Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 349/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 ust.5 i ust.3a, art.8 ust.3, art.37
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 349/19 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 24 października 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , Sędziowie:, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 października 2019 r., sprawy ze skargi R. B., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały oraz składkę, na ubezpieczenie zdrowotne w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego, , , oddala skargę w całości.,


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego R. B. od, wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Kierownika Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]), w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie zasiłku stałego i opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium podało, że Prezydent W. (zastępowany w ramach upoważnienia administracyjnego), opisaną na wstępie decyzją, zmienił decyzję z dnia [...] października 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie zasiłku stałego i opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne (zmienioną uprzednio decyzją z dnia [...] października 2018 r.; nr [...]) - w zakresie dotyczącym wysokości przyznanego zasiłku stałego, w ten sposób, że od dnia 1 maja 2019 r. zasiłek stały przysługuje skarżącemu w wysokości 268,53 zł.

Rozpoznając wniesione przez skarżącego odwołanie Kolegium najpierw przytoczyło unormowania prawne znajdujące zastosowanie w sprawie. Według mianowicie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 z późn. zm.; dalej zwana w skrócie "ustawą"), decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Tryb ten dotyczy zmiany lub uchylenia wyłącznie decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Całkowita niezdolność do pracy to całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Jak dalej wywodziło Kolegium - zasiłek pielęgnacyjny bez wątpienia jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Według art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie [na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1358)]. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, w związku z § 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 ustawy).

Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy, Kolegium następnie wskazało, że skarżący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy (orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W.: z dnia [...] września 2017 r. [...] i z dnia [...] marca 2019 r. [...]). Nabycie przez skarżącego - na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) - prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 184,42 zł (w okresie od dnia 1 stycznia 2019 r, do dnia 31 października 2019 r.), a od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 marca 2021 r. - 215,84 zł, zmieniło jego sytuację dochodową. Zmiana dochodu przekracza bowiem 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 70,10 zł, a tym samym zmiana decyzji z dnia [...] października 2017 r. (nr [...]), w zakresie dotyczącym wysokości przyznanego zasiłku stałego, jest uzasadniona. Na dochód skarżącego składają się bowiem: zasiłek pielęgnacyjny (184,42 zł), dodatek mieszkaniowy (236,70 zł) i dodatek energetyczny (11,35 zł).

Organ odwoławczy dokonał zatem w świetle wyżej przytoczonych okoliczności faktycznych i prawnych wyliczenia wysokości przysługującego skarżącemu zasiłku stałego stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy, prezentując je następująco: 701 zł - 184,42 zł - 236,70 zł - 11,35 zł = 268,53 zł. Tym samym Kolegium stwierdziło, że organ orzekający w pierwszej instancji zmieniając decyzję przyznającą zasiłek stały w zakresie wysokości przyznanego świadczenia - nie naruszył prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i uzupełnionej w zakresie zarzutów pismem z dnia 9 września 2019 r. skarżący wskazał, że jest osobą o ograniczonych możliwościach i zdolnościach. Stwierdził, że zmiana jego statusu na teoretycznie korzystniejszy spowodowała obniżenie przychodów i w konsekwencji jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu, przez co jego słuszny interes doznał uszczerbku. Jest osobą niezamożną, choroba wykluczyła go z rynku pracy, historia jego zatrudnienia nie pozwala na przyznanie regularnej renty. Skarżący stwierdził, że pomniejszenie zasiłku stałego o 100 zł jest dla niego ogromną stratą. Czuje się pokrzywdzony, uważa, że powinien otrzymać większą pomoc ze strony organów państwowych.

Kolegium wniosło o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza zgodność z przepisami proceduralnymi oraz z unormowaniami o charakterze materialnoprawnym. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; poniżej przywoływana jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w danej sprawie zastosowanie.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle przytoczonych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej dla skarżącego zasiłek stały poprzez zmniejszenie wysokości tego świadczenia. Jak bowiem ustalono, wskutek nabycia przez skarżącego - na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. - prawa do zasiłku pielęgnacyjnego doszło do zmiany jego sytuacji dochodowej, gdyż dochód skarżącego przekracza 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowi art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1508 - dalej zwana w skrócie "ustawą"). Zgodnie z tym przepisem, decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis ten dotyczy świadczeń uregulowanych ustawą, w tym zasiłku stałego. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W myśl art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 645 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, w związku z § 1 pkt 1 lit.a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł.

Z powyższych regulacji wynika, że przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku stałego zostały ściśle określone w przepisach prawa. Organ pomocowy wydając decyzję o przyznaniu tego rodzaju świadczenia, pozbawiony więc został tak zwanego "luzu decyzyjnego", a zapadła decyzja nie ma charakteru uznaniowego. Oznacza to, że organ nie może zatem swobodnie przyznawać i ustalać wysokość zasiłku stałego. Jedynie spełnienie przez wnioskodawcę kryteriów ustawowych skutkować może przyznaniem zasiłku stałego i to w określonej wyraźnie przez ustawę wysokości. W niniejszej zaś sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, z tym, że w związku z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nabył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Tym samym uległa zmianie jego sytuacja materialna, albowiem zwiększył się jego dochód. Jak trafnie przyjęły organy obu instancji orzekające w sprawie, po myśli art. 8 ust. 3 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny jest bowiem dochodem. Dochodem w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej jest przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania. Zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy wskazuje przepis art. 8 ust. 4 ustawy. Zasiłek pielęgnacyjny nie został w tym katalogu wskazany, co oznacza, że nie ma podstaw do nieuwzględniania go w dochodzie, warunkującym przyznanie zasiłku stałego.

Zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy - zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przedmiotowe 10% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (to jest liczone od 701 zł) stanowi kwotę 70,10 zł. Tymczasem wysokość otrzymywanego przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego przekracza tę wartość procentową, wynosi bowiem, jak ustalono - 184,42 zł od 1 stycznia 2019 r. do 31 października 2019 r.

Obliczenia organów prezentowane w uzasadnieniach obu decyzji są zatem prawidłowe – zgodne z przywołanymi przepisami prawa.

Należy zauważyć, że szczególne zasady przyznawania pomocy społecznej wyrażone w ustawie o pomocy społecznej obligują organ do dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy i jakakolwiek zmiana w sytuacji dochodowej lub osobistej osoby pobierającej świadczenia powoduje konieczność zweryfikowania tych okoliczności i podjęcia rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przepisy prawa dotyczące zasiłku stałego, o których wyżej mowa, nie przewidują zaś określania wysokości tego świadczenia według innych zasad niż wymienione w zacytowanych przepisach. Wobec tego trudna sytuacja zdrowotna skarżącego, jego ogólna kondycja materialna, brak możliwości zarobkowania, osobiste poczucie krzywdy, tudzież niezadawalająca wysokość wparcia udzielana skarżącemu by zapewnić mu pożądany przezeń dobrostan – nie są czynnikami, które mogą być brane przez organy pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. W tej mierze organy są związane przepisami prawa, które nie pozwalają na uwzględnianie takich okoliczności, na jakie skarżący wskazywał. Sposób rozstrzygnięcia sprawy w zakresie zasiłku stałego, czyli przyznanie tego świadczenia, ale również jego wysokość - nie został pozostawiony uznaniu administracyjnemu, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa.

Po myśli art. 178 ustęp 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z tej normy konstytucyjnej wynika między innymi związanie sędziów literą ustawy, a skoro przepisy znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają na jakąkolwiek uznaniowość w omawianej materii, to i nie tylko organy, ale i Sąd nie mógł uwzględnić argumentów, jakie przytoczył skarżący w skardze (jej uzupełnieniu) oraz na rozprawie.

W niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. organy administracji podjęły bowiem wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Stan faktyczny zresztą nie budzi wątpliwości i nie został zakwestionowany. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono bezbłędnie podstawy prawne decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa, które prawidłowo zinterpretowano.

W świetle powyższego, wobec braku naruszenia prawa materialnego lub procesowego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.