Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1058/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 15 ust. 2, art. 52
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. Ł. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., Prezydent Miasta I., po rozpatrzeniu wniosku A. Ł. – uczestniczki postępowania, na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 52 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), orzekł o wymeldowaniu K. Ł. – skarżącego z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w I..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż uczestniczka – żona skarżącego, wnioskiem z [...] lutego 2010 r. zwróciła się do organu o wymeldowanie męża z w/w miejsca pobytu stałego, wskazując że nie zamieszkuje on w przedmiotowym lokalu od czerwca 2009 r., kiedy to został aresztowany i osadzony w areszcie śledczym w I. oraz, że pomimo opuszczenia aresztu śledczego w sierpniu 2009 r. nie powrócił już do miejsca stałego zameldowania. Oświadczyła, że w lokalu nr [...] nie znajdują się rzeczy osobiste męża, a także że, nie posiada on kluczy do tego lokalu, gdyż wymieniła zamki w drzwiach wejściowych. Ponadto zaznaczyła, że mąż obecnie przebywa pod adresem: ul. [...] w G.. Organ wskazał, że [...] marca 2010 r. skarżący złożył wyjaśnienia w sprawie, w których stwierdził, że miejsce stałego zameldowania opuścił [...] maja 2009 r. z powodu aresztowania i osadzenia w areszcie śledczym w I.. Podał, że [...] lipca 2009 r. odzyskał wolność i udał się do domu rodziców, znajdującego się przy ul. [...] w G. oraz, że po kilku dniach podjął próbę powrotu do miejsca stałego zameldowania, jednakże żona nie wpuściła go do mieszkania, a wcześniej wymieniła jeden z zamków w drzwiach wejściowych. Podkreślił, że posiada zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu i, że nadal jest uczuciowo związany zarówno z żoną, jak i dziećmi, niemniej jednak także późniejsze próby wejścia do mieszkania zakończyły się niepowodzeniem. Poinformował również, że wyrokiem Sądu Rejonowego w I. został skazany na [...] lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na [...] lata za pobicie syna.

W świetle przytoczonych okoliczności faktycznych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem organu zaszła podstawa do jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr [...]. Ustalenia tego, jak podkreślił organ, nie kwestionuje nawet sam zainteresowany, który w swoich wyjaśnieniach wskazał, że od momentu opuszczenia aresztu śledczego w I. w dniu [...] lipca 2009 r., nie przebywa pod adresem stałego zameldowania. Powyższy fakt został potwierdzony przez sąsiadów zamieszkujących w budynku przy ul. [...] w I. oraz brata K. Ł., który wskazał, że strona obecnie przebywa w domu przy ulicy [...] w G.. Odnosząc się natomiast do wielokrotnie podnoszonego w trakcie postępowania argumentu K. Ł., iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie było wynikiem jego dobrowolnej decyzji, organ stwierdził, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się z lokalu. Jednakże na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Takim środkiem prawnym jest skorzystanie we właściwym czasie z możliwości wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa posesoryjnego. Skarżący w toku prowadzonego postępowania przyznał jednak, że nie wniósł do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania. Tym samym w ocenie organu nie podjął on kroków prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania.

Na tle poczynionych ustaleń organ stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy K. Ł. spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiące podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania organu I instancji, bądź orzeczenia o odmowie wymeldowania. Odwołujący stwierdził, że w jego sprawie brak jest podstaw prawnych i faktycznych do podjęcia przez organ meldunkowy decyzji o wymeldowaniu, gdyż przyczyną opuszczenia przez niego spornego lokalu było aresztowanie go i osadzenie w areszcie śledczym w I.. Podniósł, że opuścił areszt po zobowiązaniu się przed Sądem, że nie będzie zamieszkiwał z żoną. Jednocześnie zaznaczył, iż Sąd Rejonowy w I. w wydanym wyroku nie zobowiązał go do opuszczenia lokalu i nie zakazał kontaktowania się z pokrzywdzoną, podkreślając przy tym że wyrok w sprawie karnej nie jest prawomocny, gdyż złożył apelację w sprawie. Podniósł także, że po opuszczeniu aresztu wielokrotnie próbował wejść do spornego mieszkania, jednak bezskutecznie z uwagi na utrudnienia ze strony żony. Ponadto odwołujący zaznaczył, że w dniu [...] lipca 2010 r. wniósł do Sądu pozew z art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego o ochronę naruszonego stanu posiadania. Z uwagi więc na brak dobrowolności opuszczenia spornego lokalu oraz nie zakończenie postępowania karnego, odwołujący uznał podjętą przez organ I instancji decyzję za niesłuszną.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., Wojewoda [...], na postawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na skutek złożenia przez skarżącego skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 27/11, uchylił ją. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ meldunkowy nie zbadał należycie wszystkich okoliczności, które niewątpliwie wskazują na zamiar dalszego zamieszkiwania skarżącego w miejscu pobytu stałego. Sąd stwierdził, iż koniecznym staje przesłuchanie ojca i brata w/w, a także funkcjonariuszy policji na okoliczność przyczyn, które uniemożliwiły skarżącemu powrót do spornego lokalu oraz ustalenie przez organy czy i gdzie skarżący ma zorganizowane swoje centrum życiowe. Wskazując na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż niezbędne jest uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie wskazanym przez Sąd i ponowne rozpatrzenie całego materiału powodowego w celu załatwienia sprawy zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego wynikającymi z art. 7, 8, 75, 77, 78 k.p.a.

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta I. z dnia [...].06.2010 r. i przekazał sprawę do ponownego jej rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem organu, przeprowadzenie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a., z uwagi na oddalenie od miejsca pobytu stron i świadków, jak i zakres podlegający ponownemu zbadaniu mogłoby okazać się niedostatecznie wystarczające, natomiast organ I instancji jako właściwy ze względu na miejsce zamieszkania i pobytu spornych stron postępowania oraz świadków, których zeznania mogą wnieść do postępowania istotne dowody w sprawie, posiada większe możliwości w zakresie pełnego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Na skutek skargi uczestniczki postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z 13 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 965/11, uchylił ww. decyzję.

Sąd wskazał, że na podstawie przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, każdy organ, ponownie rozpatrujący przedmiotową sprawę jest związany tak oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez wskazany Sąd w wyroku. Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie sąd w wyroku z 15 marca 2011 r. uznał za konieczne wyłącznie uzupełnienie materiału dowodowego w części obejmującej wykazanie charakteru opuszczenia lokalu. Jakkolwiek sąd stwierdził, że nie można uznać, iż opuszczenie lokalu miało charakter przymusu, skoro nastąpiło skutkiem aresztowania w związku z podjęciem bezprawnych działań wobec członków rodziny (mieściło się więc w sferze swobody wyboru, a więc wolnej woli, która obejmowała taki skutek), to jednocześnie stanął na stanowisku, że dla dalszego toku postępowania niezbędnym jest dokonanie przez organ ustaleń, na okoliczność, jakie powody decydowały o dalszym przebywaniu uczestnika poza miejscem stałego zameldowania po zwolnieniu z aresztu. Sąd podkreślił, że z uwagi na związanie organu i sądu oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku jak i wskazanym zakresem badania sprawy z punktu widzenia formalnego, zaszły przesłanki do orzeczenia jak w sentencji swego wyroku.

Wojewoda [...], decyzją z [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy oparł o następujące ustalenia i rozważania:

W obecnym stanie prawnym ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Mechanizm wymeldowania polega na usuwaniu informacji o wymeldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan rzeczy

(wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r. sygn. II OSK 561/05-LEX nr 194344). Według art. 6 ust. 1 ustawy ewidencyjnej pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem miejscem pobytu stałego osoby, jest miejsce (lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe. Zamieszkiwanie w danym lokalu polega zaś na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych.

Organ odwoławczy, dokonał oceny stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w oparciu o dyspozycje zawarte w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się wprawdzie pogląd, zgodnie z którym spełnienie przesłanki opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu przez zainteresowaną osobę następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, lecz wypracowane zostało jednocześnie stanowisko, zgodnie z którym o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 decyduje fakt nie skorzystania z przysługujących stronie środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, który zmuszona była opuścić.

Skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w dniu [...] maja 2009 r. w związku z zastosowanym wobec niego środkiem zapobiegawczym w postaci tymczasowego aresztowania. Po uchyleniu w dniu [...] lipca 2009 r. ww. środka zapobiegawczego, skarżący nie powrócił do przedmiotowego lokalu, a swoje sprawy socjalno-mieszkaniowe realizował po części w mieszkaniu rodziców, brata, a także innych członków rodziny i znajomych. Następnie wobec utrudnień małżonki – (uczestniczki postępowania), w swobodnym dostępie do mieszkania i nieskutecznych w tym zakresie interwencji Policji, skarżący, pismem z dnia [...] lipca 2010 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w I. z powództwem posesoryjnym - o ochronę naruszonego posiadania. W efekcie rozstrzygnięcia wyżej wskazanego powództwa, Sąd Rejonowy w I. wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r., (sygn. akt [...]) nakazał uczestniczce przywrócenie skarżącemu posiadania lokalu zameldowania, poprzez wydanie kluczy i zaniechanie dalszych naruszeń, nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z wyjaśnień obu spornych stron postępowania, skarżący pomimo ww. wyroku nadal nie mieszka w spornym lokalu, gdyż utrudnia mu to uczestniczka, z którą jak wyjaśnił odwołujący, nie można się w żaden sposób dogadać. Uczestniczka nie zgadzając się zaś z powyższym wyrokiem Sądu Rejonowego w I., wniosła od tegoż wyroku apelację do Sądu Okręgowego w B.. Z ustaleń organu wynika, iż nie wyznaczono jeszcze terminu rozprawy.

Działania prawne skarżącego w zakresie przywrócenia utraconego stanu posiadania, choć formalnie odniosły pożądany zamiar, to jednak nie przełożyły się na osiągniecie celu faktycznego, jakim było ponowne zamieszkanie w ww. lokalu.

Bezspornym jest to, że odwołujący już od ponad trzech lat nie zamieszkuje w miejscu zgłoszonego pobytu stałego, a okoliczności jakie wystąpiły w ciągu minionych 3 lat ewidentnie przemawiają za tym, że wspólne zamieszkiwanie stron w spornym lokalu jest w gruncie rzeczy niemożliwe. Nie bez wpływu na ocenę organu pozostają również tak istotne kwestie, jak: po pierwsze, prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w I. II Wydział Kamy - sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. (wyrok prawomocny z dniem [...] sierpnia 2012r.), w którym to uznano skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów określonych m.in. w art. 207 § 1 kk tj. znęcania się psychicznego i fizycznego nad uczestniczką oraz psychicznego nad synem. Po drugie, orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w B. (sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2012 r.) rozwód stron. Po trzecie - w odniesieniu się do wskazania WSA w Bydgoszczy, co do kwestii ustalenia gdzie skarżący ma aktualnie swoje centrum życiowe, organ odwoławczy wyjaśnia, iż w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 15 ust. 2 ww. ustawy, zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Natomiast konieczność ustalania obecnego miejsca pobytu w ocenie tut. organu jest nie do końca zasadna. Zdarza się bowiem, że osoba definitywnie opuszcza miejsce stałego pobytu i bezspornie podlega wymeldowaniu, a jednocześnie pod żadnym adresem ani trwale, ani czasowo nie koncentruje swoich spraw socjalno-mieszkaniowych. Ponadto z wyjaśnień odwołującego, jak i jego ojca R. Ł., a także brata W. Ł. wynika, że skarżący zamieszkuje po kilka dni w domu brata ul. [...], przy ul. [...] w G., a także u siostry I. M.K przy ul. [...]. Trudno ocenić rzetelność i wiarygodność składanych wyjaśnień, tym bardziej, że pochodzą one od najbliższych członków rodziny odwołującego. Jak wynika z obserwacji życia społecznego rodzina składa zeznania adekwatnie do potrzeb i na korzyść odwołującego. Nie bez znaczenia i wpływu na ocenę organu pozostaje również to, że zarówno rodzice, jak i brat Waldemar pomimo tego, iż skarżący zamieszkuje u nich (choć jak twierdzą po kilka dni) to żadne z nich nie potwierdziło jego czasowego pobytu pod określonym adresem, stosownym zgłoszeniem do organu meldunkowego, do czego zobowiązują przepisy ustawy o ewidencji ludności. Trudno uznać za prawdziwe wyjaśnienia, z których wynika, iż od 2009 r. do chwili obecnej K. Ł. na dłużej - pod konkretnym adresem jednego z członków rodziny np.: rodziców nie skoncentrował swoich spraw życiowych. W ocenie organu utrzymywanie, iż nie mieszka on pod określonym adresem służy stworzenia pozoru bezdomności odwołującego, m.in. na potrzeby przedmiotowego postępowania. Tok myślenia organu, co do skoncentrowania spraw życiowych odwołującego w jednym, głównym miejscu aktualnego pobytu potwierdza również zapis zawarty w wyroku Sądu Rejonowego w I. (sygn. akt [...]) z dnia [...] kwietnia 2012r., określający jako miejsce przebywania ww. pod adresem: G., ul. [...]. Również w toku całego postępowania korespondencja do K. Ł. była dostarczana i odbierana przez ww. pod wskazanym powyżej adresem.

Ponadto dobrowolność opuszczenia przez odwołującego spornego lokalu, została jasno wyrażona przez samego K. Ł., który w złożonym przed Sądem Rejonowym - II Wydział Karny oświadczeniu, wyraził jednoznaczną wolę nie zamieszkiwania z żoną i dziećmi, co stanowiło niezbędny warunek uchylenia tymczasowego aresztu. Zważyć należy, iż osoba decydująca się na popełnienie przestępstwa znęcania się nad rodziną musi mieć świadomość, iż stosowne organy państwa uczynią wszystko, co dozwolone w granicach prawa, aby zapobiec popełnieniu przez sprawcę podobnych czynów w przyszłości. K. Ł. popełniając czyn niedozwolony miał świadomość, jakie konsekwencje karne poniesie za jego dokonanie, co niejako stanowi wyrażenie jego woli w tym zakresie. Jak wskazano powyżej, wyrok uznający K. Ł za winnego zarzucanych nu czynów z art. 207 § 1 kk jest prawomocny.

Wobec zaistniałych w sprawie okoliczności trudno utrzymywać obecne zameldowanie tylko do celów formalnych. Z poczynionych przez organy ustaleń wynika bowiem, iż doszło do trwałego rozpadu więzi rodzinnych, pomiędzy stronami nadal trwają roszczenia natury cywilnej, a zdarzenia jakie miały miejsce pomiędzy stronami w aktualnym stanie rzeczy całkowicie wykluczają możliwość ich wspólnego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, co potwierdzają wciąż podejmowane działania uczestniczki.

Kwestia braku własnego mieszkania, na którą wskazuje odwołujący, a także oczekiwanie na wynik sprawy o podział majątku w zaistniałych okolicznościach, nie może stanowić przeszkody w wymeldowaniu K. Ł. z miejsca pobytu stałego, skoro nie zamieszkuje on w nim od trzech lat, a stan sprawy wskazuje na brak realnej możliwości jego powrotu do spornego mieszkania.

W skardze złożonej do sądu na powyższa decyzję, skarżący zakwestionował ustalenia organu, w przedmiocie uznania, iż zaszły przesłanki zastosowania przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach, albowiem doszło do błędnej jego wykładni, polegającej na uznaniu, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki opuszczenia lokalu uzasadniające wymeldowanie strony. Ponadto skarżący powołał się na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 97 § 1 ust. 4 kpa, w ten sposób, że organ nie zawiesił postępowania. Strona zarzuciła również naruszenie przepisu art. 7 kpa, w ten sposób, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy.

Skarżący powołał się na okoliczność, że po opuszczeniu aresztu, podejmował szereg czynności mających na celu powrót do lokalu zameldowania, do którego się nie dostał, ponieważ zamki w drzwiach zostały wymienione przez uczestniczkę postępowania. Wyjaśnił, że w ww. lokalu pozostały jego rzeczy osobiste, które uczestniczka wyrzuciła. Twierdził, że został zmuszony do zamieszkiwania u swojego brata W. Ł., a także siostry I. M..

W ocenie strony, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu nie miało charakteru dobrowolnego. Skarżący powołał się na fakt, że przymusowo opuścił lokal, gdyż przebywał w areszcie.

Podkreślił także, że z mocy art. 97 § 1 ust. 4 kpa, organ administracji publicznej -obowiązany był zawiesić postępowanie w sprawie, albowiem rozpatrzenie przedmiotowej sprawy i wydanie decyzji zależało od innego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego jakim jest złożone powództwo posesoryjne. Wyjaśnił, że Sąd Rejonowy w I. wyrokiem z dnia [...] listopada 2011 r., w sprawie o sygn. [...], nakazał pozwanej A. Ł. (uczestniczce niniejszego postępowania) przywrócenie posiadania lokalu zameldowania, a wyrokowi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Konieczność zawieszenia postępowania, skarżący upatrywał w fakcie złożenia przez uczestniczkę apelacji od tego wyroku.

Skarżący wyjaśnił również, że zwrócił się do Komornika o wykonanie wyroku, jak również dwukrotnie prosił o pomoc funkcjonariuszy policji by wejść do spornego lokalu.

Skarżący wywodził też, że organ niesłusznie odmówił wiary zeznaniom świadków na tej podstawie, że "jak wynika z obserwacji życia społecznego rodzina składa zeznania adekwatne do potrzeb i na korzyść odwołującego". Strona wyjaśniła przy tym, ze faktycznie od 2009 r. tuła się, nocując u brata, rodziców i znajomych, a u żadnej z tych osób nie koncentruje swoich spraw życiowych.

Wyjaśnił też, że uczestniczka od początku działa z premedytacją aby usunąć skarżącego z mieszkania, odizolować od dzieci i żyje z nowym partnerem, który korzysta z dóbr materialnych, jakie strony razem zgromadziły, a ponadto nie chce zgodzić się na zgodny podział majątku, skutkiem czego podział ten nastąpi przed sądem, do czego może jednak dojść po kilku latach, a dzieje się to w sytuacji, kiedy skarżący nie ma gdzie mieszkać.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

W ocenie Sądu wskazany przepis, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz lit c, p.p.s.a., będący podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji, ma w sprawie zastosowanie, albowiem decyzja ta została wydane z naruszeniem prawa.

W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 3 , oraz 107 § 3 kpa., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną przesłankę wymeldowania skarżącego, stanowi powołany przez organy art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podstawowym więc zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy było przesądzenie kwestii, czy strona "opuściła miejsce stałego pobytu". By można było dokonać prawidłowej oceny w tym zakresie należy wyjaśnić znaczenie tego pojęcia. W ocenie Sądu, w sprawie nie chodziło jedynie o dokonanie ustalenia, czy skarżący opuścił fizycznie mieszkanie gdzie jest zameldowany, lecz czy opuszczenie to ma charakter dobrowolny, a więc czy miała miejsce dobrowolna rezygnacja z faktu, że lokal w którym jest zameldowany, nie będzie już stanowił centrum życiowego strony, a więc centrum jej życiowej działalności. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód by nawiązać do prawnej konstrukcji miejsca zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego, w której wyróżnia się dwa jego elementy: - przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz - wola, zamiar stałego pobytu (animus). Biorąc bowiem pod uwagę treść przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, element dobrowolności wyprowadzenia się będzie nawiązywał do zamiaru zmiany centrum życiowego (animus), a przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, będzie związana z zaniechaniem przebywania w nim w sensie fizycznym (corpus). W sytuacji spełnienia tych dwóch przesłanek zajdą niewątpliwie warunki określone w w/w przepisie, stanowiące podstawę prawną wymeldowania.

Wobec okoliczności, że przedmiotowa sprawa została poprzedzona dwoma wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, należy wciąć pod uwagę, że z mocy przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Dlatego tez istotnym jest, jakiej oceny prawnej i jakich dalszych wskazań dokonano w tych wyrokach.

Z obu wyroków wynika, że w niniejszej sprawie faktem niewątpliwym, a ponadto niespornym było, że skarżący przestał przebywać w lokalu zameldowania od dnia zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w dniu [...] maja 2009 r. i do chwili wydania zaskarżonej decyzji w lokalu tym nie przebywa.

Spór dotyczył więc przesądzenia czy opuszczenie tego lokalu, a następnie nieprzebywanie w nim, jako przejaw woli skarżącego, miało charakter dobrowolny i trwały.

W wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmiennie oceniono charakter opuszczenia ww. lokalu przez stronę. W wyroku z 15.03.2011 r. (II SA/Bd 27/11), stwierdzono, że było to opuszczenie niedobrowolne, a w wyroku z 13.03.2012 r., (II SA/Bd 965/11), stwierdzono, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, albowiem skarżący decydując się na podjęcie bezprawnych działań wobec członków rodziny, godził się tym samym na tego skutek w postaci aresztowania.

Ta rozbieżność nie uniemożliwiała jednak rozpatrzenia przez organ istoty sporu, albowiem w wyroku z 13.03.2012 r., (II SA/Bd 965/11), podkreślono, że rolą organu jest ocena jakie powody decydowały o dalszym przebywaniu strony poza miejscem stałego zameldowania po zwolnieniu z aresztu. Oceny, jak podkreślił sąd, należy dokonać pod kątem tego czy była to decyzja dobrowolna i wyjaśnić, czym motywowana.

Identyczną konkluzję można wywieść z wyroku z 15.03.2011 r., (II SA/Bd 27/11), w którym sąd stwierdził, że na równi z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, gdy osoba zameldowana na pobyt stały została wprawdzie z danego lokalu usunięta wbrew własnej woli, ale nie podjęła kroków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu, i faktycznie mieszkała i koncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu.

Płynący więc wniosek ze stanowisk obu sądów jest taki, że istotnym dla sprawy jest rozstrzygnięcie przez organ, czy przebywanie skarżącego po zwolnieniu z aresztu, tj. od dnia [...] lipca 2009 r., poza lokalem zameldowania, był objęty jego wolą (dobrowolny), czy też nie.

Jak wynika to z obu wyroków, w tym celu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nałożył na organ obowiązek:

1. Przesłuchania ojca i brata skarżącego, a także funkcjonariuszy policji na okoliczność ile i jakie próby powrotu do swojego mieszkania podejmował skarżący, a także na okoliczność przyczyn, z jakich nie było to możliwe.

2. Ustalenia przez organy czy i gdzie skarżący ma swoje centrum życiowe rozumiane, jako lokal, z którego skarżący stale korzysta – z jego urządzeń, nocuje w nim, spędza wolny czas oraz zaspokaja swoje funkcje życiowe i potrzeby socjalne.

W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wyrażonej w obu ww. wyrokach, istotnym dla sprawy jest, czy i gdzie skarżący urządził swoje centrum życiowe. Ma to bowiem wpływ na ocenę, prawdziwości deklaracji strony o chęci powrotu do lokalu zameldowania.

W zaskarżonej decyzji organ nie wykonał tymczasem wytycznych sądu.

Jakkolwiek po wyroku WSA w Bydgoszczy z 15.03.2011 r. (II SA/Bd 27/11), organ I instancji przesłuchał świadka R. Ł. – ojca skarżącego (dowód: k. 94 akt administracyjnych organu I instancji), to jednak nie doszło do przesłuchania pozostałych świadków, co uznał za konieczne ten sąd w ww. wyroku, tj. ojca skarżącego oraz policjantów, w których obecności skarżący podejmował próby dostania się do lokalu zameldowania. Nie dokonano również ustaleń faktycznych, które również uznał za niezbędne sąd w ww. wyroku, a mianowicie, ile i jakie próby powrotu do swojego mieszkania podejmował skarżący, z jakich przyczyn nie było to możliwe, oraz czy i gdzie skarżący ma swoje centrum życiowe. Jakkolwiek organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zamieszkuje u swych rodziców, to jednak ustalenie to zostało dokonane, po pierwsze w oparciu o materiał niekompletny, bo z pominięciem dowodów, których przeprowadzenie uznał za konieczne sąd w obu ww. wyrokach, a po wtóre, w sprzeczności z zeznaniami ww. świadka, świadka W. Ł. i skarżącego, którym organ odmówił wiary z uwagi na okoliczność, że "z obserwacji życia społecznego wynika, że rodzina składa zeznania adekwatnie do potrzeb i na korzyść odwołującego" oraz z uwagi na fakt, że w wyroku Sądu Rejonowego w I. (sygn. akt [...]) z dnia [...] kwietnia 2012 r., określono jako miejsce przebywania skarżącego adres: G. ul. [...].

Trzeba stwierdzić, że dokonanie ustaleń faktycznych, w zakresie wskazanym w dwóch ww. wyrokach WSA w Bydgoszczy, winno zostać dokonane w oparciu o wszystkie te dowody, których przeprowadzenie uznał za konieczne tenże sąd, a ponadto, nie można uznać, że kwestionowanie zeznań strony oraz świadków, może być oparte na ogólnym założeniu, że – jak to określił organ odwoławczy - z obserwacji życia społecznego wynika, że rodzina składa zeznania adekwatnie do potrzeb i na korzyść odwołującego. Ponadto nie jest wiążące dla organu, w przedmiocie ustalenia centrum życiowego strony, że w wyroku sądu powszechnego, dotyczącego sprawy karnej, określono miejsce przebywania skarżącego.

Niedopuszczalna jest również sytuacja, do której doszło w przedmiotowej sprawie, że organ odwoławczy, polemizuje z wiążącą go z mocy art. 153 p.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w ww. wyrokach. Organ odwoławczy, nie tylko bowiem zignorował wyrażoną w ww. wyrokach konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, ale też zakwestionował potrzebę ustalenia obecnego centrum życiowego skarżącego, czyniąc wywody sprzeczne z wiążącym go stanowiskiem WSA w Bydgoszczy.

Trzeba podkreślić, że uznając, że ustalenie tej okoliczności nie jest przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ miał możliwość zakwestionowania stanowiska WSA w Bydgoszczy poprzez złożenie skargi kasacyjnej. Skoro tego nie uczynił, to tym samym wskutek uprawomocnienia się ww. wyroków, ocena w nich wyrażona jest wiążąca nawet w sytuacji, kiedy można byłoby ją w sposób zasadny merytorycznie zakwestionować.

Wskazane wyżej uchybienia organu odwoławczego nie miałyby jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w sytuacji pojawienia się i powołania się przez organ na zaistnienie zmiany istotnych okoliczności faktycznych od momentu wydania wyroku WSA w Bydgoszczy z 13.03.2012 r. (sygn. akt II SA/Bd 965/11). Jakkolwiek organ odwoławczy w sposób wyraźny tego nie wyartykułował, to jednak powołał się na okoliczność, że Sąd Rejonowy w I., wyrokiem z [...] listopada 2011 r. (sygn. akt [...]), nakazał uczestniczce przywrócenie skarżącemu posiadania lokalu jego zameldowania, nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności, przy czym skarżący wyroku tego nie realizuje.

Nowej okoliczności nie może rzecz jasna stanowić fakt wydania przez sąd powszechny wyroku przywracającego posiadanie, albowiem wyrok ten został wydany [...].11.2011 r., a więc jeszcze przed wyrokiem WSA w Bydgoszczy z 13.03.2012 r. Gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznający skargę strony uznał, że fakt wydania tego wyroku oraz fakt braku jego realizacji przez skarżącego, stanowi istotną nową okoliczność, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy i która mogłaby oznaczać zaistnienie możliwości odstąpienia od zaleceń zawartych we wcześniejszym wyroku WSA w Bydgoszczy z 15.03.2011 r. (sygn. akt II SA/Bd 27/11), to niewątpliwie dałby temu wyraz w sentencji wyroku poprzez oddalenie skargi lub przynajmniej w uzasadnieniu wyroku, gdyby uznał, że zachodzą jednak przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skoro jednak sąd ten tego nie uczynił, to oznacza to, że fakt wydania przed sąd powszechny wyroku i jego brak realizacji do dnia 13.03.2012 r. (data wyroku WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 965/11), nie stanowiły okoliczności, które dają podstawę do wymeldowania skarżącego, ale też i do odstąpienia od przeprowadzenia nakazanych ww. wyrokami dowodów. Nadal więc zachowały do tego czasu aktualność zalecenia zawarte w obu ww. wyrokach WSA w Bydgoszczy, którymi związany był tak organ odwoławczy, jak i sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Możnaby rzecz jasna rozważyć, czy istotną, nową okolicznością (w świetle, której zaszłyby przesłanki do zwolnienia organu odwoławczego z realizacji czynności procesowych nakazanych przez oba ww. wyroki WSA w Bydgoszczy) jest fakt, że w dalszym ciągu skarżący nie zrealizował wyroku sądu powszechnego przywracającego mu posiadanie lokalu zameldowania, choćby z uwagi na okoliczność, że od czasu zapadnięcia wyroku WSA w Bydgoszczy z 13.03.2012 r. do [...].08.2012 r., tj. do chwili wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, upłynął kolejny okres (ponad 5 miesięcy), w którym strona nie zrealizowała tego wyroku.

W ocenie sądu, istniałyby przesłanki do przyjęcia takiego stanowiska, jednakże jedynie w sytuacji wykazania przez organ, że skarżący odstąpił w ww. okresie od realizacji wyroku przywracającego mu posiadanie lokalu.

Tymczasem w ww. zakresie brak jest ustaleń organu. Organ odwoławczy nawiązał wprawdzie do faktu braku realizacji wyroku sądu powszechnego, jednakże poczynił w tym zakresie dość ogólne i niewystarczające ustalenia, przytaczając fakt, że skarżący pomimo ww. wyroku nadal nie mieszka w spornym lokalu, gdyż utrudnia mu to uczestniczka, która wniosła od tegoż wyroku apelację do Sądu Okręgowego w B., który nie wyznaczył jeszcze terminu rozprawy. Organ w szczególności nie wyjaśnił, czy, kiedy i w jaki sposób skarżący rozpoczął realizację ww. wyroku. Nie zwrócił się do skarżącego z wezwaniem wyjaśnienia tych okoliczności, ani okoliczności tych nie wyjaśnił w drodze korespondencji z sądem powszechnym lub komornikiem.

Z akt administracyjnych wynika, że skarżący pismem z [...] lipca 2012 r. poinformował organ odwoławczy, że nadal przebywa poza lokalem zameldowania i podejmuje próby dostania się do niego, w tym w dniu [...] stycznia 2012 r. wystąpił do sądu z wnioskiem o wykonanie wyroku w tej sprawie toczy się postępowanie (dowód: k. 5 akt administracyjnych organu II instancji). Organ odwoławczy pismem z [...] lipca 2012 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w I. z zapytaniem czy skarżący w dniu [...] stycznia 2012 r. wystąpił do sądu z wnioskiem o realizację ww. wyroku, zaznaczając, że informacja ta ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy (dowód: k. 8 ww. akt). W odpowiedzi na powyższe pismo, Sąd Rejonowy w I. poinformował jedynie, że akta sprawy [...] maja 2012 r. zostały przesłane wraz z apelacją do Sądu Okręgowego w B. (dowód:. k. 9 ww. akt). W tym stanie rzeczy, nie weryfikując informacji strony w zakresie twierdzenia, że podjęła prawne kroki zmierzające do wykonania wyroku przywracającego posiadanie utraconego lokalu, wydano zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona decyzja została więc wydana bez wyjaśnienia, czy skarżący w sposób rzeczywisty, czy pozorny jedynie, podejmował kroki w celu realizacji wyroku przywracającego posiadanie utraconego lokalu. W tym zakresie brak jest koniecznych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ustaleń organu, które zresztą sam organ uznał za istotne w swym piśmie z [...] lipca 2012 r. Zaznaczyć trzeba, że na rozprawie sądowej w dniu [...] stycznia 2013 r., pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że strona zwróciła się do komornika o wykonanie wyroku, lecz organ ten zażądał tytułu wykonawczego, którego z kolei odmówił wydana sąd I instancji z powodu braku akt sprawy, znajdujących sie w sądzie II instancji.

Odnosząc się natomiast do niezasadnego w ocenie sądu zarzutu niezawieszenia postępowania administracyjnego przez organ, należy zauważyć, że w toku postępowania odwoławczego, uczestniczka złożyła w dniu [...] sierpnia 2012 r., wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania jej apelacji od wyroku przywracającego skarżącemu posiadanie lokalu zameldowania. Organ odwoławczy wniosek ów rozpatrzył poprzez wydanie w dniu [...] sierpnia 2012 r., postanowienia odmawiającego zawieszenia postępowania, które zostało doręczone obu stronom postępowania wraz z pouczeniem o możliwości i sposobie jego zaskarżenia (dowód: k. 11 akt administracyjnych organu odwoławczego). Żadna ze stron nie zaskarżyła tego orzeczenia.

W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu w omawianym zakresie było trafne. Nie zachodziły również podstawy do zawieszenia postępowania z urzędu przez organ.

Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji państwowej zawiesza postępowanie: gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Jak wynika z powyższego przepisu, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należało więc przesądzić, czy powoływana przez uczestniczkę okoliczność rozpoznania przez Sąd Okręgowy w B. jej apelacji od wyroku przywracającego skarżącemu posiadanie lokalu zameldowania, ma charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu w/w przepisu. W ocenie Sądu decydującym kryterium o zakwalifikowaniu danego problemu jako zagadnienia wstępnego, nie jest jego powiązanie, czy też pozostawanie we wzajemnym związku z inną sprawą (w omawianym przypadku ze sprawą rozpoznania sprawy cywilnoprawnej), lecz kryterium tym jest brak uprawnienia do rozstrzygnięcia przez organ w ramach prowadzonej przez niego sprawy takiego problemu, bez którego rozwiązania nie byłoby możliwe merytoryczne jej rozpatrzenie. Problemem tym jednak może być wyłącznie kwestia prawna, która albo ujawniła się w toku postępowania i dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej, a organ prowadzący postępowanie nie ma kompetencji do jej rozstrzygnięcia. W nauce i judykaturze przyjmuje się, że zagadnienie wstępne to przede wszystkim zagadnienie materialnoprawne, którego treścią może być wypowiedź, co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. W literaturze prawa administracyjnego podkreśla się również, że zagadnieniem wstępnym nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie (A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. III, Warszawa 2009, s. 479).

Jakkolwiek omawiany wyrok sądu powszechnego rozstrzyga zagadnienie prawne, to jednak trzeba pamiętać o tym, że czyni to nie na gruncie postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest wymeldowanie, lecz na gruncie prawa cywilnego, rozstrzygając problem o uprawnieniu do posiadania lokalu. Dysponowanie uprawnieniem do lokalu nie oznacza automatycznie, przyjęcia fikcji, że dana osoba w lokalu tym mieszka. Gdyby tak było (tzn. obowiązywałaby taka fikcja prawna), to niewątpliwie zasadny byłby wniosek o zawieszenie postępowania, albowiem decyzja administracyjna byłaby uzależniona od wyroku sądu powszechnego. Wtenczas jednak przepis art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, musiałby mieć zupełnie inną treść. Musiałby stanowić, że przesłanką do wymeldowania nie jest opuszczenie miejsca pobytu stałego, lecz "utrata prawa do przebywania w nim". Tak jednak przepis ten nie brzmi. Przesłanką do wymeldowania jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nawet w sytuacji, kiedy stronie przysługuje prawo do zamieszkiwania w nim. Inaczej mówiąc, przesłanka wymeldowania istnieje również wtedy, kiedy strona opuściła miejsce pobytu stałego, legitymując się wyrokiem stwierdzającym przywrócenie jej naruszonego posiadania lokalu. Z powyższego wynika, że wygrany proces posesoryjny niewątpliwie ma związek z rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, lecz jedynie pośredni. W związku tym nie występuje taka zależność, iż wygranie procesu posesoryjnego przesądza o odmowie wymeldowania. Tak samo zresztą przegranie tego procesu nie przesądza o zasadności wymeldowania, bo nie może przesądzić o zaistnieniu faktu polegającego na tym, czy strona powróci do lokalu zameldowania, czy też nie. Z pewnością ewentualne przegranie procesu posesoryjnego jest dla niej okolicznością utrudniająca powrót do tego lokalu, lecz nie może być traktowane, jako fakt tożsamy z zaistnieniem okoliczności faktycznej w postaci nieprzebywania w tym lokalu. Wyrok w przedmiocie przywrócenia posiadania ma czasem większy, czasem zaś mniejszy wpływ na fakt przebywania danej osoby w lokalu zameldowania, lecz nie może być utożsamiany z zaistnieniem tej okoliczności, nie może niejako zastępować jej.

Z łatwością można by wyobrazić sobie sytuację, w której strona po opuszczeniu lokalu zameldowania wygrywa proces posesoryjny, lecz odstępuje od zamieszkania w lokalu zameldowania. Tak samo zresztą nie sposób wykluczyć sytuacji, iż po przegraniu przez stronę takiego procesu, zamieszka ona jednak w tym lokalu.

Trzeba podkreślić, że obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego.

Jeżeli wyrok sądu powszechnego rozstrzygający sprawę przywrócenia naruszonego posiadania został wydany przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ administracji jest zobowiązany wziąć ten fakt pod uwagę, ale jedynie pod kątem realizacji przez stronę wszystkich dostępnych środków, w tym prawnych, a w tym uzyskania tego wyroku, celem powrotu do lokalu zameldowania, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Natomiast w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, samo żądanie przez stronę przywrócenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu, może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 § 1 k.c.) może bowiem wskazywać na fakt, iż dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta.

Konkludując, uznać należy, iż rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o przywrócenie posiadania lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie. Fakt wytoczenia przez osobę, w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego, powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania ma znaczenie w postępowaniu meldunkowym, nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Powyższe stanowisko jest zgodne w wielokrotnie i jednolicie wyrażanym poglądem, który prezentuje w swym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (vide: - wyrok NSA z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2378/10; - wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1973/10; - wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1181/10 r.; - wyrok NSA z dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2209/10; - wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07; - wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 2353/01, Lex nr 83814).

Biorąc pod uwagę wszystkie poczynione wyżej rozważania, należało dojść do konkluzji, że z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 3, oraz 107 § 3 kpa., koniecznym jest ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ten uzupełni materiał dowodowy w zakresie wskazanym przez ww. wyroki WSA w Bydgoszczy z 15.03.2011 r. oraz z 13.03.2012 r., chyba, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynikać będzie, że skarżący od czasu wyroku WSA w Bydgoszczy z 13.03.2012 r., do momentu ponownego orzekania, nie podejmował kroków w celu wykonania wyroku przywracającego posiadanie lokalu zameldowania lub podejmowane przez niego kroki były na tyle niestaranne, że świadczyć to może o tym, iż pozorował je, co w istocie będzie mogło świadczyć o tym, iż godzi się na pobyt poza miejscem zameldowania. Ustalenia w tym zakresie organ jednak winien poczynić w oparciu o zebrane dowody, które winny zostać przytoczone w uzasadnieniu decyzji. Niezbędnym będzie, więc zobowiązanie skarżącego do wyjaśnienia (ewentualnie przesłuchanie go, na okoliczność), czy, kiedy i w jaki sposób, do jakiego organu, zwracał się o wykonanie wyroku przywracającego posiadanie lokalu zameldowania. Następnie koniecznym będzie zweryfikowanie pozyskanych od niego informacji we wskazanych przez niego instytucjach i dokonanie oceny, czy skarżący podejmował wskazane kroki w rozsądnym czasie, świadczącym, o tym, że rzeczywiście dążył do powrotu do utraconego lokalu, czy też kroki te podejmował z rażącą zwłoką, świadczącą o tym, iż w istocie podejmował je jedynie na potrzeby niniejszego postępowania.

Z przedstawionych powyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ppsa, orzekł jak w pkt pierwszym wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a, a o kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.