sytuacji majątkowej. Z akt podatkowych wynika, że w odniesieniu do żądania umorzenia IV raty podatku organ I instancji wzywał podatnika do przedstawienia szczegółowych danych pismami: z dnia "[...]", z dnia "[...]". W pismach stanowiących odpowiedź na każde z wezwań skarżący wskazywał na przedłożone dokumenty dotyczące oszacowania strat w 2016r. , poniesione wydatki, obniżone o ponad 55 % plony w roku 2016 i konieczność zaciągania dalszych kredytów. Przedłożył zestawienie posiadanych maszyn i ważniejszego sprzętu, zestawienie budynków i budowli Gospodarstwa Rolnego. Organ włączył do akt tej sprawy również wcześniejsze dokumenty, m.in. kserokopię pisma z dnia "[...]", w którym podatnik przedstawił rozliczenie podatku VAT za okres od stycznia do października 2016r. Oceniając postępowanie organów podatkowych należy uznać, że dążyły one do ustalenia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i oparły rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w toku postępowania.

Nie naruszyły art.191 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że podnoszona przez skarżącego okoliczność tj. poniesienie straty w produkcji rolnej w 2016r. nie jest wystarczająca do umorzenia IV raty podatku rolnego. Zasadnie stwierdziły, że sytuacja nie jest wyjątkowa, gdyż w takiej samej znała się większość rolników na terenie Gminy. Za przyznaniem ulgi nie może przemawiać zaś wielkość gospodarstwa rolnego, i co się z tym wiąże, konieczność wydatkowania znacznych środków finansowych na jego utrzymanie. Niewątpliwie prowadzenie działalności w rolnictwie wiąże się z trudnościami, w tym finansowymi, brakiem oczekiwanych plonów oraz koniecznością modernizacji sprzętu i maszyn rolniczych. Wydaje się standardem oparcie prowadzenia wielkoobszarowego gospodarstwa (około tysiąc ha) na kredycie bankowym. Właściciel takiego gospodarstwa winien planować w taki sposób wydatki, aby w kosztach działalności uwzględniać również obowiązek zapłaty zobowiązania podatkowego, które, co słusznie zauważył organ odwoławczy, w stosunku do wielkości spłacanych kredytów i innych wydatków jest niewielkie.

W ocenie Sądu nieuzasadnione jest przekonanie skarżącego, że w przypadku wystąpienia strat z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych, powinny one być rekompensowane nie tylko poprzez odszkodowania z tytułu ubezpieczenia płodów rolnych, udzielenie pomocy publicznej w ramach dopuszczalnych limitów na podstawie przepisów ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ale również poprzez umorzenie podatku. Zauważyć należy, że skarżący wskazał ( w wypełnionym formularzu nadesłanym organowi w dniu "[...]") na okoliczność złożenia, pismem z dnia "[...]" wniosku do AR i MR o pomoc finansową z tytułu strat spowodowanych niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi w okresie zimy 2015/2016 roku.

Jak organy stwierdziły, a wynika to także z informacji podanych w toku postępowania i w skardze, mimo strat, skarżący w 2016r. spłacił dużą część kredytów, pokrywał też bieżące wydatki. Nie utracił zdolności kredytowej. Ponadto otrzymuje corocznie dopłaty bezpośrednie, zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, dochody za sprzedane płody rolne. Zauważyć należy, że ze znajdującego się w aktach podatkowych ( k.38) rozliczenia podatku VAT, ( tylko w zakresie wielkości podatku należnego i naliczonego) wynika, przy założeniu stawki 3% na produkty rolne, że obrót wyniósł ok. 4mln zł. Należy więc podzielić ocenę organów, że podatnik ma możliwość uregulowania zaległych rat podatku rolnego za 2016r., co jest konstytucyjnym obowiązkiem każdego podatnika. Nie jest rolą organów podatkowych ani Sądu ocena zasadności dokonywania w jednym roku dużych nakładów inwestycyjnych (wartość sprzętu 3.457.450zł) przy oczywistym w rolnictwie braku gwarancji osiągnięcia w następnym roku zakładanych plonów. Niemniej w wypadku żądania umorzenia zobowiązań podatkowych ta okoliczność nie pozostaje bez znaczenia i wpływa na ocenę zasadności wniosku o ulgę, gdyż podnoszony przez skarżącego brak płynności finansowej wynika nie tylko ze straty, która została w 50% zrekompensowana poprzez otrzymane odszkodowanie z ubezpieczenia, ale również z podjętych decyzji inwestycyjnych i konieczności bieżącego spłacania rat należności i kredytów. Jak wskazał organ odwoławczy, sprzeczne z konstytucyjną zasadą obowiązku płacenia danin publicznych przez wszystkich podatników oraz zasadą sprawiedliwości społecznej byłoby dawanie prymatu zobowiązaniom cywilnoprawnym, poprzez umarzanie podatku w sytuacji, gdy podatnik na bieżąco realizuje zobowiązania prywatne.

Ocena organów, że w przypadku skarżącego finansowy interes podatnika nie stanowi wystarczającej przesłanki przemawiającej za pozytywnym rozpatrzeniem jego wniosku o umorzenie IV raty podatku rolnego na 2016r. nie ma cech dowolności.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.