Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2272/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] orzekającej o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2012 r. J. S. wystąpił o przyznanie - na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) - zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na: zakup [...].

Na podstawie wywiadu środowiskowego oraz przedłożonej dokumentacji ustalono, że skarżący ma [...]. Świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane J. S. bezterminowo, z tytułu rezygnacji z pracy zawodowej w związku z opieką nad matką K. S. – decyzja Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]. Ponadto J. S. oświadczył, że jest jednym z 10 współwłaścicieli dwóch działek (nr [...]), jedna z nich jest zamieszkana przez członków jego rodziny. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] skarżący został upoważniony do sprzedaży działki nr [...]. Działka ta położona jest w W., przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Prezydent W. odmówił J. S. przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.

Od powyższej decyzji J. S. złożył odwołanie. Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację, w szczególności podkreślił, że opiekuje się mamą - wykonuje przy niej wszystkie zabiegi higieniczne i rehabilitacyjne, jak również "umożliwia uczestniczenie w praktykach religijnych poprzez comiesięczne wizyty duszpasterskie miejscowego proboszcza (...), zastępuje i działa w imieniu matki wobec wszystkich organów państwowych, samorządowych i sądowych". Ponadto wskazał, że w takim samym stanie faktycznym udzielano mu pomocy w poprzednich miesiącach.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że na skutek wcześniejszego wniosku z dnia 4 października 2012 r. J. S. otrzymał już pomoc w formie zasiłków celowych w kwocie [...] z przeznaczeniem na: zakup biletów miesięcznych, leków; dopłatę do kosztów leczenia, dopłatę do faktur za elektryczność, spłatę rat kredytu na zakup pralki. Powyższą pomoc skarżący otrzymał za okres: listopad i grudzień 2010 r.; styczeń do grudnia 2011 r.; styczeń do maja 2012 r.

Powołując się na treść przepisów ustawy o pomocy społecznej Kolegium wskazało, że dochody wnioskodawcy przekraczają ustawowe kryterium dochodowe tj. 477,00 zł, uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.). W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie przemawia również za potrzebą przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, co wynika także z orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które organ przytoczył.

Organ zaznaczył, że J. S., składając w sierpniu 2010 r., wniosek o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, nie poinformował organu o otrzymanej od babci w styczniu 2010 r. darowiźnie – 1/2 części udziału we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...].

Kolegium podkreśliło, że J. S. jest młodym człowiekiem, otrzymując świadczenie pielęgnacyjne występuje także co miesiąc o dodatkowe świadczenia ze środków publicznych. Zdaniem organu, podniesione w odwołaniu okoliczności (opieka nad mamą, babcią, zapewnianie mamie comiesięcznych wizyt duszpasterskich, reprezentowanie mamy przed organami administracji i sądami), w okolicznościach faktycznych sprawy nie uzasadniają otrzymania zasiłku celowego na: [...]. Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ pomocy nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. O przyznaniu i wysokości przyznanego zasiłku decyduje każdorazowo organ, w zależności od okoliczności sprawy, możliwości jakie posiada oraz potrzeb pozostałych podopiecznych.

Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł J. S. zarzucając zaskarżonej decyzji :

1) naruszenie przepisu art. 7 K.p.a. art. 77 K.p.a. i art. 107 K.p.a. przez błędne zastosowanie, przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy;

2) naruszenie art. 107§ 3 przez nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

3) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie.

W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. W uzasadnieniu skargi J. S. podniósł, że organ odwoławczy błędnie ustalił stan faktyczny sprawy bowiem nie odniósł się do istoty polemiki skarżącego z organem I instancji i nie mając żadnych instrumentów do ustalenia innych okoliczności, opisał je w sposób spekulacyjny. W ocenie skarżącego organ nie odniósł, się do zarzutów odwołania, a skupił się na wątkach pobocznych, nie mających znaczenia dla wydanej decyzji. Organ deprecjonuje zaangażowanie skarżącego w opiekę nad jego Matką, szeroko rozpisując się na temat wizyt duszpasterskich, o których ten wspomniał skrótowo opisując w odwołaniu do Kolegium swoje obowiązki w tym zakresie, co miało na celu ukazanie, iż stara się on na wielu płaszczyznach w tym mentalnych i emocjonalnych zapewnić Matce jak najwyższy standard życia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko J. S. oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Akt ten określa rodzaje świadczeń z zakresu pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jedną z form pomocy przewidzianą w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy jest pomoc finansowa w formie zasiłku celowego.

W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto jednoznaczne stanowisko, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie skutkuje automatycznym przyznaniem go osobie zainteresowanej.

W przedmiotowej sprawie, organy bezspornie ustaliły, że J. S. przekroczył ustawowe kryterium dochodowe (czyli nie spełnia kryterium ustawowego), które wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 477,00 zł. Na dochód skarżącego składa się bowiem [...]. W konsekwencji, organ nie był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż skarżący przekroczył kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. .

W tym stanie rzeczy organ zasadnie rozpoznał wniosek skarżącego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, czego zresztą domagał się skarżący. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem nieostrym, którego stosowanie ma charakter ocenny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że chodzi tu o zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis specjalnego zasiłku celowego wskazują, że ma ono charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa, w której się znalazł (por. wyrok NSA z dnia 18.11.2010 r. sygn. akt I OSK 965/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13.04.2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2163/11 - cbois.nsa.gov.pl), a więc przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych (por. wyrok NSA z dnia 12.05.2010 r. sygn. akt I OSK 164/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2.07.2012 r., sygn. akt I SA/Wa 756/12 - cbois.nsa.gov.pl).

Z konstrukcji art. 41 ustawy o pomocy społecznej wynika również, że decyzja podejmowana przez organ administracji na podstawie tego przepisu zależy od uznania administracyjnego. Organ nie ma obowiązku automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia, a zwłaszcza w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz, czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu argumentacja organów uzasadniająca odmowę przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na [...] jest słuszna.

Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego wskazać należy, że "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie są z pewnością – tak jak to ujmuje skarżący - niskie dochody nie wystarczające na wszystkie potrzeby, ponoszenie opłat za energię elektryczną, czy wydatki na bilety komunikacji miejskiej bądź bilety kolejowe na przejazd skarżącego na turnus rehabilitacyjny.

Ponadto prawidłowe jest stanowisko organów, że oceniając zasadność wniosku o pomoc, nie może on pomijać okoliczności, iż skarżący posiada majątek o znacznej wartości, gdyż jest większościowym współwłaścicielem nieruchomości [...]. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [,...], po rozpatrzeniu wniosku J. S. wyraził zgodę na zawarcie umowy sprzedaży działki nr [...] za cenę co najmniej 300 zł za m2 i upoważnił go do zawarcia umowy sprzedaży w imieniu i na rzecz wszystkich współwłaścicieli. Skarżący ma zatem możliwość zadbania o poprawę własnej sytuacji finansowej, choćby poprzez sięgnięcie do otrzymanego majątku. Zdaniem Sądu już chociażby z tego powodu nie sposób przyjąć, że w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazany w art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

Podkreślić również należy, że wbrew stanowisku skarżącego celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego wsparcia finansowego i w wysokości przez niego oczekiwanej, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Sytuacja bytowa skarżącego musi bowiem podlegać również zestawieniu z możliwościami budżetowymi organu przyznającego przedmiotowy zasiłek. Pamiętać należy, że nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Wynika to chociażby z faktu wzrastającej liczby osób oczekujących wsparcia materialnego, co powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przez organy pomocy społecznej przyznanymi na ten cel środkami, w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nieprzekraczającym ustawowego kryterium. Wobec tego organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego.

Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy. Wszystkie bowiem istotne okoliczności obejmujące m.in. kwestie dochodu skarżącego, jego sytuacji majątkowej i osobistej zostały zbadane w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Motywy i podstawa prawna podjętych rozstrzygnięć zostały przez organy wyjaśnione w sposób przekonujący w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy.

Odnosząc się z kolei do kwestii wcześniejszego przyznania skarżącemu w podobnym stanie faktycznym pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego m.in. na bilet miesięczny oraz leki, to wyjaśnić należy, iż wydana w okresie wcześniejszym decyzja nie może automatycznie czynić zaskarżonej decyzji wadliwą. Zważyć bowiem należy, że zasiłki celowe są przyznawane stronie w określonym miesiącu, w którym badana jest nie tylko sytuacja finansowa i osobista wnioskodawcy, ale również okoliczności takie jak aktualne możliwości ośrodka wypłacającego te świadczenia i ilość osób, które w danym okresie występują o pomoc.

Podsumowując powyższe rozważanie należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie można postawić organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa przy wydawaniu rozstrzygnięcia, co uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w odrębnym postanowieniu, wydanym na posiedzeniu niejawnym.

-----------------------

6