Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1728/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant: starszy inspektor sądowy Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. W. (zwany dalej podatnik, wnioskodawca, strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] r., nr [...] odmawiająca umorzenia podatnikowi zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych wynoszących na dzień 24 stycznia 2014 r.: należność główna 11.472,00 zł oraz odsetki 8.846,00 zł.

Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r., nr [...] rozłożył podatnikowi na raty zaległości podatkowe z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003 - 2008 w kwocie 28.706,00 zł i odsetki w wysokości 9.288,00 zł i ustalił wysokość rat: rata płatna do 25 października 2008 r. w wysokości 659,00 zł i po 655,00 zł kolejne raty oraz terminy płatności poszczególnych rat do dnia 25 każdego miesiąca, począwszy od 25 października 2008 r. do 25 lipca 2013 r. włącznie.

W następstwie kolejnego wniosku podatnika z dnia 10 stycznia 2012 r. w przedmiocie odroczenia spłaty zaległości podatkowej, Wójt Gminy D. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] zawiesił spłaty 6 rat (luty – lipiec 2012 r.) wynikających z decyzji z dnia [...] r., co powoduje przesunięcie spłaty ostatniej raty do 25 stycznia 2014 r. włącznie oraz wskazał, że w pozostałym zakresie decyzja z dnia 10 października 2008 r. pozostaje bez zmian.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. S. W. wniósł o umorzenie zaległego podatku od środków transportowych, motywując swój wniosek utratą dochodów spowodowaną likwidacją działalności gospodarczej z uwagi na stan zdrowia i tym, że z emerytury nie jest w stanie spłacić zaległości. Równocześnie we wniosku wskazał, że wnosi o umorzenie ww. zaległości w ramach pomocy de minimis.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy D. odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] z uwagi na niezebranie wystarczającego materiału dowodowego. Następie Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r. ponownie odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] z uwagi na nieprawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu art. 67b § 1 pkt 2 O.p. odnoszącego się do udzielenia pomocy de minimis, a także nieustalenia przedmiotu postępowania.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania powołaną na wstępie decyzją Wójt Gminy [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych.

W uzasadnieniu wskazał, że na dzień 30 września 2008 r. zaległość podatkowa od środków transportowych za lata 2003 – 2008 wynosiła 31.268,00 zł (2003 r. – 1.470,00 zł; 204 r. – 3.590,00 zł, 2005 r. – 6.096,00 zł, 2006 r. – 6.252,00 zł, 2007 r. – 8.736,00 zł, 2008 r. – 5.124,00 zł). Na wniosek podatnika decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ podatkowy rozłożył na raty przedmiotową zaległość podatkową – kwota główna 28.706,00 zł oraz odsetki 9.288,00 zł. W formie tabeli przedstawił wykaz rat podatku od środków transporotowych według ww. decyzji z dnia [...] r. w rozbiciu na rok i miesiąc (począwszy od października 2008 r. do lipca 2013 r.), kwotę raty łącznie (pierwsza rata 659,00 zł oraz kolejne po 655,00 zł miesięcznie), kwotę należności głównej (po 495,00 zł miesięcznie) oraz kwotę odsetek (po 160,00 zł miesięcznie). Wskazał, że podatnik od miesiąca października 2008 r. do lutego 2012 r. regularnie realizował spłaty rat. W formie tabeli przedstawił rozliczenie wpłat ratalnych według decyzji z dnia [...] r. w rozbiciu na rok i miesiąc, kwotę wpłaty, datę wpłaty, kwotę należności głównej oraz kwotę odsetek – kwota wpłat od października 2008 r. do stycznia 2012 r. wyniosła 26.204,00 zł, w tym należność główna 19.796,00 zł oraz odsetki 6.408,00 zł. Organ wskazał, że z powyższych wyliczeń wynika, że zaległość podatkowa od środków transportowych na dzień 16.08.2013 r. i 24.01.2014 r. wynosi: należność główna 11.472,00 zł oraz odsetki 8.846,00 zł.

Przytaczając treść art. 67b § 1 pkt 2 oraz art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) wskazał, że przez ważny interes podatnika można mówić np. w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniem losowym (powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe), jak również gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub której nie mógł zapobiec. Pod pojęciem interesu publicznego należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), zaspokojenie której powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom gminy, wsi) lub całemu społeczeństwu.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że zdaje sobie sprawę z trudnej sytuacji podatnika, niemniej jednak należy mieć także na względzie fakt, że ogólnie uległa pogorszeniu sytuacja materialna mieszkańców Gminy D..

Podkreślił, że zaległość podatkowa powstałą w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej przez "A", która została rozpoczęta 2 stycznia 1990 r. oraz została zaprzestana 8 lutego 2013 r. Ustalił, że podatnik na dzień 24 stycznia 2014 r. jest właścicielem użytków rolnych o powierzchni 1,96 ha z których uzyskuje dodatkowy dochód, oprócz otrzymywanej emerytury, grunty o powierzchni 1,58 ha zostały wydzierżawione osobie fizycznej. Ponadto strona w dniu 26 sierpnia 2013 r. aktem notarialnym dokonała sprzedaży działki nr [...] o powierzchni 0,28 ha, z której uzyskała dochód w kwocie 262.500,00 zł. Wskazał również na kwotę pomocy publicznej otrzymanej przez podatnika oraz trudną sytuację finansową Gminy D.

Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej

W odwołaniu od tej decyzji S. W. zarzucił zaniechanie wyczerpującej oceny jego sytuacji majątkowej, która uwzględniałaby takie okoliczności jak – stan zdrowia skarżącego (uniemożliwiający mu podjęcia zatrudnienia); długoletnie trudności finansowe, skutkujące wdrożeniem postępowania egzekucyjnego, a także, losowy charakter tych zdarzeń. Odnosząc się do dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości podatnik wskazał, że środki pieniężne uzyskane z tego tytułu zostały przeznaczone na spłatę spadkobierców, a także na spłatę zaległych zobowiązań finansowych podatnika. Przedstawiając wyliczenia wskazał, że z tytułu zaległości podatkowej do uregulowania pozostała mu jedynie kwota należności głównej w wysokości 2.502,00 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] r., nr [...] , po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że udzielenie ulgi podatkowej, w postaci umorzenia zaległości podatkowych, oparte jest na uznaniu administracyjnym, które poprzedza konieczność zaistnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wykładając znaczenie obu ww. pojęć organ podatkowy wskazał, że o ich wystąpieniu będą decydowały kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Ważny interes podatnika winien być pojmowany jako sytuacja wyjątkowa, losowa - niezależna od podatnika, uniemożliwiająca wywiązanie się ze zobowiązań podatkowych. Natomiast przesłanka istnienia interesu publicznego dotyczy ona różnorodnych aspektów funkcjonowania państwa, związanych z poborem środków do budżetu państwa. Wiąże się z funkcjonowaniem państwa i zadaniami finansowymi, jakie na nim ciążą. Do powszechnych zadań państwa należy m.in. zapewnienie obywatelom dostępu do bezpłatnego leczenia czy nauki oraz wypłata rent, emerytur oraz różnego rodzaju zasiłków i zapomóg. Niewątpliwym zatem jest, że interes publiczny wymaga powszechnego i terminowego wywiązywania się podatników z ciążących na nich zobowiązań podatkowych, w celu umożliwienia Państwu realizacji ustawy budżetowej. Przez interes publiczny należy rozumieć również dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji. W tym zakresie organ przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych.

Stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej.

Jak wynika z poczynionych w toku postępowania podatkowego ustaleń strona aktualnie utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.524,11 zł. Świadczenie to zmniejszone jest o kwotę 381,02 zł z powodu egzekucji administracyjnej. Od 1 marca 2013 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 895,92 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona, która pobiera emeryturę w wysokości 1.020,00 zł. Podatnik w dniu 26 sierpnia 2013 r. sprzedał nieruchomość za kwotę 262.500,00 zł. Strona posiada także użytki rolne o powierzchni 1,66 ha (udział ¾) z których uzyskuje dodatkowy dochód oraz grunty o powierzchni 1,58 ha, które zostały wydzierżawione osobie fizycznej. Według oświadczenia o stanie majątkowych strona ponosi wydatki na utrzymanie w wysokości 1.339,70 zł oraz posiada kredyt w [...] – w wysokości 161.500,00 zł, spłata kredytu wynosi 400,00 zł miesięcznie.

Biorą pod uwagę powyższe okoliczności, w szczególności dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości, zdaniem organu odwoławczego, sytuacja finansowa podatnika nie jest wyjątkowa i nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od środków transportowych. Zauważył również, że ciążąca na podatniku zaległość podatkowa nie powstała na skutek zdarzeń losowych, lecz jest konsekwencją postępowania samego podatnika, który nie wywiązał się obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego. Przytaczając wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2093/10 organ odwoławczy wskazał, że podatnik, który świadomie rezygnuje z regularnego opłacania należności podatkowych ponosząc jednocześnie inne, nie niezbędne wydatki, nie może być uznany za osobę, która zasługuje na zwolnienie z powszechnego obowiązku płacenia podatków z przyczyn nadzwyczajnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje, iż powoływane przez stronę okoliczności, tj. choroba oraz konieczność likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, mają negatywny wpływ na sytuację majątkową i finansową strony. Zauważył jednak, że uzyskany przez stronę dochód ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 262.500,00 zł pozwala na zapłatę zaległości podatkowej w łącznej kwocie 20.318,00 zł. Wskazał, że należności publicznoprawne, do których należy również podatek od środków transportowych, korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami cywilnoprawnymi. Zatem konieczność ponoszenia wskazanych przez stronę wydatków, ani ich wysokość nie przesądzają o zaistnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika. Wydatki te nie prowadzą bowiem do wyczerpania środków utrzymania. Nie przewyższają one bowiem ustalonego w toku postępowania dochodu wnioskodawcy i jego małżonki. Przedstawiona sytuacja majątkowa strony jest stabilna. Dochody osiągane przez podatnika i jego małżonka umożliwiają uregulowanie zaległości podatkowych bez zagrożenia egzystencji strony i jej rodziny. Strona posiada bowiem stałe źródło utrzymania w postaci emerytury, a ponadto użytki rolne z których uzyskuje dodatkowy dochód oraz wydzierżawione grunty rolne.

Z tych powodów uznał, że aktualna sytuacja finansowa, rodzinna i zdrowotna podatnika nie ma charakteru wyjątkowego, uzasadniającego przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie nie występuje interes publiczny. W ocenie organu odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie będzie miała negatywnych konsekwencji dla społeczności lokalnej (ani dla wnioskodawcy). Podkreślił, że w obszarze obowiązków publicznoprawnych mieści się również przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa. W interesie publicznym mieści się zatem dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo, wykazując dbałość o interes Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego), rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa (jednostki samorządu terytorialnego) oraz możliwość realizacji zadań ogólnospołecznych. Z instytucji umorzenia zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie sosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego; tym bardziej, ze przepisy ustawy Ordynacja podatkowa przewidują również inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty, z której to ulgi podatnik korzystał Zdaniem organu odwoławczego, w okolicznościach sprawy, korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego będzie wyegzekwowanie należności publicznoprawnej, niż jej umorzenie. Podatki stanowią jedno ze źródeł dochodów budżetowych i służą finansowaniu zadań publicznych realizowanych przez jednostkę samorządu terytorialnego. W niniejszej sprawie udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej stanowiłoby naruszenia wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość podatkowa.

Za niezasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące wysokości zaległości podatkowej, wskazując, że w uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił kwotę zaległości podatkowej oraz wskazał sposób jej obliczenia.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył S.W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie orzeczenia przez Sąd co do istoty sprawy i umorzenie zaległego zobowiązania podatkowego oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia art. 67a § 1 pkt 1-3 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organy podatkowe nie wyjaśniły wyczerpująco wszystkich okoliczności istotnych w rozumieniu art. 67a § 1 O.p.. Zdaniem skarżącego, kwestia samego umorzenia zobowiązania podatkowego winna być rozważana przez organ odwoławczy dopiero po ostatecznym wyjaśnieniu kwoty zaległości podatkowych. Zdaniem skarżącego, przedstawione przez organ podatkowy pierwszej instancji zestawienie spłat i podana przez ten organ wysokość zobowiązania pozostającego jeszcze do zapłaty są błędne, nie uwzględniają treści decyzji z dnia [...] r. oraz są sprzeczne z wyliczeniami skarżącego, wskazującymi, że do uregulowania pozostaje jeszcze jedynie kwota 2.502,00 zł, bowiem skarżący uregulował zaległość podatkową do kwoty 26.204,00 zł.

Podniósł, że organy podatkowe dokonały błędnej oceny jego stanu majątkowego. Wadliwość tej oceny odniósł do swoich możliwości płatniczych, a także samego źródła uzyskiwanego dochodu. Zaprzeczył jakoby otrzymywał wynagrodzenie z tytułu wydzierżawianych gruntów, podnosząc, że jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura. Wskazał na niezdolność do pracy ze względów zdrowotnych oraz wysokie koszty utrzymania związane z koniecznością zakupu lekarstw.

Zdaniem skarżącego, organy podatkowe nie tylko dokonały błędnej wykładni przesłanki ważnego interesu podatnika (nie uwzględniając faktu, że trudności finansowe skarżącego spowodowane zostały okolicznościami na które nie miał wpływu (konieczność zaprzestania działalności gospodarczej ze względów zdrowotnych, wdrożone postępowanie egzekucyjne), ale i nie uwzględniły przy rozstrzyganiu zasad współżycia społecznego. W tym kontekście podniósł, że zaległy podatek został naliczony w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która została zlikwidowana z przyczyn losowych. Wskazał również na opieszałość działań organu podatkowego pierwszej instancji, do którego skarżący musiał kierować ponaglenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 30 lipca 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżący sprecyzował zakres zaskarżenia wyjaśniając, że nie kwestionuje decyzji organu odwoławczego w całości, a jedynie w tej części, w jakiej organ ten podzielił ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie wysokości dokonanej już spłaty zaległości podatkowej.

Wskazał, że jego żądanie sprowadza się na obecnym etapie do rozłożenia na raty pozostałej jeszcze do spłaty należności głównej, która według jego wyliczeń wynosi kwotę 8.910,00 zł oraz do umorzenia odsetek w kwocie 2.880,00 zł i do tych kwot uznaje roszczenie, zaś w pozostałym zakresie nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. (k:24-25 akt sprawy sądowej)

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w piśmie z dnia 17 listopada 2014 r. podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. W nawiązaniu do zarzutów skarżącego podniosło, że wbrew stanowisku strony, organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił wszystkie wpłaty dokonane przez skarżącego, a zwiększenie pozostałej do zapłaty kwoty zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami wynikała z faktu, że skarżący nieterminowo uiszczał płatności, co powodowało naliczanie odsetek za zwłokę. (k:42-43 akt sprawy sądowej)

Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. skarżący podał, że pieniądze ze sprzedaży w dniu 26 sierpnia 2013 r. nieruchomości przeznaczył: na spłatę córki w wysokości ok. 165.000,00 zł, na spłatę kredytu w [...] w kwocie 84.000,00 zł oraz na spłatę w Banku [...] w kwocie 40.000,00 zł. Na powyższe spłaty przeznaczył środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości oraz środki uzyskane z działalności gospodarczej. (k:50 akt sprawy sądowej)

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tej decyzji. Decyzja ta znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jej wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym.

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowe zaległości podatkowe z tytułu podatku od środków transportowych dotyczyły lat 2003 – 2008 i wynikały z deklaracji skarżącego na podatek od środków transportowych

Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.; dalej: u.p.o.l.), osoby fizyczne i osoby prawne, będące właścicielami środków transportowych są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy.

Zatem zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jak zaś wynika z § 2 i 3 powołanego przepisu, jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3, zgodnie z którym jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Na podstawie art. 11 u.p.o.l. podatek od środków transportowych, jest co do zasady płatny w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku.

Zatem termin płatności podatku od środków transportowych kształtował się następująco:

-za rok 2003 r. – I rata podatku przypadała na 15 luty 2003 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2003 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2008 r.;

-za rok 2004 r. - I rata podatku przypadała na 15 luty 2004 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2004 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2009 r.;

-za rok 2005 – I rata podatku przypadała na 15 luty 2005 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2005 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2010 r.;

-za rok 2006 – I rata podatku przypadała na 15 luty 2006 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2006 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2011 r.;

-za rok 2007 – I rata podatku przypadała na 15 luty 2007 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2007 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał z końcem 2012 r.;

-za rok 2008 – I rata podatku przypadała na 15 luty 2008 r.; II rata podatku przypadała na 15 wrzesień 2008 r. Liczony od końca tego roku 5-letni termin przedawnienia upływał zatem z końcem 2013 r.

Organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie wydał decyzję w dniu [...] r., a organ drugiej instancji w dniu [...] r. Zatem oceny wymaga czy organy podatkowe orzekały w sprawie po upływie pięcioletniego okresu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p.

W kontrolowanej sprawie wystąpiła przesłanka skutkująca zawieszeniem terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych w podatku od środków transportowych, o której mowa w art. 70 § 2 pkt 1 O.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej.

Jak wynika z akt sprawy podatkowej, Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] r., nr [...] rozłożył podatnikowi na raty zaległości podatkowe z tytułu podatku od środków transportowych za lata 2003 - 2008 w kwocie 28.706,00 zł i odsetki w wysokości 9.288,00 zł i ustalił wysokość oraz terminy płatności poszczególnych rat do dnia 25 każdego miesiąca, począwszy od 25 października 2008 r. do 25 lipca 2013 r. włącznie. Kolejnym rozstrzygnięciem z dnia [...] r., nr [...] zawiesił spłaty 6 rat (luty – lipiec 2012 r.) wynikających z decyzji z dnia [...] r., co powoduje przesunięcie spłaty ostatniej raty do 25 stycznia 2014 r. włącznie oraz wskazał, że w pozostałym zakresie decyzja z dnia [...] r. pozostaje bez zmian.

Tak więc zobowiązania podatkowe w podatku od środków transportowych za lata 2003 - 2008 nie uległy przedawnieniu, bowiem bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony dnia [...] r. i stan ten trwał do dnia terminu płatności ostatniej raty zaległości podatkowej.

Wskazując na powyższe, należy przypomnieć, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej polega na badaniu zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy p.p.s.a.), a rozstrzygnięcie sprawy wyrokiem ma miejsce "na podstawie akt sprawy" (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta podatkowe. Podstawą zatem orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy podatkowe w toku całego toczącego się przed nimi postępowania

Zatem, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz wyżej powołane przepisy, w odniesieniu do wszystkich objętych wnioskiem zaległości podatkowych, nie upłynął 5-letni termin przedawnienia.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji przypomnieć należy, że istota sporu sprowadza się do oceny legalności rozstrzygnięcia organów podatkowych odmawiających skarżącemu udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Zgodnie z jego brzmieniem organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Treść ww. przepisu wskazuje, że oparty jest on na tzw. uznaniu administracyjnym (sformułowanie: "organ podatkowy może"), co oznacza, że decyzja o przyznaniu stronie wnioskowanej ulgi zależy od woli organu podatkowego. Jednakże możliwość sięgnięcia po owo uznanie administracyjne uzależniona jest od wystąpienia w danej sprawie opisanych w ww. przepisie przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". W przypadku wykazania przez stronę, że w sprawie takie okoliczności wystąpiły (jedna z nich) od uznania organu podatkowego zależy czy przyzna on stronie ulgę w zapłacie zobowiązań podatkowych. Tak więc uznanie administracyjne musi być poprzedzone ustaleniem czy w danej sprawie wystąpiły ww. przesłanki, bowiem ich brak powoduje, że organ podatkowy nie jest uprawniony do rozstrzygania o przyznaniu ulgi podatkowej.

Z takim ukształtowaniem omawianej instytucji korespondują przepisy powoływanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z powołanymi na wstępie zapisami, Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, a zatem jego zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego. Poza kognicją sądu pozostaje zatem kwestia uznania administracyjnego, a zatem decyzja czy strona, która spełnia opisane w art. 67a § 1 O.p. przesłanki skorzysta z jednej z ulg powołanych ww. przepisie. Sąd uprawniony jest natomiast do oceny czy organ podatkowy prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy, w szczególności czy prawidłowo przyjął, że w sprawie wystąpiły bądź nie przesłanki ważnego interesu publicznego i ważnego interesu podatnika. Innymi słowy sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania sposobu prowadzenia postępowania przez organ podatkowy, nie może natomiast kwestionować rozstrzygnięcia merytorycznego zawartego w zaskarżonej decyzji, będącego wynikiem dokonanego przez organ wyboru, jego celowości i słuszności.

Działając w tak zakreślonych ramach, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, stwierdza, że użyte w powołanym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" są - jak słusznie zauważył to organ podatkowy w treści zaskarżonej decyzji - pojęciami niedookreślonymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika, jak podnosi się w piśmiennictwie, nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny oraz zagrożenie egzystencji. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp.

Istotne jest także wskazanie na konsekwencje pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku podatnika, polegające na wygaśnięciu zobowiązania podatkowego w części, w jakiej nastąpiło umorzenie. Jest to tzw. nieefektywny sposób wygaszania zobowiązań, ponieważ Skarb Państwa w istocie nie otrzymuje należnych mu danin. W związku z tym instytucja umorzenia winna mieć zastosowanie jedynie do sytuacji szczególnych, odbiegających od przyjętych standardów. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowej czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2001 r., sygn. akt SA/Sz 884/00, LEX nr 53990). Przyznanie ulgi w zapłacie podatku stanowi bowiem odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania i płacenia podatków. Zasada ta stanowi konstytucyjny obowiązek każdego obywatela. Przepis art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. – dalej powoływana jako Konstytucja) stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Ustawodawca podatkowy przewidział wyjątki od tej zasady, jednym z nich jest właśnie regulacja będąca podstawą rozstrzygania i sporu w niniejszej sprawie, tj. art. 67a O.p. Relacja ww. przepisu do konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w przytoczonym art. 84 Konstytucji wskazuje, że ma ona charakter wyjątku od zasady, co oznacza konieczność jego ścisłej wykładni i stosowania jako normy o charakterze szczególnym, w sytuacjach naznaczonych taką właśnie cechą. W szczególności nie można czynić z niego podstawy do zwolnienia od opodatkowania bez istnienia istotnych, szczególnych wypadków i w sposób permanentny. Teza ta znajduje potwierdzenie w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych. Konsekwencją wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia jest ograniczenie jej stosowania do sytuacji niezależnych od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu. W szczególności znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika, spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym może stanowić przesłankę umorzenia. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt sygn. akt I SA/Gd 2210/01 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego dalej powoływana jako CBOSA).

Wykładnia przepisu art. 67a § 1 O.p. winna być zatem dokonywana z uwzględnieniem opisanych uwag, co w szczególności dotyczy użytych w tym przepisie sformułowań "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Rację mają organy podatkowe obu instancji, że dla konieczności stwierdzenia, że w sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika czy ważnego interesu publicznego konieczne jest ustalenie, że trudna sytuacja w jakiej znalazł się podatnik czy też istotne względy społeczne muszą wynikać z okoliczności nadzwyczajnych, szczególnych i niezawinionych przez samego podatnika. Przy czym nie bez znaczenia dla oceny ww. przesłanek ma sposób powstania zaległości podatkowych, jak i przyczyn niemożności ich spłaty. Wyjątkowy charakter przepisu uprawniającego do ulgi w spłacie zobowiązań – jako odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania – wymaga aby powody dla których organy podatkowe rezygnują z należności budżetowych miały uzasadnienie w sytuacjach ponadnormatywnych, związanych ze zdarzeniami na które nie miał wpływu podatnik (a więc obiektywnymi), wpływającymi na jego zdolności płatnicze, powodujące uszczerbek w mieniu lub zdrowiu. Ma to tak istotne znaczenie gdyż ciężar nieopłaconych, a należnych budżetowi państwa czy samorządu podatków rozkładany jest na pozostałych obywateli płacących podatki w świetle zasady powszechności opodatkowania.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że działania organów podatkowych i wyprowadzone z nich wnioski mieszczą się w zakresie powołanych przepisów i nie wykraczają poza ramy swobodnej oceny dowodów. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy, w skład którego wchodziły dowody (dokumenty, zaświadczenia, informacje) dostarczone przez stronę, jak i pozyskane przez organy z własnych zasobów, pozwalał na podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia. Treść wydanych, w obu instancjach, decyzji potwierdza także niewątpliwie, że organy podatkowe poddały analizie i ocenie całość materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Podkreślenia wymaga, że organy odniosły się do każdej z powołanych we wniosku (również w odwołaniu) podstaw uzasadniających - według podatnika - umorzenie zaległości podatkowych. Należy wskazać, że organ podatkowy rozstrzygając sprawę o umorzenie zaległości podatkowej dokonuje całościowej analizy zdolności płatniczej podatnika oraz warunków jego egzystencji na dzień wydania decyzji..

W niniejszym postępowaniu, skarżący domagał się umorzenia zaległości podatkowych powołując się na utratę dochodów spowodowaną likwidacją działalności gospodarczej z uwagi na stan zdrowia i tym, że z emerytury nie jest w stanie spłacić zaległości.

Organy podatkowe uznały, że w sprawie nie zaistniały okoliczności nadzwyczajne odnoszące się do przyczyn powstania zaległości podatkowych czy niemożności ich spłaty. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego ciążąca na podatniku zaległość podatkowa nie powstała na skutek zdarzeń losowych, lecz jest konsekwencją postępowania samego podatnika, który nie wywiązał się obowiązku zapłaty zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych.

Organ podatkowy w zaskarżonej decyzji przeanalizował sytuację majątkową i finansową skarżącego. Z ustaleń organu podatkowego, zamieszczonych w treści zaskarżonej decyzji, wynika, że skarżący otrzymuje stały dochód w postaci emerytury w wysokości 1.524,11 zł (świadczenie to zmniejszone jest o kwotę 381,02 zł z powodu egzekucji administracyjnej). Od 1 marca 2013 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 895,92 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje żona, która pobiera emeryturę w wysokości 1.020,00 zł. Podatnik w dniu 26 sierpnia 2013 r. sprzedał nieruchomość za kwotę 262.500,00 zł. Strona posiada także użytki rolne o powierzchni 1,66 ha (udział ¾) z których uzyskuje dodatkowy dochód oraz grunty o powierzchni 1,58 ha, które zostały wydzierżawione osobie fizycznej. Według oświadczenia o stanie majątkowych strona ponosi wydatki na utrzymanie w wysokości 1.339,70 zł oraz posiada kredyt w [...] w wysokości 161.500,00 zł, spłata kredytu wynosi 400,00 zł miesięcznie. Przy tak dokonanych ustaleniach organ podatkowy uznał, że sytuacja majątkową i finansową skarżącego jest stabilna, umożliwia spłatę zaległości podatkowych.

Z tego wynika, że skarżący miał realne możliwości zapłaty należnych podatków, czego nie uczynił, wydatkując pieniądze na inne cele.

Niemniej, podkreślić należy, że organ podatkowy nie negował, iż powoływane przez stronę okoliczności, tj. choroba oraz konieczność likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, mają negatywny wpływ na sytuację majątkową i finansową strony. Zauważył jednak, że uzyskany przez stronę dochód ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 262.500,00 zł pozwala na zapłatę zaległości podatkowej w łącznej kwocie 20.318,00 zł.

Tym samym przyjąć należy, że prawidłowo ocenił organ podatkowy w zaskarżonej decyzji, że sposób powstania zaległości podatkowych nie były następstwem żadnych szczególnych, czy nieprzewidzianych zdarzeń, lecz jedynie wynikiem zaniedbań strony, co wykluczało możliwość uznania, że w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika. Ocenę organu podatkowego dotyczącą tej okoliczności należy uznać za słuszną i znajdującą uzasadnienie w konstytucyjnych zasadach równości opodatkowania.

W opinii Sądu, prawidłowo została także oceniona kwestia istnienia interesu publicznego. Stwierdzić także należy, jak to dostrzegły organy podatkowe, że otrzymywane przez skarżącego dochody, jak również dochód ze sprzedaży nieruchomości w wysokości 262.500,00 zł pozwala na zapłatę zaległości podatkowych w łącznej kwocie 20.318,00 zł. W interesie publicznym jest niewątpliwie, aby wszyscy zobowiązani w sposób terminowy i sumienny wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących wszak dochód budżetu Państwa, który zapewnia funkcjonowanie istotnych instytucji społecznych.

Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił kwotę zaległości podatkowej oraz wskazał sposób jej obliczenia, zatem za niezasadne uznać należy zarzuty skargi w tym zakresie.

Reasumując Sąd stwierdza, że kontrola legalności wydanej w sprawie decyzji pozwala na uznanie, iż organy podatkowe, czyniąc zadość regulacji art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (zasadzie prawdy obiektywnej i kompletności materiału dowodowego), podjęły niezbędne działania celem należytego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, zebrały kompletny materiał dowodowy i uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mogących wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny, natomiast - w ramach uznania administracyjnego - nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 O.p.

Należy się zgodzić z organem podatkowym, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz że - w stanie faktycznym sprawy - przyznanie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowych spowodowałaby naruszenie wartości i norm o znaczeniu ogólnospołecznym (zasady równości i powszechności opodatkowania).

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Wójta Gminy D., nie naruszają przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę skarżącego.