Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 114/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r. M.D. wystąpiła do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną przez nią opieką nad jej niepełnosprawną babcią C.P. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Burmistrz, z upoważnienia którego działał Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Po wniesieniu przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Pomimo ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Burmistrz nie znalazł podstaw dla uwzględnienia wniosku strony i decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] ponownie odmówił M.D. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ pierwszej instancji wskazał na dwa względy uzasadniające wydaną decyzję. Po pierwsze, niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią wieku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ dostrzegając w obrocie prawnym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt K 38/13) nie znalazł podstaw dla jego uwzględnienia w niniejszej sprawie. Po drugie, C.P. ma syna zamieszkującego na terytorium gminy. Z poczynionych ustaleń wynika, że ma on ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jednak w ocenie organu pierwszej instancji okoliczność ta nie stanowi przeszkody w opiece nad niepełnosprawną matką. Posiadanie uprawnień z zakresu zabezpieczenia społecznego nie stanowi przeszkody w wykonywaniu obowiązku alimentacyjnego. Skoro jest on możliwy do spełnienia przez osobę w bliższym stopniu zobowiązaną do alimentacji, organ nie znalazł podstaw dla przyznania prawa do świadczenia alimentacyjnego zgodnie z żądaniem strony.

Od powyższej decyzji M.D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, kwestionując prawidłowość i zgodność z prawem wydanej decyzji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 17 ust. 1 -1 b i 3- 3d, art. 24 ust. 2, 2a i 4 oraz art. 32 ust 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej w skrócie u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej w skrócie k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał m.in., że na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., pomimo że niepełnosprawność dorosłej osoby pozostającej pod jego opieką nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej do 25 roku życia. Z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 nie jest bowiem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym orzeczeniem TK.

Samorządowe Kolegium odwoławcze zwróciło jednakże uwagę na ustalenia stanu faktycznego – będącego również konsekwencją oświadczeń składanych przez samą stronę – związane z ustalonym kręgiem osób zobowiązanych do alimentacji względem C.P. W odniesieniu do syna osoby wymagającej opieki organ odwoławczy stwierdził, iż sam fakt amputacji ręki i legitymowania się z tego powodu orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie powoduje niemożności sprawowania opieki. Stan zdrowia C.P. i zakres wykonywanych dla niej czynności pomocniczych nie uniemożliwia ich wykonywania przez jej syna. W tym zakresie Kolegium w pełni podzieliło argumentację organu pierwszej instancji. W związku z tym, że syn C.P. może skutecznie sprawować opiekę nad swoją niepełnosprawną matką, wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnuczce.

Na powyższą decyzję SKO M.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając naruszenie:

1) prawa procesowego w postaci art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego i co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a także brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;

2) prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego literalną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż osoby bliżej spokrewnione z osobą niepełnosprawną winny legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w sytuacji, w której do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie dalej spokrewnionej wystarczającym winno być wykazanie faktycznej niemożności sprawowania opieki przez wskazane powyżej osoby.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozważenie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, jak również zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyła zarówno skarżąca jak i organ, nie żądając przeprowadzenia rozprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, odmawiającą M.D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad babcią – C.P., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium, zasadniczą przyczyną powyższej odmowy był fakt, iż C.P. ma krewnego w pierwszym stopniu w linii prostej, tzn. dorosłego syna M.D., nie legitymującego się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Syn C.P. jest po amputacji ręki i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie organów orzekających w sprawie fakt ten nie powoduje niemożności sprawowania opieki. Stan zdrowia C.P. i zakres wykonywanych dla niej czynności pomocniczych nie uniemożliwia wykonywania ich przez syna. Może on skutecznie sprawować opiekę nad niepełnosprawną matką, co wyłącza możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiła regulacja zawarta w art. 17 u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).

Odnosząc się do powyższej regulacji, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż przesłanki wskazane art. 17 ust. 1a u.ś.r. należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań dotyczących przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. przykładowo wyroki NSA z 5 listopada 2015 r., I OSK 1062/14 oraz z 21 czerwca 2017 r., I OSK 829/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). W art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359; dalej w skrócie k.r.o.). Nie można zatem pominąć treści art. 132 k.r.o., w myśl którego obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W tym kontekście za błędną należy uznać wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r., kategorycznie wykluczającą osobę spokrewnioną w dalszym stopniu z osobą niepełnosprawną wymagającą opieki z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego także w przypadku, gdy osoba, na której spoczywa obowiązek alimentacyjny w bliższej kolejności, nie może wykonywać opieki z powodu wieku czy złego stanu zdrowia, nawet jeśli nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy formalistyczna wykładnia omawianych przepisów mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawną C.P. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 stycznia 2022 r., II SA/Gl 1174/21).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę opowiada się za taką wykładnią przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, które pozwolą na zapewnienie realnej pomocy osobie z orzeczonym znacznym stopnieniem niepełnosprawności. Ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia negatywnej przesłanki, jaką jest brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby zobowiązanej do opieki w pierwszej kolejności i odmowa na tej podstawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej w kolejności następnej, w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, może w niektórych przypadkach prowadzić do skutków sprzecznych z celem ustawy, a mianowicie braku zapewnienia realnej opieki osobie tego wymagającej (podobny pogląd wyraził WSA w Rzeszowie w wyroku z 17 listopada 2021 r., II SA/Rz 1369/21).

Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując wykładni m.in. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. na gruncie stanów faktycznych, w których prawa do świadczenia pielęgnacyjnego domagała się osoba obciążona wobec niepełnosprawnego obowiązkiem alimentacyjnym w dalszej kolejności, niejednokrotnie przyznawał pierwszeństwo wykładni celowościowej oraz systemowej, uwzględniającej takie wartości konstytucyjne jak dobro rodziny (art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP) i pomoc państwa osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji RP), natomiast pomijając niezgodne z nimi wyniki wykładni literalnej (vide: wyroki NSA z 17 grudnia 2009 r., I OSK 722/09; z 17 grudnia 2009 r., I OSK 723/09; z 18 lipca 2012 r., I OSK 190/12; z 9 stycznia 2013 r., I OSK 1196/12; z 23 stycznia 2013 r., I OSK 1899/12; z 13 lutego 2013 r., I OSK 1526/12; z 18 listopada 2015 r., I OSK 1200/14; z 6 listopada 2014 r., I OSK 251/14; z 20 września 2013 r., I OSK 46/13; z 13 listopada 2015 r., I OSK 1230/14; z 11 stycznia 2017 r., I OSK 1113/15; z 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20; z 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaznaczyć przy tym należy, że konieczność przyznania pierwszeństwa wynikom wykładni celowościowej i systemowej art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. aktualizuje się wyłącznie w określonym stanie faktycznym sprawy. Następuje to w sytuacji gdy wykładnia językowa, od której rozpoczyna się proces rekonstrukcji normy prawa, daje rezultaty nieakceptowalne na gruncie systemu prawa, pozostające w sprzeczności z nadrzędnymi przepisami konstytucyjnymi, znajdującymi bezpośrednie zastosowanie w razie sprzeczności z nimi norm niższego rzędu (art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, o czym mowa m.in. w wyroku NSA z 14 lipca 2021 r., I OSK 394/21).

Ponadto w wyrokach z 6 października 2021 r., I OSK 530/21 oraz z 15 października 2021 r., I OSK 675/21, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż wyjątkowych sytuacjach wnuczka wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną babką, może zostać uznana za osobę uprawnioną do takiego świadczenia. Przy czym brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności osób, na których spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego członka najbliższej rodziny, nie wyczerpuje sytuacji uprawniających wnuczkę do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek alimentacyjny po stronie wnuczki aktualizuje się bowiem także wtedy, gdy osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszej kolejności nie będą w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od nich na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania będzie niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W takiej sytuacji obowiązkiem organów pozostaje zbadanie, czy preferowany przez ustawodawcę opiekun osoby niepełnosprawnej, spokrewniony z nią w pierwszym stopniu, z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego), rzeczywiście nie ma możliwości realizowania swych obowiązków. Powodami, które mogą być uznane za uniemożliwiające obiektywne sprawowanie opieki są chociażby wiek i stan zdrowia osoby zobowiązanej, czy rodzaj niepełnosprawności podopiecznego.

Rozstrzygnięcie o zasadności żądania skarżącej, dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki (w realiach sprawy nad babcią) zależy od ustalenia, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do alimentacji, tzn. syn jest zdolna do jej sprawowania m.in. czy stan jego zdrowia i stopień ogólnej sprawności umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Niewątpliwie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym, niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Przy zastosowaniu jednak wykładni funkcjonalnej i systemowej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności syna nie unicestwia automatycznie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie spokrewnionej z niepełnosprawną w dalszym stopniu (w rozpatrywanym przypadku skarżącej wnuczce), o ile okoliczności sprawy wskazują na obiektywną utratę przez syna zdolności fizycznych do należytego sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką (por. wyrok WSA w Białymstoku z 9 listopada 2021 r., II SA/Bk 719/21).

Tymczasem organy orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły przede wszystkim, czy syn skarżącej (jak wynika z akt sprawy, legitymujący się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, będący po amputacji ręki) jest w stanie realnie sprawować opiekę nad swoją matką, w tym m.in. czy jest w stanie przygotowywać dla niej posiłki, utrzymywać jej dom w czystości, jak również zapewnić matce pomoc w utrzymaniu codziennej higieny (takie czynności z zakresu opieki nad niepełnosprawną C.P. zostały między innymi wymienione w formularzu wywiadu środowiskowego). Nadto skarżąca podała w toku wywiadu środowiskowego, iż jest ona jedyną osobą mogącą sprawować bezpośrednią opiekę nad babcią, zaś jej stryj M.D. pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podała dodatkowo, iż jej stryj z uwagi na swoją niepełnosprawność sam potrzebuje pomocy. Charakter jego niepełnosprawności oraz brak ustaleń organów co do realnej możliwości sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką skutkują uznaniem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji (odmawiające skarżącej – wnuczce osoby wymagającej opieki prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią C.P. z tej przyczyny, że jej syn nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności) zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania, tzn. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Rozpoznając ponownie sprawę organy zobowiązane będą do uwzględnienia powyższych wskazań zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., tzn. do ustalenia w drodze dopuszczalnych prawem środków dowodowych, jakie konkretnie czynności wchodzą w zakres opieki nad niepełnosprawną C.P., a następnie czy syn wymienionej osoby jest w stanie realnie sprawować opiekę nad matką, biorąc pod uwagę charakter jego niepełnosprawności. Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy materiał dowodowy w tym zakresie należy bowiem uznać za niewystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Nie można wykluczyć, iż pomocne może okazać się również włączenie do akt dokumentacji dotyczącej jego niepełnosprawności, np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zamiast znajdującego się w aktach zaświadczenia w tym przedmiocie. Dodatkowo w sytuacji, gdy postępowanie dowodowe dostarczy podstaw do uznania, iż syn skarżącej nie jest w stanie sprawować tej opieki, organy orzekające w sprawie będą zobowiązane do uwzględnienia przedstawionej wyżej materialnoprawnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Nadto – przy czym dotyczy to w szczególności organu pierwszej instancji, gdyż Kolegium zajęło w tym zakresie stanowisko zgodne z obecną linią orzeczniczą – sprawa winna zostać rozpoznana z pominięciem art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność została stwierdzona powyższym wyrokiem.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako naruszającą art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt I oparto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c. p.p.s.a., przy czym z uwagi na konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił również decyzję organu pierwszej instancji.

Zawarte w pkt II wyroku rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).