Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 357/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2018-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28 ust. 2 i 3, art. 28 ust. 3a i 3b
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od listopada 2001 roku do grudnia 2011 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. J.J. (dalej: Zobowiązany / Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe (całości zaległości za okres od [...] stycznia 2004 r. do [...] lutego 2009 r.). Wskazał, że z uwagi na trudną sytuację materialną wnosi o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz odsetek od pozostałych należności powstałych w innych okresach niż w/w, ponieważ nie jest on w stanie ich spłacić bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.

We wniosku podał, że utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia z tytułu zawartej umowy zlecenia w wysokości 390,00 zł brutto, które wypłacane jest kwartalnie. Wskazał, że zamieszkuje razem z córką i nie jest w stanie ponosić kosztów bieżącego utrzymania. Zobowiązany uzasadniał, że choruje na cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze. Z uwagi na sytuacją materialną nie jest w dokonać zakupu licznych lekarstw, które powinny być przyjmowane systematycznie.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 185 167,24 zł, za okres 11.2001 r. – 12.2011 r., w tym z tytułu:

1) składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie: 129 556,65 zł, w tym należność główna: 59 385,65 zł, odsetki – 70 717 zł,

2) składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie: 45 474,47 zł, w tym należność główna: 21 586,47 zł, odsetki – 23 888 zł,

3) składek na Fundusz Pracy w łącznej kwocie: 10 136,12 zł, w tym: należność główna: 4 731,12 zł, odsetki – 5 405 zł.

W toku postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że Zobowiązany w okresie od [...] grudnia 1998 r. do [...] grudnia 2011 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie [...] (kod PKD [...] ).

Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz danymi z KSI ZUS, organ rentowy ustalił, że Zobowiązany pracuje zarobkowo na podstawie umowy zlecenia od [...] marca 2016 r. do [...] lutego 2018 r. i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 390 zł brutto na kwartał. Zobowiązany nie posiada innych źródeł dochodu oraz nie korzysta z żadnych form pomocy.

Zobowiązany w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. wskazał, że dochody z tytułu świadczonej pracy są w całości przekazywane do ZUS, natomiast on sam pozostaje na utrzymaniu córki i zięcia. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną oraz przedłożył orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Według złożonego oświadczenia, córka Zobowiązanego uzyskuje dochód z tytułu zasiłku chorobowego oraz macierzyńskiego, natomiast jego zięć uzyskuje dochód w kwocie 1459 zł netto.

Jak podał Zobowiązany, ponosi on stałe wydatki związane z utrzymaniem takie jak koszt opłat eksploatacyjnych w kwocie 800 zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 148,11 zł miesięcznie. Jest współwłaścicielem w [...] części domu o pow. [...] m2 położonego w J., na której zabezpieczone są zaległości z tytułu nieopłaconych składek w kwotach: 98 745,62 zł, 34 206,82 zł oraz 7 627,59 zł.

Organ I instancji uznał, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. - dalej: u.s.u.s.). Organ rentowy wyjaśnił, że obecnie w egzekucji pozostają należności egzekwowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zajęte u pracodawcy A. J. z umowy zlecenia. W postępowaniu tym uzyskano kwotę 583,88 zł. Dodatkowo, Zobowiązany posiada majątek, na którym zabezpieczone są należności wobec ZUS.

W dalszej kolejności ZUS zbadał, czy istnieje podstawa do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., który dopuszcza umorzenie należności mimo braku całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym interes osoby zobowiązanej do opłacenia składek. W tym celu ZUS dokonał analizy przesłanek wydania decyzji o umorzeniu należności zawartych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 ze zm. - dalej: rozporządzenie z 2003r.).

Według ZUS, w stosunku do zobowiązanego nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, gdyż Zobowiązany pracuje zarobkowo na podstawie umowy zlecenia, zamieszkuje wraz z córką i jej rodziną pozostając jednocześnie na ich utrzymaniu. Jak organ zauważył, co prawda Zobowiązany nie posiada dochodu z innych źródeł, aczkolwiek nie korzysta również z żadnych form pomocy, w tym m.in. z pomocy społecznej, co w ocenie ZUS wskazuje, że jego aktualna sytuacja majątkowa nie wymusza konieczności ubiegania się o dodatkowe środki.

ZUS wyjaśnił także, że podniesione przez Zobowiązanego okoliczności dot. sytuacji zdrowotnej miałyby zastosowanie wówczas, gdyby pozbawiały możliwości pozyskania dochodu na spłatę zadłużenia. Zobowiązany zaś nie jest osobą wykluczoną z rynku pracy.

Organ podkreślił również, że Zobowiązany pomimo nieopłacania składek przez okres ponad 10 lat, nigdy nie zwracał się o możliwość spłaty zadłużenia w ramach ulg możliwych do udzielenia przez ZUS. Organ rentowy skonkludował, że osoba prowadząca działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem i opłacalnością. Wobec powyższego, skoro pomimo trudności Zobowiązany decyduje się na dalsze jej prowadzenie, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publicznoprawnych, to musi mieć na względzie konsekwencje powstałe z tytułu dalszego zadłużania się.

Organ podkreślił również, że złożona przez Zobowiązanego deklaracja chęci spłaty zadłużenia w układzie ratalnym dowodzi, że posiada on możliwości spłaty długu. Uznał więc organ, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ma jakiejkolwiek innej informacji, że istnieją okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie zadłużenia Zobowiązanego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zobowiązany podniósł, że z uwagi na jego złą sytuację materialną oraz konieczność zakupu lekarstw, nie posiada możliwości uregulowania zaległości wobec Zakładu. Wskazał, że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku organ powinien rozważyć aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, a nie snuć przypuszczenia na przyszłość. Dodał, że dochody córki uległy zmniejszeniu z uwagi na pobierany przez nią zasiłek macierzyński do wysokości 80% otrzymywanego wynagrodzenia. Zobowiązany podkreślił także, że pomoc ze strony córki powoduje, że ma zapewnione minimalne warunki egzystencji, dlatego tez nie musi się zwracać o taką pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Zobowiązany dołączył dodatkową dokumentację medyczną, faktury VAT na zakup lekarstw, zaświadczenie lekarskie oraz skierowanie do poradni specjalistycznej.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Analizując sytuację finansową Zobowiązanego oraz biorąc pod uwagę, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest skutecznie prowadzone, organ uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zobowiązanego i umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W ocenie organu umorzenie nie mogło także nastąpić na podstawie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia z 2003 r. Organ podkreślił, że Zobowiązany wykonuje umowę zlecenie, natomiast uzyskiwane wynagrodzenie zostało w całości zajęte egzekucyjnie na poczet zobowiązań wobec ZUS. Zdaniem ZUS, sytuacja materialna jego rodziny nie wymusza na Zobowiązanym konieczności zwrócenia się o pomoc z MOPS. W ocenie organu, brak jest również podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowana Zobowiązanego nie ulegnie poprawie, skoro może on kontynuować zatrudnienie, a uzyskiwane wynagrodzenie czy forma umowy mogą uleć zmianie, co wpłynie na wysokość uzyskiwanych dochodów.

Analiza sytuacji zdrowotnej Zobowiązanego dała organowi asumpt do stwierdzenia, że jego obecny stan zdrowia nie uniemożliwia mu wykonywania pracy zarobkowej. Dodatkowo zauważył organ, nie przedstawił on dokumentacji która potwierdzałaby jego wykluczenie z rynku pracy.

Organ wyjaśnił również, że zadłużenie figurujące na koncie Zobowiązanego, nie jest wynikiem poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacanie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności.

ZUS skonstatował, że w związku ze skutecznie prowadzoną egzekucją, która zawiesza bieg terminu przedawnienia, w jego ocenie, istnieją realne szanse na wyegzekwowanie należności z tytułu składek w ustawowym okresie możliwości ich dochodzenia.

Na powyższą decyzję Zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie skutkujące niewyjaśnieniem stanu faktycznego w sposób należyty oraz niezałatwieniem sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, przeprowadzeniem postępowania dowodowego w sposób wybiórczy, a nie wszechstronny oraz wyciągniecie z materiału dowodowego wniosków sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, w efekcie czego wydana została zaskarżona decyzja,

- art. 28a ust. 2a u.s.u.s. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2003 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji ZUS z dnia [...] stycznia 2018 r., a tym samym odmową umorzenia składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, mimo iż opłacanie przez Skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a więc spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a nadto za umorzeniem składek przemawiają zasady słuszności, zwłaszcza jeśli się uwzględni wysokość odsetek jakie urosły w stosunku do należności głównej.

W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że organ rentowy nie wywiązał się należycie z obowiązku powtórnego rozpatrzenia sprawy. Podniósł, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się wyłącznie do kontroli decyzji wydanej uprzednio i odnieść się do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.

Skarżący podniósł także, że organ co prawda szczegółowo odniósł się do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie, natomiast nie dokonał własnej oceny sprawy w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że w jego ocenie, w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia należności, dodatkowo obowiązek opłacania należności pozbawia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm, dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Przypomnieć należy, że podstawą prawną umorzenia należności z tytułu składek jest powołany w decyzjach art. 28 u.s.u.s. Powyższy przepis daje prawo do umorzenia tych należności w sytuacji ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 1-3), a także w uzasadnionych przypadkach, w stosunku do składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a), przy czym umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4). Jednocześnie na postawie art. 32 u.s.u.s., przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do składek na fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne.

Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności i nie jest to przez Skarżącego kwestionowane, co stanowi przesłankę uniemożliwiającą uwzględnienie wniosku Skarżącego na podstawie art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.

Jednakże na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Szczegółowe przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis sprecyzowane zostały w § 3 rozporządzenia z 2003r., zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne są pkt 1 i 3 § 3 ww. rozporządzenia, gdyż okoliczności, na które powołuje się Skarżący to trudna sytuacja majątkowa oraz zły stan jego zdrowia, nie wystąpiła natomiast ani klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne zdarzenie, które wyrządziłoby straty materialne i uniemożliwiło dalsze prowadzenie działalności.

To z kolei wiąże się z obowiązkiem uwzględnienia w motywach wydanego rozstrzygnięcia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w tym przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami oraz regułami logiki. W postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Postępowanie organu w tym zakresie podlega ocenie sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów organ administracyjny nie naruszył reguł logiki i czy zastosował właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Natomiast, co należy mocno wyartykułować kompetencję w zakresie umorzenia należności składkowych posiada wyłącznie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ramach wspomnianego wcześniej uznania administracyjnego, które odnosi się do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w sytuacji prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3, bądź w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wybór konsekwencji prawnej, to drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W przypadku decyzji uznaniowej organ zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (art. 107 § 3 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

W niniejszej sprawie Skarżący domagał się umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia powołując się przede wszystkim na złą sytuację materialną, wskazywał także na zły stan zdrowia.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, ZUS ustalił, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką oraz jej rodziną. Ponosi z tytułu miesięcznych opłat eksploatacyjnych wydatki w wysokości 800 zł oraz koszty zakupu lekarstw w kwocie 148,11 zł miesięcznie w 2017 r., natomiast w 2018 r. w wysokości 289,90 zł miesięcznie. Zobowiązany jest współwłaścicielem w [...] częściach domu o pow. [...] m2, położonego w J., na którym dokonano zabezpieczenia spłaty należności z tytułu składek na FUS, FUZ i FP od [...]/2001r. do [...]/2011 r. Ustalono także, że Zobowiązany nie korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej

Organ wskazał, że Zobowiązany utrzymuje się z wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia w wysokości 390 brutto kwartalnie oraz z pomocy świadczonej przez córkę. W ocenie ZUS, sytuacja finansowa dłużnika jest trudna, jednakże nie uzasadnia ona stwierdzenia, że trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter stały i pogłębiający się, tym bardziej, że istnieje realna szansa na poprawę sytuacji finansowej, ponieważ zobowiązany pozostaje na rynku pracy.

W ocenie Sądu, ZUS prawidłowo ustalił sytuację osobista, majątkową Skarżącego oraz jego możliwości płatnicze. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności nie toczy się z urzędu, lecz na wniosek zobowiązanego i to na nim spoczywa ciężar wykazania istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie.

Skarżący powołując się na zły stan zdrowia, przedłożył stosowną dokumentację medyczną, aczkolwiek okoliczność podejmowania pracy na podstawie umowy zlecenia oznacza, że stan zdrowia nie wpływa na możliwość podejmowania czynności i uzyskiwania dochodu z tego tytułu. Słusznie zatem organ uznał, że nie wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2003r. tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ustalono również, że skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej i o taką pomoc się nie ubiegał.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych słusznie stwierdził ZUS, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia uzasadniająca - na zasadzie wyjątku - umorzenie należności z tytułu składek - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Rolą Skarżącego było wykazać, czego nie uczynił, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ skutkowałoby to zbyt ciężkimi i dotkliwymi skutkami.

ZUS słusznie podkreślił też, że spłata zadłużenia w formie układu ratalnego nie pozbawiłaby rodziny zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, tym bardziej, że pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. zwrócił się z takim wnioskiem, co wskazuje, że posiada on możliwość spłaty długu.

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom Skarżącego organ uwzględnił stan majątkowy, sytuację ekonomiczną oraz rodzinną Skarżącego wskazując, z jakich powodów wydał zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia zaległych należności. Dopuścił wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego, na podstawie których wnikliwie i rzetelnie przeanalizował sytuację majątkową skarżącego. Skarżący miał w toku postępowania administracyjnego prawo wglądu do akt sprawy i wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Faktem jest, że skarżący pomimo, że deklaruje stan materialny, który rzeczywiście uniemożliwia mu samodzielną egzystencję, ale też jednocześnie, co słusznie podkreśla ZUS, nie szuka wsparcia w instytucjach państwowych i samorządowych. Nieracjonalna i niekonsekwentna jest postawa Skarżącego, który upatruje czegoś wręcz uwłaczającego godności w sięganiu po środki opieki społecznej, a jednocześnie domaga się przerzucenia na Skarb Państwa kosztów prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Obowiązkiem organu jest rozważenie wykazanych przez stronę okoliczności i dokonanie ich oceny pod względem istnienia przesłanek umorzeniowych. Z tego obowiązku organ wywiązał się w sposób należyty.

Niezależnie od tego co dotychczas powiedziano, zgodzić się należy, ze stanowiskiem ZUS, że nawet spełnienie przez zobowiązanego przesłanek uprawniających do ubiegania się o przedmiotową ulgę, nie rodzi po stronie Zakładu automatycznego obowiązku jej udzielenia.

`

Tak więc decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych podejmowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście wskazanej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, ponieważ organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. Aby utrzymać się na płaszczyźnie swobodnej oceny, która ma także odniesienie także w ramach uznania administracyjnego, organ administracyjny ma obowiązek wskazać rzeczowe i logiczne argumenty przemawiające przeciwko zastosowaniu ulgi czy preferencji. W przeciwnym razie narazi się na zarzut dowolności rozstrzygnięcia.

Na tej płaszczyźnie nie ma też racji Skarżący zarzucając organowi, że oceniając jego wniosek o zastosowanie ulgi nie koncentruje się na okolicznościach aktualnych lecz odnosi do tego co może nastąpić w przyszłości. Otóż jeżeli chodzi o ocenę przesłanek do umorzenia należności to niewątpliwie ma znaczenie aktualna sytuacja ubiegającego się o taką ulgę, to jednak przy odmowie motywowanej li tylko uznaniowych charakterem takiej decyzji znaczenie ma całokształt okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem zaszłości i zmian jakie mogą nastąpić w sytuacji zobowiązanego.

Adekwatny do okoliczności niniejszej sprawy jest pogląd NSA z wyroku z dnia 8 sierpnia 2014r. (sygn. akt II FSK 2016/12), w którym wyrażono pogląd, że mimo, że co do zasady, ocena istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych powinna być dokonana według stanu z dnia podejmowania decyzji, niemniej jednak przy rozstrzyganiu tego rodzaju spraw, nie można zupełnie tracić z pola widzenia okoliczności, które złożyły się na powstanie zaległości podatkowych. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2011 r. sygn. II FSK 426/10, stwierdzając, że nie bez znaczenia dla oceny zasadności przyznania ulgi, pozostają okoliczności związane z powstaniem zaległości podatkowej.

W ocenie Sądu ZUS prawidłowo rozważył okoliczności, które przemawiają przeciwko zastosowaniu dobrodziejstwa takiej ulgi i to w najdalej idącej postaci. Jednym z usprawiedliwionych motywów przemawiających przeciwko zastosowaniu wobec Skarżącego takiego dobrodziejstwa jest właśnie to, że Skarżący rokuje na przyszłość co do częściowej choćby spłaty oraz to, że zaległość, której umorzenia aktualnie ubiega się Skarżący powstała w ciągu blisko dziesięcioletniego prowadzenia przez niego działalności gospodarczej bez realizacji elementarnych powinności w zakresie należności publicznoprawnych związanych z tą działalnością.

Wskazać należy bowiem, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej prowadzeniem ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja zachowuje powyższe standardy,

a wnioski dotyczące braku spełnienia przez Skarżącego przesłanek umorzenia nie są dowolne, a choćby i zaistniały, to i tak organ nie był zobowiązany postąpić zgodnie z oczekiwaniem Skarżącego, nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakimi przesłankami kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację.

Bezspornie celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia, podjętego przez organ I instancji, lecz uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Istota dwuinstancyjności, także wówczas gdy obie instancje sprowadzają się do tego samego organu, polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym, sprawy administracyjnej. Niemniej jednak w niniejszej sprawie standardy postępowania odwoławczego były w toku ponownego rozpoznania sprawy respektowane. Zakład w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy nie ograniczył się jedynie do kontroli decyzji własnej, lecz ponownie rozpatrzył żądanie strony, ustosunkował się do niego w uzasadnieniu, a także odniósł się do kwestii podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie. Okoliczność, że materiał dowodowy w dużej mierze ogranicza się tego w oparciu o który orzekał pierwotnie, bynajmniej nie deprecjonuje istoty postępowania odwoławczego, zwłaszcza, że do nowych dowodów i okoliczności wskazanych przez Skarżącego organ ten ustosunkował się.

Zatem stwierdzając, że ZUS nie uchybił wskazanym w skardze przepisom postępowania, oparł rozstrzygnięcie na podstawie rzetelnie zgromadzonego materiału dowodowego i w sposób wyczerpujący je uzasadnił, Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Na marginesie podnieść należy, że zmiana stanu faktycznego lub uzyskanie nowych dowodów w sprawie po wydaniu wyroku przez Sąd, może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.