Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1260/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 79 par. 1 i2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1406/16 w sprawie ze skargi S. [...] sp. z o.o. sp. k z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...]/2016, znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; 2. zasądza od S. [...] sp. z o.o. sp. k z siedzibą w [...] na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1406/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. [...] sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w [...] , uchylił zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2016 r. znak [...] oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na m.in. następujące ustalenia faktyczne:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat G. postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 81c ust. 2, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), dalej "P.b." oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), dalej "K.p.a.", zażądał od inwestora robót budowlanych prowadzonych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K., tj. S. [...] Sp. z o.o. Sp. K. w [...], przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat G. ekspertyzy technicznej dotyczącej aktualnego stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce nr [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K., w zakresie uszkodzeń przedmiotowego budynku powstałych wskutek prowadzonych robót budowlanych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K..

Organ wskazał w postanowieniu, że powyższa ekspertyza techniczna winna jednoznacznie określać zakres, rodzaj i sposób wykonania niezbędnych robót budowlanych, bądź czynności, mających na celu doprowadzenie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. K. w K., w zakresie uszkodzeń przedmiotowego budynku, powstałych wskutek prowadzonych robót budowlanych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K. do stanu zgodnego z prawem i zapewniającym bezpieczeństwo użytkowania obiektu.

Organ nadzoru budowlanego, w celu stwierdzenia stanu faktycznego (w tym powstałych uszkodzeń w budynku przy ul. K. w K.), przeprowadzał kilkakrotnie czynności inspekcyjno - kontrolne na terenie ww. budowy. W trakcie przeprowadzonych kontroli ustalono, iż sposób realizacji robót budowlanych nie odbiega w sposób istotny od zatwierdzonego projektu budowlanego oraz decyzji pozwolenia na budowę. Roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. K. w K., w bezpośrednim sąsiedztwie budynku położonego przy ul. K. w K., prowadzone były w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...].05.2014 r. znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę inwestorowi S. [...] Sp. z o.o. Sp. K. w [...], dla zamierzenia budowlanego pn.: "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego, podpiwniczonego z parkingiem podziemnym wraz z infrastrukturą techniczną (instalacje wewnętrzne: elektryczna i teletechniczna, wod. – kan., c.o., c.c.u.w. i wentylacja) wraz z przebudową istniejącego zjazdu i zagospodarowaniem terenu i drogą wewnętrzną na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3 oraz (zjazd) [...]/3 obr. [...] i [...]/1 obr. [...] P., ul. K., K.".

Jednocześnie organ stwierdził, że zachodzi prawdopodobieństwo, iż w wyniku prowadzonych robót budowlanych wystąpiły uszkodzenia budynku przy ul. K. w K.. Przyczyny uszkodzeń budynku można upatrywać na etapie prowadzenia robót ziemnych i fundamentowych, tj. w związku z rozszczelnieniem się grodzic stalowych, jakie miało miejsce na początku kwietnia 2015 r.

Organ stwierdził, że stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego przy ul. K. w K., w zakresie uszkodzeń przedmiotowego budynku powstałych wskutek prowadzonych robót budowlanych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K. powodują, że przedmiotowy budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym.

W celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w oparciu o przepis art. 66 ustawy Prawo budowlane, niezbędnym jest przedłożenie żądanych niniejszym postanowieniem ekspertyzy technicznej.

Ponieważ organ powziął uzasadnione powyższym wątpliwości co do stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego przy ul. K. w K., zasadnym jest zastosowanie przepisu art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane

Zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. wniosła S. [...] Sp. z o.o. Sp. K. w [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1pkt 2 w zw. z art. 104 i art. 144 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości i orzekł w ten sposób, że na podstawie art. 81 c ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art.123 K.p.a. zobowiązał inwestora robót budowlanych prowadzonych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K. – S. [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] - do przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat G. ekspertyzy dotyczącej aktualnego stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K., w zakresie uszkodzeń przedmiotowego budynku powstałych wskutek robót budowlanych prowadzonych na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K.. Ekspertyzę należy przedłożyć do dnia 31 października 2016 r.

MWINB w K. potwierdził stanowisko organu I instancji, iż istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K. w K. i w związku z tym organ I instancji zobligowany jest do podjęcia działania zmierzającego do likwidacji wykrytych nieprawidłowości, zarówno już ujawnionych przez PINB, jak i dodatkowych, ewentualnie wskazanych w zażądanej ekspertyzie technicznej budynku. Wykonanie żądanej postanowieniem ekspertyzy jest, zdaniem organu odwoławczego, zasadne. Uprawniony rzeczoznawca zbada stan techniczny wszystkich elementów przedmiotowego obiektu budowlanego (zarówno zewnętrznych, jak i znajdujących się wewnątrz budynku), co może doprowadzić do wykrycia wielu dodatkowych nieprawidłowości jego stanu technicznego, powstałych wskutek nieprawidłowo prowadzonych robót ziemnych na działkach sąsiednich.

W skardze złożonej do sądu administracyjnego na powołane wyżej rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego je postanowienia i umorzenie postępowania. Uzasadniając wniesiony środek zaskarżenia skarżąca spółka podniosła m.in., że w jej ocenie organ w sposób nieprawidłowy zastosował art. 81 c ust. 2 P.b., ponieważ skarżący nie może być adresatem obowiązku wyrażonego w tym artykule w zaistniałym stanie faktycznym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że przeprowadzona kontrola podjętych w postępowaniu rozstrzygnięć, wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepis art. 81c ust. 2 P.b.

Sąd wojewódzki wskazał, że postanowienie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego już toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania, ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie - Prawo budowlane, bądź też jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadnić wszczęcie takiego postępowania

W ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę zaskarżone rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., którego ustawową przesłanką są "uzasadnione wątpliwości" co do stanu technicznego obiektu budowlanego.

Sąd orzekający stanął na stanowisku, że mając na uwadze charakter i cel przepisu art. 81c ust. 2 P.b., jego zastosowanie powinno być wyraźnie uzasadnione przez organy nadzoru budowlanego. Ponadto niedopuszczalne jest stosowanie tego przepisu do przerzucania na strony, spoczywającego na organach nadzoru budowlanego, obowiązku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż pracownicy organów nadzoru budowlanego mogą co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego obiektu budowlanego. Jeśli w wyniku tych ustaleń stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany jest w nienależytym stanie technicznym, pracownicy ci mogą również samodzielnie określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. W przedmiotowej sprawie nakładanie na stronę skarżącą obowiązku przedłożenia żądanej ekspertyzy jest nieuzasadnione. Konkludując podał, że w kontrolowanym postępowaniu nie było podstaw do nałożenia na stronę skarżącą kwestionowanego obowiązku przewidzianego w art. 81c ust. 2 P.b.. Sąd I instancji stwierdził ponadto, że organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do stosowania ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 K.p.a. oraz art. 8, art. 10 K.p.a.. W niniejszej sprawie organy zaniedbały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nie wyjaśniły rzetelnie stanu faktycznego sprawy. Przed wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć nie zastosowały art. 10 K.p.a.. Ponadto organ I instancji nie powiadomił też strony skarżącej o czynnościach kontrolnych z dnia 25 lipca 2016 r.. Powyżej wskazanym wadliwym działaniem organy naruszyły również art. 8 K.p.a. podważając zaufanie obywatela do organów państwa. Rozpatrując sprawę ponownie sąd wojewódzki wskazał, żeby organy wzięły pod uwagę jego rozważania i wskazania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

I. art, 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2016, poz. 290 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, źe:

- w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w której wydano zaskarżone do WSA w Krakowie postanowienie organu II instancji z dnia 15 września 2016 roku zn: [...], nie zostały spełnione przesłanki zawarte w powyższym przepisie, a uzasadniające nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało istnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku objętego postępowaniem, a co za tym idzie istniały uzasadnione podstawy do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej;

- organy nadzoru budowlanego nie wykazały zawartej w powyższym przepisie przesłanki istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego objętego postępowaniem budynku jednorodzinnego, w sytuacji gdy poczynione przez organy obu instancji ustalenia faktyczne i zgromadzony materiał dowodowy uzasadniają istnienie takich wątpliwości, a zatem stanowią podstawę do nałożenia obowiązku ekspertyzy technicznej, przy czym organy wątpliwości te w swych rozstrzygnięciach wykazały i umotywowały;

II. art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego istnienia widocznych nieprawidłowości świadczących o nieodpowiednim stanie technicznym obiektu budowlanego, stanowi jednocześnie o braku istnienia "uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego" w rozumieniu powyższego przepisu, a w konsekwencji wyłącza możliwość nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej;

jak również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a), a mianowicie:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 79 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm.) i art. 81 ust. 4 oraz art. 81 a ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji - wskutek błędnego przyjęcia, że czynności kontrolne przeprowadzane przez organ nadzoru budowlanego na podstawie przepisu art. 81 ust. 4 prawa budowlanego są tożsame z oględzinami uregulowanymi w art. 79 § 1 i 2 kpa i dla ich prawidłowego przeprowadzenia niezbędne jest zawiadomienie o ich terminie wszystkich stron postępowania;

II. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku art. 10 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu 1 instancji - wskutek błędnego przyjęcia, że przed wydaniem postanowienia dowodowego nakładającego obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej organ obowiązany jest zawiadomić strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie;

III. art. 141 § 4 p.p.s.a - poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku uchylającego postanowienia organów obu instancji niepełnej oraz wewnętrznie sprzecznej oceny prawnej oraz nie zawarcie jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. [...] sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w [...] wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej i zasądzenie na rzecz skarżącej w I instancji zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami. Stosownie do treści tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile to te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zobowiązuje bowiem Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem do zarzutów istotnych. Brak natomiast powołania lub zajęcia stanowiska przez Sąd w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, ale nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia.

W niniejszej sprawie, na co słusznie zwraca uwagę skarga kasacyjna, uzasadnienie wyroku Sądu wojewódzkiego jest, po pierwsze wewnętrznie sprzeczne, po drugie nie zawiera żadnych wskazań dla organów nadzoru co do dalszego postępowania.

Należy zauważyć, że sąd I instancji nie kwestionuje stanu faktycznego sprawy i ustaleń organów nadzoru budowlanego. Należy zatem przypomnieć, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. kilkakrotnie przeprowadzał czynności kontrolne budynku przy ul K.. 25 lipca 2016 r. inspektorzy PINB przy udziale rzeczoznawcy budowlanego przeprowadzili kolejną taką kontrolę, w trakcie której stwierdzono: "budynek ul. K. w K. znajduje się w pierwszej strefie oddziaływania głębokiego wykopu związanego z realizacją inwestycji na działkach [...]/1, [...]/2, [...]/3 obr. [...] P. przy ul. K. w K.. W obrębie posesji ulica K. występują ponadnormatywne odkształcenia nawierzchni podwórza i oznaki osiadania budynku powodujące spękania wskrośne ścian nośnych o rozwartości sięgającej ok. 10 mm. Na ścianie szczytowej od strony budowy występuje odspojenie gruntu świadczące o poziomym przemieszczeniu wierzchniej warstwy gruntu o skali przemieszczeń co najmniej kilkanaście milimetrów. Występują również oznaki zapadania nawierzchni o wartości przemieszczeń sięgających kilkunastu centymetrów. Jednym z ubocznych skutków jest przechylenie grupy drzew usytuowanych w granicy określane w literaturze przedmiotu zjawisk osuwiskowych jako tzw.: "pijany las". Istniejące uszkodzenia nawierzchni podwórza jak i uszkodzenia ścian i stropów budynku przy ul. K. jednoznacznie wskazują na wpływ odkształceń wywołanych niewłaściwie zabezpieczonym wykopem realizowanym na przyległej działce. Opisane odkształcenia i wynikające z nich uszkodzenia są następstwem dwóch przyczyn. 1 przyczyną jest poziome odkształcenie zabezpieczenia głębokiego wykopu. 2 przyczyna jest związana ze skutkami utworzonego leja depresyjnego niekontrolowanym pompowaniem wód gruntowych z wykopu na przyległej budowie. Wobec niezamierzonego spowodowania leja depresyjnego reagowanie wstrzymaniem budowy na niesterowalne zjawiska w podłożu budowlanym spowodowane pompowaniem wody, spowodowałoby pogłębienie i zwiększenie skali uszkodzeń i zagrożeń (...). Wszystkie stwierdzone uszkodzenia tj. wskrośne pęknięcia na ścianie wschodniej, na ścianie zachodniej, na ścianach wewnętrznych podłużnych oraz na posadzkach i na sufitach mają charakter uszkodzeń świeżych co potwierdza przyczynę związaną z realizacją sąsiadującej budowy (...)". Uszkodzenia zatem budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ul. K. w K. powstałe wskutek prowadzonych robót budowlanych na sąsiednich działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3, [...]/3 obr. [...] P. i [...]/1 obr. [...] P. są bezsporne, zlecona ekspertyza nie zmierza do ustalenia stanu faktycznego gdyż ten został ustalony. Art. 81c ust. 2 stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Skorzystanie z niniejszej normy prawnej musi wynikać nie z bliżej nieokreślonych samych wątpliwości organów, ale "uzasadnionych wątpliwości". Przedstawiony wyżej stan faktyczny zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego stanowi o ich istnieniu. Dlatego nie można zgodzić się ze stwierdzeniem sądu wojewódzkiego, że "nie zasługuje na aprobatę zaskarżone rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., którego ustawową przesłanką są "uzasadnione wątpliwości" co do stanu technicznego obiektu budowlanego". Ponadto jeżeli inspektorzy nadzoru budowlanego obu instancji sami uznali, że stan faktyczny jest stanem skomplikowanym pod względem technicznym, uszkodzenia wywołane są osuwaniem gruntu, konieczna jest wiedza specjalistyczna, znajomość odpowiednich technologii to nie można uznać, że sięganie po dowód z ekspertyzy jest nieuzasadnione gdyż pracownicy organu nadzoru budowlanego są w stanie samodzielnie dokonać kompleksowego wskazania szczegółowych rozwiązań oraz zakresu prac jakie w sprawie należy podjąć. Takie stwierdzenie jest nieuprawnione tym bardziej, że organy nadzoru nie sporządzają ekspertyz w sprawach które prowadzą.

Ma rację sąd I instancji, że postanowienie wydane na podstawie wskazanego wyżej artykułu ma charakter dowodowy, zatem stanowi część innego toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym. WSA w Krakowie wskazuje, że art. 81c ust. 2 nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej i ma on na celu jedynie uzupełnienie materiału dowodowego w danej sprawie. Tak jest w przedmiotowej sprawie. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż organ administracji wszczął z urzędu postępowanie w dniu 29 lipca 2016 r. w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr [...]/1 przy ul. K. w K. t.j. art. 66 prawa budowlanego (inną kwestią jest czy podstawa ta jest prawidłowa). Nie ma tutaj znaczenia, że w tej samej dacie organ nadzoru wydał postanowienie zobowiązujące stronę skarżącą – inwestora na działkach sąsiednich do przedłożenia ekspertyzy technicznej. Nie można zgodzić się z sądem wojewódzkim, że w sprawie naruszono art.10 § 1 k.p.a., gdyż przed wydaniem postanowienia dowodowego organ nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydanym rozstrzygnięciem oraz, że w dniu 25 lipca 2016 r. przeprowadził oględziny bez udziału strony skarżącej. Zgodnie z brzmieniem art. 10 § 1 kpa - organy administracji publicznej obowiązane są m.in. przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten odnosi się jednak do decyzji bądź postanowienia kończącego postępowanie i załatwiającego sprawę administracyjną, nie można rozciągać go na kwestię wydania postanowienia dowodowego, które nie kończy postępowania w sprawie - a takim postanowieniem jest postanowienie wydawane na podstawie art.81c ust. 2 prawa budowlanego. Ponadto postępowanie kontrolno-wyjaśniające prowadzone przez organ nadzoru budowlanego nie jest jeszcze postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym opartym na prawie procesowym. Czym innym są czynności kontrolne przeprowadzane przez organ nadzoru na podstawie art. 81 ust.4 prawa budowlanego, często też w sytuacjach nagłych, gdy występuje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia lub zagrożenie środowiska, a czym innym oględziny uregulowane w art. 79 § 1 i 2 k.p.a. Dla prawidłowego przeprowadzenia oględzin niezbędne jest zawiadomienie o ich terminie wszystkich stron postępowania. Natomiast czynności kontrolne w dniu 25 lipca 2016 r. przeprowadzone przez inspektorów Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat G. na działce nr [...]/1 przy ul. K. jak wynika z protokołu przeprowadzone były prawidłowo w obecności właściciela nieruchomości.

Z tych względów zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku art. 10 § 1 k.p.a w zw. z art. 81 c ust. 2 ustawy prawo budowlane jest także zasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylając zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji stwierdził, że organy zaniedbały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nie wyjaśniły rzetelnie stanu faktycznego sprawy, nie wskazał jednak co należy w sprawie wyjaśnić, jakie czynności mają jeszcze podjąć organy aby należycie procedować. Taka argumentacja sądu I instancji jest niejasna.

Powyższe okoliczności stanowią o uchybieniu przepisowi art. 141 § 4 p.p.s.a. gdyż analiza uzasadnienia wyroku nie pozwala na prześledzenie toku rozumowania sądu wojewódzkiego i motywów jakimi kierował się wydając zaskarżony skargą kasacyjną wyrok. Uniemożliwia to dokonanie kasacyjnej kontroli trafności rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie sąd wojewódzki przeanalizuje czy istnieją przesłanki do zastosowania art. 81 ust. 2 prawa budowlanego i czy adresat obowiązku przedłożenia ekspertyzy jest właściwy. Weźmie pod uwagę również fakt, że postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat G. wstrzymał na podstawie art. 50 ust. pkt 2 p.b. prowadzenie robót budowlanych i zobowiązał S. [...] sp. z o.o. sp. k. w [...] do przedłożenia ekspertyzy technicznej mającej na celu wskazanie zakresu robót i sposobu ich wykonania, celem ustabilizowania gruntu na działkach nr [...]/1, [...]/2, [...]/3 obr. [...] P., w związku z prowadzoną inwestycją przy ulicy K. w K., ze względu na dalszy aktywny proces przemieszczania się warstw gruntu, którego skutkiem jest uszkodzenie wolnostojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]/1 obr. [...] P. przy ul. K., zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji (sprawa o sygn. akt II SA/Kr 1401/16 i II OSK 1100/17).

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.