Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2808/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 39 ust. 2 pkt 2, par. 45 pkt 8
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 4 i 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] sierpnia 2014 r. (zwanego dalej: "Dyrektorem Oddziału"), mocą której uchylono w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z [...] czerwca 2014 r. (zwanego dalej: "Kierownikiem Biura") i orzeczono o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego na kwotę 98.919,88 zł.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

K.Z. złożyła w dniu [...] maja 2009r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. W deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 w roku 2009 zaznaczyła w ramach Pakietu 3 – "Ekstensywne trwałe użytki zielone": wariant 3.1 – "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach". Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z [...] lutego 2010r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe z tytułu realizacji wariantu 3.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 71,90 ha.

Następnie w dniu 26 kwietnia 2010r. K. Z. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z [...] marca 2011r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe na powierzchni 71,94 ha.

W dniu [...] kwietnia 2011r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2011 r. przyznał stronie wnioskowane płatności rolnośrodowiskowe.

Następnie w dniu [...] maja 2012 r. producentka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2012 r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe na powierzchni 71,94 ha.

W dniu [...] maja 2013 r. K.Z. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR G. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała realizację wariantu 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 2,36 ha.

Z uwagi na powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. pismem z 9 października 2013r. zobowiązał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie zmniejszenia powierzchni użytków rolnych.

W odpowiedzi strona pismem z 21 października 2013 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. korektę wniosku o przyznanie płatności wraz z oświadczeniem, w którym wskazała, iż "(...) zobowiązanie rolno-środowiskowe, które zostało podjęte w 2009 r. nie zostało dochowane w związku z wygaśnięciem umowy dzierżawy na grunty na których realizowane było. Nie jest również kontynuowane przez obecnego właściciela gruntów".

Z uwagi na powyższe, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją nr [...] z [...] stycznia 2014r. przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej wysokości 944,00 zł, z tytułu realizacji wariantu 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 2,36 ha. Z uwagi na fakt, iż strona dokonała zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych, zgodnie z brzmieniem § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) należna beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowa została pomniejszona o 20%.

Jednocześnie, mając na uwadze stwierdzone w roku 2013 nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego, jak również zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie ww. decyzji.

Następnie, w dniu [...] czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. decyzją Nr [...] ustalił K. Z. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości 99.057,36 zł, na którą składają się przyznane za rok 2009-2012 płatności rolnośrodowiskowe.

W odwołaniu z 7 lipca 2014 r. skarżąca wniosła o zmianę lub uchylenie decyzji Kierownika Biura i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu wniesionego odwołania strona wskazała, że organ pominął zasadniczą okoliczność, że grunty rolne objęte wnioskiem stanowiące własność Agencji Nieruchomości Rolnych zostały sprzedane spadkobiercy prawowitych właścicieli. A odwołująca się, od roku 2012 nie mogła złożyć kolejnego wniosku rolnośrodowiskowego i zakupić spornych gruntów, a nowy właściciel nie chciał przejąć zobowiązania beneficjentki.

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału decyzją z [...] sierpnia 2014r. o numerze [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Biura z [...] czerwca 2014 r. i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego na kwotę 98.919,88 zł.

W uzasadnieniu organ zaprezentował stan faktyczny sprawy oraz przepisy prawa znajdujące w niej zastosowanie.

Powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem z dnia 13 marca 2013 r."), Dyrektor Oddziału podniósł, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

Dyrektor Oddziału wskazał ponadto, że organ I instancji dokonał błędnego wyliczenia kwoty jaką beneficjent zobowiązany jest zwrócić w związku z brzmieniem art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L 25/8 z 28.01.2011r.). Akta sprawy, w ocenie organu bezsprzecznie wskazują, iż w odniesieniu do płatności wypłaconej beneficjentowi w roku 2011 i 2012 kwota do zwrotu, wynikająca z prawidłowego zastosowania ww. przepisu prawa, odpowiada równowartości sankcji nałożonej na beneficjenta na mocy decyzji nr 0121-2014-000280 z 27 stycznia 2014 r. (tj. 20% należnej beneficjentowi płatności rolnośrodowiskowej).

Dyrektor Oddziału zaznaczył, że o przyczynie zaniechania działalności rolniczej beneficjentka poinformowała w dniu 21 października 2013r., natomiast nie przedstawiła żadnych dokumentów ani też nie zawiadomiła o zaistniałej sytuacji w terminie określonym w art. 47 rozporządzenia nr 1974/2004 z 29 października 2004r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 795/2004 ustanawiające szczegółowe zasady stosowania systemu płatności jednolitych przewidzianego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników (Dz.Urz. UE L 345 str. 85 z 20 listopada 2004r.). W ocenie organu odwoławczego takie zawiadomienie było koniecznym wymogiem formalnym, aby możliwe było zbadanie, czy utrata posiadania gruntów rolnych w wyniku podjętych przez Agencję Nieruchomości Rolnych działań związanych ze sprzedażą gruntu może być potraktowana jako siła wyższa lub inna wyjątkowa okoliczność.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału stwierdził, iż niezasadne są zarzuty strony o braku wyjaśnienia stanu faktycznego, gdyż strona w trakcie postępowania nie wniosła dodatkowych dowodów, a tym samym nie może czynić organowi zarzutu ich nierozważenia. Organ odwoławczy podkreślił, że szczegóły dotyczące okoliczności utraty posiadania przez stronę władztwa nad gruntami objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zostały przez stronę zgłoszone dopiero w treści wniesionego odwołania. A wcześniejsze wyjaśnienia strony w powyższym zakresie, zawierały jedynie stwierdzenie, iż nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem w związku z "wygaśnięciem umowy dzierżawy". Tym samym, co podkreślił Dyrektor Biura strona nie złożyła żadnych dodatkowych wyjaśnień zarówno w toku postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2013, jak i postępowania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału K.Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, iż wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. obrazę art. 7, art. 8 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zwanej dalej: "k.p.a" poprzez niepodjęcie działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, gdyż od roku 2012 beneficjentka nie mogła złożyć kolejnego wniosku, gdyż sporne grunty nabył od Agencji Nieruchomości Rolnych spadkobierca prawowitych właścicieli.

2. obrazę § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 13 marca 2013r. wskutek przyjęcia przez organ, że okoliczności przedstawione przez stronę dotyczące konieczności zaprzestania działalności rolniczej nie stanowią o odstąpieniu od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Rozwijając zarzuty skargi strona wskazała, że dzierżawione przez nią grunty zostały w roku 2012 sprzedane (bez przetargu) dla jednego ze spadkobierców właścicieli, a ona nie mogła z przyczyn formalnych uczestniczyć w ich zakupie, ani też skorzystać z prawa pierwokupu.

Skarżąca zaznaczyła, że już po sprzedaży gospodarstwa wielokrotnie zwracała się do nowego właściciela o przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego, jednakże spotkała się z kategoryczną odmową. W ocenie strony brak realizacji programu w okresie pełnych 5 lat nie wynikał z jej złej woli, a był wynikiem okoliczności na które strona nie miała żadnego wpływu i w tym stanie rzeczy nie może ponosić tak surowej odpowiedzialności finansowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego.

W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, z późn. zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne.

Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. Wypłacone nienależnie skarżącej środki finansowe z tytułu programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy.

Zasady przyznawania płatności w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" regulowane są rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361, z późn. zm.). Zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem.

Z akt sprawy wynika, iż w roku 2013 skarżąca zmniejszyła powierzchnię użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w związku z utratą posiadania gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem, przy czym w sprawie nie nastąpiło przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z uwagi na zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wyniku utraty posiadania gruntów rolnych objętych tym zobowiązaniem, powstał obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych środków pieniężnych w latach 2009-2012 w wysokości 98.585,46 zł. Ponadto, zmniejszenie powierzchni trwałych użytków zielonych skutkowało zmniejszeniem należnej skarżącej kwoty płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 o 20% oraz obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2012.

Odnosząc się do zarzutu błędnego przyjęcia przez organ, że okoliczności przedstawione przez skarżącą dotyczące konieczności zaprzestania działalności rolniczej nie stanowią o odstąpieniu od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazać należy, iż zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, s. 15) państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a. śmierć beneficjenta;

b. długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c. wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d. katastrofa naturalna poważnie dotykającą grunty rolne gospodarstwa;

e. wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f. choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodnie zaś z § 45 pkt 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Podkreślenia wymaga, iż, w świetle powyższych regulacji, aby można było rozważyć zaistnienie w sprawie wyżej wymienionych kategorii sił wyższych, a także innych wyjątkowych okoliczności podnoszonych przez beneficjenta, przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 wymaga ich zgłoszenia przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Należy w powyższym kontekście wskazać, iż skarżąca nie poinformowała w terminie o okolicznościach skutkujących zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zgodnie bowiem z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, w tym również oświadczeniami strony w przedmiotowej kwestii, zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, w wyniku utraty ich posiadania, nastąpiło w roku 2012. Natomiast skarżąca o wystąpieniu ww. okoliczności poinformowała dopiero w dniu 21 października 2013 r. składając w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wyjaśnienia na wezwanie organu z dnia 9 października 2013 r. Należy podkreślić, iż samo zaistnienie "siły wyższej" nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Niezbędne jest również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej. Takie zawiadomienie było koniecznym wymogiem formalnym, aby możliwe było zbadanie, czy utrata posiadania gruntów rolnych w wyniku podjętych przez Agencję Nieruchomości Rolnych działań związanych ze sprzedażą gruntu może być potraktowana jako siła wyższa lub inna wyjątkowa okoliczność.

Należy również wskazać, że w sprawie niniejszej nie ma zastosowania żadna z przesłanek wyłączających możliwość dochodzenia nienależnie pobranych płatności przewidzianych w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30.4.2004, s. 18).

Zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Tak więc, celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR i doręczenia stronie tego rozstrzygnięcia w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Ponadto, wskazać należy, że zdanie drugie powyższego przepisu dotyczy wyłącznie elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, przez co należy rozumieć takie sytuacje, w których pomyłka organu zaistniała, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych (por. wyrok NSA z 26 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 609/09, LEX nr 596990). W przedmiotowej sprawie takiej sytuacji nie było, ponieważ płatność rolnośrodowiskowa została przyznana prawidłowo, natomiast beneficjent zaniechał realizacji programu rolnośrodowiskowego na części działek rolnych objętych tym zobowiązaniem w związku z utratą posiadania gruntów. Realizacja płatności nie nastąpiła zatem z powodu błędnego wyliczenia kwoty pomocy finansowej, a następnie jej wypłacenia skarżącej.

Zgodnie zaś z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie znajduje zastosowania, ponieważ wypłata płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 nastąpiła w dniu 12 marca 2010 r. Natomiast doręczenie skarżącej decyzji Kierownika BP ARiMR w Gostyninie z 27 stycznia 2014 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości miało miejsce w dniu 5 lutego 2014 r., a więc przed upływem terminów wskazanych w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Niezasadne są zarzuty wskazujące na niepodjęcie przez organy działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż szczegóły dotyczące okoliczności utraty posiadania przez skarżącą władztwa nad gruntami objętymi zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zostały podniesione dopiero w odwołaniu z dnia 10 lipca 2014 r. Wcześniejsze wyjaśnienia składane w trakcie postępowania w zakresie przyznania płatności, zawierały jedynie stwierdzenie, iż nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej na części gruntów objętych zobowiązaniem w związku z "wygaśnięciem umowy dzierżawy" (oświadczenie z dnia 21 października 2013 r.). Należy podkreślić, iż przeniesienie posiadania gospodarstwa w trakcie realizacji programu rolnośrodowiskowego stanowi zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej i w przypadku, gdy nie zostaną dochowane warunki związane z przejęciem zobowiązań przez następcę beneficjent winien liczyć się ze zwrotem pobranych należności. Przyjęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego wymaga złożenia stosownego oświadczenia, dlatego też nie może zasługiwać na aprobatę argumentacja strony skarżącej, iż wielokrotnie występowała do nowego właściciela i do jego pełnomocników tj. Państwa O. o przejęcie zobowiązania, jednakże spotkała się z odmową.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.