Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 443/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto R. prawa własności nieruchomości położonej w R. zajętej pod drogę publiczną ul. [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto R. prawa własności nieruchomości położonej w R., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] zajętej pod drogę publiczną – ul. [...].

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia [...] września 2009 r., znak: [...] Miejski Zarząd Dróg i Zieleni wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] jako zajętej pod drogę publiczną- ul. [...] w R.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa w/w nieruchomości przez Gminę Miasto R. wskazując, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, jego zdaniem, aby w dniu 31 grudnia 1998 r. nad nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...] i [...] sprawowane było przez wnioskodawcę władztwo publicznoprawne. Powołał się przy tym na przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wskazując, iż aby możliwe było stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieruchomości na podstawie tego przepisu, powinny być spełnione łącznie wszystkie zawarte w nim przesłanki.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożył Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w R., reprezentujący Gminę Miasto R., wskazując iż przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną i że w dniu 31 grudnia 1998 r. było nad nią wykonywane władztwo publicznoprawne.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto R. prawa własności nieruchomości położonej w R., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] zajętej pod drogę publiczną – ul. [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że z akt sprawy wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...]o pow. [...]ha, wydzielone z działki nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...] - stanowiły w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. G. (z d. P.) oraz J. C., J. C. i A. C. W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zatem własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego

Minister wskazał poza tym, że na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] października 1987 r., znak: [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) ulica [...] zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich. Następnie na mocy przepisu z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą gminną.

Organ odwoławczy powołał się przy tym na mapę z projektem podziału nieruchomości z naniesioną granicą pasa drogowego oraz pieczęcią informującą, iż przebieg granicy pasa drogowego ul. [...] zgodny jest ze stanem faktycznym w terenie na dzień 31 grudnia 1998r., z której wynika, iż działki nr [...] i nr [...] znajdowały się w granicach pasa drogowego ul. [...] na dzień 31 grudnia 1998r.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka zajętości nieruchomości pod pas drogowy w dniu 31 grudnia 1998r.

Odnosząc się natomiast do kwestii władztwa publicznoprawnego Minister powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że udokumentowanie władania oznacza wykazanie, że na nieruchomości były wykonywane prace m.in. związane z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Wskazał przy tym na znajdującą się w aktach sprawy umowę z dnia [...] października 1998r. zawartą między Gminą Miastem R. - Miejskim Zarządem Dróg i Zieleni w R. a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w B., dotyczącą zimowego utrzymania jezdni i chodników ulic będących w zarządzie Miasta R. oraz alejek w parkach w latach 1998-2001 z której wynika, że nad ul. [...], a tym samym nad przedmiotową nieruchomością, sprawowane było władztwo publicznoprawne przed oraz w dniu 31 grudnia 1998r.

Odnosząc się natomiast do kwestii bieżącego utrzymania działek nr [...] i nr [...] przez właściciela nieruchomości organ wskazał, że nie wykluczało to władania publicznego Gminy Miasta R.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu E. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła Ministrowi naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133 poz. 972 ze zm.) przez błędne uznanie, że wnioskodawca udowodnił władanie wnioskowaną do przejęcia na rzecz Gminy Miasta Rzeszów nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...] i [...] powstałe z bezprawnego podziału jej działki nr [...] obr. [...]. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podkreśliła, że treść wypisów z rejestru gruntów, które dołączone zostały do akt sprawy zaprzecza aby Urząd Miasta R. był wpisany jako władający spornymi działkami oraz, że nie były wykonywane czynności, które potwierdzałyby faktyczne ich posiadanie.

Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty niestanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własności. Tym samym, nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1, uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek:

1) zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną,

2) pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego,

3) brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego.

Celem wskazanego postępowania jest regulacja stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi. Jego stronami są Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego władające tymi gruntami w dniu 31.12.1998r. oraz właściciele gruntów, którym prawo własności przysługiwało przed dniem 01.01.1999r. lub ich następcy prawni, a także osoby posiadające tytuły prawno rzeczowe do tych nieruchomości.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że E. G. była na datę 31 grudnia 1998 r., współwłaścicielką nieruchomości gruntowej położonej w R., obręb [...], stanowiącej działkę nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], z której w wyniku podziału powstały działki nr [...] i [...] zajęte pod drogę publiczną, lokalną miejską – ul. [...].

Uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia 12.10. 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych lokalnych miejskich, ul. [...] została zaliczona do kategorii dróg gminnych, lokalnych miejskich i z dniem 01.01.1999r., stosownie do art. 103.ust.2 ustawy przepisy wprowadzające...z dnia 13.10.1998r. stała się drogą gminną.

Wymienione działki gruntu były w dniu 31.12.1998r. i wcześniej, zagospodarowane jako część jezdni asfaltowej i pobocze drogi, stanowiąc element pasa drogowego drogi publicznej miejskiej ul. [...]. Usytuowane były poza ogrodzeniem pozostałej części nieruchomości skarżącej.

Przedmiotem sporu jest natomiast kwestia sprawowania nad nimi władztwa publicznoprawnego. Organ I instancji stwierdził, że Gmina Miasto R. nie nabyła z dniem 01.01.1999r. prawa ich własności argumentując, iż właściciele zaprzeczyli, aby były one utrzymywane przez Gminę Miasto R. tj. koszone, odśnieżane, nie były także wyposażone w oświetlenie ulicy.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaskarżoną decyzją uchylił decyzję Wojewody [...] i stwierdził, że Gmina Miasto R. nabyła z dniem 01.01.1999r. prawo własności omawianych nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu przywołał treść umowy zawartej w dniu [...].10.1998r. pomiędzy Gminą Miasto R. - Miejskim Zarządem Dróg i Zieleni w R., a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej spółka z o.o. w B., dotyczącej zimowego utrzymania jezdni i chodników ulic będących w zarządzie miasta R. oraz alejek w parkach w latach 1998-2001, w której jako przedmiot umowy figuruje m.in. ul. [...].

Skarżąca E. G. wywiodła w skardze, że kwestionuje wykonywanie władztwa publicznoprawnego nad spornymi działkami z tej przyczyny, iż organ II instancji pominął dokumenty stanowiące wypisy z rejestru gruntów z dnia [...].07.1996r., z dnia [...].07.2009r. oraz z dnia [...].01.2012r., z których treści nie wynika aby Miasto R. było wpisane jako władający. Podkreśliła też, że powyższe przesądza, iż Gmina Miasta R. nie była legitymowana do zawarcia umowy z dnia [...].10.1998r. oraz, że faktycznie teren ten nie był odśnieżany ani koszony.

Zarzuty skarżącej nie zasługują na akceptację. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych władanie nieruchomością, o którym mowa w art. 73 w/w ustawy oznacza pozostawanie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (tak m.in. wyrok WSA w Warszawie z 17.06.2002r. I SA/Wa 375/09), które nie może być utożsamiane z cywilnoprawną instytucją posiadania uregulowaną w treści art. 336 i nast. k.c.

Pojęcie władania winno być w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Z tego powodu dokonywane na drodze czynności przez Skarb Państwa, czy jednostkę samorządową nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany. Działania takie mogły mieć miejsce wbrew woli właściciela i całkowicie niezależnie od wpisów figurujących w rejestrze gruntów. Z tych przyczyn brak było jakichkolwiek przeszkód do zawarcia i wykonywania kwestionowanej przez E. G. umowy z dnia [...].10.1998r.. Także jej niewłaściwe wykonywanie, w sensie okresowego zaniechania wykonywania umówionych czynności, pozostaje bez wpływu na ocenę okoliczności faktycznych w sprawie.

W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sposób wystarczający wykazał, że sporne działki w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawały we władaniu podmiotu publicznoprawnego, to jest Gminy Miasta R. Dla wykazania władztwa publicznego wystarczające są bowiem umowy, których przedmiotem są np. prace konserwacyjne, modernizacyjne ulicy, w skład której weszła nieruchomość podlegająca komunalizacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12).

Reasumując sąd zważył, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sposób nie budzący wątpliwości wykazał, iż spełnione zostały łącznie przesłanki władania przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. i przesłanki przestrzennych granic zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną na datę 31 grudnia 1998 r., komunalizacja została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem i brak jest podstaw do uchylenia wydanych w tym przedmiocie decyzji.

Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając to na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.