Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 939/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] (nr [...] ) – zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. F. - Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] (nr [...] ) o odmowie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania W. F. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w L. .

Organ orzekał w następującym stanie faktycznym:

W dniu 15 listopada 2012 r. na wniosek Z. W. , właściciela lokalu nr [...] przy ul. [...] w L. , zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie skarżącej z pobytu w tym lokalu. W dniu 21 grudnia 2012 r. W. F. wniosła o zawieszenie tego postępowania. Argumentowała, że przed Sądem Rejonowym w L. toczy się postępowanie o przywrócenie jej naruszonego posiadania niniejszego lokalu.

Prezydent Miasta L. , działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 269), dalej jako k.p.a., postanowieniem z dnia [...] odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie, gdyż w ocenie organu toczące się przed sądem powszechnym postępowanie nie ma wpływu na wpływu na wynik postępowania w sprawie o wymeldowanie skarżącej z miejsca pobytu.

W. F. wniosła zażalenie na to postanowienie. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że rozstrzygniecie sprawy o wymeldowanie nie jest uzależnione od uprzedniego zakończenia postępowania cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania tego lokalu. Argumentowała, że obecnie organy administracji nie dysponują wystarczającym materiałem do oceny charakteru i przyczyn opuszczenia przez nią lokalu. Ponadto podniosła, że w postanowieniu nie został oznaczony organ, który go wydał, bowiem jest ono opatrzone w części nagłówkowej pieczątką: "Urząd Miasta L." nie zaś "Prezydent Miasta L. " oraz podpisane przez E. G. - Zastępcę Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich, działającą z upoważnienia Prezydenta Miasta.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Podkreślił, że organy orzekające w sprawie wymeldowania posiadają kompetencje do samodzielnego zbierania materiału dowodowego i na jego podstawie dokonania oceny charakteru opuszczenia tego lokalu przez daną osobę. Jeżeli w dniu wydania decyzji w tej sprawie zostało wydane (istnieje) orzeczenie sądu cywilnego w sprawie z tzw. powództwa posesoryjnego, organy są zobowiązane wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), a więc czy dana osoba trwale i dobrowolnie opuściła lokal. W przeciwnym razie - zobowiązane są do kontynuowania postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego określonej osoby. Ewentualne, późniejsze uwzględnienie przez sąd powszechny powództwa posesoryjnego i przywrócenie posiadania danego lokalu osobie, która została wcześniej z niego wymeldowana decyzją organu administracji jest podstawą do ponownego zameldowania tej osoby w danym lokalu, o ile zamierza ona w tym lokalu na stale zamieszkiwać.

Organ odwoławczy stwierdził też, że postanowienie organu pierwszej instancji nie jest dotknięte wadą skutkującą konieczność jego uchylenia; albowiem oznaczenie organu było wystarczające do stwierdzenia, przez kogo zostało wydane.

W. F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ostateczne postanowienie organu odwoławczego, w której podtrzymała stanowisko i argumentację prezentowaną w toku postępowania przed organami administracji. Organowi odwoławczemu zarzuciła naruszenie:

1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie w sprawie o ochronę naruszonego posiadania nie ma charakteru "zagadnienia wstępnego" w rozumieniu powołanego przepisu dla toczącego się wobec skarżącej postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie; skarżąca powołała się w tym zakresie na pogląd wyrażony w wyrokach: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 472/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 435/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt II OSK 1426/07 (wszystkie wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, zgodnie z którymi, wytoczenie powództwa posesoryjnego jest zagadnieniem wstępnym obligującym organ do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie;

2) art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, mimo braku ustawowych przesłanek do jego zastosowania, a w konsekwencji przyjęcie błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

3) art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. przez jego niezastosowanie, mimo spełnienia ustawowych przesłanek do jego zastosowania, a w konsekwencji przyjęcie błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia,

4) art. 107 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że podpis urzędnika "z upoważnienia Prezydenta Miasta E. G. Zastępca Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich" wypełnia przesłankę oznaczenia organu w rozumieniu tego przepisu, a w konsekwencji przyjęcie, że wydane postanowienie jest aktem nieistniejącym.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest nieuzasadniona.

Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny. Źródłem sporu jest natomiast odmienne rozumienie przez jego strony tych samych przepisów. Najistotniejsze jest więc ustalenie, czy rozpoznanie sprawy i wydanie przez organ administracji decyzji o wymeldowaniu może być uzależnione od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy cywilnej o przywrócenie posiadania lokalu osobie, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o wymeldowanie z tego lokalu.

Dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne pozostaje stwierdzenie, czy w takim wypadku winien znaleźć zastosowanie przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w sprawie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Zagadnienie wstępne to kwestia prawna, która wyłoniła się w toku postępowania administracyjnego i jej uprzednie rozstrzygnięcie, leżące w kompetencji innego organu, warunkuje (stanowi przesłankę) rozstrzygnięcia sprawy głównej. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe wydanie orzeczenia w głównej sprawie.

W rozpatrywanej sprawie domagano się zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku Z. W. o wymeldowanie skarżącej z pobytu w lokalu będącym jego własnością, do czasu zakończenia sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania, zainicjowanej powództwem W. F.. Wnioskująca o zawieszenie postępowania w "pierwszej" sprawie argumentowała, że jej rozstrzygniecie zależy od wyniku "drugiej sprawy," mającej za przedmiot ocenę, czy powód (skarżąca) została bezprawnie zmuszona do opuszczenia lokalu.

Sąd stwierdza, że w omawianym przypadku nie zachodzi wymagana wspomnianym przepisem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zależność między obu sprawami i rozstrzygnięciami. Nie jest bowiem prawdą, że wydanie przez Prezydenta Miasta (Wojewodę) rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o wymeldowanie z lokalu jest uwarunkowane wcześniejszym rozstrzygnięciem sprawy z powództwa o przywrócenie posiadania tego lokalu. Organy administracji zobowiązane są do samodzielnego ustalenia, na podstawie zebranego materiału dowodowego, przesłanek (okoliczności faktycznych) uzasadniających wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego, tj. tego, czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła ona dotychczasowe miejsce pobytu. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela wobec tego stanowiska wyrażonego m.in. w niektórych z wyroków przywołanych w skardze przez skarżącą, że powództwo posesoryjne jest zagadnieniem wstępnym obligującym organ do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie (wbrew stanowisku W. F. NSA w sprawie zakończonej wyrokiem o sygn. II OSK 1426/07 takiego poglądu nie wyraził).

Jednocześnie, zdaniem sądu wydanie rozstrzygnięcia w "drugiej" sprawie, którą skarżąca określa jako rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego, może mieć jedynie wpływ na treść rozstrzygnięcia w "pierwszej" sprawie.

W sytuacji gdy orzeczenie sądu cywilnego w sprawie z powództwa posesoryjnego zostało wydane przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organ jest zobowiązany wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Natomiast w sytuacji, gdy sprawa o przywrócenie posiadania nie została zakończona przed wydaniem decyzji w sprawie o wymeldowanie, żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu może mieć wpływ na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia przez nią tego lokalu. Wytoczenie powództwa posesoryjnego (art. 344 1 k.c.) może bowiem wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Niemniej jednak, roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszeń (art. 344 § 2 k.c.). Z tej przyczyny w orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że nieskorzystanie we właściwym czasie z tego środka prawnego świadczyć może - w zależności od okoliczności konkretnej sprawy - o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3078/00 oraz z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Natomiast uwzględnienie przez sąd powszechny powództwa i przywrócenie posiadania danego lokalu osobie, która została wcześniej z niego wymeldowana decyzją organu administracji jest podstawą do ponownego zameldowania tej osoby w danym lokalu, o ile zamierza ona tam nadal na stałe zamieszkiwać.

Z przytoczonych powodów Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzi konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zatem nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Wojewódzki Sad Administracyjny uznaje za nieuzasadnione także te zarzuty skargi, które dotyczą sposobu wywiązania się (a raczej niewywiązania) przez organ administracji z obowiązku prawidłowego, pod względem formalnym, sporządzenia rozstrzygnięcia w sprawie (art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a., art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a.). Przepis art. 100 § 1 k.p.a stanowi bowiem, że organ administracji publicznej orzeka w sprawie zawieszenia lub odmowy zawieszenia postępowania w formie postanowienia, na które zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. służy zażalenie.

Z tej przyczyny niezrozumiały jest ostatni zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., skierowany pod adresem organu odwoławczego, a polegający według skarżącego, na błędnym przyjęciu, że podpis urzędnika "z up. Prezydenta Miasta E. G. Zastępca Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich" wypełnia przesłankę oznaczenia organu, o której mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Podnosząc ten zarzut skarżący nie zauważa, że organ przepisu tego nie stosował. Niemniej jednak Sąd stwierdza, że oznaczenie organu, jako element zarówno decyzji (art. 107 k.p.a.) jak i postanowienia (art. 124 k.p.a.) polega na wskazaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby, brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej, jednak brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, oraz wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1060/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W niniejszej sprawie podpis osoby upoważnionej do wydania postanowienia organu pierwszej instancji został opatrzony pieczęcią, która w sposób dostateczny identyfikuje organ, wydający to postanowienie. Zatem nie można przyjąć, że postanowienie zostało wydane przez Urząd Miasta L. .

Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu.

Z przytoczonych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.