Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3081/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 3,  art. 64c par. 7,  art. 18,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7,  art. 77 par. 1,  art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant ref. staż. Maksymilian Kulczycki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz W. W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. W. W. (dalej: "Skarżący") wnioskiem z 12 lutego 2010r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej "NUS") o:

a) umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych skierowanych do egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., działającego jako administracyjny organ egzekucyjny, gdzie środki egzekucyjne stosuje Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w M., zmierzającego do wyegzekwowania należności z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług (dalej: "VAT"), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 19 lipca 2006r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: "NUST"), w związku z przeniesieniem na Skarżącego decyzją z [...] czerwca 2006r. odpowiedzialności za zobowiązania D. Spółki z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") w VAT za XI i XII 2001r. oraz II 2002r.;

b) uchylenie dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjnych, z uwagi na przedawnienie należności z tytułu zaległości w VAT;

c) zwrot niesłusznie wyegzekwowanych kwot wraz odsetkami stanowiącymi oprocentowanie nadpłaty, gdzie od dnia 24 kwietnia 2007r. wszelka egzekucja nie była dopuszczalna z uwagi na przedawnienie zobowiązania, jak również wcześniej wysławione tytuły wykonawcze z niżej podanych względów nie mogły stawić zgodnej z prawem egzekucji;

d) zwrot wyegzekwowanych kosztów postępowania egzekucyjnego (wraz z odsetkami), gdyż prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem.

2. NUS postanowieniem z [...] marca 2010r. odmówił Skarżącemu zwrotu kosztów egzekucyjnych. W podstawie prawnej NUS podał art. 64c § 1 i art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz.1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Wskazał też, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., z zastrzeżeniem § 2-4 obciążają zobowiązanego. NUS wyjaśnił ponadto, że pierwotne zobowiązanie Spółki, za którą odpowiedzialność przeniesiono na Skarżącego, przedawniło się za XI i XII 2001r. – 15 grudnia 2009r., a za II 2002r. – 31 grudnia 2007r., co spowodowało wygaśnięcie zobowiązania osoby trzeciej.

3. NUS [...] marca 2010r. wydał też postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

4. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DIS") postanowieniem z [...] maja 2010r. uchylił postanowienie NUS odmawiające Skarżącemu zwrotu kosztów egzekucyjnych i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

DIS, po przedstawieniu stanu sprawy, powołując się na art. 64c § 7 u.p.e.a. wskazał, że NUS winien był w pierwszej kolejności wydać postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, a następnie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Żądanie określenie wysokości kosztów egzekucyjnych może być wniesione po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub zawiadomienia o wysokości pobranych kosztów, jeżeli zakończenie nastąpiło na skutek wyegzekwowania należności. Art. 64 § 1 u.p.e.a. powołany przez NUS, jako podstawa prawna, nie miał zastosowania w sprawie zwrotu lub odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych, mógł mieć jedynie zastosowanie, gdyby wydano postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych, w którym należało wskazać okoliczności istotne z punktu widzenia kosztów egzekucyjnych (tytuły wykonawcze, kwotę egzekwowanej należności z odsetkami, stawkę % naliczania kosztów egzekucyjnych, dokonane czynności egzekucyjne) oraz zasadność ich naliczenia. DIS wskazał, że jeżeli brak jest podstaw do wydania takiego postanowienia – żądanie zobowiązanego nie dotyczy ww. kwestii lub wniesiono je po terminie – organ egzekucyjny wydaje wtedy odpowiednio postanowienie o bezprzedmiotowości postępowania lub uchybieniu terminu do wniesienia żądania.

DIS wyjaśnił, że Skarżący jako podstawę żądania zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego, zarówno we wniosku i zażaleniu wskazał art. 70 § 1, 4 i art. 107 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 6, poz. 80 ze zm., dalej: "O.p.") i art. 21 i ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143 poz. 1199 ze zm.: "nowela O.p. z 30 czerwca 2005r."), art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 169 poz. 1387; "nowela O.p. z 12 września 2002r."). Zdaniem DIS przepisy te nie miały zastosowania w sprawie, z uwagi na treść art. 18 u.p.e.a.

DIS wskazał także, że przy określaniu wysokości kosztów egzekucyjnych należy uwzględnić art. 27a § 1 u.p.e.a. NUS powinien też uwzględnić przesłanki z art. 64c § 7 i 8 u.p.e.a. oraz art. 7 k.p.a., jak też wezwać pełnomocnika do uzupełnienia pełnomocnictwa do występowania przed organami egzekucyjnymi, gdyż pełnomocnictwo nie obejmuje tego rodzaju spraw.

5. NUS, po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z 12 lutego 2010r., postanowieniem z [...] czerwca 2010r. ustalił Skarżącemu wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 10.267,70 zł, szczegółowo przedstawiając rozliczenie ww. w odniesieniu do poszczególnych czynności: 1) zajęcia wynagrodzenia za pracę (art. 72 § 1 u.p.e.a.) - koszty egzekucyjne łącznie 8.129,50 zł, 2) zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2006r. (art. 89 § 1 u.p.e.a.) - koszty egzekucyjne łącznie 2.138,20 zł.

W uzasadnieniu wskazał, że wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko Skarżącemu na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – NUST, na podstawie decyzji w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego vice prezesa Spółki: nr [...] - z tytułu VAT za okres 2001/11 i nr [...] - z tytułu VAT za okres 2001/12 i 2002/2.

6. Skarżący w zażaleniu złożonym na podstawie art. 141 § 1 w zw. art. 111 § 1 i 2 k.p.a., art. 64c § 3 u.p.e.a., art. 107, art. 118 § 1 i art. 133 § 1 O.p. wniósł o uchylenie ww. postanowienia NUS i zwrot wyegzekwowanych kosztów postępowania, w pełnej wysokości, wraz z odsetkami, naliczonymi za okres od dnia pobrania kosztów do dnia ich zwrotu. W uzasadnieniu stwierdził, że tytuły wykonawcze były od początku bezprzedmiotowe, gdyż decyzja wierzyciela z 1 czerwca 2006r. orzekającą odpowiedzialność Skarżącego za zobowiązania Spółki była błędna. Wierzyciel powinien prowadzić jedno postępowanie wobec Skarżącego i drugiego członka zarządu Spółki oraz wydać jedną decyzję o solidarnej odpowiedzialności, w miejsce dwóch oddzielnych. Wobec obu członków toczyły się dwa odrębne postępowania za zaległości Spółki w VAT i wydano dwie decyzje, w tym również w zakresie zaległości w podatku PIT. Stoi to w sprzeczności z zasadą wynikającą z art. 107 § 1 O.p., zgodnie z którym za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie również osoby trzecie.

Skarżący podniósł, że stosownie do ogólnej zasady czynnego udziału strony wyrażonej w art. 123 § 1 O.p., prowadzenie postępowania z udziałem tylko jednego członka zarządu Spółki powoduje naruszenie art. 133 § 1 w związku z art. 116 § 1 O.p., dając podstawę do wznowienia postępowania podatkowego.

7. DIS postanowieniem z [...] października 2010r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS z [...] czerwca 2010r. w podstawie prawnej wskazując art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 64c § 7 u.p.e.a.

W uzasadnieniu DIS, powołując się na art. 64 § 1 i 6, art. 64a, 64b art. 64c § 1 u.p.e.a. wskazał, że NUS prawidłowo określił wysokość kosztów egzekucyjnych za dokonane czynności egzekucyjne oraz wysokość wydatków egzekucyjnych w łącznej wysokości - 10.267,70 zł, z tytułu opłaty za zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz zajęcia z pozostałych praw majątkowych w wysokości - 8.628,10 zł, opłaty manipulacyjnej w wysokości - 1.623,70 zł oraz wydatków egzekucyjnych w wysokości - 15,90 zł.

DIS podniósł, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z akt sprawy wynika jednak, że w toku postępowania egzekucyjnego nie zostało wydane rozstrzygnięcie, które powodowałoby wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji. Skarżący w toku postępowania egzekucyjnego nie skorzystał z przysługującego prawa zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Skoro w toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono, że tytuły wykonawcze zawierały wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji oraz nie stwierdzono, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, Skarżący nie może na te okoliczności powoływać się po zakończeniu egzekucji, na etapie ustalenia kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany po zakończeniu postępowania egzekucyjnego nie może bowiem wnosić zarzutów dotyczących samej egzekucji. Skarżący mógłby jedynie powołać się na postanowienia, w których stwierdzono by, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, jeśli w toku postępowania egzekucyjnego wydano by takie postanowienia, a organ egzekucyjny nie wziął pod uwagę tych orzeczeń ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych. W niniejszym postępowaniu orzeczeń takich nie wydano.

DIS w związku z tym stwierdził, że na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia zarzutu, że decyzja o odpowiedzialności Skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania Spółki nie powinna być podstawą wydania tytułów wykonawczych, ani prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te mogłyby być podstawą wznowienia postępowania podatkowego.

Zdaniem DIS Skarżący niezasadnie wymienia jako podstawę wniesienia zażalenia art. 107, art. 118 § 1 i art. 133 § 1 O.p., gdyż z art. 18 u.p.e.a. wynika, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej.

8. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie obu ww. postanowień: DIS z [...] października 2010r. oraz NUS z [...] czerwca 2010r., ze względu na naruszenie art. 64c § 3 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 1 i 4 O.p., art. 21 noweli O.p. z 30 czerwca 2005r., art. 20 § 2 noweli O.p. z 12 września 2002r., art. 108 i art. 116 O.p., art. 6, 7 i 8 k.p.a.

W uzasadnieniu podniósł, że postanowienia DIS od strony formalnej prawidłowo wskazują zasady ustalenia kosztów egzekucyjnych, ale w stanie faktycznym koszty takie w ogóle nie powinny być wobec Skarżącego ustalane ani pobierane. Skarżącego podniósł zarzuty odnoszące się do decyzji stanowiącej podstawę tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzono postępowanie egzekucyjne, uznając ww. tytuły za bezprzedmiotowe od początku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwukrotnie wypowiadał się o wadliwości analogicznej decyzji, będącej podstawą wydania tytułów wykonawczych, adresowanej do drugiego z odpowiedzialnych jako osoby trzeciej za zaległości Spółki – J. K. Uchylenie przez Sąd decyzji o odpowiedzialności ww. osoby powinno skutkować bezprzedmiotowością tytułów wykonawczych wydanych na Skarżącego. Spełniona jest więc przesłanka, o której mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a.

Skarżący wyjaśnił, że w sprawie spełniono też przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a., choć organ egzekucyjny w postanowieniu o umorzeniu postępowania nie wskazał momentu przedawnienia zobowiązań, za które Skarżący jest odpowiedzialny, powołał jedynie terminy, jakie wskazał wierzyciel, nie prezentując własnego stanowiska w tej kwestii. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w trakcie którego pobrano koszty egzekucyjne, było niezgodne z prawem. Do przerwania biegu przedawnienia doszło jedynie z uwagi na zastosowanie przez NUS pierwszego środka egzekucyjnego - 23 kwietnia 2002r. (zajęcie wierzytelności wobec P. sp. z o.o.); od następnego dnia - 24 kwietnia 2002r. należy zatem liczyć okres pięciu lat. Przedawnienie zobowiązań przeciwko Spółce nastąpiło 24 kwietnia 2007r., gdy tytułu wykonawce wystawiono wobec Skarżącego w lipcu 2007r.

Skarżący, mając na uwadze art. 118 § 1 i art. 107 O.p. wskazał, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej, nie może być wydana lub egzekwowana - co miało miejsce w sprawie - jeśli przed jej wydaniem lub po jej wydaniu zobowiązanie podatkowe, za którego długi odpowiada osoba trzecia (np. członek zarządu), ulegnie przedawnieniu. Nie może być bowiem tak, aby osoba trzecia odpowiadała za przedawnione zobowiązania podatnika, które wygasło wskutek przedawnienia. Skarżącemu przysługuje zatem zwrot kosztów postępowania w pełnej wysokości z odsetkami naliczonymi za okres od dnia pobrania kosztów do dnia ich zwrotu.

9. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc jak zaskarżonym postanowieniu.

10. Skarżący w uzupełnieniu skargi z 2 czerwca 2011r. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] czerwca 2006r. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2011r. sygn. akt III SA/Wa 1782/10, którym uchylono decyzję DIS i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] czerwca 2006r., gdyż przy wydaniu decyzji o odpowiedzialności Skarżącego doszło do rażącego naruszenia prawa, które skutkować powinno stwierdzeniem jej nieważności. Skarżący ocenił także, że DIS ma więc obowiązek orzeczenia, iż koszty egzekucyjne pobrane od Skarżącego są nienależnie oraz powinny być Skarżącemu zwrócone z odsetkami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie tylko z powodów w niej wskazanych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że by wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Sąd na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd korzystając z dyspozycji ww. przepisu stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe obu instancji naruszyły jedną z podstawowych zasad, którymi rządzi się postępowanie administracyjne – regułę ogólną pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Sąd podziela stwierdzenia zawarte w skardze, że postanowienia organów egzekucyjnych – NUS i DIS od strony formalnoprawnej – określenia wysokości kosztów egzekucyjnych były prawidłowe i z tego powodu nie można im zarzucić nielegalności. Sąd stwierdza jednak, że w żadnym z tych postanowień nie rozstrzygnięto jednak o żądaniu Skarżącego, z którym zwrócił się on we wniosku z 12 lutego 2010r. oraz ponawiał to żądanie podczas całego toczącego się postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych w szerokim rozumieniu tego słowa. Skarżący choć żądał zwrot kosztów egzekucyjnych, otrzymał jedynie postanowienia, z których wynika, jakie są zasady ustalenia kosztów egzekucyjnych. Co nie może być uznane za wystarczające ani tym bardziej prawidłowe.

Sąd stwierdza również, że na ww. okoliczności zwrócił uwagę DIS w uzasadnieniu postanowieniu z [...] maja 2010r., uznając że należało w pierwszej kolejności wydać postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, a następnie w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Postanowienie to znajduje się w aktach sprawy jest ostateczne i nie mogło być pominięte przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zarówno przez NUS wydającego postanowienie z [...] czerwca 2010r., jak również przez DIS wydającego zaskarżone do Sądu postanowienie.

Sąd wskazuje ponadto, że wydanie postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych, w sytuacji gdy strona żąda zwrotu tych kosztów w żaden sposób nie rozstrzyga sprawy będącej przedmiotem żądania, choć zarówno NUS, jak też DIS wskazują, że wydają postanowienia po rozpatrzeniu wniosku strony z 12 lutego 2010r. Tym samym nie można uznać, że przed organami administracyjnymi doszło do prawidłowego zakończenia sprawy administracyjnej wszczętej wnioskiem Skarżącego, choć wskazane zasady ustalenia kosztów egzekucyjnych są jak najbardziej prawidłowe. Sąd zauważa ponadto, że strona nie wnosiła o ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych. Rozstrzygnięcie ww. kwestii przez NUS z urzędu, nawet gdy postanowienie to w sposób formalny nie naruszało norm art. 64 § 1 pkt 2-6 u.p.e.a., nie zwalniało tegoż organu od wydania postanowienia w sprawie wniesionego przez Skarżącego żądania – zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego, czy to w sposób pozytywny, czy też w sposób negatywny w sytuacji gdy w treści postanowienia wskazano, że NUS rozstrzyga żądania Skarżącego z 12 lutego 2010r.

Sąd biorąc powyższe okoliczności pod uwagę uznał, że skoro ww. organy administracyjne nie uwzględniły treści zawartych w uzasadnieniu postanowienia DIS z [...] maja 2010r., jak również nie wzięły pod uwagę jasnego żądania Skarżącego wyrażonego we wniosku z 12 lutego 2010r., a mimo to wydały postanowienia, które rzekomo żądanie to rozstrzygały, doszło przed tymi organami do naruszenia jednej z podstawowych zasada - pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., który w postępowaniu egzekucyjnym miał zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a. Organy egzekucyjne działały z urzędu i w żaden sposób nie rozstrzygnęły żądania Skarżącego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wszczętej wnioskiem Skarżącego należy z urzędu wydać postanowienie określające wysokość kosztów egzekucyjnych, zgodnie z zasadami, które wskazano w treści postanowień , a następnie na mocy art. 64c § 3 u.p.e.a. w związku z art. 64c § 7 u.p.e.a. zająć się kwestią wniosku Skarżącego o zwrot kosztów egzekucyjnych, stwierdzając czy ich pobranie było prawidłowe czy też nie, z uwagi przede wszystkim na podnoszone w sprawie przez Skarżącego okoliczności – przedawnienie zobowiązania podatkowego Spółki, za które odpowiedzialność przeniesiono na Skarżącego w decyzji, która stała się podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych wobec Skarżącego. Należy także ustosunkować się do daty wniesienia żądania przez Skarżącego. Na treść przepisu art. 64c § 8 u.p.e.a. uwagę zwracał także DIS w uzasadnieniu postanowienia z [...] maja 2010r., które jest ostateczne.

Z art. 64c § 8 u.p.e.a. wynika bowiem, że nie podlega rozpatrzeniu żądanie zobowiązanego m.in. o zwrot kosztów egzekucyjnych, gdy: 1) żądanie złożono po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, 2) od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych, gdy postępowanie egzekucyjne zakończono wskutek wyegzekwowania obowiązku.

Z akt sprawy wynika jedynie, że Skarżący postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego otrzymał już po wniesieniu żądania o zwrot kosztów egzekucyjnych. Nie wiadomo natomiast czy doszło w chwili wnoszenia żądania o zwrot kosztów egzekucyjnych do wyegzekwowania całości obowiązku objętego tytułami wykonawczymi. Okoliczności te organ egzekucyjny, do którego Skarżący zwrócił się o zwrot kosztów egzekucyjnych powinien wyjaśnić przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o zwrot ww. kosztów i dać temu wyraz w treści uzasadnienia postanowienia.

Sąd stwierdza ponadto, że z dyspozycji art. 64c § 7 u.p.e.a., który NUS wskazał jako podstawę prawną swego postanowienia, wynika wprost, że "w sprawie kosztów egzekucyjnych" wydawane jest postanowienie. Zatem zarówno w odniesieniu do kwestii wysokości kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 1 u.p.e.a. w związku z art. 64-64b u.p.e.a.), jak również w odniesieniu do zwrotu tychże kosztów, jeżeli doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji (art. 64c § 3 u.p.e.a.) należy wydać postanowienie. Przepis art. 64c § 7 u.p.e.a. nie stanowi zatem samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia ani kwestii wysokości kosztów egzekucyjnych ani zwrotu tychże kosztów. Przepis ten ma charakter proceduralny: wskazuje, jaki rodzaj rozstrzygnięcia wydawany jest w sprawie kosztów egzekucyjnych, kto i w jakim trybie może zaskarżyć postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz kto może zwrócić się o wydanie ww. postanowienia.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy NUS będzie miał również obowiązek zastosować przepis art. 64c § 3 w związku z art. 64c § 7 u.p.e.a., który został pominięty przez NUS, a DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, choć odwołał się do jego treści, stwierdził, że organ egzekucyjny, który ustala koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64c § 1 i 7 u.p.e.a., nie ma obowiązku badania czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej było zgodne z prawem. W tym kontekście Sąd za zasadne uznał zarzuty naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a.

Sąd - ustosunkowując się do stwierdzeń DIS zawartych w zaskarżonym postanowieniu, że organ egzekucyjny, który ustala koszty egzekucyjne, stosownie do art. 64c § 1 i 7 u.p.e.a., nie ma obowiązku badania czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej było zgodne z prawem - podnosi, że działanie takie jest potrzebne, gdy organ ten rozstrzyga kwestię zwrotu kosztów zobowiązanemu na mocy art. 64c § 3 i 7 u.p.e.a., a zobowiązany w treści żądania podnosi kwestię przedawnienia.

Z treści przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu są zwracane należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, jeżeli po ich pobraniu okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. W związku z treścią tego przepisu należy albo zwrócić Skarżącemu ww. koszty egzekucyjne, albo odmówić ich zwrotu, podając okoliczności, które uzasadniają każde z ww. postanowień. Ustawodawca w treści art. 64c § 3 u.p.e.a. posłużył się zwrotem "okaże się". Zdaniem DIS zwrot ten należy rozumieć jako przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu.

Sąd ww. pogląd DIS podziela, stwierdzając równocześnie, że wprawdzie organy egzekucyjne nie mają obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym odpowiedniego stosowania przepisów O.p., niemniej jednak, stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., mają obowiązek badać z urzędu dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej, np. czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym jeszcze istnieje (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zdaniem Sądu, który popiera i w pełni podziela pogląd NSA z tego zakresu wyrażony w wyroku z 4 października 2000r. sygn. akt 1525 (LEX 47233), organ egzekucyjny nie może ograniczyć się jedynie do stanowiska wierzyciela w sprawie nie przedawnienia zobowiązania podatkowego, ale jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia, które przepisy prawa wykluczają możliwość stwierdzenia wygaśnięcia należności z powodu przedawnienia.

Organ egzekucyjny, do którego Skarżący w jednym terminie i w jednym wniosku skierował dwa żądania o umorzenie postępowania oraz o zwrot kosztów egzekucyjnych, oba ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego wobec Spółki, za które odpowiedzialność przeniesiono na Skarżącego i które zostało objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi na Skarżącego, wydając postanowienie w sprawie kosztów, powinien ustosunkować się do kwestii przedawnienia tegoż zobowiązania. W razie wątpliwości organ egzekucyjny może wystąpić o zajęcie stanowiska przez wierzyciela w wyżej opisanej kwestii – przedawnienia zobowiązania wobec Spółki, ale z żadnego z przepisów u.p.e.a. nie wynika, że stanowisko to będzie wiążące dla organu egzekucyjnego. NUS przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien zatem odpowiednio zastosować art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz w związku z art. 64c § 3 u.p.e.a. W tym kontekście Sąd za uzasadnione uznaje zarzuty skargi.

W świetle powyższych rozważań na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. Organy egzekucyjne działały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, choć dokonały ich błędnej wykładni.

Sąd stwierdza natomiast, że w postępowaniu egzekucyjnym organy egzekucyjne nie badają i nie mają kognicji do merytorycznego badania decyzji stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Wynika to ze zdania drugiego art. 29 § 1 u.p.e.a. Bezpodstawne i nieskuteczne jest tym samym czynie w skardze organom egzekucyjnym zarzutu naruszenia art. 107, art. 108, art. 116, art. 121 § 1 O.p. Te wszystkie zarzuty mogły być podnoszone przez stronę skarżącą w odwołaniu od decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. Na obecnym etapie postępowania sądowego nie mogą przynieść zamierzonego przez Skarżącego rezultatu wzruszenia ww. decyzji.

Sąd, biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, stwierdził, że zasadne było na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uwzględnienie skargi (punkt pierwszy sentencji wyroku. Orzeczenie z punktu drugiego sentencji ma uzasadnienie w treści art. 152 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie (punk trzeci sentencji) Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 i 4 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczególnych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 212, poz. 2075), strona skarżąca była reprezentowana przez doradcę podatkowego, a wpis był wpisem stałym.