Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2394/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Magdalena Domagała, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: Minister, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu wniosku A. S. (dalej: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019r. nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

Decyzją z [...] maja 2019r. (nr wskazany na wstępie) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku A. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnik Gminy w [...] z [...] kwietnia 1982r. znak: [...] (dalej: decyzja z 1982r.) orzekającej o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,54 ha. stanowiącej wówczas własność A. S., odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej we wniosku decyzji.

A. S. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z decyzją Ministra. We wniosku podniesiono, iż decyzja z 1982r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przejęcia przez Państwo nieruchomości.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister decyzją z [...] sierpnia 2019r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019r. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji 1982r. Naczelnika Gminy [...] stanowił art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140 – dalej: ustawa). Przepis ten przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego ( w całości lub w części) na własność Państwa od osoby, która: 1/ była właścicielem przejmowanych gruntów, 2/ nie spełniała warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy albo nabyła prawo do emerytury lub renty na podstawie innych przepisów, 3/ złożyła wniosek.

Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawca A. S. był właścicielem gospodarstwa rolnego, położonego w [...], o łącznej pow. 12,6214 ha, w skład którego wchodziła m. in. działka o nr [...], a po podziale nr [...] (por. wyciąg z wykazu zmian danych ewidencyjnych). Tym samym zdaniem organu pierwsza z przesłanek wskazanych w ww. przepisie została spełniona. Organ ustalił również, że w dniu wydania przez Naczelnika Gminy w [...] decyzji z 1982r., ówczesny właściciel nieruchomości nie spełniał warunków do uzyskania emerytury, o której stanowił art. 2 ust. 1 ustawy. Warunkiem wskazanym w tym przepisie było bowiem, aby rolnik (mężczyzna) osiągnął wiek 65 lat. Tymczasem w dniu wydania decyzji z 1982r. A. S. miał ukończone 27 lat. Kolejnym warunkiem było to, aby właściciel gospodarstwa nie spełniał warunków do uzyskania renty inwalidzkiej (art. 10 ustawy). Z akt sprawy nie wynika, aby był właściciel został zaliczony do I lub II grupy inwalidzkiej. W związku z tym, spełniona została druga z przesłanek wskazanych w art. 53 ustawy.

Organ wskazał również, że mimo poszukiwań, nie udało się odnaleźć kompletnych akt sprawy dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa wskazanej wyżej nieruchomości. Zachowała się jedynie kopia decyzji. Nie odnaleziono wniosku A. S. o przejęcie nieruchomości na własność Państwa. Powyższe nie oznacza jednak zdaniem organu, że nie został on złożony. O jego istnieniu, zdaniem Ministra, świadczą dowody pośrednie, a mianowicie : 1/ w uzasadnieniu swojej decyzji Naczelnik Gminy w [...] wspomniał, że A. S. "wykazał, że jest właścicielem gospodarstwa", co może świadczyć o tym, że przed wydaniem badanej decyzji korespondował z Urzędem Gminy lub stawiał się tam osobiście, w sprawie swojego gospodarstwa; 2/ decyzja Naczelnika Gminy w [...] została wysłana A. S., o czym świadczy zawiadomienie z dnia [...] lipca 1983 r., w którym wymieniona jest decyzja z dnia 1982 r. wraz z podpisem odbioru w dniu [...] lipca 1983 r.; 3/A. S. nie odwołał się od decyzji Naczelnika Gminy w [...] i przez prawie 35 lat jej nie kwestionował. Nie skorzystał również z możliwości wzruszenia decyzji, w trybie nadzwyczajnym; 4/ strona we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika nie zanegowała woli przekazania części gospodarstwa ( złożenia wniosku o przejęcie) lecz wskazała jedynie na to, że przejęcie powinno się odbyć w innym, bliżej nieokreślonym trybie.

Zdaniem organu nie można również wykluczyć, że wniosek był złożony ustnie do protokołu, który mógł również nie zachować się w aktach sprawy, bądź nie został sporządzony w przepisanej formie, co byłoby uchybieniem formalnym, ale nieskutkującym potrzebą wyeliminowania decyzji Naczelnika Gminy w [...] z obrotu prawnego. Powyższe zdaniem organu wskazuje, że decyzja z 1982r. nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 53 ustawy. Szczególnie, że wszelkie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść legalności zaskarżonej decyzji.

Reasumując organ uznał, że brak jednoznacznych dowodów podważających legalność decyzji stanowi negatywną przesłankę do jej wzruszenia. Rażącego prawa nie można bowiem domniemywać, w związku z czym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Podniesiono również, że zgromadzona w toku postępowania dokumentacja, nie wskazuje również na zaistnienie pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności, przewidzianych w art. 156 § 1 Kpa.

Niezgadzając się ze wskazanym wyżej orzeczeniem Ministra A. S. (dalej skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego zawartego we wniosku z 14 czerwca 2019r. o ponowne rozpatrzenie sprawy

- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na tzw. "dowodach pośrednich", które nie mają oparcia w żadnych przepisach prawa i nie uwzględnienie oświadczeń skarżącego, że nigdy nie składał wniosku w jakiejkolwiek formie o przejęcie części gospodarstwa przez Państwo;

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uznanie, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa;

- art. 53 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z 1982r. (znak: [...]) oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz podkreślił, że w podstawie prawnej decyzji z 1982r. o stwierdzenie nieważności której wystąpił, wskazany został przepis art. 57 ustawy. Nie wskazano natomiast przepisu art. 53 tej ustawy, który określał przesłanki przejęcia nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Mając te przesłanki na względzie skarżący wskazał, że nigdy nie składał wniosku do Naczelnika Gminy [...] o przejecie części nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego a tym samym nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przejęcia przez państwo części jego nieruchomości. Wskazał, iż zamiarem jego było powiększenie gospodarstwa o czym świadczy złożenie wniosku o kupno ziemi z Państwowego Funduszu Ziemi a nie jego pomniejszenie. Nabyciem części jego gruntu była natomiast zainteresowana gmina, która przejęła go w faktyczne posiadanie jeszcze przed wydaniem decyzji z 1982r. Decyzja ta bowiem sankcjonowała jedynie ten fakt.

Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra, że wskazane przez organ dowody pośrednie wskazują na złożenie wniosku a przynajmniej branie udziału w postępowaniu. Zawarty w decyzji z 1982r. zapis, iż "wykazał, że jest właścicielem gospodarstwa" nie może bowiem o tym świadczyć, gdyż dane które miał wykazać były organowi znane z urzędu a zatem nie wymagały żadnego wykazywania. Podniósł, że w materiale dowodowym brak jest dokumentów wskazujących, że decyzja z 1982r. została wysłana A. S.. Tym samym, zdaniem skarżącego, za dowód pośredni na istnienie wniosku o przejęcie części gospodarstwa nie można uznać faktu, iż nie odwołał się od wskazanej wyżej decyzji oraz że przez 35 lat jej nie kwestionował. Wyjaśnił, że kopię decyzji uzyskał dopiero w 2016r. z Sądu Rejonowego w [...], gdy rozpoczął działania celem wyjaśnienia legalności poczynań Naczelnika Gminy [...] przy przejęciu części jego gospodarstwa. W zakresie ostatniego ze wskazanych przez organ dowodów pośrednich skarżący oświadczył, że nigdy nie składał wniosku o przejęcie jakiejkolwiek części gospodarstwa na rzecz Państwa – więc przejęcie gruntu w drodze decyzji wydanej na podstawie ww. ustawy stanowiło rażące naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W dniu [...] października 2019r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego z dodatkowym stanowiskiem w sprawie odnoszącym się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę. W piśmie wyjaśniono, że do marca 2016r. skarżący był przekonany, że przejęcie na rzecz Skarbu Państwa części jego gospodarstwa mogło się odbyć z zastosowaniem takiej podstawy prawnej, która nie wymagała woli właściciela na takie przejęcie, wyrażonej w stosownym wniosku. O fakcie, że przejęcie zostało dokonane w oparciu o przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin dowiedział się dopiero z przekazanej przy piśmie Sądu Rejonowego w [...] kopii decyzji Naczelnika Gminy w [...] z 1982r. Wskazał również, "że trudno zrozumieć, w oparciu o jakie zasady logicznego rozumowania można wywodzić, że informacja o decyzji Naczelnika zawarta w zawiadomieniu może być dowodem, że ta decyzja została mi dostarczona i jaki to ma związek z oceną stopnia naruszenia prawa przy wydaniu przedmiotowej decyzji przez Naczelnika Gminy w [...]". Skarżący wskazał przy tym że nie jest w posiadaniu tego zawiadomienia z [...] lipca 1983r. i nie wie czego ono dotyczy a nadto organ w decyzjach nie powoływał się na ten dokument a uczynił to dopiero w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] sierpnia 2019r. (nr wskazany na wstępie), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019r. (nr wskazany na wstępie) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z 1982r., którą orzeczono o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,54 ha, która stanowiła własność skarżącego.

Przystępując do rozpoznania sprawy w pierwszym rzędzie Sąd wskazuje, iż kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy decyzji wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie trybie nieważności. Poza sporem jest okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Zauważenia również wymaga, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydawania decyzji, kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym.

Zadaniem organu, prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby jego przedmiotem było ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1996 r., III ARN 70/95, OSNCP 1996/18/258).

Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia. Takie postępowanie traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się na podstawie art. 157 k.p.a. W świetle tego przepisu zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji jedynie pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, określonej w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.

Podkreślenia wymaga, że interpretacja przepisów, dotyczących możliwości podważenia decyzji ostatecznych, musi być ścisła i nie może rozszerzać zakresu unormowania. Usuwanie orzeczeń ostatecznych narusza bowiem ład systemu prawnego, stanowi odstępstwo od zasady stabilności decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjności postępowania. Zatem tylko wyraźnie określone w ustawie przyczyny, obejmujące najdalej idące wadliwości orzeczenia lub poprzedzającego go postępowania, mogą prowadzić do jego wzruszenia.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo administracyjnym rażące naruszenie prawa, a zatem przesłanka o której mowa w pkt 2 art. 156 § 1 k.p.a., zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu zatem o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny.

W niniejszej sprawie Sąd po dokładnym przeanalizowaniu przeprowadzonego przez organy postępowania, jak również zgromadzonych w jego wyniku dokumentów uznał, że skarga jest zasadna. Wydane bowiem w niniejszej sprawie decyzje Ministra są przedwczesne bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy i zebrania niezbędnego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] kwietnia 1982r. (dalej: "decyzja z 1982r."). Decyzja ta jak wynika z jej treści została podjęta na podstawie art. 57 ustawy z dnia 27 października 1977r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. nr 32, poz. 140 – dalej: "ustawa"). Wskazany przepis w dacie wydania decyzji tj. 8 kwietnia 1982r. stanowił, że: "Odpłatne przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Państwa (...) następuje w formie decyzji naczelnika gminy". Z treści decyzji z 1982r. jednoznacznie wynika, że przejęcie nastąpiło odpłatnie na własność Państwa części gospodarstwa rolnego położonego w [...] o pow. 0,54 ha. Powyższe wskazuje zatem, w zestawieniu z zapisami Rozdziału 5 - Przekazywanie gospodarstw rolnych, ww. ustawy, iż materialnoprawną podstawą wydania decyzji z 1982r. o przejęciu na własność części gospodarstwa rolnego skarżącego na rzecz Skarbu Państwa stanowił przepis art. 53 ust.1 ustawy, mimo że nie został on wskazany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia. Brak wskazanie w podstawie prawnej decyzji tego przepisu, obok art. 57 ustawy, niewątpliwie stanowi naruszenie, jednak tego naruszenia nie można uznać za naruszenie kwalifikowane, które powodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności decyzji z 1982r. W orzecznictwie istnieje bowiem pogląd, który Sąd w całości podziela, że niewskazanie w podstawie prawnej przepisu lub błędne wskazanie przepisu, gdy istnieje przepis prawny do wydania decyzji nie implikuje nieważności takiej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (v. wyrok WSA z 11 grudnia 2013. sygn. II SA/Kr 1101/13 wyrok NSA z 7 kwietnia 1993 r. sygn. akt II SA/Kr 1477/91, z 8 lutego 1983 r. sygn. akt I SA 1294/82, ONSA 1983, nr1, poz.5; )

Art. 53 ust.1 ustawy stanowił, że : "Jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo".

A zatem aby dokonać ustalenia czy w niniejszej sprawie, jak utrzymuje skarżący, mamy do czynienia z decyzją wydaną z rażącym naruszeniem prawa niezbędne było ustalenie czy ziszczone zostały wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie do wydania decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Nie jest negowane przez skarżącego, że pierwsze dwie przesłanki o których mowa w art. 53 ust.1 ustawy zostały spełnione, tj. 1/ A. S. był właścicielem opisanego w decyzji gospodarstwa rolnego oraz 2/ nie spełniał on warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy.

Pozostaje zatem do ustalenia czy właściciel nieruchomości złożył w organie wniosek o przejecie części nieruchomości, gdyż brzmienie cytowanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, że takie przejęcie mogło być dokonane jedynie na wniosek właściciela. Ta okoliczność stanowi element sporny w sprawie, gdyż zdaniem organu, który w tym zakresie opiera się na "dowodach pośrednich" (poza kopią decyzji nie odnaleziono żadnych akt dot. sprawy), tj.: 1/ treści samej decyzji z 1982r. gdzie zawarty został zapis, że A. S. "wykazał, że jest właścicielem gospodarstwa", 2/ fakcie wysłanie decyzji z 1982r. do skarżącego, 3/ braku złożenia odwołania przez skarżącego i przez 35 lat niekwestionowanie tej decyzji, 4/ brak zanegowanie we wniosku o stwierdzenie nieważności, woli przekazania tego gospodarstwa - taki wniosek został złożony przy czym mógł być on również złożony ustnie do protokołu, który się nie zachował. Nie powoduje to jednak zdaniem organu konieczności wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Tymczasem skarżący wskazuje, iż nigdy nie składał takiego wniosku. Wskazuje również, że był zainteresowany rozbudową gospodarstwa rolnego po przejęciu go w 1979r. od rodziców, a nie jego pomniejszeniem.

Niewątpliwie organ podjął czynności celem ustalenia gdzie znajdują się akta sprawy oraz co zawierają. Jednak postępowanie to nie dało wyników, bowiem poza kopią decyzji z 1982r. o której stwierdzenie nieważności wniósł skarżący nie udało się organowi odnaleźć żadnych dokumentów związanych ze sprawą. Zauważyć w tym miejscu należy, że skoro prowadzone poszukiwanie nie spowodowało odnalezienia akt sprawy, to powstaje wątpliwość dlaczego organ odstąpił przed wydaniem zaskarżonej decyzji od zbadania dokumentów oraz ksiąg wieczystych o nr KW nr [...], KW nr [...], KW nr [...] (pismo z [...] sierpnia 2018r. i z [...] października 2018r.), o które stosownymi wnioskami wystąpił a których niewątpliwie nie otrzymał z Sądu przed wydaniem zaskarżonej decyzji (dokumentów tych brak bowiem w aktach). Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że organ nie podjął wszystkich możliwych działań celem ustalenia czy skarżący złożył wniosek o przejęcie części gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie skoro brak jest akt sprawy organ jest zobowiązany do dokonania ustaleń i wyciągnięcia wniosków w oparciu o całość zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym wyciągnięcia wniosków z dowodów pośrednich. Może on również przesłuchać świadków np. K. D., który w 1982r. był Naczelnikiem Gminy lub innych pracowników organu, którzy mogą coś wiedzieć o wydanej decyzji i aktach dotyczących tej sprawy, a także stronę.

Tymczasem w niniejszej sprawie organ przeanalizował tylko część dowodów nie wskazując dlaczego innym zgromadzonym dowodom odmawia wiarygodności i mocy dowodowej. Uznał on bowiem, jak wskazano powyżej, jako dowód pośredni wskazujący, że skarżący złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa: zapis zawarty w decyzji mówiący o tym że A. S. "wykazał że jest właścicielem gospodarstwa", fakt wysłania decyzji skarżącemu, nieodwołanie się przez skarżącego od tej decyzji oraz niekwestionowanie jej przez 35 lat a także nie zawarcie we wniosku o stwierdzenie nieważności zanegowania woli przekazani tego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa. Wskazać jednak w tym miejscu należy, że nie bardzo wiadomo w oparciu o co organ uznał, np. że:

- decyzja z 1982r. została skarżącemu wysłana. Fakt, iż wymieniony on został w jej rozdzielniku nie oznacza jeszcze, że została ona wysłana do skarżącego. Szczególnie gdy się weźmie pod uwagę, że organ nie dokonał ustaleń czy pozostałe podmioty wskazane w tym rozdzielniku otrzymały tę decyzję, co ewentualnie mogłoby uprawdopodobniać, że również do skarżącego została ona wysłana. Nadto Sąd w tym miejscu zauważa, że za niezrozumiałe należy uznać stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, gdzie organ wskazał, że o tym iż decyzja z 1982r. została doręczona skarżącemu świadczy zawiadomienie z [...] lipca 1983r., w którym wymieniona jest decyzja z dnia [...] kwietnia 1982r. wraz z podpisem odbioru w dniu [...] lipca 1983r. Organ nie zauważył jednak, że wskazane przezeń zawiadomienie z dnia [...] lipca 1983r. nie było kierowane do skarżącego lecz do Urzędu Gminy [...] a odbiór wskazanego dokumentu nie potwierdził skarżący lecz pracownik organu na co wskazuje podobieństwo widniejącego tam podpisu z podpisem jaki widnieje na piśmie z [...] czerwca 1979r. nr [...] , gdzie z pieczęci wynika, że podpis ten złożyła Inspektor ds. Gospodarki Ziemnej I. K.. A zatem w jaki sposób pismo, które otrzymał Urząd Gminy [...] ma wykazywać że decyzja z 1982r. została wysłana do skarżącego?

- skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności wprost nie negował woli przekazania części gospodarstwa. Wprost być może nie, niemniej jednak we wniosku [...] sierpnia 2016r. znajduje się zapis " W roku 1979 przejąłem gospodarstwo od Rodziców i byłem bardziej zainteresowany jego powiększeniem niż zmniejszeniem, a na pewno nie wchodziło w grę przekazanie choćby jego części w zamian za świadczenie emerytalne". Co świadczy o tym że nie był on zainteresowany przekazaniem części gospodarstwa. A biorąc pod uwagę, że jest to oświadczenie składane po latach w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, to zdaniem Sądu jest to nieprzydatny dowód pośredni do wykazania, że wniosek był złożony.

Jednocześnie, zauważenia wymaga, że rozpoznając sprawę organ zupełnie pominął i nie odniósł się do innych zgromadzonych w sprawie dowodów takich jak:

-umowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 1979r. o przekazaniu nieodpłatnym gospodarstwa rolnego następcy. W umowie tej w pkt 10 został zawarty zapis przeniesiony z art. 49 ustawy, że " Następca, który przejął gospodarstwo rolne lub jego część na własność, nie może przed upływem 10 lat od daty przejęcia zbyć w całości lub w części nieruchomości wchodzących w skład tego gospodarstwa. Zbycie nieruchomości lub jej części przed upływem tego terminu może nastąpić za zgodą naczelnika gminy jedynie w wypadkach społecznie i gospodarczo uzasadnionych". Rodzi się zatem wątpliwość czy przy takim zapisie ustawowym, który został również zawarty w podpisanej przez skarżącego umowie skarżący już po niespełna 3 latach złożył by wniosek o nabycie części gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa. Szczególnie, że z akt sprawy nie wynika by nabycie tej części nieruchomości było społeczno i gospodarczo uzasadnione;

- dokumenty z roku 1979 w tym w szczególności decyzja Naczelnika Gminy [...] nr [...] oraz zgłoszenie o nabycie ziemi z [...] października 1979r., z których wynika, że skarżący ubiegał się o nabycie gruntów i co potwierdza jego twierdzenia, że był zainteresowany powiększeniem gospodarstwa rolnego a nie jego pomniejszeniem.

Sąd zauważa również, że organ w żaden sposób nie próbował wyjaśnić czy ustalona decyzją z 1982r. wartość przejmowanej nieruchomości została wypłacona. W świetle przepisu art. 54 ust. 3 ustawy, wypłata należności miała następować w ratach miesięcznych, a w szczególnych wypadkach jednorazowo. Spłata ta miała być dokonywana przez bank spółdzielczy zgodnie z § 41 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1977r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeń dla rolników i ich rodzin (Dz.U nr 37 poz. 166). Rodzi się zatem pytanie czy ustalona decyzją należność została wypłacona skarżącemu czy też nie. Wszak jako otrzymujący decyzję z 1982r. został wymieniony również Bank [...] a zatem powinien był on dokonać realizacji płatności.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że obowiązkiem każdego organu jest stanie na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a następnie dokonać oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W rozpatrywanej sprawie organ naruszył ww. przepisy postępowania, bowiem nie został w sprawie ustalony stan faktyczny niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, w konsekwencji rozstrzygnięcie zostało wydane bez dokonania niezbędnych w sprawie ustaleń i niepełnego materiału dowodowego, który był dostępny w tej sprawie. Takie uchybienie organu odwoławczego mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zatem zarzuty podniesione w skardze – w znacznej części - okazały się zasadne.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 a w konsekwencji również art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną przedstawioną przez sąd, w szczególności uzupełni materiał dowodowy o dokumenty znajdujące się we wskazanych wyżej księgach wieczystych oraz w przypadku nieodnalezienia innych dokumentów, które pozwoliłyby na wyjaśnienie czy wniosek został złożony przez skarżącego, organ winien przeprowadzić inne czynności mające na celu dogłębne wyjaśnienie sprawy (np. przesłuchać świadków, przesłuchać stronę). W zależności od poczynionych ustaleń organ dokona analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyda stosowne rozstrzygnięcie w zgodzie z przepisami k.p.a. i przy spełnieniu wymogów określonych w art. 107 k.p.a.