Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 243/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
658
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 58  par. 1 pkt 1 i par. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Ministra Edukacji i Nauki dotyczącą nieprzekazania kompletu książek celem realizacji stażu naukowego w ramach programu stypendialnego Rządu Rzeczypospolitej Polskiej imieniem [...] – Program [...] w roku akademickim 2019-2020 oraz skreślenia z listy stypendystów tego programu postanawia: odrzucić skargę


UZASADNIENIE

1. R. B. (zwany dalej "Skarżącym") pismem z [...] marca 2021r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji i Nauki – [...] (zwany dalej "Ministrem"), dotyczącą nieprzekazania kompletu książek na sumę [...] zł, celem realizacji stażu naukowego w ramach programu stypendialnego Rządu Rzeczypospolitej Polskiej imieniem [...] – Program [...] w roku akademickim 2019-2020 (zwany dalej "Programem") oraz skreślenia z listy stypendystów tego programu, wskazując, że czeka na rozstrzygnięcie sprawy od [...]czerwca 2020r. (około 9 miesięcy).

Skarżący wskazał, że zwłoka, bezczynność, zaniechanie i opieszałości dotyczy jego odwołania z [...] czerwca 2020r. i pisma z [...] stycznia 2021r. i w związku z tym zwrócił się o pociągnięcie do odpowiedzialności osoby, z winy której sprawa nie została załatwiona, co do swojej istoty oraz wyjaśnienie przyczyn braku przeprowadzenia odpowiedniej kontroli w sprawie braku nadania kompletu książek. Minister ma uprawnienia do kontroli prawidłowości wykorzystania przyznanych środków finansowych na realizację ww. Programu (odpowiedź z [...] stycznia 2021r.). Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra do należytego załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o podjęcie środków zapobiegających w przyszłości zwłoce, zaniechaniu, bezczynności i opieszałości Ministra, jak również o wskazanie organu kompetentnego w sprawie rozpatrzenia odwołania Skarżącego z [...] czerwca 2020r. (powtórne pismo [...] stycznia 2021r.), a jeżeli to jest niemożliwe – o zbadanie sprawy co do istoty przez Sąd i wyjaśnienie wszystkich okoliczności o skreśleniu Skarżącego ze stażu naukowego ww. Programu. Skarżący zwrócił się też o powołanie w sprawie Rektora [...] (zwany dalej "Rektorem"), w celu prawidłowego rozpatrzenia sporu w postępowaniu administracyjnym i uznania, że działania Dyrektora [...] [...] (zwany dalej "Dyrektorem Studium") w zakresie skreślenia Skarżącego z listy stażystów są bezprawne. Wniósł też o zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że w roku akademickim 2019/2020 został przyjęty do ww. Programu, z comiesięcznym stypendium [...], od października 2019r. do lipca 2020r. (pismo Koordynatora Programu z [...] 09.2019r. - zał. 1 do skargi). Podczas spotkania informacyjnego dla stażystów Programu [...] października 2019r. omówiono warunki realizacji i udziału w Programie i podpisano ze Skarżącym umowę na uczestnictwo w Programie.

Skarżący podniósł ponadto, że jakkolwiek Koordynator Programu w piśmie z [...].03.2020r. wskazał, że Skarżący [...] i [...] października 2019r., czyli jeszcze przed wypadkiem, który wydarzył się [...] października 2019r., nie był obecny na zajęciach z języka [...], ani nie wnioskował do Koordynatora Programu, czy też do prowadzącego zajęcia z języka [...], o ewentualne uznanie kompetencji językowych, nabytych podczas studiów wyższych, za wystarczające do zwolnienia z zajęć, tym niemniej Koordynator nie poinformował ani ustnie ani drogą mailową o możliwości złożenia podania w celu zwolnienia z zajęć. Możliwość taka nie wynika też z regulaminu Programu. Skarżący podniósł też, że dzięki zadawalającej wiedzy z języka [...] obronił na Wydziale [...] pracę magisterską z wynikiem bardzo dobrym [...] lipca 2012r. (zał. 9) oraz pracę dyplomową z wynikiem bardzo dobrym na Wydziale [...] [...] lipca 2014r. (zał. 37). Skarżący zwrócił uwagę, że znajomość języka [...] potwierdza korespondencja mailowa, uczestnictwo w wykładach i ustalenie z tutorem tematu pracy dyplomowej. Podniósł też, że Biuro Programu wysłało do stypendystów pismo zawierające formularz semestralnego programu pobytu naukowego dopiero [...].10.2019r. o godz. [...], zaś samochód potrącił Skarżącego na oznakowanym przejściu w [...] [...].10.2019r. o godz. [...]. W tym formularzu stażyści Programu [...] musieli wypisać pięć przedmiotów (zajęć, wykładów, warsztatów itd., w tym i zajęcia z języka [...]), na których zamierzali uczestniczyć w semestrze zimowym roku akademickiego 2019/2020. Stażyści Programu [...] nie sporządzali więc od [...] do [...] października 2019r. odpowiednich formularzy ze wskazaniem przedmiotów. Koordynator Programu istotnie naruszył więc zasady realizacji stażu naukowego (§ 12 pkt 1 regulaminu). Skarżący, odnosząc się też do odpowiedzi Koordynatora Programu z [...] marca 2020r. (zał. 2, s. 3, akapit 4 ostatnie zdanie), z której wynika, że Skarżący [...] grudnia 2019r. nie uczestniczył w zajęciach z języka [...], podkreślił, że nie mógł w nich uczestniczyć, z przyczyn zdrowotnych (zwolnienie lekarskie od [...].12.2019r. do [...].01.2020r. (zał. 18-19) i nie mógł wówczas nawet chodzić, w związku z tym, że uległ ww. wypadkowi (wielomiejscowe obrażenia ciała, [...] z [...] i [...], [...] i [...] dalszej [...], [...], [...],[...],[...] oraz [...]- zał. 16, 17, 18 i 30). Skarżący po częściowym powrocie do zdrowia wysłał do Biura Programu uzupełniony plan pobytu naukowego w ramach stażu naukowego [...].12.2019r., w którym nie wskazał zajęć z języka [...] (zał. 23). Oznacza to, że poinformował Biuro Programu o zwolnieniu z udziału w zajęciach z języka [...], w związku z zadowalającą znajomością tego języka. Skarżący opisał też przebieg leczenia związanego z wypadkiem.

Skarżący nie zgodził się też z nieusprawiedliwieniem przez Koordynatora Programu w piśmie z [...] marca 2020r. nieobecności Skarżącego na zajęciach i w tym zakresie przedstawił swoje stanowisko, wskazując, że nieobecności usprawiedliwił stosownymi dokumentami. W tym zakresie Skarżący podniósł również, że Kierownik studiów doktoranckich [...] uznał [...] zaświadczenie lekarskie na okres [...].12.2019 – [...].01.2020 za usprawiedliwiające nieobecność Skarżącego na zajęciach, więc stanowisko Koordynatora Programu jest niezrozumiałe.

Skarżący wskazał, że mailem z [...] listopada 2019r. poinformował swojego tutora dr A. J. o potrąceniu przez samochód [...] października 2019r., a informację o wypadku przesłał na adres mailowy Senatu [...] [...] listopada 2019r. Wobec tego nie zgodził się z zarzutem Koordynatora Programu z [...] marca 2020r. o niepoinformowaniu Biura Programu o niezdolności do realizacji postanowień umowy, bowiem obowiązkiem tutora nadanego w ramach stażu naukowego Programu [...] jest także przekazanie Biuru Programu informacji dotyczących stażysty. Skarżący podniósł, że [...] lutego 2020r. tutor podpisał Skarżącemu kartę zaliczeń w semestrze zimowym roku akademickiego 2019/2020, gdyż Skarżący mimo zwolnienia lekarskiego pozostawał w kontakcie mailowym z opiekunem naukowym i wykonywał zlecone przez tutora zadania. Tego samego dnia Skarżący oddał Kartę do Biura Programu i złożył podanie o warunkowe zaliczenie semestru zimowego w związku z zaistniałą sytuacją losową i zdrowotną. Skarżący wskazuje też, że ani Regulamin Programu ani umowa stypendialna nie określają ram czasowych (semestralnych lub rocznych) zaliczenia zajęć i przedmiotów stażu naukowego.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Koordynatora Programu z [...] marca 2020r. oraz ze stanowiskiem Rektora z [...] października 2020r., którzy wskazują, że decyzje Koordynatora Programu nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu k.p.a., i że nie jest możliwe wskazanie organu wyższego stopnia, do którego przysługiwałoby odwołanie od decyzji Koordynatora Programu o przyznaniu stypendium oraz o skreśleniu z listy stypendystów. Taki stan rzeczy może doprowadzić do przyjęcia nieprawidłowych, bezprawnych, niesprawiedliwych decyzji. Skarżący wskazał, że gdy pierwszy raz wnioskował o udział w Programie [...] na rok akademicki 2018/2019 i nie został zakwalifikowany bez podania uzasadnień, zwrócił się ze skargą do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, następnie wnioskując o udział w Programie [...] na rok 2019/2020 został przyjęty. Z uwagi na skreślenie ze stażu naukowego [...] lutego 2020r. Skarżący ponownie wnioskował o udział w stażu naukowym Programu II na rok akademicki 2020/2021, ale nie został zakwalifikowany. Komisja, biorąc pod uwagę przebieg stażu naukowego kandydata w ramach Programu zdecydowała o odrzuceniu wniosku, z powodu niskiego prawdopodobieństwa realizacji założeń Programu oraz perspektyw poszerzenia horyzontów badawczych kandydata. Skarżący nie zgodził się z oceną Komisji i zarzucił niski stopień kwalifikacji jej członków którzy nie zrozumieli tematu badań zaproponowanego przez Skarżącego i nie wzięli pod uwagę jego dokonań w roku akademickim 2019/2020, mimo, że jego sytuacja była utrudniona z uwagi na wypadek.

Zdaniem Skarżącego działalność Studium [...] nie jest wyłączona spod kontroli merytorycznej art. 3 k.p.a., więc przepisy tej ustawy powinny mieć zastosowanie do działalności ww. Studium. Mimo to Minister i Rektor w odpowiedziach wskazują się, że rozpatrzenie odwołania z [...]czerwca 2020r. na decyzję Koordynatora Programu z [...] lutego 2020r. ([...].03.2020r.) w sprawie skreślenia z listy stażystów Programu [...] nie należy do ich właściwości.

Skarżący wskazał też na brak uzasadnienia decyzji Koordynatora z [...] lutego, [...] marca i [...] października 2020r. oraz doręczenie decyzji z [...] marca 2020r. na błędny adres, mimo, że w odwołaniu z [...] lutego 2020r. Skarżący wskazał prawidłowy adres do doręczeń, jak również adres mailowy. Skarżący, z uwagi na brak korespondencji z oczekiwanym wynikiem rozstrzygnięcia odwołania, wielokrotnie kierował pisma drogą mailową o udzielenie informacji w sprawie, którą otrzymał dopiero [...] maja 2020r. Było to celowe działanie pracownika Biura Programu, mające na celu uniemożliwienie przywrócenie na staż naukowy.

Skarżący [...] października 2019r. zwrócił się do Prorektor ds. Studentów i jakości kształcenia [...] o zwolnienie z opłat za studia, z uwagi na trudną sytuację materialną i życiową. Tego samego dnia potrącił go samochód. Decyzją z [...] listopada 2019r. Skarżącego zwolniono z opłaty za usługi edukacyjne ([...] euro rocznie). Skarżący [...] listopada 2019r. otrzymał do wypełnienia druk oświadczenia doktoranta korzystającego ze zwolnienia z opłat za usługi edukacyjne w celu przygotowania informacji PIT. Skarżący czterokrotnie informował Biuro ds. studiów doktoranckich i podyplomowych [...], że nie ma obowiązku zapłaty podatku, w związku ze zwolnieniem z opłat za studia. Skarżący [...] czerwca 2020r. uzyskał z Krajowej Informacji Skarbowej informację, że dokonane umorzenie czesnego będzie korzystało ze zwolnienia z podatku. Mimo przekazania tej informacji do Biura ds. studiów doktoranckich i kształcenia podyplomowego, pracownicy Biura przesłali [...] lipca 2020r. informację o obowiązku zapłaty podatku. Skarżący w związku z tym [...] września 2020r. zwrócił się do Krajowej Informacji Skarbowej o udzielenie interpretacji podatkowej, którą wydano [...] października 2020r., uznając stanowisko Skarżącego za prawidłowe. Bezprawne zachowanie pracowników Biura doprowadziło do zablokowania na koncie Skarżącego przez Urząd Skarbowy dla [...] [...] zł.

Skarżący podniósł, że niezrozumiałe jest dlaczego Kierownik studiów doktoranckich [...] uznał zaświadczenie lekarskie wydane na [...]i, zaś Koordynator Programu uznał je za podstawę do skreślenia z listy stażystów. W tym zakresie Skarżący wskazał, że pismem z [...] września 2020r. zwrócił się do Kierownika studiów doktoranckich o udzielenie urlopu zdrowotnego do [...] grudnia 2020r. w związku z planowanym na [...] grudnia 2020r. zabiegiem operacyjnym. Skarżący uzyskał zwolnienie lekarskie od [... do [...] grudnia 2020r., a [...] grudnia 2020r. przesłał do Dziekanatu, drogą mailową, kartę pacjenta. Skarżącemu decyzją z [...] grudnia 2020r. odmówiono udzielenia urlopu zdrowotnego, który Skarżący chciał przeznaczyć nie tylko na poprawę stanu zdrowia, ale i na pisanie pracy doktorskiej, co skutkowało ukończeniem jej w skróconej wersji. Skarżący do wniosku o urlop zdrowotny dołączył zaświadczenie o zwolnieniu lekarskim wydanym na [...]i, przedłużającym zwolnienie lekarskie wydane w [...], natomiast Kierownik studiów doktoranckich [...] wskazał w decyzji z [...] grudnia 2020r., że "okoliczności te nie są sporne i wynikają z przedłożonych dokumentów".

Skarżący podniósł też, że pismem z [...] czerwca 2020r. wysłał droga mailową do Biura Ministra odwołanie od decyzji z [...] lutego 2020r. i z [...] marca 2020r. Podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem sekretariatu Biura Ministra [...] lipca 2020r. uzyskał informację o zgubieniu odwołania. Skarżący [...]sierpnia 2020r. uzyskał e-mail o przekazaniu odwołania do Rektora. Skarżący wskazał na bezczynność i opieszałość pracowników w przekazaniu odwołania i nie zgodził się z brakiem właściwości Ministra do rozpatrzenia odwołania. Podniósł, że Rektor w decyzji z [...] października 2020r. wskazał, że nie jest właściwy do rozpatrzenia odwołania, jednak nie wskazał organu właściwego.

Skarżący poinformował, że Biuro Programu przesłało na Jego adres mailowy pismo zawierające formularz deklaracji zakupu książek dopiero [...] stycznia 2020r. – w połowie stażu naukowego (zał. 12), a zgodnie z § 12 pkt 9 regulaminu Programu (zał. 81) stypendyści przed rozpoczęciem stażu naukowego otrzymują zestaw słowników językowych i pomocy naukowych, jako dodatkowe świadczenie niewchodzące w zakres stypendium. Skarżący uzupełniony formularz zakupu książek wysłał [...] stycznia 2020r., więc Koordynator Programu istotnie naruszył zasady realizacji stażu naukowego – ww. przepis.

Zdaniem Skarżącego analiza sprawy wykazała spór o co do właściwości pomiędzy Departamentem Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji i Nauki a Rektorem w sprawie rozpatrzenia odwołania Skarżącego z [...] czerwca 2020r. i [...] stycznia 2021r. dotyczącego skreślenia z listy stażystów oraz braku nadania kompletu książek przed rozpoczęciem stażu naukowego. Skarżący oczekuje na rozstrzygnięcie w sprawie od [...] czerwca 2020r. (wniesienia odwołania), czyli około 9 miesięcy ([...].03.2021r.). Skarżący wniósł [...] lutego 2021r. do Ministra ponaglenie w przedmiocie rozpatrzenia ww. odwołania, a Minister pismem z [...] marca 2021r. poinformował Skarżącego o przekazaniu ponaglenia do Rektora, wskazując na jego właściwość, ale zdaniem Skarżącego, bezczynność dotyczy zarówno Rektora, jak i Ministra w zakresie niepodjęcia czynności od [..] czerwca do [...] sierpnia 2020r. w sprawie odwołania, a także nienależycie przeprowadzonej kontroli wydania środków na realizację Programu – niewskazanie przez Ministra w pismach z [...] lipca 2020r. i [...] stycznia 2021r. przyczyn braku nadania kompletu książek na sumę [...] zł stażystom Programu, a także bezczynność w zakresie nieprzekazania pisma z [...] stycznia 2021r. w należytym terminie do organu właściwego oraz niewskazanie w odpowiedzi Ministra z [...] stycznia 2021r. organu właściwego. Zdaniem Skarżącego niesłusznie Minister i Rektor nie uznają swojej kompetencji w sprawie rozpatrzenia ww. odwołania z [...].06.2020r. o skreśleniu Skarżącego z listy stażystów Programu, gdy Dyrektor Studium nie uznał zaświadczenia lekarskiego za okres [...].12.2019-[...].01.2020 (załączniki 18-19) po o wypadku drogowym dn. [...].10.2019).

Skarżący podniósł, że Minister w odpowiedziach nie pouczył go poprawnie o możliwości i sposobie wniesienia skargi do sądu lub do właściwego organu i nie wskazał właściwego organu do załatwienia sprawy. Tym samym wprowadził w błąd Skarżącego co do swojej "niekompetencyjności" w sprawie.

Skarżący, z uwagi na powyższe uznał za zasadne było wniesienie skargi do WSA w Warszawie.

2. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi, wskazując, że nie jest właściwy w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.").

Sąd wskazuje, że z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Obowiązkiem Sądu jest zatem, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, zbadanie m.in. legitymacji Skarżącego, zachowanie terminu wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi m.in. o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością Sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 oraz z 2019r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2019r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2a P.p.s.a., orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Sądy administracyjne, na mocy art. 3 § 3 P.p.s.a., orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Kognicji sądów administracyjnych podlegają więc sprawy należące do kompetencji organów administracji publicznej, a także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji publicznej nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie "Nie ma więc wątpliwości, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, wskazana w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a, jest dopuszczalna wyłącznie w zakresie, w jakim przysługuje skarga do sądu administracyjnego na akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a." (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne, 2007, s. 378).

Sąd biorąc pod uwagę przepisy art. 3 § 2 pkt 1, 4, 8, 9 P.p.s.a., jak również mając na względzie to, że Skarżącego wiązała z ww. Dyrektorem Studium [...] indywidualna umowa cywilnoprawna, zawarta [...] października 2019r. w ramach ww. Programu Stypendialnego, uznał, że sprawa bezczynności Ministra, który nie był ani stroną ww. umowy cywilnoprawnej i nie był właściwy w zakresie prawidłowości wykonania tej umowy (w tym w zakresie przekazania podręczników, o których mowa skardze), ani właściwy do zbadania skuteczność oświadczenia woli o wypowiedzeniu tejże umowy, którą Koordynator Programu określił mianem "decyzji" - nie mieściła się w zakresie art. 3 § 2 pkt 1, 4, 8 i 9 P.p.s.a. Tym samym skarga na bezczynność Ministra z ww. zakresu nie podlegała kognicji Sądu administracyjnego.

Z art 3 § 2 P.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wymienione w tym przepisie, co oznacza, że Sąd administracyjny nie ocenia cywilnoprawnych stosunków zachodzących pomiędzy podmiotami prawa prywatnego, zaś skarga nienależąca do właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Skuteczności wykonywania indywidualnej umowy cywilnoprawnej oraz jej rozwiązanie nie podlega ocenie sądów administracyjnych. To Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego, zaś sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Sąd podkreśla ponadto, że nie ma podstaw do kwalifikacji umowy cywilnoprawnej, łączonej Skarżącego z Dyrektorem Studium jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W zakresie ukształtowania treści tej umowy ma zastosowanie art. 3531 k.c., statuujący zasadę swobody umów, który nie rozciąga się na sferę prawa publicznego.

Warto wskazać, że ze § 8 ust. 1 ww. umowy cywilnoprawnej zawartej przez Skarżącego [...] października 2019r. z Dyrektorem Studium, która znajduje się w aktach sądowych sprawy (k. 184- 184v) wynika, że w sprawach nieuregulowanych w tej umowie mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Z § 8 ust. 2 ww. umowy wynika, że wszelkie spory wynikłe z niniejszej umowy będą rozstrzygały sądy właściwe dla Uczelni.

Z żadnego z paragrafów ww. umowy cywilnoprawnej nie wynika właściwość Ministra do rozpatrywania sporów dotyczących tej umowy. Warto też wyjaśnić, że z § 1 ust. 2 ww. umowy cywilnoprawnej wynika, że stypendysta oświadcza, że zapoznał się z treścią Regulaminu określającego zasady, warunki i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów dla uczestników ww. Programu, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora z [...] września 2018r. Stypendysta zobowiązuje się też do przestrzegania Regulaminu, który stanowi integralną część ww. umowy.

Skarżącego dotyczyły § 9-14 i § 15 ust. 2 Regulaminu. Zdaniem Sądu to, że w niektórych z tych przepisów mowa jest o wydaniu decyzji nie oznacza, że chodzi o decyzję w rozumieniu przepisów k.p.a., tym bardziej, że ww. postanowienia Regulaminu są integralną częścią ww. umowy cywilnoprawnej. Tym samym właściwe w sprawie podmioty, kierując do Skarżącego pisma związane w ww. umową cywilnoprawną oraz kierowanymi do nich przez Skarżącego licznymi pismami nie wydawały decyzji administracyjnych w rozumieniu przepisów k.p.a., lecz pisma informujące Skarżącego o swoim stanowiskach.

Stwierdzić też należy, że ani z ww. umowy cywilnoprawnej, ani z ww. regulaminu, stanowiącego jej integralną część, nie wynika, że stypendia, o których mowa w tej umowie, stanowią pomoc materialną, o którą student lub doktorant może ubiegać się na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r., poz. 1668 ze zm., zwana dalej "u.P.sz.w.n.") Umowa cywilnoprawna zwarta ze Skarżącym – stypendystą ww. Programu ani ww. regulamin, stanowiący integralną część tej umowy, nie odsyłają ponadto do przepisów u.P.sz.w.n. Tym samym stypendium przyznane na podstawie ww. umowy cywilnoprawnej łączącej Skarżącego z Dyrektorem Studium nie należy do stypendiów, o których mowa jest w art. 86 u.P.sz.w.n., czy w art. 209 u.P.sz.w.n. Z umowy cywilnoprawnej nie wynikają też odesłania do przepisów k.p.a. w zakresie procedury kwalifikacji do Programu, ani w zakresie wzajemnych relacji między stypendystą a Dyrektorem Studium.

Z umowy cywilnoprawnej z [...] października 2019r. nie wynikają też odesłania do przepisów k.p.a. w zakresie procedury kwalifikacji do Programu, ani w zakresie wzajemnych relacji między stypendystą a Dyrektorem Studium. W umowie wyraźnie odesłano - w sprawach nieuregulowanych w tej umowie - do przepisów Kodeksu cywilnego. Nie wskazywano, że Minister jest organem nadzorczym.

Warto też podkreślić, że w doktrynie podnosi się, że przepisów k.p.a. nie stosuje się do postępowania w sprawach cywilnych i karnych – również wówczas, gdy sprawy te są załatwiane przez organy administracji publicznej (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021). Skoro stypendium wypłacano Skarżącemu na podstawie ww. umowy cywilnoprawnej, którą rozwiązał podmiot właściwy, na podstawie ww. umowy, nie można domniemywać zastosowania w sprawie przepisów k.p.a., a tym samym przyjmować, że w sprawie działał organ administracyjny, który władny był wydać w tym zakresie decyzje administracyjne, od których przysługiwałoby odwołanie do organu wyższej instancji. Taka kompetencja nie wynika bowiem z żadnego z obowiązujących przepisów prawa. Wzajemne relacje między Skarżącym – stypendystą ww. Programu, a uczelnią, którą reprezentował Dyrektor Studium regulowała umowa cywilnoprawna, w której nie przewidziano kompetencji odwoławczych Rektora [...] czy Ministra. Niemożliwe jest więc domniemywanie tychże kompetencji, jak wskazuje Skarżący, skoro nie wynikają one ani z przepisów k.p.a. ani z odrębnych przepisów prawa, przyznających danemu podmiotowi lub kategorii podmiotów odpowiednie uprawnienia w określonej dziedzinie.

Zdaniem Sądu również fakt finansowania ww. Programu przez Ministra oraz uprawnienie do kontroli prawidłowości wykorzystania przyznanych Uczelni środków finansowych oraz prawidłowości w zakresie realizacji zadania zleconego Uczelni, nie stwarza możliwości nadzorczych Ministra przy wykonaniu ww. umowy indywidualnej, zawartej przez Skarżącego z Dyrektorem Studium. Nie wynika to z żadnego przepisu prawa. W orzecznictwie podkreśla się też, że kompetencje publicznoprawne, a zatem także obowiązki o takim charakterze, zasadniczo nie mogą stanowić przedmiotu zobowiązań cywilnoprawnych. Podmioty prawa publicznego obowiązane są przestrzegać przypisanych im kompetencji, przy wykorzystaniu których powinny realizować nałożone na nie zadania. Kompetencje publicznoprawne przynależą organom określonym w ustawie, natomiast na inne organy mogą być przenoszone tylko w sytuacji, gdy ustawodawca na to zezwoli (wyrok Sąd Najwyższy z 24 lutego 2021r. sygn. akt III CSKP 62/21, lex - wersja elektroniczna).

W żadnym z przepisów obowiązującego prawa nie przewidziano kompetencji Ministra do wydania decyzji administracyjnej wiążącej się z zawartą przez Skarżącego i Dyrektora Studium ww. umową cywilnoprawną. Warto wskazać, że Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego jest ograniczony przepisami u.P.sz.w.n., wymieniającej enumeratywnie działania, które mogą być podejmowane w ramach sprawowanego nadzoru i nie obejmują one kompetencji, uprawnień do rozstrzygania sporów powstałych na gruncie regulacji nie należących do właściwości Ministra Edukacji i Nauki (działania nadzorcze nie obejmują możliwości wydawania rozstrzygnięć w sprawach dotyczących działalności dydaktycznej poszczególnych studentów). W myśl art. 9 ust. 1, 2 i 5 u.P.sz.w.n., które stanowią odzwierciedlenie zapewnionej szkołom wyższym autonomii w art. 70 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, uczelnia jest autonomiczna na zasadach określonych w ustawie, a organy władzy publicznej mogą podejmować rozstrzygnięcia dotyczące uczelni tylko w przypadkach przewidzianych w ustawach. Zasada autonomii szkół wyższych oznacza, że władzom szkół wyższych musi być pozostawiona sfera swobodnego decydowania o sprawach nauki i nauczania, z czym wiązać się też musi sfera swobodnego decydowania o sprawach organizacji wewnętrznej i składu władz, toku nauczania, przyjmowania i promowania studentów, a także określenia niektórych ich praw i obowiązków.

Na temat autonomii uczelni wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000r. sygn. akt SK 18/99, OTK 2000, Nr 7, poz. 258). Trybunał wskazał, że przez autonomię szkół wyższych należy rozumieć konstytucyjnie chronioną sferę prowadzenia badań naukowych i działalności dydaktycznej, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Ustawa zasadnicza zakłada istnienie aktów wewnętrznych uczelni oraz prawo regulowania za ich pomocą praw i obowiązków studentów. Tak więc szkoły wyższe działają jako samodzielne i niezależne jednostki organizacyjne (osoby prawne), a z punktu widzenia zasad ich organizacji i funkcjonowania mają charakter samorządny i korporacyjny. Z uwagi na prawnie zagwarantowaną autonomię uczelni, ich organy nie są organizacyjnie ani też służbowo podporządkowane żadnemu organowi administracji publicznej. [...] posiada osobowość prawną, a wynikająca z tego zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków oraz do dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych warunkuje, że może być stroną w postępowaniu sądowym.

Minister nie był więc uprawniony do ingerowania w rozstrzygnięcia cywilnoprawne podjęte przez uczelnię w ramach umowy cywilnoprawnej dotyczącej realizacji ww. Programu przez stypendystę – Skarżącego.

Sąd wskazuje, że umowa cywilnoprawna zawarta przez Ministra i [...], w zakresie realizacji przez uczelnię ww. Programu Stypendialnego, nie uprawnia Ministra do rozstrzygania indywidualnych spraw cywilnoprawnych wynikających z realizacji Programu. Ww. Program Stypendialny realizowany jest przez [...] jako zadanie zlecone uczelni, na podstawie art. 404 ust. 1 u.P.sz.w.n., w ramach jej działalności statutowej, na podstawie umowy zawartej pomiędzy Ministrem a [...]. Uczelnia, zgodnie z tą umową, zobowiązana jest wykonać zadanie zlecone zgodnie z postanowieniami tej umowy i opisem zadania, stanowiącym załącznik do tej umowy. W tym też zakresie następuje rozliczenie - na podstawie przedłożonego przez uczelnię sprawozdania merytorycznego oraz rozliczenia finansowego z wykonania umowy - dokonuje oceny, w zakresie prawidłowości wykonania zadania oraz wydatkowania przyznanych środków finansowych. Na tej podstawie nie można uznać, że Minister jest organem nadzorczym w zakresie wykonania konkretnej umowy cywilnoprawnej zawartej przez Skarżącego z Dyrektorem Studium, szczególnie, gdy nie wynika to ani z przepisu obowiązującego prawa ani z samej umowy łączącej Skarżącego z Dyrektorem Studium.

Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku, które Skarżący prezentował w skardze, na podstawie pisma przewodniego Ministra z [...] lipca 2020r., skierowanego do Rektora (zał. 33 do skargi) nie można też uznać, że istniał spór między organami administracyjnymi, który wskazywałby na spór o właściwość między podmiotami, o których mowa w art. 1 pkt 2 k.p.a. Minister i Rektor, mając na względzie liczne pisma Skarżącego nie uznawały się za właściwe w sprawie, z uwagi na ww. umowę cywilnoprawną zawartą przez Skarżącego z Dyrektorem Studium, dotyczącą ww. Programu stypendialnego, do którego nie mają zastosowania przepisy u.P.sz.w.n. Zdaniem Sądu również finansowanie ww. Programu stypendialnego przez Ministra nie uprawnia stanowiska, że w związku z tym sprawa wykonania ww. umowy cywilnoprawnej zawartej przez Skarżącego z Dyrektorem Studium nabiera charakteru administracyjnoprawnego. Skoro w związku z ww. umową cywilnoprawną zawartą [...] października 2019r. przez Skarżącego z reprezentantem Uczelni należało stosować przepisy prawa cywilnego, nie sposób przyjąć, że mamy do czynienia ze sporem kompetencyjnym między Ministrem a Rektorem, w rozumieniu art. 22 k.p.a. Przepisy k.p.a. o rozstrzyganiu sporów o właściwość nie są stosowane w przypadku sporów między tymi podmiotami wynikłych na tle spraw innego rodzaju, w tym spraw z zakresu prawa cywilnego.

Sąd, mając powyższe rozważania na względzie uznał, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy, skoro Minister nie był zobowiązany do podejmowania czynności z zakresu administracji publicznej, w celu rozpatrzenia żądań Skarżącego wynikających z umowy cywilnoprawnej wiążącej Skarżącego z Dyrektorem Studium, nie wystąpiła kognicja Sądu administracyjnego do rozpatrzenia skargi wniesionej przez Skarżącego. Skoro Skarżącemu nie przysługiwało prawo do wystąpienia ze skargą do Sądu administracyjnego na bezczynność Ministra w związku z ww. wymienionymi w skardze działaniami i zaniechaniami (nieprzekazania kompletu książek na sumę [...] zł, celem realizacji stażu naukowego w ramach ww. Programu stypendialnego oraz skreślenia z listy stypendystów tego programu), to skarga, jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 P.p.s.a.