Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2058/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1a pkt 2, art. 54 par. 1, art. 7 par. 1, art. 67 par. 2, art. 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca) sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (dalej zwany: "NUS") wszczął wobec P.B. (dalej zwany: "Skarżącym") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2013r. nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług (dalej zwany: "VAT") za wrzesień 2013r., doręczając zobowiązanemu odpis ww. tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. w K. [...] listopada 2013r.

2. Skarżący pismem z 9 grudnia 2013r. złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną wraz z wnioskiem o jej umorzenie, podnosząc, że nie uchyla się od uregulowania swojego zobowiązania. Powstała jednak wyjątkowa, niezależna od niego, sytuacja, w wyniku której utracił płynność finansową, bowiem Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. doprowadził działaniem niezgodnym z prawem do zamknięcia jego firmy. Wystąpił z ponownym wnioskiem do Transportowego Dozoru Technicznego w W. o przeprowadzenie weryfikacji Okręgowej Stacji Kontroli pojazdów w celu uruchomienia firmy oraz o odszkodowanie za nieprawne zamknięcie firmy i poniesione z tego powodu straty. Po wyegzekwowaniu należnego odszkodowania pokryje "zadłużenie w stosunku do urzędu".

3. Dyrektor Izby Skarbowej w P. (dalej zwany: "DIS") postanowieniem z [...] stycznia 2014r. oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną. W podstawie prawnej wskazał art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267; dalej zwana: "k.p.a.") w związku z art. 54 § 1, 5, 6 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.; dalej zwana: "u.p.e.a.").

DIS w uzasadnienia wyjaśnił, że w celu ustalenia zakresu dopuszczalności skargi konieczne jest zdefiniowanie pojęcia "czynność egzekucyjna", które ustawodawca zwarł w art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1 a pkt 12 u.p.e.a. Złożenie skargi na czynność organu egzekucyjnego skutkuje koniecznością przeprowadzenia postępowania kontrolnego, którego celem jest zbadanie legalności działania organu egzekucyjnego. Stosownie do treści art. 54 u.p.e.a., w ramach ww. skargi można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. Zgodnie z art. 7 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W sprawie zastosowano środek egzekucyjny wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. - egzekucję z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny stosując ten środek, na mocy art. 80 u.p.e.a., dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny wzywa jednocześnie bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Z akt wynika, że zajęcia rachunku bankowego Skarżącego dokonano z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu – [...] listopada 2013r. Zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a., wraz z przesłaniem zawiadomienia zawiadomiono jednocześnie zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu równocześnie 23 września 2013r. odpis ww. tytułu wykonawczego. Ww. zajęcia dokonano więc prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu było zgodne z wzorem określonym w załączniku nr 14 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej zwane: "rozporządzeniem z 2001r.") i zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu skutecznie doręczono zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności jak i zobowiązanemu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego.

DIS - odnosząc się do stanowiska Skarżącego, w którym wskazał, iż nie uchyla się od uregulowania swojego zobowiązania, a także utracił płynność finansową oraz deklaracji, że pokryje "zadłużenie w stosunku do urzędu" po uzyskaniu odszkodowania - stwierdził, iż argumenty te nie mogą stanowić przedmiotu postępowania, prowadzonego na mocy art. 54 u.p.e.a., ponieważ w ramach skargi na czynność można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności. DIS, biorąc pod uwagę, iż postępowanie egzekucyjne jest szczególnym rodzajem postępowania administracyjnego, którego celem jest wymuszenie bądź przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, uznał, że tryb zajęcia był prawidłowy i zgodny z obowiązującym prawem, a zarzuty Skarżącego nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach skargi.

4. Skarżący w zażaleniu z 28 stycznia 2014r. na ww. postanowienie wniósł o jego cofnięcie i ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie ww. czynności egzekucyjnej. Zarzucił, iż NUS po raz kolejny nie dopełnił obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym ww. tytułu wykonawczego oraz nie wziął pod uwagę przysługujących Skarżącemu należności wynikających z ww. prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu. Naruszono więc interes prawny Skarżącego. Zarzucił DIS brak bezstronności i kierowanie się dobrem instytucji państwowych, a nie literą prawa i dobrem podatnika.

5. Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2014r. utrzymał w mocy ww. postanowienie DIS, wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. oraz art. 17, art. 18, art. 23 i art. 54 u.p.e.a.

W uzasadnieniu wskazał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania ww. organu, przez pryzmat przepisów normujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Przedmiotem kontroli jest prawidłowość zakwestionowanych czynności. Organ nadzoru bada więc czy czynności w ramach zastosowanego środka dokonano zgodnie z przepisami u.p.e.a. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje na czynności procesowe - akty administracyjne, w których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania.

Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. w związku z art. 7 u.p.e.a., - egzekucję z rachunku bankowego. Na podstawie art. 80 u.p.e.a. zajął wierzytelności z rachunku bankowego - przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego dokonane jest z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż zastosowanie ww. środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Zajęcia dokonano przez przesłanie do dłużnika zajętej wierzytelności - banku zawiadomienia o zajęciu z [...] listopada 2013r. - doręczone 25 listopada 2013r. Również odpis ww. zawiadomienia o zajęciu z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu 24 listopada 2013r.

Minister Finansów podzielił więc stanowisko DIS, co do braku uchybień formalnych ww. czynności i wskazał, że druk zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, odpowiada wzorowi ustalonemu w załączniku nr 11 do rozporządzenia z 2001r. Zawiadomienie o zajęciu zawiera też wszystkie niezbędne elementy, o których mówi art. 67 § 2 u.p.e.a. NUS dokonując kwestionowanego zajęcia prawa majątkowego z rachunku bankowego, nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji.

Minister Finansów, odnosząc się do pozostałych zarzutów Skarżącego stwierdził, iż wykraczają one poza zakres skargi na czynność i podkreślił, iż w trybie art. 54 u.p.e.a. można kwestionować jedynie zasadność i prawidłowość czynności o charakterze wykonawczym, a nie działania będące podstawą egzekucji. Skarga na czynności egzekucyjne wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności - w sprawie zajęcia rachunku bankowego - od strony wykonawczej. Bada się zgodności z przepisami u.p.e.a, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się istnienia egzekwowanego obowiązku. Okoliczności dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdy Skarżący posiada prawomocny wyrok, z którego wynika wierzytelność mogąca być skompensowaną z egzekwowaną należnością, mieszczą się w granicach art. 33 u.p.e.a. (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) i nie mogą być badane w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i skarga na czynności egzekucyjne są rozpatrywane w dwóch odrębnych trybach postępowania administracyjnego, opartych na innej podstawie prawnej i odmiennych przesłankach. Z akt wynika, że Skarżący nie skorzystał z wniesienia ww. zarzutów.

6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów, wyjaśniając, iż jest świadomy powstałego zobowiązania podatkowego z tytułu VAT za wrzesień 2013r., którego nie unika. Taki sam obowiązek ciąży na Skarbie Państwa, zatem NUS i DIS powinien respektować ww. prawomocny wyrok z 10 maja 2005r., zgodnie z którym powstałe zobowiązanie może zostać skompensowane.

7. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej zwana: "P.p.s.a.").

W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą.

3. Przepisy art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a., do których w sposób prawidłowy odwołały się organy obu instancji w podstawie prawnej wydanych w sprawie postanowień, wskazują, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 czerwca 1996r. sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274). Skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. może dotyczyć też przewlekłości postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny" (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie natomiast do prawidłowo również powołanego w podstawie prawnej wydanych w sprawie postanowień art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast w świetle art. 1a pkt 12 u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych.

4. Sąd, odnosząc powyższe rozważania do oceny rozpoznawanej sprawy zauważa, iż w treści wniesionej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, podniesiono okoliczności związane z wymagalnością egzekwowanych należności w związku z istniejącą – zdaniem Skarżącego - możliwość kompensaty egzekwowanych należności w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 10 maja 2005r. sygn. akt I SA/Po 727/03, jak również wskazywano, że Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za utratę płynności finansowej, bowiem to Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. doprowadził działaniem niezgodnym z prawem do zamknięcia jego firmy. Wskazał też, że zwrócił się ponownym wnioskiem do Transportowego Dozoru Technicznego w W. o przeprowadzenie weryfikacji Okręgowej Stacji Kontroli pojazdów w celu uruchomienia firmy oraz o odszkodowanie za nieprawne zamknięcie firmy i poniesione z tego powodu straty. Po wyegzekwowaniu należnego odszkodowania pokryje "zadłużenie w stosunku do urzędu".

Sąd, mając powyższe zarzuty na względzie, podziela stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie mogą być jednak podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącego. Mogą one jedynie stanowić ewentualnie podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienioną w art. 33 u.p.e.a.

Rację ma również Minister Finansów, że Skarżący – co wynika z akt administracyjnych – nie skorzystał z przysługującego mu środka zaskarżenia w postaci wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, choć został o takiej możliwości pouczony.

Zdaniem Sądu organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez NUS zajęcia wierzytelności z ww. rachunku bankowego. Sposób dokonania tej czynności, w ocenie Sądu, odpowiada bowiem przepisom art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. w związku z art. 67 § 2 u.p.e.a., a jej forma jest zgodna z załącznikiem nr 14 ww. rozporządzenia z 2001r. określającymi wzór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem.

5. Sąd, biorąc powyższe pod uwagę, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a.