Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 510/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Szef Agencji Wywiadu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 § 1 i art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant sekretarz sądowy Paulina Prucnal po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1525/16 w sprawie ze skargi K.D. na postanowienie Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz K.D. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1525/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K.D. (dalej: skarżący) na postanowienie Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w pkt 1. uchylił zaskarżone postanowienie, oraz w pkt 2. zasądził od Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego na rzecz skarżącego kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 133 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1106 ze zm.), dalej "ustawa o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW", uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył karę dyscyplinarną utraty stopnia oficerskiego.

Orzeczenie to organ przesłał za pośrednictwem poczty na adres skarżącego oraz jego obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym adwokata A.K.-S.. W obydwu przypadkach orzeczenie zostało doręczone 30 czerwca 2016 r. 14 czerwca 2016 r. organ przesłał wskazane wyżej orzeczenie na nr faksu kancelarii adwokata A.K.-S. w Warszawie [...], a 16 czerwca na nr faksu kancelarii adwokata M.M.K.-S., adwokata A.K.-S. i radcy prawnego M.W. w [...][...].

W dniu 16 czerwca 2016 r. do organu wpłynęło za pośrednictwem faksu pismo obrońcy skarżącego, w którym wskazał, że 14 czerwca 2016 r. o godz. 16:05 jego faks przyjął niepełne pismo (6 stron z 10), oznaczone jako "orzeczenie nr [...] Szefa SKW z [...] czerwca 2016 r." Obrońca skarżącego wniósł o wyjaśnienie sprawy tego faksu, ponieważ, jego zdaniem, przesyłka ta nie nosi cech dokumentu, nie wiadomo kto ją wydał, kto podpisał i do kogo jest adresowana. Ponadto wskazał, że zgodnie z art. 139 pkt 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW w zw. z art. 131 § 1 k.p.k., wszelkie pisma, od których biegną terminy, doręcza się przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, pracownika organu wysyłającego, a w razie niezbędnej konieczności przez Policję. Obrońca skarżącego zwrócił się o kierowanie wszelkiej korespondencji, która może wywołać skutki prawne, zgodnie z przepisami prawa.

Do pisma tego obrońca skarżącego dołączył przesłane mu na nr faksu [...] strony 1-6 wskazanego wyżej orzeczenia. Strona nr 6 jest niepełna i widnieje na niej informacja "Pamięć pełna".

W dniu 17 czerwca 2016 r., przy piśmie organu oznaczonym datą 15 czerwca 2016 r., organ przesłał obrońcy skarżącego na nr faksu [...] strony od 6 do 10 powyższego orzeczenia dyscyplinarnego. W piśmie tym organ wskazał, że zgodnie z art. 132 § 3 k.p.k. pismo może być także doręczane za pośrednictwem telefaksu.

W dniu 7 lipca 2016 r. do organu wpłynęło pismo obrońcy skarżącego oznaczone datą 23 czerwca 2016 r., w którym wskazał on, że 17 czerwca 2016 r. na nr faksu [...], przypisany do kancelarii adwokackiej zostało przesłane orzeczenie z dnia 14 czerwca 2016 r. w formie telefaksu. Obrońca skarżącego podniósł, że adres ten nigdy nie był wskazany jako adres do doręczeń. Ponadto obrońca skarżącego podniósł, że zgodnie z art. 128 § 1 k.p.k. orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. Wskazał także, że stosownie do treści art. 128 § 2 k.p.k. wszelkie pisma przeznaczone dla uczestników postępowania doręcza się w taki sposób, by treść ich nie była udostępniona osobom niepowołanym. Podniósł, że przesłany faks nie jest uwierzytelnionym odpisem. W ocenie obrońcy próba uznania przez SKW, iż orzeczenie przesłane faksem poczytuje się za doręczone, jest łamaniem prawa.

Obrońca skarżącego wskazał nadto, że jego mocodawca kwestionuje w całości przesłane drogą faksową orzeczenie Szefa SKW. Zaznaczył, że po prawidłowym doręczeniu uwierzytelnionego odpisu orzeczenia zgodnie z art. 131 § 1 k.p.k. złoży wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem obrońcy przesłanie orzeczenia za pośrednictwem faksu narusza w tym przypadku art. 128 § 2 k.p.k., art. 231 i art. 266 k.k., przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, w szczególności art. 1 ust. 1 i art. 51 ust. tej ustawy, a także art. 23, art. 24 i art. 448 k.c. Wyjaśnił, że przedmiotowe orzeczenie zawiera dane osobowe skarżącego oraz dane osobowej kilkunastu innych osób w nim wymienionych. Wskazał również, że pod adresem jego kancelarii przy ul. [...] w [...] funkcjonują jeszcze dwie niezależne kancelarie, korzystające z tego samego nr faksu, tj. [...]. Pod adresem w [...] funkcjonuje natomiast jeszcze jedna kancelaria, ale w tym przypadku nr faksu [...] nie jest numerem przypisanym do jego kancelarii. Zdaniem obrońcy skarżącego doszło w ten sposób do ujawnienia informacji podlegającej ochronie prawnej.

W dniu 7 lipca 2016 r. obrońca skarżącego złożył do Szefa SKW wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] czerwca 2016 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., działając na podstawie art. 134 ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SW, odmówił przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia organ opisał zdarzenia związane z doręczaniem przedmiotowego orzeczenia dyscyplinarnego. Wyjaśnił, że po bezskutecznych próbach doręczenia tego orzeczenia przez pracowników organu, zostało ono wysłane do skarżącego i jego obrońcy za pośrednictwem poczty. Przesyłki te zostały odebrane 30 czerwca 2016 r. Jednocześnie egzemplarz orzeczenia przeznaczony dla obrońcy został przesłany na numer faksu filii jego kancelarii w [...], jak i głównej siedziby jego kancelarii w [...]. Ten ostatni numer był wielokrotnie podawany w korespondencji z SKW w różnych sprawach. Organ potwierdził również, że na numer faksu kancelarii w Warszawie przesłana została część orzeczenia.

Organ uznał, że doręczenie orzeczenia obrońcy obwinionego nastąpiło nie później niż 17 czerwca 2016 r., tak więc termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 24 czerwca 2016 r. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 7 lipca 2016 r. organ uznał za dokonane po terminie.

Szef SKW wyjaśnił, że zgodnie z art. 139 ust. 1 ustawy służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków. Zgodnie zaś z art. 132 § 3 k.p.k. pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu. Organ stwierdził, że w opinii większości przedstawicieli doktryny taki sposób doręczenia jest dopuszczalny również dla orzeczeń. Ponadto organ podał, że zgodnie z art. 134 ust. 3 pragmatyki służbowej, odmowa przyjęcia odwołania następuje w drodze postanowienia. Przepis ten, zgodnie z art. 134 ust. 4 ustawy, ma odpowiednie zastosowanie w przypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ stwierdził również, że art. 128 § 1 k.p.k., nie jest przepisem szczególnym wobec art. 132 § 3 k.p.k., gdyż nie reguluje sposobu doręczania, lecz formę w jakiej powinny być sporządzane odpisy orzeczeń dla stron postępowania. Jeżeli odpis orzeczenia zostaje doręczony przez pocztę lub pracownika organu, to adresat dysponuje uwierzytelnionym odpisem orzeczenia, a jeżeli doręczenie następuje przez telefaks lub pocztę elektroniczną jest to kopia lub skan tego odpisu. Organ wskazał, że w doktrynie uznaje się za dopuszczalne doręczanie odpisów orzeczeń i zarządzeń w trybie art. 132 § 3 k.p.k. pod warunkiem, że taka forma przekazu umożliwia ogląd pieczęci i podpisu uwierzytelniającego. W okolicznościach niniejszej sprawy orzeczenie zostało przesłane faksem w oryginale, w sposób umożliwiający zapoznanie się z podpisem i pieczęcią osoby wydającej orzeczenie. Dlatego też taki sposób doręczenia orzeczenia, zdaniem Szefa SKW, należy uznać za skuteczny.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Szef SKW wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd I instancji uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW. Stosownie do treści art. 134 ust. 3 tej ustawy Szef SKW albo Szef SWW odmawia przyjęcia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl natomiast art. 134 ust. 4 cytowanej ustawy jeżeli orzeczenie lub postanowienie w pierwszej instancji wydał odpowiednio Szef SKW i Szef SWW, odwołanie lub zażalenie nie przysługuje. Obwiniony może jednak w terminie, o którym mowa w ust. 1, zwrócić się odpowiednio do Szefa SKW i Szefa SWW z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od orzeczeń.

Dalej Sąd zauważył, że istota sporu sprowadza się do tego, czy orzeczenie dyscyplinarne wydane w stosunku do skarżącego zostało skutecznie doręczone 17 czerwca 2016 r. i w związku z tym, czy rozpoczął biec termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z art. 129 ust. 6 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.

Przepisy ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW nie regulują natomiast kwestii sposobu doręczania orzeczeń dyscyplinarnych. Zgodnie jednak z art. 139 ust. 1 tej ustawy w zakresie w niej nieuregulowanym do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz zatrzymania i doprowadzenia świadków.

W myśl natomiast z art. 128 § 1 k.p.k. orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. Z kolei z art. 132 § 3 k.p.k. stanowi, że pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

W ocenie Sądu I instancji, w świetle art. 128 § 1 k.p.k. nie jest dopuszczalne skuteczne, doręczenie orzeczenia organu dyscyplinarnego, wydanego w stosunku do funkcjonariusza SKW za pośrednictwem telefaksu. Doręczenie pisma w taki sposób nie jest doręczeniem uwierzytelnionego odpisu, czego wymaga przepis art. 128 § 1 (zob. szerzej P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 2007, t. I, s. 662; podobnie SN w uzasadnieniu uchw. z 20 grudnia 2006 r., I KZP 29/06, OSNKW 2007, nr 1, poz. 1; zarz. SN z 26.1.2012 r., III KZ 93/11, OSNKW 2012, nr 3, poz. 34). Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 7 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 1219/12 (CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym orzeczenia należy doręczać w uwierzytelnionych odpisach, natomiast przekaz za pomocą poczty elektronicznej, nawet gdy umożliwia on ogląd pisma, podobnie jak doręczenie kserokopii pisma za pomocą telefaksu, nie może być utożsamiony z doręczeniem jego uwierzytelnionego odpisu.

Zdaniem Sądu I instancji, powołane wyżej orzeczenie – wbrew twierdzeniom organu - nie straciło na aktualności mimo dwukrotnej nowelizacji art. 132 k.p.k. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania tego orzeczenia oraz w dacie wydawania rozstrzygnięcia organu kontrolowanego tym orzeczeniem stanowił że:

§ 1. Pismo doręcza się adresatowi osobiście.

§ 2. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu, pismo doręcza się dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi.

§ 3. Pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych.

Od 1 lipca 2015 w art. 132 k.p.k. dodany został § 4 w brzmieniu: "Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o terminie pierwszej rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a, art. 420 § 1, oraz doręczenia wyroku wydanego na posiedzeniu, o którym mowa w art. 341, art. 343 i art. 343a, oraz wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1." Z kolei od 15 kwietnia 2016 r. § 4 art. 132 k.p.k. brzmi: "Przepisów § 2 i 3 oraz art. 133 § 3 nie stosuje się do doręczenia oskarżonemu zawiadomienia o pierwszym terminie rozprawy głównej, terminie posiedzenia, o którym mowa w art. 341 § 1, art. 343 § 5, art. 343a i art. 420 § 1, oraz doręczenia wyroku, o którym mowa w art. 500 § 1."

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że art. 139 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW nakazuje w zakresie w niej nieuregulowanym stosować do postępowania dyscyplinarnego przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz zatrzymania i doprowadzenia świadków, jednakże stosowanie to ma następować odpowiednio.

Zgodnie z nauką teorii prawa odpowiednie stosowanie przepisów prawa nie jest czynnością o jednolitym charakterze. Można wyodrębnić 3 grupy przypadków, różnie ze względu na przyczynę i uzyskiwany rezultat, gdy przepisy są "odpowiednio" stosowane. W uproszczeniu do pierwszej grupy należą przypadki, w których odnośne przepisy prawa są stosowane bez zmian w zakresie ich dyspozycji, do drugiej zaliczymy przypadki, gdy odnośne przepisy będą stosowane z pewnymi zmianami, w trzeciej znajdują się przepisy, które w ogóle w danym przypadku nie znajdą zastosowania (por. J. Nowacki, Studia z teorii prawa, Zakamycze 2003, s. 455-457).

Odpowiednie stosowanie przepisu nakazuje interpretatorom uwzględnienie ewentualnych różnic między instytucjami, do których należy przepis odsyłający i przepis odesłania. W rezultacie odpowiednie zastosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, zastosowaniu z odpowiednimi modyfikacjami lub na odmowie jego zastosowania ze względu na określone różnice. Aby interpretator mógł ustalić, o którą z tych instytucji chodzi, powinien się posłużyć wykładnią systemową i funkcjonalną (por. uchwała Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2001 r., sygn. akt I KZP 50/00, OSNKW 2001/3-4/16).

Następnie Sąd I instancji zwrócił uwagę na istotne różnice między postępowaniem karnym a postępowaniem w sprawach dyscyplinarnych funkcjonariusz SKW. Zgodnie np. z art. 95 § 1 k.p.k. zdanie pierwsze sąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych - na posiedzeniu. Zasadą zatem jest w postępowaniu karnym orzekanie przez sąd na rozprawie. Art. 100 § 1 k.p.k. stanowi natomiast, że orzeczenie lub zarządzenie wydane na rozprawie lub posiedzeniu, o którym mowa w art. 95b § 2, ogłasza się ustnie. W przypadku postępowania dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy SKW orzeczenie dyscyplinarne nie jest wydawane na rozprawie, a co za tym idzie nie jest ono wcześniej ogłaszane. Jedynym sposobem jego zakomunikowania stronie postępowania jest jego doręczenie.

Dodatkowo Sąd podniósł, że art. 132 § 4 k.p.k. wyłącza doręczanie za pośrednictwem faksu wyroku nakazowego (art. 500 k.p.k.). Wyrok taki wydaje się w sprawach, w których prowadzono dochodzenie, po uznaniu na podstawie zebranego w postępowaniu przygotowawczym materiału, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne, w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny (art. 500 § 1 k.p.k.). Ponadto sąd może wydać wyrok nakazowy, jeżeli na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości (art. 500 § 4). Sąd wydaje wyrok nakazowy na posiedzeniu bez udziału stron (art. 500 § 5 k.p.k.).

Ustawodawca uznał zatem, że w przypadku wyroku nakazowego wydawanego bez udziału strony jego doręczenie nie może nastąpić w odformalizowany sposób jakim niewątpliwie jest doręczenie za pośrednictwem telefaksu bądź poczty elektronicznej. Taki sposób doręczenia nie zapewnia bowiem skutecznej ochrony praw strony w postępowaniu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że doręczenie pisma za pokwitowaniem odbioru przez operatora pocztowego odbywa się wedle reguł określonych w przepisach Kodeksu postępowania karnego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 grudnia 2014 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu karnym (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1391). Szczegółowe unormowanie takiego trybu doręczania pism daje większą gwarancję tego, że pismo rzeczywiście dotarło do adresata oraz pozwala na bezsporne ustalenie, w jakiej dacie to doręczenie nastąpiło.

Sąd zauważył, że wydanie orzeczenia dyscyplinarnego w stosunku do funkcjonariuszy SKW następuje również bez udziału stron. Jest to zatem zbliżona sytuacja do instytucji wyroku nakazowego w postępowaniu karnym. Okoliczność ta powoduje, że, w ocenie Sądu, nakaz odpowiedniego stosowania w postępowaniu dyscyplinarnym w stosunku do funkcjonariuszy SKW przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących doręczania pism w postępowaniu, w tym doręczania orzeczeń, wyklucza stosowanie w tym postępowaniu dyscyplinarnym art. 132 § 3 oraz § 4 k.p.k. Zastosowanie będzie miał tu natomiast art. 228 § 1 k.p.k. nakazujący doręczanie orzeczeń w uwierzytelnionych odpisach. Z tych samych powodów poglądy części doktryny, co do możliwości doręczania orzeczeń w postępowaniu karnym za pośrednictwem telefaksu nie będą aktualne w sprawach dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy SKW.

W ocenie Sądu I instancji, nawet jednak gdyby przyjąć, że doręczanie orzeczeń w postępowaniu dyscyplinarnym jest możliwe za pośrednictwem faksu to zaskarżone postanowienie podlegałoby uchyleniu również z innych względów.

Po pierwsze Sąd podniósł, że przedmiotowe orzeczenie dyscyplinarne było przesyłane na nr faksu wskazywany w pismach obrońcy skarżącego łącznie z jego adresem korespondencyjnym w [...] jako niekompletne (strony 1-5). Po interwencji obrońcy skarżącego pozostałe strony zostały przesłane na numer faksu kancelarii w [...]. Orzeczenie to zostało zatem przesłane dwukrotnie jako orzeczenie niekompletne. W istocie zatem nie doszło w tym przypadku do przesłania orzeczenia, a tylko jego części, z których żadna, sama w sobie, nie mogła stanowić orzeczenia, ani jego uwierzytelnionego odpisu, ani kopi, ani też skanu odpisu. Żadna z tych części nie zawierała bowiem wszystkich elementów wymienionych w art. 133 ust. 2 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW i to elementów decydujących o statusie danego dokumentu jako orzeczenia dyscyplinarnego. Pierwsza część (strony 1-5) pozbawiona było bowiem podpisu przełożonego dyscyplinarnego, a druga część (strony 6-10) oznaczenia przełożonego dyscyplinarnego, daty wydania orzeczenia, opisu przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną oraz rozstrzygnięcia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej.

Po drugie, przedmiotowe orzeczenie dyscyplinarne przesłane w całości faksem na numer faksu kancelarii w [...] zostało przesłane na adres niebędący adresem korespondencyjnym obrońcy skarżącego. Od momentu jego zgłoszenia do postępowania w pismach procesowych obrońcy skarżącego podawany był jako adres korespondencyjny adres kancelarii w [...] wraz z numerem telefonu/faksu (karta nr 36, 37, 38, 220, 293 akt postępowania dyscyplinarnego). Nie było zatem prawidłowym działanie organu polegające na przesyłaniu orzeczenia na numer faksu przypisany do adresu nie będącego adresem korespondencyjnym obrońcy skarżącego.

Po trzecie, w aktach postępowania dyscyplinarnego (karta 383-386) znajduje się pismo obrońcy skarżącego oznaczone datą 23 czerwca 2016 r., którego treść wskazuje, że mogłoby ono być uznane za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na stronie 4 tego pisma obrońca skarżącego podaje, że cyt. "W związku z powyższym, zgodnie z prawem informuje, że mój mocodawca kwestionuje w całości przesłane drogą faksową Orzeczenie Szefa SKW." W piśmie tym obrońca skarżącego zakwestionował zatem wydane w sprawie orzeczenie. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW nie określają wymogów odwołania, czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismo strony, z którego wynika, że storna nie zgadza się z wydanym orzeczeniem, wniesione w przypisanym do tego terminie, powinno zatem być uznane za odwołanie. Wymogi takie spełnia opisane wyżej pismo obrońcy skarżącego. Nie jest jednak jasnym, kiedy to pismo zostało wniesione, albowiem z wyjaśnień pełnomocnika organu przedstawionych w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2016 r. wynika, że organ nie dysponuje kopertą, w której to pismo zostało złożone. Przyjęcie, że dopuszczalne jest doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego za pośrednictwem faksu wymagałoby zatem ustalenia, kiedy wskazane wyżej pismo obrońcy skarżącego zostało wniesione i po rozważeniu, czy w tym przypadku zastosowanie miałby art. 124 k.p.k., z którego treści wynika, iż termin jest zachowany jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej.

Dodatkowo Sąd podniósł, że nie jest jasne dlaczego organ zdecydował się na doręczenie orzeczenia za pośrednictwem faksu. Obrońca skarżącego nie występował o doręczanie pism w taki sposób. Nawet jeżeli numer faksu pojawiał się w pismach kierowanych do organu także w innych sprawach, to nie dawało to podstawy do przyjęcia, że w ten sposób należy mu doręczać korespondencję w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przeciwko skarżącemu. Brak jest ponadto w aktach sprawy dowodów potwierdzających, że podejmowane były próby doręczenia przedmiotowego orzeczenia dyscyplinarnego za pośrednictwem pracowników organu. Skoro zatem orzeczenie to zostało przesłane na adres korespondencyjny skarżącego oraz jego obrońcy za pośrednictwem poczty, to zbędne było podejmowanie próby doręczania tego orzeczenia również za pośrednictwem faksu.

Niemniej jednak, w ocenie Sądu, w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym w stosunku do funkcjonariuszy SKW doręczanie orzeczeń za pośrednictwem faksu nie jest dopuszczalne. Przyjąć należy, że doręczenie orzeczenia Szefa SKW z dnia [...] czerwca 2016 r. nastąpiło zatem za pośrednictwem poczty 30 czerwca 2016 r. W tej sytuacji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesiony przez obrońcę skarżącego 7 lipca 2016 r. został złożony w terminie określonym w art. 134 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW oraz SWW i winien być rozpatrzony. Szef SKW błędnie zatem zastosował art. 134 ust. 3 tej ustawy i odmówił przyjęcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Szef SKW, zaskarżając go w całości, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. art. 134 ust. 3 w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz. U. z 2016 r. poz. 740 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o służbie funkcjonariuszy SKW" poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo tego, że odpowiadało ono prawu, a w szczególności poprzez uznanie pisma obrońcy obwinionego z dnia 23 czerwca 2016 r. za wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pomimo, że stanowiło ono jedynie zapowiedź złożenia takiego wniosku oraz że w dniu 11 lipca 2016 r. zapowiedź ta spełniła się i wpłynął do SKW wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. art. 139 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW w zw. z art. 128 § 1 oraz art. 132 § 3 w zw. z art. 132 § 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 1749), dalej jako "k.p.k." poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo dokonania przez organ w przedmiotowej sprawie prawidłowej wykładni przepisów dotyczących doręczania orzeczeń dyscyplinarnych wydanych wobec funkcjonariuszy SKW, zgodnie z którą orzeczenia te mogą być doręczone również poprzez telelefax;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. art. 139 ust. 1 ustawy o służbie funkcjonariuszy SKW w zw. z art. 142 k.p.k. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo tego, że obrońca obwinionego przyznał w piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r., że otrzymał za pośrednictwem telefaksu orzeczenie dyscyplinarne. Przy uznaniu bowiem przez Sąd, że doręczenie orzeczenia nastąpiło z naruszeniem przepisów rozdziału 15 k.p.k., to na skutek oświadczenia obrońcy o otrzymaniu orzeczenia, powinno zostać uznane za dokonane;

4) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia transmisji danych z dnia 15 czerwca 2016 r. z godz. 11:42, potwierdzającego przesłanie za pośrednictwem telefaksu orzeczenia dyscyplinarnego (kopia orzeczenia została dołączona do potwierdzenia wiadomości) na numer faksu [...] tj. na numer kancelarii adwokata A.K.-.S. w [...]. Ze wspomnianego potwierdzenia wynika, że na powyższy numer została wysłana całość orzeczenia w ilości 10 stron. Tymczasem Sąd w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że orzeczenie zostało przesłane dwukrotnie jako orzeczenie niekompletne i pominął okoliczność mającą istotne znaczenie dla stanu sprawy;

5) art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku z pominięciem informacji zawartej na ostatniej stronie pisma obrońcy obwinionego z dnia 23 czerwca 2016 r. znajdującego się w aktach sprawy, że kancelarię w [...] adwokat uznaje za "również swoją" i że, z numeru [...] również korzysta. Powyższe naruszenie spowodowało, że Sąd niewłaściwie ocenił działanie organu polegające na przesłaniu orzeczenia telefaksem na numer kancelarii w [...].

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna wniesiona przez Szefa SKW nie zasługiwała na uwzględnienie.

Odnosząc się kolejno do przedstawionych w niej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje następujące stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006r. o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego ( Dz. U. z 2016r. poz. 740 ze zm. ). Pierwszy z wymienionych przepisów, określany przepisem wynikowym określa sposób rozstrzygnięcia Sądu stanowiąc, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. konieczne jest powiązanie go z innym przepisem P.p.s.a., regulującym postępowanie sądowoadministracyjne, a nadto wykazanie że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 ust. 3 ustawy pragmatycznej Szef SKW albo Szef SWW odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wymieniony przepis przede wszystkim nie jest przepisem postępowania o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. i już wyłącznie z tego względu nie może uzasadniać zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. Ponadto jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd i instancji uwzględnił skargę także z innych przyczyn niż powołane w uzasadnieniu ocenianego zarzutu. Sąd I instancji zwrócił uwagę na fakt, iż w aktach postępowania dyscyplinarnego znajduje się pismo obrońcy skarżącego z dnia 23 czerwca 2016r., które w przekonaniu Sądu spełnia warunki wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu okoliczność ta jest jednak kolejną ( trzecią ) świadczącą o nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia, nawet przy przyjęciu za właściwe stanowiska Szefa SKW, że dopuszczalne jest doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego za pośrednictwem telefaksu.

W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że Sąd I instancji kategorycznie nie zgodził się z takim stanowiskiem.

Odnosząc się do tego zagadnienia, do którego sprowadzają się zarzuty skargi kasacyjnej przedstawione w jej pkt. 2 i 3 należy w całości zgodzić się z poglądem wyrażonym w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenia winny być doręczane w uwierzytelnionych odpisach – art. 128 § 1 K.p.k., zaś art. 132 § 3 I § 4 ustawy pragmatycznej nie znajduje zastosowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanych wyżej przepisów i powołując się m.in. na stanowisko doktryny i uchwałę Sądu Najwyższego zasadnie uznał, że doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego za pomocą faksu jest niedopuszczalne, gdyż doręczenie odpisu orzeczenia w taki sposób nie jest doręczeniem uwierzytelnionego odpisu, a taki wymóg zawiera powołany art. 128 § 1 K.p.k. Orzeczenia i zarządzenia należy doręczać w uwierzytelnionych odpisach, natomiast przekaz za pomocą poczty elektronicznej, nawet gdy umożliwia on ogląd pisma, podobnie jak doręczenie kserokopii pisma za pomocą telefaksu, nie może być utożsamiany z doręczeniem jego uwierzytelnionego odpisu.

Zaprezentowane wyżej stanowisko wyklucza możliwość zaakceptowania twierdzenia skarżącego kasacyjnie, według którego oświadczenie obrońcy skarżącego zawarte w piśmie z dnia 23 czerwca 2016r., że otrzymał orzeczenie dyscyplinarne za pomocą telefaksu, świadczy o skutecznym doręczeniu orzeczenia.

Podobnie należało ocenić zarzuty opisane w pkt. 4 i 5 skargi kasacyjnej.

Skoro bowiem Sąd I instancji prawidłowo ocenił niedopuszczalność dokonywania doręczeń orzeczeń dyscyplinarnych za pomocą telefaksu, to znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenie transmisji danych z dnia 15 czerwca 2016r. z godz. 11: 42 nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Konieczne jest jednak w tym miejscu przypomnienie, że jak wynika z niezakwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, w dniu 15 czerwca 2016r. organ przesłał obrońcy skarżącego część orzeczenia dyscyplinarnego – strony od 6 do 10. Takie ustalenie wykluczałoby uznanie doręczenia za prawidłowe, nawet przy zaaprobowaniu poglądu skarżącego kasacyjnie co do dopuszczalności doręczania orzeczeń dyscyplinarnych za pomocą telefaksu.

Ponadto zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2, nie może służyć zwalczaniu ustaleń i oceny ustalonego stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna za pomocą tego zarzutu próbuje zakwestionować ocenę Sądu I instancji co do tego, że w sprawie doszło do nieprawidłowego doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego.

Także fakt że dokonana przez Sąd I instancji ocena znaczenia dowodu dla rozstrzygnięcia nie jest zbieżna z oceną strony skarżącej, nie może być podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 P.p.s.a. byłby uzasadniony wtedy, gdyby Sąd nie wziął pod uwagę dokumentu znajdującego się w aktach sprawy, który miał istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ( por. wyroki NSA z dnia 18 września 2018r. II OSK 2376/2018 Lex 257843, z dnia 12 września 2018 I GSK 1095/2018 Lex 2570921 ). Potwierdzenie transmisji danych nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie koresponduje z jego uzasadnieniem podanym w skardze kasacyjnej.

Zgodnie zart.141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, a w razie kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania Sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10). Naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. następuje zatem wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie warunki opisane w art. 141 § 4 P.p.s.a., a nadto co najważniejsze pozwala nie mieć wątpliwości co do motywów zaskarżonego wyroku.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. i art. 203 pkt. 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.