Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1902/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania K. K., decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie rachunku za gaz.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że K. K. w dniu [...] marca 2011 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie rachunku za gaz, sprecyzowany następnie pismem z dnia [...] marca 2011 r., w którym skonkretyzowała wysokość oczekiwanej pomocy w kwocie [...] zł. Wyjaśniła przy tym, że w PGNiG uzyskała informację, że system ratalny został wypowiedziany z powodu nie regulowania terminowo rat. Wskazała jednocześnie, że nie jest w stanie sama uregulować powyższej kwoty.

W trakcie przeprowadzonego w dniu [...] kwietnia 2011 r. wywiadu ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] małoletnimi córkami Zamieszkuje wraz z rodziną w nowym domu jednorodzinnym składającym się z czterech pokoi, kuchni, łazienki, nikt z członków rodziny nie jest osobą niepełnosprawną, zaś dochód rodziny wynosi [...] zł co przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej.

Uwzględniając powyższe ustalenia Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmówił K. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie rachunku za gaz.

Uzasadniając swoją decyzję Kierownik OPS w [...] wskazał, że dochód wnioskodawczyni przewyższa wartość kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Podkreślił ponadto, że decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 r. wnioskodawczyni objęta została pomocą na spłatę zadłużenia za gaz w kwocie [...] zł oraz na cel związany ze wznowieniem dostarczania gazu w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji podniósł ponadto, że w okresie od listopada 2010 r. do kwietnia 2011 r. K. K. objęta została różnymi formami świadczeń z pomocy społecznej. Przytoczył przy tym wydane w tym przedmiocie decyzje i wskazał, że łącznie w powyższym okresie, w formie zasiłków celowych wnioskodawczyni otrzymała pomoc w kwocie [...] zł.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. K. opisując swoją trudną sytuację życiową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając niniejszą sprawę utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, przesłanką udzielenia pomocy społecznej ma być przede wszystkim jednoznaczne ustalenie przez organ pomocy społecznej, iż osoba ubiegająca się o konkretną formę pomocy, znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest w stanie przezwyciężyć tej sytuacji przy wykorzystaniu własnych, posiadanych możliwości i środków, ponieważ jedynie w takim wypadku pomoc może zostać udzielona.

Kolegium podkreśliło przy tym, że instytucja pomocy społecznej służyć ma jedynie jako środek do celu, którym jest usamodzielnienie się osoby potrzebującej, co jest zgodne z zasadą pomocniczości wyrażoną w preambule do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Kolegium wskazało ponadto na przepis art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wskazując, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego (zwrotnego i bezzwrotnego) jest decyzją o charakterze uznaniowym, decyzją taką rozstrzyga się o przyznaniu bądź o odmowie przyznania zasiłku na konkretny cel. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Kolegium powołało się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Reasumując uznało, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania i nie naruszył prawa w stopniu wskazującym na konieczność uchylenia lub zmiany wydanego rozstrzygnięcia.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem organu, pismem z dnia [...] września 2011 r. (data wpływu do SKO w [...]), K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu opisała swoje rozgoryczenie pracą organów pomocy społecznej oraz opisała swoją trudną sytuację życiową.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowią przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s."), które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej.

Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponad wszelką wątpliwość nie może zatem zastąpić stałego źródła utrzymania i stać się comiesięczną dopłatą . Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości.

Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego od dnia 1 października 2006 r. dla osoby samotnie gospodarującej 477,00 złotych, a dla rodziny 1 053,00 złotych. Kwoty te ustalone zostały rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135, poz. 950).

W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego, specjalnego przeznaczonego na dofinansowanie opłat za gaz.

Przy ustaleniu prawa do wnioskowanego świadczenia , organy w pierwszej kolejności zbadały dochód skarżącej i jej małoletnich dzieci stwierdzając niespornie , że wynosi on [...] złotych i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy .

W tym stanie rzeczy organy obu instancji zasadnie rozpoznały wniosek skarżącej negatywnie.

Nie bez znaczenia dla wskazanej oceny stanu faktycznego sprawy pozostaje także okoliczność , skarżąca jest właścicielką zabudowanej nieruchomości i ma z tego tytułu możliwość poprawienia swojej sytuacji bytowej np. poprzez jej sprzedaż lub wynajęcie.

Podkreślenia wymaga też , co jest sądowi orzekającemu wiadome z urzędu, że wnioskodawczyni nie współdziała z organem pomocowym w celu poprawy swojej sytuacji życiowej . Skarżąca nie skorzystała z propozycji odbycia szkoleń, które umożliwiłyby jej szybkie zdobycie umiejętności pozwalających na podjęcie pracy.

Pomimo powyższego , K. K. oczekuje stałej , comiesięcznej pomocy ze strony ośrodka na pokrycie w istocie większości swoich potrzeb.

Na szczególne uwzględnienie zasługuje ponadto fakt, że w okresie od listopada 2010r. do kwietnia 2011, skarżąca otrzymała łączną pomoc finansową w formie zasiłków celowych w kwocie [...] złotych z przeznaczeniem na żywność, artykuły chemiczne, rachunki za energię elektryczną, leki, odzież , obuwie i środki czystości. W tym decyzjami z dnia [...] grudnia 2010 r. wnioskodawczyni objęta została pomocą na spłatę zadłużenia za gaz w kwocie [...] zł oraz na cel związany ze wznowieniem dostarczania gazu w kwocie [...] zł. Wymieniona globalna suma stanowi znaczący udział w budżecie OPS , który zamyka się kwotą ok. 170 000 zł, obsługuje 250-260 środowisk, gdzie przeciętna kwota zasiłku celowego wynosi 200 złotych.

Brak jest tym samym podstaw do uznania , że pozostała bez udzielenia jej jakiejkolwiek pomocy.

Podkreślić należy, że celem pomocy społecznej w myśl cytowanego wyżej art. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się . Nie jest zaś jej celem zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej oraz zwrot wszelkich poniesionych wydatków, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy.

Wobec tego niewątpliwym jest , że nie wszystkie potrzeby wnioskodawców i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane.

Sąd zauważa , iż ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nieprzekraczającym ustawowego kryterium.

Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie K. K. przekroczyła kryterium dochodowe uprawniające ją do skorzystania z pomocy przewidzianej treścią art.39 ustawy i nie wystąpił żaden szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ust. 1 pkt 1 u.p.s., to stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcia organów odmawiające przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego specjalnego na pokrycie opłat za studia nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem , nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu ,między innymi ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania przez nią z pomocy społecznej.

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa .

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły. Nie uchybiły również zasadom postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej oraz celom tej pomocy wskazanym w ustawie z dnia 12 marca 2004 r.

W ocenie Sądu , wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy (obejmujące kwestie dochodu skarżącej, jej sytuacji majątkowej i osobistej zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Znajdują one przy tym potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Zaś motywy i podstawa prawna podjętych rozstrzygnięć zostały przez organy wyjaśnione w sposób przekonujący.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku