Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 594/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4b ust. 1 pkt 1, art. 8a ust. 2, art. 65 pkt 1-3, art. 66 ust. 1a i ust. 1 pkt 2, art. 67, art. 68 ust. 4, art. 70, art. 72 ust. 1 pkt 4, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 17 ust. 1 i art. 65 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Przepisy art. 68 ust. 4  w zw. z  art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) nie stanowią podstawy do nakładania na osoby pozostające w służbie w Policji obowiązku zwolnienia się ze służby przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów i traktowania zaniechania tej czynności jako elementu braku rękojmi wykonywania zawodu uzasadniającego odmowę dokonania wpisu na listę adwokatów.

Przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji obejmującej ubieganie się o nabycie prawa do wykonywania zawodu.

TEZY

Przepisy art. 68 ust. 4  w zw. z  art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.) nie stanowią podstawy do nakładania na osoby pozostające w służbie w Policji obowiązku zwolnienia się ze służby przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów i traktowania zaniechania tej czynności jako elementu braku rękojmi wykonywania zawodu uzasadniającego odmowę dokonania wpisu na listę adwokatów.

Przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji obejmującej ubieganie się o nabycie prawa do wykonywania zawodu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie Edward Kierejczyk NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1600/07 w sprawie ze skargi J.P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. bez numeru w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

I

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.P. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy wpisu na listę adwokatów, uchylił zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. i stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu.

W pisemnych motywach orzeczenia Sąd I instancji podał, że Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia [...] lutego 2006 r. odmówiła J.P. wpisu na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały organ stwierdził, że wnioskujący, który uzyskał tytuł magistra prawa, a następnie zdał w 2003 r. egzamin prokuratorski, obecnie pracuje na stanowisku Naczelnika Sekcji Komendy Miejskiej Policji w O. W ocenie organu, osoba będąca czynnym policjantem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, o której stanowi art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.). Istota zawodu policjanta i adwokata nie pozwala na ich łączenie w tym samym czasie. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej. W uzasadnieniu uchwały organ odwoławczy wywodził, że różnice wynikające z istoty zawodu adwokata i policjanta są nie do pogodzenia z wymogami art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Organ wskazał również na obowiązującą w Policji specyfikę pracy polegającą na podległości funkcjonariusza wobec przełożonych oraz prokuratury w zakresie prowadzonych pod jej nadzorem postępowań. Z art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze wynika, że nie można łączyć stanowiska w Policji z pozostawaniem na liście adwokatów. Przepis ten bowiem nakazuje skreślenie z listy adwokatów w przypadku objęcia stanowiska w organach ścigania. Skoro zatem adwokat nie może objąć takiego stanowiska, to osoba zajmująca już takie stanowisko w organach ścigania, nie może zostać wpisana na listę adwokatów.

W skardze J.P. zarzucił uchwale Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rażące naruszenie art. 65 pkt 1, art. 68 ust. 4 i art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze, a także naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i ograniczenie dostępu do zawodu.

Uchylając, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., uchwały organów obydwu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, iż przepisy Prawa o adwokaturze nie zawierają wprost zakazu dokonania wpisu na listę adwokatów osoby zajmującej stanowisko funkcjonariusza policji, ani też innych zawodów, jak to czyni w art. 26 ustawa z dnia

6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1059 ze zm.). W myśl przepisu art. 68 ust. 4 Prawa o adwokaturze, okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub

art. 67, a wśród tych przepisów nie ma zakazu dokonania wpisu funkcjonariusza policji na listę adwokatów. Sąd podkreślił ponadto, że wpis na listę adwokatów oznacza prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z wykonywaniem zawodu adwokata. Należy bowiem odróżnić nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata od wykonywania zawodu adwokata. Nabycie prawa do wykonywania tego zawodu nie powoduje automatycznie obowiązku jego wykonywania.

Zdaniem Sądu, nie znajduje uzasadnienia prawnego zrzeczenie się zajmowanego stanowiska jeszcze przed dokonaniem wpisu. Dopiero po uzyskaniu wpisu, chcąc wykonywać zawód adwokata, skarżący powinien zrzec się stanowiska funkcjonariusza policji. Równoległemu wykonywaniu tych zawodów stoją bowiem na przeszkodzie przepisy art. 4 b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze. Treść tego ostatniego przepisu nie powinna mieć jednak wpływu na podjęcie zaskarżonej uchwały, gdyż jest on usytuowany w dziale VI ustawy i dotyczy skreślenia

z listy adwokatów członka korporacji, który obejmuje stanowisko w organach ścigania,

a zatem nie stanowi dodatkowej przesłanki, którą należy wziąć pod uwagę w chwili rozstrzygania wniosku o wpis na listę adwokatów. W ocenie Sądu z komentowanego przepisu wynika niewątpliwie zakaz łączenia wykonywania zawodu adwokata z zajmowanym stanowiskiem w organach ścigania, nie dotyczy on zaś wpisu na listę adwokatów, której podstawę regulują przepisy art. 65 i 66 Prawa o adwokaturze.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska organu, iż skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 omawianej ustawy tylko dlatego, że nadal jest funkcjonariuszem policji. Sąd powołał się przy tym na wyroki, w których Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że na rękojmię w rozumieniu art. 65 Prawa o adwokaturze składają się cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis, które to zachowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata, oraz że o posiadaniu przymiotów nieskazitelności mogą świadczyć opinie i okresy dotychczasowego zatrudnienia, aplikacji jak i rekomendacje adwokatów. Zachowanie danej osoby winno podlegać ocenie, zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej, w dłuższym okresie czasu.

Sąd I instancji stwierdził, że organy przedwcześnie uznały brak rękojmi do wykonywania zawodu adwokata - bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego, to jest przebiegu dotychczasowej kariery skarżącego. Organ nie zażądał również opinii z miejsca pracy skarżącego, a koncentrując się wyłącznie na okoliczności, że skarżący jest aktualnie funkcjonariuszem policji, wysnuł wnioski o braku rękojmi do wykonywania zawodu adwokata. Sąd wskazał, że Okręgowa Rada Adwokacka w W. ponownie oceni materiał dowodowy i zażąda opinii z miejsca pracy skarżącego, aby o istnieniu przesłanki z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze rozstrzygnąć na podstawie postępowania skarżącego w dłuższym okresie czasu.

II

W skardze kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżyło w całości powyższy wyrok domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

- przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 4, art. 4 b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa

o adwokaturze polegające na uznaniu, że osoba pozostająca w służbie w Policji

i będąca czynnym policjantem może być jednocześnie wpisana na listę adwokatów i pełnić zawód adwokata,

- niewłaściwe zastosowanie art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieprawidłowe odniesienie stanu faktycznego sprawy do pojęcia "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" w aspekcie ochrony przez władze samorządu interesu publicznego, opisanego w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP;

- przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie kwestii odnoszących się do możliwości odgraniczenia wpisu na listę adwokatów od pojęcia wykonywania zawodu adwokata w zakresie zewnętrznym, to jest wobec osób na rzecz których świadczona jest pomoc prawna (m.in. art. 65 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 70 Prawa o adwokaturze - dającego możliwość ustalenia siedziby zawodowej niezależnie od aktów wewnątrzsamorządowych).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ nie zgodził się z poglądem Sądu I instancji, że wpis na listę adwokatów oznacza jedynie uzyskanie uprawnienia do wykonywania zawodu i nie jest równoznaczny z jego wykonywaniem. Zgodziła się natomiast z tym, że "wpis to nie to samo, co faktyczne wykonywanie czynności zawodowych". Zakaz jednoczesności wpisu z wykonywaniem innych zawodów wynika

z art. 4 b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Pierwszy

z wymienionych przepisów wskazuje na niemożność wykonywania zawodu, jeśli osoba pozostaje w stosunku pracy, a drugi stanowi, że okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w przypadku objęcia stanowiska w organach ścigania. W świetle powołanych przepisów trudno przyjąć, że funkcjonariusz policji może być wpisany na listę adwokatów, a jedynie nie wykonywać zawodu. Organ powołał się także na treść art. 70 Prawa o adwokaturze, który zezwala na otworzenie siedziby zawodowej po wpisie, a nie nadaniu prawa wykonywania zawodu. Z punktu widzenia art. 17 ust. 1 Konstytucji RP organy samorządu są zobowiązanie do zabezpieczenia nie tylko własnych interesów korporacyjnych, ale także praw tych, którzy sięgają do pomocy prawnej adwokatów. Zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji nie wskazał, od jakiej chwili uznaje za spełnioną przesłankę wykonywania zawodu. Powyższe uchybienia miały wpływ na wynik sprawy i pozostawiły wiele wątpliwości interpretacyjnych, które winien rozważyć i rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Przed odniesieniem się do poszczególnych jej zarzutów podkreślić należy, że u podstaw odmowy wpisu skarżącego na listę adwokatów legło przekonanie organów korporacyjnych, że funkcjonariusz policji może ubiegać się o wpis na listę adwokatów tylko wówczas, gdy zwolni się ze służby. Natomiast w sytuacji, gdy ubiega się o wpis

"będąc czynnym policjantem, nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" /uzasadnienie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej/. Wprowadzenie wymogu zwolnienia się ze służby przed złożeniem wniosku o wpis na listę adwokatów wynika wprost z pisemnych motywów uchwały organu I instancji, w których podano, że

"opisany wyżej stan braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie jest stanem niezmiennym.... Zwolnienie ze służby w Policji usunęłoby ten konflikt i tym samym odpadłaby, wynikająca z tego konfliktu przesłanka nie dawania rękojmi, o której mowa w art. 65 pkt 1Prawa o adwokaturze".

W świetle motywów, jakimi kierowały się organy samorządu adwokackiego odmawiając skarżącemu wpisu na listę adwokatów, istota problemu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy pozostawanie w służbie w organach ścigania stanowi przesłankę uprawniającą właściwe organy do odmowy wpisu na listę adwokatów. Inaczej rzecz ujmując rozstrzygnąć należy, czy znajduje uzasadnienie prawne pogląd organów korporacyjnych o istnieniu wymogu wystąpienia ze służby w policji przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów.

Odnosząc się do tak postawionego problemu wskazać należy, że Prawo

o Adwokaturze zawiera w art. 68 ust. 4 zamknięty katalog przesłanek odmowy wpisu na listę adwokatów. Stosownie do tego przepisu okręgowa rada adwokacka może odmówić wpisu na listę adwokatów tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 65 pkt 1-3 lub art. 67. Przepis art. 67 Prawa o adwokaturze odnosi się do osób, które wykonywały zawód sędziego lub prokuratora, a więc w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania. Natomiast zgodnie z art. 65 pkt 1 - 3 omawianej ustawy na listę adwokatów może być wpisany ten, kto: jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (pkt 1), korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych (pkt 2) oraz ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3).

W zacytowanym art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze ustawodawca wprowadzając wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu wskazał, iż ustalenie tej przesłanki jest efektem oceny cech charakteru i dotychczasowego zachowania. Oprócz tych dwóch elementów przepis ten nie zawiera żadnej innej przesłanki składającej się na pojęcie rękojmi. Z tej przyczyny przepisy art. 68 ust. 4 w zw. z art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze nie stanowią podstawy do nakładania na osoby pozostające w służbie w Policji obowiązku zwolnienia się ze służby przed uzyskaniem wpisu na listę adwokatów

i traktowania zaniechania tej czynności jako elementu braku rękojmi wykonywania zawodu uzasadniającego odmowę dokonania wpisu na listę adwokatów.

Zauważyć przy tym należy, że mimo oparcia uchwał organów obydwu instancji na poglądzie przeciwnym, kasator w pierwszym zarzucie skargi kasacyjnej "zakaz jednoczesnego wpisu z wykonywaniem innych zawodów" nie wyprowadza z przesłanki, o której mowa w art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, lecz z art. 4b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Wobec tego rozważenia wymaga, czy powołane przepisy określają przypadki, w których mimo spełnienia wszystkich warunków wymienionych w art. 65 Prawa o adwokaturze i nie wystąpienia okoliczności, o których stanowi art. 67 tej ustawy, organ samorządu adwokackiego jest obowiązany odmówić wpisu na listę adwokatów.

Stosownie do art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy. Wykładnię tego przepisu należy poprzedzić konstatacją, iż postanowienia Prawa o adwokaturze pozwalają na odróżnienie dwóch odrębnych sytuacji prawnych dotyczących statusu adwokatów. Pierwsza obejmuje nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata, druga - wykonywanie tego zawodu. Nabycie prawa do wykonywania zawodu określają przepisy art. 65 z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1 a Prawa o adwokaturze. Ustalają one wymogi osobowe kandydata na adwokata, których spełnienie przesądza o wpisaniu na listę adwokatów. Wyczerpują przy tym w całości przesłanki stanowiące podstawę wpisu na listę.

Wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat zobligowany jest, mocą art. 5 Prawa o adwokaturze złożyć ślubowanie, nadto, co ma decydujące znaczenie, wyznaczyć siedzibę zawodową i zawiadomić o tym właściwą radę adwokacką w terminie określonym w art. 70 Prawa

o adwokaturze. Nie jest kwestionowane w orzecznictwie to, że wpis na listę adwokatów nie uprawnia jeszcze do występowania w charakterze pełnomocnika. W tym celu niezbędne jest zarówno uzyskanie wpisu, jak i podjęcie wykonywania zawodu. Druga sytuacja powstaje zatem, gdy adwokat wskazał w trybie art. 70 Prawa

o adwokaturze kancelarię adwokacką, zespół adwokacki lub spółkę cywilną, jawną, partnerską czy komandytową, w której będzie wykonywał zawód adwokata.

Przy wykładni art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze nie można pominąć tego, że wpis na listę adwokatów nie rodzi obowiązku wykonywania zawodu adwokata. Prawo o adwokaturze nie zawiera w tej mierze w ogóle jakichkolwiek przepisów, z których można by wywieść taki wymóg. Sprawę wykonywania bądź niewykonywania zawodu adwokata ustawodawca pozostawił wyłącznie woli adwokata, nie wiążąc żadnych negatywnych skutków z faktem nie podjęcia w ogóle wykonywania tego zawodu. Natomiast przewidział sytuacje, w których adwokat nie wykonuje zawodu, zwalniając takie osoby z obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej /art. 8a ust. 2 Prawa o adwokaturze/. Konkludując – przepis art. 4b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze wprowadza jedynie zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, nie odnosi się natomiast do sytuacji obejmującej ubieganie się o nabycie prawa do wykonywania zawodu.

Również art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę adwokatów. W myśl tego przepisu okręgowa rada adwokacka skreśla adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Komentowany przepis dotyczy przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska. Nie ma on zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach ścigania miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów. Za takim rozumieniem przemawia zarówno wykładnia językowa art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze (przepis mówi o objęciu stanowiska, rozpoczęciu wykonywania zawodu, a nie pozostawaniu na stanowisku w organach ścigania czy wykonywaniu zawodu notariusza), jak i wykładnia systemowa.

W objętym skargą kasacyjną wyroku Sąd I instancji wykładając art. 4b ust. 1

pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 Prawa o adwokaturze wskazał, że przepisy te nie odnoszą się do nabycia prawa do wykonywania zawodu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ten pogląd, a to czyni nieusprawiedliwionym zarzut ich błędnej wykładni. Podkreślić

przy tym należy, że Sąd I instancji w sposób wyraźny zróżnicował przepisy

regulujące nabycie prawa do wykonywania zawodu i przepisy odnoszące się do wykonywania zawodu adwokata. W efekcie uznał, że tą pierwszą kwestię reguluje wyłącznie art. 65 i 66 Prawa o adwokaturze i w aspekcie tych przepisów oceniał zgodność uchwał z prawem materialnym. Nie można w takiej sytuacji zgodzić się z kasatorem, że Sąd I instancji przyjął, iż osoba będąca czynnym policjantem może wykonywać zawód adwokata. Wręcz przeciwnie, w uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że "chcąc wykonywać zawód adwokata skarżący powinien zrzec się stanowiska funkcjonariusza policji, albowiem nie może wykonywać tego zawodu równolegle z zawodem adwokata...".

Do koncepcji zaprezentowanej w uchwałach organów samorządu adwokackiego nawiązuje drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, w którym skarżący organ zarzuca Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze w związku z art. 17 Konstytucji RP. Uzasadniając ten zarzut strona skarżąca z jednej strony zwraca uwagę na konstytucyjny obowiązek organów samorządu do zabezpieczenia nie tylko własnych interesów, ale także praw tych, którzy sięgają do pomocy prawnej adwokatów, z drugiej strony na to, że "wpisywanie urzędujących podmiotów w organach prokuratury, czy organach ścigania zaburza gwarancje procesu karnego".

Zarzut ten nie jest zasadny. Poza dyskusją pozostaje, że art. 17 ust. 1 Konstytucji RP nakłada na organy samorządu adwokackiego obowiązek sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Przypisane samorządom korporacji "sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu" dotyczy - przedmiotowo sytuacji "wykonywania zawodu", podmiotowo zaś osób uczestniczących w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem odpowiedniej korporacji. Stosownie z kolei do art. 3 ust. 1 pkt 3 Prawa o adwokaturze zadaniem samorządu zawodowego adwokatury jest sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem przepisów o wykonywaniu zawodu adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Prawo o adwokaturze zawiera cały szereg regulacji umożliwiających wykonanie tego zadania i określa instrumenty prawne, jakie przysługują właściwym organom, gdy osoby uczestniczące w wykonywaniu zawodu objętego zasięgiem korporacji adwokackiej postępują sprzecznie z prawem /art. 80 Prawa o adwokaturze/.

Zgodzić się należy również z tym, że sytuacja, w której pozostający w służbie Policji funkcjonariusz wykonywałby zawód adwokata jest nie do zaaprobowania. Przed jej powstaniem zabezpiecza jednak w sposób dostateczny art. 4 b ust. 1 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Ewentualne złamanie tego zakazu stanowiłoby działanie sprzeczne z prawem skutkujące zastosowaniem środków określonych w art. 81 Prawa o adwokaturze, włącznie z wydaleniem z adwokatury, a zatem umożliwiających wypełnienie w pełnym zakresie konstytucyjnego obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu.

W analizowanym zarzucie strona skarżąca art. 17 ust. 1 Konstytucji powiązała

z wykładnią art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił już, jakie elementy składają się na pojecie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Dodać jedynie należy, że w stosunku do osób wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze, które ubiegają się o wpis na listę adwokatów, przesłankami oceny rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata, będącymi elementem dotychczasowego zachowania winny być m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego (uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia

2006 r., sygn. akt K 6/06, Dz. U. Nr 75, poz. 529).

Pozostając w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przyjęcie zaprezentowanej przez stronę skarżącą wykładni przepisów Prawa o adwokaturze naruszałaby zagwarantowaną w art. 65 ust. 1 Konstytucji RP wolność wyboru i wykonywania zawodu. Z mocy tego jednoznacznego przepisu konstytucyjnego - każda ingerencja w zakres wolności wyboru oraz wolności wykonywania zawodu wymaga - dla uznania jej konstytucyjności uregulowania, co najmniej ustawowego. To więc w ustawie /bądź rozporządzeniu wydanym na jej podstawie/ powinny być uregulowane, w sposób zupełny i wyczerpujący, wszystkie kwestie o istotnym znaczeniu dla urzeczywistniania konstytucyjnie zagwarantowanych wolności oraz praw człowieka i obywatela. Prawo o adwokaturze w art. 65 określa warunki, które należy spełnić, żeby wykonywać zawód adwokata. Ustawa ta formułuje przeto ograniczenia swobody wykonywania zawodu adwokata, przyznając wolność wyboru i wykonywania zawodu adwokata tylko osobom spełniającym przesłanki określone w tym przepisie. Wprowadzenie dodatkowego ograniczenia w drodze

"wyinterpretowania" z przepisów nieregulujących tego, kto może być wpisany na listę adwokatów, pozostaje w niezgodzie z art. 65 ust. 1 Konstytucji. Zmusza nadto osoby pozostające w szeroko rozumianym stosunku pracy, o którym stanowi art. 4b ust. 1

pkt 1 Prawa o adwokaturze, do rezygnacji z zatrudnienia i oczekiwania na rozpoznanie wniosku o wpis na listę adwokatów /w realiach tej sprawy przez okres 6 miesięcy/.

Za bezzasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej wywodzono, że Sąd I instancji nienależycie wyjaśnił kwestię możliwości "odgraniczenia" wpisu na listę adwokatów od pojęcia wykonywania zawodu adwokata na rzecz osób, którym świadczy on pomoc prawną (art. 65 pkt 1 w związku

z art. 70 Prawa o adwokaturze). Zgodnie z treścią zdania pierwszego art. 141

§ 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom określonym w tym przepisie. Odmienna zaś ocena wykładni przepisów Prawa o adwokaturze dokonanej przez Sąd I instancji w okolicznościach tej sprawy, w tym stawianie zarzutu braku rozważań dotyczących art. 70 Prawa o adwokaturze, nie mogły skutecznie uzasadnić naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., który określa wymogi, jakie ma spełniać uzasadnienie wyroku.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.