Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 693/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, art. 79
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2021r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych, tj.: z dnia [...] marca 2016 r. wystawionego przez Prezydenta M. B., z dnia [...] lipca 2016 r. wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W., z dnia [...] maja 2018 r. wystawionego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w B., z dnia [...] listopada 2019 r. wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O., dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. świadczenia emerytalnego skarżącego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2020 r.

P. z dnia [...] czerwca 2020 r. skarżący złożył "skargę na czynności egzekucyjne wraz z zawiadomieniem o zarzutach prowadzenia postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu podniósł, że prowadzona jest egzekucja na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, mimo że wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co wynika z postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r., którego kserokopia została załączona do wniesionego podania. Odnosząc się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skarżący stwierdził, że egzekucja prowadzona jest za 2009 r., chociaż od 2008 r. do dnia otrzymania emerytury był bezrobotny, a ponadto w 2007 r. zabrano mu gospodarstwo. Podniósł również argumenty dotyczące trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej do czego przyczyniło się, w ocenie strony prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Organ egzekucyjny w wyniku postępowania przeprowadzonego w sprawie wniesionej skargi na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej stwierdził, że dokonana została zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z czym postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. skargę oddalił. Natomiast wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego uczynił przedmiotem odrębnego postępowania.

Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu w pierwszej kolejności organ podniósł, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a."), w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Następnie wyjaśnił, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję ze świadczenia emerytalnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w wyniku dokonanej analizy akt sprawy stwierdził, że stosując przedmiotowy środek organ egzekucyjny podjął czynności zgodnie z procedurą określoną w art. 79 § 1 u.p.e.a. Stosownie do powyższego przepisu Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. przesłał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z dnia [...] czerwca 2020 r. z wezwaniem, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazywał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Powyższe zawiadomienie doręczono organowi rentowemu w dniu [...] czerwca 2020 r. Organ egzekucyjny zawiadomił również skarżącego o dokonanej czynności, doręczając w dniu [...] czerwca 2020 r. powyższe zawiadomienie (odpisy tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu zostały doręczone wcześniej).

Organ podkreślił, że zastosowane zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej odpowiada wzorowi stanowiącemu załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych oraz zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a.

W rezultacie organ stwierdził, że zajęcia dokonano zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do treści zażalenia organ odwoławczy stwierdził, że nie zawiera ono żadnych zastrzeżeń dotyczących nieprawidłowości w dokonaniu zajęcia przysługującego skarżącemu świadczenia.

W skardze do tut. Sądu skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu niezgodności ze stanem faktycznym i prawnym. Podniósł, że w przedmiotowym orzeczeniu organ powołał szereg przepisów stanowiących podstawę do oceny zgodności zajęcia emerytury z prawem egzekucyjnym, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, a nie odniósł się do istoty sprawy. Zarzucił organowi, że nie odniósł się do wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Skarżący zakwestionował również działania wierzycieli stwierdzając m.in., że decyzje Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego były podpisywane przez zastępcę dyrektora, który powinien być wyłączony z postępowania. W zakresie dotyczącym Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wskazał, że nie poddano żadnej ocenie jego działania, ani nie podjęto żadnych środków prawnych w związku z tym, iż Fundusz, po pierwsze wydał błędną decyzję dotyczącą opłat OC, po drugie - przez 4 lata przed sądem i komornikiem udowadniał, że ma rację, co skutkowało zajęciem emerytury przez komornika sądowego.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, "bez sprawy z wniosku US w O.". Ponadto wniósł o wyłączenie z postępowania i wprowadzenie klauzuli tajności w odniesieniu do z-cy dyrektora KRUS, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu dotyczącego postępowania komornika sądowego - Pana P. wobec działań Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego oraz czynności Urzędu Skarbowego od pierwotnych czynności dokonywanych w imieniu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17).

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez: Prezydenta M. B., Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W., Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w O.. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu świadczenia emerytalnego skarżącego w ZUS. P. z dnia [...] czerwca 2020 r. zobowiązany złożył "skargę na czynności egzekucyjne wraz z zawiadomieniem o zarzutach prowadzenia postępowania egzekucyjnego". W uzasadnieniu podniósł, że prowadzona jest egzekucja na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, mimo że wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co wynika z postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] stycznia 2020 r. Odnosząc się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego skarżący stwierdził, że egzekucja prowadzona jest za 2009 r., chociaż od 2008 r. do dnia otrzymania emerytury był bezrobotny, a ponadto w 2007 r. zabrano mu gospodarstwo. Wskazał także na swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną. Organ egzekucyjny oddalił wniesiona przez stronę skargę.

Należy zauważyć, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Skarga ma charakter subsydiarny, co oznacza, że nie jest możliwe jej wniesienie w sytuacji, gdy zobowiązanemu przysługuje inny środek zaskarżenia, w tym zarzuty na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r., III SA/Wa 554/15; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok NSA z dnia 25 października 2016 r., II FSK 2833/14; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1200/18).

W rozpatrywanej sprawie skarga dotyczy dokonanego przez organ zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, które zostało uregulowane w art. 79 u.p.e.a. i następnych. Zgodnie z § 1 powołanego powyżej artykułu organ egzekucyjny dokonuje zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej przez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zgodnie z § 2 powyższego artykułu zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa powyżej. Z § 4 natomiast wynika, że wraz z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego świadczenia, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile ten nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób.

Z akt sprawy wynika, że organ przesłał zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zostało ono odebrane przez ten organ w dniu [...] czerwca 2020 r., natomiast skarżącemu zawiadomienie to zostało doręczone w dniu [...] czerwca 2020 r. (k. 48 akt adm.). Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonał zatem zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego zgodnie z przepisami prawa.

Podnoszone w uzasadnieniu skargi wniesionej do Sądu okoliczności wskazujące na nieprawidłowości w działaniu wierzycieli i podważające zasadność ich roszczeń wobec skarżącego, nie mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu prowadzonym w sprawie złożonej skargi na czynność egzekucyjną. W ramach tej skargi można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne dotyczące prawidłowości dokonanej przez organ egzekucyjny czynności polegającej na zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego. Sformułowane w skardze zarzuty takiego charakteru nie mają. Nie wskazano żadnych uchybień podważających prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności i nie sformułowano żadnych zarzutów naruszenia przepisów art. 79 u.p.e.a.

W odniesieniu do zarzutów sformułowanych wobec Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego można jedynie na marginesie zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytuły wykonawczego wystawionego przez tego wierzyciela. W następstwie tego sporządzono zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia.

Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenia dowodów wskazanych w skardze. Należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Przepis ten nie służy jednak do zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu egzekucyjnym, z którymi strona się nie zgadza. Wszelkie kwestie związane z prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego powinny być dokonane w postępowaniu przed organami egzekucyjnymi. Nadto, strona nie załączyła do skargi dowodów, z których miałby zostać przeprowadzony dowód.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Sąd nie rozstrzygał o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż przede wszystkim nie został złożony wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z oświadczeniem, że opłaty za czynności pełnomocnika nie zostały zapłacone w całości lub w części.

s.T.Wójcik s.A.Olesińska s.L.Kleczkowski