Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1122/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156  par. 1  pkt 2,  art. 30  par. 1  art. 28  art. 156  par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1a  art. 135  art. 200 art. 202  art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skarg M. S., K. S., K. D., R. K., M. Z. i A. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju solidarnie na rzecz K. S. i K. D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz R. K., M. Z. i A. P. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1951 r. nr [...] o odmowie przyznania przeddekretowym właścicielom nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej jako [...] nr wykazu hip. [...], prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości.

Decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i oceny prawnej sprawy.

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przywoływanym dalej jako: "dekret" i stanowiła własność J. K. oraz J. M. J. M. zmarł [...] stycznia 1944 r. a spadek po nim nabyła M. M. ([...]). J. K. zmarł [...] czerwca 1951 r., a spadek po nim nabyła W. K. oraz S. K., J. K. i J. K. ([...]).

Wnioskiem z 10 maja 1948 r. J. K. i M. M., reprezentowani przez adw. M. B., wystąpili w trybie art. 7 dekretu o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Orzeczeniem administracyjnym z [...] sierpnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło J. K. i J. M. prawa własności czasowej, powołując się na przeznaczenie terenu zgodnie z "opracowywanym" planem zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną. Orzeczenie to zostało skierowane do W. K.

Uprzednio w odniesieniu do tej nieruchomości orzeczenie o tożsamej treści nr [...] podjął [...] października 1949 r. wydał Prezydent [...], z tym że motywował je wówczas brakiem złożenia wniosku dekretowego.

Aktualnie nieruchomość ta wchodzi w skład położonych w obrębie [...] dziełek ewidencyjnych nr nr: [...] – stanowiących własność Skarbu Państwa oraz działek nr [...] – będących wlasnością komunalną.

Decyzją z [...] lipca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia z [...] sierpnia 1951 r. w części dotyczącej nieruchomości stanowiących własność [...].

Decyzją z [...] marca 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło z kolei w analogicznym zakresie nieważność orzeczenia z [...] października 1949 r. W odniesieniu do tego orzeczenie w pozostałej części jego nieważność stwierdził Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...].

Wnioskiem z 14 listopada 2011 r. M. S. (następca prawny M. M.) wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1951 r. w części w jakiej dotyczy gruntów stanowiących obecnie własność Skarbu Państwa.

W wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] sierpnia 2015 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] maja 2017 r., odmówił stwierdzenia nieważność ww. orzeczenia w zakwestionowanej części, nie dopatrując się by było ono obarczone wadą rażącego naruszenia prawa bądź którąkolwiek z innych wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a.

Odwołując się do treści art. 7 ust. 2 dekretu Minister wskazywał, że organ zobligowany był do uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Dla przedmiotowego terenu natomiast - jak ustalił organ nadzoru odwołując się w tym zakresie do sporządzonej na potrzeby postępowania nieważnościowego opinii geodezyjnej - obowiązujące były dwa plany. Dla [...] części nieruchomości (obejmującej część działek nr [...]) był to Ogólny Plan Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., a dla [...] części (obejmującej działkę nr [..]), obowiązującym był uchwalony [...] stycznia 1949 r. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego [...] nr [...] ([...]) Zgodnie z pierwszym z wymienionych planów teren działek nr [...] przeznaczony był pod ulice i przemysł. Natomiast według Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] nr [...] działka nr [...] usytuowana była na terenach przeznaczonych pod kolej i urządzenia komunikacyjne Polskich Kolei Państwowych oraz pod ulice.

Minister zauważał przy tym, że tereny przeznaczone w przedwojennym planie pod przemysł przylegały bezpośrednio do terenów kolejowych. Po zakończeniu wojny planowano na terenie położonym przy ul. [...] kolejowej budowę. W tym kontekście odwoływał się on do znajdującej się w aktach notatki z [...] lutego 1962 r. wskazującej na wydanie [...] marca 1951 r. opinii dotyczącej stacji ładunkowej przy ul. [...]. Jak również zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z [...] listopada 1955 r.

Mając na względzie te ustalenia, jak też obowiązujące w dacie wydawania kontrolowanego orzeczenia regulacje prawne wywodził, że uprawnione było wskazanie w uzasadnieniu jako przeszkody uniemożliwiającej przyznanie prawa własności czasowej przeznaczenie przeznaczenia terenu pod użyteczność publiczną. Tym samym odmowa przyznania tego prawa nie naruszała jego zdaniem w sposób rażący art. 7 ust. 2 dekretu. Minister nie podzielił także oceny inicjatora postepowania nieważnościowego, iż kontrolowane orzeczenie z 1951 r. rozstrzygało o prawach zmarłego (w tym wypadku J. M.). Fakt, że w orzeczeniu tym użyto zwrotu "odmawia dot. właść.: J. K. i J. M. prawa własności czasowej (...)" nie świadczy bowiem w jego ocenie o traktowaniu tego ostatniego jako strony postępowania, lecz było to konsekwencja figurowania danych wyżej wymienionego w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości jako właściciela. Organ dekretowy dysponując zatem dokumentami załączonymi do wniosku dekretowego (zaświadczeniem Sądu Okręgowego [...] z [...] lutego 1947 r., w którym J. M. figurował jako właściciel gruntu oraz tytułem wykonawczym Sądu Grodzkiego z [...] października 1947 r.) nie orzekł o odmowie przyznanie prawa własności czasowej J. M., lecz o odmowie przyznania owego prawa dotychczasowemu właścicielowi, którym wedle księgi był wyżej wymieniony, po którym prawa nabyła jego spadkobierczyni, będąca zarazem inicjatorką postępowania dekretowego. Wymienienie zatem go w treści orzeczenia było jedynie wynikiem bezpośredniego stosowania dekretu i powszechną wówczas praktyką. Minister odwołał się przy tym do poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2011 r. I OSK 1383/10.

Na decyzję tę skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. S. i następcy prawni J. K. – K. D., K. S. oraz M. Z., R. K. i A. P.

M. S. zarzucił decyzji naruszenie:

1. art. 156 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ nadzoru orzekający w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej uprawniony jest rozstrzygać co do istoty sprawy objętej kontrolowaną decyzją i w związku z tym:

a) dokonanie przez Ministra w ramach postępowania nieważnościowego ustaleń mających na celu skorygowanie rażących nieprawidłowości jakie miały miejsce w zakresie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Prezydium Rady Narodowej w [...], podczas gdy organ nadzoru nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania mającego na celu zastąpienie działań organu, którego decyzja administracyjna podlega kontroli,

b) włączenie do treści zaskarżonej decyzji de facto własnego uzasadnienia, co powoduje nadawanie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa powyższemu orzeczeniu dekretowemu treści w nim niezawartych,

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że skierowanie orzeczenia z [...] sierpnia 1951 r. do osoby zmarłej nie stanowi jego wady, podczas gdy błąd wobec osoby jak powyższy powinien być oceniany jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. przepisu,

3. art. 7 ust. 2 dekretu, poprzez przyjęcie, że odmowa przyznania własności czasowej w odniesieniu do dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] na rzecz jej poprzednich właścicieli była uzasadniona, podczas gdy utrwalone zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w doktrynie pozostaje stanowisko, zgodnie z którym:

a) niewyjaśnienie przez organ dekretowy jakie przeznaczanie ma nieruchomość w planie zabudowy obowiązującym w dacie wydawania decyzji dekretowej i oparcie się w tym względzie wyłącznie na planie będącym dopiero w opracowywaniu stanowi rażące naruszenie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

b) nawet przeznaczenie nieruchomości objętej działaniem dekretu na cele użyteczności publicznej "automatycznie" nie przesądzało o wyłączeniu możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej takiej nieruchomości i nie zwalniało organu dekretowego od wynikającego z przepisu art. 7 ust. 2 dekretu obowiązku dokonania szczegółowych i wnikliwych ustaleń w powyższym zakresie.

K. D. i K. S. zarzuciły decyzji naruszenie:

1.art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 § 1 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz.U. Nr 34 poz. 311) w zw. z art. 9 i 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz.U. Nr 36 poz. 341) w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez bezzasadne uznanie, iż J.M. nie był stroną orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z [...] sierpnia 1951 r. o którego prawach i obowiązkach ona rozstrzygała, gdyż inicjatorem i stroną postępowania była M. M. jego spadkobierczyni, podczas gdy zgodnie z literalną treścią orzeczenia, została ona skierowana do J. M. oraz orzekała o jego prawach i obowiązkach jako strony postępowania, nie zaś o prawach i obowiązkach M. M., pomimo iż jako osoba nieżyjąca nie posiadał on zdolności prawnej i nie mógł być stroną postępowania, co skutkuje nieważnością orzeczenia;

2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 75 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej o postępowaniu administracyjnem, poprzez bezzasadne uznanie, iż nie zachodziła przesłanka do stwierdzenia rażącego naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu uzasadniająca stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1951 r., podczas gdy brak jednoznacznego wskazania w treści tego orzeczenia, jaki wzorzec planistyczny był obowiązujący w dacie jego wydania oraz jakie było przeznaczanie gruntu w tym planie, lecz oparcie go na bliżej nieokreślonym planie zagospodarowania przestrzennego będącym rzekomo w opracowaniu, jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu;

3.art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu poprzez nieprawidłowe ustalenie wzorca planistycznego obowiązującego w dacie wydawania orzeczeni, poprzez bezzasadne uznanie, że w tej dacie obowiązywał Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego nr [...], w sytuacji gdy plan ten nie został uchwalony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a nawet przy przyjęciu, ze został uchwalony zgodnie z prawem to wygasł w wyniku jego derogacji na skutek braku stosowania (desuetudo) oraz zniesienia urzędu Ministra Budownictwa odpowiedzialnego za jego uchwalenie i stosowanie;

4.art. 7 k.p.a. w zw, z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż ocena możliwości korzystania z nieruchomości przy ul. [...] przez dotychczasowego właściciela powinna być oceniana na podstawie postanowień Ogólnego Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego z 1931 r. podczas gdy plan ten nie służyły odbudowie czy też rozbudowie zniszczonej [...] i nie posiadał jakiegokolwiek powiązania z art. 1 dekretu, a zatem nie stanowił wzorca planistycznego dla oceny przesłanki wynikającej z art. 7 ust. 2 dekretu, co w konsekwencji powoduje, iż w dacie wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...], nie było przesłanek negatywnych umożliwiających odmowę przyznania prawa własności czasowej;

5.art. 7 k.p.a. w. zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu poprzez konkretyzacje przeznaczenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w planie z 1931 r., przez pryzmat decyzji lokalizacyjnych nieistniejących w dacie wydania orzeczenia oraz na podstawie notatki z [...] lutego 1962 r., wskazującej na wydanie [...] marca 1951 r. opinii dotyczącej stacji ładunkowej przy ul. [...], podczas gdy:

a) nie jest uzasadniona prawnie możliwość konkretyzacji przeznaczenia gruntu na cele przemysłu przewidzianej w planie z 1931 r., na podstawie zaświadczeń lokalizacyjnych powstałych w wykonaniu zatwierdzonych planów gospodarczych nie odnoszących się do treści owego planu, bądź też na podstawie opinii dotyczącej założeń inwestycyjnych związanych z daną nieruchomością w bliżej nieokreślonym terminie,

b) nie zostało wykazane, iż na podstawie dokumentów powstałych przed dniem wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej, wydano zaświadczenia lokalizacyjne, na podstawie których uszczegółowiony zostałby cel przemysłowy przeznaczenia nieruchomości, przewidziany w planie z 1931 r.,

6. art. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r., o zakładaniu nowych przedsiębiorstw i popieraniu prywatnej inicjatywy w przemyśle i handlu (Dz.U. Nr 3 poz. 18) w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie oraz uznanie, iż na terenie przeznaczonym przez przemysł w planie z 1931 r. mógł być, stosownie do przepisów dekretu z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3 poz. 17), w dacie wydania orzeczenia wykonywany wyłącznie cel transportu i infrastruktury kolejowej, podczas gdy nieruchomość mogła być wykonywana przez dotychczasowego właściciela prowadzącego przedsiębiorstwo przemysłowe lub handlowe pod warunkiem dopełnienia wymogów ustawowych.

M. Z., R. K. K. i A. P. zarzuciły z kolei decyzji naruszenie:

1.art. 7 ust. 2 dekretu przez uznanie ,że orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1951 r. w zakwestionowanej części jest prawidłowe ponieważ przyczyny odmowy podane w uzasadnieniu tego orzeczenia wg Ministra Infrastruktury i Budownictwa choć są błędne nie stanowią rażącego naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. , a przeznaczenie gruntu objętego orzeczeniem uwzględniając postanowienia obowiązujących wówczas planów na cele użyteczności publicznej dawało podstawy do takiej decyzji, kiedy w samym orzeczeniu jako podstawę odmowy przyznania użytkowani wieczystego przywoływała opracowywany plan zagospodarowania przestrzennego zamiast obowiązującego, a nadto nie rozważała i nie uzasadniła szczegółowo czy nawet wg tego planu przeznaczenie gruntu na cele użyteczności publicznej da się pogodzić z przyznaniem własności czasowej użytkowania wieczystego) dawnym właścicielom, dokonując tym samym swoistego wywłaszczenia bez potrzeby prowadzenia odpowiedniego postępowania;

2 art.156 § 1 pkt 2 k.p.a przez nieuzasadnione uzupełnianie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa jako instancję nadzorczą działań organu poddanego kontroli w zakresie gromadzenia materiału dowodowego mającego być podstawą decyzji oraz niedopuszczalne konwalidowanie uzasadnienia decyzji odmownej z 6 sierpnia1951 r. poprzez sporządzenie własnego uzasadnienia przez Ministra, w którym stawia on hipotezy, że Prezydium Rady Narodowej w [...] mogło utożsamiać planowaną inwestycję kolejową z przemysłem i odmawiając przyznania własności czasowej poprzednikom prawnym skarżących miało wiedzę, że na przedmiotowej nieruchomości planowana jest realizacja dużej inwestycji kolejowej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnosili oni o uchylenie zaskarżonej decyzji jaka tez poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. M. S. domagał się nadto zobowiązania organu do wydania w zakreślonym przez Sąd terminie decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia z 1951 r. teren nieruchomości przy ul. [...] stanowi obecnie własność Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.

Postanowieniem z 5 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy objęte ww. skargami połączył do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skargi zasługują na uwzględnienie, gdyż zasadny jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niestwierdzenie przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju nieważności kontrolowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1951 r. (względnie stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa) mimo, że jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, wynikającą z faktu, że postępowanie nimi zakończone prowadzone było wobec osób nieżyjących i to o prawach tych osób nim rozstrzygano.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy poza sporem jest, że J. M. - który obok J. K. był współwłaścicielem nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] – w dacie rozstrzygania o zasadności zgłoszonego m.in. przez jego następczynię prawną M. M. żądania przyznania prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości, już nie żył. Z załączonego do wniosku dekretowego tytułu wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...] z [...] października 1947 r. [...] stwierdzającego nabycie spadku po wyżej wymienionym wynika wszak, że zmarł on [...] stycznia 1944 r. Z przeprowadzonego z kolei na rozprawie dowodu z odpisu skróconego aktu zgonu J. K. (znajdującego się w aktach administracyjnych złożonych do sprawy I SA/Wa 1128/17) wynika zaś, że także on zmarł przed podjęciem kontrolowanego orzeczenia. Miało to bowiem miejsce [...] czerwca 1951 r. Jednocześnie z treści orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] wynika, że rozstrzyga ono w sposób negatywny wprost o prawach ww. zmarłych stwierdzając: "odmawia dot. właść.: J. K. i J. M. prawa własności czasowej (...)". Kształtuje zatem sytuację prawną osób nieżyjących.

To zaś oznacza, jak trafnie wywodzili M. S. oraz K. D. i K. S., że powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w stosunku do podmiotów, które nie mogły mieć wówczas statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wprawdzie kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej, to zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony, prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12 Lex nr 1452172). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby bowiem można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Takie same reguły należało stosować w stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania orzeczenia dekretowego. Osoba interesowana (a więc strona) aby mogła uczestniczyć w postepowaniu i jej sytuację organ mógł władczo kształtować, musiała mieć zdolność prawną. Tę zaś po myśli § 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postepowaniu administracyjnym, władza oceniała według przepisów prawa cywilnego – w tym wypadku art. 6 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego.

Skoro zatem w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji dekretowej w stosunku do osób zmarłych, to wbrew temu co wywodził Minister Infrastruktury i Rozwoju należy przyjąć, że rozstrzygnięcie to obarczone jest od dnia ich podjęcia wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co skutkować winno stwierdzeniem jego nieważności, o ile oczywiście na przeszkodzie takiemu rozwiązaniu nie stoją okoliczności, o których stanowi art. 156 § 2 in fine k.p.a. (nieodwracalne skutki prawne jakie orzeczenia wywołały). Powyższej konstatacji nie może zmienić fakt, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] doręczone została także jednej z następczyń prawnych J. K. – W. K. Zwłaszcza, jeśli wziąć pod uwagę, że owo doręczenie nie nastąpiło jako następczyni prawnej zmarłego (hipotetycznej bądź faktycznej), ale jako osobie, która już po złożeniu wniosku dekretowego przez J. K. i M. M., wystąpiła do organu z podaniem o wydanie orzeczenia (zaświadczenia) "w sprawie przeznaczenia [...]. (vide podanie z [...] lipca 1951 r. - t. 2 akt administracyjnych). Do takich wniosków prowadzi nie tylko koincydencja czasowa wniesionego przez nią podania i daty wydania przez Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczenia, ale przede wszystkim oznaczenie go numerem tożsamym z liczbą dziennika pod jakim podanie W. K. zarejestrowano ([...]), jak też zaniechanie jego doręczania stronie, która faktycznie wnioskowała o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu- tj. M. M. (jej pełnomocnikowi).

Nawet bowiem gdyby czysto hipotetycznie chcieć przyjąć założenie - jak czyni to organ nadzoru - że sformułowane w orzeczeniu rozstrzygnięcie nawiązuje jedynie do stanu własnościowego nieruchomości ujawnionego w prowadzonej dla niej księdze wieczystej oraz literalnego brzmienia art. 7 ust. 2 dekretu, a rzeczywistą intencją organu była odmowa przyznania prawa następcom prawnym byłych właścicieli, to nie sposób takiego stanowiska obronić wobec pominięcia tych następców (wyjąwszy jednego z nich) przy doręczaniu orzeczenia.

Nieuprawnione jest w tym kontekście odwoływanie się przez Ministra do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2013 r. I OSK 1383/10, który - co jest istotne - podjęty został na tle sprawy o zasadniczo odmiennym stanie faktycznym. Godzi się zwrócić uwagę, że w sprawie stanowiącej wówczas przedmiot rozważań sądu to następca prawny zmarłego byłego właściciela nieruchomości warszawskiej złożył wniosek o przyznanie do jej gruntu prawa własności czasowej, a rozpoznając go organ jedynie w sposób błędny zredagował sentencję podjętego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, wymieniając w niej jako osobę, której odmawia prawa, tegoż właściciela. Przy czym samą decyzję doręczał temu następcy prawnemu. W takiej zaś sytuacji nie sposób mówić o prowadzeniu postępowania w stosunku do osoby zmarłej. W niniejszej natomiast sprawie stan faktyczny przedstawiał się zgoła odmiennie.

Mając zatem na względzie, że kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodzić się przyjdzie ze stronami skarżącymi, że odmowa stwierdzenia jego nieważności przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju - o czym orzekł on decyzją z [...] sierpnia 2015 r. - motywowana niedostrzeżeniem tej wady, narusza ww. przepis w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, poprzez błędną subsumcję stanu faktycznego do normy prawnej w nim zawartej. W konsekwencji narusza tenże przepis także utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 22 maja 2017 r. To z kolei prowadzić musi do ich uchylenia.

Zważywszy zaś na przyczyny, które przesądzają o kwalifikowanej wadliwości orzeczenia Prezydium Rady Narodowej, bezprzedmiotowe jest obecnie odnoszenie się przez Sąd do merytorycznych zarzutów skargi dotyczących kwestii obowiązywania na części spornego obszaru Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] z 1949 r. jak też możliwości uczynienie punktem odniesienia w sprawie postanowień Ogólnego Planu Zabudowania [...] z 1931 r. i ewentualnego naruszenia przez organ dekretowy, a co za tym idzie także przez Ministra, w sposób rażący art. 7 ust. 2 dekretu. Ta kwestia byłaby istotna, gdyby postępowanie poprzedzające wydanie orzeczenia z 1951 r, jak też ono same wolne były od wskazanej wyżej wady.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania w odniesieniu do M. S. orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). W odniesieniu do kosztów postępowania należnych K. D. i K. S. orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c przywołanego rozporządzenia. Natomiast podstawą zwrotu kosztów postępowania na rzecz M. Z., R. K. i A. P. stanowił art. 200 w zw. z art. 202 i art. 205 § 2 ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).

Rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględni ocenę prawną sformułowaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, ustali jakie skutki prawne wywołała kontrolowane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] w zakresie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a następnie dokona ich oceny pod kątem negatywnej przesłanki z art. 156 § 2 in fine k.p.a. i w zależności od poczynionych w tym aspekcie ustaleń podejmie rozstrzygnięcie, którego treści skład orzekający obecnie nie przesądza. Ze względu zaś na konieczność poczynienia tych dodatkowych ustaleń, wykluczona była możliwość zastosowania w sprawie art. 145a § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o co wnioskował jeden ze skarżących.