Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1469/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141  par. 4,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 151,  art. 185,  art. 203  pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 16  par. 1,  art. 75,  art. 77,  art. 129  par. 2,  art. 134,  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
article: art. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 28 poz 353
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt II OSK 1469 / 10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 czerwca 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 120/10 w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2009 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz S. H. kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 18 marca 2010r., sygn. akt IV SA/Wa 120/10, oddalił skargę S. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku S. H. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) października 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia (...) października 2004 r. nr (...), uchylającą decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia (...) września 2003 r. nr (...) o poświadczeniu utraty obywatelstwa polskiego i jednocześnie stwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. H., poprzednio S. C.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że Wojewoda Łódzki decyzją z dnia (...) września 2003 r. stwierdził, iż S. H. na podstawie art. 11 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44) utracił obywatelstwo polskie. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji decyzją z dnia (...) października 2004 r. uchylił powyższą decyzję Wojewody, orzekając jednocześnie, że S. H. posiada obywatelstwo polskie, pomimo że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało złożone po upływie ustawowego terminu i strona nie wniosła o jego przywrócenie. W tej sytuacji z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem przez Ministra decyzji z dnia (...) października 2009 r.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wskazał, że decyzja Wojewody Łódzkiego z (...) września 2003 r. nie zawierała pouczenia o przysługującym prawie wniesienia od niej środka zaskarżenia. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców pismem z dnia (...) lutego 2004 r. poinformował skarżącego o możliwości złożenia odwołania od ww. decyzji w terminie 14 dni od daty odebrania przedmiotowego pisma. S. H. po odebraniu powyższego pisma w dniu 8 kwietnia 2004 r. wniósł odwołanie, które w izraelskim urzędzie pocztowym nadał 15 kwietnia 2004 r., przy czym do Poczty Polskiej wpłynęło w dniu 20 kwietnia 2004 r. Prezes Urzędu uznał, że odwołanie wpłynęło w terminie i po jego rozpatrzeniu wydał decyzję uchylającą decyzję Wojewody i stwierdzającą posiadanie przez odwołującego się obywatelstwa polskiego.

Minister wskazał, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody liczył się od dnia 8 listopada 2003 r., tj. następnego dnia po jej odebraniu przez S. H. Odwołanie zostało nadane w izraelskim urzędzie pocztowym w dniu 15 kwietnia 2004 r., które do Poczty Polskiej wpłynęło 20 kwietnia 2004 r., a więc z ponad czteromiesięcznym uchybieniem terminu z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Wnoszący odwołanie nie wystąpił z żądaniem do Wojewody w trybie art. 111 § 1 k.p.a. o uzupełnienie decyzji w przedmiocie pouczenia o środkach zaskarżenia. Natomiast Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców po błędnym pouczeniu o możliwości wniesienia odwołania, uznając, że zostało wniesione w terminie, faktycznie przywrócił termin do jego wniesienia bez wyraźnej inicjatywy zainteresowanego w tym względzie. Zgodnie natomiast z art. 58 k.p.a. przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony. W tym zakresie wyłączona została możliwość wszczęcia postępowania przez organ administracji z urzędu. Fakt mylnego pouczenia strony o trybie i terminie wniesienia odwołania nie wpływa na bieg terminu do jego wniesienia, lecz może stanowić podstawę do jego przywrócenia. Błędne pouczenie nie może też dawać stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania – będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli strona zechce z tej możliwości wzruszenia zaskarżonej decyzji skorzystać. Zdaniem organu nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.

Odnośnie zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister podniósł, iż prawidłowo Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w decyzji z dnia (...) października 2004 r. wskazał, że w przedmiotowej sprawie stosuje się przepisy ustawy o obywatelstwie z 1920 r. Zgodnie z art. 11 ust. 2 tej ustawy utrata obywatelstwa polskiego następowała z mocy prawa przez przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego wojewody, wyrażanej w przypadkach zamiaru wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym, w porozumieniu z właściwym dowódcą okręgu korpusu. Minister wskazał, że w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa S. H. przedłożył oryginał zaświadczenia wydanego w dniu (...) lipca 2004 r. przez Armię Obronną Izraela o obowiązkowej służbie wojskowej, w którym stwierdzono, że S. H. został zmobilizowany po raz pierwszy w dniu (...)/07/1950. Ponadto z zaświadczenia tego wynika, że rezerwową służbę wojskową odbywał on od dnia (...) lipca 1950 r. i ukończył w dniu (...) lipca 1981 r. Zdaniem Ministra Prezes naruszył art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż nie zebrał dowodów niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, bowiem powyższe zaświadczenie nie donosi się do czynnej służby wojskowej strony, pomimo że powinno wzorem podobnych spraw zawierać informację o nie odbyciu czynnej służby wojskowej regularnej oraz w rezerwie lub wskazywać na daty odbycia takiej służby. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na wydanie decyzji stwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. H., a ponadto stwierdzenie Prezesa, że skarżący nie odbył służby wojskowej w obcym wojsku rażąco narusza art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. - rezerwa to podleganie izraelskim władzom wojskowym, jest jednym z rodzajów służby wojskowej w armii izraelskiej. Z akt sprawy wynika, że S. H. w dniu (...) lipca 1950 r. został powołany do służby rezerwowej i podlegał jej do dnia zwolnienia ze służby w dniu (...) lipca 1981 r. Stan prawny przedmiotowej sprawy obligował Prezesa do uwzględnienia oficjalnego zaświadczenia z dnia (...) lipca 2004 r. przez Armię Obronną Izraela o służbie wojskowej, zawierającego informację, że skarżący został zmobilizowany po raz pierwszy w dniu (...) lipca 1950. Materiał dowodowy nie potwierdza zatem prawidłowości ustaleń Prezesa, że skarżący nie utracił obywatelstwa polskiego w czasie obowiązywania ustawy o obywatelstwie z 1920 r. Należało uznać, że S. H. wstąpił do służby wojskowej w państwie obcym, co stanowiło przesłankę wymienioną w art. 11 pkt 2 ww. ustawy. Według poglądu ugruntowanego w orzecznictwie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nie zawęża przesłanki wstąpienia do służby wojskowej, a w szczególności nie ogranicza pojęcia wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym do czynnej służby wojskowej. Brak jest ponadto dowodów na późniejsze nabycie obywatelstwa polskiego przez wnioskodawcę. Minister wskazał, że wbrew zarzutom strony istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji Prezesa a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją, stąd, zdaniem Ministra, występuje przesłanka stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W konkluzji organ stwierdził, że Prezes decyzją z dnia (...) października 2004 r. w sposób rażący naruszył art. 134 k.p.a., również rażąco art. 7, 75 i 77 k.p.a., jak i art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. i art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.).

W skardze na powyższą decyzję S. H. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 k.p.a. na skutek podważenia ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców pomimo braku ku temu ustawowych podstaw, w tym w szczególności naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 § 2 k.p.a. poprzez wyciągnięcie negatywnych konsekwencji prawnych dla skarżącego wynikających ze złożenia odwołania z naruszeniem 14-dniowego terminu pomimo braku a następnie błędnego pouczenia organów administracji o możliwości złożenia odwołania, a także rażące naruszenie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że rejestracja w wojsku w państwie obcym powoduje utratę polskiego obywatelstwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że bezspornym jest, iż decyzja Wojewody Łódzkiego z (...) września 2003 r. nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 k.p.a., gdyż zabrakło w niej uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz trybu złożenia od niej odwołania. Sąd wskazał jednak, że organ administracji podobnie jak w przypadku uzupełnienia decyzji o brakujące pouczenie, nie może działać z urzędu i bez wyraźnej woli strony przywrócić termin do wniesienia odwołania, nawet wtedy, gdy na skutek jego błędu strona nie mogła skorzystać do złożenia środka odwoławczego z zachowaniem terminu ustawowego do jego wniesienia wynikającego z art. 129 § 2 kpa. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że pismo Prezesa z dnia 13 lutego 2004 r. informujące skarżącego, iż może złożyć odwołanie było błędne, a tym samym naruszające podstawową zasadę postępowania administracyjnego zawartą w art. 9 k.p.a. Prawidłowo powyższe pismo powinno zawierać informację o tym, że skarżącemu od decyzji Wojewody Łódzkiego przysługuje prawo do złożenia odwołania, przy czym dla jego skuteczności wraz z odwołaniem powinien w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pomimo, iż skarżący zastosował się do informacji Prezesa i złożył odwołanie, nie mogło ono jednak spowodować skutku polegającego na wszczęciu postępowania odwoławczego z tego względu, że 14 dniowy termin do jego wniesienia upłynął 21 listopada 2003 r. i nie został przywrócony z uwagi na brak wniosku strony. Decyzja Prezesa posiada zatem kwalifikowaną wadę prawną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a organ ten prowadząc postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. bez przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, dopuścił się rażącego naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej z art. 16 § 1 k.p.a., gdyż orzekł w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody Łódzkiego.

Sąd podkreślił, że organ stwierdzając nieważność decyzji ze względu na kwalifikowaną wadę prawną o charakterze procesowym nie ma obowiązku dokonywać oceny prawidłowości zawartego w niej rozstrzygnięcia merytorycznego. Minister takiej oceny jednak dokonał i to w sposób prawidłowy, zgodnie z jednolitym ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa w tej mierze. Skoro skarżący jako obywatel Izraela, wstąpił do obowiązkowej służby rezerwowej w izraelskiej armii, to prawidłowo Minister stwierdził, że utracił on obywatelstwo polskie z dniem wstąpienia do wojska izraelskiego, gdyż spełnił jedną z przesłanek utraty obywatelstwa polskiego wymienioną art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.

Skargą kasacyjną S. H. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie:

1) art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przez to, iż Sąd I instancji zaniechał dokonania kontroli i nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 7, 16, 77, 107 § 1, 112 i 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

2) art. 3 § 1 i 2, art. 134 § 1, 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, a także art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 16, 77, 107 § 1, 112 i 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i stwierdzeniu, że

- decyzja Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców zapadła z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., gdyż odwołanie od decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia (...) września 2003 r. zostało złożone przez skarżącego po upływie ustawowego terminu, pomimo tego, że decyzja Wojewody Łódzkiego nie zawierała pouczenia, a ponadto pomimo tego, że odwołanie zostało złożone w terminie wskazanym w pouczeniu Prezesa z dnia 13 lutego 2004 r.,

- praktyczne konsekwencje art. 112 k.p.a. sprowadzają się do ewentualnej możliwości i dopuszczalności zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zgodnie i na zasadach określonych w art. 58 k.p.a.,

3) art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji utożsamił przymusowe zapisanie (zarejestrowanie) do sił rezerwy w Izraelu z wstąpieniem do służby wojskowej w państwie obcym, pomimo tego, że brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący przyjął faktycznie określone obowiązki w obcym wojsku, a zwłaszcza, że przyjął je dobrowolnie.

Naruszenia te, zdaniem skarżącego, miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie nie uwzględniając naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. i oddalił skargę na decyzję MSWiA zamiast uchylić tę decyzję z powodu rażącego naruszenia prawa.

Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że decyzja Wojewody Łódzkiego nie zawierała pouczenia o trybie i możliwości złożenia odwołania, a skarżący działając w zaufaniu do organów państwa wniósł odwołanie w terminie wskazanym w pouczeniu z 13 lutego 2004 r. Trudno uznać, iż wniósł je po terminie skoro termin ten w ogóle nie został przez Wojewodę wskazany. W literaturze jak i w orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że brak pouczenia lub pouczenie błędne dotyczące odwołania nie może mieć dla strony negatywnych konsekwencji.

Skarżący wskazał, że przyjęta przez Sąd wykładnia art. 112 k.p.a. jest sprzeczna z przyjętą w orzecznictwie i literaturze – praktyczne konsekwencje obowiązywania tego przepisu powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania organ jest obowiązany rozpatrzeć je bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.).

Odnośnie stanowiska Sądu dotyczącego rozumienia art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. skarżący wskazał, że kierując się linią orzecznictwa Najwyższego Trybunału Administracyjnego oraz poglądami przedstawicieli przedwojennej nauki prawa, organy administracji publicznej w setkach decyzji oraz sądy administracyjne od blisko 80 lat uznawały, iż wyłącznie wstąpienie do czynnej służby wojskowej w państwie obcym powoduje utratę obywatelstwa polskiego. Skarżący podkreślił, że podleganie służbie wojskowej bądź też zapisanie do rejestrów wojskowych nie jest równoznaczne ze wstąpieniem bądź też przyjęciem określonych obowiązków wojskowych. Ustawodawca polski nie może zaś na gruncie prawa polskiego oceniać skuteczności wstąpienia do służby wojskowej w obcym państwie. Dopiero moment formalnego przyjęcia do struktur obcego wojska, potwierdzony przysięgą służbową (wojskową) kreuje stosunek zależności i posłuszeństwa dla obcej władzy. Trudno jest uznać, że w sytuacjach przymusowego wcielenia obywateli polskich do służby wojskowej w państwach wrogich Polsce czy uzasadnionego szczególnymi okolicznościami wstępowania Polaków do służby wojskowej w państwach prowadzących wspólną walkę przeciwko Niemcom w czasie II wojny światowej następował z mocy ustawy skutek w postaci utraty przez te osoby obywatelstwa polskiego. Sąd I instancji nie zakwestionował stanowiska Ministra, który błędnie utożsamił powołanie (wstąpienie) do sił rezerwy i odbywanie w niej określonych obowiązków wojskowych z formalną rejestracją wojskową. Ze względu na brak odpowiednika tzw. czynnej służby wojskowej w prawie polskim należało poczynić w tym zakresie stosowne ustalenia, czego w trakcie postępowania nieważnościowego nie przeprowadzono. Brak powyższych ustaleń wpływa na niepełne i wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i uzasadnia zarzut naruszenia art. 3 § 1 i 2, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151, a także art. 135 p.p.s.a w zw. z art. 7 i 77 k.p.a.. dokumenty na które powołał się Minister nie stanowiły, zdaniem skarżącego, wystarczającej podstawy do przyjęcia, iż wstąpił on do służby w Wojsku Izraela. Skarżący podkreślił, że brak definicji legalnej i niejasność sformułowania "wstąpienie do służby wojskowej w obcym państwie" nie może być podstawą do przyjęcia rażącego naruszenia prawa przy stosowaniu art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. Ponadto z treści uzasadnienia wyroku ani zaskarżonej decyzji nie wynika, aby poczyniono wywody odnośnie stopnia i charakteru naruszonego prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem trafny jest podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 141 § 4 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. a w konsekwencji także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a.

Kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie objęta była wydana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2009 r.

Zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu wniosku S. H. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) października 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia (...) października 2004 r. nr (...), uchylającą decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia (...) września 2003 r. nr (...) o poświadczeniu utraty obywatelstwa polskiego i jednocześnie stwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez S. H., poprzednio S. C.

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) października 2009 r. wydana została na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a., bowiem Minister stwierdził, że Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców decyzją z dnia (...) października 2004 r. w sposób rażący naruszył art. 134 k.p.a., również rażąco art. 7, 75 i 77 k.p.a., jak i art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. i art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. Utrzymując w mocy decyzję własną Minister w zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji z dnia (...) listopada 2009r. ponownie wskazał na rażące naruszenie przepisów art. 134 k.p.a., art. 7, 75 i 77 k.p.a., art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. i art. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.

Natomiast Sąd I instancji dokonując kontroli tej decyzji w zaskarżonym wyroku uznał, że przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia (...) października 2004r. było rażące naruszenie przepisu art. 16 § 1 k.p.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, doszło do niedopuszczalnej w postępowaniu sądowoaministracyjnym, zmiany podstawy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) października 2004r. wskazanej przez organ w zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku bowiem stwierdził: "Decyzja Prezesa posiada zatem kwalifikowaną wadę prawną w rozumieniu art. 156 § 1pkt. 2 k.p.a. a organ ten prowadząc postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. bez przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, dopuścił się rażącego naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnej z art.. 16 § 1 k.p.a., gdyż orzekł w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody Łódzkiego".

W tej sytuacji stwierdzić należy, że Sąd w zaskarżonym wyroku wyszedł poza przedmiot sprawy i sam wskazał inną podstawę rozstrzygnięcia w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co stanowi istotne naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania, a w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. Podkreślenia bowiem wymaga, że Sąd kontroluje decyzje pod względem legalności (zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego ) i nie jest dopuszczalne zastępowanie organu i wskazywanie innych podstaw rozstrzygnięcia przez Sąd w swoim wyroku.

Uznać zatem należy za uzasadniony wskazany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , a przez to nie można odmówić także zasadności zarzutowi naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a., czego wynikiem jest uchylenie zaskarżonego wyroku. Badanie natomiast innych zarzutów skargi kasacyjnej byłoby na tym etapie przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z uwzględnieniem wskazanych w tej decyzji przyczyn nieważności decyzji Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia (...) października 2004r.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.