Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 110/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust 2, art 6 pkt 8
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art 2 ust 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 266
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rajewska, Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.), Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kwilcz z dnia 20 maja 2013 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Kwilcz a Burmistrzem Miasta Sławno w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w formie zasiłku celowego postanawia: wskazać jako organ właściwy Burmistrza Miasta Sławno do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 22 § 1 k.p.a. i art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu – występujący w imieniu Wójta Gminy Kwilcz wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu a Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławnie poprzez wskazanie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławnie jako organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku A. G. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, bielizny osobistej, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach, przebywającego tymczasowo w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach 27, a ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały strony jest Sławno ul. [...] Sławno.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że A. G. zwrócił się z wnioskiem do MOPS w Sławnie o udzielenie pomocy na zakup środków czystości, bielizny osobistej, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w SIW Barka w Chudobczycach w kwocie 660 zł, począwszy od dnia 11.04.2013 r. do 31.07. 2013 r. MOPS w Sławnie zawiadomieniem przekazał sprawę do załatwienia zgodnie z kompetencją do GOPS w Kwilczu, za podstawę prawną podając art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004 r. W ocenie wnioskodawcy, nie zachodzą podstawy do przekazania wniosku. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast zgodnie z ustępem 2, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały. A. G. jest osobą bezdomną, nie posiada żadnego źródła dochodu. Od 11 kwietnia br. przebywa w SIW Barka w Chudobczycach. Wcześniej przebywał przez ok. 18 lat w Holandii, a od grudnia 2012 r. stał się osobą bezdomną. Pracownicy Fundacji Barka mający swój oddział w Amsterdamie pomogli klientowi zakupując mu bilet powrotny do Polski, kierując do ośrodka w Częstochowie, gdzie przebywał przez 3 miesiące. Po zwolnieniu się miejsca w SIW Barka w Chudobczycach, został mieszkańcem z zameldowaniem czasowym od 12.04.2013 do 31.08.2013 r., ma się zarejestrować w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna poszukująca pracy, być może stanie się uczestnikiem Centrum Integracji Społecznej w Chudobczycach. Nie posiada, jak oświadcza, żadnego źródła dochodu. Z oświadczenia A. G. wynika, że jest osobą bezdomną, nie ma miejsca, gdzie mógłby zamieszkać. W chwili obecnej nie jest w stanie przezwyciężyć swojej trudnej sytuacji, potrzebuje wsparcia i pomocy w przystosowaniu do realiów w Polsce itp. Nie potrafi określić, kiedy uda mu się usamodzielnić. W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, zachodzi podstawa ustalenia właściwości, o której mowa w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku A. G. ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały jest 76-200 Sławno ul. [...]. Uzasadnia to wskazanie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławnie jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. G. Gminy Sławno i Gmina Kwilcz nie należą do obszaru wspólnego samorządowego kolegium odwoławczego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W sprawie niniejszej rozstrzygnięcie sporu o właściwość było możliwe, ponieważ występujące w sporze organy gminy nie posiadają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia.

W rozpoznawanej sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość pomiędzy Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kwilczu – występującym w imieniu Wójta Gminy Kwilcz a Kierownikiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławnie - występującym w imieniu Burmistrza Miasta Sławno, albowiem oba wymienione organy uznały się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku A. G. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, bielizny osobistej, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach.

Właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). W ust. 1 art. 101 ustawy ustanowiono zasadę, zgodnie z którą, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Od zasady tej przewidziano wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W myśl art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w stosunku do tych osób właściwą miejscowo jest gmina ostatniego ich miejsca zameldowania na pobyt stały.

W ustawie o pomocy społecznej ustawodawca zdefiniował pojęcie osoby bezdomnej, wskazując w art. 6 pkt 8, że jest to osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis powyższy przewiduje zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi natomiast dotyczy sytuacji, kiedy osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym posiada stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie.

Dla rozpoznania zaistniałego w niniejszej sprawie sporu o właściwość konieczne jest ustalenie, czy miejsce pobytu A. G. jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, a tym samym czy A. G., można, czy też nie można uznać za osobę bezdomną.

Zgodnie z regulacją art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), do której odsyła art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, pod pojęciem lokal mieszkalny rozumieć należy lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Z zakresu tego pojęcia ustawodawca wyłączył pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie zatem pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu powołanej ustawy.

W niniejszej sprawie ubiegający się o przyznanie pomocy korzysta ze wsparcia udzielanego osobom bezdomnym w postaci zamieszkiwania w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach. Przyznanie miejsca w schronisku, noclegowni, czy w innych miejscach do tego przeznaczonych, z założenia ma umożliwić przetrwanie w godnych warunkach do czasu, gdy pomoc taka będzie zbędna ze względu na poprawę sytuacji życiowej danej osoby. Nawet, gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, to pobyt we wspomnianych miejscach nie traci charakteru czasowego.

Stwierdzić zatem należy, że lokal, w którym przebywa A. G. nie jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, gdyż z założenia przeznaczony jest on do krótkotrwałego pobytu osób. W związku z powyższym i biorąc pod uwagę fakt, że A. G. obecnie nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały, to spełnia przesłanki do uznania go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się zatem jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W sprawie bezspornym jest, że ostatnim miejscem zameldowania A. G. na pobyt stały było Sławno ul. [...]. Z tego względu organem właściwym do rozpatrzenia wniosku A. G. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, bielizny osobistej, odzieży i obuwia oraz refundacji kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Integracyjnym Wspólnoty Barka w Chudobczycach jest Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sławnie - występujący w imieniu Burmistrza Miasta Sławno.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.