Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 237/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1, art. 200a ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
article: art. 138 par. 1, art. 15
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu w B. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w B. na rzecz skarżącej E. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sprawa dotycząca przyznania doktorantce E. K. zwiększonego stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej jest po raz czwarty rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku.

Kolejnymi wyrokami: z [...] lipca 2013 r. wydanym w sprawie [...]; z [...] czerwca 2016 r. wydanym w sprawie [...]; z [...] czerwca 2017 r. wydanym w sprawie [...] uchylano obie decyzje Rektora Uniwersytetu w B. o nieprzyznaniu przedmiotowego stypendium.

W ostaniem wyroku przy ponownym rozpoznaniu sprawy nakazano organowi przede wszystkim ustalić liczbę studentów uprawnionych do uzyskania zwiększenia stypendium i uzasadnić dlaczego liczba studentów była ustalona na dzień 31 grudnia 2011 r.; dokonać weryfikacji wszystkich wniosków studentów stacjonarnych studiów doktoranckich III roku w ten sposób aby wynikało z niej jakie okoliczności różnicowały punktację za poszczególne osiągnięcia naukowe konkretnych doktorantów, które osiągnięcia i dlaczego punktowano wyżej w danej kategorii osiągnięć, a które i dlaczego uznano za mniej istotne.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Rektor UwB decyzją z dnia [...] października 2018 r. po raz kolejny nie przyznał zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. W uzasadnieniu decyzji podano, że na skutek wyroku wydanego w sprawie [...] Doktorancka Komisja Stypendialna ponownie rozpatrzyła wszystkie wnioski złożone przez doktorantów III roku studiów doktoranckich. Oceniając osiągnięcia zgłoszone przez doktorantów Komisja przyznawała punktację według następujących zasad: publikacje (od 0 do 20 pkt); udział w konferencjach z wygłoszonym referatem dotyczącym tematyki pracy badawczej (od 0 do 20 pkt); odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta (od 0 do 10 pkt); postępy w pracy doktorskiej (wszczęcie przewodu doktorskiego) (od 0 do 20 pkt); kierowanie projektem naukowo - badawczym w ramach NCBiR lub NCN (od 0 do 10 pkt) i osiągnięcia w pracy dydaktycznej (od 0 do 10 pkt).

Wskazano, że na III roku studiów doktoranckich (w roku akademickim 2011/2012) w zakresie prawa studiowało 5 doktorantów. Powyższą liczbę doktorantów ustalono na podstawie Sprawozdania GUS S-12 sporządzonego według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Liczba doktorantów III roku studiów doktoranckich pomiędzy [...] grudnia 2011 r. a [...] lipca 2012 r. (tj. na dzień pierwotnego rozpatrywania wniosków) nie uległa zmianie przez cały rok akademicki 2011/2012. Oznacza to, że nie było takich osób, którym przedłużono okres odbywania studiów na III roku studiów w roku akademickim 2011/2012 i którzy powinni ukończyć III rok studiów w roku akademickim 2010/2011, ale nie otrzymali zaliczenia roku III a jednocześnie otrzymali urlop dziekański czy korzystali z innej formy przerwy w studiach (a zatem pozostawali nadal doktorantami III roku). Nie było też takich osób, które w roku akademickim 2010/2011 otrzymały zaliczenie roku II i jako doktoranci roku III korzystali z przerw w odbywaniu studiów. W roku akademickim 2010/2011 i 2011/2012 żaden doktorant nie został przeniesiony z III roku studiów doktoranckich niestacjonarnych na III rok stacjonarnych studiów doktoranckich. W związku z tym Komisja Doktorancka rozpatrując ponownie wszystkie wnioski w dniu 27 października 2017 r. przyjęła liczbę 5 doktorantów jako podstawę do ustalenia przysługującej liczby stypendiów dla doktorantów III roku studiów doktoranckich. Wobec powyższego przyjęto, że zgodnie z zasadą określoną w § 1 ust. 2 Regulaminu, zwiększenie stypendium doktoranckiego (stypendium doktoranckie) z dotacji projakościowej mogła otrzymać 1 osoba studiująca na III roku studiów doktoranckich w zakresie prawa. Podkreślono przy tym, że wszyscy doktoranci, których wnioski o przyznanie zwiększenia stypendium podlegały ponownej ocenie przez Komisję byli oceniani na podstawie przedstawionych przez nich osiągnięć za rok akademicki 2010/2011.

Złożony przez E. K. wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2011/2012, Doktorancka Komisja Stypendialna oceniła, biorąc pod uwagę dorobek naukowy przedstawiony przez doktorantkę za rok akademicki 2010/2011, tj. za okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r., w następujący sposób:

1. w zakresie przedstawionych publikacji Komisja Stypendialna przyznała punkty za 2 publikacje naukowe, które zostały opublikowanie w ramach czasowych oceny wniosku, a więc w okresie od 1 października 2010 r. - do 30 września 2011 r. Dla 6 publikacji naukowych wskazanych przez doktorantkę nie przyznano punktów z uwagi na wydrukowanie tych artykułów poza ramami czasowymi oceny wniosku. Mając na względzie powyższe Doktorancka Komisja Stypendialna przyznała w zakresie przedstawionych przez doktorantkę publikacji 10 pkt.

2. w zakresie udziału w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej przyznano punkty za udział w 3 konferencjach, które odbyły się oraz na których został wygłoszony referat doktorantki w okresie od [...] października 2010 r. - do [...] września 2011 r. Za jeden udział doktorantki w konferencji z wygłoszonym referatem dotyczącym pracy badawczej nie zostały przyznane punkty z uwagi na to, że wygłoszenie referatu na konferencji nastąpiło poza ramami czasowymi oceny wniosku, tj. dopiero 1 marca 2012 r. Mając na względzie powyższe Doktorancka Komisja Stypendialna przyznała w zakresie przedstawionych przez doktorantkę udziałów w konferencjach z wygłoszonym referatem dotyczącym tematyki pracy badawczej - 10 pkt.

3. w zakresie odbytych staży związanych z tematyką pracy badawczej doktoranta podkreślono, że podstawowymi kryteriami oceny były: związek z tematyką pracy doktoranta oraz rozmiar czasowy stażu. Stwierdzono, że doktorantka E. K. nie wskazała we wniosku na żaden odbyty staż związany z tematyką jej pracy badawczej. Mając na względzie powyższe Doktorancka Komisja Stypendialna przyznała w zakresie przedstawionych przez doktorantkę odbytych staży - 0 pkt. Nie zaliczono przy tym na poczet stażu udziału w Letniej Szkole P. A. w okresie 5.07 - 23.07.2011 r. Komisja negatywnie zaopiniowała ten wniosek z powodów formalnych, jako złożony po dacie składania wniosków (wniosek w tym zakresie został zgłoszony w piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r.).

4. w zakresie postępów w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktorskiego podano, że wskazane przez doktorantkę ukończenie części historycznej dysertacji doktorskiej w roku akademickim 2011/2012 nie zostało ocenione z uwagi na to, że wskazanie osiągnięcia nie mieściły się w ramach czasowych oceny wniosku, tj. miały miejsce po 30 września 2011 r. Podniesiono przy tym, że doktorantka wskazała co prawda w następnym punkcie oceny wniosku (tj. kierowanie projektem naukowo badawczym w ramach NCBiR lub NCN) na grant (BMN 520), który w całości przeznaczyła na tłumaczenia, ale nie wskazała przy tym okresu realizacji tego grantu (co jest elementem obligatoryjnym przy składaniu wniosku stypendialnego). Deklarowany okres realizacji projektu (BMN 520) wskazany przez Doktorantkę (tj. maj 2011 r. - styczeń 2013 r.) wynika dopiero z Kosztorysu projektu badawczego w ramach BMN z dnia [...] stycznia 2012 r (stanowiącego załącznik do sprawozdania z wykonania badań naukowych wraz z wnioskiem zaaprobowanych zmian dokonanych w kosztorysie nr [...]/BMN z dnia [...] stycznia 2012 r. Doktorantka w sprawozdaniu tym wnosiła o wyrażenie zgody przez Dziekana na przesunięcie środków z 2011 r. na 2012 r. przeznaczonych jedynie na tłumaczenie tekstów prawnych i prawniczych dotyczących obcych porządków prawnych co oznacza, że w ocenianym okresie, tj. od maja 2011 do 30 września 2011 r. nie mogła mieć miejsca realizacja zadań badawczych finansowanych ze środków pieniężnych uwzględnionych w ramach projektu badawczego nr [...]/BMN. W związku z tym, że grant BMN nie jest projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR ani NCN Komisja postanowiła dokonać jego oceny łącznie z pozostałymi osiągnięciami w niniejszym punkcie Doktorancka Komisja Stypendialna przyznała w tej kategorii 5 pkt.

5. w zakresie kierowania projektem naukowo - badawczym w ramach NCBiR lub NCN stwierdzono, że ocena tego punktu została rozpoznana łącznie z pkt 4.

6. w zakresie osiągnięć w pracy dydaktycznej przyznano 5 pkt. Doktorancka Komisja Stypendialna nie przyznała doktorantce punktów za osiągnięcia w pracy dydaktycznej wykazane we wniosku za rok akademicki 2011/2012, gdzie doktorantka realizowała godziny dydaktyczne w ramach zatrudnienia na ½ etatu. Komisja nie brała bowiem pod uwagę przy ocenie wniosków stypendialnych doktorantów godzin dydaktycznych, które zostały wypracowane w ramach zatrudnienia bądź też umowy zlecenia, a za które to godziny doktoranci pobierali wynagrodzenie. Do godzin dydaktycznych nie została także zaliczona aktywność w Studenckiej Poradni Prawnej polegająca na "opiniowaniu porad prawnych przygotowywanych przez studentów". Wskazano, że takie kryterium mogłoby podlegać ocenie przy rozpatrywaniu wniosków o stypendium dla najlepszych doktorantów finansowanego z funduszu pomocy materialnej. Aktywność w Studenckiej Poradni Prawnej nie może być jednak uznana jako spełnienie wymogu pracy dydaktycznej w rozumieniu kryteriów wniosku. W tym przypadku praca dydaktyczna oznacza realizację godzin dydaktycznych ściśle związanych z programem studiów, realizowanych zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami (formą zajęć, sylabusami przedmiotów, złożonymi dla przedmiotów efektami kształcenia). Dodano, że E. K. w czasie kiedy pracowała na rzecz Studenckiej Poradni Prawnej nie sprawowała żadnej funkcji zinstytucjonalizowanej w Regulaminie wewnętrznym Studenckiej Poradni Prawnej z 15 grudnia 2006 r. W szczególności nie pełniła funkcji opiekuna naukowego, gdyż zgodnie z § 26 ust. 2 wyżej wskazanego Regulaminu "opiekunów sekcji wyznacza Kierownik SPP spośród pracowników naukowych". E. K. nie była w okresie objętym wnioskiem pracownikiem naukowym Wydziału Prawa. Dlatego też uznano za niecelowe zwracanie się do Dziekana Wydziału Prawa (jak wnosiła E. K.) o ustalenie czy praca w Studenckiej Poradni Prawnej zaliczana jest do pensum pracownika.

W łącznej (końcowej) klasyfikacji punktowej doktorantka E. K. uzyskała 30 pkt. Na podstawie oceny osiągnięć doktorantów ustalonych zgodnie z powyższymi kryteriami Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Prawa rekomendowała do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej za rok akademicki 2010/2011 - 1 osobę z III roku stacjonarnych studiów doktoranckich realizowanych przy Wydziale Prawa Uniwersytetu w B., która uzyskała najwyższą punktację, tj. 44 pkt. E. K. uplasowała się na 2 pozycji listy rankingowej z łączną punktacją 30 pkt. W związku z tym, że zgodnie z art. 200a ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym - zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej "przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich", na III roku stacjonarnych studiów doktoranckich w zakresie prawa mógł je otrzymać 1 doktorant (30% = 1,5). Dlatego Doktorancka Komisja Stypendialna rekomendowała do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2011/2012 doktorantkę, która uplasowała się na pierwszym miejscu punktowej listy rankingowej uzyskując 44 pkt.

Rektor uznał za prawidłowe wszystkie ustalenia podjęte przez Komisję dotyczące oceny osiągnieć doktorantki i w związku z tym za słuszną i w pełni uzasadnioną uznał również opinię Komisji dotyczącą nie rekomendowania skarżącej do przyznania przedmiotowego stypendium.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła E. K. i zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1. art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a., przez nierozpoznanie zarzutu braku bezstronności członka Komisji Doktoranckiej Wydziału Prawa UwB, prof. UwB dr hab. E. G., zgłoszonego w piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r.;

2. art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 77§ 1 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a. oraz zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków i dopuszczenie dowodów z dokumentów zawnioskowanych w pismach z dnia [...] marca 2018 r. i [...] kwietnia 2018 r. oraz zaniechanie wskazania przyczyn nierozpoznania tych wniosków dowodowych;

3. art. 107 § 3 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 i 2 K.p.a. i art. 80 K.p.a., przez niewyjaśnienie sposobu określenia daty 31 grudnia 2011 r. jako daty ustalenia liczby doktorantów uprawnionych do uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej:

- niewyjaśnienie dlaczego organ uwzględniał osiągnięcia, na które doktoranci nie przedstawili dowodów, a także dlaczego nie uwzględnił osiągnięć skarżącej zgłoszonych po złożeniu wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego, w sytuacji gdy uprzednio nie wyjaśnił szczegółowo, jakie osiągnięcia bierze pod uwagę przy ocenie wniosku (nie ustalił szczegółowych zasad, kryteriów i punktacji);

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji dlaczego punktowano osiągnięcia, które w ogóle nie powinny być brane pod uwagę jak np. konferencje bez wygłoszonego referatu czy staże niezwiązane z tematyką pracy badawczej;

- dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i niewyjaśnienie jakimi przesłankami kierował się organ oceniając wnioski doktorantów ubiegających się o przyznanie zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej, tj. jakie okoliczności różnicowały punktację za poszczególne osiągnięcia naukowe konkretnych doktorantów, które osiągnięcia i dlaczego punktowano wyżej w danej kategorii osiągnięć, a które i dlaczego uznano za mniej istotne

II. prawa materialnego, a mianowicie art. 200a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w B. przez błędną ich wykładnie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie znajduje się w grupie 30 % najlepszych doktorantów na danym roku.

Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów, o które wnioskowała z pismach procesowych z [...] grudnia 2017 r., z [...] stycznia 2018 r., z [...] lutego 2018 r., z [...] marca 2018 r. i z [...] kwietnia 2018 r.

Rektor po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] odmówił przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2011/2012. W uzasadnieniu podniesiono, że zdaniem organu cała sprawa toczy się irracjonalnie długo, na co złożyły się z jednej strony pewne rzeczywiste wady proceduralne pierwotnej decyzji wydanej w 2012 r. z drugiej strony brzmienie przepisu art. 200a ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ograniczające możliwość przyznania stypendium doktoranckiego do 30% najlepszych na danym roku studentów, oraz próba stosowania do niniejszego postępowania przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego wprost, zamiast odpowiednio (wbrew regulacji zawartej w art. 207 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r.). Podniesiono, że wnioskodawczyni od siedmiu bez mała lat polemizuje z Komisją w przedmiocie oceny jej wniosku o przyznanie zwiększonego stypendium i braku rekomendacji do przyznania stypendium. Komisja natomiast dokonując kolejnych analiz - konsekwentnie podtrzymuje swoją pierwotną ocenę. Zwrócono uwagę na fakt, że w tym czasie zmienił się skład Komisji. W ocenie Rektora zarzuty wnioskodawczyni, dotyczące nieprawidłowości merytorycznej oceny dokonanej przez Komisję, są bezpodstawne a dodatkowe wnioski dowodowe zbędne. Nie można zmusić Komisji by dokonała określonej oceny wniosku - takiej jakiej chce wnioskodawczyni. Wskazano, że specyfiką środowiska akademickiego jest suwerenność społeczności Wydziału, w imieniu którego odpowiednie ciało kolegialne, w tym wypadku Komisja, dokonuje oceny i rekomendacji dla Rektora do tego by wesprzeć najlepszych studentów/doktorantów zwiększonym stypendium. Przepis art. 200a uniemożliwia przyznanie zwiększonego stypendium więcej niż jednej osobie. Komisja dokonuje suwerennej oceny i Rektor nie ma żadnych przesłanek by wbrew rekomendacji Komisji uznać, że zwiększone stypendium nie należy się doktorantce ocenionej przez Komisję jako najlepsza, a wnioskodawczyni nie może otrzymać stypendium, mimo tego, że Komisja oceniła ją jako drugą w kolejności (z pięciu doktorantów na III roku studiów) ponieważ przepis ogranicza liczbę tych stypendiów do 30% (czyli do jednego i pół studenta).

Niezależnie od powyższego, Rektor wywiódł, że w związku z obroną pracy doktorskiej w grudniu 2014 r. wnioskodawczyni utraciła status doktoranta. Zgodnie z § 11 ust. 5 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w B. przyjętego Uchwałą nr 808 Senatu Uniwersytetu w B. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (dalej: Regulamin 2009) prawa doktoranta wygasają z dniem ukończenia studiów lub skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Powołana uchwała i regulamin zostały z dniem [...] września 2012 r. uchylone uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w B. (dalej: Regulamin 2012). Niemniej treść § 11 ust. 5 Regulaminu 2009 została powtórzona w § 15 ust. 5 Regulaminu 2012. Zważywszy powyższe: zarówno w dacie składania wniosku, jak również w dacie ukończenia studiów doktoranckich przez E. K. obowiązywała norma, zgodnie z którą uprawnienia doktoranta wygasają wraz z ukończeniem przez niego studiów doktoranckich. Ratio legis normy jest czytelne, albowiem brak podstaw do przyjęcia, aby realizowanie uprawnień doktoranta po ukończeniu już studiów doktoranckich było zgodne z celem ich przyznania uczestnikowi studiów doktoranckich. Z powyższą normą koresponduje regulacja Zarządzenia nr 7 Rektora Uniwersytetu w B. z dnia 5 czerwca 2012 r. w sprawie Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w B. zawarta w § 1 ust. 6 i 7. Regulacja ta odpowiada treści § 20 i 21 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. 2011 nr 225, poz. 1351 ze zm.) oraz § 13 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. 2013, poz. 1581 ze zm.). Wskazana regulacja wprowadza wyjątek od zasady wygaśnięcia uprawnień doktoranta, w tym wygaśnięcia prawa do zwiększenia stypendium doktoranckiego, tj. stanowi lex specialis względem normy § 11 ust. 5 Regulaminu 2009 oraz § 15 ust. 5 Regulaminu 2012. Jako że exceptiones non sunt extende przyjąć należy, że wskutek wygaśnięcia ogółu uprawnień E. K.z tytułu bycia doktorantem, odpadła konieczna przesłanka do wydania decyzji pozytywnej w przedmiocie przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Podniesiono, że wygaśnięcie uprawnień doktoranta wynikające z Regulaminu 2009 oraz Regulaminu 2012 nie było dotychczas przedmiotem wypowiedzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. o sygn. akt II SA/Bk 94/16 wskazano jedynie na konieczność załatwienia wniosku E. K., nie przesądzając wpływu utraty przez nią statusu doktorantki na decyzję Rektora, czy też braku takiego wpływu. Zgodnie z zawartym wskazaniem załatwienie wniosku powinno nastąpić "mając na uwadze zmienioną sytuację prawną skarżącej" (z uzasadnienia wyroku). W ocenie Rektora, powyższe rozumowanie przesądza o tym, że wnioskodawczyni w związku z utratą statusu doktoranta, nie może otrzymać pozytywnej decyzji o przyznaniu stypendium.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła E. K. i zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postepowania:

1. art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a., przez jego niezastosowanie i oparcie się przez organ na opinii i ocenie dokonanej przez Komisję Doktorancką procedującej w niezmienionym składzie w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w trybie art. 127 § 3 K.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, podczas gdy członkowie tego organu powinny podlegać wyłączeniu z mocy prawa od orzekania w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy;

2. art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a., przez nierozpoznanie zarzutu braku bezstronności członka Komisji Doktoranckiej Wydziału Prawa UwB E. G.;

3. art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 77§ 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. oraz zasady budowania zaufania do organów władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych składanych przez skarżącą, w tym o przesłuchanie świadków i dopuszczenie dowodów z dokumentów zawnioskowanych w pismach z 11 grudnia 2017 r., z 22 stycznia 2018 r., z 27 lutego 2018 r., z 29 marca 2018 r. i z 16 kwietnia 2018 r. oraz zaniechanie wskazania przyczyn nierozpoznania tych wniosków dowodowych;

4. art. 107 § 3 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 i 2 K.p.a., art. 80 k.p.a. przez:

- niewyjaśnienie sposobu określenia daty 31 grudnia 2011 r. jako daty ustalenia liczby doktorantów uprawnionych do uzyskania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej;

- niewyjaśnienie dlaczego organ uwzględniał osiągnięcia, na które doktoranci nie przedstawili dowodów, a także dlaczego nie uwzględnił osiągnięć zgłoszonych przez skarżącą po złożeniu wniosku o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego w sytuacji, gdy uprzednio nie wyjaśnił szczegółowo, jakie osiągnięcia bierze pod uwagę przy ocenie wniosku (nie ustalił szczegółowych zasad, kryteriów i punktacji);

- niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji dlaczego punktowano osiągnięcia, które w ogóle nie powinny być brane pod uwagę jak np. konferencje bez wygłoszonego referatu czy staże niezwiązane z tematyką pracy badawczej;

- dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego i niewyjaśnienie, jakimi przesłankami kierował się organ oceniając wnioski doktorantów ubiegających się o przyznanie zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej, tj. jakie okoliczności różnicowały punktację za poszczególne osiągnięcia naukowe konkretnych doktorantów, które osiągnięcia i dlaczego punktowano wyżej w danej kategorii osiągnięć, a które i dlaczego uznano za mniej istotne

II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 200a ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w B. przez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie znajduje się w grupie 30 % najlepszych doktorantów na danym roku.

Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż zarzuty skargi.

Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j., Dz. U. nr 164, poz., 1365 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3 podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200a ust. 1 ustawy. Do decyzji podejmowanej w powyższym przedmiocie, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym decyzja ta, jako wydana w pierwszej instancji przez rektora, jest ostateczna i stosuje się do niej odpowiednio art. 127 § 3 K.p.a., o czym stanowi art. 207 ust. 2 ustawy. Oznacza to, że od decyzji w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego wydanej w pierwszej instancji przez rektora nie służy odwołanie. Jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się do rektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Powyższe twierdzenia prowadzą do wniosku, że rektor uczelni rozpatrując ponownie sprawę w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 K.p.a. Przepis ten ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Rektor uczelni wydaje zatem decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego odwołania, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest niedopuszczalne. Wobec powyższego, rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy jako nieprzewidziane w katalogu ujętym w art. 138 K.p.a. narusza prawo. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że określone w art. 138 § 1 i 2 K.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu w tym znaczeniu, że decyzja która nie mieści się w ramach tego przepisu stanowi rażące naruszenie prawa (vide: wyrok NSA z 10 marca 1993 r., IV SA 1245/92; wyroki WSA w Gliwicach z 16 maja 2013 r., IV SA/GL 612/12; w Poznaniu z 8 sierpnia 2012 r., IV SA/Po 408/12; w Warszawie z 26 października 2011 r., I SA/Wa 454/11; pub. CBOSA).

Przenosząc powyższe uwagi o charakterze ogólnym na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że poddana kontroli Sądu decyzja Rektora UwB, jako decyzja wydana na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy zawiera rozstrzygnięcie, w którym organ "odmówił przyznania (...) zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2011/2012". Nie może więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, że decyzja ta nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 138 § 1 K.p.a.

Należy również zauważyć, że z zaskarżonej decyzji - przy uwzględnieniu nie tylko treści jej sentencji, lecz również treści jej uzasadnienia - nie wynika, aby została ona wydana w konsekwencji ponownego rozpatrzenia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wskazuje przy tym na dokonanie przez organ jakiejkolwiek merytorycznej oceny uprzednio wydanej przez niego decyzji lub na dokonanie jakiejkolwiek formalnej oceny dotychczasowego postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu decyzji w kilku zdaniach odniesiono się do toczącego się postępowania posługując się następującymi sformułowaniami: "sprawa toczy się irracjonalnie długo", "wnioskodawczyni od siedmiu bez mała lat polemizuje z Komisją’, "w ocenie Rektora zarzuty Wnioskodawczyni, dotyczące nieprawidłowości merytorycznej oceny dokonanej przez Komisję, są całkowicie bezpodstawne a jej dodatkowe wnioski dowodem całkowicie zbędne". Sformułowania te właściwie oddają cała treść uzasadnienia dotyczącego oceny uprzednio wydanej decyzji. Nadto ponownie rozpoznając sprawę rektor posłużył się argumentacją, która nie była wskazywana w uprzedniej decyzji. Na tym etapie po raz pierwszy jako powód odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej wskazano, wygaśnięcie prawa do tego stypendium na skutek obrony doktorskiej i utraty statusu doktoranta. Nieodniesienie się przez organ do poprzednio wydanej decyzji i niewykazanie ponownego rozpatrzenia sprawy a także powołanie się na argument nie podnoszony w uprzedniej decyzji budzi poważne zastrzeżenia nie tylko na tle analizowanego art. 138 § 1 K.p.a., lecz również na gruncie zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w art. 15 K.p.a. Rektor uczelni chcąc pozostać przy stanowisku wyrażonym w decyzji z dnia 3 listopada 2016 r. powinien utrzymać tę decyzję w mocy, natomiast chcąc zmienić to stanowisko powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy.

W tym stanie rzeczy z przyczyn wskazanych wyżej sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) w punkcie 1 sentencji uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Rektor zobligowany jest rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją własną z dnia 3 listopada 2016 r., uwzględniając przy tym uwagi sądu, co do konstrukcji rozstrzygnięcia – i w konsekwencji podejmie decyzję w ramach uprawnień przysługujących mu na mocy art. 138 § 1 K.p.a. Decyzja ta winna nadto zostać uzasadniona zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., a więc między innymi powinna zawierać ustosunkowanie się organu do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jako, że w sprawie mamy do czynienia z decyzją o charakterze uznaniowym uzasadnienie tego rodzaju decyzji winno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszelkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2009 r., I OSK 649/09 oraz wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2008 r., I SA/Wa 890/08, pub. CBOSA).

Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji ze względów formalnych sąd był zwolniony z merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, bowiem dokonanie takiej oceny na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne (vide: Jan P. Tarno w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, teza 12 do art.145). Podnieść jedynie należy, że nieprawdą jest iż kwestia wygaśnięci uprawnień doktoranta nie była przedmiotem wypowiedzi WSA w Białymstoku. Już na etapie sprawy zakończonej wyrokiem z 16 czerwca 2016 r. pełnomocnik organu podnosił okoliczność obronienia doktoratu przez skarżącą w dniu 14 grudnia 2014 r. Odnosząc się do powyższego sąd stwierdził, że okoliczność ta nie zwalnia organu z obowiązku załatwienia wniosku skarżącej o przyznanie przedmiotowego stypendium. Podniesiono, że wniosek został zgłoszony w okresie, gdy skarżąca pozostawała podmiotem uprawnionym do jego zgłoszenia oraz dotyczył okresu na który ten wniosek mogła zgłosić. Na etapie sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r. pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę ponownie posłużył się argumentacją dotyczącą zakończenia studiów doktoranckich przez skarżącą. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. przesądzono iż okoliczność obronienia przez skarżącą rozprawy doktorskiej nie zwalnia organu z obowiązku załatwienia jej wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium. Powyższe stanowisko sądu organ odczytał jako konieczność załatwienia wniosku bez przesądzenia wpływu utraty przez skarżącą statusu doktorantki na decyzję organu czy też braku takiego wpływu. W ocenie sądu sformowanie "załatwić wniosek" oznacza na kanwie sprawy niniejszej, że zmiana sytuacji prawnej skarżącej (ukończenie studiów doktoranckich) nie było równoznaczne z wygaśnięciem jej uprawnienia do przedmiotowego stypendium. Jak już bowiem podniesiono w wyroku z dnia 16 czerwca 2016 r. wniosek został złożony w okresie, kiedy skarżąca była doktorantką a wiec podmiotem uprawnionym do jego zgłoszenia. Wniosek ten nie jest rozpoznany do chwili obecnej dlatego, że dotychczasowe decyzje organu były uchylane z powodu uchybień formalnych. W ocenie sądu odmowa przyznania stypendium z powołaniem się na argumentację wygaśnięcia uprawnień doktoranta na skutek ukończenia studiów doktoranckich byłaby zasadna jedynie wówczas, gdyby taki wniosek został złożony po ukończeniu tych studiów.

Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (200 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2105 r., poz. 1800).