Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1518/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: § 10 ust. 9-13
journal: Dz.U. 2020 poz 493
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodwej  z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia  funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
article: art. 3 § 2 pkt 4, art. 134 § 1 , art. 133 § 1 , art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 910
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 219/22 w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. w Ł. na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz C. Sp. z o.o. w Ł. 1 137 (tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 26 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Rz 219/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę C. Sp. z o.o. w Ł. (dalej: skarżąca, spółka, strona) na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa (dalej: organ, Prezydent Miasta) w przedmiocie wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na czynność organu – Prezydenta Miasta Rzeszowa w postaci wypłaty zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2022 r. dla słuchaczy: Szkoły Policealnej C. w R. na kwotę 140 954,68 zł, Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych "Ż." w R. na kwotę 4 518,56 zł, Szkoły Policealnej Medycznej "Ż." w R. na kwotę 53 256,45 zł oraz Szkołę Policealną Opieki Medycznej "Ż." w R. na kwotę 133 979,35 zł. W ocenie spółki skarżącej w związku z kwestionowaną czynnością organu doszło do naruszenia art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2021 poz. 1930 ze zm., dalej: u.f.z.o.) w zw. z § 10 ust. 9-13 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie, czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U. poz. 493, dalej: rozporządzenie) poprzez nieprzekazanie w miesiącu styczniu 2022 r. dotacji w pełnej wysokości, tj. wysokości równej kwocie przewidzianej na jednego ucznia w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostki samorządu terytorialnego na ilość słuchaczy wskazanych przez szkoły, w terminie do 20 stycznia 2022 r. na rachunki bankowe w/w szkół, podczas gdy zostały spełnione wymagane przepisami prawa przesłanki do otrzymania dotacji, a tym samym brak było podstaw do zaniżenia kwoty jej wypłacenia. Skarżąca podniosła, że od 1 do 9 stycznia 2022 r. oraz od 27 do 31 stycznia 2022 r. obowiązywało ograniczenie funkcjonowania jednostek systemu oświaty, a dotacja oświatowa w tym okresie winna być wypłacona na postawie art. 10 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem warunek, o którym mowa w art. 26 ust. 2 i art. 41 ust. 2 tej u.f.z.p. dotyczący uczestnictwa ucznia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, z których uczeń nie został zwolniony na podstawie przepisów wydanych na podstawie art. 44zb ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, ustala się w danym miesiącu w odniesieniu do okresu, w którym danego ucznia nie obejmowało ograniczenie funkcjonowania szkoły. Okres ograniczenia funkcjonowania szkoły, nie może być krótszy niż 40% czasu przeznaczonego na obowiązkowe zajęcia edukacyjne, o których mowa w § 10 ust. 9 rozporządzenia.

Zdaniem skarżącej wypłacenie dotacji w zaniżonej kwocie, bez wcześniejszego wskazania z jakich powodów do takiego zaniżenia doszło, pozbawia stronę możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień oraz ustosunkowania się do zarzutów organu administracji. Organ dokonał wypłaty dotacji bieżącej według faktycznego stanu uczniów w danej szkole, jednak wysokość wypłaconej dotacji pomniejszył o osoby, które w grudniu 2021 r. nie uzyskały wymaganej przepisami u.f.z.o. 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, dokonując tym samym potrącenia nadpłaty dotacji wypłaconej w grudniu 2021 r. z dotacji bieżącej za styczeń 2022 r., dodatkowo między należnościami z dwóch różnych lat budżetowych.

W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Rzeszowa wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, albo oddalenie jako bezzasadnej.

W ocenie organu, skarga powinna zostać odrzucona, ponieważ przedmiot zaskarżenia (czynność techniczna wypłaty dotacji) nie mieści się we właściwości sądu administracyjnego.

Odnosząc się do meritum sprawy organ podkreślił, że dotacja została wypłacona dla szkół, dla których organem prowadzącym jest skarżąca w dniu 19 stycznia 2022 r. w łącznej kwocie 91 660,81 zł, w oparciu o sprawozdanie o liczbie uczniów z 12 stycznia 2022 r. oraz korekty sprawozdania z liczby uczniów za grudzień 2021 r. a także dodatkowych wyjaśnień do w/w sprawozdań sporządzonych przez Dyrektora Szkoły. Prezydent podniósł, że podstawę prawną do wypłaty dotacji stanowi przepis art. 26 u.f.z.o. oraz uchwała Nr LII/1229/2017 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 12 grudnia 2017 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych, szkół i placówek oświatowych prowadzonych na terenie Gminy Miasto Rzeszów przez podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych, trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w tym zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, terminu przekazania informacji o liczbie dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków lub uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych oraz terminu i sposobu rozliczenia wykorzystania dotacji, a także ustalenia wysokości dotacji dla niepublicznych szkolnych schronisk młodzieżowych (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego z 2018 r. poz. 276). Organ w stosunku do każdej ze szkół wskazał sposób wyliczenia dotacji, podając wysokość dotacji przypadającej na danego ucznia oraz liczbę uczniów danej szkoły uwzględnionych do przyznania dotacji w danym miesiącu, z pominięciem tych uczniów, którzy zostali wykazani również w innych placówkach oświatowych, a nie potwierdzono, że szkoła prowadzona przez skarżącą jest uprawniona do dotacji – pierwszego wyboru. W ocenie organu w świetle obowiązujących przepisów jest upoważniony do ustalenia terminu przekazywania informacji o liczbie słuchaczy a liczba ta jest niezbędna w celu ustalenia miesięcznej kwoty dotacji podlegającej przekazaniu placówce oświatowej. Jeżeli zatem z treści uchwały wynika, że podstawą naliczenia dotacji jest liczba uczniów według stanu na pierwszy dzień roboczy danego miesiąca, wówczas liczba tych uczniów zapisanych do szkoły i wykazana na ten dzień stanowi punkt odniesienia w przedmiocie naliczenia dotacji dla szkoły. Zwiększenie liczby uczniów w trakcie miesiąca, następujące po tym dniu, będzie miało znaczenie dla ustalenia dotacji w kolejnym miesiącu (z ewentualną korektą wynikającą z obecności uczniów na zajęciach – art. 34 ust. 3 u.f.z.o.).

W replice na odpowiedź na skargę, skarżąca podniosła, że organ 19 stycznia 2022 r. wypłacił dotację bieżącą według stanu uczniów w szkole, jednak wysokość wypłaconej dotacji pomniejszył o osoby, które w grudniu 2021 r. nie uzyskały wymaganej przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych 50% frekwencji na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. W ocenie spółki organ bezpodstawnie dokonał potrącenia nadpłaty dotacji wypłaconej w grudniu 2021 r. z dotacji bieżącej za styczeń 2022 r. Skarżąca stwierdziła, że 28 stycznia 2022 r. dokonała zwrotu nadpłaty za cały rok 2022 r. na podstawie wcześniej dokonanego rozliczenia dotacji, zgodnie z uchwałą Nr LII/1229/2017 Rady Miasta Rzeszowa i podkreśliła, że organ dokonał potrąceń między należnościami z dwóch różnych lat budżetowych, co jest jej zdaniem niedopuszczalne, biorąc pod uwagę roczny charakter przyznanej dotacji i już sam ten fakt stanowi negatywną przeszkodę w dokonaniu potrącenia.

Uzasadniając oddalenie skargi WSA w Rzeszowie stwierdził, że czynności polegające na ustaleniu wysokości i przekazaniu dotacji stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), które poddane zostały kognicji sądów administracyjnych. W ocenie WSA w myśl art. 26 ust. 2 u.f.z.o. otrzymanie dotacji na ucznia uwarunkowane jest jego uczestnictwem w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, przy czym organ dotujący nie wymagał, aby uczeń (słuchacz) musiał posiadać taki status na pierwszy dzień danego miesiąca. Sąd I instancji przyjął również, że w sprawie nie wystąpiła sytuacja określona w § 10 rozporządzenia, bowiem skarżąca wskazała na czasowe ograniczenia w funkcjonowaniu prowadzonych przez nią jednostek oświatowych, ale mających miejsce w styczniu 2022 r., a nie w grudniu 2021 r., jako że wskaźnik frekwencyjności ustalany jest w odniesieniu do miesiąca poprzedniego w stosunku do miesiąca na który dotacja jest przekazywana podmiotowi prowadzącemu szkołę. W ocenie WSA prawidłowość stosowanego przez organ dotujący mechanizmu wypłaty dotacji (uprawnienie organu dotującego do wypłacenia transzy dotacji przypadającej na dany miesiąc skorygowanej o część dotacji wypłaconej na liczbę uczniów, którzy nie spełnili w poprzednim miesiącu wymogu 50 % frekwencji) wynika wprost z przepisów u.f.z.o. Sąd I instancji ocenił jako prawidłowy pogląd organu zaprezentowany w niniejszej sprawie co do sposobu wyliczenia i wypłaty dotacji oświatowej dla szkół prowadzonych przez skarżącą za miesiąc styczeń 2022 r. Wyliczenie należnej dotacji nastąpiło na podstawie danych zawartych w dokumentach sprawozdawczych sporządzonych przez skarżącą, które – poza wystąpieniem wypadków zapisania się ucznia do dwóch różnych szkół – nie były kwestionowane przez organ. Czym innym jest natomiast obowiązek przewidziany w § 4 uchwały Nr LII/1229/2017 Rady Miasta Rzeszowa z 12 grudnia 2017 r. dokonania – nie później niż do 20 stycznia roku następującego po roku udzielenia dotacji – rocznego rozliczenia wykorzystania dotacji ujętego w zbiorczym zestawieniu obejmującym informację o wysokości otrzymanej dotacji z wyszczególnieniem kwot na poszczególne rodzaje wydatków według ustalonego wzoru.

Wyrok WSA w Rzeszowie C. Sp. z o.o. zaskarżyła skargą kasacyjną w całości, zarzucając orzeczeniu naruszenie

1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd, że w niniejszej sprawie zachodzi kognicja sądów administracyjnych, co w konsekwencji spowodowało, że Sąd rozpoznał skargę merytorycznie i ją oddalił, zamiast odrzucić, w sytuacji braku kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie;

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd istotnych okoliczności, tj:,

a) że Organ dopiero na etapie postępowania sądowego przedstawił informacje w zakresie sposobu wyliczenia kwoty dotacji należnej, a skarżąca przedstawiła szczegółowe wyliczenia należnej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2022 r., informacje miesięczne i sprawozdania z liczby uczniów w styczniu 2022 r. wraz z korektami dotyczącymi uzyskania przez słuchaczy 50% frekwencji na zajęciach dydaktycznych, a także potwierdzenia przelewów, w tym dotyczących rozliczenia dotacji za rok 2021, załączonych do pisma z dnia 28 kwietnia 2022 r.;

b) i nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów przedłożonych przez skarżącą pomimo, iż w sprawie występowały istotne wątpliwości niezbędne do wyjaśnienia, w postaci dokonania przez skarżącą zwrotu dotacji w wyniku rozliczenia rocznego dotacji przyznanej na 2021 r., który nie został wzięty pod uwagę przez Prezydenta Miasta Rzeszowa ani przez Sąd I instancji i przy ocenie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a dokonanie powyższego zwrotu dotacji za 2021 r. potwierdzało brak podstaw do dokonania przez organ skorygowania miesięcznej dotacji za styczeń 2022 r. i jej wypłaty w zaniżonej wysokości;

co w konsekwencji miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i ostatecznie spowodowało, że stanowisko końcowe Skarżącej nie zostało wzięte pod uwagę, co spowodowało brak całościowej oceny przez Sąd prawidłowości postępowania organu I instancji przedmiotowej sprawy, a także miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i spowodowało, że Sąd nie uwzględnił skargi, nie uznał bezskuteczności czynności i nie zobowiązał organu do ponownego rozpatrzenia sprawy, a skargę oddalił,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 ust. 3 u.f.z.o.) w zw. z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 26 ust, 2 u.f.z.o. w zw. z art. 251 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, dalej: u.f.p.) w zw. z art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej wykładni ograniczonej jedynie do wykładni literalnej w/w przepisu art. 34 ust. 3 u.f.z.o. i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie przez Sąd, iż organ zgodnie z przepisami prawa wyliczył i wypłacił dotację przysługującą na słuchaczy szkół skarżącej na terenie Rzeszowa za miesiąc styczeń 2022 r. i był uprawniony do skorygowania wysokości wypłaconej dotacji za osoby, które nie uzyskały wymaganej przepisami u.f.z.o. 50% frekwencji w miesiącu grudniu 2021 r., podczas gdy:

a) dotacja ma charakter roczny i jest wypłacana w 12 częściach w danym roku budżetowym na który została przyznana;

b) co wynika z w/w przepisów ustawy o finansach publicznych w sytuacji ustawodawca określił procedurę zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca danego roku budżetowego, pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem i co oznacza, że w sytuacji pobrania dotacji w nadmiernej wysokości na słuchaczy, którzy nie uzyskali w ostatnim miesiącu roku budżetowego frekwencji wymaganej zgodnie z treścią art. 26 ust. 2 u.f.z.o. nie może znaleźć zastosowania art. 34 ust. 3 u.f.z.o.;

c) przepisy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i o finansach publicznych nie przewidują procedury rozliczeń między należnościami z tytułu wypłacanej i przyznanej na konkretny rok budżetowy z należności z tytułu dotacji przyznanej na następny rok budżetowy;

a w konsekwencji Sąd nieprawidłowo przyjął, iż organ uprawniony był do dokonania rozliczenia między należnościami wynikającymi z dwóch odrębnych lat budżetowych przy zastosowaniu mechanizmu określonego w art. 34 u.f.z.o., co skutkowało oddaleniem skargi.

W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości w trybie art. 189 p.p.s.a. i odrzucenie skargi na czynność Prezydenta Miasta Rzeszowa polegającą na wypłacie zaniżonej kwoty dotacji oświatowej za miesiąc styczeń 2022 r. słuchaczom szkół, których organem prowadzącym jest skarżąca, jednakże, gdyby Sąd uznał, że skarga nie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny i stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, w trybie art. 188 p.p.s.a., alternatywnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości w trybie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oraz o zasądzenie od Prezydenta Miasta Rzeszowa na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie wedle norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w sprawie, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w szczególności przy uwzględnieniu trybu wskazanego w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), jednocześnie wskazując, że skarżąca zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezydent Miasta Rzeszowa wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, mimo że nie wszystkie zarzuty okazały się trafne.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu najdalej idącego tj. braku kognicji sądu administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Powołując stanowisko zawarte we wskazanych przez skarżącą judykatach, zgodnie którym czynność polegająca na odmowie przekazania niewypłaconej kwoty dotacji oświatowej jest czynnością techniczną, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1514/20), stanowisko skarżącej prowadzi w istocie do złożenia przez nią wniosku o odrzucenie własnej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, prawidłowo wywiódł, dlaczego kwestia kontroli czynności dotyczącej wypłaty kwoty dotacji oświatowej, o jakiej mowa w art. 26 ust. 2 u.f.z.o., należy do kognicji sądów administracyjnych. Wskazać należy, że zagadnienie to było przedmiotem szczegółowej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego (także w sprawie ze skargi Spółki) w wyroku z 19 marca 2021 r., sygn. akt I GSK 1730/20 (dostępny: na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W przywołanym wyroku wskazano, że czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 47 u.f.z.o., to wszelkie czynności podejmowane przez organ dotujący w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje bowiem, że zwroty "o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-32 i art. 40-41a" odnoszą się do określenia organów dotujących oraz rodzajów dotacji, a nie do opisania rodzajów czynności. Z treści art. 47 u.f.z.o. nie wynika zatem jakiekolwiek ograniczenie co do kategorii czynności, które podlegają tej regulacji. Tak więc czynności organu dotującego polegające na ustaleniu wysokości dotacji jak i jej przekazaniu, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i jako takie poddane są kognicji sądów administracyjnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie, w całości podziela powyższy pogląd.

W związku z tym, zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. uznać należy za nieuzasadniony, a stanowisko Sądu I instancji dotyczące merytorycznego rozpoznania skargi za prawidłowe.

Natomiast jako skutecznie podważający trafność wydanego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzut naruszenia art. 34 ust. 3 w zw. z art. 34 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 u.f.z.o. w zw. z art. 251 ust. 1, w zw. z art. 252 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnej wykładni i przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ wyliczył i wypłacił dotację za styczeń 2022 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. prawidłowo nie przekazał dotacji na słuchaczy, którzy nie uzyskali 50% frekwencji w miesiącu grudniu 2021 r.

Co istotne stosowanie do art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - dotacje, o których mowa w (...) art. 26 ust. 1, 2 i 8, (...) są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, z tym że części za styczeń i za grudzień są przekazywane w terminie odpowiednio do dnia 20 stycznia oraz do dnia 15 grudnia roku budżetowego.

Niewątpliwie właściwa jednostka samorządu terytorialnego, z której budżetu wypłacane są dotacje, ma prawo - a nawet obowiązek, kontrolowania prawidłowości korzystania z dopłat przez uprawnione podmioty. Ustanowiony przez jednostkę samorządową system kontroli musi skutecznie realizować cel ustawy. Trafne jest stanowisko, że skoro dotacja ma charakter roczny a jej wypłata następuje - zgodnie z art. 34 ust. 1 u.f.z.o. - w 12 miesięcznych ratach, to znaczy, że przyjęcie takiego modelu wypłaty ma na celu umożliwienie organowi samorządowemu weryfikacji przyznawanych dotacji - na bieżąco. Ponieważ zasadą jest, że podstawą obliczania dotacji jest rzeczywista i aktualna, nie zaś deklarowana liczba uczniów, a ustawa określa cele na jakie przeznaczone mogą być dotacje, to zasadne jest ustanawianie mechanizmów takich jak m.in. w art. 34 ust. 3 u.f.z.o., pozwalających - w razie różnicy między zadeklarowanym a rzeczywistym stanem osobowym - na takie rozliczanie dotacji, by kolejna rata była odpowiednio powiększona lub pomniejszona.

Z uwagi na fakt, że w świetle art. 126 u.f.p. dotacje podlegają szczególnym zasadom rozliczania, należy odróżnić rozliczanie dotacji na bieżąco, przy okazji wypłat poszczególnych prawem przewidzianych rat w ciągu roku, w którym udzielono dotacji (tryb, o którym mowa w art. 34 ust. 3 u.f.z.o.) od rozliczeń po zakończeniu roku, w którym dotacji udzielono - takich jak obowiązek zwrotu dotacji niewykorzystanej do końca roku budżetowego (art. 251 ust. 1 u.f.p.) czy też obowiązek zwrotu dotacji, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranej nienależnie, na zasadach określonych art. 252 u.f.p. Co najistotniejsze w tej sprawie to to, że w myśl art. 211 u.f.p. dotacja ma charakter roczny. W myśl bowiem art. 211 ust. 1 u.f.p. budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki. Z ust. 2 wynika zaś, że budżet jednostki samorządu terytorialnego jest uchwalany na rok budżetowy. Natomiast ust. 3 stanowi, że rokiem budżetowym jest rok kalendarzowy. Z powołanych przepisów wynika zatem zasada roczności. Wywiedziona z przepisów ustawy o finansach publicznych zasada roczności ma swoje umocowanie zarówno w orzecznictwie NSA, jak i w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1147/13, ONSAiWSA 2016/2/30 oraz wyrok NSA z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1593/14, LEX nr 1986590). Roczny charakter dotacji oświatowych uniemożliwia zaliczenie nadpłaconej kwoty dotacji w poprzednim roku budżetowym na poczet dotacji udzielonej w bieżącym roku, takie działanie w szczególności narusza zasadę roczności dotacji.

W literaturze prezentuje się natomiast stanowisko, że dotacja jako taka jest jednak przyznawana tylko w danym roku i w tym roku powinna być przez beneficjentów wykorzystana.

Wypada także zauważyć, że w myśl § 4 ust. 2 pkt 2 uchwały nr XXXVIII/786/2020 Rady Miasta Rzeszowa z 27 października 2020 r. dotowany zobowiązany jest do sporządzenia w terminie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku udzielenia dotacji, rocznego rozliczenia z otrzymanych dotacji. W tym kontekście za zasadny należy uznać, także drugi z postawionych zarzutów kasacyjnych, naruszenia art. 134 § 1 w związku z art. 133 § 1 w związku z art. 151 i w związku z art. 106 § 3 p.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie spółka, po uzyskaniu od organu informacji dotyczącej wyliczenia kwoty wypłaconej dotacji (zawartej w odpowiedzi na skargę) wyjaśniła na jakiej podstawie uznaje, że wyliczenia przedstawione przez organ są błędne. Co najważniejsze, strona przedstawiła w tym zakresie materiały źródłowe oraz własne wyliczenia, które przeczyły stanowisku organu. Niewątpliwie w postępowaniu sądowo-administracyjnym nie ustala się wysokości kwoty należnej dotacji, jednak Sąd I instancji powinien zbadać, czy jej wypłata (za styczeń 2022 r.) nie nastąpiła z naruszeniem prawa. Brak oceny przedstawionych przez spółkę dowodów, które – jak twierdzi w skardze kasacyjnej – obrazują należną kwotę dotacji za styczeń 2022 r. oraz potwierdzają rozliczenie i zwrot niewykorzystanej dotacji w 2021 r. czynią zasadnym zarzut naruszenia art. 106 § 3 i art. 133 § 1 p.p.s.a.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku, a w oparciu o art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o bezskuteczności czynności Prezydenta Miasta Rzeszowa dotyczącej wypłaty zaniżonej dotacji za styczeń 2022 r.

W tym zakresie Prezydent Miasta Rzeszowa powinien ustalić prawidłową wysokość dotacji z zastosowaniem wyżej wskazanej wykładni przepisów art. 34 ust. 1 i 3 w zw. z art. 126 i art. 211 ust. 1 u.f.p.

O zasądzeniu kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.).