Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 930/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 27, art. 43
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 149, art. 152, art. 154, art. 160, art. 58 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 132, art. 145 par. 1 pkt 1 lit a, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. ref. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] A.K. domagał się wypłacenia na rzecz jego córki A. zasiłku stałego za okres od dnia [...] do dnia [...] wraz z ustawowymi odsetkami, świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] oraz opłacenia zaległych składek "emerytalno-rentowych".

Decyzją z [...], nr [...] Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. orzekł o wypłaceniu A.K. kwoty [...] zł, tytułem wyrównania zasiłku stałego za okres od [...] do [...].

Rzeczony zasiłek przysługiwał skarżącemu mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], nr [...], którą przyznano mu to świadczenie na okres od [...] do [...].

W uzasadnieniu omawianej decyzji z dnia [...] podano, że za wskazany wyżej okres (to jest od [...] do [...]) A.K. nie miał stosownego orzeczenia o niepełnosprawności córki i uzyskał je dopiero w dniu [...], w wyniku wykonania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] sygn. akt [...], mocą którego potwierdzono, iż na dzień [...] jego córka była uprawniona do dalszego pobierania zasiłku stałego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), przy jednoczesnym spełnieniu innych warunków jego pobierania przewidzianych w tej ustawie. Skoro zatem skarżący przedłożył nowe orzeczenie o niepełnosprawności, które dało uprawnienie do wypłaty zasiłku po dniu [...], to złożony wniosek dopiero teraz mógł zostać uwzględniony.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez A.K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] nr [...], uchyliło w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem. W motywach przedmiotowej decyzji podniosło, iż pozytywne załatwienie wniosku skarżącego w oparciu o zapis art. 27 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) jest sprzeczne z zasadą legalności albowiem z dniem 30 kwietnia 2004 r. ustawa ta została uchylona na mocy klauzuli derogacyjnej zawartej w art. 160 nowej ustawy o pomocy społecznej – uchwalonej w dniu 12 marca 2004 r.

Z kolei przywołana ustawa z dnia 12 marca 2004 r. obowiązująca od dnia 1 maja 2004 r. przewiduje wprawdzie w art. 37 ust. 1 świadczenie o nazwie "zasiłek stały", jednak ma ono inny charakter niż to, o które wnosiła strona. Świadczenie przypominające dawny "zasiłek stały" z pomocy społecznej nosi natomiast obecnie nazwę "świadczenie pielęgnacyjne" i podlega ono uregulowaniom ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). W tym miejscu organ odwoławczy dodał, że w oparciu o treść art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego stosuje się jego przepisy. Skoro zatem przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest świadczenie, które nie ma swojego odpowiednika w nowej ustawie o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., to postępowanie takie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję A.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem wydanym w dniu 21 lutego 2008 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt P 28/06 (publ. OTK-A 2007/9/109, Dz. U. RP z 2007, Nr 209, poz. 1519) stwierdził, iż art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (który stanowił podstawę prawną wspomnianej decyzji) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych oraz jest niezgodny z art. 32 ustawy zasadniczej. W sprawie zaistniała zatem przesłanka uzasadniająca uchylenie decyzji administracyjnej, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) albowiem została ona wydana w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją RP, co daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, przewidzianą w art. 145a §1 K.p.a.

Równocześnie Sąd wskazał, iż w dalszym postępowaniu organ administracji powinien ustalić, czy spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania skarżącemu uprawnień do zasiłku stałego z uwagi na treść przepisu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, przy czym ustalenia te powinny być dokonane z uwzględnieniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

W wyniku cytowanego wyżej wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w dniu [...] wydało decyzję, mocą której uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], nr [...] i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy powtórzył argumentację podniesioną w omawianym wyroku a nadto zaakcentował, że nie wydaje się decyzji administracyjnej w sprawie wypłaty świadczenia bądź jego wyrównania gdyż jest to czynność materialno-techniczna będąca jedynie formą realizacji decyzji przyznającej prawo do tego świadczenia.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C. decyzją nr [...] wydaną w dniu [...], zmienił decyzję własną z dnia [...], Nr [...] (przyznającą skarżącemu zasiłek stały) w ten sposób, że słowa do [...] zastąpił słowami "do [...]" równocześnie wskazując, że kwota [...] zł stanowiąca wyrównanie zasiłku stałego za okres od [...] do [...] została wypłacona skarżącemu w dniu [...].

W podstawie prawnej przedmiotowej decyzji powołane zostały przepisy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, art. 104 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt P 28/06.

W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na dzień [...] strona spełniała wymogi warunkujące otrzymanie zasiłku stałego określone w art. 27 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. Zważywszy zatem wskazania wynikające zarówno z cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2007 r., jak i z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2008 r., przysługiwało mu prawo do pobierania spornego świadczenia.

Zasiłek stały przyznano jednak do dnia [...], gdyż "od dnia 1 maja 2004 r., to samo świadczenie (świadczenie pielęgnacyjne) przewiduje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych".

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. A.K., działający przez pełnomocnika - adwokata R.S. wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie tego aktu i orzeczenie co do istoty sprawy.

Skarżący podniósł zarzut, iż rozstrzygnięcie to rażąco narusza prawo albowiem nie odniesiono się w nim do żądania wyrażonego we wniosku strony z dnia [...] dotyczącego wypłacenia świadczenia pielęgnacyjnego od [...] do [...] oraz ustawowych odsetek za nieterminową wypłatę zasiłku stałego za okres od [...] do [...].

Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, który upoważnia do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo w innych przypadkach i na innych zasadach, niż określone w tym Kodeksie o ile przewidują to przepisy szczególne. Przepisem takim jest art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jego odpowiednikiem jest art. 106 ust. 5 aktualnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.), po myśli którego organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony, bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej bądź osobistej osób otrzymujących świadczenie.

Zmiana lub uchylenie decyzji może więc nastąpić z powodu zmiany przepisów stanowiących podstawę prawną tego aktu.

Mając na uwadze powyższe Kolegium wywiodło, iż organ pierwszej instancji orzekając o zmianie decyzji własnej z dnia [...] przyznającej zasiłek stały nie naruszył przepisów obowiązującego prawa. Wykonał bowiem zalecenia wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lutego 2008 r., rozważając ponownie kwestię uprawnień strony do spornego świadczenia i w tym zakresie ustalając, iż w okresie objętym wnioskiem (od [...] do [...]) skarżący uprawnienia te posiadał i właśnie na taki okres zostało mu ono przyznane. Z kolei zmiana aktu o przyznaniu wspomnianego zasiłku poprzez skrócenie okresu jego pobierania do dnia 30 kwietnia 2004 r. uzasadniona była tym, iż w następstwie zmiany stosownych przepisów, od dnia następnego (1 maja 2004 r.) zasiłek stały został zniesiony a w jego miejsce wprowadzono świadczenie pielęgnacyjne przyznawane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, że odnoszą się one przede wszystkim do kwestii świadczenia pielęgnacyjnego, a więc do zagadnienia rozstrzygniętego w odrębnym postępowaniu zakończonym wydaniem osobnej decyzji administracyjnej z dnia [...], mocą której stronie przyznano to świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem na okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. A.K. wniósł od tego rozstrzygnięcia odwołanie, w następstwie którego Kolegium decyzją wydaną w dniu [...] nr [...] utrzymało rzeczony akt w mocy. Omawiana decyzja organu drugiej instancji nie została natomiast przez wyżej wymienionego zaskarżona do sądu administracyjnego.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do kwestii wypłaty ustawowych odsetek za nieterminową wypłatę zasiłku stałego za okres od [...] do [...] wywodząc, że o ile strona poniosła szkodę w wyniku działania administracji publicznej, może dochodzić swych roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym. Równocześnie zwrócił uwagę, że dokonanie wypłaty zasiłku stałego za wskazany wyżej okres w dniu [...] nie jest zawiniona przez organ pierwszej instancji, lecz stanowi efekt tego, iż zasiłek ten mógł zostać wypłacony skarżącemu dopiero po przedłożeniu stosownego orzeczenia uwzględniającego treść wyroku sądu zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności wydane wobec jego córki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.K. wniósł o "ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] do [...], wyrównanie za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł + ustawowe odsetki oraz wyrównanie składki za ubezpieczenie społeczne za w/w okres".

Skarżący podkreślił, iż w roku [...] został poinformowany przez pracownika socjalnego, że aby dalej pobierać zasiłek stały musi uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności ustalające, że jego córka wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie takie uzyskał w wykonaniu wyroku sądu ogłoszonego na rozprawie przeprowadzonej w dniu [...] i dlatego wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (wcześniej zasiłku stałego) mógł złożyć dopiero we [...].

W tym miejscu zaakcentował, że powinien otrzymać wnioskowane świadczenie także za okres od [...] do [...], albowiem sprawuje opiekę nad swym dzieckiem w sposób ciągły od ośmiu lat i czynił to również wówczas.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Kolegium ponownie wskazało, że organ pierwszej instancji zmieniając decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego w zakresie obejmującym skrócenie okresu jego pobierania nie naruszył prawa. Był bowiem do tego upoważniony z mocy art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzja administracyjna może być zmieniona na niekorzyść strony bez jej zgody między innymi w przypadku zmiany przepisów prawa. Nadto wywiodło, że przedmiotem skargi jest decyzja o przyznaniu zasiłku stałego, natomiast podniesione w niej zarzuty odnoszą się do świadczenia pielęgnacyjnego, co do którego toczyło się odrębne postępowanie administracyjne zakończone wydaniem osobnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca go decyzja zapadła w pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego nie mogą one pozostać w obrocie prawnym.

Przedmiotem skargi A.K. jest akt utrzymujący w mocy decyzję, którą organ pierwszej instancji zmienił swe wcześniejsze rozstrzygnięcie o przyznaniu wyżej wymienionemu zasiłku stałego ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Istotą omawianej zmiany było skrócenie okresu, na który świadczenie to było przyznane, a mianowicie ustalenie jego końcowej daty - oznaczonej pierwotnie jako [...] - na dzień [...].

W motywach rzeczonego rozstrzygnięcia powołano się na zmianę przepisów prawa, a mianowicie na utratę mocy obowiązującej przez ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, co skutkowało zniesieniem instytucji zasiłku stałego, który podlegał regulacji art. 27 tego aktu. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, powyższe nastąpiło na podstawie klauzuli derogacyjnej zawartej w art. 160 nowej ustawy o pomocy społecznej uchwalonej w dniu 12 marca 2004 r., która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 r.

Zdaniem Sądu okoliczności sprawy nie uzasadniały jednak zmiany decyzji przyznającej stronie sporne świadczenie, w oparciu o art. 43 ust. 2a cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. Jakkolwiek bowiem wspomniane unormowanie upoważniało organ administracyjny do uchylenia lub zmiany decyzji kształtującej prawo bez zgody strony w przypadku zmiany obowiązujących przepisów stanowiących podstawę zawartego w niej rozstrzygnięcia, to jednak nie budzi wątpliwości, że zastosowanie tego trybu nie było dopuszczalne z uwagi na odmienne wskazania określone w odpowiednich przepisach intertemporalnych.

W tym kontekście nie sposób tracić z pola widzenia treści art. 149 nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., który umieszczony został w Rozdziale 2 omawianego aktu prawnego zawierającym przepisy przejściowe i końcowe. Z brzmienia tego unormowania wynika wyraźnie, że z dniem wejścia w życie cytowanej ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie wcześniejszej ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie decyzji określonych w ust. 2 i 3 tego przepisu oraz w art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. a tym samym nie obejmuje rozstrzygnięć wydanych w przedmiocie zasiłku stałego. Oznacza to, że z dniem 1 maja 2004 r. wszystkie wydane dotychczas decyzje o przyznaniu zasiłku stałego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 1990 r. wygasły, a w rezultacie świadczenie to przestało istnieć. Jego kontynuację stanowi natomiast świadczenie pielęgnacyjne przewidziane w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym należy zaakcentować, że intencją ustawodawcy było tu zachowanie ciągłości przy pobieraniu wspomnianych świadczeń. W świetle powyższego organ administracji zobowiązany był uruchomić tryb przewidziany w art. 149 ust 1 u. p. s. i stwierdzić wygaśnięcie z dniem 1 maja 2004 r. decyzji z [...] przyznającej skarżącemu zasiłek stały. W tym miejscu przyjdzie dostrzec, że decyzja ta w [...] nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie art. 43 ust 2 a u. p. s. z uwagi na zmianę stanu prawnego, a tym samym w dniu 1 maja 2004 r. była obowiązująca.

Przepis art. 58 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. z kolei określa, że osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie przepisów o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy (przypadającego na 1 maja 2004 r.) w związku z pielęgnacją dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zm.), nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do dnia 31 sierpnia 2005 r., jeżeli spełnia warunki określone w dotychczasowych przepisach.

Przyjąć należy, że chodzi tu o warunki określone w art. 27 uchylonej ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r.

Spełnienie tych wymogów przez stronę organ administracji publicznej powinien domniemywać, jeżeli w obrocie prawnym w niezakłócony sposób funkcjonuje decyzja o przyznaniu jej zasiłku stałego, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób, które straciły podstawę prawną przysługiwania rzeczonego zasiłku ustalane jest decyzją wójta na okres do 31 sierpnia 2005 r. (por.: A. Korcz-Maciejko, W. Maciejko - "Świadczenia rodzinne. Komentarz" wyd. 2, Warszawa 2008, str. 499).

W ocenie Sądu, skutkiem prawnym przywołanego art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest przekształcenie dotychczasowego zasiłku stałego w świadczenie pielęgnacyjne. Z brzmienia tego unormowania a w szczególności z użytego w nim sformułowania "nabywa prawo" wynika, że omawiana konwersja następuje z mocy prawa, przy czym osoba uprawniona składa wniosek a organ wydaje stosowną decyzję.

W tym miejscu należy podnieść, iż skarżący jest osobą, o której mowa w przywołanym art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Abstrahując od kwestii związanych z fizycznym wypłacaniem mu zasiłku stałego (stanowiącym wszak jedynie czynność materialno-techniczną realizującą decyzję o jego przyznaniu), był on "osoba otrzymującą" omawiane świadczenie do dnia wejścia w życie wspomnianej ustawy. W sprawie jest bowiem poza sporem, że decyzja, na mocy której uzyskał prawo do jego pobierania, do dnia 30 kwietnia 2004 r. pozostawała w obrocie prawnym i dopiero w tym dniu wygasła na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów obydwu instancji wydane zostały z naruszeniem norm prawa materialnego zawartych w art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz w art. 58 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skoro bowiem decyzja o przyznaniu A.K. zasiłku stałego z dniem 1 maja 2004 r. wygasła z mocy samego prawa, to brak było podstaw do wydawania późniejszego rozstrzygnięcia o jej zmianie. Równocześnie, jak wynika z uzasadnienia decyzji zmieniającej z dnia [...], organ pierwszej instancji - stosując się do zaleceń tutejszego Sądu, zawartych w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. - ustalił, że skarżący spełniał przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku stałego określone w art. 27 ustawy o pomocy społecznej, na dzień [...] (to jest na dzień poprzedzający początkową datę okresu, za który otrzymał zaległą wypłatę wskazanego świadczenia).Skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego, to organ administracji powinien uruchomić stosowne postępowanie w tym zakresie. Jak wynika z akt sprawy skarżący otrzymał stosowne świadczenie od [...] i domaga się jego przyznania za okres od [...] do [...] zatem w odniesieniu do wskazanego okresu niezbędne jest uruchomienie postępowania mając na względzie treść art. 58 ust. 1, (do którego nawiązano wszak w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2007 r.) w ramach którego konieczne będzie zbadanie zachowania omawianych wymogów na dzień 1 maja 2004 r. (data wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych), zaś w przypadku ustalenia, że warunki te zostały spełnione należałoby przyznać świadczenie pielęgnacyjne za okres począwszy od tego dnia do [...].

Uregulowanie art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. przewiduje bowiem szczególny tryb nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w drodze konwersji pobieranego dotychczas zasiłku stałego, która następuje z mocy prawa i jest uwarunkowana wyłącznie tym, aby osoba taka w dniu 1 maja 2004 r. spełniała przesłanki otrzymania zasiłku stałego określone w dotychczasowych przepisach (czyli w art. 27 uchylonej ustawy o pomocy społecznej).

Jakkolwiek przy tym art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, to jednak zasadnym jest tu zastosowanie wykładni nie literalnej a celowościowej omawianego przepisu. Potwierdzeniem zaprezentowanego wyżej stanowiska jest uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07 (Dz. U. Nr 200, poz. 1446), w którym uznano, że przywołany art. 24 ust. 2 wspomnianej ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mianowicie, zdaniem Trybunału stwierdzenie, że dopiero od chwili uzyskania ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności i innych niezbędnych dokumentów można się domagać przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, jest nieuprawnione. Przepis powyższy ma zastosowanie tylko wówczas, gdy data ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności jest tożsama z datą wystąpienia niepełnosprawności, natomiast nie uwzględnia sytuacji, w której orzeczenie o niepełnosprawności stwierdzałoby, iż niepełnosprawność wystąpiła przed dniem wystąpienia z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności.

Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że nie budzi sprzeciwu to, iż samo uzyskanie urzędowego potwierdzenia stanu niepełnosprawności wymaga postępowania administracyjnego zainicjowanego przez osobę zainteresowaną, ani to, że postępowanie to z natury rzeczy musi trwać przez czas odpowiadający standardom właściwym dla postępowania administracyjnego i że w tym okresie zainteresowany jako nie odpowiadający ustawowym przesłankom uznania niepełnosprawności jest pozbawiony zasiłku. Jednakże od momentu wskazanego przez władzę publiczną w decyzji ustalającej wystąpienie niepełnosprawności danego stopnia zainteresowany ma prawo uzyskać - w ustawowym trybie - zasiłek pielęgnacyjny w ustawowo określonej wysokości. Z tą datą jego interes w uzyskaniu rzeczonego świadczenia pozostaje pod ochroną art. 69 ustawy zasadniczej. Dlatego tej spójnej konstrukcji, wynikającej z przywołanej normy konstytucyjnej przeczy rozwiązanie przyjęte w art. 24 ust. 2 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzające bezwzględny termin ograniczający datę przyznania zasiłku opiekuńczego w oderwaniu od konkretnej daty urzędowo ustalonej w ustawowo określonym trybie stwierdzania przesłanek realizacji uprawnienia publicznoprawnego chronionego konstytucyjnie. W ocenie Trybunału zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w pełni podziela wskazany wyżej tok rozumowania, który znalazł również wyraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: wyrok z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1786/07, niepubl.).

W świetle powyższego, fakt złożenia przez skarżącego stosownego wniosku dopiero we [...] nie stoi na przeszkodzie do uzyskania przezeń świadczenia pielęgnacyjnego także za okres wcześniejszy (to jest począwszy od 1 maja 2004 r.), Jeżeli bowiem zarówno w orzeczeniu Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...], jak i w późniejszym orzeczeniu tego organu z dnia [...], zmieniającym wspomniany akt określono wyraźnie, że niepełnosprawność datuje się od [...], to jest jednoznaczne, że istniała ona również w okresie od [...] do [...], co umożliwiało przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. także za ten okres.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracyjny uwzględni wskazania płynące wprost z niniejszego orzeczenia. O ile natomiast w toku postępowania ustali, że A.K. także w dacie 1 maja 2004 r. zachowywał wszystkie wymogi określone w art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., wówczas wyda decyzję przyznającą mu świadczenie pielęgnacyjne za okres od [...] do [...]. Począwszy bowiem od dnia [...] skarżący otrzymał już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mocą odrębnej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. w dniu [...], utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...], nr [...], która jest odrębnym rozstrzygnięciem i jako taka nie podlega kontroli sądowej w niniejszej sprawie). Należy również rozważyć kwestię odprowadzenia za skarżącego składek emerytalnych i rentowych za ten okres.

Ponieważ zaprezentowane wyżej uchybienia obciążają także decyzję organu pierwszej instancji, właściwym będzie, aby czynności zmierzające do dokonania wskazanych wyżej ustaleń dokonane zostały przez Prezydenta Miasta C.

Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że brak jest możliwości przyznania skarżącemu odsetek za zwłokę w otrzymaniu pobieranych przezeń świadczeń. Jak bowiem trafnie zauważył organ odwoławczy przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują takiej możliwości (podobnie zresztą jak ustawa o świadczeniach rodzinnych) i dlatego skarżący może dochodzić swych ewentualnych roszczeń z omawianego tytułu jedynie przed sądem powszechnym.

Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Równocześnie Sąd działając na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.