Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2471/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J.P. , W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących J. P. i W.P. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. P. i W. P. decyzją z dnia [...] października 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania J. P. od decyzji Burmistrza G. z dnia [...] czerwca 2014r. znak [...], którą umorzono postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] z nieruchomościami o nr ew. [...] oraz [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. utrzymało w mocy przywołaną decyzję Burmistrza G..

Stan faktyczny sprawy jest następujący :

Postanowieniem z dnia [...] września 2008r. Burmistrz G. po rozpatrzeniu wniosku W. i J. P. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe między działką nr ew. [...] w obrębie O. gmina G. (stanowiącą własność W. i J. P.) z nieruchomością stanowiącą działkę nr ew. [...] (stanowiącą własność J. i M. R.) oraz działką nr ew. [...] (stanowiącą własność A. i M. L.).

Geodeta uprawniony E. P. sporządził dokumentację rozgraniczenia, która została przekazana do organu. Następnie Burmistrz G. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydał w dniu [...] czerwca 2014r. decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego wymienionych działek oraz na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), dalej jako ustawa, przekazał dokumentację rozgraniczenia Sądowi Rejonowemu w G. W uzasadnieniu wskazano, że nie doszło do zawarcia ugody między stronami oraz nie jest możliwe wydanie decyzji w oparciu o zebrane dowody i oświadczenia stron.

Wskutek odwołania wniesionego przez J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazało, że jeśli nie dojdzie do ugody dotyczącej przebiegu granic, organ administracji jest zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy. Dalej SKO przytoczyło brzmienie art. 33 ustawy i skonkludowało, że w rozpatrywanej sprawie geodeta ustalił przebieg granic – zaznaczając je na mapie linią różową i omówił sposób ich wyznaczenia w załączonej opinii. Wytyczona przez geodetę granica przebiega przez nowy budynek mieszkalny posadowiony na działce nr [...] oraz fundamenty nowego budynku gospodarczego na działce nr ew. [...]. Z tego względu nie ma możliwości zatwierdzenia tak ustalonych granic, bowiem rozstrzygnięcie dotyczy części składowych gruntu, a kwestia ta należy do kognicji sądów cywilnych, nie organów administracji. Przytoczono także brzmienie art. 231 k.c. Organ odwoławczy przyznał, że uzasadnienie decyzji podjętej przez Burmistrza narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a., ale uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. P. i W. P., wnosząc o uchylenie wydanej decyzji i podnosząc, że możliwe było wydanie decyzji merytorycznej, nie zaś umorzenie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, bowiem podstawowa kwestia nie została prawidłowo ustalona oraz rozważona zarówno przez organ I instancji, jak również jako wadliwe należy ocenić rozumowanie przyjęte przez organ odwoławczy. Organy dopuściły się naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające w kontekście przepisów prawa materialnego, znajdującego zastosowanie w sprawie. O ile te ostatnie przepisy zostały przywołane prawidłowo, o tyle zaproponowana wykładnia okazała się błędna. Taka błędna wykładnia z kolei spowodowała wadliwe odstąpienie od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Sąd także zauważył, że Kolegium przy ustaleniu stanu faktycznego, co prawda nie miało to w efekcie znaczenia dla rozstrzygnięcia, dopuściło się omyłki.

Istota sprawy sprowadza się jednak do tego, że Kolegium dokonało błędnej wykładni art. 33 i 34 ustawy. Organ przyjął bowiem, że jeśli nie zostanie zawarta ugoda w sprawie rozgraniczenia organ jest zobligowany do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Stanowisko powyższe jest błędne, bowiem przepisy ustawy na równi z ugodą traktują wydanie decyzji o rozgraniczeniu. Przesłanki takiej decyzji określono w art. 33 ustawy. Przepis ten stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza:

1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia;

2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi.

Oznacza to, że priorytet w postępowaniu administracyjnym ma ugodowe załatwienie sprawy między właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Jeśli do ugody nie dojdzie, wówczas organ administracji uzyskuje uprawnienie do wydania decyzji merytorycznej tj. o rozgraniczeniu. Przy czym warunkiem wydania takiej decyzji jest wyczerpanie przesłanek o charakterze procesowym, wskazanych w art. 33 ust. 2 ustawy. Przeprowadzenia analizy tych okoliczności niewątpliwie zabrakło w decyzji Burmistrza, który krótko stwierdził, że nie jest możliwe wydanie decyzji w oparciu o zebrane dowody i oświadczenia stron. Nie dokonał, a bynajmniej nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ani oceny prawidłowości wykonania czynności przez geodetę, ani też zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami. Nie zbadał także, czy dokumentacja rozgraniczenia została włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Takie postępowanie naruszyło podstawowe reguły postepowania dowodowego określone w art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a.

Z kolei Kolegium, z pominięciem dyspozycji art. 33 ustawy doszło do wniosku, że ze względu na to, że wyznaczona przez geodetę sporna granica przebiega przez budynek oraz fundamenty innego budynku, nie jest uprawnione do orzekania w sprawach zastrzeżonych dla sądu cywilnego. A w pierwszej części rozważań przyjęło błędne co do zasady rozumienie przepisów polegające na tym, że jedynie poprzez zawarcie ugody jest możliwe załatwienie sprawy rozgraniczenia w postępowaniu administracyjnym. Jeśli do takiej ugody nie dojdzie, wówczas pozostaje jedynie przekazanie sprawy do sądu powszechnego. Tymczasem jeśli nie dojdzie do ugody, wójt (burmistrz, prezydent miasta) uzyskuje kompetencje do załatwienia sprawy rozgraniczenia poprzez wydanie decyzji administracyjnej, która nie podlega zaskarżeniu w trybie administracyjnym przez odwołanie, lecz środek zaskarżenia zastępuje żądanie równoznaczne z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieprocesowego w sądzie rejonowym. Oznacza to, że Burmistrz, na co winno zwrócić uwagę Kolegium, przedwcześnie umorzył postępowanie zaniechawszy rozpatrzenia możliwości zakończenia sprawy na etapie postępowania administracyjnego.

Nie mogą natomiast skutkować umorzeniem te okoliczności, które wskazało Kolegium. Po pierwsze granica zaproponowana przez geodetę nie przebiega przez budynek mieszkalny posadowiony na działce nr ew. [...]. Zarówno stary, jak i nowy budynek w całości, przy takim wytyczeniu granicy, znajdą się na terenie działki J. i M. R.. Faktem jest natomiast, że wytyczona granica przebiega przez fundamenty budynku gospodarczego. Oznacza to, że faktycznie taki przebieg spowoduje podział tych fundamentów, niemniej jednak właśnie na taką okoliczność ustawodawca przewidział unormowanie art. 231 k.c. Zatem przepis ten należy traktować jako skutek prawidłowo przeprowadzonego rozgraniczenia. Może się bowiem zdarzyć i ustawodawca przewidział taki stan, że wskutek prawidłowo przeprowadzonego ustalenia granic, część budynku znajdzie się w granicach działki sąsiedniej. Wówczas właścicielowi budynku, którego z reguły wartość przekracza wartość działki zajętej pod tę część budynku, przysługuje prawo do żądania przeniesienia na niego zajętej części działki. Fakt, że wybudował wedle swej świadomości na własnej działce czyni go jedynie posiadaczem w dobrej wierze, nie zaś właścicielem. Dopiero przeniesienie własności w trybie art. 231 k.c. ureguluje kwestie własności. I trafnie tutaj co do zasady Kolegium przypomina, że jedynie sądy powszechne mogą orzekać co do własności. Temu właśnie służy roszczenie przewidziane w art. 231 k.c., które jest skutkiem rozgraniczenia. Nie może natomiast przepis ten stać na przeszkodzie rozgraniczeniu, jak twierdzi Kolegium.

Rozpoznając ponownie sprawę rozgraniczenia Burmistrz będzie miał na uwadze, że przed wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego konieczne jest przeanalizowanie przesłanek do wydania decyzji o rozgraniczeniu, wskazanych w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy. Rozgraniczeniu w trybie decyzji nie stoi na przeszkodzie fakt, że wytyczona granica przebiega przez budynki.

Kierując się powyższymi względami, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji na zasadzie art. 135 p.p.s.a.. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na zasadzie art. 152 p.p.s.a.. O zwrocie kosztów nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku podmiotu uprawnionego.