Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 10/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 5, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art.11
journal: Dz.U. 1955 nr 40 poz 247
law: Dekret z dnia 5 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor sądowy Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 marca 2007 r. sprawy ze skargi Jednostki Wojskowej Nr [...] w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz Jednostki Wojskowej Nr [...] w B. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Jednostka Wojskowa nr [...] w B. przekazała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytuł wykonawczy z dnia [...] 2006 r. nr [...] wystawiony na Roberta T. obejmujący należność z tytułu odszkodowania za szkodę w mieniu Skarbu Państwa.

W dniu [...] 2006 r. tytuł wykonawczy został zwrócony wierzycielowi z uwagi na to, że taki rodzaj należności nie podlega egzekucji administracyjnej. Ponadto tytuł ten nie odpowiadał wymogom formalnym określonym w art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 2029, poz. 1954 ze zm.), tj. brakowało na nim oznaczenia wierzyciela oraz wskazania aktu normatywnego stanowiącego podstawę prawną do wydania orzeczenia.

Po uzupełnieniu w/w braków formalnych, tytuł wykonawczy pismem z dnia [...] 2006 r. przekazano ponownie do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Jako akt normatywny stanowiący podstawę prawną obowiązku wskazano dekret z dnia 25 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej (Dz. U. Nr 40 poz. 247 ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. zwrócił wierzycielowi tytuł wykonawczy z uwagi na brak podstaw do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Na postanowienie organu I instancji Jednostka Wojskowa nr [...] wniosła zażalenie. W uzasadnieniu podkreśliła, że postępowanie prowadzone było w oparciu o obowiązujące przepisy, tj. dekret z dnia 25 października 1955r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej. Dekret ten został uchylony, jednak zgodnie z treścią art. 19 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy (Dz. U. Nr 89, poz. 967 ze zm.) do spraw o odszkodowania wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W przekonaniu wierzyciela podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej jest art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że dekret z dnia 25 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej został uchylony z dniem 29 listopada 2001 r. W świetle art. 19 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy, do spraw o odszkodowanie wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że zostanie zawarta ugoda. Oznacza to, że dekret należało stosować do spraw będących w toku, a więc takich gdzie wszczęto postępowanie dotyczące odszkodowania i nie zakończono go wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie postępowania dotyczące odszkodowania zostały zakończone kolejno w dniach [...]1996 r., [...] 1997 r., [...] 2001 r., [...] 2001 r., a więc przed uchyleniem obowiązującego dekretu. Oznacza to, że zastosowanie mają przepisy ustawy o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy z dnia 25 maja 2001 r., która nie przewiduje dla przymusowego dochodzenia tego typu odszkodowań trybu egzekucji administracyjnej.

Na postanowienie organu II instancji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu podniosła, że postępowania w sprawie szkody w mieniu Jednostki toczyły się w trybie określonym dekretem i w tym trybie wydane zostały orzeczenia o odszkodowaniu. Wynagrodzenie zobowiązanego Roberta T. było obciążone kilkoma zajęciami komorniczymi, z czego realizowano jedynie świadczenia alimentacyjne, natomiast zobowiązania wobec Skarbu Państwa nie były zaspokajane. Z tych względów skarżąca wystąpiła o wszczęcie i prowadzenie egzekucji w trybie administracyjnym.

Przepisy przejściowe nie doprecyzowały, co jest wyznacznikiem zakończenia sprawy o odszkodowanie. Zdaniem skarżącej sprawa o odszkodowanie jest zakończona w chwili likwidacji szkody. Biorąc pod uwagę fakt, że ustawa o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy weszła w życie z dniem 29 listopada 2001 r., czyli po wystawieniu tytułów wykonawczych będących podstawą do dochodzenia należności, ale przed całkowitym zaspokojeniem roszczeń odszkodowawczych, należało uznać, że sprawy te nie zostały zakończone. Za taką interpretacją przemawia cel i sposób uregulowania postępowania w sprawach szkód w mieniu wojskowym określone dekretem. Zasadniczym celem postępowania w sprawie szkód w mieniu wynikającym z przepisów dekretu jest likwidacja ujawnionej szkody. Do likwidacji szkody dochodzi poprzez uiszczenie przez osobę odpowiedzialną należności wynikających z tytułu wykonawczego lub umorzenie należności, gdy jest ona nieściągalna lub uległa przedawnieniu. Przepisy dekretu kompleksowo regulowały postępowanie w sprawie szkód w mieniu wojskowym traktując postępowanie wykonawcze jako element całości procedury zmierzającej do likwidacji powstałej szkody. Z powyższych względów należało przyjąć, że do dochodzenia przedmiotowych należności stosuje się dotychczasowe przepisy. Zgodnie z art. 11 i art. 12 dekretu, tytuł wykonawczy jest podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest naczelnik właściwego urzędu skarbowego.

Zdaniem skarżącej, postanowienia obu organów egzekucyjnych wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, w związku z tym podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy należności określone orzeczeniem o odszkodowaniu wydanym na podstawie przepisów dekretu z dnia 05 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej podlegają egzekucji w trybie egzekucji administracyjnej.

Na wstępie należy podać, iż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw.

Stosownie do art. 11 dekretu z dnia 25 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej, "prawomocne orzeczenie o odszkodowaniu zaopatrzone klauzulą wykonalności przez właściwy organ wojskowy stanowi tytuł wykonawczy do dokonywania potrąceń z uposażenia w trybie określonym w przepisach o potrąceniach z uposażenia żołnierzy oraz do egzekucji z wynagrodzenia za pracę lub z innego majątku w trybie egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych lub egzekucji sądowej".

Nie budzi zatem wątpliwości, że na podstawie ww. przepisów dopuszczalna była egzekucja administracyjna w zakresie należności pieniężnych wynikających z orzeczenia o odszkodowaniu wydanego przez właściwy organ wojskowy. Organ egzekucyjny tego nie kwestionuje.

Bezsporne w sprawie jest, że w datach wskazanych w tytule wykonawczym (poz. 30) były wydane orzeczenia o odszkodowaniu.

Ww. dekret utracił moc obowiązująca na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy, zgodnie z którym traci moc dekret z dnia 05 października 1955 r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej. Powyższa ustawa weszła w życie dnia 29 listopada 2001 r.

Jednocześnie ustawodawca w przepisach przejściowych - w art. 19 tej ustawy -postanowił, że do spraw o odszkodowanie wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że zostanie zawarta ugoda.

Zdaniem organu przez sprawy o odszkodowanie wszczęte i niezakończone przed dniem 29 listopada 2001 r. należy rozumieć wyłącznie sprawy będące w toku w tym sensie, że wszczęte zostało postępowanie dotyczące odszkodowania i nie zakończono go wydaniem prawomocnego rozstrzygnięcia. Skoro postępowanie dotyczące odszkodowania zostało zakończone kolejno w dniach [...] 1996 r., [...] 1997 r., [...] 2001 r. i [...] 2001 r., a zatem przed uchyleniem wymienionego dekretu, oznacza to, że zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy.

Z kolei w ocenie skarżącej Jednostki Wojskowej sprawa o odszkodowanie zakończona jest w chwili likwidacji szkody, z momentem zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych.

Sąd w tutejszym składzie wyraża pogląd, że sprawą o odszkodowanie wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 25 maja 2001 r. jest również sprawa, w zakresie której prawomocnie orzeczono o odszkodowaniu do dnia 29 listopada 2001 r., jednakże należności nie wyegzekwowano do tej daty.

Rzeczywiście ustawodawca niezbyt precyzyjne sformułował treść art. 19 ustawy o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy. Przepis ten może budzić wątpliwości co do zakresu jego stosowania. Przez sprawę o odszkodowanie należy jednak rozumieć również sprawę o wyegzekwowanie tego odszkodowania, a nie tylko o ustalenie jego wysokości.

Zauważyć należy, że ustawodawca użył w art. 19 ustawy zwrotu "chyba że zostanie zawarta ugoda". Oznacza to, że w przypadku, gdy zostanie zawarta ugoda, to przepisów dekretu nie stosuje się. Zawarcie ugody powoduje, że do sprawy ma zastosowanie ustawa a nie dekret. Jeżeli tak jak twierdzi organ egzekucyjny, przez sprawy, o których mowa w art. 19 powołanej ustawy należałoby rozumieć sprawy, w zakresie których nie ustalono jeszcze o wysokości odszkodowania, to zbędny byłby w tym artykule zwrot "chyba że zostanie zawarta ugoda". Przecież zawarcie ugody kończyłoby sprawę o odszkodowanie i idąc takim tokiem rozumowania, nie byłoby potrzeby zastrzegania, że wówczas dekret nie ma zastosowania. Oczywistym wówczas powinno być, że zawarcie ugody powoduje, iż dekret nie ma zastosowania, bo sprawa nie jest w toku, a zatem należy stosować przepisy ustawy z dnia 25 maja 2001r., która nie przewiduje realizacji odszkodowania w trybie egzekucji administracyjnej. Należy przyjąć, że ustawodawca jest racjonalny i nie zawarł w art. 19 omawianej ustawy żadnych zbędnych wyrazów, czy zwrotów.

W konsekwencji, skoro ustawodawca zdecydował, że należy wyraźnie postanowić, iż zawarcie ugody wyłącza stosowanie dekretu, oznacza to, że nie traktował takiej sprawy (w której już zawarto ugodę) za zakończoną. Tym samym przesądził, że zawarcie ugody nie kończy sprawy o odszkodowanie, lecz mimo tego należy stosować ustawę, a nie dekret. Skoro ugoda nie kończy sprawy o odszkodowanie, to oznacza, że pojęcie "sprawy niezakończonej" jest szeroko ujęte przez ustawodawcę.

W związku z tym organ egzekucyjny nie miał podstaw prawnych do zwrotu na podstawie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytułu wykonawczego wystawionego przez skarżącą Jednostkę Wojskową z tej przyczyny, że sprawa o odszkodowanie jest zakończona, a nie jest w toku.

Również wykładnia celowościowa przemawia za powyższą interpretacją art. 19 cytowanej ustawy. Zauważyć należy, iż odszkodowanie ustalane przez organ wojskowy na podstawie dekretu faktycznie – przy uwzględnieniu stanowiska organu - nie mogłoby być egzekwowane zarówno w trybie egzekucji administracyjnej, jak i sądowej. Orzeczenie organu wojskowego ustalające odszkodowanie na podstawie dekretu nie stanowiłoby bowiem tytułu egzekucyjnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), tj. art. 777. W takiej sytuacji nie miałoby żadnego usprawiedliwienia zawieranie w ustawie przepisu przejściowego w brzmieniu przyjętym w art. 19 ustawy.

Sąd w tut. składzie wyraża pogląd, że odszkodowanie ustalone przed datą 29 listopada 2001r. przez organ wojskowy na podstawie dekretu z dnia 25 października 1955r. o odpowiedzialności materialnej żołnierzy za szkody wyrządzone jednostce wojskowej, podlega - po wejściu w życie ustawy z dnia 25 maja 2001r. o odpowiedzialności majątkowej żołnierzy - egzekucji administracyjnej w związku z uregulowaniem w art. 19 tej ostatniej ustawy. Zauważyć należy, że w orzecznictwie nie kwestionuje się prawa dochodzenia - w trybie egzekucji administracyjnej - odszkodowania ustalonego na podstawie ww. dekretu, gdy egzekucja ta jest wszczęta już po uchyleniu tego akt prawnego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 10 maja 2006r., sygn. akt I SA/Op 67/06).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy, Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.

O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.