Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 667/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 59, art. 60, art. 61, oraz art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: Art. 138 par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 lutego 2022 r. nr SKO.PS/4110/19/2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 lutego 2022 r., znak SKO.PS/4110/19/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia 31 grudnia 2021 r. nr [...] Burmistrza B. ustalającej skarżącemu J. C. odpłatność za pobyt ojca J. C.1 w Domu Pomocy Społecznej w B.1 w wysokości: od 24 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. - w kwocie 153,23 zł, od 01 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. - 891,50 zł miesięcznie, od 01 maja 2021 r. do 31 października 2021 r. – 891,50 zł miesięcznie, od 1 listopada 2021 r. do 22 listopada 2021 r. (do dnia śmierci ojca J. C.1) – 719,04 zł. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 8, art. 59, art. 60, art. 61 ora art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876, dalej: "u.p.s.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Sąd Rejonowy w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt [...] w sprawie z wniosku skarżącego przy uczestnictwie J. C.1 i T. C. (rodziców skarżącego) postanowił w trybie pilnym, na czas trwania postępowania zabezpieczyć dobro uczestników poprzez ich umieszczenie w domu pomocy społecznej bez ich zgody. Realizując powyższe postanowienie Dyrektor MOPS w B. decyzjami z dnia 2 lutego 2021 r. skierował T. C. oraz J. C.1 do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób w podeszłym wieku, tj. Domu Pomocy Społecznej w B.1 na czas trwania postępowania w celu zabezpieczenia dobra uczestników. Następnie Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w B.1 działający z upoważnienia Starosty B.1 na podstawie decyzji z 9 lutego 2021 r. nr [...] orzekł o umieszczeniu J. C.1 w Domu Pomocy Społecznej w B.1, na oddziale dla osób w podeszłym wieku na czas określony, tj. na czas trwania postępowania sądowego w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej bez jego zgody, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Pismem z dnia 25 lutego 2021 r. Dyrektor DPS w B.1 poinformował MOPS w B., iż J. C.1 przebywa w placówce od dnia 24 lutego 2021 r. a koszt utrzymania mieszkańca zgodnie z Zarządzeniem Nr 14/2020 Starosty B.1 z dnia 31 stycznia 2020 r. wynosi 3.850,34 zł. Z kolei decyzją z dnia 22 marca 2021 r. nr [...] Dyrektor MOPS w B. zobowiązał J. C.1 do ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS w B.1 w ten sposób, że odpłatność za okres od 24 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. wynosi 227,89 zł, natomiast za okres od dnia 1 marca 2021 r. wynosi 1.276,16 zł. Ww. decyzja została zmieniona decyzją z dnia 14 czerwca 2021 r. mocą której zobowiązano J. C.1 do ponoszenia odpłatności od dnia 1 maja 2021 r. w wysokości 1.329,28 zł, z uwagi na zmianę dochodu pensjonariusza dps. Pismem z dnia 30 czerwca 2021 r. Dyrektor MOPS w B.1 przesłał do skarżącego propozycję podpisania umów o ponoszenie odpłatności za pobyt rodziców w DPS w B.1 W odpowiedzi skarżący w dniu 12 lipca 2021 r. złożył w Ośrodku pismo w którym podkreślił, że nie może się zgodzić na opłaty proponowane w przekazanych mu projektach umów, ponieważ przekraczają one jego możliwości finansowe. Wskazał, iż MOPS nie uzgadniał z nim treści proponowanych umów i nie zwracał się o przedłożenie jakichkolwiek dokumentów obrazujących sytuację rodzinną i finansową. Stwierdził także, że biorąc pod uwagę swoją sytuację finansową jest w stanie ponieść opłaty za pobyt rodziców w łącznej kwocie 400 zł miesięcznie, tj. po 200 zł za każde z rodziców i jest to jego ostateczna decyzja -"nie będzie już powrotu do negocjacji." W związku z powyższym organ pomocy społecznej zawiadomieniem z 16 lipca 2021 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w DPS w B.1 wskazując, że proponowana przez ww. kwota opłaty za pobyt w dps w wysokości 200 zł, biorąc pod uwagę dokumenty potwierdzające dochód rodziny, oświadczenie majątkowe, zapisy ustawy o finansach publicznych jest za niska. Z kolei postanowieniem z 22 lipca 2021 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. III Wydział Rodzinny i Nieletnich zezwolił opiekunom prawnym, tj. C. M. oraz S. C. na umieszczenie całkowicie ubezwłasnowolnionych rodziców w Domu Pomocy Społecznej.

W dniu 13 sierpnia 2021 r. organ I instancji przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy ustalając, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. C. oraz z synem z pierwszego małżeństwa A. C. Pracownik socjalny ustalił, że na dochód rodziny skarżącego składa się wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia obojga małżonków, dochód z działalności wykonywanej osobiście przez J. C. oraz renta rodzinna A. C.

W trakcie postępowania skarżący przedłożył akt notarialny z dnia 11 lutego 2021 r. - umowę majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej oraz oświadczenie z dnia 13 sierpnia 2021 r. w którym wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, natomiast jego żona prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.

W dniu 17 sierpnia 2021 r. do Ośrodka wpłynęło pismo skarżącego wraz z zaświadczeniami o dochodach uzyskanych przez małżonków za miesiąc czerwiec 2021 r. Skarżący wskazał, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego o czym świadczy fakt, iż mają odrębne źródła dochodów, każde z nich jest niezależne finansowo i nie pozostaje choćby na częściowym utrzymaniu drugiego. Wyjaśnił, że ze swoich dochodów utrzymuje się wraz z synem, natomiast małżonka jest na swoim, odrębnym utrzymaniu. Przypomniał, iż jak to już wyjaśniał podczas wywiadu środowiskowego mają z żoną odrębne rachunki bankowe i nie posiadają do nich wzajemnych upoważnień. Z przedłożonych zaświadczeń o wynagrodzeniach wynika zaś, że skarżący za czerwiec 2021 r. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia społeczne oraz kosztów uzyskania przychodu uzyskał dochód w wysokości 2.915,46 zł, natomiast B. C. z tytułu umowy o pracę po ww. odliczeniach osiągnęła dochód netto w kwocie 4.236,69 zł. Z kolei z treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B.1 z dnia 9 września 2021 r. wynika, że skarżący w złożonym zeznaniu podatkowym o wysokości dochodu (poniesionej straty) PIT-36 w roku podatkowym 2020 wykazał: przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej -12.700,00 zł; koszty uzyskania przychodu z działalności gospodarczej - 43.635,71 zł; stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej -30.935,71 zł; dochód z działalności wykonywanej osobiście - 2.600,00 zł. Ponadto z zalegającej w aktach sprawy decyzji Prezesa KRUS z dnia 12 kwietnia 2021 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej rolniczej przysługującej na syna skarżącego (ur. 8 października 2003 r.) wynika, że miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 1.081,88 zł netto. Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w zaświadczeniu z dnia 10 sierpnia 2021 r. poświadczył, że skarżący figuruje w ewidencji podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych pobieranym na zasadach ogólnych.

Dyrektor MOPS w B. wydał w dniu 15 września 2021 r. decyzję w przedmiocie ustalenia skarżącemu odpłatności za pobyt ojca w DPS w B.1. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, że różnica pomiędzy średnim kosztem utrzymania mieszkańca w DPS w B.1 wynikającym z Zarządzeń Starosty B.1 z dnia 31 stycznia 2020 r. (3.850,34 zł) i z dnia 24 lutego 2021 r. (4.270,80 zł) a opłatą wnoszoną przez J. C.1 za okres od 24 lutego 2021 r. do 28 lutego 2021 r. wyniosła 459,67 zł, za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. wyniosła 2.994,64 zł, natomiast od 1 maja 2021 r. do nadal wynosi 2.941,52 miesięcznie, zatem nie pokrywa całości kosztu utrzymania mieszkańca w DPS, co oznacza, iż w niniejszej sprawie zastosowanie mają regulacje wynikające z art. 59 oraz art. 61 ustawy o pomocy społecznej.

Organ pomocowy wyjaśnił, że wobec odmowy przez skarżącego podpisania zaproponowanej umowy w zakresie ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w dps w dniu 16 lipca 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt ojca w DPS w B.1. Wskazał także, iż jednocześnie w stosunku do pozostałych osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności, tj. dwojga rodzeństwa skarżącego toczy się tożsame postępowanie administracyjne. Organ podkreślił, że żona J. C.1 nie ponosiła odpłatności za pobyt w dps z uwagi na zbyt niski dochód, w związku z czym obowiązek ponoszenia tejże odpłatności przechodzi w całości na zstępnych, czyli w niniejszej sprawie na troje dzieci, które są obowiązane do proporcjonalnego poniesienia uzupełniającej opłaty w wysokości po 1/3.

Organ stwierdził także, że z zebranego w sprawie materiału nie wynika fakt prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego przez B. C. O prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków świadczy okoliczność, że nadal pozostają w małżeństwie, mieszkają wspólnie i nawet jeśli z różnych przyczyn posługują się odrębnymi majątkami i dochodem, co wynika z umowy o rozdzielności majątkowej - to nie wyklucza to w żaden sposób wspólnego zaspokajania potrzeb, współpracy małżeńskiej w załatwianiu spraw życiowych lub trwania związku w jego wymiarze emocjonalnym i fizycznym. Biorąc powyższe pod uwagę organ pomocowy ustalając dochód rodziny skarżącego uwzględnił również dochód B. C. za czerwiec 2021 r. z tytułu umowy o pracę.

W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt SKO.PS/4110/105/2021 uchyliło w całości ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium zwróciło organowi I instancji uwagę, iż w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że w przypadku ustalenia opłaty za pobyt w dps przy ustaleniu dochodu osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty powinien być brany pod uwagę dochód z miesiąca poprzedzającego faktyczne umieszczenie danej osoby w konkretnym dps. Dopiero od tego momentu istnieje realna możliwość ustalenia wysokości i okresu za jaki ta opłata ma być ponoszona. W analizowanej sprawie J. C.1 został umieszczony w domu pomocy społecznej w lutym 2021 r., natomiast organ pomocowy ustalał dochodowość rodziny zobowiązanego z miesiąca czerwca 2021 r.

Za uzasadniony Kolegium uznało także zarzut skarżącego o błędnym doliczeniu przez organ I instancji do dochodów za miesiąc czerwiec 2021 r. 1/12 dochodu z działalności wykonywanej osobiście (dochody z umów zleceń) wykazanego w zeznaniu podatkowym za rok 2020. Ww. wskazał, iż organ nie wyjaśnił w decyzji na jakiej podstawie tak postąpił, natomiast ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje szczególnego sposobu ustalania dochodu z tego tytułu, zatem zastosowanie winna mieć ogólna zasada zawarta w art. 8 ust. 3 u.p.s. Zgodnie z art. 13 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9. Zgodnie z tymi przepisami dochód z działalności gospodarczej oraz dochód z tytułu działalności wykonywanej osobiście są odrębnymi źródłami przychodów. W tej sytuacji organ nie mógł potraktować dochodu z działalności wykonywanej osobiście w 2020 r. w wysokości 2.600 zł jako dochodu uzyskanego z działalności gospodarczej, przyjmując do wyliczenia dochodowości rodziny za czerwiec 2021 r. 1/12 tej kwoty ( 216,67 zł).

Ponadto, organ II instancji wskazał, że w przypadku kiedy kilka osób z tego samego kręgu jest zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w dps, to koniecznym jest jednak w takim przypadku, aby organ prowadzący postępowanie dokonał ustaleń wobec wszystkich tych osób i uwzględnił w rozstrzygnięciu te okoliczności, które wpływają na sposób obliczenia opłaty, co w niniejszym postępowaniu nie zostało w pełni zrealizowane. Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika bowiem, aby organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowań w tym zakresie wobec jego rodzeństwa, jak również z uzasadnienia decyzji nie wynikają informacje wskazujące na ich sytuacje dochodowe.

Kolegium wskazało, że organ pomocowy winien rozważyć zwrócenie się do skarżącego o złożenie oświadczenia, czy z uwagi na podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące ponoszenia odpłatności za pobyt obojga rodziców w dps (za okres od 24 lutego 2021 r. do 10 września 2021 r.) składa wniosek, o którym mowa w art. 64 u.p.s., czy też są to okoliczności, które jego zdaniem mają wpływ na ustalenie opłaty za pobyt ojca w dps. W przypadku stwierdzenia, że jest to wniosek zgłoszony w trybie art. 64 u.p.s., organ powinien rozważyć możliwość jego wyłączenia do oddzielnego postępowania. Pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uznało za nieuzasadnione.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydał w dniu 31 grudnia 2021 r. kolejną decyzję ustalając, że na dochód rodziny skarżącego w miesiącu styczniu 2021 r. składają się: wynagrodzenie skarżącego za pracę po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenie społeczne oraz kosztów uzyskania przychodu w kwocie 2.673,78 zł, wynagrodzenie za pracę B. C. po ustawowych odliczeniach w kwocie 3.712,72 zł oraz zgodnie z decyzją Prezesa KRUS z dnia 30 marca 2020 r. dochód z renty rodzinnej syna A. C. w kwocie 1.040,00zł netto. Łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem 7.426,50 zł, natomiast w przeliczeniu na osobę w rodzinie 2.475,50 zł i tym samym przekroczył 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie o kwotę 891,50 zł (dochód na osobę w rodzinie wynosi 2.475,50 zł - 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. 1.584,00 zł = 891,50 zł). Kwota 891,50 zł stanowi maksymalną wysokość opłaty jaką można obciążyć skarżącego. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 528,00 zł. W tej sytuacji jak stwierdził organ pomocowy skarżący spełnia kryteria dochodowe i może partycypować w kosztach za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w kwotach wykazanych w wydanej decyzji. Kwota dochodu skarżącego, która pozostanie po wniesieniu opłaty za pobyt ojca w DPS nie będzie niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie zgodnie z ustawą o pomocy społecznej (528,00zł x 3 osoby x 300% = 4 752,00 zł). Ustalając wysokość odpłatności organ I instancji, stosując się do wytycznych Kolegium wziął pod uwagę również sytuację dochodową innych osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt ojca w dps, tj. dwojga rodzeństwa skarżącego - brata S. C. oraz siostry C. M., przedstawiając w uzasadnieniu decyzji ich sytuację dochodową i kwoty w jakich zobowiązano ich do partycypacji w kosztach utrzymania członka rodziny w dps.

W obszernym odwołaniu skarżący podkreślił, że organ nieprawidłowo uznał, iż jego dochód w miesiącu styczniu 2021 r. przekracza 300% kryterium dochodowego i w związku z tym ustalił mu wysokość należnej opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej.

W piśmie z daty wpływu 3 lutego 2022 r. skarżący podniósł, że nie przypomina sobie, aby powiedział w trakcie wywiadu, że rodzice prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Wskazał, iż trudno mu się do tego odnieść, gdyż taki wywiad sporządzany jest w jednym egzemplarzu. Jeżeli tak się wyraził, to wynikało to z jego niewiedzy i braku stosownych wyjaśnień odnośnie pojęcia rodziny i wspólnego gospodarowania ze strony organu I instancji. Niezależnie od tego istotne znaczenia ma tutaj stan faktyczny, który wynika z wielu dowodów. Wyjaśnił, że do czasu umieszczenia rodziców w DPS zamieszkiwali oni wraz z nim. MOPS ma wiedzę w tym zakresie, gdyż świadczył dla nich usługi opiekuńcze od czerwca 2020 r. do momentu ich umieszczenia w DPS. Zwracając się z wnioskiem do MOPS w B. o przyznanie usług opiekuńczych występował jako kurator swoich rodziców jako osób całkowicie ubezwłasnowolnionych, przedkładając kopie postanowień o ustanowieniu kuratorem.

W dniu 23 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wydało zaskarżoną decyzję nr SKO.PS/4110/19/2022 uznając decyzję Dyrektora MOPS z 31 grudnia 2021 r. za prawidłową. SKO podkreśliło, że w decyzji organu I instancji zobrazowano sytuacją dochodową i wysokość kwot jakimi obciążono pozostałych zobowiązanych, tj. S. C. i C. M. do ponoszenia kosztów utrzymania ojca w DPS w B1. Jednocześnie SKO wskazało, że dokonane przez Dyrektora MOPS wyliczenia dochodu za miesiąc styczeń 2021 r. należy uznać za prawidłowe.

W skardze do WSA w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie:

- art. 8 ust. 3, ust. 5 pkt 1, ust. 7 i ust. 10 u.p.s. poprzez pominięcie przy ustalaniu dochodu rodziny poniesionej przez niego straty z działalności gospodarczej za rok 2020 oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych w związku z prowadzeniem tej działalności,

- art. 6 pkt 3, 4, 14 w zw. z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. poprzez nieuwzględnienie jego rodziców jako członków rodziny przy ustalaniu jego sytuacji dochodowej za miesiąc styczeń 2021 r.,

- art. 6 pkt 14 u.p.s. poprzez przyjęcie, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i uwzględnienie jej jako członka rodziny w rozumieniu u.p.s.;

- art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b) u.p.s. poprzez ustalenie opłat za pobyt rodziców w DPS bez uwzględnienia zastrzeżenia, że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłat nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

- art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez arbitralne sporządzenie przez organ pomocowy umowy dotyczącej odpłatności za pobyt w DPS bez udziału skarżącego, z pominięciem sytuacji dochodowej i możliwości finansowych skarżącego.

- art. 6, 7, 10 § 1, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, błędne ustalenie stanu faktycznego, nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia prawnego rozstrzygnięć.

W oparciu o podniesione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 29 sierpnia 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) (dalej: ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu I dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie natomiast z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. ustalającą skarżącemu odpłatność za pobyt ojca J. C.1 w Domu Pomocy Społecznej w B1.

Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.).

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie z ust. 2 średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca:

1) w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku;

2) w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku;

3) w regionalnym domu pomocy społecznej - ustala marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku.

4. Ogłoszenie, o którym mowa w ust. 2, stanowi podstawę do ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej od następnego miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zostało opublikowane. Do tego czasu odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustala się na podstawie ogłoszenia z roku poprzedniego.

Jak stanowi art. 61 ust. 1 u.p.s. zobowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W świetle art. 61 ust. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

Zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości.

Z kolei za dochód - zgodnie z art 8 ust. 3 u.s.p. - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych

składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej

finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Mając na względzie treść powyższych przepisów, należy wskazać, że ustawodawca jednoznacznie określił krąg osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Obowiązkiem organu jest zatem ustalenie kręgu krewnych osoby umieszczonej w DPS. Organ powinien ustalić w szczególności: czy taka osoba pozostaje w związku małżeńskim, czy posiada dzieci, innych zstępnych oraz wstępnych. Co więcej, w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca organ ma obowiązek ustalenia zarówno aktualnego kosztu utrzymania osoby przebywającej w domu opieki społecznej, wysokości opłat ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej, jej aktualnej sytuacji dochodowej oraz sytuacji dochodowej osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na których ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu pensjonariusza w placówce.

W kontrolowanym postępowaniu organy I i II instancji ustaliły opłatę za pobyt ojca skarżącego w domu pomocy społecznej oraz wysokość kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem jego utrzymania i wnoszoną przez niego opłatą, stanowiącą nie więcej niż 70% jej dochodów. Po ustaleniu kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, organy uwzględniając sytuację dochodową skarżącego ustaliły wysokości ww. opłaty. W zaskarżonej decyzji podana została także wysokość odpłatności za pobyt w dps pozostałych osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty, rodzeństwa skarżącego: S. C. i C. M.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy opisał przebieg postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt ojca skarżącego w dps i to zarówno poprzedniego, w którym SKO uchyliło decyzję organu I instancji oraz przebieg postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Wskazał i omówił podstawę prawną rozstrzygnięcia i odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania uznając je za niezasadne.

Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, w sposób wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej oraz dokonanej wykładni przepisów prawnych.

W konsekwencji prawidłowego ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego organy ustaliły wysokość obciążającej go opłaty.

Sąd podziela stanowisko organu, że uwzględniając stan faktyczny nin. sprawy (m.in. informacje udzielone skarżącemu co do obowiązku i sposobu ustalania opłaty) organy podjęły wystarczające działania zmierzające do zawarcia ze skarżącym umowy regulującej zasady odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Skarżący kategorycznie odmówił jednak zawarcia umowy regulującej zasady odpłatności. Prawidłowo zatem organ wydał decyzję na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.s., tym bardziej, że w aktualnym stanie prawnym ustawodawca nie uzależnił dopuszczalności wydania decyzji konkretyzującej wysokość przedmiotowej opłaty od skierowania do osób potencjalnie zobowiązanych do jej wnoszenia oferty zawarcia umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Co więcej, zawarcie takiej umowy nie wyklucza ustalenia odpłatności także w drodze decyzji.

Nie doszło zatem do zarzuconego w skardze naruszenia art. 103 ust. 2 u.p.s. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 września 2016 r. sygn. akt I OSK 1006/14 (CBOSA) : "Stosownie do wymagań art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej jest nakładany w drodze decyzji administracyjnej. Także w drodze decyzji administracyjnej, a nie umowy, określono wysokość opłat przypadających na podmioty wymienione w art. 61 ust. 1 ustawy. Umowę, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, traktuje się nie jako źródło obowiązku ponoszenia opłaty (ten wynika z art. 61 ustawy), ale jako czynność, za której pośrednictwem można kształtować wysokość tej opłaty inaczej niż przy zastosowaniu kryteriów wskazanych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy. Zawarcie takiej umowy ma na celu umożliwienie małżonkowi, zstępnym i wstępnym zadeklarowanie opłacania wyższego odsetka opłaty, aniżeli wynika to z przepisów o maksymalnych obciążeniach ustalonych w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy." (por. także I. Sierpowska; Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Lex 2014). Odmowa zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. przez osobę należącą do kręgu osób określonego w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. musi zatem spowodować konieczność ustalenia osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat w drodze decyzji administracyjnej. Zatem ponoszenie opłat niższych niż ich wymiar określony decyzją administracyjną oraz daty innej niż umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej jest niemożliwe.

Ponadto jak słusznie zauważył organ obowiązek uiszczenia opłaty za pobyt w dps wynika z samej ustawy. Skarżący miał zatem świadomość (bądź powinien mieć) o konieczność uiszczenia takiej opłaty. Już 23 maja 2019 r. (k. 93 akt I inst.) wysłano m.in. do skarżącego informację m.in. o osobach zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w dps i poinformowano też o sposobie jej obliczenia Ponadto otrzymał on decyzję z dnia 9 lutego 2021 r. która m.in. zobowiązała go do ponoszenia odpłatności. Brak wykazania jakiegokolwiek zainteresowania skarżącego zawarciem umowy i kategoryczna odmowa jej podpisania w piśmie z dnia 12 lipca 2021 r. zobowiązywała organ do wydania decyzji.

Sąd podzielił stanowisko także SKO, że obliczając dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego miesiąc umieszczenia rodziców skarżącego w dps (styczeń 2021 roku), w składzie rodziny przyjmowanym do ustalenia jej dochodu nie uwzględnia się osoby umieszczonej w dps, ponieważ na dzień ustalania tejże odpłatności osoba ta jest już mieszkańcem dps. Niedopuszczalne jest zatem aby dochód członka rodziny, który został umieszczony w dps był podwójnie uwzględniany przy wyliczaniu odpłatności za jego pobyt w dps, tj. z jednej strony jako mieszkańca dps (70 %) oraz równocześnie jako członka rodziny przed jego umieszczeniem w dps, której inny członek zobowiązany jest do ponoszenia tej odpłatności. Prawidło zatem organ wziął pod uwagę obliczając dochód rodziny skarżącego tylko te osoby które wchodziły w skład rodziny z chwili obliczenia wysokości przedmiotowej opłaty. Z przepisu art. 61 u.p.s wynika wprost, że w przypadku ustalania odpłatności za pobyt członka rodziny w dps ustala się odrębnie dochód mieszkańca domu (art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s) oraz dochód rodziny zobowiązanego do opłaty (art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s.). Dlatego za nieuzasadnione z punktu widzenia treści powyższych przepisów należy uznać żądanie skarżącego - zaliczenia jego rodziców do członków rodziny na potrzeby obliczenia dochodu skarżącego w jego rodzinie w styczniu 2021 r.

Za prawidłowe Sąd uznał również ustalenie, iż skarżący prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący nie wykazał bowiem, że on i jego żona prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Odrębne źródła dochodów każdego z małżonków, różne rachunki bankowe, niezależność finansowa, czy prawo własności jednego z małżonków do domu w którym wspólnie zamieszkują nie świadczy o braku codziennego wspólnego gospodarowania np. planowania różnych obowiązków (robienia zakupów, przygotowywania posiłków, dbania o utrzymanie domu, pomoc w opiece nad rodzicami, zaangażowanie i pomoc w nin. postępowaniu itp.). Wspólne gospodarowanie nie sprawdza się tylko do kwestii finansowych i innych celów ekonomicznych każdego z małżonków, lecz do faktycznego wykonywania codziennych obowiązków wspólnie oraz czerpania korzyści ze wspólnego mieszkanie np. wzajemna pomoc, wsparcie, wyręczania się w obowiązkach itp. Gdyby przyjąć, że kwestie finansowe mają podstawowe znaczenie dla przyjęcia wspólnego gospodarowania to we wszystkich rodzinach gdzie jeden z małżonków pracuje (i do tego jest właścicielem domu), a drugi nie pracuje, nie istniałoby nigdy wspólne gospodarowanie, czyli – jak porównał skarżący - należałoby uznać ich za współlokatorów, a nie prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Podział obowiązków, planowanie ich, wykonanie dla dobra współmałżonków nie miałoby żadnego znaczenia, tak jak i wspólne spędzanie czasu czy wzajemna pomoc. Trudno sobie wyobrazić nawet, że osoby w związku małżeńskim pomiędzy którymi istnieje więź emocjonalno-fizyczna prowadzą jednocześnie wszystkie czynności związane z codziennym życiem oddzielnie. Dlatego prawidłowo organy przyjęły, że bez znaczenia dla oceny wspólnego gospodarowania jest ustrój majątkowy pomiędzy małżonkami, czy posiadają wspólny czy odrębny rachunek finansowy, jak i to że każdy z nich jest niezależny finansowo. Istotna jest wyłącznie wspólnota wyrażająca się w zaspakajaniu podstawowych, codziennych potrzeb życia rodzinnego. Skarżący sam podniósł, że od wielu lat nie mógł wyjechać z żoną na wypoczynek czy też nie mógł spędzać świąt poza domem rodzinnym ze względu na sprawowanie opieki nad rodzicami. Odnośnie zmiany zdania przez skarżącego co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego podkreślić należy, że nie trzeba znać ustawowych definicji aby stwierdzić z kim prowadzi się wspólne życie domowe. Trudno też dać wiarę, iż po zawarciu umowy o rozdzielności majątkowej małżonkowie przestali interesować się swoimi sprawami skoro z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że żona skarżącego nie tylko pomagała mu w opiece nad rodzicami ale była też zorientowana i zaangażowana w przebieg nin. postępowania administracyjnego. Ponadto w odpowiedziach na pytania organu skarżący odpowiedział, że żona może korzystać z każdego pomieszczenia w domu, wspólnych mediów, wyposażenia domu, zdarza się jej kupić zakupy żywnościowe, czasami żona spożywa jego żywność, czasami spędzają wolny czas, oglądają TV, wychodzą na spacer. Ponadto opiekują się sobą w czasie choroby, żona korzysta z jego samochodu, w razie potrzeby uzupełnia paliwo. Skarżący celebruje z żoną święta i uroczystości rodzinne (k. 76 a.a. I inst.). Z akt admin. (k. 92) wynika także, że skarżący wraz z żoną wspólnie opiekowali się jego rodzicami, spędzali święta, razem wyjechali do sanatorium. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 6 pkt 14 ustawy u.p.s. poprzez przyjęcie, że on i jego żona prowadzą wspólne gospodarstwo domowe.

Sąd nie podzielił również zarzutu i argumentacji skarżącego dotyczącej nieprawidłowego ustalenia jego sytuacji majątkowej i nieprawidłowego obliczenia dochodu za miesiąc styczeń 2021 r. Co do sposobu obliczenia dochodu to podnieść należy, że z art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s. wyraźnie wynika obowiązek dzielenia dochodu (a nie straty) wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy (w zeznaniu podatkowym nie ma "ujemnego dochodu"). Zgodnie z powołanym przepisem "Dochód ustala się dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w którym podatnik prowadził działalność". Nieuzasadniony jest zatem zarzut naruszenia art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s ponieważ na podstawie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 9 września 2021 r. organy stwierdziły, iż skarżący z tytułu z działalności gospodarczej nie osiągnął w 2020 roku żadnego dochodu. Nie ma podstawy prawnej aby w przypadku nieosiągnięcia dochodu przyjąć, jak wskazał skarżący, że skoro kwota dochodu z działalności gospodarczej jest wartością ujemną, to należy ją uwzględnić w wyliczeniach dochodu za rok następny, zmniejszając odpowiednio dochód uzyskany z innych źródeł. Brak jest również podstawy prawnej do odliczenia opłaconych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ skoro koszty uzyskania przewyższały przychód z tej działalności, to nie istnieje podstawa do ich odliczania, wobec braku dochodu z tego tytułu.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organy przy obliczaniu 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., faktu umieszczenia w dps także drugiego rodzica, to wskazać należy, że chociaż w ustawie o pomocy społecznej nie został przewidziany w takiej sytuacji inny sposób obliczenia przedmiotowej opłaty, to jednak ustawodawca w art. 64 pkt 1 odniósł się do tej sytuacji stanowiąc, że osoby wnoszące opłatę lub osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej. Skarżący został pouczony o możliwości złożenia takiego wniosku w pierwszej decyzji wydanej przez SKO, tj. decyzji z dnia 8 listopada 2021 r. Należy zwrócić uwagę, że art. 64 zdanie wstępne zmienione zostało przez art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690) zmieniający ustawę o pomocy społecznej z dniem 4 października 2019 r. Przed powyższą zmianą organ mógł zwolnić częściowo lub całkowicie z ww. opłat w sytuacji wnoszenia opłat za pobyt innych członków rodziny w dps tylko osoby wnoszące opłatę, a obecnie może zwolnić także osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej ale jeszcze jej nie wnoszącą. Nie jest zatem tak, iż ustawodawca w ogóle nie przewidział sytuacji gdy kilku członków rodziny znajduje się w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce.

Wskazać też należy, że organ przeprowadził odrębne trzy postępowania w stosunku do rodzeństwa zobowiązanego do pokrywania opłat z tytułu pobytu rodziców w dps. W zaskarżonej decyzji organ podał w jakiej wysokości obciążono rodzeństwo skarżącego tymi opłatami, a skarżący nie zakwestionował sposobu ich obliczenia, czy wysokości ani w odwołaniu ani w skardze. Istotne dla oceny sytuacji skarżącego jest, że żadne dziecko J. C.1 nie zostało (na etapie ustalenia opłaty) zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty za jego pobyt w dps, co mogłoby wpłynąć na większe obciążenie pozostałego rodzeństwa.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.