Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1151/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 par 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2019 r. M. S., działając przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożył do Prezydenta Miasta K. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką I. S., w stosunku do której w dniu [...] maja 2018 r. wydano orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wskazując jednocześnie, że wymaga ona stałej opieki w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W dacie złożenia wniosku skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowanej opieki nad matką, przyznany mu decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], na okres od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] października 2019 r. Do wniosku M. S. dołączył oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego powyższą decyzją, powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta K. działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 j.t. ze zm.) zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 2a i ust. 4, art. 27, art. 32 ust. 1d, i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej zwanej "ustawą", odmówił M. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad matką.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie spełniła kryterium pozwalającego na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, ponieważ z dołączonego orzeczenia zaliczającego wstępną strony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na okres od dnia [...] kwietnia 2018 r. na stałe, wynika, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność.

W odwołaniu od decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik zarzucił organowi I instancji:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 i 1a ustawy poprzez zastosowanie normy prawnej w nim wyrażonej w sposób literalny, czego nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości.

Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i pozytywne dla strony orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, przy jednoczesnym uchyleniu decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. organ odwoławczy zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o przesłanie dokumentów potwierdzających, że małżonek I. S., a ojciec skarżącego nie jest zdolny do obowiązku opieki oraz wskazał, że zawarty w odwołaniu wniosek o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy zostanie przekazany do rozpatrzenia organowi I instancji, po przedłożeniu przez stronę opisanych wyżej dowodów. Kolegium nadmieniło, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie możliwe po wykazaniu spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, przywołało również treść art. 27 ust. 5 ustawy, w tym fragment z którego wynika, że uprawnienie w przypadku zbiegu przysługuje do jednego ze świadczeń, wybranego przez osobę uprawnioną.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. doręczonym osobiście w tym dniu do organu odwoławczego oraz w dniu [...] sierpnia 2019 r. do organu I instancji wnioskodawca ponownie oświadczył powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy oraz w związku ze złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, iż rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], od dnia złożenia wniosku w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką od dnia [...] września 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. w wysokości [...] zł, a od dnia [...] października 2019 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji podał, że odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Biorąc bowiem pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r. poz. 1443), stosowanie przez organy administracji publicznej przy podejmowanych rozstrzygnięciach kryterium wieku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy jest niezasadne z uwagi na niekonstytucyjność powyższego kryterium. Nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Kolegium argumentowało, że jeżeli ustawodawca dopuścił wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego oraz ostatecznej decyzji administracyjnej, wydanych na podstawie przepisu uznanego następnie przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, to znaczy, że nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia sądowego oraz decyzji administracyjnej po wejściu w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał uznał dany przepis za niezgodny z Konstytucją RP. Uwzględniając zatem niekonstytucyjność przywołanego przepisu organ ten uznał się władnym rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej.

W tym celu przywołując art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy oraz mając na względzie zaistniałą w rozpatrywanej sprawie okoliczność, że w chwili złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zachodziła, zdaniem Kolegium, przeszkoda do przyznania żądanego świadczenia ponieważ jednocześnie zainteresowany pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad matką przyznany do dnia [...] września 2019 r. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od dnia, w którym ta przeszkoda ustała, to jest od dnia [...] września 2019 r., kiedy to organ I instancji uchylił decyzję przyznającą specjalny zasiłek opiekuńczy.

W skardze wywiedzionej przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na opisaną powyżej decyzję ostateczną, zostały podniesione następujące zarzuty:

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] września 2019 r, w zaskarżonej części i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie M. S. świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] kwietnia 2019 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy już w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, dokonał wyboru pomiędzy przysługującymi mu świadczeniami, tj. zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji nie powinien być pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku, tj. za okres od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. Tym samym, w ocenie strony, organ II instancji nie uwzględnił w swoich działaniach, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżący mógł dokonać wyboru i wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem działań organu (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), doprowadziła Sąd do uznania zasadności wniesionej skargi.

Wobec sformułowanego w skardze żądania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd wyjaśnia, że nie może być ono uwzględnione. Kontrola sądu administracyjnego sprowadza się bowiem do badania sposobu działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach ustawowo mu przypisanych.

Zaskarżona decyzja została wydana w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawę materialnoprawną wydania tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień

do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Stosownie natomiast do brzmienia art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Bezspornym w sprawie jest, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką – I. S., która orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia [...] kwietnia 2018 r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Bezspornym także jest, że skarżący - syn niepełnosprawnej I. S., jest osobą, która z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką (m.in. w związku z chorobą nowotworową jej małżonka), nie jest zatrudniona ani nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na skarżącym – synu niepełnosprawnej, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Skarżący tym samym spełnia przesłanki warunkujące prawo do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego określone art. 17 ust. 1 ustawy.

Należy zauważyć, że w sprawie należało uwzględnić skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Organy bowiem rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części przywołanego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Przyjmując zatem wynikające z akt sprawy ustalenia, należy stwierdzić, że rozpoznający sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2019 r., poprzez niewłaściwe zastosowanie regulacji prawa procesowego i materialnego, wadliwie odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienia kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium wskazuje natomiast, że organ ją wydający przychylił się do ww. przedstawionych wywodów sądowych, określających sposób rozpoznania spraw prowadzonych w oparciu o art. 17 ustawy, po stwierdzeniu niekonstytucyjności części ww. przepisu przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt K 38/13).

Skoro kwestia ustalenia daty powstanie niepełnosprawności została przez Kolegium prawidłowo zinterpretowana i zastosowana w sprawie o przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, to należało dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji co do prawidłowości ustalenia przez organ dat, od których świadczenie to przysługuje.

Okolicznościami nie budzącymi w sprawie wątpliwości jest złożenie w dniu [...] kwietnia 2019 r. do organu I instancji wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką wraz z rezygnacją ze specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz fakt, że w momencie złożenia ww. wniosku skarżący pobierał ów specjalny zasiłek opiekuńczy na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2018 r., na okres od dnia [...] listopada 2018 r. do dnia [...] października 2019 r.

Zagadnieniem, które należało rozstrzygnąć jest zaistnienie w tej sytuacji przesłanki negatywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy oraz określenie daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 24 ust. 2 ustawy).

Organ II instancji, w oparciu o treść wniosku strony o przyznanie przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego, żądanie zawarte w odwołaniu z dnia [...] czerwca 2019 r., jak również o ponowne żądanie strony przedstawione w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r., po analizie przesłanek z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy i wezwaniu strony do dostarczenia dowodów w tym zakresie, a także uprzednio podejmując działanie skutkujące uchyleniem w części decyzji organu I instancji dotyczącej zasiłku opiekuńczego, przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] września 2019 r.

Zdaniem sądu, organ odwoławczy jak i organ I instancji pominęły znaczenie istotnej dla rozstrzygnięcia spornego zagadnienia okoliczności, że skarżący już w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mając świadomość niedopuszczalnego a występującego w sprawie zbiegu uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, złożył również z powołaniem się na art. 27 ust. 5 ustawy, oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego od daty przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Z uwagi zaś na to, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, należało – to po stwierdzeniu spełnienia przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – Kolegium po uchyleniu decyzji organu I instancji winno było orzec o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] kwietnia 2019 r.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że zbędne było domaganie się przez organ odwoławczy dodatkowych oświadczeń od skarżącego, skoro takowe zo9stało już złożone wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, wskazuje się, że w celu zagwarantowania stronie wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy, przyjmuje się, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać (por.: wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 1175/18, z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. I OSK 235/18 dostępne w Internecie).

Sąd podziela zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny pogląd, że na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które gwarantowałoby skarżącemu realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W zasadzie prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. zawiera się bowiem obowiązek organu administracji publicznej załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Godzi bowiem w interes społeczny i słuszny interes obywatela jednoczesne przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z pominięciem, jak w niniejszej sprawie, uprzedniego oświadczenia wnioskodawcy o rezygnacji z pobierania zasiłku opiekuńczego, złożonego wraz z wnioskiem o nowe świadczenie (pielęgnacyjne).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został także pogląd, również podzielany przez skład rozpoznający niniejszą sprawę, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por.: wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r. sygn. II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. IV SA/Wr 360/19, dostępne w Internecie).

Sąd zgadza się również z poglądem zaprezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 48/20, wskazującym, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń rodzinnych, przysługuje jedno, wybrane przez osobę uprawnioną oraz od treści art. 24 ust. 2 ustawy, wprowadzający zasadę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca wpływu wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Konflikt między wymienionymi wyżej zasadami wynikającymi z kilku przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozstrzygnąć zgodnie z regułą proporcjonalności, wypełnioną na etapie wykonania decyzji o przyznaniu uprawnienia do korzystniejszego świadczenia.

Należy ponownie podkreślić, że wyboru korzystniejszego świadczenia skarżący dokonał już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wyrażając zamiar zachowania ciągłości pobieranego świadczenia z tytułu sprawowania koniecznej opieki nad niepełnosprawną matką, a w konsekwencji nie powinien był zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca złożenia wniosku. Jak trafnie zauważono w przywoływanym już wyroku WSA w Opolu z 20 września 2018 r. sygn. II SA/Op 302/18, nie jest do przyjęcia w państwie prawa sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne gdy tak jak w niniejszej sprawie, strona mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

Fakt zatem pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego w świetle oświadczenia strony o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, nie mógł stanowić w niespornych okolicznościach rozpoznawanej sprawy przeszkody do przyznania korzystniejszego świadczenia od początku miesiąca w którym doszło do złożenia wniosku. Co więcej, skarżący miał prawo oczekiwać od organu podjęcia działań zamierzających do przyznania wybranego przez niego świadczenia bez oczekiwania ze strony organów na odrębny wniosek o uchylenie prawa do świadczenia mniej korzystnego ponieważ z art. 32 ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie jest uprawniony od podejmowania również z urzędu działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w sytuacji, gdy uległa zmianie sytuacja strony mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.

Zatem przy wystąpieniu zbiegu uprawnień oraz dokonania przez osobę uprawnioną wyboru korzystniejszego finansowo świadczenia, celem działań organu powinno być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres innego świadczenia, a następnie przyznanie świadczenia wybranego przez stronę (tu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego) z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zgodnie ze złożonym wnioskiem z uwzględnieniem daty złożenia żądania i brzmieniem art. 24 ust. 2 ustawy. Do rozwiązania w ww. sposób sprawy, przychyla się stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, które skład orzekający w pełni podziela (por. wyroki: WSA w Rzeszowie z dnia 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 15/19; WSA w Gdańsku z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 559/19, dostępne w Internecie).

Niezależnie zatem od obowiązku respektowania przez organ stanowiska TK

w sprawie o sygn. akt K 38/13, to po wpłynięciu wniosku skarżącego z dnia [...] kwietnia 2019 r. o zamianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne, organ winien był uwzględnić konieczność jego wyrównania od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Organ winien był zatem doprowadzić do wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz równolegle na podstawie ww. wniosku, ze skutkiem procesowym na ten moment wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z mocą od pierwszego dnia miesiąca wpływu wniosku (art. 24 ust. 2 ustawy).

Natomiast w stanie sprawy, w ocenie sądu, uwzględniając treść decyzji z dnia [...] września 2019 r., nr [...] [...] organu I instancji, z której wynika że za okres od dnia [...] kwietnia 2019 r. do dnia [...] września 2019 r. strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wyrównanie należnego świadczenia pielęgnacyjnego nastąpiło od dnia [...] kwietnia 2019 r. z potrąceniem kwot wypłaconych stronie comiesięcznie w powyższym okresie.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ ma obowiązek uwzględnić przedstawione przez sąd wywody prawne oraz ww. wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego.

Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 k.p.a. i z nim powiązanych art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz prawa materialnego art. 27 ust. 5 i 24 ust. 2 ustawy. Mając na uwadze zakres i wagę dostrzeżonych naruszeń prawa, dla końcowego wyniku sprawy administracyjnej Sąd uznał za konieczne uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także bezpośrednio ją poprzedzającej decyzji organu I instancji.

W konsekwencji Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw.

z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2019 r.

Uwzględnienie skargi w niniejszej sprawie pociąga za sobą konieczność orzeczenia o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowaniu sądowego, sprowadzających się do kosztów zastępstwa procesowego, co uczyniono w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 w związku z art. 210 i 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.