Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1714/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: art. 845
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Teza: Fakt wpłacenia pieniędzy bezpośrednio do kasy spółki przez jej prezesa, w czasie gdy spółka ma kłopoty finansowe nie jest okolicznością wystarczającą w rozumieniu art. 845 Kc  do przyjęcia, że spółka nabyła prawo rozporządzania tymi pieniędzmi.

TEZY

Fakt wpłacenia pieniędzy bezpośrednio do kasy spółki przez jej prezesa, w czasie gdy spółka ma kłopoty finansowe nie jest okolicznością wystarczającą w rozumieniu art. 845 Kc  do przyjęcia, że spółka nabyła prawo rozporządzania tymi pieniędzmi.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie opłaty skarbowej.


UZASADNIENIE

Prezes Spółki wpłacał kolejno bezpośrednio do kasy Spółki sześć razy od kwietnia do września 1995 r. pieniądze w łącznej wysokości 64.900 zł. Wpłaty dokonywane były wówczas, gdy spółka nie dysponowała środkami finansowymi na pokrycie bieżącej działalności /spółka natychmiast wydatkowała wpłacone kwoty/, zwrot natomiast następował wówczas, gdy Spółka dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi. Później wpłaty te były rejestrowane jako pożyczki krótkoterminowe. Urząd Skarbowy a następnie Izba Skarbowa potraktowały te umowy jako umowy pożyczki i wymierzyły stosowną opłatę skarbową. Spółka podniosła, że zawarta umowa to umowa depozytu nieprawidłowego a nie pożyczki, od której nie pobiera się opłaty skarbowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Jakkolwiek nie można podzielić wszystkich argumentów przytoczonych w zaskarżonych decyzjach, które zdaniem organu odwoławczego - umożliwiają zakwalifikowanie podanych wyżej czynności cywilnoprawnych do umów pożyczki, to jednak skargi nie mogą być uznane za uzasadnione.

Z art. 835 i następnych Kc  wynika, że istota umowy przechowania polega na tym, że przechowawca ma obowiązek zachowania rzeczy w stanie nie pogorszonym, obowiązany jest zwrócić ją w każdym czasie na żądanie składającego, a ponadto nie wolno mu używać rzeczy oddanej na przechowanie bez zgody składającego, chyba że jest to konieczne do zachowania jej w stanie nie pogorszonym. Szczególnym rodzajem przechowania jest depozyt nieprawidłowy /art. 845 Kc/, zawierający zarówno elementy przechowania, jak i pożyczki. Przedmiotem umowy depozytu nieprawidłowego są wyłącznie pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku, którymi przechowawca może dysponować /puścić w obieg/ bez zgody składającego. Uprawnienie to jest konsekwencją nabycia przez przechowawcę prawa własności przedmiotu umowy depozytu nieprawidłowego. Uprawnienie do rozporządzania przedmiotem depozytu nieprawidłowego powinno wynikać z przepisów szczególnych, umowy lub okoliczności.

Błędny jest pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że "z zasady przechowanie nieprawidłowe zbliża się do umowy pożyczki", co - zdaniem organu odwoławczego - miało stanowić jeden z argumentów przemawiających za zakwalifikowaniem występujących w sprawie czynności cywilnoprawnych do umów pożyczki. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie /Kodeks cywilny. Komentarze, tom II, Wydawnictwo C.N. Beck, Warszawa 1998 r., str. 461 / przyjmowano, że umieszczenie art. 845 Kc regulującego umowę przechowania w tytule XXVIII Kc, wskazuje na zamiar uznania umowy depozytu nieprawidłowego za odmianę umowy przechowania a nie pożyczki. Pomimo tej wadliwości jednak - w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego sprawy - skargi są bezzasadne.

Ustalenia faktyczne dokonane w czasie postępowania podatkowego, a w szczególności niesporna w sprawie okoliczność, że prezes Spółki dokonywał wpłat do kasy Spółki, co wykluczało możliwość oddania tych samych banknotów, prowadzą do oczywistego wniosku, że czynności tych nie można zaliczyć do umowy przechowania, o której mowa w art. 835 Kc. Materiał dowodowy poszczególnych spraw nie daje również podstaw do przyjęcia, że strony zawarły w 1995 r. umowę depozytu nieprawidłowego. Jak już bowiem powiedziano, uprawnienie do rozporządzania przedmiotem depozytu nieprawidłowego powinno wynikać z przepisów szczególnych, umowy lub okoliczności. Z akt nie wynika, aby Spółka posiadała tego rodzaju uprawnienie. Zaprzeczył zresztą temu prezes Spółki, który w czasie postępowania podatkowego podał, że dokonywał wpłat do kasy Spółki dlatego, że chciał zabezpieczyć swoje pieniądze przed kradzieżą i włamaniami. W tym stanie rzeczy, organy podatkowe oceniając w granicach posiadanych uprawnień całokształt zebranego materiału dowodowego /art. 80 Kpa/ zasadnie przyjęły, że dokonane przez prezesa wpłaty do kasy Spółki podanych wyżej kwot były w istocie umowami pożyczki, która stosownie do przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ podlega opłacie skarbowej.