Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 261/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta R., przyznał D.C. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150 zł z wypłatą w miesiącu listopadzie 2012r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu 29 września 2012r. strona zwróciła się z wnioskiem o środki pieniężne na żywność na okres od listopada do grudnia 2012r. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 271 zł miesięcznie. Ustalono, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i spełnia kryterium dochodowe dla osób samotnie gospodarujących przy występowaniu przesłanki do przyznania świadczenia wymienionej w art. 7 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej w postaci bezrobocia. Wysokość zasiłku celowego ustalono mając na względzie sytuację wnioskującej oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w R..

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. sygn. akt [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał na konieczność ustalenia czy przyznanie pomocy pieniężnej na żywność jest świadczeniem przyznanym w ramach programu rządowego oraz czy przyznanie pomocy pieniężnej było spowodowane brakiem możliwości zapewnienia posiłku przez gminę. Kolegium zobowiązało organ I instancji w razie wątpliwości do sprecyzowania wniosku strony oraz ustalenia, czy D.C. również wniosła o pomoc w formie zasiłku celowego na żywność. Podkreślono, iż wydając decyzję o charakterze uznaniowym na organie ciąży obowiązek szczególnej dbałości o dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz staranne wyjaśnienie podstaw prawnych i zasadności przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu rozstrzygnięcia, co powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji zgodnie z art. 107 § 2 K.p.a.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta R. na podstawie art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 i 3, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 25, poz. 186 ze zm.), przyznał D.C. świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 150 zł (zasiłek został wypłacony z Kasy Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 2 listopada 2012r.).

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż w dniu 11 grudnia 2012r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego. Ustalono, że D.C. nadal zamieszkuje i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku z tytułu pozostawania bez pracy. Zaznaczono, że w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku, czyli w sierpniu 2012r. dochód strony stanowił dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,28 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 293,86 zł, łącznie 477,14 zł. Jednocześnie w listopadzie strona otrzymywała dodatek mieszkaniowy w wysokości 183,28 zł oraz zasiłek okresowy w wysokości 358,72 zł, łącznie 542 zł.

Prezydent przytoczył podstawowe regulacje prawne dotyczące przyznania pomocy w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podkreślono, iż zgodnie z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zasadą jest udzielanie świadczenia w postaci posiłku, a jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy nie ma takiej możliwości lub gdy pomoc w tej formie byłaby nieuzasadniona z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, pomoc może być udzielana w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności, a także w formie świadczenia rzeczowego. W tym zakresie stwierdzono, że D.C. "nie kryje swojego oburzenia" ilekroć jest jej proponowana pomoc w formie posiłku. Zdaniem odwołującej może ona samodzielnie przygotowywać posiłki, bo jest osobą zdrową, samodzielną i mającą własną kuchnię. Z tych względów przyznano pomoc w formie pieniężnej.

Wysokość świadczenia ustalono biorąc pod uwagę sytuację wnioskującej oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w R.. Zauważono, że skarżąca wniosła o objęcie jej pomocą w okresie od listopada do grudnia w wysokości 271 zł miesięcznie. Odnosząc się do tego żądania organ powołał się na wydaną w innej sprawie decyzję administracyjną z dnia [...]r. nr [...] w której stwierdzono, iż nie istnieje żaden algorytm dotyczący ustalania wysokości świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Zaznaczono, że pomoc państwa w ramach programu przyznawana jest na zaspokojenie określonego celu i niezasadnym jest przyznawanie pomocy w sposób ciągły, jak wnioskuje strona. Ponadto ustawodawca odstąpił od szczegółowego określenia wysokości świadczenia, pozostawiając organowi określenie ustalenie kwoty wsparcia.

Organ przedstawił środki będące do dyspozycji Ośrodka w ramach budżetu oraz stwierdził, iż w sierpniu 2012r. na wypłatę świadczeń pieniężnych na zakup żywności wydano 6.684,50 zł, przyznając 41 świadczeń. Najniższe świadczenie wynosiło 50 zł. Z kolei najwyższe świadczenie w wysokości 400 zł przyznano rodzinie liczącej sześć osób ze względu na bezrobocie, długotrwałą chorobę, niepełnosprawność i wielodzietność.

Prezydent podkreślił, iż pomoc na wyżywienie przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznając zasadność udzielenia pomocy finansowej na żywność w ramach programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" organ zobowiązany jest zaspokoić zgłoszoną potrzebę w części, stosownie do posiadanych możliwości finansowych.

Reasumując organ podniósł, iż gmina R. ma możliwość zapewnienia D.C. pomocy w formie posiłku i pomoc taka jest proponowana w pierwszej kolejności. Jednakże strona odmawia korzystania z takiej formy pomocy, gdyż posiada własną kuchnię oraz jest przeciwnikiem zbiorowych form żywienia. Kierując się dobrem strony przyznano jej pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności stosownie do posiadanych środków finansowych. D.C. proponowano również pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności, jednak nie była ona tym zainteresowana. Stwierdzono, że strona objęta jest systematycznym wsparciem ze strony Ośrodka. Oprócz zasiłku okresowego w maksymalnej wysokości otrzymuje także okresowo wsparcie w formie zasiłków celowych bądź świadczenia pieniężnego na zakup żywności oraz dodatku mieszkaniowego. Wartość tej pomocy we wrześniu wynosiła 677,14 zł, a w październiku 2012r. 692 zł.

W odwołaniu D.C. zarzuciła organowi I instancji, iż nie podał w uzasadnieniu decyzji, dlaczego nie przyznał świadczenia na okres paru miesięcy. Zdaniem strony dane budżetowe są niewiarygodne oraz są nieaktualne. Odwołująca zarzuciła także organowi błędną interpretację przepisów prawa. W ocenie strony nieprawidłowo obliczono jej dochód oraz wysokość przyznanych świadczeń. D.C. domagała się podwyższenia przyznanych środków na żywność do kwoty 271 zł na okres pół roku. Podniosła, że celem programu rządowego jest poprawa życia rodzin i osób do wysokości 150 % kryterium dochodowego na osobę wskazanego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, czyli 813 zł. Zdaniem strony organ błędnie powołał się na interes społeczny nie przyznając jej wyższej kwoty świadczenia. Jednocześnie Ośrodek Pomocy Społecznej pomimo długotrwałego bezrobocia nie podjął działań w celu znalezienia przez nią pracy.

W dalszej części odwołania D.C. zarzuciła organowi błędną interpretację art. 3 pkt 1 ust. c ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" poprzez przyjęcie, że pomoc w postaci posiłku ma pierwszeństwo przed formą finansową. Jej zdaniem obowiązkiem organu było logicznie uzasadnić na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006r, że przyznanie pomocy w postaci posiłku może być nieuzasadnione ze względu na jej sytuację rodzinną. Jednocześnie D.C. zakwestionowała wydanie decyzji w warunkach uznania administracyjnego, bowiem w jej ocenie osoby wnioskujące o pomoc, będące w takiej samej sytuacji osobisto-bytowej mają prawo oczekiwać takich samych świadczeń. W ocenie strony zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane bez podstaw prawnych. Ponadto podniosła, że nie zachowano terminu załatwiania spraw i działano celowo na jej niekorzyść.

Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 25 września 2012r. D.C. złożyła wniosek o przyznanie środków na żywność na okres od listopada do grudnia 2012r. Kolegium zwróciło uwagę, że wniosek z dnia 3 grudnia 2012r. oraz z dnia 25 września 2012r. w sprawie pomocy pieniężnej na zakup żywności w grudniu 2012r. organ I instancji rozpoznał w ramach jednego postępowania i wydał w tym przedmiocie odrębną decyzję.

Po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc w formie zasiłku jest udzielana ze szczególnym uwzględnieniem posiłku gorącego, w celu zapewnienia zdrowego żywienia. Jednocześnie stosownie do treści § 6 tego rozporządzenia pomoc w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (...), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że pomoc w naturze, czyli w formie posiłku lub żywności, ma pierwszeństwo przed świadczeniem pieniężnym. Przyznanie pomocy finansowej dopuszczalne jest wyjątkowo, jednakże powinno ono spełniać taką samą funkcję co świadczenie w naturze, czyli zaspokajać potrzeby w zakresie dożywiania. Ponadto organ powinien takie rozstrzygnięcie należycie uzasadnić i wyjaśnić, dlaczego przyznał świadczenie w takiej formie oraz co ewentualnie wykluczało przyznanie pomocy w naturze. W tym zakresie decyzja organu I instancji zawiera wyjaśnienie w kwestii odstąpienia od przyznania stronie pomocy w naturze.

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego tego, że przyznana pomoc wynosi 5 zł dziennie zaznaczono, że wysokość świadczenia pieniężnego powinna stanowić ekwiwalent umożliwiający sporządzenie posiłku. Jak wynika z akt sprawy wartość jednego gorącego posiłku wydawanego w stołówce wynosiła w 2012r. 4,98 zł. Jednocześnie D.C. otrzymuje zasiłek okresowy oraz dodatek mieszkaniowy. Uznano więc, że pomoc w formie świadczenia pieniężnego stanowi uzupełnienie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz, że realizuje cel wskazany w art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowiący o konieczności zapewnienia jednego gorącego posiłku dziennie osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Kolegium wskazało, że organ I instancji uwzględnił wniosek strony, jednakże w granicach i możliwościach finansowych Ośrodka.

Ponadto ustosunkowując się do treści odwołania stwierdzono, że przyznane świadczenie pieniężne powinno być przeznaczone na zakup żywności. Równocześnie strona ma prawo ubiegać się o pomoc pieniężną na inne cele. Nadto w przypadku ubiegania się o zaspokojenie określonej potrzeby nie musi ona być przez organ zaspokojona w całości lub części, ponieważ świadczenie w formie zasiłku celowego nie posiada charakteru publicznego prawa podmiotowego, czyli bezwzględnie należnego. Organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Zaznaczono, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.C. podniosła, iż zaskarżona decyzja "narusza prawo oraz jej interes prawny". Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Ponadto zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 107 i art. 110 K.p.a. polegające na wydaniu decyzji "bez pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego", co miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji odmiennej od poprzedniej z dnia [...]r. nr [...]. Podnosząc te zarzuty D.C. domagała się przyznania świadczenia w wysokości 271 zł (z korektą do wypłaty 121 zł).

Strona w pisemnych motywach skargi opisała przebieg postępowania zaznaczając, iż zgodnie z decyzją organu I instancji Ośrodek Pomoc Społecznej w R. w dniu 1 grudnia 2012r. posiadał środki w wysokości 225.000 zł w części własnej oraz dotowanej w wysokości 250.000 zł, a w sierpniu przyznał 6.684,50 zł na 41 świadczeń. W związku z tym posiada środki na wypłacenie stronie 121 zł. Jednocześnie D.C. zarzuciła organowi I instancji błędne obliczenie wysokości jej dochodu w kwocie 677,14 zł oraz nieprzyznanie pomocy na okres kilku miesięcy. Jednocześnie zarzuciła Kolegium brak podania nowych argumentów mających uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie.

Zdaniem skarżącej jako osoba samotnie gospodarująca, w wieku 39 lat, nie korzystająca z żadnych form nauczania, posiadająca własną kuchnię i mająca zdrowie fizyczne nie powinna być kierowana na żadne żywienie zbiorowe. Jednocześnie pomoc w postaci skierowania na żywienie grupowe kosztuje znacznie więcej niż przyznanie jej 271 zł. W ocenie skarżącej Ośrodek Pomocy Społecznej drastycznie zmniejsza przyznaną pomoc, pomimo iż otrzymuje od rządu dofinansowanie w odpowiedniej wysokości. Skarżąca domagała się przyznania kwoty 271 zł. Żądaną kwotę obliczyła odejmując od kwoty 813 zł (czyli kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej określonego w ustawie z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania") wysokość otrzymywanego zasiłku okresowego w wysokości 358,72 zł oraz dodatku mieszkaniowego w wysokości 183,28 zł. Na tej podstawie skarżąca domagała się wypłaty różnicy w wysokości 121 zł oraz wydania wyroku, na podstawie którego będzie jej zagwarantowane wypłacanie środków finansowych w "odpowiedniej wysokości wg ustalonych kryteriów dochodowych".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując kontroli legalności działania organów administracji, w świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne mogą w razie uznania kontrolowanego aktu, za nielegalny w rozumieniu w/w przepisów, uchylić ten akt lub stwierdzić jego nieważność. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 tej ustawy, rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. przyznająca świadczenie pieniężne na zakup żywności w wysokości 150 zł z wypłatą w listopadzie 2012r.

Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005r. Nr 267 poz. 2259 ze zm.). Po myśli jej art. 3 pkt 1 lit. c w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom. Mogą to być świadczenia w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Do oceny uprawnienia do pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w jej art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy), w tym przepisy dotyczące kryterium dochodowego. Z kolei stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uznając za dochód sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania ustawodawca przyjął do dnia 1 października 2012r., iż kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej jest kwota 461 zł. Od dnia 1 października 2012r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r, poz. 823), kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej w rodzinie wynosi 542 zł. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% wskazanego kryterium dochodowego.

Organ prawidłowo ustalił, iż strona spełnia wymogi formalno – prawne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżąca, który jest osobą samotnie gospodarującą oraz bezrobotną bez prawa do zasiłku, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2012r. osiągała dochód w postaci dodatku mieszkaniowego w wysokości 183,28 zł oraz zasiłku okresowego w wysokości 293,86 zł, łącznie 477,14 zł. Ponadto w listopadzie 2012r, w trakcie aktualizacji wywiad środowiskowego, dochód skarżącej z tych samych tytułów wynosił łącznie 542 zł. Dochód ten każdorazowo był więc niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, określonego zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podkreślić należy, że na decyzję organu administracji publicznej w przedmiocie zasiłku celowego mają wpływ zasady ogólne, wyrażone w treści art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z ich brzmienia wynika, iż decyzja w zakresie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jak również w kwestii określenia jego wysokości jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłku celowego organ ocenia całokształt sytuacji strony, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych przez nią potrzeb, w tym wiek, stan zdrowia, możliwości zarobkowania, wysokość uzyskiwanych dochodów itp., uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków.

Istotne jest nadto, iż fakt spełnienia kryteriów ustawowych przez wnioskującego o wsparcie nie powoduje automatycznie po ich stronie obowiązku spełnienia żądania w pełnej wysokości. Decydujące w tym zakresie są możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Skarżąca podniosła, iż nie powinna być kierowana do żywienia zbiorowego. Należy zauważyć, iż kontrolowana decyzja dotyczy przyznania wnioskującej świadczenia pieniężnego na zakup żywności w wysokości 150 zł. Natomiast nie dotyczy przyznania pomocy w naturze, czyli w formie posiłku lub żywności. W związku z tym niezrozumiałe są dla Sądu dywagacje skarżącej co do "kierowania ją na żywienie grupowe". Oceniając formę przyznanej pomocy należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż pomoc w naturze ma pierwszeństwo przed świadczeniem pieniężnym. Zgodnie bowiem z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 24, poz. 186 ze zm.) pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup żywności lub posiłku (...), a także pomoc w formie świadczenia rzeczowego, jest przyznawana w przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w formie posiłku byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. W tej sytuacji obowiązkiem organów administracji było rozważenie, czy stronie należy przyznać pomoc w naturze, bowiem odstąpienie od takiej formy i przyznanie pomocy finansowej dopuszczalne jest jedynie wyjątkowo. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca wielokrotnie odmawiała przyjęcia pomocy w naturze uzasadniając to tym, iż jest osobą zdrową, samodzielną i posiadającą własną kuchnię. Organ I instancji wychodząc naprzeciw oczekiwaniom D.C. przyznał jej pomoc finansową na zakup żywności.

Zdaniem Sądu w trakcie postępowania prawidłowo ustalono podstawy do przyznania tejże pomocy w wysokości 150 zł w miesiącu listopadzie 2012r. Należy zauważyć, iż błędny jest sposób obliczenia przez skarżącą należnego jej zdaniem świadczenia w wysokości 271 zł, stanowiącego różnicę pomiędzy 150% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a wypłaconym jej świadczeniem w wysokości 150 zł, zasiłkiem okresowym i dodatkiem mieszkaniowym. Ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, jak i wydane na ich podstawie przepisy wykonawcze nie przewidują takiego sposobu obliczenia przyznanego stronie świadczenia. Natomiast obowiązkiem organów administracji w przedmiotowej sprawie, ustalających wysokość przyznanych środków, było uwzględnienie sytuacji skarżącej oraz wysokości środków pozostających do dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w R., które są ograniczone. Należy zauważyć, że środki w ramach pomocy społecznej organy administracji zobowiązane są rozdzielać zgodnie z przyjętą polityką świadczeń, pozwalającą na zaspokojenie większej grupy potrzebujących. Pomoc społeczna jest zobligowana (a także uprawniona) wkraczać wtedy, gdy brak zaspokojenia zgłoszonej potrzeby pozbawiłby wnioskującego o pomoc możliwości egzystencji godnej człowieka.

Organy administracji z jednej strony muszą mieć na względzie sytuację materialną oraz potrzeby skarżącej, a z drugiej strony własne możliwości finansowe i cele, jakie określa ustawa o pomocy społecznej. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007r. sygn. akt I OSK 1464/2006, Lex 299415; z dnia 25 stycznia 2008r. sygn. akt I OSK 624/07, niepublik.). Natomiast zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem judykatury, a także poglądem piśmiennictwa prawniczego, nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 1389/12).

Należy także zwrócić uwagę, iż skarżąca otrzymała w innych sprawach administracyjnych zasiłek okresowy, dodatek mieszkaniowy oraz okresowo zasiłki celowe. Tymczasem organy pomocy społecznej muszą mieć w polu widzenia interesy innych świadczeniobiorców ubiegających się o zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb bytowych, gdyż pozostające do ich dyspozycji środki są niewystarczające do zapewnienia pomocy wszystkim osobom ubiegającym się o nie.

Wypada zauważyć, iż w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. (sygn. akt SK 15/01/OTK ZU Nr 8, poz. 252) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, natomiast w komentarzu do art. 67 Konstytucji RP wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych".

Skarżąca w końcowych motywach skargi domagała się "wydania jednego wyroku na mocy którego (...) zawsze będą wypłacane środki pieniężne w odpowiedniej wysokości", czyli w istocie wniosła o przyznanie jej przez Sąd zasiłku celowego. Rozpoznając ten wniosek należy stwierdzić, iż takie żądanie nie leży w kompetencji sądów administracyjnych. Sądy te bowiem usuwają sprzeczne z prawem orzeczenia organów administracyjnych, natomiast nie zastępują ich w wydawaniu tychże orzeczeń.

W ocenie Sądu organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów postępowania oraz nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany materiał dowodowy znalazł pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sporządzonej zgodnie z wymogami art. 107 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

-----------------------

11