Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3609/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - Janusz Zajda [spr.], Sędziowie: - Małgorzata Rysz, - Marzenna Zielińska, Protokolant - Beata Smulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi R. K., E. A. i P. K. - wspólników s.c. "F." w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenia kwoty wynikającej z długu celnego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz R. K., E. A. i P. K. solidarnie kwotę złotych 183,60 [sto osiemdziesiąt trzy 60/100] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku;


UZASADNIENIE

[...] Agencja Celna z W., działając jako przedstawiciel bezpośredni importera, zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r., sprowadzone z [...] przez R. K., E. A. i P. K. - wspólników F. s.c. w L. kwiaty cięte (chryzantemy i róże), przypisując im następujące kody PCN:

- chryzantemy II gatunku, które zaklasyfikowano do kodu PCN 0603 10 50 9 ze stawką celną autonomiczną, konwencyjną, ad walorem w wysokości 45,0%, zaś chryzantemy I gatunku, o tym samym kodzie PCN, ze stawką celną specyficzną: 0,08 ECU/szt.;

- róże I gatunku, które zaklasyfikowano do kodu PCN 0603 10 10 9, ze stawką celną autonomiczną, specyficzną: 0,08 ECU/szt., zaś róże II gatunku, o tym samym kodzie PCN, ze stawką celną konwencyjną, ad valorem w wys. 45,0%.

Po dopuszczeniu powyższych towarów do obrotu na polskim obszarze celnym, zgodnie ze zgłoszeniem importera, Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., decyzją z [...] lipca 2002 r. nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i zaklasyfikował róże I oraz II gatunku łącznie do kodu PCN 0603 10 10 9 ze stawką celną autonomiczną w wysokości 0,08 €/szt., zaś chryzantemy - także łącznie - do kodu PCN 0603 10 50 9 ze stawką celną konwencyjną [ad valorem] w wysokości 45%.

Określił kwotę długu celnego w podwyższonej wysokości i stwierdził, że pobór i kwotę odsetek wyrównawczych określi odpowiedni wydział Izby Celnej w W.

W wyniku odwołania wniesionego przez importera, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z [...] października 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z postanowień taryfy celnej wynika wprost, że klasyfikacja taryfowa kwiatów nie jest uzależniona od ich gatunku, lecz od czasu zgłoszenia celnego. Mając na uwadze, iż przedmiotowe kwiaty zostały zgłoszone do procedury dopuszczenia do obrotu w lutym, uznał, że należy je zataryfikować do:

- kodu PCN 0603 10 10 9, właściwego dla róż zgłaszanych w okresie od l listopada do 31 maja;

- kodu PCN 0603 10 50 9, właściwego dla chryzantem zgłaszanych w okresie od l listopada do 31 maja.

Taryfa celna dla zastosowanych kodów PCN przewiduje stawki celne: autonomiczną, konwencyjną i preferencyjną [dla krajów DEV i LDC]. Mając na uwadze, że sporne towary pochodzą z [...] oraz to, że do w/w kodów nie ustalono stawki celnej dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z zasadą określoną w Taryfie celnej [Część pierwsza, tytuł A Stawki celne pkt 3 lit. b]: dla róż zastosowanie miała stawka celna autonomiczna w wysokości 0.08 €/szt. lub stawka celna konwencyjna w wysokości 45%, natomiast dla chryzantem stawka celna autonomiczna w wysokości 0,07 €/szt. lub stawka celna konwencyjna w wysokości 45%, a o wyborze jednej z tych stawek decyduje porównanie wysokości cła obliczonego odrębnie z zastosowaniem jednej i drugiej stawki, przy czym podstawą wymiaru cła w przypadku stawki konwencyjnej (ad valorem) jest wartość celna towaru, zaś stawkę autonomiczną mnoży się przez jednostkę miary towaru (w niniejszej sprawie sztuki). W efekcie należy zastosować tę stawkę celną, przy której obliczona kwota cła jest mniejsza, przyjmując do tych wyliczeń odpowiednio łączną wartość celną lub łączną ilość towaru, bez podziału na gatunek towaru.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z § 5 rozp. Ministra Finansów z 10 11 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych [Dz.U. nr 104, poz. 1193], towary klasyfikowane do jednego kodu PCN Taryfy celnej mogą być zgłaszane w oddzielnych pozycjach SAD, ale nie ze względu na gatunek, czego domaga się strona, lecz ze względu na różne pochodzenie towaru lub różną stawkę podatkową, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Odnosząc się do złożonej przez stronę opinii prof. dr hab. W. C. w sprawie stosowania stawek celnych w odniesieniu do kwiatów ciętych pochodzących z krajów Unii Europejskiej, organ odwoławczy wyjaśnił, że organy celne dokonują wymiaru i poboru należności celnych, biorąc pod uwagę przepisy regulujące obrót towarowy z zagranicą, w związku z tym stwierdził, że opinia nie może być podstawą do zastosowania dla spornych towarów dwóch różnych stawek (w zależności od gatunku importowanych kwiatów), czego domaga się strona.

Odnośnie odsetek wyrównawczych organ II instancji wyjaśnił, że obowiązek ich uiszczenia powstaje, jeśli nastąpiło przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu i spowodowało to uzyskanie korzyści finansowej. Sytuacje, w których dłużnik zobowiązany jest do zapłaty odsetek wyrównawczych reguluje rozp. Ministra Finansów z 20 11 1997 r. sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania [Dz.U. nr 143, poz. 58 ze zm.].

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pojęcie uzyskania korzyści finansowej nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa celnego, i że w związku z tym, w celu ustalenia znaczenia tego pojęcia należy odwołać się do zasady równości podmiotów w obrocie towarowym z zagranicą, poprzez porównanie sytuacji osoby, która zobowiązana została do uiszczenia należności celnych w dniu wprowadzenia towaru na polski obszar celny, z sytuacją osoby, która również sprowadziła towar, lecz w stosunku do której obowiązek uiszczenia kwoty wynikającej z długu celnego powstał w sytuacji opisanej cyt. rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 11 1997 r. W drugim wypadku ma bowiem miejsce odroczenie wymagalności świadczenia na rzecz Skarbu Państwa, a instytucja odsetek określonych w art. 222 § 4 Kodeksu celnego stanowi swoistego rodzaju "wyrównanie" sytuacji podmiotów dokonujących obrotu towarowego z zagranicą.

Zarzuty odwołania kwestionujące ustaloną przez organ pierwszej instancji wartość celną spornych kwiatów organ odwoławczy uznał za bezzasadne wskazując, że w zgłoszeniu celnym kwiaty cięte (róże i chryzantemy) zaklasyfikowano do dwóch odrębnych pozycji (do jednej pozycji kwiaty I gatunku, do drugiej pozycji kwiaty II gatunku) i stąd każda pozycja miała inną wartość, natomiast w zaskarżonej decyzji w jednej pozycji znalazły się kwiaty cięte pierwszego gatunku, a na wartość tej jednej pozycji w decyzji składa się suma wartości dwóch pozycji ze zgłoszenia celnego SAD. Stąd też wartość pozycji w decyzji ulega zmianie i zasadne było uznanie przez organ I instancji za nieprawidłowe określenia przez stronę wartości celnej towaru w przedmiotowych zgłoszeniach celnych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego i uzupełniających zarzuty skargi pismach procesowych byli wspólnicy s.c. "F." R. K., P. K. i E. A. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając, że są one niezgodne z prawem. Podnieśli, że cena sprowadzonych kwiatów jest zależna od ich jakości, w związku z tym kwiaty gatunku I powinny być objęte stawką celną autonomiczną, ponieważ jest ona niższa od stawki celnej konwencyjnej, a kwiaty gatunku II powinny być objęte stawką celną konwencyjną, gdyż występują jako odrębna grupa towarowa. Zdaniem skarżących, towar tego samego rodzaju ale w innym gatunku jest "różnym" towarem i pomimo tej samej taryfikacyjnej przynależności należy do niego stosować różne stawki celne, co potwierdza złożona do akt sprawy opinia prof. dr hab. W. C.

Podnieśli ponadto, że w rozpoznawanej sprawie decyzja organu odwoławczego została wydana przez ten sam organ, który orzekał w pierwszej instancji; wyrazili przekonanie, że adresatem decyzji winna być także agencja celna, a także zakwestionowali decyzję również w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego odsetek.

Dyrektor Izby Celnej w W. wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec tego, że skarga została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało przed tym dniem zakończone, stosownie do art. 97 ustawy z 30 08 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.] właściwy do rozpoznawania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej między innymi przez orzekanie w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne [art. 3 § l i § 2 pkt. l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270].

Skarżący zgłosili do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzone z [...] kwiaty cięte, wymieniając w dokumentach SAD, w ramach tego samego dla danego rodzaju kwiatów kodu PCN jako odrębną pozycję towarową, kwiaty pierwszego i drugiego gatunku. Uczynili to w tym celu, aby móc odrębnie w odniesieniu do kwiatów I i II gatunku dokonać wyboru korzystniejszej dla importera stawki celnej. Taryfa celna, stanowiąca załącznik Nr l do rozporządzenia Rady Ministrów z 21 12 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej [Dz.U. nr 107, poz.1217 ze zm.] przewidziała bowiem w części pierwszej, tytuł A- stawki celne, pkt.3 lit. b, w odniesieniu do towarów pochodzących z krajów będących członkami Światowej Organizacji Handlu (WTO), stosowanie stawki autonomicznej w sytuacji ,gdyby stawka konwencyjna była wyższa". Taki sposób dokonania zgłoszenia celnego, którego konsekwencją był wybór przez importera przy właściwym kodzie PCN różnych stawek celnych dla kwiatów tego samego rodzaju lecz różnych gatunków został jednak przez organy celne zakwestionowany. Użyto argumentacji, iż "z postanowień taryfy celnej wynika wprost, że klasyfikacja taryfowa spornych kwiatów nie jest uzależniona od ich gatunku, lecz od czasu zgłoszenia celnego".

Z twierdzeniem tym należy się zgodzić, gdyż zarówno w przypadku znajdujących w sprawie zastosowanie kodów Taryfy celnej jak i generalnie, taryfikacja według kodów PCN nie uwzględnia podziału na gatunki. W sprawie niniejszej nie o to jednak chodzi. Klasyfikacja taryfowa jest niesporna. Rozbieżność dotyczy stosowania stawek celnych i związanego z tym sposobu zgłaszania towaru do procedury celnej. W tym zaś zakresie ani przepisy Kodeksu celnego [Dz.U. nr 75 z 2001 r., poz. 802 z zm.], ani cyt. rozporządzenia w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej, nie przewidują żadnych unormowań, które zabraniałyby importerowi dla celów związanych ze stosowaniem stawek celnych ujmować w odrębnych pozycjach zgłoszenia celnego towar różnego gatunku, czy też przymuszały, jak to uczyniły organy celne, do zsumowania ujętych odrębnie w fakturze handlowej ilości i wartości kwiatów danego rodzaju, lecz różnego gatunku, i dopiero po zsumowaniu pozwalały na wybór stawki celnej. Wskazać trzeba, że tego rodzaju zakazy czy nakazy nie byłyby racjonalne, gdyż jak stwierdził na rozprawie przed WSA R. K., można było zgłosić kwiaty I i II gatunku na podstawie osobnych faktur przy osobnych dokumentach SAD i wówczas dokonać wyboru stawek celnych. [k. 89 akt]

W zaskarżonej decyzji dla uzasadnienia trafności rozstrzygnięcia powołano przepis § 5 rozp. Ministra Finansów z 10 11 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych [Dz.U. nr 104, poz. 1193]. Należy zauważyć, że organ celny w sposób wybiórczy odniósł się do tej regulacji wskazując, że towary klasyfikowane do jednego kodu PCN zgłasza się w oddzielnych pozycjach SAD "...ze względu na różne pochodzenie towaru lub różną stawkę podatkową" a pomijając, że podstawą ujęcia w oddzielnej pozycji może być także w myśl tych przepisów różna stawka celna.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, że zaskarżona decyzja uznająca zgłoszenie celne za nieprawidłowe narusza w sposób mający wpływ na wynik sprawy przepis art. 65 § 4 pkt. 2 ustawy z 9 01 1997r. - Kodeks celny oraz przepisy Taryfy celnej, przez błędną ich wykładnię.

Zasadne, w ocenie WSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, są także zarzuty skargi dotyczące odsetek.

Zawarte w sentencji decyzji organu I instancji orzeczenie o odsetkach nie odpowiada wymaganiom art. 210 Ordynacji podatkowej, gdyż stanowiąc, że "pobór i kwotę odsetek wyrównawczych określi Wydział Rozliczeń..." przesądza jedynie zasadę, iż odsetki należą się, podczas gdy prawidłowe rozstrzygnięcie winno określać ich wysokość za jeden dzień oraz początkową datę ich naliczania wraz ze wskazaniem daty końcowej (do dnia zapłaty należnej kwoty). Zawarty w decyzji zapis ujęty w formie informacyjnej, w zestawieniu z dalszą praktyką postępowania organów celnych wyliczania kwoty odsetek w drodze czynności materialno-technicznej, stwarza swoistą pułapkę, powodującą, iż strona pozbawiona jest na etapie ustalenia wysokości odsetek możliwości odwołania się, co narusza jej podstawowe procesowe uprawnienia, godząc w zasadę zaufania do organów Państwa [art. 121 § l O.p.] Jeśli zaś chodzi o przepisy prawa materialnego, to stosownie do postanowień art. 222 § 4 Kodeksu celnego, jeżeli przesunięcie daty powstania długu celnego lub zarejestrowania kwoty wynikającej z tego długu powoduje uzyskanie korzyści finansowej, organ celny pobiera odsetki wyrównawcze. W wykonaniu ustawowego upoważnienia zamieszczonego w art. 222 § 5 Kodeksu celnego, wypadki i warunki pobierania tych odsetek oraz sposób ich naliczania określone zostały w obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 11 1997 r. [Dz. U. 143, poz. 958 ze zm.]. Zgodnie z unormowaniami zawartymi w tym rozporządzeniu organ celny pobiera odsetki wyrównawcze w wypadku, gdy kwota wynikająca z długu celnego została zarejestrowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, z wyjątkiem gdy:

1) dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych spowodowane było szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania,

2) kwota odsetek wyrównawczych, naliczonych w odniesieniu do towarów objętych tym samym zgłoszeniem celnym, nie przekracza równowartości 20 €.

Z powyższego wynika, że w sytuacjach określonych rozporządzeniem, mimo wypełnienia dyspozycji art. 222 § 4 K.cel., odsetki nie są pobierane. Skarżący w odwołaniu zarzucali naruszenie prawa i powoływali się na okoliczności, które w świetle cytowanych wyżej przepisów rozporządzenia w ich ocenie powodowały, że odsetki nie są należne. Zaskarżona decyzja nie zawiera odniesienia do tych zarzutów, mimo obowiązku organu odwoławczego ponownego rozpatrzenia całokształtu okoliczności sprawy w aspekcie obowiązujących przepisów prawa, z odniesieniem do argumentacji odwołania.

Wskazane naruszenia przepisów kodeksu celnego w zw. z art. 235 O.p., uznać należy za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie są natomiast zasadne pozostałe zarzuty skargi.

W sprawie orzekały organy właściwe a decyzje w imieniu organów I i II instancji podpisały różne osoby. W dacie wydania decyzji pierwszoinstancyjnej organem właściwym był Naczelnik Urzędu Celnego [art. 278 § 2 K.cel.], zaś w dacie wydania decyzji zaskarżonej organem odwoławczym był Dyrektor Izby Celnej ( art.279 § pkt.2 K.cel. w brzmieniu nadanym przez art. 14 pkt. 9 ustawy z 20 03 2002r. [Dz.U. nr.41, poz. 395].

Chybiony jest także zarzut jakoby dłużnikiem w sprawie była [...] Agencja Celna w W., bowiem Agencja ta jako przedstawiciel bezpośredni [v. upoważnienie nr 150/98 z 30 12 1998 r. - k. 2 akt adm.] zgodnie z art.253 § l pkt. 1 K.cel. działała w imieniu i na rzecz importera, co oznacza, że zgłaszającym i zarazem dłużnikiem jest podmiot przez nią reprezentowany. [por. wyrok SN sygn. IIIRN89/01, publ. ONSP 2003/8/190]

Mając na względzie przedstawione wyżej mające wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogące mieć istotny wpływ na ten wynik naruszenia przepisów postępowania, należało na mocy art.145 § l pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 i 152 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270] orzec jak w sentencji wyroku.