Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 864/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia del. NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie del. NSA Anna Lech WSA Monika Nowicka Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r., 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA 864/02

U z a s a d n i e n i e

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa Rozwoju Miast decyzją z dnia [...]. 03.2002r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu W. z dnia [...].03.1975r. orzekającej o przekazaniu na rzecz T. K. działki zamiennej nr [...] o pow. 596 m2, położonej w M. i przejęciu w zamian na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 3170 m2 położonej w R. przy ul. [...] z jednoczesną dopłatą różnicy w powierzchni działki przejmowanej.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Wojewoda [...] działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 42 ustawy z dnia 4 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z póżn. zm.) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Powiatu W. nr [...] z dnia [...].03.1975 r. orzekającej o przekazaniu na rzecz T. K. działki zamiennej nr [...] o pow. 596 m2 położonej w M. przy ul. [...] i przejęciu w zamian na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...] o pow. 3170 m2 położonej w R. z jednoczesną dopłatą, za różnicę w powierzchni działki przejmowanej w kwocie 30.527 zł - na rzecz b. właścicielki.

W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki stwierdził, że brak jest jakiejkolwiek przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...].03.1975 r.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].11.2001 r. odwołanie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożyła T. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem zdaniem skarżącej kwestionowana decyzja Naczelnika Powiatu W. nr [...] z dnia [...].03.1975 r. dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 Kpa oraz narusza przepisy prawa materialnego a także zasady współżycia społecznego. Ponadto skarżąca zarzuca organowi orzekającemu błędną interpretację art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, nie podając jednak na czym ta błędna interpretacja zdaniem skarżącej polega.

Po rozpatrzeniu odwołania oraz całości materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Wojewody jest prawidłowa.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważność: decyzji Naczelnika Powiatu w W. Nr [...] z dnia [...].03.1975 r. wszczęte zostało na wniosek T. K. przez organ wojewódzki po uprzednim zawiadomieniu stron pismem z dnia 26.07.2001 r.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić wówczas, gdy jest ona dotknięta przynajmniej jedną z wad określonych w art, 156 § 1 Kpa, a nie zachodzi jednocześnie przesłanka negatywna wymieniona w § 3 tego artykułu.

Organ wojewódzki oceniał legalność przedmiotowej decyzji w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania, a więc w oparciu o przepisy art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.).

Z materiału dowodowego wynika, że to zainteresowana ubiegała się o zamianę gruntu stanowiącego jej własność (działkę nr [...]) na inny grunt, bowiem grunt, na którym usytuowana była omawiana działka w planie zagospodarowania przestrzennego miasta R. przeznaczony był pod zieleń miejską i w związku z tym skarżąca nie mogła uzyskać zezwolenia na zabudowę tej działki. Korzystając zatem z art. 42 w/cytowanej ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, który stanowił że: "organ gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej (miejskiej) rady narodowej może na wniosek osoby fizycznej będącej właścicielem gruntu położonego poza terenami przeznaczonymi pod budownictwo jednorodzinne dokonać zamiany tych gruntów na teren państwowy przeznaczony pod takie budownictwo, w zamian za przejęty grunt osoba fizyczna otrzymuje w użytkowanie wieczyste teren przeznaczony pod budowę domu jednorodzinnego lub łącznie z innymi osobami pod budowę małego domku mieszkalnego ..." - zainteresowana wystąpiła z wnioskiem o zamianę swojej działki nr [...] (obecnie działka nr [...]) na inną nieruchomość, Z akt sprawy nie wynika bowiem aby przez organy administracyjne podejmowane były jakiekolwiek działania zmierzające do przymusowego odjęcia własności ww. działki położonej w R. przy ul. [...] róg [...] w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 10 z 1974 r).

A zatem na wniosek i za zgodą skarżącej decyzją Naczelnika Powiatu W. z dnia [...].03.1975 r. została przekazana w użytkowanie wieczyste na rzecz T. K. działka zamienna nr [...] o pow. 596 m2 położona w M. przy ul. [...] w zamian za działkę nr [...] (obecnie działka nr [...]) o pow. 3170 m2 położonej w R. przy ul. [...]j róg [...]. W celu wykonania powyższej decyzji została też zawarta umowa cywilnoprawna w formie aktu notarialnego Rep. [...].

Wartość działki stanowiącej własność T. K. zgodnie z opracowanym operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę Urzędu Wojewódzkiego ds. szacowania nieruchomości inż. J. P. wynosiła 58.699 zł, natomiast wartość działki stanowiącej własność Skarbu Państwa, została oszacowana na kwotę 28.172 zł.

A zatem, jak wynikało z wyceny obydwu działek powstała różnica w ich wartości na rzecz T. K. w wysokości 30.527 zl (słownie: trzydzieści tysięcy pięćset dwadzieścia siedem złotych), która to kwota została wypłacona skarżącej po zawarciu aktu notarialnego z dnia 7.05.1975 r.

Z akt sprawy wynika, że T. K. prawo użytkowania wieczystego zamiennej nieruchomości tj. działki nr [...] zbyła na rzecz osoby trzeciej aktem notarialnym Rep. Nr [...] z dnia [...].06.1976 r.

W związku z powyższym należy uznać, iż zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia poglądu skarżącej, iż postępowanie dotyczące zamiany omawianych nieruchomości zakończone decyzją Nr [...] z dnia [...].03.1975 r. jest obarczone wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, która może stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Przesłanki takiej nie wskazała także skarżąca. A skoro powołany przepis art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach upoważnił organ wojewódzki do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku strony o zamianę nieruchomości, to nie znaleziono podstaw do zmiany decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...].11.2001 r.

Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła T. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W skardze podniosła m.in., iż decyzja Naczelnika Powiatu W. Nr [...] z dnia [...].03.1975 r. dotknięta jest wadą nieważności zgodnie z art. 156 § 1 p. 5 Kpa, gdyż była niewykonalna w dniu jej wydania i niewykonalność ma charakter trwały, ponieważ parku ogólnomiejskiego nie urządzono do dnia dzisiejszego.

Jak wynika z umowy notarialnej została ona zawarta w trybie art. 6 ustawy z dn. 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Tymczasem cel niewykorzystanej zamiany określony w decyzji Naczelnika Powiatu nr [...] nigdy nie został zrealizowany. W rok po wywłaszczeniu nieruchomość objęła Grupa Remontowo - Budowlana przy Naczelniku Miasta i Gminy R. wykorzystując teren

jako skład materiałów budowlanych. Następnie w/w Naczelnik w dniu 12 sierpnia 1983 r. zawarł umowę dzierżawy na w/w teren na okres 5 lat - tzn. do 11 sierpnia 1988 r. z Zakładem [...] w celu składu magazynowej wiaty dla materiałów budowlanych. A zatem jeżeli teren ten w planie zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego Uchwałą Rady Miasta i Gminy R. z dnia [...].06.1983 r. nr [...] jest przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne niskie willowe i usługi to należy uznać, że istnieją przestanki zwrotu nieruchomości, a wydana decyzja Naczelnika Powiatu W. nr [...] dnia [...] marca 1975 r. nie osiągnęła celu zamiany naruszając art 156 p. 5 Kpa i winna być uchylona, bowiem nie była wykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały

Tak więc nie istnieją i nie istniały negatywne przesłanki dotyczące zwrotu przedmiotowej nieruchomości na określonych warunkach jej poprzedniemu właścicielowi, zwłaszcza, że Skarb Państwa włada obecnie omawianą nieruchomością, która została podzielona na 4 działki budowlane i przygotowane do zbycia, co narusza prawo materialne art. 58 § 2 KC.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi to należy stwierdzić, iż są one niezasadne. Jednakże zgodnie z art. 134 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że dokonuje oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze i z uprawnienia tego skorzystał Sąd w niniejszej sprawie.

Sąd uznał bowiem, że wprawdzie z innych przyczyn niż to wskazano w skardze, ale kwestionowana decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 10 Kpa organ administracji publicznej zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu. Ta ogólna, podstawowa zasada postępowania administracyjnego ma swoje odzwierciedlenie m.in. w art. 61 § 4 Kpa, który obliguje organ do powiadomienia o wszczętym postępowaniu administracyjnym wszystkie strony postępowania.

Natomiast, stosownie do art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Niniejsze postępowanie nadzorcze dotyczy decyzji administracyjnej odnoszącej się do zamiany gruntów na podstawie art. 42 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. z 1969 r. Dz.U. Nr 22 poz. 151 z późn.zm.). Bezsporne jest, iż uzyskane na podstawie powyższej decyzji użytkowanie wieczyste nieruchomości skarżąca zbyła osobom trzecim. Jednakże organy obu instancji nie podjęły żadnych czynności aby ustalić komu obecnie przysługuje to prawo i osoby te powiadomić o wszczętym postępowaniu oraz zapewnić im czynny udział w postępowaniu. Osoby te mają bowiem interes prawny w postępowaniu dotyczącym decyzji administracyjnej przyznającej ich poprzedniczce prawnej użytkowanie wieczyste nieruchomości, które obecnie im przysługuje. Jeżeli nawet prawo to zostało przekształcone w prawo własności, to również mają oni interes prawny w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono ich nieruchomości. Pozbawienie możliwości udziału strony w postępowaniu administracyjnym stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa.

W tej sytuacji należy stwierdzić, iż postępowanie zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego narusza przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania i w związku z tym Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt b w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądem administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.