Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 690/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 34, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego za należności za okres od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r. i dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego za należności za okres 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie (dalej jako organ odwoławczy, Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako Naczelnik, organ I instancji) z [...] w przedmiocie umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M. S. (dalej jako strona, skarżąca) w zakresie należności za okres od 1.10.2015 r. do 31.12.2015 r. i dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności za okres od 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r.

Z akt sprawy i zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...], nr [...] (dalej jako tytuł wykonawczy), wystawionego przez Wierzyciela - [...], (dalej jako wierzyciel) obejmującego należności pieniężne z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za używanie odbiornika, naliczonej za okres od stycznia 2015 r. do października 2019 r, w łącznej kwocie należności głównej 1.302,20 zł. Podstawą prawną egzekwowanego obowiązku są przepisy art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2020 r, poz. 1689).

Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 20.10.2020 r., w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - Bank A zawiadomienia z 20.10.2020 r., o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Odpis tytułu wykonawczego, wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono stronie 16.11.2020 r.

Postanowieniem z [...], Naczelnik działając w oparciu o art. 34 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej jako u.p.e.a.), przekazał pismo strony, w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku, Wierzycielowi - [...], celem rozpatrzenia. Jednocześnie, postanowieniem z [...], organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu. Ostatecznym postanowieniem z [...], wierzyciel oddalił zgłoszony przez stronę zarzut nieistnienia obowiązku, uznając prowadzone postępowanie egzekucyjne za zasadne.

Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela, postanowieniem z [...], Naczelnik, podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie, odrębnym postanowieniem z [...], organ egzekucyjny umorzył z urzędu postępowanie egzekucyjne w zakresie należności za okres od 1.10.2015 r. do 31.12.2015 r. i orzekł o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego w zakresie należności za okres od 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej jako O.p.) z uwagi na brak zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego, należności za okres od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r. uległy przedawnieniu.

Utrzymując powyższe postanowienie Dyrektor, przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1, 2 i 8 O.p. Następnie wskazał, że z akt sprawy wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku strony nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego. Tym samym, w świetle art. 70 § 1 O.p., egzekwowane należności objęte tytułem wykonawczym, za okres od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r., uległy przedawnieniu. Z kolei należności objęte ww. tytułem wykonawczym za okres od 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r., jako nieprzedawnione, podlegają dalszej egzekucji. Wobec zaistnienia okoliczności, wskazanej w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego zobligowany był do umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego w zakresie należności za okres od 1.10.2015 r. do 31.12.2015 r. Oceniając z kolei istnienie pozostałych przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą inne okoliczności, skutkujące obligatoryjnym umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii istnienia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym wskazano, że zarzut nieistnienia obowiązku podlegał już rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przez wierzyciela, w trybie art. 34 u.p.e.a. Zarzut nieistnienia obowiązku, który argumentuje strona brakiem skutecznego nadania i doręczenia indywidualnego numeru identyfikacji użytkownika odbiornika RTV, ostatecznym postanowieniem z [...], został przez wierzyciela oddalony. W treści zaskarżonego postanowienia wierzyciel wypowiedział się w zakresie zgłoszonego zarzutu, przedstawiając wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Z uwagi na powyższe Naczelnik na podstawie art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zobligowany był do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, co też w niniejszej sprawie uczynił. Na ostateczne postanowienie wierzyciela oddalające zgłoszony przez stronę zarzut nieistnienia egzekwowanych obowiązków przysługuje stronie skarga do sądu administracyjnego.

Końcowo zaznaczono, że Naczelnik wydając zaskarżone postanowienie powołał się na przepisy art. 59 § 1 u.p.e.a w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r. Z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte po 30.07.2020 r., w rozpatrywanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym od 30.07.2020 r., a więc art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Powyższa nieprawidłowość nie ma jednak wpływu na pozostałe elementy zaskarżonego postanowienia, to jest na uzasadnienie, ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia.

Powyższe postanowienie zaskarżyła w całości skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego lub ewentualnie o orzeczenie o nieistnieniu obowiązku, o wstrzymanie egzekucji prowadzonej przez Naczelnika do czasu zakończenia niniejszego postępowania.

Zarzucając, że postanowienie jest niezgodne z prawem ponieważ nie doszło do skutecznego nadania stronie indywidualnego numeru identyfikacji użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Nadto skarżąca w 2004r. zgłosiła na poczcie wyrejestrowanie odbiornika RTV. Z uwagi na fakt, że od tego czasu upłynęło 14 lat, skarżąca nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników RTV. Dodatkowo skarżąca podkreśla, że w 2004 r. przepisy regulujące kwestie abonamentu nie precyzowały formy wyrejestrowania odbiornika RTV. Zaskarżone postanowienie zupełnie ignoruje fakt, wynikający z wyjaśnień strony i dowodów urzędowych, z których niezbicie wynika, że od 2004 skarżąca nie mieszka już pod adresem, na który rzekomo wysłano zawiadomienie.

Niezależnie od powyższego wskazano, że od ostatecznego postanowienia z [...] skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, która to skarga nie została jeszcze rozpoznana.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 119 pkt. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, zaś poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:

a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,

b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

W myśl art. 70 § 1 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Bieg terminu przedawnienia może się jednak nie rozpocząć, zostać zawieszony lub przerwany wskutek zaistnienia okoliczności, wymienionych w art. 70 § 2-4 i § 6 O.p, Ponadto, na podstawie art. 70 § 8 O.p., nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

W niniejszym przypadku Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącej nie zastosowano skutecznego środka egzekucyjnego. Tym samym, w świetle art. 70 § 1 O.p., egzekwowane należności objęte tytułem wykonawczym za okres od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r., uległy przedawnieniu i na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. organy zobligowane były do umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego w zakresie należności za ww. okresy. W stosunku zaś do należności objętych tytułem wykonawczym za okres od 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r., z uwagi na brak przedawnienia, podlegają one dalszej egzekucji.

Podnoszone zarzuty dotyczące braku uwzględnienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci wadliwego nadania i doręczenia indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika RTV oraz nieuwzględnienia przez organ egzekucyjny złożonych przez skarżącą wyjaśnień i dowodów urzędowych, prawidłowo, w ocenie Sądu, zostały przez Dyrektora uznane za już rozpatrzone. Jak wskazał bowiem organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu zgłaszany przez skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym, podlegał już ocenie i stanowił przedmiot odrębnego postępowania, prowadzonego przez wierzyciela, w trybie art. 34 u.p.e.a. Zarzut nieistnienia obowiązku, ostatecznym postanowieniem z [...], został przez wierzyciela oddalony. Potwierdziła to zresztą sama skarżąca, która w skardze wskazała, że od ostatecznego postanowienia z [...] złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Do dnia wyroku skarga ta nie została jednak rozpoznana.

Należy pamiętać, że niedopuszczalność egzekucji wynika z przesłanek podmiotowych (dotyczących zobowiązanego) oraz przesłanek przedmiotowych (dotyczących dochodzonego obowiązku, np. nieistnienia obowiązku), które sprawiają, że egzekucja staje się niedopuszczalna. Tym samym, prawidłowo w niniejszej sprawie uznano, że ww. przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności egzekucji zostały już merytorycznie zbadane w toku postępowania zainicjowanego złożonymi przez skarżącego zarzutami w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a. Zaś po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej Naczelnik na podstawie art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. zobligowany był do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, co też w niniejszym postepowaniu uczynił. W judykaturze jednolicie podnosi się, że argument o nieistnieniu obowiązku może być przedmiotem zarzutu wnoszonego w trybie art. 33 u.p.e.a., nie zaś wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, prawidłowo Dyrektor uznał, że w stosunku do należności za okres od 1.10.2015 r. do 31.12.2015 r. postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu, w stosunku zaś do należności za okres od 1.01.2016 r. do 31.10.2019 r. postępowanie egzekucyjne jest dalej prowadzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie podziela stanowiska skarżącego, jakoby zasadne było zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez WSA w Gliwicach skargi na ostateczne postanowienia wierzyciela. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie wyłącznie do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na inne toczące się postępowania, odrębne od postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać należy, że przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zastosowanie przez sąd art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny. Ocena pozostawiona została więc do uznania sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Celowość zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana zarówno z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem (art. 145 § 1 pkt 7 i art. 145a k.p.a.), jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 p.p.s.a.) na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się, postępowaniu. Dla sądu kwestią prejudycjalną jest wyłącznie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. W ocenie Sądu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy na przeszkodzie zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego stoją zasady ekonomiki procesowej.

Na marginesie powyższych wywodów Sąd pragnie zauważyć, że w kontrolowanym postanowieniu z [...], nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zauważyć można oczywistą omyłkę pisarską. Organ omyłkowo wskazał okres umorzenia z urzędu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej podając daty: "od 1.10.2015 r. do 31.12.2015 r." a powinno być "od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r." . W ocenie Sądu stwierdzona oczywista pisarska nie ma wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, skoro z uzasadnienia kontrolowanego postanowienia oraz ze wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że w sprawie chodzi o okres od 1.01.2015 r. do 31.12.2015 r. W postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...], nr [...] organ wskazuje, że umarza postępowanie wobec majątku skarżącej prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w zakresie należności za okres od 01.01.2015 r. do 31.12.2015 r. Powyższa okoliczność wystąpienia omyłki pisarskiej nie jest również kwestionowana przez stronę postępowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.