Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1316/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 2, art. 164
journal: Dz.U. 2013 poz 1410
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej - tekst jednolity
article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant starszy asystent sędziego Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1510/14 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Decyzją z 20 listopada 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1510/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Spółki z o.o. w C. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] września 2013 r. w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] marca 2009 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek W. Spółka z o.o. Sp. k. z siedzibą we W. (dalej: wnioskodawca) o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "300" o numerze R-171686 w zakresie czasopism i broszur krzyżówkowych, czasopism-tytułów czasopism z krzyżówkami oraz książek z krzyżówkami, udzielonego na rzecz A. Sp. z o.o. w C. (dalej: uprawniona). Znak "300" został przeznaczony do oznaczania następujących towarów ujętych w klasie 16: czasopisma, czasopisma szaradziarskie, książeczki, broszury, ulotki, kalendarze, plakaty, zeszyty.

Wnioskodawca podniósł, że jego interes prawny przejawia się w tym, że uprawniony z tytułu posiadania spornego prawa dochodzi wobec niego roszczeń w postępowaniu gospodarczym przed Sądem we W.. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 129 ust. 1 pkt 2, art. 129 ust. 2 pkt 2 oraz art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410 ze zm.; dalej: p.w.p.). Zarzucił, że przedmiotowy znak nie ma konkretnej zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., ponieważ liczba "300" jest oznaczeniem informacyjnym względem wskazanych towarów i może informować o ich zawartości (np. o liczbie zadań krzyżówkowych lub szaradziarskich). Zdaniem wnioskodawcy elementy graficzne spornego oznaczenia nie nadają mu charakteru odróżniającego, ponieważ mają one podrzędne znaczenie w stosunku do dominującej wizualnie liczby "300".

Decyzją z [...] września 2013 r. Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "300" o numerze R-171686 dla następujących towarów w klasie 16: broszury krzyżówkowe, broszury zawierające krzyżówki, broszury szaradziarskie, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady; w pozostałym zakresie postępowanie umorzył i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Organ uznał, że wnioskodawca wykazał interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego prawa, ponieważ podobnie jak uprawniony jest wydawcą czasopism z krzyżówkami, a ponadto uprawniony wystąpił do Sądu Okręgowego we Wrocławiu z powództwem przeciwko niemu o zakazanie wprowadzania do obrotu czasopism krzyżówkowych oznaczanych cyfrą.

W ocenie Urzędu Patentowego, znak towarowy "300" pozbawiony jest dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do takich towarów jak: broszury krzyżówkowe, broszury zawierające krzyżówki, broszury szaradziarskie, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady.

Organ poddał analizie przedmiotowy znak towarowy mając na uwadze treść art. 129 p.w.p. Urząd wskazał, że zawiera on liczbę "300", która znajduje się wewnątrz prostokątnej ramki o czarnych konturach. Powyższa liczba składa się z trzech cyfr zapisanych identyczną czcionką o konturach w kolorze czerwonym, wewnętrznej powierzchni w kolorze białym oraz szarego cienia padającego w tle cyfr. Jedynym elementem słownym przedmiotowego znaku jest liczba "300" składająca się z trzech cyfr arabskich.

Zdaniem organu osoba kupująca broszurę lub książeczkę oznaczoną spornym znakiem towarowym potraktuje tę liczbę jako informację o ilości zawartych w nich szarad. Ilość zadań logicznych w danym wydawnictwie w postaci broszury lub książeczki może zaś decydować o jego zakupie. Cyfry znajdujące się na okładce towaru stanowią zatem jedno z kryteriów jego wyboru. Brak innych opisowych elementów słownych obok liczby "300" nie oznacza, że odbiorcy będą odbierać ją jako oznaczenie o abstrakcyjnym charakterze fantazyjnym, a nie informację o zawartości danego wydawnictwa. Nabywcy będą bowiem interpretować znaczenie tej liczby w powiązaniu z danym wydawnictwem.

Zdaniem Urzędu znamion odróżniających nie można przypisać również formie graficznej spornego znaku towarowego, która sprowadza się jedynie do zapisu liczby "300" umieszczonej wewnątrz prostokątnej ramki o czarnych konturach.

Urząd uznał, że poszczególne elementy szaty graficznej spornego znaku nie wykazują żadnych cech, w szczególności w zakresie kolorystyki, fantazyjności lub sposobu, w jaki zostały połączone cyfry tworzące liczbę "300", które przyciągałyby uwagę właściwego kręgu odbiorców i mogłyby zatrzeć informacyjne znaczenie elementu słownego "300" oraz nadać spornemu znakowi charakter odróżniający.

Zdaniem organu sporny znak towarowy "300" nie posiada elementów, które umożliwiłyby jego łatwe i natychmiastowe zapamiętanie przez odbiorców jako odróżniającego znaku towarowego dla takich towarów jak broszury krzyżówkowe, broszury zawierające krzyżówki, broszury szaradziarskie, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady, konsekwencją czego było uznanie, że znak towarowy słowno-graficzny "300" nie posiada zdolności odróżniającej w stosunku do ww. towarów. W ocenie Urzędu nabywcy tych towarów nie skojarzą ich z uprawnionym, a jedynie odbiorą przedmiotowy znak jako informację o ilości krzyżówek czy szarad zawartych w danym egzemplarzu.

W ocenie Urzędu sporny znak nie posiada cech, które mogą utkwić w świadomości przeciętnego odbiorcy jako wskazanie, że towar w ten sposób oznaczony pochodzi od konkretnego przedsiębiorstwa. Ma ono charakter informacyjny, a zatem dostęp do niego powinni mieć wszyscy uczestnicy na rynku na równych prawach.

Unieważnienie prawa ochronnego na podstawie art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. powoduje, że bezcelowa stała się ocena zasadności pozostałych zarzutów sformułowanych przez wnioskodawcę na podstawie art. 131 ust. 2 pkt 1 tej ustawy.

Urząd wskazał, że wobec uprzedniego unieważnienia spornego prawa ochronnego na znak towarowy "300" o numerze R-171686 w części dotyczącej czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich zaistniały przesłanki do umorzenia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie dotyczącym czasopism krzyżówkowych i czasopism zawierających krzyżówki.

WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.

Zdaniem Sądu, organ zasadnie przyjął, że po stronie wnioskodawcy występuje interes prawny, o którym mowa w art. 164 p.w.p. Świadczy o tym przede wszystkim okoliczność postępowania przed Sądem Okręgowym we W., przed którym to sądem powszechnym obie strony toczą spór cywilnoprawny. Organ prawidłowo również uznał ponadto, że W. Sp. z o.o., prowadzące konkurencyjną wobec skarżącej spółki działalność gospodarczą, miała interes prawny w domaganiu się unieważnienia przedmiotowego prawa ochronnego na sporny znak towarowy, który może być wywodzony również ze stosownych unormowań chroniących swobodę działalności gospodarczej.

W ocenie WSA Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że znak towarowy słowno-graficzny "300" nie ma dostatecznych znamion odróżniających w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, nie pozwala bowiem na zindywidualizowanie towaru uprawnionej wśród towarów tego samego rodzaju pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Sąd podzielił ocenę organu, iż takim elementem odróżniającym nie jest z pewnością szata graficzna znaku, na którą składa się jedynie zapis liczby "300" umieszczonej w prostokątnej ramce o czarnych konturach z szarym cieniem. Grafika ta nie posiada żadnej oryginalnej cechy przyciągającej uwagę odbiorcy i pozwalającej na zapisanie się przedmiotowego oznaczenia w jego pamięci. Cyfra "300" zapisana jest standardową czcionką nie wyróżniającą się żadną charakterystyczną grafiką. Również cech charakterystycznych nie posiada ramka o czarnych konturach, w której górnej części umieszczono liczbę "300". Potencjalny konsument postrzegając wizualnie znak dostrzeże i zapamięta przede wszystkim samą liczbę "300", która ma charakter dominujący w stosunku do szaty graficznej. Oprawa graficzna znaku ma natomiast znaczenie drugoplanowe i nie nadaje oznaczeniu oryginalnego charakteru.

Sąd uznał, że samo dodanie grafiki do znaku nie uzasadnia jego ochrony jako znaku towarowego, jeżeli brak jest szczególnej, charakterystycznej formy graficznej pozwalający na przyjęcie, iż oznaczenie uwypukla zdolność odróżniającą.

Zdaniem Sądu znak towarowy słowno-graficzny "300" został prawidłowo oceniony jako informujący i opisowy w stosunku do broszur krzyżówkowych, broszur zawierających krzyżówki, broszur szaradziarskich, broszur zawierających szarady, książeczek krzyżówkowych, książeczek zawierających krzyżówki, książeczek szaradziarskich, książeczek zawierających szarady, znak ten informuje bowiem o ilości zadań logicznych w tego rodzaju publikacjach, a tym samym nie posiada wystarczających cech odróżniających, aby mógł funkcjonować w obrocie jako znak towarowy. Organ w sposób właściwy ocenił krąg odbiorców wskazanych towarów i uznał, że oznaczenie liczbowe będzie dla nich wskazówką, że w danym czasopiśmie znajduje się wskazana przez tę liczbę ilość zadań logicznych zamieszczonych w publikacji.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdził, że wnioskodawca choć w chwili obecnej działa na rynku czasopism jednak jest wydawcą. Zatem w jego zakresie działalności jest wydawanie wszelkiego rodzaju publikacji. Czasopisma, broszury i książeczki stanowią formę publikacji krzyżówkowych, o ich charakterze decyduje przede wszystkim ich zawartość, tak więc organ słusznie w ocenie Sądu, działając z korzyścią dla skarżącej, nie unieważnił prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny "300" w stosunku do wszystkich broszur i książeczek, a tylko w stosunku do tych o konkretnej zawartości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzuciła naruszenie:

I. Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 164 p.w.p. w zw. z art. 255 ust. 4 i art. 2551 ust. 3 pkt 4 p.w.p. oraz w zw. art. 28 k.p.a. oraz z art. 105 §1 k.p.a. poprzez:

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji stwierdzenia posiadania przez Wnioskodawcę (tj. Uczestnika postępowania) interesu prawnego na podstawie określonych norm prawnych (przepisów Konstytucji RP i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), pomimo że przepisy powołanych aktów prawnych nie zostały wymienione jako podstawa materialnoprawna dla spornego interesu prawnego;

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji uznania posiadania interesu prawnego przez Wnioskodawcę (tj. Uczestnika postępowania) w wydaniu decyzji o unieważnieniu prawa ochronnego na sporny znak odnośnie takich towarów, jak: broszury krzyżówkowe, broszury zawierające krzyżówki, broszury szaradziarskie, broszury zawierające szarady, książeczki krzyżówkowe, książeczki zawierające krzyżówki, książeczki szaradziarskie, książeczki zawierające szarady, pomimo że wskazywane jako źródło interesu prawnego Wnioskodawcy (tj. Uczestnika postępowania) powództwo dotyczyło czasopism krzyżówkowych, a więc brak było zbieżności zarzutów z zakresem prawa do tego znaku towarowego wyznaczonego wykazem towarów podlegających unieważnieniu, wobec czego postępowanie odnośnie towarów, w zakresie których brak było wynikającego stąd interesu prawnego w unieważnieniu spornego znaku, powinno zostać umorzone;

2) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez:

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w kwestii dotyczącej posiadania przez Wnioskodawcę (tj. Uczestnika postępowania) interesu prawnego w wydaniu decyzji o unieważnienie prawa do spornego znaku w zakresie wskazanych towarów, pomimo że Wnioskodawca (Uczestnik postępowania), choć żądał unieważnienia prawa do spornego znaku w określonym zakresie, to jednak nie wykazał, że w związku ze skierowaniem przeciw niemu powództwa cywilnoprawnego ma on legitymację do dochodzenia tego żądania, a w świetle stanu faktycznego oraz materiału dowodowego nie było żadnych podstaw do przyjęcia ustalenia faktycznego o występowaniu potrzeby zaspokojenia interesu prawnego w ramach spornego wniosku przez unieważnienie prawa do spornego znaku w zakresie wskazanych towarów, wobec czego żądanie to powinno zostać oddalone;

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji dokonania wadliwych ustaleń faktycznych i uznania, że słowno-graficzny znak "300" zamieszczony w broszurach i książeczkach zawierających krzyżówki i szarady będzie wskazywał na ilość krzyżówek lub szarad zamieszczonych w poszczególnym egzemplarzu i niesie jednoznaczny oraz wyraźny przekaz o ilości zadań szaradziarskich, co nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy;

3) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych oraz:

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji przyjęcia, że na rynku prasowym istnieje praktyka wydawania krzyżówek czy szarad w formie zbiorowej, tj. książeczek, zeszytów;

• brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji uznania, że słowno-graficzny znak towarowy "300" składa się wyłącznie z elementów opisowych, a grafika ma charakter podrzędny;

4) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 4 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwych ustaleń faktycznych oraz brak uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji uznania, że w zakresie działalności Wnioskodawcy (Uczestnik postępowania) jest wydawanie wszelkiego rodzaju publikacji;

5) naruszenie przepisu art. 133 §1 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na orzeczeniach wydanych w innych sprawach, podczas gdy każdą sprawę należy rozpatrywać indywidualnie w oparciu o zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy;

6) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez

• odwołanie się w uzasadnieniu do orzecznictwa wspólnotowego bez wskazania jakie każde z nich miało znaczenie dla oceny niniejszej sprawy;

• brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku na czym polega opisowy charakter poszczególnych elementów szaty graficznej słowno-graficznego znaku towarowego "300";

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędne zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy i uznanie, że znak towarowy słowno-graficzny "300" R-171686 nie posiada zdolności odróżniającej dla towarów, dla których został unieważniony, gdyż składa się wyłącznie z elementów opisowych.

W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jako pierwszy rozważył podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut braku interesu prawnego Wnioskodawcy (Uczestnika postępowania) do wystąpienia z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy "300". Stwierdzenie braku interesu prawnego powodowałoby bowiem, że zbędna byłaby ocena pozostałych zarzutów.

Zgodnie z art. 164 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione warunki wymagane do uzyskania tego prawa. Istnienie interesu prawnego opartego na normie prawa materialnego decyduje o tym, czy określony podmiot może wystąpić z wnioskiem o eliminację z obrotu prawa do znaku towarowego, zatem interes prawny pozwala określić kto może wystąpić z wnioskiem, zaś inna norma prawa materialnego określa przesłanki tej eliminacji, a więc decyduje o tym, kiedy można skutecznie wystąpić z wnioskiem (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r. II SA 1165/02 Wokanda 2004/3/31).

Przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego jest norma prawa, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się m.in. przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r. (II SA 81/02). Źródłem interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, a więc także te przepisy prawa materialnego, z których wynika prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej (np. art.6 ust.1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, por. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 r. II GSK 252/06). Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego. Trzeba jednak zaznaczyć, że ograniczenie swobody działalności gospodarczej innych podmiotów przez prawidłowo udzielone i prawidłowo funkcjonujące prawo wyłączne stanowi istotę tego prawa i sam fakt istnienia ograniczenia swobody nie uzasadnia interesu prawnego do zakwestionowania cudzego znaku towarowego (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2006 r. II GSK 13/06, Lex 202415).

Interes prawny musi być bezpośredni, konkretny i realny. Gdy źródłem interesu prawnego jest tak ogólna norma prawna, jak norma kreująca swobodę działalności gospodarczej, wnioskodawca musi wykazać szczególne okoliczności faktyczne, które sprawiają, że to właśnie jemu cudze prawo wyłączne "przeszkadza" w realizowaniu tej swobody w sposób, który uzasadnia przyznanie mu prawa do żądania ochrony prawnej. Zatem nie wszyscy uczestnicy obrotu gospodarczego, którzy muszą respektować cudze prawo wyłączne mają interes prawny i legitymację do żądania jego eliminacji. Interes prawny do wystąpienia z żądaniem eliminacji cudzego prawa wyłącznego ma jedynie ten podmiot, którego sfera prawna doznaje ograniczenia większego niż to, które wynika z przewidzianej prawem konieczności respektowania cudzego prawa wyłącznego. Zatem, dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do znaku towarowego) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. II GSK 335/09).

Oceniając istnienie interesu prawnego wnioskodawcy w sprawach o stwierdzenie o unieważnienie prawa do znaku towarowego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 20 i 22 Konstytucji społeczna gospodarka rynkowa oparta jest m.in. na wolności działalności gospodarczej, a ograniczenie tej wolności dopuszczalne jest tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Powyższą zasadę konkretyzuje art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, stanowiąc, że podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Zatem, zasadą jest swoboda działalności gospodarczej, jednak z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Te przepisy prawa to m.in. przepisy ustawy p.w.p. ustanawiające wyłączność używania zarejestrowanego znaku towarowego przez uprawionego z rejestracji. Respektowanie cudzych praw wyłącznych stanowi określony ustawą warunek ograniczający swobodę działalności gospodarczej. Podmiot, który uprawdopodobni, że respektowanie cudzego prawa wyłącznego uniemożliwia wykonywanie działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, przy jednoczesnym wskazaniu, że zarejestrowane oznaczenie nie funkcjonuje należycie, a w szczególności nie pełni funkcji znaku towarowego, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na ten znak.

Przenosząc rozważania powyższe na grunt sprawy niniejszej, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż uczestnik postępowania W. Spółka z o.o. prowadząca konkurencyjną wobec skarżącej Spółki działalność gospodarczą, miała interes prawny w domaganiu się unieważnienia spornego znaku towarowego, zwłaszcza gdy się uwzględni, iż strony te toczyły przed sądem powszechnym spór cywilnoprawny w zakresie naruszenia przez uczestnika postępowania prawa wyłącznego do przedmiotowego znaku towarowego.

Wśród podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania zasadnicze znaczenie ma zarzut naruszeń, które doprowadziły do błędnych, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, ustaleń faktycznych dotyczących braku zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego.

W tym zakresie Sąd I instancji podzielił stanowisko Urzędu Patentowego, iż sporny znak słowno-graficzny "300" nie ma dostatecznych znamion odróżniających, ma jedynie charakter informacyjny, który wyraża się tym, że nałożony na broszury krzyżówkowe, broszury zawierające krzyżówki, broszury szaradziarskie, broszury zawierające szarady i pozostałe towary wymienione w decyzji będzie kojarzony z zawartością wymienionych produktów, np. z liczbą wymienionych zadań.

Ponadto Sąd I instancji stwierdził, iż organ prawidłowo uznał, że znak nie ma dostatecznych znamion odróżniających, gdyż w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego nie pozwala na zindywidualizowanie towaru Uprawnionej wśród towarów tego samego rodzaju pochodzących z różnych przedsiębiorstw. Sąd podzielił ocenę organu, iż takim elementem odróżniającym nie jest z pewnością szata graficzna znaku, na którą składa się jedynie zapis liczby "300" umieszczonej w prostokątnej ramce o czarnych konturach z szarym cieniem. Grafika ta nie posiada żadnej oryginalnej cechy przyciągającej uwagę odbiorcy i pozwalającej na zapisanie się przedmiotowego oznaczenia w jego pamięci. Cyfra "300" zapisana jest standardową czcionką nie wyróżniającą się żadną charakterystyczną grafiką. Również cech charakterystycznych nie posiada ramka o czarnych konturach, w której górnej części umieszczono liczbę "300". Potencjalny konsument postrzegając wizualnie znak dostrzeże i zapamięta przede wszystkim samą liczbę "300", która ma charakter dominujący w stosunku do szaty graficznej. Oprawa graficzna znaku ma natomiast znaczenie drugoplanowe i nie nadaje oznaczeniu oryginalnego charakteru.

Sąd I instancji wskazał też, że samo dodanie grafiki do znaku nie uzasadnia jego ochrony jako znaku towarowego, jeżeli brak jest szczególnej, charakterystycznej formy graficznej pozwalającej na przyjęcie, iż oznaczenie uwypukla zdolność odróżniającą.

Odnosząc się do powyższych zarzutów skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę na wypracowany w literaturze przedmiotu pogląd, zgodnie z którym znak towarowy, aby mógł zostać uznany za odróżnialny, musi dzięki swoim cechom pozostać w świadomości odbiorców, przy czym odróżnialność znaku zawsze należy badać poprzez towar, którym znak jest oznaczony (vide: Promińska; Ustawa o znakach towarowych; komentarz Wyd. Prawnicze PWN 1998 r. str. 27). Innymi słowy znak towarowy musi dla uzyskania ochrony wykazać się przynależnymi tylko jemu, szczególnymi cechami, które pozwolą nabywcom wyróżnić towar nim oznaczony jako pochodzący z określonego źródła od innych towarów tego samego rodzaju mających inne pochodzenie. Podkreślenia wymaga, że część oznaczeń będzie jednak zawsze pozbawiona zdolności odróżniającej ze względu na treści, które te oznaczenia będą niosły ze sobą, o czym stanowi art. 129 ust. 2 p.w.p. I tak opisowo informacyjny charakter oznaczenia eliminuje możliwość jego rejestracji, a taki charakter ma oznaczenie, jeżeli wykazując wystarczająco bezpośredni i konkretny związek z przypisanymi mu towarami lub usługami, może pozwolić docelowemu kręgowi odbiorców "natychmiast i bez głębszego zastanowienia dostrzec w nim opis towarów lub usług lub jednej z ich podstawowych cech" (wyroki Sądu Pierwszej Instancji z dnia 19 listopada 2009 r. ze spraw połączonych T-64/07 – T-66/07 oraz w sprawach połączonych T-200/07 – 202/07).

Zauważyć w tym miejscu należy, iż Trybunał Sprawiedliwości wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r. C 51/10P oddalił odwołanie A. od wyroku Sądu pierwszej instancji Wspólnot Europejskich z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie T-298/06, na mocy którego Sąd oddalił wniesioną przez A. skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Czwartej Izby Odwoławczej (OHiM) z dnia 7 sierpnia 2006 r. dotyczącej rejestracji oznaczenia "1000" jako wspólnotowego znaku towarowego. W uzasadnieniu tego wyroku TS zwrócił m.in. uwagę, iż Sąd pierwszej instancji oparł swe rozstrzygnięcie na okoliczności, że oznaczenie "1000" mogłoby wskazywać na liczbę stron towarów objętych zgłoszeniem, a także na tym, że w tego rodzaju towarach często publikuje się listy rankingowe, zestawienia informacji i rebusy, których zawartość jest najczęściej wskazywana przez wyrażenie, któremu towarzyszą okrągłe liczby. Należy stwierdzić bez potrzeby badania, czy każdy z elementów pozwoliłby na uznanie liczby 1000 za charakteryzującą towary objęte zgłoszeniem, że w najgorszym wypadku ocena Sądu, zgodnie z którą oznaczenie "1000" ma charakter opisowy względem zbioru rebusów zamieszczonego we wspomnianych towarach, nie jest niezgodna z przedstawionymi powyżej określeniami dotyczącymi zakresu art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 40/94. Zastosowanie tego przepisu nie świadczy o błędnej jego wykładni. W przypadku bowiem gdy zgłoszenie dotyczy m.in. kategorii towarów, których zawartość jest z łatwością i zazwyczaj określona za pomocą liczby składających się na nią jednostek, zasadnie jest przyjęcie, że oznaczenie tworzone przez cyfry, jak ma to miejsce w niniejszym wypadku, będzie faktycznie rozpoznawane przez zainteresowane kręgi jako opis wspomnianej liczby, a zatem jednej z właściwości tych towarów (pkt 53, 54 i 56 uzasadnienia TS).

Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, informacyjny charakter spornego znaku wyraża się tym, że nałożony na pismo szaradziarskie będzie kojarzony z zawartością pisma np. z liczbą zamieszczonych zadań.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji niewadliwie też ocenił, iż grafika spornego znaku nie posiada żadnej oryginalnej cechy przyciągającej uwagę odbiorcy oraz że potencjalny konsument postrzegając wizualnie znak dostrzeże i zapamięta przede wszystkim samą liczbę "300", która ma charakter dominujący w stosunku do szaty graficznej.

Powyższy pogląd Sądu I instancji należy podzielić, gdyż samo dodanie grafiki do znaku nie uzasadnia jego ochrony jako znaku towarowego, jeżeli brak jest szczególnej, charakterystycznej formy graficznej pozwalającej na przyjęcie, iż oznaczenie uwypukla zdolność odróżniającą. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 235/07 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i orzecznictwie unijnym (np. wyrok TS z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie C-24/05 P. Storck przeciwko OHIM –www.curia.europa.eu; wyrok SPI z dnia 15 grudnia 2009 r. w sprawie T-476/08, media – Saturn/OHIM BEST BUY). W wyroku SPI z 19 listopada 2009 r. w połączonych sprawach T-425/07 i T-426/07, znaki "100" i "300" Sąd ten stwierdził, iż: "elementy graficzne zgłoszonych znaków towarowych, czyli kolorystyka, obramowanie, ornamentacja i typografia użyte w tych znakach, są zbyt proste, aby mogły wpływać na sposób postrzegania ich przez konsumentów" (www.curia.europa.eu).

Sąd I instancji nie naruszył też art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy określone w tym przepisie, a okoliczność, iż Sąd ten powołał się na orzecznictwo Sądu pierwszej instancji (druga izba) z dnia 19 listopada 2009 r. dotyczące znaku "555" oraz decyzję OHIM dotyczących znaków towarowych "1000" i "333" nie oznacza, iż uznał się za związany ustaleniami zawartymi w tych orzeczeniach, skoro samodzielnie dokonał oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego.

Nie można też podzielić zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 129 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Wprawdzie sporny znak towarowy "300" nie składał się "wyłącznie z elementów służących do wskazania w szczególności ilości towaru", o jakich mowa w art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż zawierał także grafikę, lecz okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia, gdyż znak ten w zasadzie składał się wyłącznie z elementów o charakterze informacyjnym ("300"), albowiem jego warstwa graficzna nie posiadała żadnej zdolności odróżniającej, o czym już była mowa na wstępie niniejszych rozważań.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.