Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2818/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 - 6.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 24/16 w sprawie ze skargi H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej w związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie do złożenia pisemnych wyjaśnień 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r., oddalił skargę H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] listopada 2015 r., w przedmiocie kary porządkowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w toku prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier hazardowych w lokalu Salon Gier "[...]" w S., Naczelnik Urzędu Celnego w K. pismem z 25 sierpnia 2015 r., wezwał H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. do udzielenia pisemnych wyjaśnień odnośnie osób zajmujących się obsługą techniczną i zainstalowaniem stwierdzonych w wymienionym lokalu automatów. Wyznaczony termin upłynął 31 sierpnia 2015 r.

W dniu 2 września 2015 r. do Urzędu Celnego w K. wpłynęło pismo H. F. P. Sp. z o.o., jako dysponenta urządzeń Apex o nr [...], Apollo Games o nr [...] oraz Hot Spot o nr [...], które eksploatuje wspólnie ze spółką H. F. Ś. Sp. z o.o. na podstawie umowy o wspólnym przedsięwzięciu. W piśmie tym spółka zawarła informacje odnośnie podmiotu zajmującego się usługami serwisowymi urządzeń.

Naczelnik Urzędu Celnego w K., postanowieniem z dnia 9 września 2015 r. nałożył na spółkę H. F. Ś. karę porządkową w wysokości 800 złotych.

Objętym skargą postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że pismo z dnia 2 września 2015 r. nie pochodziło od strony postępowania i nie mogło stanowić odpowiedzi na wezwanie organu. W takim stanie sprawy H. F. Ś. Sp. z o.o. nie wywiązała się z obowiązku nałożonego na nią wezwaniem, nie podając przy tym przyczyn, czego konsekwencją było zasadne nałożenie na stronę kary.

Sąd I instancji oddalając skargę na to postanowienie zwrócił uwagę, że pismem z 25 sierpnia 2015 r. organ pierwszej instancji na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej wezwał spółkę H. F. Ś. Sp. z o.o. do udzielenia w terminie 3 dni pisemnych wyjaśnień, wskazując precyzyjnie wyjaśnienia jakich okoliczności oczekuje, pod rygorem zastosowania sankcji przewidzianej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedmiotowe wezwanie zostało skierowane do strony postępowania, tj. spółki H. F. Ś. Sp. z o.o., w wezwaniu organ też wprost powołał się na art.155 § 1 Ordynacji podatkowej stosownie do którego organ ten może wezwać stronę lub inne osoby do dokonania wymienionych w tym przepisie czynności procesowych. Sąd podkreślił, że to wobec H. F. Ś. Sp. z o.o. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier hazardowych i to ten podmiot został wezwany do złożenia wyjaśnień, w ramach prowadzonego wobec niego postępowania.

Sąd, odnosząc się do zarzutu strony, stwierdził, że skoro wezwanie zostało skierowane do strony toczącego się wobec niej postępowania, to udzielenie odpowiedzi przez zupełnie inny podmiot gospodarczy nie czyniło zadość wezwaniu skierowanym przez organ I instancji. Bez znaczenia w ocenie Sądu I instancji pozostawała przy tym okoliczność, że zarówno skarżąca, jak i ten inny podmiot (H. F. P. Sp. z o.o.) reprezentowane były przez tą samą osobę - pełniącą funkcję prezesa w obu spółkach, czy też przez tego samego pełnomocnika.

Za nie mogące odnieść zamierzonego skutku Sąd I instancji uznał twierdzenia skarżącej, że nie jest ona stroną postępowania, gdyż przedmiotem postępowania w tej sprawie jest wyłącznie rozstrzygnięcie "wpadkowe" (zasadność nałożenia kary porządkowej) i tylko okoliczności związane z tym postępowaniem mogą być brane pod uwagę przy rozpoznawaniu skargi.

Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie zareagowała na wezwanie organu, a to działanie nosiło znamiona "bezzasadnej odmowy", o której mowa art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wobec tego organ zasadnie nałożył na stronę karę porządkowa w wysokości 800 zł.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

H. F. Ś. Sp. z o.o. w K. skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej w K. następujących przepisów:

a) art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne nałożenie na spółkę H. F. Ś. kary porządkowej w wysokości 800 zł w związku z brakiem odpowiedzi na wezwanie organu, w sytuacji gdy przedmiotowe wezwanie nie było, jak twierdzi organ, pozostawione bez odpowiedzi, bowiem spółka H. F. P., jako podmiot posiadający tytuł prawny obejmujący urządzenia Apex o nr [...], Apollo Games nr [...] oraz Hot Spot nr [...] udzieliła pisemnych wyjaśnień w odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Urzędu Celnego w K.;

b) art. 217 § 1 pkt 3 w zw. z art. 133 Ordynacji podatkowej poprzez niedostrzeżenie błędnego oznaczenia przez organ strony postępowania, co skutkowało wszczęciem przedmiotowego postępowania wobec spółki H. F. Ś., czyli podmiotu nie będącego stroną w tym postępowaniu, a następnie skierowaniem wezwania z dnia 27 sierpnia 2015 r. do niewłaściwego podmiotu, tj. spółki H. F. Ś. niebędącego dysponentem prawnym urządzeń Apex o nr [...], Apollo Games nr [...] oraz Hot Spot nr [...]. Powyższe naruszenie miało wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, skutkowało bowiem wymierzeniem kary porządkowej spółce, która w ogóle nie powinna być stroną w niniejszej sprawie;

2. art. 151 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej w K. przepisów wskazanych w punkcie 1 zarzutów, lit. a-b.

Naruszenie wymienionych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do bezzasadnego wymierzenia kary porządkowej spółce, nie będącej w ogóle podmiotem, w stosunku do którego powinno być wszczęte postępowanie w przedmiocie wymierzenia ewentualnej kary za urządzanie gier poza kasynem gry.

Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w K. ewentualnie o wydanie orzeczenia reformatoryjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Dyrektor Izby Celnej w K., w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem podniesionej w niej zarzuty nie znajdują usprawiedliwionych podstaw.

Kluczowym zagadnieniem, w świetle przedmiotu rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w K., poddanego kontroli sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. oraz podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów jest kontrola objętego skargą kasacyjną wyroku w aspekcie podnoszonego przez stronę naruszenia przepisów postępowania, które w jej ocenie skutkowało błędnym oznaczeniem strony postępowania administracyjnego, a którego skutkiem było nałożenie kary porządkowej na podmiot nie będący stroną postępowania.

Strona skarżąca kasacyjnie – spółka H. F. Ś. - podnosi bowiem, że zarówno wezwanie jak i nałożona w związku z nim kara nie powinny być skierowane do niej lecz do spółki H. F. P., z którą to łączy ją umowa o wspólnym przedsięwzięciu i która posiada tytuł prawny do automatów objętych postępowaniem o nałożenie kary w związku z urządzaniem gier w lokalu Salon Gier "[...]" w S..

Sąd I instancji natomiast uznał, że to wobec spółki H. F. Ś. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wymierzenia kary w związku z urządzaniem gier hazardowych, zaś twierdzenia skarżącej odnośnie ustalenia podmiotu będącego stroną postępowania nie mogły odnieść skutku gdyż przedmiotem postępowania w sprawie było wyłącznie rozstrzygnięcie "wpadkowe" dotyczące zasadność nałożenia kary porządkowej i tylko okoliczności związane z tym postępowaniem mogły być brane pod uwagę przy rozpoznawaniu skargi. Stanowisko to uznać należy za słuszne.

Nie ulega wątpliwości, że przewidziana w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowa, regulacja zawarta w art. 262 § 1 – 6, mając na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie ich posłuchu względem postanowień organów administracji w swej istocie ma przede wszystkim służyć zapewnieniu sprawnego przebiegu postępowania i jego zakończenia w ustawowo przewidzianym terminie. Wymierzenie stronie, jej pełnomocnikowi, świadkowi lub biegłemu kary porządkowej jest zatem postępowaniem "wpadkowym", "incydentalnym" w stosunku do toczącego się postępowania głównego, wobec czego wyłącznej ocenie podlegać będą okoliczności związane bezpośrednio z tymże postępowaniem wpadkowym, a więc okoliczności, o których mowa w § 1 - § 4 art. 262 Ordynacji podatkowej.

Wobec powyższego nie miała znaczenia dla sprawy, której przedmiotem było nałożenie kary porządkowej za niewykonanie wezwania do przedłożenia pisemnych wyjaśnień, podnoszona przez stronę okoliczność, iż to nie ona lecz inna spółka powinna być stroną postępowania. Kwestia prawidłowości określenia przez organ strony postępowania mogła być podnoszona w toku postępowania głównego, a więc postępowania w sprawie wymierzenia kary w związku z urządzaniem gier hazardowych na automatach, zainicjowanego pismem Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 25 sierpnia 2015 r. Zauważyć należy, co wynika z analizy akt sprawy, w tym treści pism procesowych spółki, że skarżąca nie zakwestionowała w postępowaniu "głównym" o wymierzenia kary za urządzanie gier hazardowych, podnoszonej w niniejszej sprawie kwestii podmiotu, któremu należało przypisać przymiot strony postępowania w rozumieniu przepisów procesowych – Ordynacji podatkowej.

Mając natomiast na uwadze ustalony przez organy i zaaprobowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy, w którym spółka H. F. Ś. wezwana został do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących ujawnionych w lokalu Salon Gier "[...]" w S. automatów do gier, wezwania tego nie wykonała uchylając się od udzielenia żądanych przez organ wyjaśnień, stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do zastosowania przez organ sankcji określonej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji.

Przepis art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi bowiem, że karą porządkową do kwoty 2.800 zł może zostać między innymi ukarana strona, która bezzasadnie odmówiła lub nie dokonała w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności. Skoro wymieniona spółka, pomimo doręczenia jej prawidłowego, w rozumieniu art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, wezwania nie udzieliła odpowiednich wyjaśnień w terminie zakreślonym w tym wezwaniu, a więc w terminie trzech dni od dnia jego doręczenia, organ miał wszelkie podstawy do zastosowania w stosunku do niej kary porządkowej.

Oceny tej nie zmienia podnoszona w zarzucie pomieszczonym w punkcie 1 lit. a), argumentacja o udzieleniu informacji wymienionych w wezwaniu przez podmiot posiadający tytuł prawny do urządzeń Apel, Apollo Games i Hot Spot. Jak trafnie stwierdził organ i Sąd I instancji, odpowiedź, jakkolwiek zawierała informacje odnoszące się do wyjaśnień wymienionych w wezwaniu, to nie pochodziła od podmiotu będącego stroną postępowania, a więc de facto nie mogła zostać uznana za wykonanie wezwania Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 25 sierpnia 2015 r. Powyższe, czyni niezasadnymi zarzuty postawione w punkcie 1 lit. a) i b) petitum skargi kasacyjnej.

Wobec niewadliwości wyroku Sądu I instancji oddalającego skargę na postanowienie w przedmiocie nałożenia kary porządkowej brak jest również podstaw do uznania aby w sprawie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. Skoro, bowiem Sąd I instancji trafnie stwierdził, że nie doszło w toku postępowania przed organami do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej to brak było podstaw do zastosowania powołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., stanowiącego, że sąd uchyli decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeśli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uznając zaś skargę za niezasadną Sąd niewadliwie zastosował art. 151 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804), jak w punkcie 2 sentencji wyroku.