Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 581/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 136 ust 3 i art 137
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. i K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1606/07 w sprawie ze skargi B. L. i K. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1606/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę B. L. i K. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 1969 r., nr [...], na podstawie art. 1, 2, 3, 7, 20 22 i art. 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94) oraz art.. 97 K.p.a., orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości oznaczonej jako "Willa [...]" o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu organ wskazał, że nieruchomość ta wchodziła w skład terenu objętego decyzją Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968 r. i została wywłaszczona na cele budowy Domu Dziecka.

Małżonkowie J. i J. S. złożyli wniosek o wznowienie postępowania, wskutek czego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] kwietnia 1972 r. wznowiło to postępowanie i uchyliło decyzję o wywłaszczeniu z dnia [...] czerwca 1969 r., a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 1972 r. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa przedmiotowej nieruchomości, na cele budowy Domu Dziecka, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968 r.

Wnioskiem z dnia [...] października 2000 r. B. L. i K. B. spadkobiercy byłych współwłaścicieli – J. S. i J. S. wystąpiły o zwrot przedmiotowej nieruchomości, znajdującej się we władaniu Domu Dziecka Nr [...] w Warszawie oraz jako część działek nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 wchodzących w skład ulic: [...] i [...].

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) oraz art. 104 K.p.a., odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości wskazując, że została ona wykorzystana na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu i nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 2003 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 343/04 uchylił decyzje organów obu instancji, w uzasadnieniu wskazując w szczególności, że dokumentacja postępowania wywłaszczeniowego zawiera istotne luki, w aktach sprawy nie ma bowiem właściwego odpisu decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1968 r., Nr [...] wraz z załącznikami: mapą i planem zagospodarowania terenu, co uniemożliwia, zdaniem Sądu, ustalenie sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości dla realizacji celu wywłaszczenia, a organ administracyjny nie podjął właściwych kroków zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego.

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], na podstawie art. 4 pkt 9b1, art. 136 ust. 3, art. 137 oraz art. 229 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 1 ust. 1, art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) oraz 104 K.p.a., orzekł o odmowie zwrotu na rzecz B. L. i K. B. wywłaszczonej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] róg [...] o powierzchni [...] m2, oznaczonej jako "Willa [...]", stanowiącą działkę nr [...] oraz części działek nr [...] i [...] z obrębu [...], wskazując, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i nie stała się zbędna na ten cel.

Od tej decyzji B. L. i K. B. wniosły odwołanie, zarzucając organowi, iż zebrane w toku postępowania dodatkowe materiały dowodowe, a w szczególności rejestr pomiarowy i dwa wypisy z rejestru gruntów nie potwierdzają zasadności zajętego w tej sprawie przez Prezydenta m. st. Warszawy stanowiska.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] kwietnia 2006 r., wskazując, że stosownie do zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku, zbierane były dodatkowe materiały dowodowe celem ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość istotnie objęta została decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] oraz jakie miała konkretnie przeznaczenie w projektowanym planie zagospodarowania terenu Domu Dziecka i kiedy nastąpiła realizacja zamierzeń tego planu.

Od tej decyzji B. L. i K. B. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w uzasadnieniu podnosząc między innymi, że dokumenty, które Wojewoda powołał jako dodatkowo uzyskane przez organ pierwszej instancji, tj. teczka lokalizacyjna nr [...] nie spełniają cech "nowości", wobec dokumentów, które były znane w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2005 r. Wskazano także, iż z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Wojewoda miał dostęp do właściwej mapy.

Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1606/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę B. L. i K. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r., wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy organy załatwiające sprawę prawidłowo wyjaśniły i oceniły jaki był rzeczywisty cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako "Willa [...]" i czy grunt ten został wykorzystany na cel wywłaszczenia.

W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy aby przyjąć, że nieruchomość oznaczona jako "Willa [...]" nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z treści decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1968 r., Nr [...], oraz stanowiących jej integralną część dokumentów wynika, że nieruchomość oznaczona jako "Willa [...]", wraz z czterema innymi nieruchomościami położonymi w Dzielnicy [...] przy ul. [...] i [...], została wywłaszczona pod realizację inwestycji - budowę Domu Dziecka, a realizacja tej budowy następowała etapami.

Sąd zauważył, że w ramach realizacji inwestycji obszar obejmujący dawną nieruchomość oznaczoną jako "Willa [...]" ogrodzono siatką na podmurówce i zagospodarowano na tereny zielone porośnięte trawą, krzewami i drzewami oraz teren sportowo-rekreacyjno-wypoczynkowy. Urządzono boiska do piłki nożnej, siatkówki, wydzielono ścieżki rowerowe i ciąg pieszy, plac na którym odbywają się imprezy okolicznościowe, sportowe i kulturalne. Na terenie tym znajdują się również lampy oświetleniowe i asfaltowa aleja spacerowa. Teren jest zadbany, czysty, z częściowo skoszoną trawą.

Sąd podkreślił, że wybudowanie i urządzenie takiej infrastruktury było niezbędne do tego, aby placówka oświatowo – wychowawcza jaką był i jest Dom Dziecka mogła spełniać swe ustawowe zadania w zakresie zapewnienia podopiecznym warunków niezbędnych dla ich wszechstronnego rozwoju (art. 1 i art. 25 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania -Dz. U. Nr 32, poz. 160).

W ocenie Sądu stan faktyczny niniejszej sprawy świadczy o tym, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości nie ziściły się przesłanki zbędności, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skoro w okresie 7 lat licząc od dnia [...] lipca 1972 r. (data stwierdzonej prawomocności decyzji) rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, a inwestycję - budowę Domu Dziecka zrealizowano w okresie 10 lat, licząc od tej daty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest również uzasadniona w zakresie, w jakim dotyczy ona części działek nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, skoro działki te znajdują się w ciągu dróg gminnych (rzeczy wyłączonych z powszechnego obrotu): ul. [...] i [...] (pismo Urzędu Gminy Warszawa - [...] z dnia [...] lutego 2001 r., wypis z rejestru gruntów z dnia [...] lutego 2001 r., załącznik mapowy, Załącznik Nr 13 do uchwały Nr XXXVII/846/2004 z dnia 16 września 2004 r. w sprawie zaliczenia niektórych dróg w m. st. Warszawie do kategorii dróg gminnych - Dz. Urz. Woj. Mazow. Nr 253, poz. 6858 ze zm.).

Odnośnie wykonania wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005 r., Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ podjął działania zmierzające do zgromadzenia pełnej dokumentacji inwestycyjno – budowlanej związanej z budową Domu Dziecka. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ zgromadził bowiem oryginał decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1968 r. oraz dwa dokumenty, stanowiące podstawę wydania tej decyzji: mapę Nr [...] i wytyczne urbanistyczne Naczelnego Architekta Warszawy datowane na dzień [...] lipca 1966 r. Sąd podkreślił jednak, że pomimo tych działań wielu z dokumentów nie udało się odnaleźć, zwłaszcza planu zagospodarowania terenu stanowiącego załącznik do decyzji lokalizacyjnej Nr [...].

W związku z tym Sąd uznał, że skoro dokumentów związanych z realizacją inwestycji na przedmiotowym gruncie nie udało się odnaleźć, to nie można czynić organom zarzutu, że dokonały ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Sąd pierwszej instancji na marginesie dodał, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005 r. utracił moc wiążącą, gdyż odnosił się do decyzji wydanych w innym stanie prawnym, to jest załatwiających sprawę niebędącą tożsamą z niniejszą sprawą. Sąd zauważył, że kwestia prawidłowości lokalizacji inwestycji, wywłaszczenia, czy budowy obiektów na przedmiotowym gruncie nie odnosi się do sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz dotyka zagadnienia odrębnego, tj. zgodności z prawem decyzji administracyjnych wydanych w procesie inwestycyjno – wywłaszczeniowo – budowlanym. W ocenie Sądu kwestie te wykraczają jednak poza przedmiot niniejszej sprawy, dlatego też nie mogły być objęte kontrolą Sądu pierwszej instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyły B. L. i K. B., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest:

a) art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

b) art. 1 i art. 25 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz. U. Nr 32, poz. 160) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez ich niezastosowanie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że podstawę wywłaszczenia w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wywłaszczająca z dnia [...] czerwca 1972 r., poprzedzona decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z [...] kwietnia 1968 r. Zwrócono uwagę, że w związku z tym, iż w toku postępowania administracyjnego nie udało się odnaleźć wielu dokumentów, powołano się na następujące dowody:

1) pisemne wskazanie terenu Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] lipca 1966 r.,

2) wytyczne urbanistyczne opracowane w dniu [...] marca 1969 r.,

3) mapa sytuacyjna terenu sporządzona w dniu [...] marca 1969 r.

Skarżące podniosły, że pierwszy ze wskazanych dokumentów powstał przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej Nr [...], natomiast kolejne dwa – po dacie wydania tej decyzji, co w ocenie skarżących wyklucza możliwość oparcia się na tych dokumentach w celu stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia, który został określony we wcześniejszej decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1968 r.

Dalej podniesiono, że nawet uznając możliwość oparcia się na wskazanych wyżej dokumentach, nie można uznać za zrealizowanego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości, jako przeznaczonej pod urządzenie boisk, dróg, placu zabaw dla dzieci młodszych, toru rowerowego, obszaru pod sad i uprawę warzyw oraz uzupełnienie zieleni istniejącej, a w południowo – zachodniej części terenu boisk o nawierzchni trawiastej do gry w koszykówkę, szczypiorniaka, siatkówkę, bowiem z protokołu oględzin wynika, że ta część nieruchomości stanowi grunt porośnięty trawą, na którym znajdują się drzewa, krzewy, latarnie, transformator, alejka asfaltowa i boisko do gry w siatkówkę.

Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/05, podniesiono, że zwrot nieruchomości wykorzystanej na cel inny, niż na cel wywłaszczenia, jest możliwy wtedy, gdy zagospodarowanie jest nietrwałe, to jest tego rodzaju, że da się je usunąć. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżących nie zaszła sytuacja pozwalająca na postawienie tezy o niezbędności przedmiotu wywłaszczenia, na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.

Wskazano ponadto, że w zaskarżonym wyroku Sąd powołał się na uchylone w 1991 r. przepisy o systemie oświaty.

Autorki skargi kasacyjnej wskazały, że Sąd pierwszej instancji nie zbadał, czy stan faktyczny został ustalony z zachowaniem procedury przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego, zaś sam błędnie i bardzo swobodnie ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy. Uznał bowiem, że miarodajnym dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie było podjęcie przez organ działań zmierzających do zgromadzenia pełnej dokumentacji inwestycyjno – budowlanej związanej z budową Domu Dziecka. Natomiast stwierdzone braki nie tylko nie stanowiły dla Sądu przeszkody w ustaleniu stanu faktycznego, lecz pozwoliły mu na uznanie, że skoro nie udało się odnaleźć dokumentów związanych z realizacją inwestycji na przedmiotowym gruncie, to nie można czynić organom zarzutu, że dokonały ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 wskazanej ustawy, skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skuteczne natomiast zakwestionowanie prawidłowości sprawowanej kontroli przez sąd administracyjny pierwszej instancji jest możliwe w przypadku wskazania przepisów prawa, które naruszył sąd, a następnie powiązanie zarzutów z nimi związanych z odpowiednimi normami prawa procesowego bądź materialnego, które wadliwie zastosowano w postępowaniu administracyjnym, a nadto wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc do rozważań nad zarzutami skargi kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 powołanej ustawy umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno orzeczeń administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, jak też orzeczeń dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego, a także orzeczeń wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też orzeczeń dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest całkowicie bezzasadny, gdyż Sąd pierwszej instancji wydał wyrok zgodnie z wymogami art. 1 § 1 i 2 powołanej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji przeprowadził bowiem kontrolę legalności zaskarżonych aktów, a następnie, po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu i na podstawie akt sprawy, rozstrzygnął w granicach niniejszej sprawy i należycie uzasadnił rozstrzygnięcie.

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy, należało uznać, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalający skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, którego to wyroku podstawę materialnoprawną stanowił art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie narusza obowiązującego prawa. tego wynika !!!

Rozpoczynając rozważania nad zasadnością naruszenia prawa materialnego w zaskarżonym wyroku wskazać należy, że w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca określił warunki, jakie muszą zaistnieć, aby nieruchomość została uznana za zbędną. Ma to miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, albo nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, przy czym warunek, o którym mowa w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości a nie jej części. Oznacza to, że oba wymienione w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia, czy to z powodu zaniechania określonego zadania inwestycyjnego, czy to z powodu ustania prawnej podstawy rozpoczęcia realizacji inwestycji, przy czym wystarczy, aby jedna ze wskazanych przesłanek została spełniona, żeby uznać, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. To zaś zobowiązuje organ do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy we wskazanym terminie - bez względu na przyczynę takich zaniechań - w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia. Przesłanka z art.137 ust.1 pkt 1 powołanej ustawy zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji. Przyczynami zaś niepodjęcia w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. mogą być: zmiana przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, utrata ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.

Podkreślić należy, że ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organy administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 wskazanej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tym kontekście wymaga podkreślenia, że dla utworzenia domu dziecka niezbędne jest także wybudowanie i urządzenie infrastruktury niezbędnej do tego, aby ta placówka oświatowo – wychowawcza mogła spełniać swe ustawowe zadania w zakresie zapewnienia podopiecznym warunków niezbędnych dla ich wszechstronnego rozwoju, co oznacza, że celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę domu dziecka nie niweczy budowa takiej właśnie infrastruktury. Z akt sprawy niezaprzeczalnie wynika, że w ramach przedmiotowej realizacji inwestycji obszar obejmujący dawną nieruchomość oznaczoną jako "Willa [...]" ogrodzono siatką na podmurówce i zagospodarowano na tereny zielone porośnięte trawą, krzewami i drzewami oraz urządzono teren sportowo-rekreacyjno-wypoczynkowy. Powstały boiska do piłki nożnej, siatkówki, wydzielono ścieżki rowerowe i ciąg pieszy, plac na którym odbywają się imprezy okolicznościowe, sportowe i kulturalne. Na terenie tym znajdują się również lampy oświetleniowe i asfaltowa aleja spacerowa. Wszystkie te przedstawione wyżej ustalenia świadczą o tym, że przedmiotowa nieruchomość, wbrew stanowisku wnoszących skargę kasacyjną, nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nie tylko bowiem realizacja inwestycji w postaci wybudowania Domu Dziecka stanowi o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, ale także zapewnienie wychowankom tego Domu miejsca do zajęć ruchowych, rekreacji, wypoczynku, rozwoju itp.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz lekturę akt niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanych okolicznościach należy się zgodzić z ustaleniami Sądu pierwszej instancji, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy aby przyjąć, że nieruchomość oznaczona jako "Willa [...]" nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia.

W związku z tym stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zasługują na uwzględnienie.

Za chybiony uznać także należy zarzut o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 1 i art. 25 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania. Przepisy te bowiem nie stanowiły podstawy wywłaszczenia chociaż pośrednio określały i precyzowały sposób realizacji tego celu. Dodatkowo tylko można zauważyć, że i aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) w podobny sposób wskazuje przedmiotowe cele.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.