Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 223/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 2, art. 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2133
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

SENTENCJA

Dnia 7 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 7 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 kwietnia 2017 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej k.p.a.), art. 1 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. 2018 r. poz. 570), art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poza. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 2–7 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2133, dalej u.d.m.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej SKO, organ) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] znak: [...], w sprawie odmowy przyznania BS dodatku mieszkaniowego od 1 kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:

Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 2 maja 2017 r., znak: [...], odmówił BS przyznania dodatku mieszkaniowego od dnia 1 kwietnia 2017 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji, stwierdził m.in. iż BS nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do wnioskowanego świadczenia, bowiem od dnia 31 grudnia 2015 r. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w [...] przy ul. [...] i nie oczekuje na przysługujący lokal zamienny lub socjalny.

BS wniosła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wskazując, iż umowa najmu lokalu mieszkalnego nie została jej nigdy skutecznie wypowiedziana, w związku z czym dodatek mieszkaniowy, o który wnosi powinien jej zostać przyznany.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 11 lipca 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi BS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W jej treści strona podtrzymała dotychczasowe stanowisko, co do posiadanego prawa do zajmowanego lokalu, a w konsekwencji, co do spełnienia przez nią wszystkich przesłanek uprawniających do uzyskania przedmiotowego świadczenia. Wyjaśniła, że nigdy nie wypowiedziano jej skutecznie umowy najmu lokalu, a kwestia ta jest przedmiotem sprawy zawisłej przed sądem powszechnym pod sygn. akt I C 55/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17, uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 2 maja 2017 r., znak: [...]. Wyrok jest prawomocny od dnia 25 maja 2020 r.

Prezydent Miasta [...], w następstwie prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17, ponownie rozpatrzył wniosek BS (wniosek z dnia 31 marca 2017 r.) i decyzją z dnia 13 sierpnia 2020 r., znak: [...], odmówił BS przyznania dodatku mieszkaniowego od dnia 1 kwietnia 2017 r.

BS w swym obszernie uzasadnionym kolejnym odwołaniu, przedstawiając szereg okoliczności sprawy, wskazała, iż materiał dowodowy został zebrany w sposób nieprawidłowy, pominięto jej stanowisko, bowiem umowa najmu nigdy nie została rozwiązana, ma tytuł prawny do lokalu, a więc dodatek mieszkaniowy przysługuje.

BS podniosła, iż nie zajmuje lokalu bez tytułu prawnego i popiera wszystko, co napisała w poprzednich pismach kierowanych do SKO. Do odwołania dołączono odpisy pisma z dnia 3 grudnia 2012 r., [...], skierowanego do BS oraz pisma BS z dnia 2 stycznia 2013 r., skierowanego do Administracji Nieruchomościami [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpatrując powyższe odwołanie uznało, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie i utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że przedmiotowa sprawa dotyczy świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego, którego podstawę ustalania stanowi ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2133).

Zgodnie z zawartym w niej art. 2 ust. 1 dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny. Stosownie do ust. 2 powołanego wyżej przepisu dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1.

SKO zauważyło, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], znak: [...], zapadła w wyniku uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], znak: [...] (wyrok z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17).

Kryterium legalności decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc przede wszystkim zastosowanie się do wyrażonej w nim oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym, co do dalszego postępowania, co wprost wynika z art 153 p.p.s.a.

SKO wyjaśniło, iż przez ocenę prawną, o której mowa w powołanej normie powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje dokonanej oceny oraz dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy.

Zdaniem organu, art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie wiążący, co oznacza, że organ administracji publicznej, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie może nie uwzględnić oceny i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż jest nim kategorycznie związany. Tym samym, zarówno organ I, jak i II instancji związany jest wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17, który w swym brzmieniu stanowi: "(...) W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się kserokopia pisma wynajmującego o wypowiedzeniu skarżącej umowy najmu z dnia 13 grudnia 2012 r. oraz kserokopia potwierdzenia odbioru tego pisma przez BS. Należy zaznaczyć, że załączono tylko drugą stronę tego potwierdzenia. Brak jest natomiast pierwszej jego strony i nie wiadomo, jakiego pisma dotyczyło to potwierdzenie. Nadto na potwierdzeniu znajduje się pieczęć urzędu pocztowego z datą 11 grudnia 2012 r., zaś pismo o wypowiedzeniu posiada datę 13 grudnia 2012 r. W związku z czym powstaje wątpliwość, czy potwierdzenie to dotyczy przesyłki zawierającej wypowiedzenie umowy najmu. Organ dodał, że BS cały czas kwestionuje fakt doręczenia jej wypowiedzenia umowy najmu lokalu. Na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. podniosła, że przesyłka, którą jej doręczono 28 grudnia 2012 r. nie zawierała wypowiedzenia umowy najmu, lecz pismo zarządcy nieruchomości z dnia 11 grudnia 2012 r. o udostępnienie lokalu w celu usunięcia pionu kanalizacyjnego sąsiedniego mieszkania. Na pismo to skarżąca udzieliła odpowiedzi pismem z dnia 3 stycznia 2013 r. (oba pisma złożono na rozprawie). Obowiązkiem organów administracji było dokładne wyjaśnienie okoliczności, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu. Należało zatem załączyć pierwszą stronę potwierdzenia odbioru przesyłki celem ustalenia, co ona obejmowała oraz wyjaśnić rozbieżność pomiędzy datą na pieczęci urzędu pocztowego (11 grudnia 2012 r.) a datę pisma o wypowiedzeniu (13 grudnia 2012 r.). Organy administracji jednak tego nie uczyniły. Nie wiadomo zatem, czy faktycznie doszło do skutecznego doręczenia BS wypowiedzenia umowy najmu i czy rzeczywiście od dnia 1 stycznia 2016 r. zajmuje ona lokal bez tytułu prawnego.".

SKO stwierdziło, że w powołanym orzeczeniu, skutkującym uchyleniem decyzji organów obu instancji wydanych na wcześniejszych etapach rozpatrzenia tej sprawy, Sąd podkreślił konieczność wyjaśnienia kwestii, które pozwolą na dokonanie oceny, czy doszło do skutecznego doręczenia BS wypowiedzenia umowy najmu, a w konsekwencji ustalenie, czy od dnia 1 stycznia 2016 r. faktycznie zajmuje ona lokal mieszkalny bez tytułu prawnego (lokal nr 16 położony w [...] przy ul. [...]11).

Prezydent Miasta [...], kierując się prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17, oraz normą zawartą w art. 153 p.p.s.a., pismem z dnia 21 lipca 2020 r., znak: [...], wystąpił do Administracji Nieruchomościami w [...] przy ul. [...] (adres do korespondencji: P.W. "[...]"[...] ul. [...] 29/31 lok. 13, [...]) o przekazanie uwierzytelnionych kserokopii wypowiedzenia umowy najmu z dnia 13 grudnia 2012 r., znak: [...], skierowanego do BS wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pisma oraz pisma z dnia 11 grudnia 2012 r., znak: [...], skierowanego do BS, a dotyczącego usunięcia pionu kanalizacyjnego lokalu sąsiedniego wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pisma.

W dniu 27 lipca 2020 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Współwłaścicieli Nieruchomości ul. [...] 11 z dnia 22 lipca 2020 r., znak: [...], w którym poinformowano, iż:

1/ sprawa o eksmisję BS o sygn. akt I C 55/16 jest następstwem wypowiedzenia stronie umowy najmu lokalu nr 16 położonego w [...] przy ul. [...] 11, przy czym postępowanie sądowe w sprawie jeszcze nie zostało zakończone,

2/ umowa najmu lokalu nr 16 położonego w [...] przy ul. [...] 11 została wypowiedziana stronie pismem z dnia 13 grudnia 2012 r., znak: [...],

3/ przekazano uwierzytelnioną kserokopię wypowiedzenia umowy najmu z dnia 13 grudnia 2012 r., znak: [...], skierowanego do BS wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pisma. Jak wynika z kserokopii, przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy najmu została nadana listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w dniu 13 grudnia 2012 r., zarejestrowana pod numerem [...] i skutecznie doręczona stronie w dniu 28 grudnia 2012 r.,

4/ przekazano uwierzytelnioną kserokopię pisma z dnia 11 grudnia 2012 r., znak [...], skierowanego do BS, a dotyczącego usunięcia pionu kanalizacyjnego lokalu sąsiedniego wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pisma. Jak wynika z kserokopii, przesyłka powyższa została nadana listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w dniu 11 grudnia 2012 r., zarejestrowana pod numerem [...] i doręczona w dniu 28 grudnia 2012 r.

Prezydent Miasta [...], kierując się zebranym materiałem dowodowym, uznał, że BS z dniem 1 stycznia 2016 r. utraciła tytuł prawny do lokalu i do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia nie przedłożyła żadnego dowodu, ani nie przedstawiła żadnych okoliczności, które w sposób skuteczny mogłyby podważyć ustalenia w tym zakresie.

SKO stwierdziło, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należało zgodzić się z poglądem wyrażonym przez organ I instancji.

BS, nie posiadając tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w [...]przy ul. [...] 11, a którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego (wniosek z dnia 31 marca 2017 r.), nie spełnia warunku, wynikającego z treści art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, co w konsekwencji stanowi o konieczności odmowy wnioskowanego świadczenia.

Kierując się powyższym, w ocenie SKO, Prezydent Miasta [...] i ponownie rozpatrując wniosek BS z dnia 31 marca 2017 r. w sposób szczegółowy ustalił sytuację mieszkaniową strony (ustalił w sposób bezsporny, iż wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w [...] przy ul. [...] 11 zostało stronie doręczone w dniu 28 grudnia 2012 r.), wywiązując się jednocześnie z zaleceń wskazanych przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi oraz uzupełniając decyzję o elementy, których pierwotnie w niej brakowało (a do uzupełnienia których organ administracji został zobowiązany zapadłym wyrokiem).

Zdaniem SKO, organ I instancji niewątpliwie dokonał powtórnej oceny okoliczności ustalonych w sprawie pod kątem spełnienia przesłanek z art. 2 ust. 1 u.d.m. i na jej podstawie wydał kolejne rozstrzygnięcie, odmawiając stronie przyznania dodatku mieszkaniowego od dnia 1 kwietnia 2017 r. Nadto uzasadnienie nowej decyzji uwzględnia wymogi przewidziane w art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera również uwagi odnoszące się do wszystkich elementów rozstrzygnięcia, a zwłaszcza tych, które uznano za niedostatecznie wyjaśnione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po dokonaniu analizy materiału dowodowego, stwierdziło więc, iż organ I instancji wywiązał się z zaleceń wyrażonych w wyroku z dnia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt: III SA/Łd 966/17, i wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował regulacje wynikające z treści ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych w kształcie, jaki nadał im ustawodawca i nie uchybił żadnej z zasad uregulowanych ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi BS podniosła, że podtrzymuje wszystko, co wskazała w swoich odwołaniach. Zaznaczyła, że nie otrzymała skutecznego wypowiedzenia umowy najmu i nie utraciła tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Z akt sprawy nie wynika, że umowa najmu uległa rozwiązaniu. Pismo [...] nie zostało nadane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru i nie zostało odebrane. Ponadto strona podniosła, że pismo [...] nie znajdowało się w tej przesyłce. Zebrany materiał dowodowy nie dotyczy skutecznego doręczenia pisma z dnia 13 grudnia 2012 r. o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu nr 16 przy ul. [...] 11 w [...]. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy zebrano bez jej wiedzy, a pismo zatytułowane "wypowiedzenie umowy najmu" jest wątpliwym dokumentem, przez nikogo niepotwierdzonym. W ocenie skarżącej, decyzja została wydana bez uwzględnienia jej stanowiska w sprawie. Nie udowodniono skarżącej, że otrzymała wypowiedzenie umowy najmu, a pismo to zostało podpisane przez osobę niemającą uprawnień do podpisywania tego typu pism. Ponadto organ nie udowodnił, że administracja nieruchomościami, której pieczątka widnieje na tym piśmie, ma uprawnienie do wypowiedzenia takiej umowy najmu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 137 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji, następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od dnia 1 kwietnia 2017 r. zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy tego, czy BS posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu, uprawniający ją do otrzymania dodatku mieszkaniowego i czy organ administracji w ramach postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego może w sposób wiążący rozstrzygnąć spór istniejący między wynajmującym a najemcą o istnienie stosunku najmu lokalu.

Skarżąca złożyła wprawdzie podpisany przez siebie wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, w którym administrator wskazuje, że nie posiada ona tytułu prawnego do zajmowanego lokalu i nie oczekuje na dostarczenie lokalu zamiennego lub socjalnego, ale równocześnie podnosi, że nie utraciła tytułu prawnego do lokalu, gdyż wypowiedzenie umowy najmu skierowane do niej 13 grudnia 2012 r. było nieskuteczne, podstawa prawna wskazana w piśmie wypowiadającym umowę najmu nie istnieje, a w dniu 28 grudnia 2012 r. potwierdziła odbiór pisma z dnia 3 grudnia 2012 r. o nr [...] dotyczącego wydania jej opinii kominiarskiej, a nie pisma wypowiadającego jej umowę najmu.

W ocenie organu I i II instancji, w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Zaświadczył o tym bowiem we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego administrator nieruchomości – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" BD, a ponadto akta zawierają odpisy pism kierowanych do skarżącej z 11 grudnia 2012 r. dotyczące usunięcia pionu kanalizacyjnego i z 13 grudnia 2012 r. zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu wraz z odpisami zwrotnych potwierdzeń odbioru, które wskazują, że oba te pisma zostały doręczone skarżącej 28 grudnia 2012 r.

Skarżącej zostało zatem skutecznie doręczone oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Dokumentom tym nie można odmówić wiarygodności. Poza oceną organu pozostaje skuteczność wypowiedzenia, a spór między stronami umowy może rozstrzygnąć tylko sąd powszechny.

W związku z powyższym wskazać należy, że zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 ze zm.), dalej u.d.m. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:

1/ najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,

2/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,

3/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

4/ innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,

5/ osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1 (art. 2 ust. 2 u.d.m.).

Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1–5 ustawy wymieniają rodzaje tytułów prawnych pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba, niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1–4 ustawy lub jego ekspektatywy - art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku. Ocena natomiast istnienia prawa do lokalu mieszkalnego dokonywana jest przez organ na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalenia przyjęte przez organ w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd podziela stanowisko organów administracji, że skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 u.d.m. Z treści pisma Administracji Nieruchomościami [...] "[...]" z dnia 13 grudnia 2012 r. wynika, że Administracja Nieruchomościami [...]"[...]", działając w imieniu właścicieli nieruchomości przy ul. [...] 11 w [...], wypowiedziała BS z dniem 31 grudnia 2012 r. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. [...] 11 w [...], zawartą w dniu 1 sierpnia 2001 r., na podstawie art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. 2005 r. nr 31 poz. 266 ze zm.). Przepis ten stanowił, że nie później niż na 3 lata naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny lokatorowi, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu, a nie dostarcza mu lokalu zamiennego i lokatorowi nie przysługuje prawo do lokalu, o którym mowa w ust. 4.

W niniejszej sprawie organy miały podstawę do przyjęcia, że umowa najmu lokalu mieszkalnego została wypowiedziana skarżącej – ze skutkiem prawnym na dzień 31 grudnia 2015 r., gdyż taki stan wynikał z przedstawionych organowi dokumentów. Kwestia natomiast doręczenia przesyłki zawierającej wskazane powyżej wypowiedzenie umowy najmu była już przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 2519/17, toczącej na skutek skargi kasacyjnej BS od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 maja 2017 r., III SA/Łd 942/16, w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 maja 2016 r. W sprawie tej załączona była tylko jedna strona zwrotnego potwierdzenia odbioru z pokwitowaniem przesyłki przez skarżącą z datą 28 grudnia 2012 r., a na datowniku placówki pocztowej uwidoczniona była data 11 grudnia 2012 r., gdy pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu nosi datę 13 grudnia 2012 r., co sugerowało zdaniem NSA, że wskazane przez organy zwrotne potwierdzenie odbioru nie może dotyczyć pisma z 13 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro przesłanką skuteczności wygaśnięcia stosunku najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą jest skuteczne doręczenie jej oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu, to okoliczność ta winna zostać dokładnie zbadana. Podobną argumentację prawną przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi we wspomnianym wcześniej wyroku z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 966/17, którego treść jest wiążąca dla organów administracji w niniejszej sprawie.

W aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajdują się już skany obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru wypowiedzenia umowy najmu z dnia 13 grudnia 2012 r. oraz dodatkowo skan obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Administracji Nieruchomościami [...] "[...] " z dnia 11 grudnia 2012 r. dotyczącego udostępnienia lokalu strony skarżącej w celu usunięcia pionu kanalizacyjnego w lokalu sąsiednim. Odbiór obu pism skarżąca potwierdziła w dniu 28 grudnia 2012 r. Z załączonych dokumentów wynika, że przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. została nadana w placówce pocztowej w tym samym dniu, a skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki w dniu 28 grudnia 2012 r. W świetle powyższego organ nie miał podstaw do podważania faktu skutecznego doręczenia skarżącej oświadczenia woli wynajmującego o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego nr 16 przy ul. [...] 11 w [...]i. Tym samym organy prawidłowo uznały, że z upływem wskazanego w wypowiedzeniu umowy najmu okresu, tj. od 1 stycznia 2016 r., skarżąca utraciła tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Brak tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu został wskazany we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i załączonej "Karcie lokalu" przez administratora nieruchomości - Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...]" BD, z której wynika, że skarżąca powinna uiszczać odszkodowanie (zamiast czynszu) za bezumowne zajmowanie lokalu mieszkalnego. SKO trafnie oceniło, że podniesienie w niniejszej sprawie przez skarżącą okoliczności faktycznej, że 28 grudnia 2012 r. pokwitowała odbiór pisma z 3 grudnia 2012 r. [...] nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, fakt, że do skarżącej były kierowane przez administrację nieruchomości jeszcze inne pisma nie podważa ustaleń organu co do doręczenia jej pisma wypowiadającego umowę najmu.

Wypowiedzenie umowy najmu w trybie art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, z uwagi na 3-letni okres wypowiedzenia, zwalnia właściciela z obowiązku dostarczenia lokatorowi lokalu zamiennego. Rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego wynika z przepisów ww. ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy, w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu.

Użyty natomiast przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy zwrot "osobom oczekującym" wiąże się zatem ściśle z realnym uprawnieniem do uzyskania lokalu zamiennego albo socjalnego przez wnioskodawcę niemającego tytułu do zajmowanego lokalu. Obowiązek dostarczenia osobie uprawnionej lokalu socjalnego przez gminę aktualizuje się z momentem uprawomocnienia się wyroku nakazującego eksmisję z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2016 r., I OSK 81/15). Wobec powyższego dopiero po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia skarżąca mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy.

W rozpoznawanej sprawie BS w dacie wystąpienia z wnioskiem, tj. w dniu 31 marca 2017 r., nie dysponowała prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym zobowiązującym do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającym prawo do lokalu socjalnego. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że przed Sądem Rejonowym dla [...] w [...] toczy się sprawa o sygn. I C 824/21 (wcześniej o sygn. l C 55/16) z powództwa AT przeciwko BS o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 16 położonego w [...] przy ul. [...] 11, jednakże na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie została ona prawomocnie zakończona.

Skarżąca nie wystąpiła też do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie, że wypowiedzenie umowy najmu było bezskuteczne i umowa ta nadal obowiązuje. Jedynie w tym trybie i przed sądem powszechnym skarżąca może uzyskać takie rozstrzygnięcie. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o dowodach mieszkaniowych, jaki wskazuje we wniosku. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i z całą pewnością nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego chce skarżąca. W postępowaniu administracyjnym wynajmujący nie jest stroną postępowania. Umowa najmu jest umową prawa cywilnego, której stronami są wynajmujący i najemca. Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych, które po myśli art. 2 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, są rozpoznawane przez sąd cywilny. Jeżeli zatem zarządca nieruchomości, działający w imieniu właściciela lokalu, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadcza, że BS zajmuje lokal bez tytułu prawnego, gdyż umowa najmu została wypowiedziana i przedstawia dokumenty, które to wykazują, to ich podważenie może się odbyć wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracji. Skuteczne złożenie przez skarżącą pozwu w sądzie powszechnym powinno spowodować wówczas zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W innym przypadku organ nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia zarządcy nieruchomości o braku tytułu prawnego BS do zajmowanego lokalu.

Należy również uznać, że organy obu instancji w swoich decyzjach poczyniły właściwe ustalenia w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego zakres wyznaczał art. 2 ust. 1 u.d.m., polegające na wyjaśnieniu, czy skarżąca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego dający jej prawo do przyznania dodatku mieszkaniowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżącej, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. 31 marca 2017 r., nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1–5 u.d.m., a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do przyznania dodatku mieszkaniowego. W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca nie spełniała wymogów stawianych ustawą dla przyznania jej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 u.d.m., dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2011 r., I OSK 2117/10 , wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2007 r., I OSK 214/06). Skoro skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu zamiennego albo najem socjalny lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m., było niedopuszczalne. Ustawa zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące i w sposób wyczerpujący określa krąg podmiotów, które mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy i precyzyjne wskazuje przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać. Żadnej swobody w tym zakresie organ nie posiada. Dysponując zatem dokumentami, potwierdzającymi wypowiedzenie umowy najmu, których skarżąca skutecznie nie podważyła, organ prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 u.d.m.

Stwierdzić również należy, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy bezpośrednio od rozstrzygnięcia sprawy o sygn. l C 824/21 z powództwa AT przeciwko BS o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr 16, położonego w [...] przy ul. [...] 11. Zgodnie bowiem z powołanym wcześniej art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, sąd (powszechny) w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy, a na gminie, właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, ciąży w takim przypadku obowiązek jego dostarczenia. Dopiero prawomocny wyrok sądowy w sprawie o eksmisję, zastrzegający prawo do lokalu socjalnego, konkretyzuje obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego wobec oznaczonej w wyroku osoby. Zatem dopiero po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie I C 824/21 skarżąca, oczekując na przyznany lokal socjalny, mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.

Tym samym w niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażone w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 220/20 (dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z dnia 4 sierpnia 2021 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że zarówno skarżąca, jak i organ administracji, pomimo wezwania, nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z dnia 13 września 2021 r.

AB/