Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 5067/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia WSA Łukasz Krzycki ( spr.) Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005r. sprawy ze skargi " Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej“ S. Sp.z.o.o na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003r . Nr [...] w przedmiocie opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza. – oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. (nr [...]) w sprawie ustalenia wysokości nie wniesionych przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej S. Sp. zo.o. w latach 1999 - 2001 opłat z tytułu wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza, w kwocie 141 118,31 zł.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wobec nie wniesienia samodzielnie opłat przez Przedsiębiorstwo Marszałek Województwa zobowiązany był do wymierzenia opłat w drodze decyzji w związku z treścią art. 87b ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.). W tej sytuacji wymierzenie opłat było zasadne.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z obowiązującymi zasadami wynikającymi z Kodeksu cywilnego w zakresie norm współżycia społecznego. Podniesiono, iż zapłata należności określonej decyzją spowoduje znaczne kłopoty finansowe Przedsiębiorstwa, będącego przedsiębiorstwem użyteczności publicznej. Pomimo trudnej sytuacji finansowej Przedsiębiorstwo dokonało modernizacji kotłowni, co doprowadziło do ograniczenia emisji zanieczyszczeń. Ustawodawca, wprowadzając do K.c. art. 5, chciał zapobiec takiemu stosowaniu prawa, które w ostateczności, zamiast służyć ładowi społeczno-ekonomicznemu, działałoby wręcz odwrotnie. W rozpatrywanym przypadku, zdaniem Skarżącego, nałożenie opłat na Przedsiębiorstwo było sprzeczne ze społeczno-gospdoarczym przeznaczeniem prawa oraz z zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W trakcie rozprawy pełnomocnik Skarżącego oświadczył, iż nie kwestionuje prawidłowości obliczeń, co do wysokości należnych opłat. Zostały one ustalone zgodnie z wykazami o zakresie korzystania ze środowiska przedłożonymi przez Przedsiębiorstwo. Uważał jednak, iż krzywdząca dla Przedsiębiorstwa była konieczność poniesienia podwyższonych opłat za kotłownie, z której emisja taktowana była, jako dokonywana bez wymaganej decyzji o dopuszczalnej emisji substancji zanieczyszczających. Wskazał, iż brak decyzji wynikał z faktu, iż poprzednia decyzja została wydana na rzecz wcześniejszego użytkownika kotłowni. Pełnomocnik potwierdził natomiast, iż Skarżący nie był obciążony opłatami z tytułu korzystania ze środowiska za okres gdy kotłownię użytkował inny podmiot.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

W rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). W jego świetle, jeżeli korzystanie ze środowiska miało miejsce przed dniem wejścia w życie nowych regulacji w tym zakresie, wprowadzonych ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2002 r. (stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw), w sprawach opłat znajdą zastosowanie przepisy regulujące wcześniej tą materię a więc, w zakresie opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza, ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska. Zgodnie z art. 86b ust. 1 tej ustawy, w okresie którego dotyczą opłaty wymierzone kwestionowaną decyzją, jednostka organizacyjna była obowiązana we własnym zakresie ustalić opłatę z tytułu wprowadzania substancji zanieczyszczających do powietrza. W przypadku nie dopełnienia obowiązków w tym zakresie marszałek województwa zobligowany był do wydania decyzji, w której określał wysokość należnej opłaty (art. 86b ust. 7 ustawy). W rozpoznawanej sprawie nie kwestionowany jest fakt nie dopełnienia przez Skarżącego obowiązku w zakresie samodzielnego wniesienia opłat. Nie kwestionowany jest także zakres korzystania ze środowiska przez Skarżącego, z którego tytułu był on zobligowany do poniesienia opłat. Został on ustalony na podstawie wykazów przedłożonych przez Skarżącego. Z treści podstawy prawnej decyzji wynika, iż zastosowano stawki opłat wynikające z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza oraz za usuwanie drzew i krzewów (Dz.U. Nr 162, poz. 1117 ze zm.), co jest zgodne z zasadą wynikającą z art. 9 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw. Co prawda decyzja organu I. instancji nie zawiera szczegółowego zestawienia wyliczeń, które prowadziły do ustalenia wielkości należnej opłaty w poszczególnych kwartałach tj. wskazania podstaw wyliczenia łącznej wielkości emisji poszczególnych substancji oraz przytoczenie zastosowanych stawek należnej opłaty. Jednak uchybienie w tym zakresie wymaganiom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a. nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, w związku z treścią ait. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), skoro wyliczenia zostały dokonane prawidłowo, co potwierdził na rozprawie przedstawiciel Przedsiębiorstwa.

Ustalenie przez wskazany ustawą organ administracji należnych opłat, na podstawie art. 86b ust. 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, iż organ orzekający w sprawie nie mógł uwzględnić okoliczności podnoszonych w skardze takich jak trudna sytuacja finansowa Skarżącego czy poczynione przez niego nakłady na przedsięwzięcia służące ochronie środowiska. W polskim systemie prawnym obowiązek poniesienia opłat związany jest z mocy ustawy z samym faktem korzystania ze środowiska (art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Decyzja administracyjna precyzuje jedynie wielkość nieuiszżczonej należności. Jej ustalenie dla organu administracji jest obligatoryjne.

Chybiony jest zarzut skargi, iż wydana decyzja narusza normę art. 5 K.c. Z mocy art. 1 tego Kodeksu, reguluje on wyłącznie stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i między osobami prawnymi. Z samego tytułu, wynikającego z mocy ustawy obowiązku ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, nie powstaje pomiędzy podmiotem zobowiązanym do poniesienia opłaty, który nie dopełnił powinności w tym zakresie, a organem administracji właściwym do wymierzenia opłaty w drodze decyzji żaden stosunek cywilnoprawny. Art. 5 K.c. nie może więc znaleźć zastosowania w sprawie wymierzenia opłat.

Odnosząc się do podniesionej na rozprawie kwestii ustalenia opłaty podwyższonej w związku z eksploatacją przez Skarżącego kotłowni, z której emisja, bez winy Skarżącego, czasowo odbywała się bez decyzji o dopuszczalnej emisji substancji zanieczyszczających do powietrza trzeba stwierdzić co następuje:

Obowiązek ponoszenia opłat podwyższonych, w przypadku braku wymaganej decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza, wynikał z mocy prawa (art. 86b ust. 9 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Obowiązek ich poniesienia nie był powiązany przez ustawodawcę z okolicznością czy podmiot korzystający ze środowiska bez decyzji ponosi winę za jej brak. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący przejął kotłownie przy ul. [...] i [...] w związku z odstąpieniem przez syndyka masy upadłości E. Sp. z.o.o. od umowy dotyczącej dostawy ciepła i dzierżawy mienia ciepłowniczego po dniu [...] maja 200 r. (wynika to m.in. z oświadczenia z dnia [...] czerwca 2003 r. i notatki z dnia [...] maja 2000 r.). Skarżący, w związku z koniecznością zapewnienia ciągłości dostawy ciepła, przejął eksploatację kotłowni, pomimo iż nie dysponował decyzją o dopuszczalnej emisji substancji zanieczyszczających, Pozostająca w tamtym okresie w obrocie prawnym, zawarta w aktach sprawy, decyzja Starosty S. z dnia [...] lutego 1999 r. określała warunki emisji dla innego podmiotu (Spółki E.). Decyzja ta, będąca co do zasady w polskim systemie prawnym aktem indywidualnym, skierowanym do określonego podmiotu (w rozpatrywanym przypadku spółki prawa handlowego będącej osobą prawną), nie rodziła żadnych skutków prawnych względem Skarżącego, będącego odrębną sobą prawną. Z decyzji tej nie wynikały dla Skarżącego ani skutki w zakresie uprawnień (możliwości emisji) jak i obowiązków np. w zakresie dotrzymywania określonych decyzją warunków emisji, których przekroczenie, w świetle obowiązujących wówczas przepisów, mogło pociągnąć sankcję w postaci wstrzymania działalności (art. 31 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska) lub wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 110 ust. 1 pkt 1 tej ustawy). Organ orzekający w sprawie słusznie więc uznał, iż emisja w okresie od przejęcia kotłowni do czasu uzyskania decyzji o dopuszczalnej emisji substancji zanieczyszczających do powietrza (z dnia 20. listopada 2000 r.) przez Skarżącego, odbywała się bez wymaganej decyzji. Bez znaczenia w sprawie pozostaje kwestia, czy Skarżącemu można przypisać winę za brak posiadania decyzji, pomimo, iż przejęcie kotłowni odbyło się nagle, co uniemożliwiło stronie właściwe przygotowanie się do rozpoczęcia jej eksploatacji także w zakresie uzyskania wymaganych prawem decyzji. Ponieważ kwestie te nie mają związku z oceną legalności rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano element winy nie ma znaczenia dla zasadności obliczenia w decyzji należnej opłaty przy zastosowaniu podwyższonych stawek, kwestie te pozostają poza ocena sądu administracyjnego. Mogłoby one mieć natomiast znaczenie dla sądu powszechnego oceniającego zasadność ewentualnych roszczeń na gruncie K.c. wynikających z zerwania kontraktu przez postawioną w stan upadłości Spółkę E. oraz wynikających z konieczności świadczenia dostaw ciepła przez skarżące Przedsiębiorstwo.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji.