Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1596/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 3 a); art. 92a ust. 1 w zw. z art. 92a ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 877/13 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z 25 marca 2014 r. (sygn. III SA/Wr 877/14) oddalił skargę S. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W wyniku kontroli, która miała miejsce [...] marca 2012 r., ustalono, że w P. na drodze krajowej nr 4, zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, składający się z samochodu-autolawety marki Fiat Ducato nr rej. [...] i przyczepy marki SAM nr rej. [...], kierowany przez P. F., przewoził do L. trzy samochody. Kontrolujący ustalili, że kierujący zespołem pojazdów P. F. wykonywał transport drogowy na rzecz Przedsiębiorstwa A. S. S.. Podczas przeprowadzonej kontroli kierowca pojazdu okazał umowę najmu autolawety o nr rej. [...], upoważnienie wystawione przez S. S. do korzystania z niej przez kierowcę, umowę najmu przyczepy marki SAM o nr rej. [...] oraz dwie faktury nr [...] i [...] za paliwo i parkowanie zespołu pojazdów wystawione na firmę S. S.. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że autolawetę – pojazd marki Fiat Ducato wynajął skarżący na okres od [...] marca do [...] kwietnia 2012 r. Skarżący sprzedał P. F. w dniu [...] marca 2012 r. trzy samochody oraz upoważnił go do korzystania z autolawety. Z faktury VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. za parkowanie powyższego samochodu i przyczepy oraz faktury VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. za zakup paliwa, wynika, że obydwie wystawione zostały na firmę S. S..

Kierowca nie okazał do kontroli wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. W pojeździe nie było zamontowane urządzenie do rejestrowania czasu pracy kierowcy i okresów odpoczynku. Powyższe ustalenia dały podstawę do stwierdzenia naruszenia pkt 1.1 i 6.1.1. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1256 ze zm.; dalej u.t.d.)

W piśmie z [...] marca 2013 r. skarżący wyjaśnił, że faktury zostały wystawione na jego firmę, gdyż w cenę sprzedaży samochodów zostały wliczono koszty ich transportu, w tym także koszty opłat za parking strzeżony oraz za zakup paliwa.

W ocenie organu wyjaśnienia te potwierdziły ustalenia, że przewóz wykonywany przez skarżącego miał charakter zarobkowy i stanowił transport drogowy. Skarżący zapewnił bowiem nabywcy transport, którego koszt był uwzględniony w cenie zakupionych pojazdów.

W toku postępowania, na podstawie pisma Starostwa Powiatowego w M. z [...] maja 2012 r. ustalono, że skarżący nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Ponadto, na podstawie pisma z [...] maja 2012 r. sporządzonego przez Biuro ds. Transportu Międzynarodowego stwierdzono, że przedsiębiorca nie jest zarejestrowany w systemie informatycznym Biura.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] lipca 2012 r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. za naruszenia wymienione w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym l.p. 1.1 – wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i l.p. 6.1.1. – wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące.

Następnie decyzją z [...] października 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] marca 2013 r. nr [...] ponownie nałożył na S. S. karę pieniężną w kwocie 10.000 zł za naruszenia określone w pkt. 1.1 i 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy akceptując ustalony przez organ pierwszej instancji stan faktyczny uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w związku z naruszeniem określonym w pkt. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

Główny Inspektor Transportu Drogowego podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 1 zd. 1 rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzeniu (WE) nr 561/2006. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 rozporządzenia nr 561/2006, ma ono zastosowanie do przewozu drogowego rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 t. W czasie kontroli stwierdzono niekwestionowany przez skarżącego brak urządzenia rejestrującego w pojeździe. Dopuszczalna masa całkowita tego pojazdu wraz z przyczepą wynosiła 5.580 kg. Organ uznał więc za zasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące (l.p. 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

S. S. wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu.

Zdaniem WSA organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń. Zapewniły także skarżącemu udział w postępowaniu.

W związku z tym Sąd uznał za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Natomiast w odniesieniu do zarzutów prawa materialnego, Sąd stwierdził, że organy inspekcji transportu drogowego ustaliły w wyniku kontroli przeprowadzonej [...] marca 2012 r., że P. F. kierujący zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, składającym się z samochodu-autolawety marki Fiat Ducato nr rej. [...] i przyczepy nr rej. [...], przewoził do L. trzy samochody sprzedane mu przez skarżącego. Za niesporne uznano, że koszt transportu samochodów był składnikiem ceny ich nabycia, czyli że poniósł je nabywca samochodów. W związku z tym to na skarżącym będącym sprzedawcą tych samochodów ciążył obowiązek zapewnienia ich transportu do miejsca określonego przez kupującego. Nie budziło więc wątpliwości WSA, że transport ten był związany z działalnością gospodarczą skarżącego w zakresie sprzedaży samochodów.

W ocenie Sądu pierwszej instancji o zapewnieniu i zorganizowaniu transportu przez skarżącego świadczą także następujące okoliczności ustalone w postępowaniu administracyjnym. Umowa wynajmu autolawety – pojazdu marki Fiat Ducato, nr rej. [...], została zawarta [...] marca 2012 r. na okres do [...] kwietnia 2012 r. między wynajmującym I. a najemcą skarżącym, który [...] marca 2012 r. upoważnił P. F. do korzystania z tej autolawety. Faktura VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. za wynajem powyższego pojazdu na kwotę 1.000 zł wystawiona została na skarżącego jako nabywcę.

Umowa najmu pojazdu (przyczepy) nr rej. [...] została zawarta [...] marca 2012 r. między F. N. jako wynajmującym a P. F. jako najemcą na okres do [...] kwietnia 2012 r. Faktura VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. na kwotę 420 zł została jednak wystawiona na firmę A., której właścicielem jest skarżący. Z faktury VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. wynika, że nabywcą paliwa był S. S.. Według faktury VAT nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. za parkowanie pojazdu z przyczepą zapłacił S. S..

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że z prawnego punktu widzenia skontrolowany transport był wykonywany przez skarżącego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji tego ustalenie nie może zmienić fakt, że klient skarżącego – nabywca trzech samochodów, po opłaceniu kosztów transportu (zawartych w cenie samochodów), postawionym do dyspozycji samochodem – lawetą z przyczepą, którą kupujący wprawdzie wynajął, ale za jej wynajęcie zapłacił sprzedawca, przewoził zakupione samochody. Sąd zauważył, że kierujący zespołem pojazdów nie był ani pracownikiem skarżącego, ani jego zleceniobiorcą.

Sąd pierwszej instancji przypomniał, że art. 4 pkt 4 u.t.d. stanowi, że niezarobkowym przewozem drogowym, czyli przewozem na potrzeby własne, jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Przewóz taki musi jednak spełniać łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W ocenie Sądu kontrolowany przewóz drogowy był wprawdzie wykonywany pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Nie spełniając wymogu określonego w pkt a) nie mógł być jednak traktowany jako przewóz na potrzeby własne skarżącego. Ponadto w postępowaniu administracyjnym ustalono, że skarżący nie posiadał zaświadczenia o wykonywaniu transportu na potrzeby własne.

WSA odwołał się następnie do treści art. 4 pkt 3 u.t.d., zgodnie z którym transportem drogowym jest każdym przejazdem drogowym wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej, a niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d.. Taki transport jest, stosownie do wymogów art. 5 ust. 1 tej u.t.d., transportem wymagającym licencji. W razie stwierdzenia braku licencji transport taki jest sankcjonowany karą pieniężną w wysokości 8.000 zł (l.p.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

Stwierdzenie przez organy kontroli, że przewóz drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności, który narusza warunek lub warunki przewozu na potrzeby własne określone w art. 4 pkt 4 u.t.d., powoduje uznanie takiego przewozu za transport drogowy, a w rezultacie powoduje konsekwencje wynikające z art. 87 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 1 u.t.d.

W związku ze stwierdzonym toku kontroli brakiem wyposażenia samochodu-autolawety w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, organy orzekające w tym zakresie trafnie powołały art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, według którego urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojazdy o których mowa w art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, oraz pojazdy, które wyłączono z zakresu stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85, które nie są już wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 561/2006, muszą spełniać ten wymóg do dnia 31 grudnia 2007 r. Za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące zasadnie nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, (l.p. 6.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).

Sąd pierwszej instancji podniósł, że według art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszający obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może jednak przekroczyć kwoty 10.000 zł (ust. 2). W tym stanie rzeczy, z uwagi na przekroczenie kwoty 10.000 zł z tytułu wymierzonych kar, organy orzekające słusznie nałożyły karę w maksymalnej wysokości 10.000 zł.

S. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez:

1. Niewłaściwe zastosowanie art. 4 pkt 3) a) u.t.d. polegające na zakwalifikowaniu zbioru zachowań S. S. jako wykonywania przejazdu drogowego pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, choć ustalony stan faktyczny nie dawał ku temu podstaw, jako że przejazd drogowy nie był wykonywany przez S. S.;

2. Niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 1 w związku z art. 92a ust. 6 u.t.d. i w związku z lp. 1.1 i lp. 6.1.1 załącznika nr 3 tej ustawy polegające na zakwalifikowaniu zbioru zachowań S. S. jako wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika o drogowego, bez wymaganej licencji, a także wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące, choć ustalony stan faktyczny nie dawał ku temu podstaw, bowiem wykonującym przejazd drogowy był P. F.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skarżący zarzucił niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego polegające na zakwalifikowaniu zbioru jego zachowań jako naruszających wymienione w petitum skargi kasacyjnej przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący nie kwestionuje ustaleń dokonanych przez organy obu instancji i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, natomiast uważa, że te ustalenia nie dawały podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącego jest nietrafne.

Z prawidłowych ustaleń przyjętych przez Sąd pierwszej instancji wynika, że skarżący podjął szereg czynności świadczących o tym, że zorganizował i wykonywał przewóz drogowy samochodów, które sprzedał P. F..

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący jako sprzedawca samochodów nabytych przez P. F. zapewnił i zorganizował ich transport. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że skarżący wliczył koszty związane z transportem w cenę sprzedanych samochodów i w związku z tym podjął czynności zmierzające do jego realizacji. W tym celu wynajął autolawetę oraz pokrył koszt wynajmu przyczepy. Ponadto poniósł wydatki związane z zakupem paliwa i parkowaniem zespołu pojazdów. Podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia wynagrodzenia kierującego pojazdem nie ma znaczenia z uwagi na to, że odpłatność usługi kierowania pojazdem nie jest warunkiem uznania, że w konkretnym przypadku wykonywany jest przewóz drogowy. Nie można także wykluczyć, że nabywca samochodów podjął się kierowania zespołem pojazdów, by w ten sposób obniżyć koszty ich transportu na Ukrainę. W okolicznościach faktycznych sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący otrzymał wynagrodzenie nie tylko za sprzedane samochody, ale również ich transport.

Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że ów transport był związany z działalnością gospodarczą skarżącego w zakresie sprzedaży samochodów. Realizowany przewóz drogowy nie mógł być jednak uznany za przewóz na potrzeby własne, gdyż nie spełniał on wszystkich warunków wymienionych w art. 4 pkt 4 u.t.d., w szczególności nie był on przewozem niezarobkowym (skarżący otrzymał wynagrodzenie), a ponadto pojazd używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę (skarżącego) lub jego pracownika. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skarżący wykonywał transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.t.d. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. przepisy ustawy stosuje się do każdego przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej co najmniej 3,5 tony. W sytuacji gdy wykonywanego przez skarżącego przewozu nie można było uznać za przewóz na potrzeby własne należało zakwalifikować go jako transport drogowy, którego wykonywanie jest reglamentowane. Skarżący, co jest bezsporne nie posiadał licencji na wykonywanie transportu drogowego, ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. W związku z tym zasadnie została nałożona na niego kara za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia lub licencji.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w zakresie nałożenia na skarżącego kary za brak wyposażenia autolawety w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Nie budzi wątpliwości, że wykonywanie transportu drogowego zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony związane było z obowiązkiem zainstalowania urządzenia rejestrującego. Obowiązek taki wynika z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 3821/85 i ma służyć przestrzeganiu norm dotyczących czasu jazdy oraz obowiązujących przerw i odpoczynków. Naruszenie wspomnianego obowiązku w rozpoznawanej sprawie jest oczywiste, co oznacza, że nałożenie kary za brak urządzenia rejestrującego było uzasadnione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.