Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 330/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17, art 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, art. 23 ust. 4e, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 119 pkt 2, art. 120, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art 23, art. 27, art. 130
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania R. L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] lutego 2021 r., [...] o odmowie przyznania odwołującemu się świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem H. L..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. R. L. wystąpił o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad H. L. dołączając między innymi orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] stycznia 2021 r., w którym jego ojciec został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności do dnia [...] stycznia 2026 r. W orzeczeniu wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 71. roku życia. Ponadto do wniosku dołączono oświadczenie H. L., w którym wyznaczył on na swojego opiekuna syna, R. L.. Jednocześnie wskazał, że żona – K. L. – nie może sprawować nad nim opieki, gdyż jest osobą po przebytej operacji usunięcia guza tarczycy, cierpiącą na liczne schorzenia: nadciśnienie, dnę moczanową, uszkodzony błędnik, choroby neurologiczne oraz stawowe. R. L. również złożył oświadczenie, w jakim wskazał, że jest jedyną osobą, która może sprawować opiekę nad ojcem ze względu na zły stan zdrowia matki.

Jednocześnie pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. R. L. wniósł o zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia specjalnego zasiłku opiekuńczego do momentu zakończenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. Prezydent wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o oświadczenie R. L. potwierdzające fakt sprawowania opieki nad H. L. wraz ze wskazaniem w jakim zakresie ta opieka jest sprawowana oraz oświadczenie K. L. wyjaśniające dlaczego nie może sprawować opieki nad niepełnosprawnym mężem i czy legitymuje się ona orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (należy załączyć kserokopię orzeczenia albo zaświadczenie lekarskie wskazujące dlaczego żona nie może sprawować opieki nad mężem).

Dnia 27 i [...] stycznia 2021 r. R. L. złożył oświadczenia, że sprawuje rzeczywistą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, która polega na pomocy w czynnościach higieny osobistej – kąpanie, golenie, ubieranie się, a także podawanie lekarstw. Dodatkowo smaruje ciało ojca maściami i kremami, gdyż jest on uczulony na słońce, co powoduje konieczność przebywania w ciemnych pomieszczeniach. R. L. podkreślił, że musi być przy ojcu. Opieka rozciąga się także na czynności związane z dowozem ojca na wizyty lekarskie oraz radioterapię i chemioterapię do K., K. i P..

W oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2021 r. K. L. wskazała, że ze względu na stan zdrowia nie może opiekować się swoim mężem, H. L.. Do oświadczenia dołączono zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2021 r., w którym wskazano, że K. L. podlega leczeniu z powodu nadciśnienia tętniczego oraz choroby [...] w związku z czym nie może sprawować opieki nad mężem.

W toku wywiadu przeprowadzonego na podstawie art. 23 ust. 4e ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "u.ś.r.") w dniu [...] lutego 2021 r. ustalono, że R. L. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. K. L. i H. L. pobierają emerytury, natomiast R. L. korzysta z pomocy w formie zasiłków celowych. Z. K. Lisik, jak i H. L. leczą się onkologicznie. Odnotowano także, że H. L. jest zadowolony z dotychczasowej opieki sprawowanej przez syna.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Prezydent zawiesił postępowanie z wniosku R. L. w sprawie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem H. L.. Postanowienie wydano na wniosek R. L..

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Prezydent odmówił przyznania R. L. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem H. L.. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Tymczasem w orzeczeniu o zaliczeniu H. L. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności wskazano, że niepełnosprawność istnieje od 71. roku życia. Ponadto organ podkreślił, że "wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia [...] października 2014 r., K [...], stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednakże w ocenie organu skutkiem tego wyroku nie jest uchylenie powyższego przepisu".

Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. R. L. odwołał się od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:

1. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego zastosowanie z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, został on uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

2. art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieuwzględnienie, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawa wyboru jednego ze świadczeń.

W uzasadnieniu R. L. wskazał, że nie podejmuje żadnego zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem i z tego względu powinno mu przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, które pełni funkcję kompensacyjną. Ponadto zaznaczył, że świadczeniem korzystniejszym dla niego jest świadczenie pielęgnacyjne – z uwagi na jego wysokość oraz odprowadzanie od niego składek emerytalno-rentowych – w związku z czym to je wybiera.

Decyzją z dnia [...] marca 2021 r., [...] Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. Wskazało, że organ pierwszej instancji błędnie zastosował w niniejszej sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie uwzględniając faktu, iż wskutek wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13, został wyeliminowany z porządku prawnego niekonstytucyjny fragment tego przepisu. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że w sprawie ziściła się jednak inna przesłanka odmowna określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności). Osobą zobowiązaną do alimentacji wobec niepełnosprawnego H. L. w pierwszej kolejności jest jego żona, K. L., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak realnego wypełniania obowiązków małżeńskich pomiędzy tymi osobami nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.

W skardze R. L. wyraził niezadowolenie z decyzji Kolegium podkreślając, że zarówno ojciec, jak i matka wymagają całkowitej codziennej opieki (k. 2 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe, K. L. nie może sprawować opieki nad niepełnosprawnym mężem. R. L. podkreślił również, że obecnie jego matka oczekuje na wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. 5–13 akt sądowych).

Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. R. L. przekazał dokumentację medyczną matki, w tym kolejne zaświadczenie lekarskie wystawione przez specjalistę chorób wewnętrznych wskazujące, że stan zdrowia K. L. nie pozwala jej sprawować opieki nad mężem. R. przedstawił też opisy dwóch zdjęć rentgenowskich kręgosłupa jego matki wskazujące na wielopoziomowe zmiany zwyrodnieniowe (k. 23–25 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy R. L. spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem w sytuacji, gdy pozostaje on w związku małżeńskim z osobą nielegitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W pierwszej kolejności Sąd pragnie podkreślić, że w toku postępowania badając negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia określoną w art. 17 ust. 1b u.ś.r. – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., K 38/13 – Kolegium prawidłowo stwierdziło, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostaje data powstania niepełnosprawności. Z dniem [...] października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis uznany za niezgodny z ustawą zasadniczą nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

W niniejszej sprawie, co zostało zaznaczone na wstępie, najistotniejsza jest wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., stanowiącego podstawę podtrzymania przez Kolegium odmownego rozstrzygnięcia Prezydenta. Organ odwoławczy wskazał, że przeszkodą nie pozwalającą na przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, że jego ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Okolicznością niesporną jest to, że R. L. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem H. L., a także jest jedną z osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1359, dalej "K.r.o.") ciąży obowiązek alimentacyjny względem wymagającego opieki ojca. Poza sporem pozostaje również fakt, że H. L. pozostaje w związku małżeńskim z matką skarżącego, K. L., która nie posiada orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności.

Z akt sprawy wynika, że matka skarżącego – żona trwale niezdolnego do samodzielnej egzystencji H. L. – ma 69 lat (data urodzenia to [...] lutego 1952 r.) oraz, że sama cierpi na wiele schorzeń, mimo tego, że nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z załączonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika, że K. L. podlega leczeniu z powodu nadciśnienia tętniczego oraz choroby [...] – schorzenia objawiającego się silnymi, niespodziewanymi zawrotami głowy, często z towarzyszącymi wymiotami i nudnościami. K. L. ma również zdiagnozowane zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym oraz szyjnym (k. 25 akt sądowych). Ponadto z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach znajdujących się w aktach sprawy wynika, że K. L. jest osobą po przebytej operacji usunięcia guza tarczycy, cierpiącą na nadciśnienie, dnę moczanową, uszkodzony błędnik, choroby neurologiczne oraz stawowe. Wymienione schorzenia, zwłaszcza zwyrodnienie kręgosłupa jak też choroba [...] (której objawami mogą być zawroty głowy utrzymujące się przez dłuższy okres czasu), mogą – oceniając to według zasad doświadczenia życiowego – rzeczywiście realnie uniemożliwiać K. L. sprawowanie opieki nad mężem. Należy podkreślić, że H. L. wymaga stałej i kompleksowej pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego, co wymaga od osoby opiekującej się nim dobrej kondycji fizycznej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowane przez część judykatury stanowisko, że w takich okolicznościach, przy odkodowywaniu normy prawnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. należy uwzględnić przede wszystkim cel, jakiemu służy ustawa o świadczeniach rodzinnych. Literalna wykładnia tego przepisu oznacza bowiem odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uprawnionemu w dalszej kolejności krewnemu także w sytuacji, gdy małżonkowie ze względu na swój stan zdrowia nie są w stanie być dla siebie wzajemnie wparciem. Tak rozumiany przepis oznaczałby sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim.

Na tle przywołanego przepisu orzecznictwo wypracowało stanowisko, że fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie – w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości – osoba zobowiązana alimentacyjnie w dalszej kolejności.

Naczelny Sąd Administracyjny szczegółowo wypowiedział się na temat niezgodności z Konstytucją RP wąskiej, językowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. stwierdzając, że jest ona sprzeczna z wartościami konstytucyjnymi (zob. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09 i z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 723/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). "Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji RP, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie z przepisu tego wywodzić można obowiązek dokonywania takiej wykładni prawa, która nie stoi w sprzeczności z dobrem rodziny i małżeństwa. Tymczasem negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą – a jednocześnie mają również obowiązek – sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. (...) Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Ponadto według treści art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które umożliwia sprawowanie efektywnej opieki przez członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi, jest niewątpliwie realizacją powinności wskazanej w powyższym przepisie konstytucyjnym".

Powyższe stanowisko wyprowadzono interpretując przepis art 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. łącznie z art 23, art. 27 i art. 130 K.r.o. Zgodnie z art 23 K.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 K.r.o. małżonkowie obwiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczynić się do zaspakajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wyprowadzono, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie.

Wyłącznie literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i uznanie, że podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowi sama li tylko okoliczność, że małżonek osoby niepełnosprawnej nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności są niewystarczające dla zrekonstruowania normy prawnej wyrażonej treścią tego przepisu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2021 r., I OSK 2103/20, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu – o ile literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest jednoznaczne – to jednak wykładnia i stosowanie tego przepisu nie powinny być nacechowane automatyzmem. Okoliczności rodzinne (zwłaszcza takie jak stan zdrowia najbliższych w rodzinie osób zobowiązanych do alimentacji i ich zdolność do opieki w kontekście potrzeb niepełnosprawnego), ze względu na które opiekunowie występują o świadczenia pielęgnacyjne, mogą być bardzo zróżnicowane. Choć w wielu stanach faktycznych literalne zastosowanie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie budzi sprzeciwu natury aksjologicznej, to jednak są także i takie sytuacje, gdy ich bezrefleksyjne zastosowanie (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.) prowadzić będzie do rezultatów rodzących poważne wątpliwości, zwłaszcza dotyczących tego, czy nie dochodzi do pozostawienia rodziny osoby niepełnosprawnej bez koniecznej i usprawiedliwionej pomocy Państwa wymaganej ze względu na art. 69 Konstytucji oraz, czy nie dochodzi do zaprzeczenia pewnym nakreślonym w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego kierunkom rozumowania odnośnie wsparcia niepełnosprawnych. Warto wskazać choćby, że z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] lipca 2008 r., P [...] (OTK-A 2008, nr [...], poz. 107) – wskutek którego prawo do świadczenia pielęgnacyjnego rozszerzono także na opiekunów dorosłych niepełnosprawnych – płynie sugestia, że w zasadzie każda osoba zdolna do pracy, obciążona prawnym obowiązkiem alimentacyjnym i niezatrudniona ze względu na konieczność sprawowania w wykonaniu tego obowiązku opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (Trybunał nie uczynił tu wyjątku), powinna na zasadzie równości uzyskać wsparcie Państwa.

Wracając do okoliczności niniejszej sprawy Sąd stoi na stanowisku, że w sytuacji gdy oboje małżonkowie – z uwagi na obiektywnie istniejące przeszkody – nie mogą być dla siebie wzajemnie oparciem, to w konsekwencji pozostali członkowie rodziny, na których przejdzie prawny obowiązek sprawowania nad nimi opieki (zgodnie z zasadami wynikającymi z K.r.o.) i którzy z tego powodu rezygnują bądź nie podejmują zatrudnienia, mogą ubiegać się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Przedstawione powyższej stanowisko znajduje uzasadnienie w celu regulacji zawartej w art. 17 u.ś.r., którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom rzeczywiście sprawującym opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi z tego powodu szczególnego wsparcia.

Obiektywna niemożność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez jej współmałżonka, nie stanowi więc bezwzględnej przeszkody do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne przez osoby spełniające warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 lub ust. 1a u.ś.r., a niemożność sprawowania opieki nad współmałżonkiem może być wykazana również innymi dowodami dopuszczonymi w postępowaniu administracyjnym (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2015 r., I OSK 1230/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r., I OSK 1113/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe uwagi znajdują zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. K. L., małżonka wymagającego opieki H. L., skończyła 69 lat i – jak wynika z oświadczeń składanych w trakcie postępowania – cierpi na wiele schorzeń, w tym nadciśnienie tętnicze, chorobę [...], dnę moczanową, uszkodzony błędnik, choroby neurologiczne i stawowe oraz zwyrodnienie kręgosłupa. Okoliczności te powinny zostać przez organ zbadane, udokumentowane i ocenione. W. K. Lisik i jej ogólny stan zdrowia, zwłaszcza udokumentowane zwyrodnienie kręgosłupa oraz choroba [...], pozwalają przypuszczać, że może ona nie być zdolna do sprawowania wymaganych czynności opieki nad niepełnosprawnym mężem, H. L.. Sąd ma tu na myśli przede wszystkim z jednej strony jej zdolności do realizacji tych niezbędnych czynności opieki, które wymagają siły fizycznej, oraz z drugiej strony zdolności do stałej gotowości podjęcia opieki w kontekście zdiagnozowanego wedle dokumentacji medycznej poważnego schorzenia ucha wewnętrznego, które może samą K. L. wykluczać z codziennych czynności (długotrwałe zawroty głowy).

W ocenie Sądu błędna wykładnia prawa materialnego – to jest art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. doprowadziła do odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że Kolegium – jak wynika z decyzji – nie zbadało dokładnie sprawy, ale zarazem nie kwestionowało wynikających ze zgromadzonych materiałów okoliczności, że R. L. sprawuje opiekę nad ojcem w sposób trwały, stały i ciągły oraz faktu rezygnacji przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką.

Z uwagi na potrzebę dokładnego weryfikowania sytuacji rodzinnej, w tym zwłaszcza kwestii zdolności K. L. do opieki nad mężem, Sąd postanowił orzec o uchyleniu decyzji obu instancji.

W ponownym postępowaniu należy uwzględnić przyjętą przez Sąd i przedstawioną wyżej wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Postępowanie dowodowe powinno być w szczególności ukierunkowane na ocenę stanu zdrowia K. L. pod kątem możliwości sprawowania przez nią samodzielnie opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W tym stanie rzeczy, z powodów opisanych wyżej, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.").

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 30 akt sądowych).