Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1768/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.) Sędziowie Janina Antosiewicz NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2006r. sygn. akt I SA/Łd 497/06 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek pełnomocnika [...] Spółki z o.o. w [...] o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 maja 2006 r. (sygn. akt. I SA/Łd 497/06), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi [...] Sp. z o.o. w Łodzi, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] Nr [...], w części odmawiającej przyznania należności za dozór pojazdu za wskazany dodatkowy okres.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. W dniu 8 maja 2003 r. Policja usunęła z drogi i umieściła na parkingu strzeżonym [...] Sp. z o.o. w [...], samochód osobowy marki FIAT 125p nr rej. [...]. W sporządzonej na tę okoliczność dyspozycji nr 00271, nie wskazano danych właściciela pojazdu. W związku z tym, że przez okres sześciu miesięcy od dnia umieszczenia samochodu na parkingu strzeżonym właściciel nie odebrał tego samochodu, Spółka prowadząca parking, pismem z dnia 2 grudnia 2003 r. (wpływ do organu likwidacyjnego w dniu 9 lutego 2004 r.) poinformowała o tym fakcie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. W aktach sprawy, nadesłanych przez Komendę Miejską Policji w [...] w dniu 3 marca 2004 r., znajdowała się dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu oraz dokumenty, z których wynikało, że właściciel samochodu – Pan R. K. – nie odebrał przedmiotowego pojazdu i zrzeka się własności samochodu na rzecz Skarbu Państwa.

W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], decyzją z dnia [...] nr [...], orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki FIAT 125p o numerze rejestracyjnym [...]. W dniu 30 czerwca 2004 r. pracownicy Urzędu Skarbowego [...] odebrali przedmiotowy pojazd z parkingu prowadzonego przez [...] Sp. z o.o. celem jego likwidacji. W następstwie tego, właściciel parkingu pismem z dnia 2 sierpnia 2004 r. zwrócił się do organu likwidacyjnego o zwrot kosztów parkowania samochodu marki FIAT 125p w kwocie 13.642,20 zł (198 dni x 68,90 zł = 13.642,20 zł). Organ likwidacyjny nie uznał tak wysokiego wynagrodzenia za dozór pojazdu i postanowieniem z dnia [...] nr [...], powołując się na przepisy art. 102 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalił to wynagrodzenie w wysokości 339,60 zł. Wynagrodzenie za dozór pojazdu ustalono za okres od dnia otrzymania dokumentów umożliwiających przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego, do dnia sprzedaży pojazdu i jego odbioru z parkingu, przyjmując średnią stawkę za parkowanie pojazdu w wysokości 2,83 zł za dzień postoju.

Na powyższe postanowienie [...] Sp. z o.o. wniósł w dniu 22 listopada 2004 r. zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi. Po rozpoznaniu zażalenia, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości rozstrzygnięcie organu likwidacyjnego i orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres od 3 marca 2004 r. do 30 czerwca 2004 r. w kwocie 6.000 zł. Przy obliczeniu wynagrodzenia przyjęto stawkę w wysokości 50 zł za dobę, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. nr LXXXVIII/1946/02. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stwierdził, że organ pierwszej instancji przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdu na podstawie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające spełnienie warunków przewidzianych w tym przepisie. Stąd też według organu okres naliczania opłat za przechowywanie pojazdu na parkingu, płatnych z budżetu Państwa, może być liczony dopiero od dnia otrzymania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odpowiednich dokumentów do dnia odbioru pojazdu z parkingu. Jednocześnie organ uznał, że opłata za parkowanie przedmiotowego samochodu winna być ustalona w oparciu o stawkę w wysokości 50 zł za dobę, wynikającą z uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. Nr LXXXVIII/1946/02, która to uchwała jest – zdaniem tego organu – aktem prawnym, o którym mowa w art. 130 § 6 Prawa o ruchu drogowym. Stwierdzono również, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący wydania przez organ pierwszej instancji zaskarżonego orzeczenia z powołaniem się na błędną podstawę prawną, albowiem zgodnie z § 3 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku przedmiotów w postępowaniu administracyjnym, stosuje się odpowiednio przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym jest zamieszczony art.102 § 2 cytowanej ustawy, powołany w zaskarżonym postanowieniu.

Na postanowienie to [...] Sp. z o.o. złożył w dniu 29 kwietnia 2005 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając organowi odwoławczemu rażące naruszenie przepisów art. 130a ust. 1, 2 i 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a tym samym bezpodstawne nieuwzględnienie wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu za okres od 9 listopada 2003 r. do 2 marca 2004 r. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wynagrodzenia za dozór pojazdu za wskazany okres. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż Skarb Państwa –Urząd Skarbowy [...] winien ponieść koszty parkowania samochodu będącego własnością Skarbu Państwa za cały okres, kiedy Skarb Państwa był właścicielem pojazdu. Orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego wydane na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów ma charakter deklaratoryjny, a Naczelnik Urzędu Skarbowego nie może ustalić innej daty przejścia pojazdu na własność Skarbu Państwa niż dzień następny po dniu, w którym upłynęło 6 miesięcy od terminu odbioru pojazdu przez dotychczasowego właściciela. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, iż przepisy tego rozporządzenia nie nakładają na podmiot prowadzący parking obowiązku składania Urzędowi Skarbowemu jakichkolwiek dokumentów (dowodów) poza powiadomieniem, o którym mowa w § 7 ust. 2 rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumenty z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylając w części zaskarżone postanowienie zważył, iż z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że przedmiotem postępowania organów orzekających w tej sprawie było rozpatrzenie wniosku [...] Sp. z o.o. o przyznanie i wypłatę należności z tytułu sprawowanego nadzoru nad samochodem osobowym usuniętym z drogi, stanowiącym własność Skarbu Państwa, który został pozostawiony na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. Zgodnie z art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) pojazd obligatoryjnie jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadkach: pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; nieokazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia; przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego. Z kolei ust. 2 tego artykułu wskazuje fakultatywne przesłanki do usunięcia pojazdu z drogi na koszt właściciela, tj. gdy kierowała nim osoba: znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. Decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi w sytuacjach wyżej wskazanych podejmuje policjant lub strażnik gminny (miejski). Natomiast samego usunięcia pojazdu dokonuje jednostka wyznaczona przez starostę, która umieszcza pojazd na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Wysokość opłat ustala rada powiatu, a wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia tych opłat (art. 130a ust. 4, 5, 6 i 7). Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm) w § 6 ust. 4 wymienia jako uprawnionego do odbioru pojazdu – osobę wskazaną w zezwoleniu na odbiór pojazdu z parkingu strzeżonego lub właściciela (posiadacza) wskazanego w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) pojazdu. Pojazd usunięty w trybie wyżej wskazanym i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10). O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa tej ruchomości orzeka naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem takiego orzeczenia powiadamia właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie (§ 8 ust. 1 ww. rozporządzenia). Orzeczenie to ma charakter deklaratoryjny, gdyż jedynie stwierdza o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w momencie wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa – Prawo o ruchu drogowym wiąże to przejście.

Do przechowywania na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym i związanych z tym należnościami winny, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449), mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy, określający obowiązki dozorcy oraz wydatki i wynagrodzenie związane z wykonywaniem dozoru nad ruchomością, która przeszła na własność Skarbu Państwa. Nie można jedynie podzielić wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu poglądu Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi, iż podstawę prawną do zastosowania w rozpatrywanym przypadku przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi § 3 ust. 1 lit. a/ ww. rozporządzenia, albowiem przepis ten dotyczy wyłącznie ruchomości, które stały się własnościami Skarbu Państwa na podstawie prawomocnego orzeczenia o przepadku, wydanego w wymienionych postępowaniach, która to sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Należy jednak uznać, że taką podstawę prawną stanowi przepis § 3 ust. 1 lit. c/ tego rozporządzenia, odnoszący się do ruchomości, które stały się własności Skarbu Państwa na podstawie m.in. zrzeczenia się własności lub objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. W myśl art. 180 kodeksu cywilnego właściciel może wyzbyć się własności rzeczy ruchomej przez to, że w tym zamiarze rzecz porzuci, a treść tego przepisu wprost nawiązuje do przepisu art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiącym, iż pojazd usunięty z drogi publicznej i nieodebrany przez właściciela w terminie 6 miesięcy "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się". Stąd też prowadzącemu parking, na którym przechowywany był pojazdy stanowiący własność Skarbu Państwa, jako dozorcy, przysługuje uprawnienie do żądania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór.

Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego w powyższym trybie z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu i należy uznać, że co najmniej od tego dnia obciążają go wszelkie opłaty związane z przechowywaniem takiego pojazdu. Stosownie zatem do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na żądanie strony skarżącej, jako dozorcy, organ likwidacyjny miał obowiązek przyznać jej zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 lutego 1999 r. o sygn. akt I SA/Wr 2390/97 (ONSA 2000, nr 1, poz. 28) stwierdził, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa kryteriów ustalania wysokości wynagrodzenia za dozór, co powoduje, że należy w tym zakresie stosować odpowiednio art. 836 k.c, zgodnie z którym – jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie – przechowawcy należy się wynagrodzenie przyjęte w danych stosunkach. Oznacza to, że przy określaniu takiego wynagrodzenia należy uwzględniać zakres obowiązków przechowawcy (dozorcy) i okoliczności towarzyszące przechowaniu, jak miejsce przechowania, warunki sprawowania pieczy nad zajętą ruchomością oraz wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania w sposób zapewniający jego właściwości. Do wyliczenia stosownej kwoty konieczne jest uwzględnienie specyfiki parkingu sprawującego dozór oraz porównanie kosztów dozoru i wynagrodzenia ze stawkami stosowanymi u innych podmiotów prowadzących podobną działalność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 listopada 2004 r. sygn. akt I SA/Bd 477/04).

Jak to wyżej wskazano, Skarb Państwa staje się właścicielem nieodebranego pojazdu, z mocy prawa, z chwilą upływu sześciomiesięcznego terminu liczonego od dnia usunięcia pojazdu. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów w § 7 ust. 2 nałożyło na jednostkę prowadzącą parking obowiązek powiadomienia o nieodebraniu pojazdu przez jego dotychczasowego właściciela właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu. Podmiot parkujący pojazd nie jest zobowiązany do przesyłania żadnych innych dokumentów niezbędnych do wydania orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Powołanie się w rozpoznawanej sprawie przez organy podatkowe na okoliczność, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał z opóźnieniem z Komendy Miejskiej Policji w [...] dokumenty niezbędne do wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, nie może zwalniać tego organu – reprezentującego Skarb Państwa, od pokrycia należnych opłat związanych z przechowywaniem przedmiotowego pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącą Spółkę. W rozpatrywanym przypadku, a także w innych podobnych sprawach, rzeczą właściwego organu skarbowego jest przyjęcie takiego trybu postępowania, aby wszystkie podmioty uczestniczące w takich sprawach, a w szczególności Policja wydająca dyspozycję usunięcia pojazdu, a także podmiot prowadzący parking, działały bez zbędnej zwłoki w celu niedopuszczenia do ponoszenia przez Skarb Państwa nieuzasadnionych kosztów przechowywania pojazdów.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, należy stwierdzić, iż Skarb Państwa zobowiązany jest do zwrotu niezbędnych wydatków za dozór pojazdu od dnia kiedy stał się właścicielem pojazdu (z mocy prawa) do dnia odebrania go od dozorcy. Podmiot parkujący pojazd,, który zawiadomił w terminie (bez zbędnej zwłoki) właściwego naczelnika urzędu skarbowego oraz organ, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu, nie może być obciążany kosztami za uchybienia w działaniu innych organów (w tym przypadku podmiotu, który wydał dyspozycje usunięcia pojazdu). § 7 ust. 3 rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów stanowi, iż to na podmiocie, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu ciąży obowiązek przesłania do urzędu skarbowego kopii powiadomienia właściciela pojazdu wraz z potwierdzeniem jego doręczenia.

Naczelnik urzędu skarbowego, wydając postanowienie o zwrocie koniecznych wydatków za dozór ruchomości, powinien przeprowadzić odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ likwidacyjny, jak i organ odwoławczy nie wyjaśniły dlaczego odmówiono Spółce zwrotu wydatków za parkowanie pojazdu przed dniem wpływu do organu likwidacyjnego dokumentów sprawy oraz nie sprawdziły, czy podmiot parkujący pojazd dokonał zawiadomienia urzędu skarbowego bez zbędnej zwłoki. W tym zakresie niewątpliwie naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Powyższe rozważania wskazują, że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie przedmiotowego pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów. Wyznaczenie przez Prezydenta Miasta [...] parkingu prowadzonego przez skarżącą Spółkę do przechowywania pojazdów usuniętych z dróg oraz ustalenie przez Radę Miejską w [...] opłat za usuwanie pojazdów i ich przechowywanie zostało dokonane na podstawie m.in. art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, który to przepis zdanie pierwsze (łącznie z ust. 5 art. 130a ustawy) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt K.23/04 został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 22 Konstytucji RP, z tym, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z dniem 30 czerwca 2006 r. Ponadto na podstawie analizy i wykładni przepisów art. 130a ust. 1-7 ustawy – Prawo o ruchu drogowym należy uznać, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w ust. 6 tego artykułu oraz w powołanej przez stronę uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na rzecz którego pojazd przechodzi w trybie ust. 10 wymienionego artykułu. Należy również nadmienić, iż odmowa organów podatkowych w zakresie przyznania skarżącej Spółce wynagrodzenia za wskazany dodatkowy okres (mimo braku takiego stwierdzenia w sentencji rozstrzygnięcia) wynika jednoznacznie z treści uzasadnień postanowień organów obu instancji, stanowiących integralną część tych aktów, a także z treści zażalenia strony na orzeczenie organu pierwszej instancji. Z wniesionej skargi wynika bowiem, że strona zaskarżyła orzeczenie organu drugiej instancji jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania należności za dodatkowy wskazany okres. Zgodnie z art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd jest związany zakazem reformationis in peius, a według oceny Sądu stwierdzone wady zaskarżonego w części orzeczenia organu nie stanowią dostatecznej przesłanki skutkującej stwierdzeniem nieważności tego aktu w całości, które to stwierdzenie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organy administracji niewątpliwie mogłoby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony skarżącej. Mimo wyrażonego wyżej poglądu odnośnie nieprzysługiwania skarżącej Spółce opłat za przechowywanie przedmiotowego pojazdu według przyjętej stawki wynikającej z powołanej uchwały Rady Miejskiej w [...], Sąd w tym składzie orzekającym, mając na uwadze treść wniesionej skargi oraz uregulowanie zawarte w art. 134 § 1 i 2 ww. ustawy nie uznał za możliwe uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżone postanowienie w części, a na podstawie art. 200 tej ustawy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2006 r. złożył Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik organu na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwaną dalej w treści skargi ustawą o p.p.s.a., wyrokowi powyższemu zarzucił:

1) Naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 1 i 2 oraz w związku z art. 141 § 4 ustawy o p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice i nie stwierdził nieważności zaskarżonego postanowienia pomimo, iż w sprawie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz pomimo, że zaistniały te przesłanki Sąd przesądził, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdyż jest związany zakazem reformationis in peius.,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 ustawy o p.p.s.a. polegające na rozbieżności pomiędzy podstawą prawną rozstrzygnięcia i treścią uzasadnienia wyroku, gdyż Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie zamiast stwierdzić jego nieważność pomimo, że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że do określenia należności za przechowywanie na parkingu pojazdów, które przeszły na własność Skarbu Państwa winny mieć zastosowanie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), a w szczególności art. 102 tej ustawy w świetle którego, organ likwidacyjny jest zobowiązany pokryć na żądanie dozorcy – prowadzącego parking, na którym przechowywany był pojazd stanowiący własność Skarbu Państwa zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór (str. 6 uzasadnienia wyroku), oraz że organ likwidacyjny, przyznając koszty za przechowywanie pojazdu, nie jest związany postanowieniami uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 10 października 2002 r. w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywania tych pojazdów, wydanej na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także pomimo, że Sąd stwierdził, że opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, o których mowa w art. 130a ust. 6 powołanej ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz w powołanej uchwale Rady Miejskiej, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 (str. 9 uzasadnienia).

2) Naruszenie prawa materialnego, tj.:

– art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 134, poz. 1133) w sprawie usuwania pojazdów polegające na jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa, reprezentowany przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, stał się właścicielem pojazdu usuniętego z drogi publicznej z dniem upływu terminu 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu podczas, gdy z treści przepisu wynika, że z upływem 6 m-cy od usunięcia pojazdu i nieodebrania go przez właściciela pojazd "uznaje się za porzucony, z zamiarem wyzbycia się" i że przepis przesądza jedynie zasadę, zgodnie z którą pojazd porzucony z zamiarem wyzbycia się przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy oraz poprzez przyjęcie, że Skarb Państwa jest zobowiązany zwrócić dozorcy konieczne wydatki za dozór pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa z upływem 6 m-cy od dnia jego usunięcia, a nie od dnia uprawomocnienia się decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa podczas, gdy wydanie w/w decyzji musi być poprzedzone wyczerpaniem przewidzianej przez przepisy procedury przejęcia.

Jak podniesiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ocena wyrażona przez Sąd w uzasadnieniu wyroku uzasadnia wniosek, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji Sąd powinien stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia gdyż oparto je na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w którym brak jest uregulowań dotyczących opłat za parkowanie pojazdów, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji nieuprawnione i sprzeczne z treścią art. 134 § 2 ustawy o p.p.s.a. jest także stanowisko Sądu, że nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Pomimo zauważenia w zaskarżonym wyroku braku podstaw do zastosowania art. 130a ust. 6 oraz pomimo przesądzenia, że w świetle art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z treścią § 3 ust. 1 lit. c/ powołanego rozporządzenia w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty za usunięcie pojazdów z drogi i ich parkowanie, dotyczą właścicieli pojazdów, którym pojazdy są odbierane, natomiast nie dotyczą Skarbu Państwa, na którego rzecz pojazd przechodzi w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym, Sąd uchylił postanowienie miast stwierdzić w całości jego nieważność. Zastosowanie w sprawie przepisu, który zobowiązuje organ likwidacyjny do pokrywania opłat za parkowanie pojazdu w wysokości 50 zł za dobę i który, jak stwierdził Sąd, nie ma zastosowania do Skarbu Państwa zamiast przepisu z zupełnie innej ustawy, który zobowiązuje organ likwidacyjny do zwrotu dozorcy koniecznych wydatków, jest niewątpliwie rażącym naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji przesądził, że Skarb Państwa automatycznie z upływem 6 m-cy od dnia usunięcia pojazdu z drogi publicznej staje się z mocy prawa z tym dniem właścicielem pojazdu. Tymczasem z treści powołanego przepisu wynika jedynie, że z upływem terminu, o którym mowa, pojazd uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Z treści przepisu wynika, że taki pojazd z mocy prawa przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy, nie wskazuje on jednak terminu, z jakim następuje przejście własności. Jednocześnie ustawodawca w art. 130a ust. 11 przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających procedurę przejęcia. W związku z powyższym zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym dopiero po wyczerpaniu przez naczelnika urzędu skarbowego szczegółowej procedury możliwe jest wydanie przez naczelnika decyzji w sprawie przejęcia pojazdu przez Skarb Państwa, a stanowisko WSA, że przejście własności następuje automatycznie z upływem 6 m-cy jest nieuprawnione. W konsekwencji także od momentu uprawomocnienia się decyzji w sprawie przejęcia pojazdu dopuszczalne jest obciążenie organu likwidacyjnego koniecznymi wydatkami związanymi z dozorem pojazdu. W myśl bowiem § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów, usunięcie pojazdu z drogi polega na wydaniu dyspozycji wyznaczonej przez starostę jednostce. Stosownie natomiast do § 5 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, podmiot który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu winien powiadomić o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. W przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie 6 miesięcy jednostka prowadząca parking w myśl § 7 ust. 2 ww. rozporządzenia powiadamia o tym, nie później niż trzeciego dnia, właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu. Nie ulega wątpliwości, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa pojazdów usuniętych z drogi i nieodebranych przez właściciela w ciągu 6 m-cy, organ je wydający winien posiadać stosowne dokumenty potwierdzające w szczególności fakt nieodebrania pojazdu przez jego właściciela. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się Warunkiem nieodzownym do ustalenia, że sytuacja taka wystąpiła, jest skuteczne skierowanie do właściciela wezwania do odebrania pojazdu oraz informacja, że wezwany nie zastosował się do jego treści bądź zrzekł się prawa własności. Dopiero wtedy pojazd może być uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i dopiero taka sytuacja umożliwia wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego decyzji o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, który staje się pierwotnym właścicielem tego pojazdu. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym wyroku niezasadnie uznał, że Skarb Państwa z upływem 6 m-cy od dnia usunięcia pojazdu z drogi automatycznie staje się z tym dniem z mocy prawa właścicielem pojazdu i od tego dnia jest zobowiązany pokryć dozorcy uzasadnione wydatki związane z jego przechowywaniem na parkingu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Dokonując oceny zasadności wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2006 r., o którym wyżej mowa, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zarzuty postawione w pierwszej z podstaw kasacyjnych tej skargi, a odnoszące się do naruszenia przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku przepisów postępowania w podstawie tej wymienionych, uznać należy za chybione. Jest poza sporem, że podstawę prawną rozstrzygnięcia orzeczeń organów administracyjnych w niniejszej sprawie stanowi art. 102 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Ani jednak ten przepis ani żaden inny przepis powołanej ustawy nie określa jak należy ustalić przedmiotową należność. Nie ulega natomiast wątpliwości, że należność ta winna odpowiadać wydatkom poniesionym przez podmiot wykonujący dozór na wykonywanie dozoru w tym przypadku na utrzymanie i eksploatację parkingu oraz wynagrodzenie za sprawowany dozór mienia przechowywanego na parkingu. Podzielić należy pogląd zarówno Sądu jak i wnoszącego skargę kasacyjną, że opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 z późn. zm.) odnoszą się do właścicieli (innych niż Skarb Państwa) pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przewidzianym przepisami art. 130a cyt. ustawy i wprost nie mają zastosowania do Skarbu Państwa, który stał się właścicielem pojazdu przechowywanego na parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanek wymienionych w ust. 10 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ale też jeśli organ administracyjny przy ustalaniu w trybie powołanego art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór posiłkując się – jak w tym przypadku – ustaleniami uchwały rady powiatu Rady Miejskiej w [...] z 10 października 2002 r. nr LXXX VIII/1946/02 w sprawie wysokości opłat za usuwanie pojazdów z dróg i przechowywanie tych pojazdów – zastosuje stawkę opłaty za przechowanie wynikającą z tej uchwały, to – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie jest to podstawa do stwierdzenia nieważności orzeczenia organu.

Należy bowiem mieć na uwadze, że omawiana uchwała ustala stawki opłat właśnie za parkowanie na wyznaczonych parkingach pojazdów, o których wyżej mowa, które winni ponieść ich właściciele, a więc należy sądzić, że ustalając ją organ stanowiący powiatu, wziął pod uwagę wydatki poniesione przez prowadzącego parking związane z wykonywaniem dozoru na jego parkingu oraz należne mu z tego tytułu wynagrodzenie. Tak więc jeśli organ administracyjny uznał, że stawka z uchwały odzwierciedla wydatki związane z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, to nie ma podstaw do żądania stwierdzenia nieważności jego orzeczenia z tego tylko powodu, że zastosował stawkę opłat z uchwały, która nie odnosi się bezpośrednio do Skarbu Państwa, bo nie oznacza to, że stawka ta nie odpowiada kosztom przechowywania pojazdu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Tym bardziej, że wnoszący skargę kasacyjną w żaden sposób nie wykazał, że wyliczone przy zastosowaniu omawianej stawki opłat za parkowanie należności dla dozorującego, odbiegają od rzeczywistych kosztów parkowania pojazdu Skarbu Państwa.

Za bezzasadny uznać trzeba także postawiony w drugiej podstawie kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 130a ust. 10 w związku z art. 130a ust. 11 Prawa o ruchu drogowym oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, przez błędną wykładnię tych przepisów. Wnoszący skargę kasacyjną podważa tu ustalony w tej sprawie przez Sąd moment, od którego Skarb Państwa powinien ponosić koszty związane z parkowaniem pojazdu, który na podstawie cyt. art. 130a ust. 10 przeszedł na własność Skarbu Państwa. Zdaniem organu, obowiązek ponoszenia przez Skarb Państwa przedmiotowych kosztów, powstaje z dniem przejścia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa (i tu jest zgodny ze stanowiskiem Sądu) z tym, iż według niego przejście na rzecz Skarbu Państwa własności usuniętego i nieodebranego przez właściciela pojazdu – a tym samym i powstanie obowiązku pokrycia spornych kosztów – następuje nie – jak twierdzi Sąd – z dniem upływu 6-miesięcznego terminu od jego usunięcia, a z dniem kiedy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa stała się "prawomocna". Otóż w świetle stanu prawnego regulującego tę kwestię jest to pogląd błędny. Powołana ustawa Prawo o ruchu drogowym w art. 130a ust. 10 stanowi, iż pojazd usunięty w trybie w tym przepisie określonym i nieodebrany przez osobę uprawnioną w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy.

Tak więc upływ 6 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu powoduje, że nieodebrany w tym terminie pojazd staje się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wprawdzie w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133 z późn. zm.) jest mowa, że o "przejęciu" na rzecz Skarbu Państwa (art. 130a ust. 10 natomiast stanowi, że pojazd "przechodzi" z mocy ustawy na rzecz Skarbu Państwa) orzeka naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego, co mogłoby sugerować, iż decyzja wydana w omawianym trybie ma dla powstania po stronie Skarbu Państwa tytułu własności pojazdu znaczenie konstytutywne, ale w świetle postanowień przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym nie ulega wątpliwości, iż decyzja ta ma wyłącznie charakter deklaratoryjny bo może potwierdzać tylko to co nastąpiło z mocy ustawy.

Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tej sprawie, że terminem początkowym ponoszenia przez Skarb Państwa spornych kosztów parkowania jest moment, w którym upłynął 6-miesięczny okres liczony od dnia usunięcia pojazdu.

Dla ustalenia początkowego terminu od jakiego Skarb Państwa winien ponosić opłaty za parkowanie pojazdu, nie ma zatem znaczenia kiedy organ skarbowy otrzymał dokumenty niezbędne do wszczęcia procedury dotyczącej wydania decyzji o przejściu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.

Mając to na uwadze uznając, że skarga kasacyjna jest niezasadna, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Sąd oddalił zgłoszony przez pełnomocnika [...] Sp. z o.o. w [...] w piśmie z 8 maja 2007 r. wniosek o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz Spółki, zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym ponieważ pełnomocnik Spółki nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.