Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1455/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 w zw. z art.120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędzia WSA Kaja Angerman Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi stanowiło postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] maja 2020 r. nr [...], który uchylił własne postanowienie z [...] maja 2020 r. nr [...], wzywające S. W., zam. pod adresem ul. [...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadu, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu marki J., nr identyfikacyjny nadwozia [...], wysłanego z [...] do Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia – w części dotyczącej terminu jego wykonania (pkt I); utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy w pozostałym zakresie (pkt II); określił termin wykonania postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia (pkt III).

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Dnia 27 sierpnia 2019 r. S. W. (dalej "skarżący") złożył do Starostwa W. dokumenty wydane dla wskazanego pojazdu marki J. wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu na terytorium Polski.

W toku czynności kontrolnych i analizy załączonych do wniosku dokumentów zaszło podejrzenie, że pojazd może stanowić odpad, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r. poz. 701 ze zm.), wobec czego pismem z 2 września 2019 r., zawiadomiono Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadu oraz przekazał następujące dokumenty: kopia wniosku o rejestrację pojazdu na terytorium RP z 27 sierpnia 2019 r.; kopia dokumentu "Salvage Certificate of a Vehicle" wydanego przez właściwy organ stanu I.; kopia tłumaczenia dokumentu "Salvage Certificate of a Vehicle" wydanego przez właściwy organ stanu I.; kopia rachunku sprzedaży nr [...] z [...] marca 2019 r. wraz z kopią tłumaczenia rachunku; kopia zaświadczenia o przeprowadzeniu okresowego i dodatkowego badania technicznego pojazdu z [...] sierpnia 2019 r. wraz z załącznikiem; kopia niemieckich dokumentów celnych; kopia tłumaczenia [...] dokumentów celnych; opinia techniczna nr [...] z [...] sierpnia 2019 r. sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę K. R.

GIOŚ postanowieniem z [...] marca 2020 r. nr [...] wezwał skarżącego do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym: niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

Skarżący zażalił to postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadami (Dz.U. z 2019 r., poz. 1162) w związku z art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia Nr 1013/2006 i z art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. z 2018 r., poz. 578), art. 72 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 72 ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020, poz. 110). Skarżący wniósł też o uzupełnienie postępowania dowodowego o dowód z: odpowiedzi Ministerstwa Środowiska z lutego 2017 r. na interpelację z 9 lutego 2017 r. poseł Iwony Arent w sprawie pojazdów uznanych za odpady niebezpieczne K8INT9787, na okoliczność braku podstaw do uznania pojazdu za odpad; wydruku z systemu CARFAX wskazującego na otrzymanie przez pojazd nie tylko tytułu "SALVAGE", ale i "REBUILT"; oceny technicznej pojazdu z [...] marca 2019 r. nr [...] sporządzonej przez rzeczoznawcę K. R. na okoliczność naprawy pojazdu i uzyskania pozytywnego wyniku badań technicznych, umożliwiającego poruszanie się na drogach publicznych; dokumentacji fotograficznej obrazującej stan samochodu po wypakowaniu z kontenera oraz aktualny stan techniczny.

Dnia 21 kwietnia 2020 r. GIOŚ wystosował pismo w trybie art. 10 § 1 k.p.a., a skarżący pismem z 30 kwietnia 2020 r. poinformował m.in., że nie skorzysta z uprawnienia do zapoznania się z aktami sprawy oraz, że podtrzymuje twierdzenia i wnioski wynikające z zażalenia, a jego ocena zawartych w aktach, zgromadzonych w toku postępowania dowodów, pozostaje bez zmian.

GIOŚ postanowieniem z [...] maja 2020 r. nr [...] uchylił własne postanowienie w części dotyczącej terminu jego wykonania, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że pojazd, dla którego właściwe władze stanu I., wydały dokument "Salvage Certificate of a Vehicle“ z adnotacją "Nie do rejestracji", nie może poruszać się po drogach publicznych do czasu jego naprawy i otrzymania dokumentu "Certificate of Title of Vehicle“ z adnotacją "zrekonstruowany". Organ wyjaśnił, że podstawowym dokumentem uprawniającym właściciela pojazdu do jego zarejestrowania na terytorium [...] jest Certyfikat Tytułu Własności (org. Certificate of Title of Vehicle) i taki dokument stanowi "inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu, wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie". Dokumentem, który byłby odpowiednikiem dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, niezbędnym do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na terenie RP byłby "Certificate of Title of Vehicle“ z adnotacją "Rebuilt", jednak takiego nie przedstawiono. Organ podkreślił, że podmiot T. sprzedał pojazd, nie dokonując w pojeździe napraw i przekazując dla pojazdu dokument "Salvage Certificate of Vehicle" z adnotacją o braku możliwości rejestracji przedmiotowego pojazdu. Organ uznał więc, że pojazd był wcześniej eksploatowany i zarejestrowany na terytorium [...], jednak z uwagi na uszkodzenia powstałe w wypadku oraz wystawiony dokument "Salvage Certificate of Vehicle", rejestracja ta straciła ważność do czasu naprawy pojazdu i spełnienia innych wymagań określonych w przepisach kodeksu drogowego stanu I., niezbędnych do otrzymania ponownej rejestracji, tj. wydania dokumentu "Certificate of Title of Vehicle" z adnotacją "Rebuilt". Skarżący miał możliwość pozyskania dokumentu umożliwiającego wykorzystanie pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, gdyby dokonał naprawy pojazdu i dopełnił procedur jeszcze na terytorium USA. Natomiast, gdy dokonał sprowadzenia pojazdu w stanie uszkodzonym z dokumentem "Salvage Certificate of Vehicle", trwale utracił możliwość otrzymania dokumentu "Certificate of Title of Vehicle" z adnotacją "Rebuilt", stanowiącego dokument, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, wobec czego utracił możliwość przywrócenia rejestracji spornego pojazdu na terytorium [...], jak i w Polsce. Fakt, że sporny pojazd był wcześniej zarejestrowany potwierdza załączony do zażalenia raport z systemu CARFAX. Skarżący nie przedstawiła dokumentu z adnotacją "REBUILT", który w jego ocenie został wskazany w raporcie CARFAX. Na podstawie opinii rzeczoznawcy z [...] sierpnia 2019 r., organ potwierdził swoją ocenę, że pojazd został sprowadzony na terytorium Polski w stanie uszkodzonym i wymagał przeprowadzenia napraw w specjalistycznym zakładzie. Organ zaznaczył, że kluczową przesłanką w uznania pojazdu za odpad stanowił dokument "Salvage Certificate of Vehicle" z zapisem o braku możliwości jego rejestracji, a nie stan techniczny pojazdu. Organ wskazał, że pojazd nie spełnia kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2 według Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów). Zasadna zatem była klasyfikacja pojazdu jako pojazdu typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu – odpad niebezpieczny, zgodnie z Wytycznymi Korespondentów nr 9, z uwagi na status prawny, tj. pojazd skreślony ze stanu, bez możliwości ponownego zarejestrowania. Organ podkreślił, że poprzedni właściciele pojazdu, nie dokonując w nim napraw, nie uzyskali niezbędnego do dalszego wykorzystania świadectwa pojazdu zrekonstruowanego, a zatem nie widzieli możliwości wykorzystania pojazdu i dokonywali jego sprzedaży. Ponadto, ostatni właściciel sprzedał pojazd na rzecz skarżącego poniżej jego rzeczywistej wartości. Organ uznał, że ostatni posiadacz, nie znajdując dla pojazdu dalszego zastosowania, pozbył się go na rzecz skarżącego, co stanowi przesłankę do uznania omawianego pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Organ wskazał, że możliwość naprawy spornego pojazdu nie zmienia faktu, że w dacie jego przemieszczenia z terytorium [...] na terytorium Polski pojazd nie posiadał dokumentacji umożliwiającej jego rejestracje na terenie RP, a także był uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym bezpośrednie wykorzystanie pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Fakt naprawy spornego pojazdu oraz otrzymanie pozytywnego wyniku badań technicznych pojazdu nie zmienia oceny, że pojazd ten nie posiada dokumentów umożliwiających jego rejestrację na terenie RP. Pojazd, w dacie przemieszczenia, wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości niebezpieczne, dlatego zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923) należało go sklasyfikować jako odpad pod kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadąjące się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, HIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Nie ma również możliwości przypisania odpowiedzialności za przemieszczenie odpadu podmiotowi pozbywającego się pojazdu, ponieważ zgodnie rachunkiem sprzedaży nr [...] z [...] marca 2019 r. skarżący dokonał zakupu pojazdu na terenie [...].

Skargę na to postanowienie wniósł S. W., który zarzucił naruszenie przepisu postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a., przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, skutkujący błędną oceną przedstawionych w sprawie dowodów i przekroczeniem zasady ich swobodnej oceny, prowadzącymi do ustalenia niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, że pojazd marki J., sprowadzony na terytorium Polski z [...], stanowił odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2002 r. o odpadach, oraz naruszenie:

1) naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, polegające na nieprawidłowej interpretacji wskazanej normy prawnej podczas, gdy poprzedni właściciel pojazdu sprzedał go na aukcji z adnotacją "uszkodzony", nie mając zamiaru "pozbycia się go" w ustawowym ujęciu, ponadto pojazd nie był uszkodzony w stopniu uzasadniającym uznanie go za odpad;

2) naruszenie treści art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów w zw. z art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i nieuprawnione wezwanie Skarżącego do zagospodarowania odpadu, podczas gdy przedmiotowy pojazd nie stanowił odpadu w dacie przekroczenia polskiej granicy, natomiast aktualnie pojazd sprawny technicznie, co uniemożliwia nałożenie na Skarżącego wskazanego obowiązku;

3) naruszenie treści art. 72 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 72 ust. 2a Prawa o ruchu drogowym, przez nieprawidłowe uznanie, że do rejestracji pojazdu, którego właściciel nie posiada dowodu rejestracyjnego (dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu) niezbędne jest jego załączenie i uznanie, że odpowiednikiem dowodu rejestracyjnego dla samochodu sprowadzonego z USA jest "Certyficate of Title of Vehicle", podczas gdy w [...] w stanie I. funkcjonuje, wydawany po dokonaniu rejestracji pojazdu odpowiednik dowodu rejestracyjnego, zwany "I. Registration Identyfication Card".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd w wyniku analizy akt nie stwierdził przywołanych naruszeń przepisów prawa, jak i naruszeń, które winien byłyby wziąć pod uwagę z urzędu. Co więcej, Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu zasługuje na aprobatę.

Skarżący główny zarzut skargi opiera na naruszenia prawa procesowego, Sąd nie podzielił jednak argumentacji w tym zakresie. Ponadto, ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowaniu administracyjnym, także w zakresie wniosków dowodowych, uznał za prawidłowe i przyjął za własne, wobec czego uznał ich ponowne referowanie za zbędne. Okoliczność, że skarżący formułuje na ich podstawie inne wnioski, nie uzasadnia z kolei twierdzenia, że organ wadliwie ustalił stan faktyczny, który stanowił podstawę decyzji, jak i zarzuty, że nie podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy.

Niezadowolenie Skarżącego, w jego subiektywnym odczuciu, z takiego stanu rzeczy nie stanowił przesłanki do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd w dalszej części rozważań Sąd odniesie się do części zarzutów, które wiążą się z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Istotę sporu stanowi prawidłowość zobowiązania Skarżącego do zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu marki J., nr id. nadwozia [...], wysłanego z terytorium [...] do Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów.

Sąd doszedł do przekonania pojazd, którego dotyczy postępowanie, stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, co uzasadniło zastosowanie procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Stosowanie bowiem do treści do tego przepisu, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 506/17).

Lektura akt bezsprzecznie prowadzi do wniosku, że poprzedni właściciel sprzedał pojazd po zaniżonej cenie, nie dokonując wymaganych napraw i przekazując dla pojazdu dokument "Salvage Certificate of Vehicle" z adnotacją o braku możliwości rejestracji. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił z kolei dokumentu "Certificate of Title of Vehicle" z adnotacją "Rebuilt". Sąd przychylił się do stanowiska organu, że pojazd stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie już na terenie USA i w takim stanie technicznym został przemieszczony do Polski. Właściwe władze Stanu I. wydały dokument, na podstawie którego nie była możliwa rejestracja pojazdu. Wymagane dla pojazdu było uzyskanie statusu pojazdu zrekonstruowanego, którym Skarżący w chwili sprowadzenia pojazdu na terytorium Polski nie dysponowała. Organ w sposób prawidłowy zakwalifikował zatem pojazd do kategorii odpadu.

Sąd aprobuje reprezentowany w orzecznictwie pogląd, że decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu oderwane jest dlatego od ewentualnej możliwości przywrócenia jego przydatności gospodarczej, w tym możliwości dopuszczenia go do ruchu w wyniku naprawy, gdyż dla zakwalifikowania pojazdu jako odpadu miarodajny jest stan faktyczny istniejący w chwili jego przemieszczenia na terytorium Polski, nie zaś stan przyszły, hipotetyczny (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13). Fakt rejestracji i stan techniczny pojazdu na dzień orzekania pozostaje więc bez znaczenia dla zapadłego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 5 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 961/17).

Ustalenia organu wskazują również na kwalifikację według punktu 8 Wytycznych Korespondentów nr 9, tj. odpadu w postaci pojazdu nieoczyszczonego z substancji i elementów niebezpiecznych (typ 4), który dodatkowo nie nadaje się do drobnych napraw/posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku), to trzeba zauważyć, że w realiach rozpoznawanego przypadku nie byłoby możliwe zakwalifikowanie pojazdu jako używanego według typu 2.

Co istotne, Wytyczne korespondentów nr 9 zawierają opis wymienionych wyżej typów i zgodnie z takim opisem dla typu 2, aby pojazd używany został zakwalifikowany jako nadający się do naprawy, a nie jako odpad, może być poddany tylko drobnym naprawom. Jednocześnie Wytyczne precyzują zakres pojęcia "drobnych napraw". Zważywszy na to, że z akt wynika, że zakres niezbędnych napraw wykraczał poza wskazany zakres (naprawy wymagały m.in. drzwi boczne przednie prawe i pas przedni kompletny; konieczna była wymiana pokrywy przedniej, błotnika przedniego, szyby przedniej), a dokumentacja fotograficzna potwierdza, że pojazd był uszkodzony w obrębie środkowej części po prawej stronie. W tym stanie rzeczy, niemożliwa byłaby kwalifikacja spornego pojazdu według typu 2 wytycznych. Co więcej, Sąd podziela stanowisko organu co do przyjętej przezeń w sprawie kwalifikacji związanej z faktem, że pojazd wjechał na teren Polski nieoczyszczony z płynów eksploatacyjnych i już z tego powodu spełniał kryteria do uznania go za odpad.

Biorąc pod uwagę rozważania zawarte w akapicie poprzedzającym, należy stwierdzić, że sporny pojazd dotarł na terytorium Polski z dokumentem, który nie dawał podstaw do ponownej rejestracji, oraz uniemożliwiał jego użytkowanie z pierwotnym przeznaczeniem.

W sprawie doszło zatem do pozbycia się pojazdu na rzecz Skarżącego, co z kolei oznacza spełnienie przesłanki do uznania pojazdu za odpad w myśl art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Międzynarodowe przemieszczenie pojazdu winno było więc być poprzedzone zgłoszeniem właściwemu organowi. Nie jest natomiast kwestią sporną, że takie zgłoszenie nie miało miejsca w sprawie, co kwalifikowane jest jako nielegalny obrót odpadem.

W konsekwencji prawidłowo zastosowano art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów i zaliczył odpad do kodu 16 01 04* - "zużyte lub też nienadające się do użytkowania pojazdy", zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1923), oraz art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, a nadto art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.