Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 385/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.33 pkt 1 i 4;
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 10 listopada 2011r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów wniesionych przez A.K.na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych.

Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, działając jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny, prowadzi egzekucję administracyjną wobec majątku A. K., na podstawie tytułów wykonawczych z dnia "[...]" o nr od "[...]" do "[...]" , obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2004-2008.

Wszczęcie egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w wyniku doręczenia zobowiązanej tych tytułów w dniu 12 stycznia 2011r.

Pismami z dnia 17 stycznia 2011r. zobowiązana wniosła zarzuty, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz.1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podniosła zarzut nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego oraz przedawnienia obowiązku. W związku z powyższym wniosła o umorzenie postępowania w trybie art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a. oraz o wstrzymanie jego wykonania. Uzasadniając zarzuty wskazała, że warunkiem dochodzenia od niej należności objętych tytułami wykonawczymi jest wydanie decyzji przenoszącej na nią, jako prezesa zarządu A.odpowiedzialność za zobowiązania tej Spółki i doręczenie jej decyzji. Zaznaczyła, że przed wydaniem decyzji organ egzekucyjny winien stwierdzić bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Podniosła również, że dochodzone należności uległy przedawnieniu, gdyż od 2004r. organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do ściągnięcia dochodzonej należności. Na potwierdzenie swojego stanowiska powołała uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008r. sygn. akt III CZP 72/08. Wskazała nadto, że organ nie naliczył w tytułach wykonawczych odsetek, które mają byt samodzielny i przedawniają się z upływem dwóch lat.

Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji nie uwzględnił wniesionych zarzutów. Organ wskazał, że w dniu "[...]" została wydana decyzja przenosząca odpowiedzialność na zobowiązaną, jako prezesa zarządu A.za zobowiązania tej Spółki powstałe wskutek niewywiązywania się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja ta została doręczona w dniu 7 listopada 2008r. małżonkowi zobowiązanej. Organ stwierdził również, że stosownie do art.24 ust.5d ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm., cyt. dalej jako u.s.u.s.), bezzasadny jest zarzut przedawnienia należności.

Na opisane postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie, w którym podniosła zarzut nieistnienia zobowiązania, błędu co do osoby zobowiązanego oraz przedawnienia egzekwowanego roszczenia. Podniosła, że nic jej nie wiadomo o wydaniu decyzji przenoszącej na nią odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, gdyż nigdy takiej decyzji nie otrzymała.

Organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że jego rozstrzygnięcie może odnosić się tylko do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia oraz postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nieuzasadnione są zarzuty podnoszone na podstawie art.33 pkt 1 i 4 u.p.e.a., tj. nieistnienia dochodzonego obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Z akt sprawy wynika bowiem, że wierzyciel, decyzją z dnia "[...]" przeniósł odpowiedzialność na zobowiązaną za zadłużenie Spółki powstałe w wyniku nieopłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja ta została doręczona w dniu 7 listopada 2008r. małżonkowi zobowiązanej – K.K., co wynika z treści dowodu doręczenia. Organ zaznaczył przy tym, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym i w jego ramach nie mogą być podnoszone kwestie merytoryczne dotyczące prawidłowości i zasadności wydanej decyzji, stanowiącej podstawę prowadzonej egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do weryfikowania kwestii prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Twierdzenia strony o braku doręczenia tej decyzji bądź dotyczące obalenia domniemania doręczenia zastępczego mogą być weryfikowane jedynie przez wierzyciela w ramach przesłanki wznowienia postępowania, a nie na etapie postępowania egzekucyjnego.

Nadto organ wskazał, że opisana wyżej decyzja został wskazana w tytułach wykonawczych. Również dane podmiotu głównego, za należności którego zobowiązana jako osoba trzecia ponosi odpowiedzialność, zostały w tytułach ujawnione.

Za bezzasadny uznał organ odwoławczy również zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Stosownie do art.24 ust.4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust.5 -5d. Zatem zaległości z tytułu składek ciążące na podmiocie głównym (Spółce) nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Stosownie zaś do art.24 ust.5d u.s.u.s., przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. W niniejszej sprawie decyzja wydana została 28 października 2008r.

Organ nie podzielił argumentów dotyczących przedawnienia odsetek za zwłokę. Stwierdził, że odsetki za zwłokę ze swej istoty są należnościami ubocznymi i nie mają charakteru samoistnego, bowiem są ściśle związane z istnieniem należności głównej. Skoro zatem nie uległa przedawnieniu należność główna, to nie mogły przedawnić się odsetki od tej należności. Zaznaczył przy tym, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jest ona źródłem powstania po stronie osoby trzeciej odpowiedzialności za cudzy dług, kreując w ten sposób jej własne zobowiązanie, które jest następnie przedmiotem wykonania w postępowaniu egzekucyjnym.

Organ II instancji wskazał, że strona błędnie powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2008r. sygn. akt III CZP 72/08, w której stwierdzono, że art.199 Kodeksu spółek handlowych ma zastosowanie w odniesieniu do wszelkich innych niż zobowiązania podatkowe i zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zobowiązań publicznoprawnych.

W skardze A.K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postępowania i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art.108 Ordynacji podatkowej, polegające na przyjęciu, że decyzja o odpowiedzialności osób trzecich została jej doręczona. Podniosła, że warunkiem dochodzenia od niej spornych należności było wydanie decyzji przenoszącej na nią odpowiedzialność za zobowiązania Spółki i doręczenia jej decyzji w sposób umożliwiających zapoznanie się na jej treścią. Przed wydaniem takiej decyzji organ egzekucyjny winien zaś stwierdzić bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Skarżąca stwierdziła, że nigdy nie otrzymała decyzji przenoszącej na nią odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, nie wie nic na temat wydania decyzji i jej odebrania przez męża. Decyzja winna być doręczona jej osobiście. Podtrzymała zarzut błędu co do osoby zobowiązanej oraz zarzut przedawnienia. Nie zgodziła się również z organem, że odsetki nie mają bytu samodzielnego i, że nie przedawniły się z upływem dwóch lat.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, wynika bowiem, że zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli jest w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie zapadłe w toku incydentalnego postępowania wywołanego wniesieniem przez zobowiązaną zarzutów opartych na art. 33 u.p.e.a. Sąd nie bada natomiast zgodności z prawem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia "[...]" orzekającej o odpowiedzialności zobowiązanej jako prezesa zarządu Spółki za zobowiązania tej Spółki. Zgodnie bowiem z art.134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. W rozpoznanej sprawie granicę zakreślają zarzuty wniesione przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym.

Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie okoliczności wymienione wyczerpująco w art.33 u.p.e.a. Takimi okolicznościami są m.in.: przedawnienie obowiązku, nieistnienie obowiązku (art.33 pkt 1 u.p.e.a.) oraz błąd co do osoby zobowiązanej (art.33 pkt 4 u.p.e.a.) . W rozpoznawanej sprawie zobowiązana zgłosiła właśnie takie zarzuty, kwestionując wydanie i doręczenie jej decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległości Spółki z tytułu niezapłaconych składek ubezpieczeniowych tej Spółki oraz podnosząc zarzut przedawnienia należności.

Zaznaczyć należy, iż zarzuty przysługujące zobowiązanemu w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana bądź uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego bądź Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1999r., sygn. akt IV SA 1104/96, Lex nr 47780).

W aktach sprawy znajduje się natomiast ostateczna Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia "[...]" . orzekająca o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania Spółki A. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2004-2008 na skarżącą jako prezesa zarządu tej Spółki. W aktach sprawy znajduje się również dowód doręczenia opisanej decyzji mężowi skarżącej – K. K.. Z dowodu tego wynika, że przesyłka zawierająca ww. decyzję przesłana została na adres A.K., a zatem doręczenie to nastąpiło w trybie art.43 Kodeksu postępowania administracyjnego , w dniu 7 listopada 2008r.

Zaznaczyć w tym miejscu należy również, iż jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych, ustanowiona w art.16§1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Jak już wyżej zauważono w postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel nie może kwestionować "ważności" decyzji ostatecznej. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, pozostaje w obrocie prawnym, wywołuje skutki prawne wobec jej adresatów, jak również wobec innych uczestników obrotu prawnego. Stąd zarzut naruszenia art.108 Ordynacji podatkowej jest bezprzedmiotowy. Decyzja ostateczna jest wykonalna, a organ administracyjny może taką decyzję wzruszyć – jak już zaznaczono - tylko w sytuacjach i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego albo w przepisach szczególnych. Postępowanie egzekucyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego i nie służy weryfikacji decyzji administracyjnych. Są to dwa zupełnie różne postępowania, przy czym postępowanie egzekucyjne jest następstwem postępowania administracyjnego w przypadku gdy zobowiązani nie wykonują dobrowolnie obowiązków nałożonych na nich w wydanych aktach administracyjnych. Innymi słowy postępowanie to ma na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanych nałożonych na nich obowiązków określonych w postępowaniu administracyjnym. Zatem do czasu gdy w obrocie prawnym będzie znajdowała się decyzja ostateczna nakładająca na zobowiązanego określony obowiązek, nie będzie można stwierdzić, że obowiązek ten nie istnieje, chyba że zostanie on wykonany, umorzony, przedawni się, bądź wygaśnie.

W wyroku z dnia 14 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1377/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : "(...) zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art.29 §1 u.p.e.a. (...)" (publ. CBOIS). Tezę tę w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Bezpośrednio z zarzutem nieistnienia obowiązku (naruszenia art.33 pkt 1 u.p.e.a.) wiąże skarżąca zarzut naruszenia art.33 pkt 4 u.p.e.a. Stwierdzić w tym miejscu należy, iż podstawę prawną prowadzonej egzekucji stanowi wyżej opisana decyzja z dnia "[...]" która została wskazana w kolumnie B ( pole 30) spornych tytułów wykonawczych. W tytułach tych prawidłowo wskazano również dane zobowiązanej (pole 10 tytułów wykonawczych) oraz dane podmiotu głównego, za należności którego ponosi ona odpowiedzialność jako osoba trzecia (pole 17 i 18 tytułów wykonawczych). Dane zobowiązanej wskazane w tytułach wykonawczych są zgodne z danymi adresata decyzji będącej podstawą egzekucji. Zatem zarzut ten nie jest zasadny.

Niezasadny jest także zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Jak słusznie wskazał organ należności te nie uległy przedawnieniu, gdyż zgodnie z treścią art.24 ust.4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem m.in. ust.5d, który stanowi, że przedawnienie należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja został wydana. Prawidłowe jest także stanowisko organu w kwestii dotyczącej odsetek za zwłokę.

W konsekwencji powyższego, zdaniem Sądu, słusznie organy obu instancji stwierdziły, że podniesione przez skarżącą zarzuty określone w art.33 pkt 1 i 4 u.p.e.a. nie są zasadne.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.), orzekł ja