Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1704/96
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1998-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Teza: W przypadku gdy przedmiotem nabycia w drodze darowizny jest udział we własności budynku, przewidziane w ustawie w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ ulgi podatkowe przysługują w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziału będącego przedmiotem dziedziczenia. Sytuacja nabycia części budynku nie jest równoznaczna z nabyciem udziału we współwłasności.

TEZY

W przypadku gdy przedmiotem nabycia w drodze darowizny jest udział we własności budynku, przewidziane w ustawie w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ ulgi podatkowe przysługują w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziału będącego przedmiotem dziedziczenia. Sytuacja nabycia części budynku nie jest równoznaczna z nabyciem udziału we współwłasności.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 1998 r. sprawy ze skargi Piotra Ł. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 16 sierpnia 1996 r. (...) w przedmiocie podatku od darowizny dokonanej w 1995 r. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego w Ch. z dnia 10 maja 1996 r. (...).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 maja 1996 r. Urząd Skarbowy w Ch. ustalił należny od Piotra Ł. podatek od darowizny udziału we własności zabudowanej nieruchomości w kwocie 205,40 złotych.

Odwołanie od tej decyzji złożył Piotr Ł. wnosząc o jej zmianę i umorzenie postępowania. Podatnik wywiódł, że zaskarżona decyzja narusza art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zastosowanie bowiem przy wymiarze podatku jedynie "połowy" ulgi nie jest zgodne z intencją ustawy obniżenia podatku dla osób nabywających budynek mieszkalny lub jego część bez względu na wysokość nabywanego udziału we współwłasności nieruchomości - z podstawy opodatkowania wyłącza się wówczas wartość do wysokości 110 m2 powierzchni budynku.

Decyzją z 13 marca 1996 r. Izba Skarbowa w B. utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ II instancji ustalił, że 9 grudnia 1995 r. Piotr Ł. uzyskał na mocy umowy darowizny udział połowy własności nieruchomości o powierzchni 1.733 m2. Strony określiły wartość darowizny na kwotę 35.000 zł, jednakże po wszczęciu postępowania podatkowego opierając się ostatecznie na oświadczeniu obdarowanego ustalono wartość darowizny na kwotę 40.000 zł. Od wartości darowizny odliczono jako ciężar wartości służebność mieszkania oraz wartość 55 m2 domu mieszkalnego na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207/. Jeżeli przedmiotem darowizny jest tylko udział w nieruchomości, to "ulga" przysługuje w części odpowiadającej wielkości udziału będącego przedmiotem darowizny.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Piotr Ł. wniósł o uchylenie decyzji organów podatkowych I i II instancji podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu. Stwierdził, że nie zostało uzasadnione odliczenie połowy kwoty 11.000 złotych stanowiącej wartość służebności. Ulga przewidziana w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn przysługuje nabywcom proporcjonalnie do wysokości udziałów, jeżeli warunki przewidziane w tym przepisie spełniają wszyscy nabywcy udziałów, natomiast jeżeli spełnia je tylko jeden z nabywców ulga ta w całości jemu przysługuje.

Maria H. - siostra skarżącego - również obdarowana udziałem we współwłasności tej nieruchomości nie korzystała z tak znacznej ulgi mieszkaniowej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w B. wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i stwierdziła, że przedmiotem umowy był udział połowy nieruchomości. Siostra skarżącego swój udział w nieruchomości otrzymała w dniu 24 lipca 1985 r. Jeżeli wówczas nie korzystała z ulgi z art. 16, to przepisy ustawy nie dają możliwości uwzględnienia jej obecnie. Również wartość służebności została uwzględniona w połowie, gdyż służebność ustanowiona na całej nieruchomości obciąża każdego ze współwłaścicieli w proporcjach odpowiadających udziałom we współwłasności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /Dz.U. nr 45 poz. 207 ze zm./ w przypadku nabycia budynku mieszkalnego w drodze darowizny przez osobę zaliczaną do I grupy podatkowej nie wlicza się podstawy opodatkowania wartości do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku.

Zmiana przepisu dokonana z dniem 28 sierpnia 1995 r. dotyczy wprowadzenia w miejsce konkretnej kwoty odliczanej od podstawy opodatkowania sposobu obliczania wartości nie wliczanej do podstawy jako równowartość powierzchni użytkowej do maksymalnej wysokości równowartości 110 m2.

W przypadku gdy przedmiotem nabycia w drodze darowizny jest udział we własności budynku, przewidziane w ustawie w art. 16 ust. 1 ulgi podatkowe przysługują w wysokości proporcjonalnej do wielkości udziału będącego przedmiotem dziedziczenia. Sytuacja nabycia części budynku nie jest równoznaczna z nabyciem udziału we współwłasności, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że umowa notarialna z 9 grudnia 1995 r. dotyczyła jednego obdarowanego, którym był Piotr Ł. Brak podstaw do uwzględnienia jako faktu istotnego dla rozstrzygnięcia uprzedniej darowizny na rzecz siostry skarżącego dokonanej również przez rodziców obojga.

Kolejne darowizny stanowiły odrębne czynności prawne, zatem brak jest podstaw do oceny w niniejszej sprawie przesłanek uzasadniających brak warunków po stronie siostry skarżącego do skorzystania z ulg podatkowych.

Powoływany przez skarżącego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1986 r. w tezie drugiej również dotyczy jednego zdarzenia prawnego lub jednej czynności prawnej, zrównuje bowiem sytuację spadkobrania z sytuacją umowy darowizny dokonanej na rzecz kilku osób. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 16 powołanej ustawy, skarżącemu przysługuje prawo niewyliczenia do podstawy opodatkowania wartości 55 m2 powierzchni użytkowej budynku, co odpowiada udziałowi nabytemu przez skarżącego.

Zgodnie z art. 7 powołanej ustawy podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów /czysta wartość/, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego, z tym że wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej, zaś wartość rynkową określa się na podstawie cen przeciętnych stosowanych w danej miejscowości /art. 8/. Treść aktu notarialnego przesądza, iż strony ustaliły wartość służebności obciążającej udział skarżącego na kwotę 11.000 złotych.

Powyższe daje podstawę do ustalenia, że wartość umowna całej służebności została określona na kwotę 22.000 złotych.

Z tej przyczyny wadliwe jest ustalenie wartości służebności na łączna kwotę 11.000 złotych i wyliczenie podstawy opodatkowania jako wartości prawa po potrąceniu błędnie wyliczonej wartości służebności. Wartość służebności określona w umowie nie została zweryfikowana, brak zatem podstaw do przyjęcia kwoty 5.500 złotych jako połowy wartości służebności.

Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.