Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 552/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b.
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant apl. prokuratorski Beata Skrobich po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 27 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 3 kwietnia 2013 r. D. W. złożyła w Urzędzie Miejskim w Głuchołazach wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - synem T. W. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 21 marca 2013 r., wydane do dnia 31 marca 2014 r., na mocy którego postanowiono o zaliczeniu T. W., urodzonego dnia 25 grudnia 1977 r., do znacznego stopnia niepełnosprawności stwierdzając, że niepełnosprawność istnieje u niego od dnia 17 marca 2011 r. Przedłożyła też oświadczenie, że jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad synem i nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej czy socjalnej, a także zasiłku stałego i innych świadczeń przedemerytalnych oraz nie posiada prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2013 r., nr [...], na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą, Burmistrz Głuchołaz rozstrzygając sprawę orzekł o nieprzyznaniu D. W. wnioskowanego na T. W. świadczenia w formie:

1) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

2) składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

1) składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W rozstrzygnięciu organ podał też, że powodem odmowy jest to, iż niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że strona nie spełnia ustawowej przesłanki uprawniającej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż o ile T. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jednak niepełnosprawność ta powstała po ukończeniu przez niego 25 roku życia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. W., w którym wskazała, że wprawdzie syn doznał niepełnosprawności po ukończeniu 25 roku życia, jednak niepełnosprawność jest orzeczona w stopniu znacznym. Podała, że syn - z uwagi na charakter swej niepełnosprawności - nie jest zdolny do samoistnej egzystencji i zmuszony jest do korzystania z długotrwałej oraz stałej pomocy osób trzecich przy podstawowych czynnościach życiowych, takich jak ubieranie się, codzienna toaleta, przygotowanie posiłków i pomoc przy ich konsumpcji. Wymaga również codziennej rehabilitacji, przez wykonywaniE zaleconych ćwiczeń, które może wykonywać wyłącznie przy pomocy osób trzecich. Oświadczyła, że syn jest pod jej stałą opieką (wspólnie zamieszkują) i ona pomaga mu w codziennej egzystencji, przez co nie jest w stanie podjąć zatrudnienia ani też innej pracy zarobkowej. Syn wymaga całodziennej i stałej opieki, którą jedynie ona jest mu Ąw stanie zapewnić. Stan majątkowy jej rodziny nie pozwala na zatrudnienie do opieki nad synem osoby trzeciej. Rodzina nie posiada żadnych oszczędności a źródłem jej utrzymania jest zasiłek pielęgnacyjny, jaki otrzymuje syn z tytułu niepełnosprawności oraz zarobki męża, przy czym łączny dochód na członka rodziny nie przekracza kwoty 500 zł miesięcznie. Dodała, że do sierpnia 2012 r. otrzymywała natomiast świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienie lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność opieki nad swoim ojcem, który zmarł dnia 29 lipca 2012 r.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 27 sierpnia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o odmowie przyznania D. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem T. W. W uzasadnieniu Kolegium powołało regulacje art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy i wskazało, że w sprawie obok przepisów ustawowych zastosowanie znajduje również rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013, poz. 3). Za niewątpliwy uznało fakt legitymowania się przez T. W. orzeczeniem o niepełnosprawności, a także to, iż D. W. jest osobą, na której zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego syna. Kolegium przyjęło, że syn wnioskodawczyni wymaga całodobowej opieki, a ona jest jedynym opiekunem syna i w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast argumentując odmowę przyznania spornego świadczenia Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne można przyznać jedynie wówczas, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała do 25 roku życia. W tej sprawie taka okoliczność nie zaistniała, bowiem T. W. uzyskał status osoby niepełnosprawnej od dnia 17 marca 2011 r., tj. po 25 roku, a konkretnie - w 33 roku życia. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, nie zaistniały przesłanki do przyznania stronie żądanego świadczenia.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji zasadnie w punkcie 1 rozstrzygnięcia odmówił przyznania stronie świadczenia, natomiast orzeczenie zawarte w punkcie 2 i 3 tej decyzji wydane zostało bez podstawy prawnej, stąd należało zreformować rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wskazany bowiem obowiązek opłacania za osobę, dla której przyznano świadczenie pielęgnacyjne, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne powstaje bezpośrednio z mocy ustawy i nie wymaga określenia lub ustalenia w drodze decyzji administracyjnej. Jego realizacja następuje w drodze czynności materialno-technicznych co oznacza, że brak było podstaw prawnych do rozstrzygania w drodze decyzji o odmowie przyznania stronie świadczenia w formie składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Jako pozbawione podstaw prawnych Kolegium uznało również zamieszczanie w rozstrzygnięciu decyzji powodu odmowy przyznania świadczenia, który powinien zostać wskazany w uzasadnieniu wydanego aktu. Kolegium wyjaśniło także, że rozstrzygając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest związane przepisami prawa. Ustawodawca bowiem nie zamieścił w omawianej ustawie przepisu dającego możliwość uwzględniania przypadków szczególnych, wykraczających swoim stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przywołanych wyżej przepisach. Nie pozostawił tym samym organom prawa przyznawania przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego.

Powyższą decyzję D. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze wskazała na trudną sytuację materialną swojej czteroosobowej rodziny, w skład której wchodzą mąż, niepełnosprawny syn oraz córka – uczennica technikum, a także opisała przebieg długiego i trudnego leczenia swojego syna, związanego z wypadkiem jakiemu uległ w dniu 17 marca 2011 r. (w wieku 33 lat), w wyniku którego to doznał bardzo poważnych oparzeń ciała. Skarżąca podkreśliła, że pomaga synowi w codziennej egzystencji, przez co nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Powieliła opisaną w odwołaniu sytuację finansową rodziny, akcentując, że do sierpnia 2012 r. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem, który zmarł 29 lipca 2012 r. Z kolei, nad niepełnosprawnym T. W. wcześniej opiekę sprawował jej drugi syn – S. W., który pobierał świadczenie opiekuńcze z tego tytułu, jednak zmienił on miejsce zamieszkania i obecnie opieka ta sprawowana jest przez skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, w dniu 12 lutego 2014 r., skarżąca podtrzymując skargę i zawartą w niej argumentację podniosła, że prawo do świadczenia uzasadnione jest stanem zdrowia syna, który stale się pogarsza mimo opieki lekarskiej. Zwróciła też uwagę na swoją trudną sytuację finansową oraz konieczne wydatki dla całej rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późń. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny w tym zakresie Sąd uwzględnia obowiązujące przepisy prawa i nie może według własnego uznania, powołując się na zasadę słuszności, czy też sprawiedliwości społecznej, odstąpić od stosowania obowiązujących przepisów ustawowych.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, na mocy art. 151 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, którą uchylono w całości decyzję organu pierwszej instancji i jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa.

Rozważania w zakresie dokonanej oceny rozpocząć należy od ustalenia, że materialną podstawę prawną przyznawania świadczeń rodzinnych, do których zalicza się świadczenie pielęgnacyjne, stanowi cytowana już wcześniej ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – zwana dalej ustawą. Ustala ona warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, a także zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Zgodnie z tą ustawą, świadczenie pielęgnacyjne jest jedną z form opiekuńczych świadczeń, przewidzianych przez ustawodawcę w ramach świadczeń rodzinnych. Warunki nabycia prawa do tego świadczenia określone zostały w art. 17 ustawy. Przy czym zaznaczyć trzeba, że brzmienie tego przepisu obowiązujące w dacie orzekania przez organy, wynikało z nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), która weszła w życie od dnia 1 stycznia 2013 r. Stąd odnosząc się na wstępie do wskazanej przez skarżącą okoliczności, że w 2012 r. pobierała ona świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem, wyjaśnić należy, że świadczenie to przyznawane było jej wówczas w innym stanie prawnym, który nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Z tego też względu ówczesne warunki nabycia prawa do tego świadczenia były inne niż obecnie obowiązujące.

W aktualnym stanie prawnym, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie rodzinne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wskazane w powyższym przepisie przesłanki, których łączne spełnienie jest konieczne dla uzyskania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości. Niemniej jednak nie są one jedynymi jakie muszą zostać spełnione, aby świadczenie to mogło zostać przyznane. W wyniku nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., od dnia 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał istotnej zmiany przepisów dotyczących świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Dostrzec przyjdzie, iż w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego, zawęził przedmiotowo przesłanki uzyskania tego świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a następnie wprowadzając do ustawy regulację art. 17 ust. 1b tej ustawy, uzależnił jego przyznanie od czasu w jakim powinna powstać niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. I tak, zgodnie z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jedynie wtedy, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W przypadku natomiast, gdy niepełnosprawność powstała później, czyli po ww. okresach, ustawodawca przewidział w art. 16a ust. 1 i ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy. Zasygnalizować jedynie można, że przyznanie tego świadczenia, uzależnione jest dodatkowo od spełnienia kryterium dochodowego.

W świetle powyższego dostrzec należy, że od dnia 1 stycznia 2013 r. - w miejsce istniejącego wcześniej świadczenia pielęgnacyjnego - ustawodawca wprowadził dwa różne rodzaje świadczeń, określając w różny sposób przesłanki ich przyznania. Zasadnicze różnice w tym zakresie dotyczącą daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a także uzależnienie przysługiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego od spełnienia kryterium dochodowego, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek kryteriów dochodowych odnośnie osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne. Stąd, w przypadku rodzica sprawującego opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, w zależności od tego kiedy powstała niepełnosprawność i jaki dochód uzyskuje rodzina, możliwe jest ubieganie się przez niego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy, bądź specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy.

W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że wnioskiem złożonym dnia 3 kwietnia 2013 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bezsporną też okolicznością w sprawie jest to, iż niepełnosprawność jej syna powstała, gdy miał on 33 lata, a więc po 25 roku życia. Prawidłowo zatem oba organy orzekające uznały, że w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b ustawy. Z tego też powodu zasadnie odmówiono skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Raz jeszcze zaakcentować przyjdzie, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy określają kumulatywne przesłanki, których spełnienie stanowi konieczny warunek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie tego świadczenia nie ma charakteru uznaniowego, a niespełnienie któregokolwiek z ustawowych warunków skutkuje brakiem uprawnienia do świadczenia. Organy orzekające w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego obowiązane są działać w granicach przedmiotu sprawy (wyznaczonego wnioskiem strony) i nie mogą odstąpić od stosowania obowiązujących przepisów prawa. Jedną z podstawowych zasad działania organów administracji publicznej, wyrażoną w art. 6 K.p.a., jest bowiem zasada praworządności, w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Rozstrzygając o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie mogły tym samym przyznać świadczenia z uwagi na trudną sytuację dochodową (finansową) strony. Kryterium dochodowe nie jest przesłanką, która podlega badaniu i uwzględnieniu w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast odmowa jego przyznania nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu sprawy o przyznanie stronie specjalnego zasiłku celowego, z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym synem, jeśli wystąpi ona ze stosownym wnioskiem w tym przedmiocie. Odnotować jedynie można, że przyznanie tego świadczenia, tj. specjalnego zasiłku celowego, uzależnione jednak będzie od spełnienia przez stronę warunków określonych w art. 16a ustawy.

Zauważyć też należy, że również Sąd nie mógł w niniejszej sprawie pominąć obowiązującej regulacji art. 17 ust. 1b ustawy i wbrew określonej w tym przepisie przesłance nie mógł uznać, że skarżąca uprawniona jest do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd nie tylko nie może zastępować organów administracji publicznej w rozstrzyganiu sprawy co do jej istoty, ale również nie może wkraczać w sferę uprawnień ustawodawcy i kształtować sytuacji prawnej podmiotu z pominięciem jednoznacznych, obowiązujących przepisów prawa. Sąd ocenia legalność działań organów na podstawie obowiązującego porządku prawnego i dlatego w niniejszej sprawie nie mógł odstąpić od stosowania przepisów art. 17 ustawy, w brzmieniu ustalonym ustawą zmieniającą z dnia 7 grudnia 2012 r., w tym w szczególności art. 17 ust. 1b ustawy.

Sąd nie znalazł również podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wprawdzie posiada wiedzę o tym, że grupa posłów wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., z przepisami Konstytucji RP (art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji), a sprawa w Trybunale została wpisana pod sygn. K 38/13, jednak wziął pod uwagę to, że zawieszenie postępowania nie byłoby uzasadnione z punktu widzenia ekonomiki procesowej i konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W przypadku natomiast, gdyby Trybunał stwierdził niekonstytucyjność wskazanego przepisu skarżąca, zgodnie z art. 145a K.p.a., będzie miała możliwość złożenia, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału, wniosku o wznowienie postępowania w sprawie. Tym samym jej interes prawny pozostaje zabezpieczony, przez możliwość ewentualnego skorzystania z instrumentu prawnego służącego wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, gdyby się okazało, że została wydana na podstawie niekonstytucyjnego przepisu prawa.

Oceniając zatem legalność zaskarżonej decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa Sąd stwierdził, że decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, tj. znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 17 ustawy. W szczególności podkreślić przyjdzie, że wobec faktu powstania niepełnosprawności T. W. po ukończeniu przez niego 25 roku życia, Kolegium odmawiając przyznania świadczenia pielęgnacyjnego prawidłowo zastosowało art. 17 ust. 1b ustawy.

Nie można również zarzucić Kolegium, że wydając zaskarżoną decyzję naruszyło przepisy postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie zaistniały bowiem przesłanki do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i na jego podstawie zreformowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, decyzja organu odwoławczego odpowiadała wymogom z art. 107 K.p.a. i została prawidłowo uzasadniona, a przy jej wydaniu nie zostały naruszone także inne przepisy postępowania.

Trzeba podkreślić, że zgodnie z ustaloną w art. 15 K.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania, każda sprawa administracyjna powinna podlegać dwukrotnemu, merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Istotą postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie i rozstrzygniecie sprawy przez organ odwoławczy, a zatem nie ogranicza się ono do kontroli decyzji wydanej w pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2720/11, LEX nr 1145626).

Z kolei, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy uprawniony jest do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeczenia co do istoty sprawy. Decyzja taka - czyli reformatoryjna - jest następstwem uznania przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja pierwszoinstancyjna jest sprzeczna z prawem. Zostaje ona wydana wówczas, gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego analiza w świetle obowiązujących przepisów prowadzą do wniosku, że w sprawie istnieją podstawy faktyczne i prawne do podjęcia rozstrzygnięcia, jednak sprawę należy rozstrzygnąć inaczej niż w zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdy organ odwoławczy tylko kwestionuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji lecz nie wskazuje na uchybienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy i z tej przyczyny nie stwierdza potrzeby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, to powinien wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 13 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1242/11, LEX nr 1291867). Organ odwoławczy rozpatrując sprawę ponownie zobowiązany jest usunąć wadliwości decyzji, których dopuścił się organ pierwszej instancji. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy nie oznacza przy tym wcale, że organ odwoławczy w całości kwestionuje ustalenia i poglądy wyrażone przez organ pierwszej instancji w uchylanej decyzji.

W tej sprawie Kolegium prawidłowo przyjęło, że ustalony stan faktyczny był wystarczający do podjęcia w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Należało też zgodzić się z ustaleniami organu pierwszej instancji stanowiącymi podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wątpienie, jak już wcześniej wskazano, w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia określona w art. 17 ust. 1b ustawy. W ocenie Sądu, podzielić należało stanowisko Kolegium, iż pomimo prawidłowego orzeczenia przez organ pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia, rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 i 3 decyzji pierwszoinstancyjnej nie było prawidłowe, gdyż podjęte zostało bez podstawy prawnej. W pkt 2 i 3 decyzji organ pierwszej instancji postanowił, że stronie odpowiednio nie przysługują składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, obowiązek opłacania za osobę, której przyznano świadczenie pielęgnacyjne takich składek powstaje bezpośrednio z mocy ustawy i nie wymaga określenia lub ustalenia w drodze decyzji administracyjnej. Brak jest przepisu, na podstawie którego organ mógłby orzec o przyznaniu stronie uprawnienia w tym przedmiocie. Realizacja obowiązku organu polegającego na opłacaniu składek, następuje w drodze czynności materialno-technicznych. Brak jest tym samym podstaw prawnych do rozstrzygania w decyzji, o odmowie przyznania świadczenia w formie składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Kolegium słusznie zauważyło również, że nieprawidłowe było wskazanie w sentencji decyzji przyczyny odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie stanowi ona bowiem przedmiotu rozstrzygnięcia i nie rozstrzyga istoty sprawy. Treść rozstrzygnięcia jest zawsze związana z przedmiotem postępowania i stanowi swoistą odpowiedź organu na żądanie strony, w związku z czym powinna dotyczyć tylko uprawnienia, w przedmiocie którego prowadzone jest postępowanie. Z kolei, rolą uzasadnienia decyzji jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia.

Dostrzeżona przez Kolegium wadliwości rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji organu pierwszej instancji, stanowiły wystarczającą podstawę do wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji reformatoryjnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaakcentować trzeba, że organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę zobowiązany jest wyeliminować wszelkie nieprawidłowości jakich dopuścił się organ pierwszej instancji. W zaskarżonej decyzji Kolegium sformułowało prawidłowe rozstrzygniecie, odnoszące się do przedmiotu sprawy, a swoje stanowisko - będące podstawą podjętej decyzji, w tym dotyczące wadliwości dostrzeżonych w decyzji pierwszoinstancyjnej - przedstawiło w prawidłowy sposób, w jej uzasadnieniu.

Reasumując stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Skoro w przypadku T. W. nie zaistniała okoliczność określona w art. 17 ust. 1b ustawy, prawidłowo odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z uwagi na to, że ustalony stan faktyczny był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia, a rozstrzygnięcie w decyzji pierwszej instancji było wadliwe, prawidłowo natomiast zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, wobec tego że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na zasadzie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.