Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 801/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134, art. 135, art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 6, art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2020 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 29 maja 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej powoływanej jako "u.ś.r."), oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 2, art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 570) po rozpatrzeniu odwołania skarżącej H. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika świadczeń rodzinnych, wychowawczych i funduszu alimentacyjnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy z dnia 30 kwietnia 2020 roku, znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę J. B. od 3.10.2019 r. bezterminowo.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 6 lutego 2020 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką J. B. urodzoną [...] 1938 r. Organ I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że J. B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez lekarza orzecznika ZUS (nr akt [...] z dnia 11.12.2019 r.). Organ wskazał także, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką, a fakt ten został potwierdzony przez pracownika socjalnego, który w dniu 19 lutego 2020 r. przeprowadził wywiad środowiskowy. Skarżąca nie jest zatrudniona, nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Organ stwierdził, że niepełnosprawność J. B. powstała w wieku 81 lat, zatem nie została spełniona przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca H. K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że jej matka J. B. jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Mąż J. B. jest również trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, co zostało potwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Skarżąca podniosła, że sprawuje na co dzień opiekę nad matką, pomagając jej we wszystkich czynnościach życiowych. Skarżąca podała, że ma trudną sytuację materialną, a z uwagi na chorobę matki nie jest w stanie podjąć pracy. Mąż skarżącej, ubezpieczony w KRUS, zakończył pracę w październiku. Skarżąca powołała się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W swoich rozważaniach SKO podzieliło zarzut niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, podnosząc jednakże, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z pracy na gospodarstwie rolnym przez skarżącą a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki. Zdaniem organu odwoławczego zakres sprawowanej opieki jest do pogodzenia z równoczesnym prowadzeniem gospodarstwa rolnego wraz z mężem. Organ wskazał, że J. B. z uwagi na wiek i liczne schorzenia wymaga stałej opieki i pomocy osób drugich, zaś do czynności typowo opiekuńczych można zaliczyć pomoc w toalecie i wykonywanie masaży ciała. Pozostałe czynności zdaniem organu nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż stanowią typowe czynności dla codziennego, które są wykonywane przez osoby pracujące zawodowo przed i po pracy.

Na powyższą decyzję H. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu w Krakowie. W skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła, że organy niewłaściwie ustaliły, że opieka sprawowana przez nią nad matką ma jedynie charakter okazjonalny. Podniosła, że sprawowana opieka ma charakter ciągły i stały. Masaże ciała matki musza być wykonywane kilka razy w ciągu dnia, a zdarza się, że również w nocy. Skarżąca podniosła, że mama wymaga pomocy w przemieszczaniu się, nawet do toalety. Poza tym przede wszystkim leży. Skarżąca na każde wezwanie – wielokrotnie w ciągu dnia – przybywa do domu rodziców, gdyż mieszka w niedużej odległości.

Nadto w piśmie procesowym z dnia 3 września 2020 r. skarżąca wskazała, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia matki zamieszkała wraz z nią, gdyż niemożliwe stało się sprawowanie opieki w innej formie. Przedłożyła również zaświadczenie lekarskie z 1 września 2020 r., z którego wynika, że J. B. wymaga opieki całodobowej oraz zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy pod adresem ul. Z w R.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. B.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, powoływanej dalej jako "u.ś.r."), a w szczególności art. 17 tej ustawy.

W postępowaniu administracyjnym zostało ustalone, że matka skarżącej J. B. urodzona [...] 1938 r. jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS nr akt [...] z dnia 11.12.2019 r. wynika, że niepełnosprawność ta istniała w dniu 1.10.2019 r. Mąż J. B., z którym mieszka, jest również osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, a stan ten istniał w dniu 1.01.2020 r., co wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, nr akt [...] z dnia 12.02.2020 r. Skarżąca złożyła oświadczenie, że nie pracuje i nie prowadzi gospodarstwa rolnego, zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką. J. B. cierpi między innymi na chorobę Parkinsona i ma duże problemy z poruszaniem się, wymaga pomocy, nie chodzi o własnych siłach. W oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy organy ustaliły, że skarżąca sprawuje opiekę nad matką. Nikt inny takiej opieki nie sprawuje.

Przede wszystkim należy rozstrzygnąć, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 u.ś.r., pomimo że nie da się ustalić, że niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej (jej matki), nad którą sprawowana jest opieka, powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia czy też ukończenia 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (stosownie do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Pozytywne stanowisko w tej kwestii zaprezentował organ odwoławczy, natomiast negatywne – organ I instancji.

Przy rozważaniu powyższej kwestii konieczne jest wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, Dz. U. z 2014 r. poz. 1443; OTK-A 2014/9/104) dla określenia ich wpływu na sytuację prawną skarżącej.

Jak wynika z treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest powstanie niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Natomiast Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2. sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

Przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wyrok zakresowy rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por.: M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Przywołany wyrok odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż - jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) - możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Trybunał Konstytucyjny derogował bowiem fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", Państwo i Prawo nr 10/2008). Takie stanowisko zaprezentował m.in. WSA w Gdańsku w wyroku z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 475/20, LEX nr 3032716. Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Trybunał Konstytucyjny derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP). Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis we wskazanym w wyroku zakresie domniemania konstytucyjności. Innymi słowy, skutkiem wydanego orzeczenia jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku.

Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis ustawy, tj. art. 17 ust. 1b jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie, nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność.

Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji posiadają uprawnienie do działania jedynie na mocy obowiązujących przepisów.

Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny nie może uzasadnieniem swego wyroku przesądzić o tym, że jednoznaczna sentencja wyroku może obowiązywać w innym zakresie, niż wynika to z jej brzmienia lub z zasad prawa konstytucyjnego (art. 190 Konstytucji RP), które obowiązują także Trybunał, stojący na straży ich przestrzegania. Ani treść uzasadnienia wyroku, ani tym bardziej interpretacja fragmentu uzasadnienia nie może modyfikować treści sentencji wyroku, ani też zmieniać wynikających z przepisów prawa skutków orzeczeń wydawanych przez Trybunał Konstytucyjny. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego), brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt II SA/Bd 366/15) stwierdził, że w uzasadnieniu wyroku Trybunał, m.in. po rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wskazał, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie w punkcie 8., iż opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja).

Natomiast w akapicie czwartym punktu 8. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy – "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazuje dalej, że fragment ten potwierdza charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowania prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to dosłownie pojmując treść tego zapisu brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy natomiast sentencji wyroku i możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w punkcie 8. uzasadnienia wyroku należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną, nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Podzielając powyższe stanowisko stwierdzić należy, że skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego - realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich - jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje bowiem powstania luki konstrukcyjnej, a zmodyfikowany przepis 17 ust. 1b u.ś.r., w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu, może być stosowany.

W świetle poczynionych rozważań nie można więc uznać, że wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie zmienił sytuacji prawnej strony. Przeciwnie, wynika z niego, że organy - rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, w obecnym stanie prawnym (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) - mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., jednakże z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Jak już podniesiono, wyroki Trybunału Konstytucyjnego są wiążące co do swojej sentencji, ta zaś w przedmiotowej sprawie jednoznacznie stanowi o niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności.

Trafne jest zatem w powyższym zakresie stanowisko organu odwoławczego i to stanowisko należy uwzględnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

Zdaniem Sądu skarga jest jednak uzasadniona, a to z uwagi na błędne ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy i błędne wnioski wyciągnięte w tychże ustaleń. Na podstawie przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym wywiadu środowiskowego organy ustaliły, że skarżąca jest jedyną osobą sprawującą opiekę nad matką i jest to opieka obejmująca wszelkie niezbędne czynności pielęgnacyjne oraz domowe. J. B. jest osobą nieporuszającą się samodzielnie. Z przedłożonego w ramach postępowania sądowoadministracyjnego zaświadczenia lekarskiego z dnia 1 września 2020 r. wynika, że J. B. choruje na chorobę Parkinsona, nadciśnienie, nerek oraz zaburzenia depresyjne nawracające i wymaga opieki całodobowej. Organ w ramach wywiadu środowiskowego nie stwierdził zaniedbań w sprawowaniu opieki a nie ustalił, by opiekę tę sprawowała jeszcze inna osoba czy osoby. Zgodnie z wyartykułowaną w art. 80 k.p.a. zasadą swobodnej oceny dowodów organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powyższa nie może być dowolna i arbitralna, organ powinien się natomiast odwoływać do konkretnych kryteriów: zasad wiedzy, reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania oraz zasad doświadczenia życiowego (zasad zdrowego rozsądku) (por. J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1972, s. 197; wyrok NSA z 20.11.2012 r., II GSK 1616/11, LEX nr 1291742; wyrok WSA w Szczecinie z 29.03.2012 r., I SA/Sz 18/12, LEX nr 1137234). Choroba Parkinsona, na którą cierpi J. B., wywołuje takie objawy jak spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni, drżenie spoczynkowe, zaburzenia chodu i postawy. Osoby, których dotknęła choroba Parkinsona zmagają się z licznymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, a z czasem choroba prowadzi do utraty samodzielności oraz niepełnosprawności (Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Choroba_Parkinsona). Typowe dla tej choroby są zaburzenia równowagi i trudności z wykonywaniem prostych czynności w rodzaju wstawanie z łóżka czy krzesła. Powyższa wiedza nie stanowi wiadomości specjalnych, jest dostępna dla przeciętnego człowieka.

Organy w postępowaniu administracyjnym ustaliły, że J. B. potrzebuje pomocy w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych, np. korzystania z toalety. Jednocześnie doszły do wniosku, że skarżąca może sprawować opiekę poza godzinami pracy. Powyższe stanowisko jest nielogiczne i nie zostało w przekonujący sposób uzasadnione. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego J. B. nie porusza się samodzielnie, wymaga zatem pomocy we wszystkich czynnościach życiowych. Trudno sobie wyobrazić, że mogłaby oczekiwać na podanie posiłku czy skorzystanie z toalety przez 8 czy 9 godzin (potencjalny czas pracy skarżącej). Nadto należy też podkreślić, że sprawowanie opieki nad osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i nie poruszająca się samodzielnie nie stanowi zadania, które można by wykonywać przez dłuższy czas "obok" pracy zawodowej, bez szkody dla kondycji i zdrowia opiekuna. Należy przypomnieć, że "celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną" (K. Małysa-Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, Lex 2015). Potencjalny świadczeniobiorca może dokonać wyboru – może zrezygnować z zatrudnienia w celu osobistego sprawowania opieki lub nie rezygnować z zatrudnienia i starać się zapewnić opiekę bliskiej osobie niepełnosprawnej w inny sposób. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy administracji powinny w sposób zgodny z art. 80 k.p.a. dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego – uwzględniając okoliczność, że od 27 sierpnia 2020 r. skarżąca jest zameldowana na pobyt czasowy pod adresem ul. Z, R oraz okoliczność, że matka skarżącej wymaga całodobowej opieki.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.