Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 839/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2015 poz 351
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności  bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z siedzibą w Z. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej K. I. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania K. I. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. do Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w Z. wpłynął wniosek K. I. (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. We wniosku strona zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. położone w Gminie K. P., obrębie ewidencyjnym D. , na działkach ewidencyjnych nr [...] (pow. deklarowana [...] ha), [...] (pow. deklarowana [...] ha), [...] (pow. deklarowana [...] ha).

W dniu [...] marca 2017 r. organ I instancji wydał Stronie decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności, w uzasadnieniu wskazując na wykluczenie z płatności działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, które to działki znajdują się w rejestrze Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: "ZWRSP"), a Strona nie posiada umowy dzierżawy na te grunty. Wykluczając powyższe działki organ ustalił powierzchnię kwalifikującą się do płatności [...] ha. a więc mniejszą od minimalnej powierzchni działek rolnych wynoszącą 1 ha.

W dniu [...] marca 2017 r. wpłynęło odwołanie od decyzji nr [...]. W treści odwołania Strona wskazała na błędne ustalenie organu, iż nie jest posiadaczem 1 ha gruntów oraz stwierdzeniem, iż nie posiada umowy dzierżawy na działki nr [...], które to działki faktycznie są w jej posiadaniu, a które zostały w sposób nieuprawniony przeniesione na rzecz Skarbu Państwa. Strona na okoliczność nieważności przeniesienia spornych działek dołączyła: wydruk z księgi wieczystej nr [...] [...]; postanowienie Sądu Rejonowego w D. P. z dnia [...] września 1995 r. dotyczące odmowy wpisu w księdze wieczystej; pismo z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz z dnia [...] lipca 2014 r., skierowane do Agencji Nieruchomości Rolnych w K., z informacją dotyczącą nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. dotyczącej przekazania gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa; wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r., skierowany do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia [...] lipca 2014 r., pismo Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016 r. o rozpatrzeniu wniosku Strony co do stwierdzenia nieważności decyzji do dnia [...] czerwca 2017 r.; zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w K. P. z dnia [...] marca 2017r. informujące, iż Strona jest podatnikiem podatku rolnego z tytułu gospodarstwa rolnego, na które składają się działki nr [...]. [...], opłacane od 2002r.

Pismem z dnia [...] marca 2017 r. organ I instancji wystąpił do Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej: "ANR") z zapytaniem czy działki ewidencyjne nr [...] są własnością ANR, wnosząc tym samym o przedłożenie dokumentów wskazujących własność, a w przypadku wydzierżawienia gruntów przedłożenia umów dzierżawy dla osób trzecich.

W odpowiedzi na pismo, ANR pismem z dnia [...] marca 2017 r. poinformowała, iż działki [...] są własnością ANR i nie były zawierane żadne umowy dzierżawy. Do pisma dołączono dokumenty mające poświadczać własność, w tym: względem działki nr [...] - decyzja Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r; protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 1992 r.; wypis z rejestru gruntów wraz z opisem i mapą; względem działki nr [...] - decyzja

nr [...] Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1993 r., protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] lutego 1994 r.; wypis z rejestru gruntów.

Pismem z dnia [...] maja 2017 r. organ odwoławczy wezwał Stronę do przedłożenia kopii decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r., którą w dniu [...] czerwca 2017 r. Strona przedłożyła.

Dnia [...] lipca 2017 r. organ II instancji wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji nr [...] w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, wskazując, na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wyjaśnienia sprawy, czy zachodzą przesłanki do odmowy przyznania płatności względem deklarowanych działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] w oparciu o przedłożone nowe dowody i nowe okoliczności.

Dnia [...] sierpnia 2017 r. organ I instancji wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień i dokumentów związanych z ewentualnym zakończeniem postępowania prowadzonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. W odpowiedzi na wezwanie Strona przedłożyła kopię pisma otrzymanego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o przedłużeniu terminu na wydanie decyzji tj. do dnia [...] grudnia 2017 r.

Dnia [...] września 2017 r. organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne. W dniu [...] listopada 2018 r. strona przedłożyła decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Niniejszą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

stwierdził nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r., orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. położonej we wsi D. w części dotyczącej przejęcia udziałów K. I., K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości;

odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. w pozostałej części.

W dniu [...] grudnia 2018 roku wpłynęło stawisko Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolniczego (dalej: KOWR") w sprawie wydanej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] października 2018 r., stanowiące odpowiedź na pismo organu z dnia [...] listopada 2018 r. W treści pisma KOWR wskazał, że działki nr [...] zostały przejęte do ZWRSP z byłego Państwowego Funduszu Ziemi, a KOWR z uwagi na decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności nie przeznaczał ww. działek do rozdysponowania.

W dniu [...] marca 2019 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odpowiadając na zapytanie organu I instancji z dnia [...] lutego 2019 r., poinformował, iż decyzja nr [...] z dnia [...] października 2018 r. jest decyzją ostateczną - wskazując na brak jej zaskarżenia.

Dnia [...] marca 2019 r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie.

Następnie w dniu [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności na rok 2016. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na wykluczenie z płatności działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, które to działki znajdują się w rejestrze Zasobu Skarbu Państwa, a strona nie posiada umowy dzierżawy na te grunty. Wykluczając powyższe działki organ ustalił powierzchnię kwalifikującą się do płatności tj. [...] ha, a więc mniejszą od minimalnej powierzchni działek rolnych wynoszącą 1 ha.

W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji Strona nie zgodziła się z wykluczeniem z płatności działek nr [...], wskazując, iż nie podpisywała umowy dzierżawy z Agencją, gdyż nie zgadzała się ze stanowiskiem, że ANR jest właścicielem działki. Dodatkowo Strona wskazała, iż z treści ustawy nie wynika, czy posiadanie ma mieć charakter samoistny, czy też zależny, jak również z żadnego przepisu prawa nie wynika także, że znajdowanie się działek w zasobach Agencji wyklucza możliwość ich posiadania, a tym samym pozbawia płatności unijne.

Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich), zgodnie z którym płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny.

Wskazał także, że zgodnie z § 3 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictw i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015 poz. 352, dalej: "rozporządzenie z dnia 12 marca 2015 r.") przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy, we wnioskach, o których mowa

w § 1 pkt 1 lit. a-e, rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP, do której ubiega się o przyznanie płatności.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. P. orzekł o przejęciu od W. M. (uznając ją właścicielem) na własność Państwa nieruchomości rolnej, w skład której wchodziły działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha. położone we wsi D..

Wskazał również, że strona złożyła dowód w postaci decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] listopada 1991 r., orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia udziałów K. I., K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości oraz odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. w pozostałej części.

Jak wynika z ww. decyzji spadek po zmarłym w dniu [...] lipca 1991 r. S. M., nabyła żona W. M. oraz dzieci K. I., K. K., S. W. i M. K. na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] marca 2001 r., a co za tym idzie W. M. bez zgody zstępnych (dzieci) po S. M. nie mogła przekazać na własność posiadanych przez zstępnych udziałów. Tym samym decyzją [...] z dnia [...] października 2018 r. uznano, iż decyzja Nr [...] -15/91 z dnia [...] listopada 1991 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. P. w części przekazania własności udziałów W. M. jest zgodna z prawem i nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego wynika, iż działki nr [...] stanowią własnością Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K. w częściach ułamkowych. Jak wynika z księgi wieczystej [...] (Dział III - Prawa, Roszczenia i ograniczenia) widnieje również zapis cyt.: "Ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie, iż współwłaścicielem do [...] części działek nr [...] jest Skarb Państwa".

W ocenie organu odwoławczego, biorąc powyższe pod uwagę, w przedmiotowej sprawie organ I instancji zasadnie ustalił, że ujęte we wniosku o przyznanie płatności działki o numerach [...] należą do ZWRSP - niezależnie od wielkości ułamkowej udziałów, a co za tym idzie w przypadku deklaracji tych gruntów przez stronę wymaganym jest dołączenie stosownego oświadczenia, że na dzień [...] maja 2016 r. posiada tytuł prawny. Strona takiego oświadczenia nie złożyła, jak również w toku prowadzonego postępowania nie wykazała, iż ww. działki nie należą do ZWRSP, co mogłoby stanowić podstawę do niestosowania przepisów art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośredniego.

Zdaniem organu odwoławczego, okoliczność posiadania udziałów przez Stronę wraz ze Skarbem Państwa, a więc współwłasność nie może stanowić o posiadaniu przez Stronę tytułu prawnego.

Odnosząc się do zarzutu wskazanego w odwołaniu, organ II instancji wskazał, iż w ww. przypadku bez znaczenia staje się ustalenie, czy grunt jest użytkowany rolniczo przez Stronę, a co za tym idzie czy Strona spełnia względem działek nr [...] warunki do przyznania płatności w przedmiocie posiadania (użytkowania). Okoliczność braku tytułu prawnego wyklucza automatycznie możliwość przyznania płatności do tych działek.

W ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiotowej sprawie zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i przeanalizowany materiał dowodowy i nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skarżąca wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z..

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez błędne uznanie, że Skarżącej nie przysługiwał tytuł prawny do działek objętych wnioskiem, w sytuacji, gdy z treści księgi wieczystej [...] [...] utworzonej dla działek wynikało prawo własności Skarżącej do działek [...], tym samym na dzień składania wniosku, Skarżąca posiadała tytuł prawny do nieruchomości i nie mogła podpisać umowy dzierżawy z Agencją;

2) naruszenie przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: K.p.a.) poprzez brak całościowego rozważenia materiału dowodowego;

3) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że skarżąca na dzień 31 maja nie posiadała tytułu prawnego do działek, poprzez nie uwzględnienie zapisów z treści księgi wieczystej [...], jak również okoliczności, że dopiero w dniu [...] października 2018r. została wydana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, znak [...], która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] listopada 1991r. nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia udziałów K. I., K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości, co potwierdza, że Skarżąca posiadała udziały w działkach o pow. 3,15 ha, tym samym przysługiwał jej tytuł prawny do działek.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wydanym w toku rozprawy postanowieniem z dnia 19 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019, poz.2325, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") postanowił połączyć sprawy I SA/Sz 839/19, I SA/Sz 840/19, I SA/Sz 841/19 oraz I SA/Sz 842/19 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie jej argumenty Sąd podzielił.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.

Art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1,

do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Regulacje szczególne zawarto w ustępie 2 powołanego artykułu. Zgodnie z nim, w postępowaniach, o którym mowa w ust. 1 organ administracji publicznej: 1) stoi

na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń,

co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie

ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom,

na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie,

przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

W myśl art. 3 ust. 3 powołanej ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące

w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z treści cytowanych regulacji wywodzi się zatem, że obowiązek zebrania

i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – wyprowadzony z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. – został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w powołanych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. To strona w postępowaniu w sprawie płatności bezpośrednich została zobligowana do wskazywania konkretnych dowodów i współdziałania z organem przy gromadzeniu materiału dowodowego, pod rygorem wywiedzenia dla niej negatywnych skutków.

W ocenie Sądu organy, przeprowadziły postępowanie zgodnie z powyższymi przepisami, nie naruszając tym samym przepisu art. 7 K.p.a. ani przepisu art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd zauważa bowiem,

że w rozpoznawanej sprawie organ uwzględnił wszelkie dowody przedłożone przez Stronę, a ponadto dokonał uzupełnienia materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Organy wzięły pod uwagę zarówno pismo ANR z dnia [...] marca 2017 r. i dokumenty związane z działką nr [...] (tj. decyzję Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] sierpnia 1992 r., wypis z rejestru gruntów wraz z opisem i mapą) oraz dokumenty związane z działką nr [...] (tj. decyzję nr [...] Wojewody Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] grudnia 1993 r., protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] lutego 1994 r., wypis z rejestru gruntów). Organy dokonały również oceny dowodów w postaci decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] października 2018 r., którą stwierdzono nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. orzekającą o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o pow. [...] ha (składającej się z ww. działek nr [...]), położonej we wsi D., w części dotyczącej przejęcia, w tej nieruchomości udziałów Strony, K. K., S. W. i M. K. i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. w pozostałej części.

Organy wzięły ponadto pod uwagę pismo KOWR z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie wydanej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr [...] z dnia [...] października 2018 r., w treści, którego KOWR wskazał, że ww. działki nr [...] i nr [...] zostały przejęte do ZWRSP z byłego Państwowego Funduszu Ziemi, a z uwagi na ww. decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności nie przeznaczano ww. działek do rozdysponowania jak i pismo z dnia [...] marca 2019 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, informujące, że ww. decyzja nr [...] z dnia [...] października 2018 r. jest decyzją ostateczną. Wreszcie organy odniosły się również, do dokumentu w postaci księgi wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości, zauważając, że pomimo braku wpisania w jej treści Skarbu Państwa jako właściciela ww. działek w dziale III wpisano ostrzeżenie o niezgodności miedzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym

w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie,

iż współwłaścicielem do [...] części działek nr [...] jest Skarb Państwa.

Tym samym w ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisu art. 77 § 1 K.p.a.

Odnosząc się z kolei do zarzutu w zakresie naruszenia przepisu art. 80 K.p.a. Sąd w części zarzut ten podzielił.

Mając na uwadze ww. zgromadzone w sprawie dowody, organy, w ocenie Sądu, dokonały częściowo prawidłowej ich oceny, nie przekraczając w tym zakresie ani zasad wiedzy, ani logiki, ani doświadczenia życiowego. Zasadnie bowiem uznały organy,

w oparciu o ww. dokumenty, że ww. działki gruntu, tj. nr [...] stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K.. Powyższe wprost wynikało z dokumentu w postaci ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r. znak [...], która stwierdziła nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej

o pow. [...] ha (składającej się z ww. działek nr [...]), położonej we wsi D.,

w części dotyczącej przejęcia udziałów Skarżącej, K. K., S. W. i M. K. w tej nieruchomości. Sąd wskazuje bowiem,

że z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że ww. działki nr [...] i nr [...] stanowiły współwłasność małżeńską S. i W. M., zaś spadek po zmarłym w dniu [...] lipca 1991 r. S. M., na podstawie postanowienia Sądu z dnia

[...] marca 2001 r., nabyła żona W. M. oraz dzieci K. I., K. K., S. W. i M. K.. W związku z tym żona zmarłego – W. M. nie była uprawniona w dniu [...] listopada 1991 r., bez zgody pozostałych spadkobierców S. M., w tym Skarżącej, skutecznie przekazać własności ww. nieruchomości ponad posiadane przez siebie udziały - co też zostało uwzględnione w ww. ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia [...] października 2018 r. Powyższe ustalenia odzwierciedla również zapis w dziale III księgi wieczystej [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości,

tj. ostrzeżenie o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym

w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym polegającej na fakcie,

iż współwłaścicielem do [...] części działek nr [...] jest Skarb Państwa.

Jednakże za naruszającą zasadę swobodnej oceny dowodów Sąd uznał ocenę ww. materiału dowodowego w zakresie uznania przez organy, że ww. działki - pomimo, że na podstawie ww. dokumentów stanowią współwłasność w częściach ułamkowych, Skarbu Państwa oraz Strony, K. K., S. W. i M. K.

– to jednak w całości wchodzą w skład ZWRSP (str. 6, akapit 1 zaskarżonej decyzji), co z kolei stanowiło zasadniczą podstawę odmowy przyznania Skarżącej spornej płatności. Za sprzeczne z zasadami wiedzy i logiki, Sąd zakwalifikował bowiem uznanie przez organy, że z dokumentów w postaci:

- ww. księgi wieczystej;

- ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

[...] października 2018 r. znak jw., która stwierdziła nieważność w części (dotyczącej przejęcia udziałów Skarżącej, K. K., S. W. i M. K.), decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], orzekającej

o przejęciu na własność Skarbu Państwa ww. nieruchomości rolnej o pow. [...] ha składającej się z ww. działek nr [...];

- wynika, że całości ww. działek gruntu wchodzi w skład ZWRSP. Sąd zauważa bowiem, że skoro uprawnienia Skarbu Państwa w zakresie praw do ww. nieruchomości wynikały z ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy K. P. z dnia [...] listopada 1991 r., której nieważność we wskazanej części stwierdzona została ww. ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r., to tym samym nie sposób przyznać mocy dowodowej wpisom rejestrów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa opartym na decyzji, której nieważność stwierdzono w części. Sąd podkreśla również, że również Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformował, że pomimo wpisania ww. działek do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, nie zostały one przeznaczone do rozdysponowania z uwagi na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o przejęciu ich na własności Państwa.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że w sprawie doszło – w powyższej części - do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 K.p.a. i art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez uznanie, na podstawie ww. dowodów z dokumentów, że ww. działki nr [...]

i nr [...] wchodzą w całości w skład ZWRSP – niezależnie od wielkości ułamkowej udziałów, co determinowało Skarżącą do spełnienia wymogów określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. W rozpoznawanej sprawie brak spełnienia przesłanek z ww. art. 18 ust. 4 stanowił zasadniczą podstawę odmowy przyznania Skarżącej spornych płatności. Tym samym, w części, zasadny okazał się również zarzut skargi w zakresie błędu w ustaleniach faktycznych organów, poprzez przyjęcie, że Skarżąca na dzień [...] maja 2016 r. nie posiadała w jakiejkolwiek części tytułu prawnego do ww. działek oraz, że wchodziły one w całości w skład ZWRSP.

Wskazując zatem w dalszej kolejności na materialne podstawy przyznania spornej płatności Sąd przypomina, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich płatności te są przyznawane rolnikowi, jeżeli:

- został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz

- łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących

w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.

Natomiast art. 18 ust. 4 powyższej ustawy stanowa, że płatność bezpośrednia do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP przysługuje rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. Zgodnie z kolei z § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. w przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 4 ustawy, we wnioskach, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. a-e, rolnik składa oświadczenie, że ma tytuł prawny do działki rolnej wchodzącej w skład ZWRSP, do której ubiega się o przyznanie płatności.

W sprawie organy uznały, że niezależnie od wielkości udziałów Skarbu Państwa w ww. działkach nr [...] i nr [...] – działki te w całości wchodzą w skład ZWRSP. W związku z tym wymagane jest bądź oświadczenie Skarżącej, że na dzień [...] maja 2016 r. Skarżąca posiadała tytuł prawny do tych działek bądź wykazanie przez Stronę, że ww. działki nie należą do powyższego zasobu, co mogłoby stanowić podstawę do niestosowania przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. W ocenie organów Skarżąca nie wykazała jednakże, że ww. działki nie wchodzą w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

Z powyższym, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić z następujących powodów.

W pierwszej kolejności zauważyć bowiem należy, odnosząc się do wcześniejszej części uzasadnienia przedmiotowego wyroku, że nie sposób uznać w realiach rozpoznawanej sprawy, aby Skarżąca nie wykazała, że ww. działki nr [...]

nie wchodzą w całości w skład ZWRSP. Skoro bowiem odpadła podstawa prawna przejęcia całości ww. działek przez Skarb Państwa (na skutek stwierdzenia jej nieważności ww. ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2018 r.), to tym samym nie sposób skutecznie twierdzić, że nadal w całości wchodzą one w skład ZWRSP a Skarżąca zobowiązana jest składać oświadczenie z § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. (w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) w odniesieniu do całości tych działek jak i wypełnić obowiązki z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich w odniesieniu do całości ww. działek.

W dalszej zaś kolejności, nie sposób zgodzić się z dokonaną przez organy

w rozpoznawanej sprawie wykładnią przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Organy de facto uznały bowiem, że beneficjent ww. płatności, który zgłosił do płatności grunty stanowiące współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa i tego wnioskodawcy, a także osób trzecich, jest zobowiązany do posiadania tytułu prawnego do tych gruntów, tj. wykazać zawarcie z ANR umowy dzierżawy tych gruntów (str. 6 akapit 1 decyzji organu II instancji). Przyjęcie powyższej wykładni prowadziłoby, w ocenie Sądu, do bezpodstawnego ograniczenia praw jednego ze współwłaścicieli w dysponowaniu przysługującym mu prawem (udział we współwłasności nieruchomości) i przekazanie prawa do dysponowania całością nieruchomości drugiemu ze współwłaścicieli – Skarbowi Państwa, z pominięciem jak w niniejszej sprawie pozostałych współwłaścicieli – rodzeństwa Skarżącej. To bowiem wykonująca uprawnienia Skarbu Państwa, w odniesieniu do gruntów rolnych, jednostka – decydowała by czy zawrzeć ww. umowę dzierżawy czy też nie – tym samym w istocie bądź przyznając bądź odmawiając współwłaścicielowi gruntu uzyskania prawa do spornych płatności. Taka sytuacja miała miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem wynika z pisma KOWR z dnia [...] grudnia 2018 r., Ośrodek ten nie przekazał ww. działek do rozdysponowania, tj. nie zdecydował się na zawarcie umowy dzierżawy tych działek, z uwagi na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o przejęciu na własność Skarbu Państwa - uniemożliwiając tym samym Skarżącej spełnienia żądań ARiMR w tym zakresie i uzyskanie wnioskowanej płatności. KOWR zaś wprost wskazał, że w 2018 r. działki figurowały w ewidencji jako nierozdysponowane.

Sąd zauważa również, że w odniesieniu do wykładni ww. art. 18 ust. 4, organy przyjęły równocześnie, że do ZWRSP należy w całości grunt stanowiący współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa i beneficjenta ww. płatności, a także osób trzecich. Taka wykładnia z kolei determinuje, w ocenie organów, obowiązek składnia przez beneficjenta płatności - będącego równocześnie współwłaścicielem gruntu w częściach ułamkowych, bądź oświadczenia z ww. § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. w odniesieniu do całości tych działek bądź wykazania posiadania do całości tych działek tytułu prawnego. W ocenie Sądu z powyższym

nie sposób się zgodzić mając na uwadze chociażby celowością wykładnię

ww. przepisów, których celem nie jest ograniczanie praw ww. współwłaścicieli gruntów na rzecz Skarbu Państwa lecz ochrona gruntów Skarbu Państwa przed bezumownym

z nich korzystaniem i czerpaniem z tego tytułu korzyści z jednoczesnym narażeniem Skarbu Państwa na szkodę. Mając na uwadze cel wprowadzenia ww. przepisów,

w ocenie Sądu, nie sposób uznać, że w przypadku współwłasności gruntu w częściach ułamkowych (gdzie każdy ze współwłaścicieli dysponuje precyzyjnie określoną częścią prawa do rzeczy), w sytuacji oczywiście bezpodstawnego – jak to miało miejsce

w rozpoznawanej sprawie – wpisania całości tego gruntu do rejestrów ZWRSP, Skarżąca zobowiązana była do złożenia oświadczenia wskazanego w § ww. § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. w odniesieniu do całości tych działek. Oświadczenie to, w ocenie Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, odnosić się winno jedynie do tej części zadeklarowanej do płatności nieruchomości, która odpowiada udziałowi Skarbu Państwa w jej współwłasności. W tym też wyłącznie zakresie brak takiego oświadczenia mógł być ewentualnie brany pod uwagę przy odmowie przyznania spornej płatności. Podobnie, w ocenie Sądu, ocenić należy żądanie organu – w realiach rozpoznawanej sprawy - do wykazania przez Skarżącą tytułu prawnego do całości

ww. działek. Sąd uznaje bowiem, że w realiach rozpoznawanej sprawy stosowanie przepisu art. 18 ust. 4 ww. ustawy odnieść należy wyłącznie do tej części zadeklarowanej do płatności nieruchomości, która odpowiada udziałowi Skarbu Państwa w jej współwłasności.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że w sprawie doszło również do naruszenia ww. przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich jak i ww. § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. Sąd zauważa, że powyższe jest zasadne w realiach rozpoznawanej sprawy, w której z niekwestionowanych przez Strony dowodów, jednoznacznie wynikał brak uprawnienia Skarbu Państwa do zaliczenia całości ww. działek jako wchodzących w skład ZWRSP. Jednocześnie podkreślić należy, że w 2016 r. rozdysponowania ww. gruntów z uwagi na podjęte przez Skarżąca działania mające na celu obronę swoich praw właścicielskich do ww. nieruchomości, które – jak wykazał Skarżąca w toku postepowania w sprawie – okazały się w pełni zasadne i potwierdziły, że w skład ZWRSP nie wchodzi całość ww. działek nr [...] i nr [...] a jedynie ułamek, który Skarb Państwa posiada w ich współwłasności.

Sąd wskazuje również, że powyższe okoliczności wskazują na błąd organów

w zakresie uznania, że łączna powierzchnia użytków rolnych kwalifikujących

się do płatności w rozpoznawanej sprawie wynosi mniej niż 1 ha – z tego tylko powodu, że organy dokonały, powyżej omówionego, bezpodstawnego wyłączenia z płatności działek nr [...] i nr [...].

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią ww. wskazania i wykładnię przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich i ww. § 3 ust. 6 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. W szczególności, organy wezmą pod uwagę fakt wykazania przez Skarżącą braku podstaw prawnych do uznania, że doszło do przejęcia przez Skarb Państwa całości nieruchomości stanowiącej ww. działki nr [...] i nr [...] jak i brak podstaw prawnych do uznania, że Skarb Państwa jest właścicielem całości ww. działek gruntu. Tym samym brak jest również – w realiach rozpoznawanej sprawy – podstaw do uznania, że ww. działki wchodzą w całości w skład ZWRSP. To z kolei powoduje adekwatne do stanu faktycznego ograniczenia obowiązków wnioskodawcy spornych płatności z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich i § 3 ust. 6 ww. rozporządzenia, tj. do tej części zgłoszonej do płatności nieruchomości, która odpowiada wielkości udziału Skarbu Państwa w jej współwłasności. Sąd wskazuje równocześnie, że z uwagi na specyfikę spornych płatności w realiach rozpoznawanej sprawy (w sytuacji zgłoszenia do płatności gruntu stanowiącego współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa, wnioskodawcy płatności i osób trzecich), w razie konieczności poczynienia w sprawie dodatkowych ustaleń faktycznych, organy przy aktywnym współudziale wnioskodawcy, poczynią stosowne ustalenia.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. zasądzając

od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz Skarżącej łącznie kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmującej uiszczony wpis stały od skargi (200,00 zł).