Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 904/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 12 poz 68
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - tekst jednolity.
article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 55 ust. 1, ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 16 poz 94
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. na decyzję Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 22 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r., nr [...], Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., nr 12, poz. 68 ze zm.), nakazał "A" Spółka Akcyjna – zarządcy linii kolejowej nr [...], w imieniu której działał "B", wykonanie w terminie do dnia 31 lipca 2011 r. obowiązku polegającego na odnowieniu pasów przeciwpożarowych zabezpieczających tereny leśne przed pożarem wzdłuż linii kolejowej L. – S. (linia nr [...]) przebiegającej przez Leśnictwo D. (Nadleśnictwo L. w powiecie l.) w oddziale leśnym: nr [...]. Orientacyjny kilometraż linii kolejowej od 88,9 km do 91,03 km. Podstawą prawną uczyniono przepisy § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. nr 16, poz. 94 ze zm.).

Ustalono, że w wyniku czynności kontrolnych podjętych w dniach 19-20 maja 2011 r. przez funkcjonariuszy Komedy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w L. stwierdzono nieodnowienie pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej nr [...] przebiegającej przez Leśnictwo D. we wskazanych w sentencji oddziałach leśnych. W toku postępowania Nadleśnictwo L. pismem z dnia 6 czerwca 2011 r. poinformowało o lokalizacji pasów przeciwpożarowych przy linii kolejowej na trasie L. – S., wskazując konkretne oddziały leśne oraz orientacyjny kilometraż minii kolejowej, a także właściciela wskazanej linii – "A" S.A., "B". Z pisma "B", nadesłanego do organu wynika, że "A" S.A. zaprzestały utrzymywania pasów przeciwpożarowych przy liniach kolejowych zarządzanych przez "A" S.A. Organ powołując się na dyspozycję art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym wyjaśnił, że to "A" S.A. jako zarządca linią kolejową nr [...] jest zobowiązany do zapewnienia warunków technicznych i organizacyjnych zapewniających m.in. bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego, bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych oraz ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Organ wyjaśniając mechanizmy zagrożeń powstających w związku z ruchem kolejowym na terenach zalesionych stwierdził, że troska o zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego na terenach leśnych nakazuje usunąć stwierdzoną nieprawidłowość stwarzającą zagrożenie dla środowiska oraz dla zdrowia i życia osób na nich przebywających.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyło "A" S.A., "B" wnosząc o jej uchylenie. Według odwołującej się strony błędnie zidentyfikowano podmiot zobowiązany do utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych w należytym stanie. Kwestionowana decyzja jest niezgodna z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Podkreślono, że art. 29 ustawy o lasach nie zezwala zarządcy infrastruktury na ruch pojazdom silnikowym po lesie. Zobowiązanie "A" S.A. do ochrony cudzego majątku i wykonywania prac na cudzym terenie, skutkuje finansowaniem przez zarządcę infrastruktury kolejowej działań należących do właścicieli lasów.

Rozpoznając odwołanie decyzją z dnia 22 września 2011 r., Nr [...], Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej uchylił decyzję z dnia 30 czerwca 2011 r. w części dotyczącej terminu wykonania i wyznaczył nowy termin do realizacji przedmiotowego obowiązku do dnia 31 grudnia 2011 r., w pozostałej części utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie, w trakcie którego zebrano materiał dowodowy, stanowiący podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w L. zgodnie z K.p.a. oraz i rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 października 2005 roku w sprawie czynności kontrolno - rozpoznawczych przeprowadzanych przez Państwową Straż Pożarną (Dz. U. nr 225, poz. 1934). Ustalone podczas kontroli fakty dotyczące stanu formalno - prawnego co do zarządzania i użytkowania linii kolejowej Nr [...] przez "A" S.A. na terenach leśnych należących do Nadleśnictwa L., nakładają na stronę skarżącą wymóg zapewnienia ochrony przeciwpożarowej po pierwsze terenowi, po którym przebiega linia kolejowa, a po drugie obiektowi, jaki stanowi w tym przypadku linia kolejowa (tzw. obiekt liniowy/rodzaj budowli/). Uzasadniając rozstrzygnięcie Komendant Wojewódzki wyjaśnił, że ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej zawiera przepisy, które w sposób jednoznaczny określają, że osoby prawne, organizacje bądź instytucje korzystające m.in. z obiektu czy terenu są zobowiązane do zabezpieczenia ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem (art. 3 ust. 1). Z kolei art. 13 ust. 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej upoważnia ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wymagań w zakresie sposobów zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Według organu odwoławczego przepisem, który jest kluczowym do tego, aby określić właściwą stronę w zakresie odpowiedzialności za naruszenie przepisów dotyczących zabezpieczenia linii kolejowej pasami przeciwpożarowymi jest art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Ustawa ta jest bowiem wiodącym aktem prawnym dotyczącym ochrony przeciwpożarowej w kraju, w którym zawarto wytyczne, dotyczące między innymi realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem (klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem) poprzez zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru (klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia). W art. 3 ust. 1 jednoznacznie określono, że to korzystający z danego terenu jest zobowiązany do zabezpieczenia go przed zagrożeniem pożarowym. Korzystającym z terenu w przedmiotowym przypadku są "A" S.A., które zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządzając linią kolejową nr [...], przebiegającą przez teren Nadleśnictwa L. są zobowiązane do zapewnienia warunków technicznych i organizacyjnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i środowiska. Nadto, jak ustalił organ odwoławczy, z uwierzytelnionej kserokopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, dotyczącej przedmiotowej Spółki zawarto w Dziale 3, Rubryka 1 przedmiot jej działalności obejmuje działalność usługową wspomagającą transport lądowy, w szczególności prowadzenie ruchu kolejowego i administrowanie liniami kolejowymi, a także utrzymywanie linii kolejowych w stanie zapewniającym sprawny i bezpieczny przewóz osób i rzeczy, regularność i bezpieczeństwo ruchu kolejowego, ochronę przeciwpożarową, ochronę środowiska oraz mienia na obszarze kolejowym. Treść KRS potwierdza, że "A" S.A. świadczy usługi transportowe w ruchu kolejowym i korzysta z terenu, po którym przebiega dana trasa, co może powodować ewentualne zagrożenia ze strony specyfiki użytkowania taboru kolejowego. Dlatego jednym z przedsięwzięć z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jakie winna zrealizować strona skarżąca, jest m.in. urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych.

Skargę na powyższą decyzję złożyło "A" S.A. w W. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucono naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony poprzez bezpodstawne zobowiązanie jej do zachowania, do którego skarżący nie jest zobowiązany na podstawie obowiązujących przepisów, oraz dokonanie wykładni przepisów prawa niezgodnej z literalnym brzmieniem przepisu i niezgodnie z zasadami wykładni funkcjonalnej, w tym w szczególności ustawy o transporcie kolejowym, a także całkowite pominięcie art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że zarządca infrastruktury kolejowej, którym jest "A" S.A. miał obowiązek utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej na podstawie § 34 ust. 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 80, poz. 563). Przepis ten został zakwestionowany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rządowe Centrum Legislacji podczas prac nad obowiązującym obecnie rozporządzeniem MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719), ponieważ określono podmioty zobowiązane do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, co stanowiło przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. W obowiązującym rozporządzeniu z dnia 7 czerwca 2010 r., w § 38 ust. 2, odniesiono się wyłącznie do ustaw o lasach, o transporcie kolejowym oraz o ochronie przeciwpożarowej nie wskazując podmiotów zobowiązanych do utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Podkreślono, że ustawa o transporcie kolejowym nie reguluje kwestii podmiotu zobowiązanego do utrzymywania pasów przeciwpożarowych, zaś art. 55 wskazanej ustawy daje jedynie zarządcy infrastruktury kolejowej prawo do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych za odszkodowaniem. Z prawa tego nie można jednak czynić obowiązku. Nadto, z dyspozycji art. 54 ustawy o transporcie kolejowym wywiedziono, że ratio legis tych regulacji to ochrona ruchu kolejowego przed zagrożeniem pożarowym ze strony lasów, nie zaś odwrotnie. Powołując dyspozycję art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie skarżący zarzucił niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności prawy, m.in. daty wybudowania linii kolejowej i daty nasadzeń istniejących drzew. Linia powstała w 1870 r., natomiast istniejący w jej sąsiedztwie drzewostan liczy od kilku do kilkudziesięciu lat w zależności od gatunku. W konsekwencji, zgodnie z art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem pasów przeciwpożarowych obciążają właściciela gruntów. Zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o lasach, które jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Ponadto art. 29 ustawy o lasach zabrania zarządcy infrastruktury na ruch pojazdem silnikowym po lesie. W konsekwencji "A" S.A. nie jest zobowiązany do utrzymywania pasów przeciwpożarowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 16 grudnia 2011 r. skarżący podtrzymał argumenty sformułowane w skardze. Wyjaśnił dodatkowo, że zagrożenie pożarowe ze strony funkcjonowania linii kolejowej nie istnieje, gdyż obecnie stosowane zestawy do hamowania go nie powodują. Stosuje się bowiem wstawki klocków hamulcowych z dylatacjami, które pozwalają na szybsze odprowadzanie ciepła, są bardziej wytrzymałe na zużycie i mniej podatne na poślizg oraz zmniejszają iskrzenie podczas hamowania. Skarżący opisał system informowania o zagrożeniach technicznych związanych z eksploatacją taboru kolejowego, pokreślił, że obowiązkiem utrzymania pasów przeciwpożarowych obciążeni winni być właściciele gruntów, gdyż ich obciążają koszty urządzenia pasów. Dla przykładu skarżący wskazał, że Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w S. utrzymuje pasy przeciwpożarowe przy liniach kolejowych. Stanowisko zbieżne ze skarżącym reprezentuje Minister Infrastruktury, na potwierdzenie czego przedłożono pismo Ministra z dnia 9 listopada 2011 r.

W piśmie z dnia 28 marca 2012 r. pełnomocnik Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa L. wniósł o oddalenie skargi stwierdzając, że zarzuty skargi są nieuzasadnione. Uczestnik postępowania odwołał się do art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której odsyłają przepisy § 38 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 109, poz. 719), prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej, którym w niniejszej sprawie jest skarżący. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma źródło zagrożenia pożarowego. Tym źródłem dla obszarów leśnych, wzdłuż których położone są szlaki kolejowe, jest ruch kolejowy, a w szczególności proces hamowania pociągu. Czynność ta odbywa się z wytwarzaniem snopów iskier mechanicznych, stanowiących rozżarzone cząstki stali, które w zetknięciu z wysuszoną ściółką mogą zainicjować pożar lasu. Przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 988/11, w której w tożsamej sytuacji faktycznej skarga PKP została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, rozumianą jako kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Badając legalność wydanych w sprawie decyzji, Sąd uznał, iż nie zawierają one naruszeń prawa uzasadniających ich uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddana została decyzja Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w G. uchylająca decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w L. w części dotyczącej terminu obowiązku odnowienia pasów przeciwpożarowych i orzekająca w tym zakresie co do istoty, a w pozostałym utrzymująca decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

Zgodnie z art. 26 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r., nr 12, poz. 68) Komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do: nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, wstrzymania robót (prac), zakazania używania maszyn, urządzeń lub środków transportowych oraz eksploatacji pomieszczeń, obiektów lub ich części, jeżeli stwierdzone uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez właściwy organ pierwszej instancji wobec zagrożenia pożarowego, jakie stwarza dla obszaru leśnego ruch kolejowy.

Z dyspozycji art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2011 r., nr 12, poz. 59) wynika, że właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania.

Wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r., nr 109, poz. 719), dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w § 38 ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Przyznać należy, że powołane rozporządzenie nie określa w sposób jednoznaczny sposobu wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmiotów właściwych i zobowiązanych do ich urządzania i utrzymywania. Obowiązujące rozporządzenie w § 38 ust. 2 wskazuje, iż rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r., nr 45, poz. 435 ze zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., nr 16, poz. 94 ze. zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie pożarowej określają:

– rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. nr 58, poz.405 i nr 82, poz. 573);

– rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. nr 153, poz. 955).

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów w § 10 wyróżnia cztery podstawowe rodzaje pasów przeciwpożarowych (pas oddzielający las od dróg publicznych i dróg dojazdowych niebędących drogami publicznymi; pas przeciwpożarowy oddzielający las od parkingów i zakładów przemysłowych; pas przeciwpożarowy oddzielający las od obiektów na terenach poligonów wojskowych i pas przeciwpożarowy rozdzielający duże zwarte obszary leśne). W katalogu tym nie występują pasy przeciwpożarowe oddzielające linie kolejowe. Sprawą tego rodzaju pasów zajmuje się natomiast ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 16, poz. 94) oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.

Kwestie podmiotowe regulują zaś przepisy ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Przepis powyższy nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jest to przepis ogólny. Natomiast przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 -3 ustawy o transporcie kolejowym określa sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiąc, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron. Odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych należne są zatem właścicielom gruntów, w drodze umowy stron. Jednocześnie, wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 ustawy, dotyczący wskazania, kto ponosi faktyczne koszty wykonywania pasów przeciwpożarowych, świadczy o tym, że podmiotem zobowiązanym do wykonywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który na podstawie umowy cywilnoprawnej może domagać się ich poniesienia przez właścicieli gruntów. Zatem prawo zarządcy, o którym mowa w art. 55 ust. 1 ustawy, dotyczy możliwości korzystania z tych gruntów, celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, przy czym urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych jest obowiązkiem zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest natomiast podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym).

Analiza zapisów art. 17 ust. 1 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której odsyła § 38 rozporządzenia, prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim niewątpliwie "A" Spółka Akcyjna, "B".

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także przeciwpożarowego, terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Jego treść nie może budzić żadnych wątpliwości, że ustawodawca nałożył na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wymienione w tym przepisie czynności mają ścisły związek z obowiązkiem prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym dotyczy możliwości korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową celem prowadzenia niezbędnych dla ruchu pociągów prac, co nie jest sprzeczne z twierdzeniem, że urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych pozostaje obowiązkiem zarządcy infrastruktury. Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: z dnia 6 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 988/11, z dnia 14 marca 2012 r., IV SA/Po 1237/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych znajduje swoje potwierdzenie także w dalszych regulacjach ustawy o transporcie kolejowym, w tym w art. 56. Zgodnie z jego dyspozycją, to na zarządcy spoczywa obowiązek wykonania decyzji właściwego organu polegający na usunięciu elementów drzewostanu lub krzewostanu utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne. Wobec tego nie ma uzasadnienia prawnego dla obarczania obowiązkiem wykonania pasów przeciwpożarowych lasów państwowych. W przeciwnym razie należałoby uznać, iż "A" S.A. powinna żądać odszkodowań od właściciela lasu za to, że jest konieczne ustawianie zasłon śnieżnych i żywopłotów, celem zapewnienia możliwości prowadzenia bezpiecznego ruchu kolejowego.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że przepisy art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o lasach zobowiązują właścicieli lasów jedynie ogólnie do wykonywania zabiegów profilaktycznych i ochronnych zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Przepisem szczególnym dotyczącym realizacji i mineralizacji pasów przeciwpożarowych jest natomiast art. 17 ust.1 w związku z art. 55 ustawy o transporcie kolejowym.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły również źródło zagrożenia pożarowego dla lasów. Jest nim z pewnością ruch kolejowy i faktu tego nie zmienia postęp techniczny w tej dziedzinie notowany na świecie, tym bardziej, że powszechnie znane fakty ujawniają zły stan techniczny i niedofinansowanie polskich kolei.

Na marginesie wyjaśnić należy, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, kontrolując decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., nie dopatrzył się uchybień procesowych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub w części i w tym zakresie orzekania co do istoty sprawy, bądź umorzenia postępowania pierwszej instancji. Jeżeli organ odwoławczy uchyli zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeknie co do istoty, bądź umorzy postępowanie to takie rozstrzygnięcie dotyczyć będzie całości sprawy. Natomiast jeżeli uchylenie i nowe rozstrzygnięcie w zakresie uchylonym dotyczyć będzie tylko części decyzji organu pierwszoinstancyjnego to konieczne jest również orzeczenie co do pozostałej części decyzji, nieuchylonej, bowiem tylko wówczas sprawa rozpoznawanego odwołania wniesionego od całej decyzji będzie odnosiła się do całego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Prezentując powyższe stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 kwietnia 2011 r., w sprawie o sygnaturze akt II OSK 607/11 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu organy administracji wydające zaskarżone decyzje procedowały w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego, dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, a zarzuty skargi w tym zakresie były niezasadne. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.