Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2300/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1, art. 78h ust. 2, ust. 3, ust. 8, art. 78 e ust. 2 - ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] września 2011 r. utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w P. stwierdzającą uzyskania przez M. F. z egzaminu adwokackiego oceny negatywnej.

Zdający z pierwszej części egzaminu (zestaw pytań testowych) otrzymał 83 punkty (ocenę dobrą), z części drugiej – ocenę dostateczną, z części trzeciej – ocenę dobrą, z części czwartej – ocenę dobrą, natomiast z części piątej – ocenę niedostateczną. Piąta część egzaminu polegała na sporządzeniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub (w przypadku uznania braku podstawy do wniesienia skargi) na sporządzeniu opinii prawej. M. F. sporządził skargę do sądu administracyjnego ocenioną przez dwóch egzaminatorów w ocenach cząstkowych na niedostateczną.

Egzaminatorzy zarzucili niezasadne uznanie przez zdającego, że w sprawie istniała podstawa do żądania wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Za błędny uznano zarzut skarżącego stawiany organowi odwoławczemu, iż ten powinien rozpoznać podanie od decyzji I instancji zgodnie z treścią tego podania jako żądanie wznowienia postępowania, a nie przyjmować, iż było to odwołanie od decyzji organu I instancji. W związku z tym egzaminatorzy uznali za nieuzasadniony zarzut, z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności decyzji organu odwoławczego. Za nietrafny uznano zarzut naruszenia przepisów art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a., natomiast egzaminatorzy uznali jako brak niepodniesienie zarzutów z przepisów art. 8, 40 § 2, 91 § 1, 92, 94 § 1 i § 2 k.p.a. oraz nieodniesienie się do konkretnego stanu faktycznego sprawy z jego wykorzystaniem do skonstruowania zarzutów. Za brak pracy uznano również niepowołanie przepisu art. 28 Prawa budowlanego stanowiącego podstawę interesu prawnego skarżącego. W konstrukcji pracy jeden z egzaminatorów stwierdził brak logiki i poprawności językowej uzasadnienia skargi oraz niepowołanie przepisu uzasadniającego wnioski skargi, drugi w tym zakresie nie miał zastrzeżeń. To samo dotyczyło oceny pracy w zakresie stylu języka i jej staranności.

Od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr 2 do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego w 2011 r. z siedzibą w P. M. F. złożył odwołanie domagając się jej uchylenia w całości i stwierdzenie, że z egzaminu uzyskał ocenę pozytywną. Uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania przez brak należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i niezgodne z art. 107 § 3 k.p.a. jej uzasadnienie.

Zdaniem skarżącego zarzuty sformułowane w opracowanej skardze były właściwe i doprowadziłyby do uchylenia obu zaskarżonych decyzji, a więc do uwzględnienia wniosków zdającego. Zdaniem skarżącego niezasadnym było stawianie zarzutu wskazania w opracowaniu na przepis art. 28 k.p.a., a nie na art. 28 Prawa budowlanego, gdyż ten ostatni nie wyłącza stosowania zasady wynikającej z art. 28 k.p.a. Skarżący szczególnie podkreślał wskazywany w opracowaniu zarzut naruszenia praw strony, przez niepowiadomienie osoby będącej egzaminacyjnym mocodawcą skarżącego o postępowaniu toczącym się przed organem I instancji. To uchybienie organu uzasadniało zarzuty i wnioski zawarte w skardze, gdyż postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy uchybienia tego nie mógł naprawić.

Wymieniona na wstępie uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

Wskazując na przepisy ustawy Prawo o adwokaturze i Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) Komisja uznała za właściwe odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu z jednoczesną oceną całościową zaskarżonej uchwały.

Przede wszystkim Komisja zauważyła, czego nie podnieśli egzaminatorzy, że skarżący zapomniał, iż przedmiotem oceny sądu miała być, co do zasady, decyzja organu II instancji, gdyż kontrola decyzji organu I instancji ma miejsce o tyle o ile jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. W związku z tym uznano, że skarga sporządzona przez zdającego nie dostrzegała uchybień organu II instancji, takich jak: niezawiadomienie o rozprawie pełnomocnika strony, co czyniło obowiązkowym odroczenie rozprawy oraz brak określenia w wezwaniu przedmiotu rozprawy.

Wskazując na art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego Komisja stwierdziła, że wbrew twierdzeniu zdającego, jego mocodawca (M. K.) nie miał przed organem I instancji statusu strony postępowania. Ze stanu faktycznego sprawy nie wynikało, by obiekt usytuowany na działce sąsiedniej oddziaływał na działkę M. K., a także nie były wskazane odległości tego obiektu do granicy działki mocodawcy zdającego. Okoliczność dotyczącą tej odległości, w świetle istnienia lub nie interesu prawnego M. K., należało zbadać. Organ II instancji przeprowadzając rozprawę badał istnienie po stronie M. K. interesu prawnego oraz doręczył mu decyzję administracyjną. Tymi działaniami, zdaniem Komisji II Stopnia, organ odwoławczy dokonała zbadania istnienia po stronie M. K. interesu prawnego, jednocześnie naprawiając niejako działanie organu I instancji. Brak zatem było, zdaniem Komisji, uzasadnienia dla konstruowanie w stosunku do organu I instancji zarzutów z art. 28 i art. 61 k.p.a. oraz z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sytuacji, gdy ewentualne naruszenia te zostały wyeliminowane działaniem organu odwoławczego. Komisja podkreślała, że sam fakt bycia przez M. K. sąsiadem nieruchomości, na której miał być wzniesiony obiekt budowlany, w świetle art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego dawał tylko potencjalnie prawa strony.

Zdaniem Komisji II Stopnia organ II Instancji prawidłowo potraktował podanie M. K. jako odwołanie. Nie było więc podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż nie była ona wydana w innej sprawie. Jednocześnie zauważono, że zdający stawiając zarzuty rozpoznania podania jako odwołania w swoim opracowaniu uznaje, iż M. K. prawo wniesienia odwołania przysługiwało. Ta sprzeczność zawarta w pracy, zdaniem Komisji, była jej wadą, podlegającą ocenie negatywnej. Wadą pracy było niewłaściwe skierowanie zarzutów z art. 7 i art. 10 k.p.a. na działanie organu I instancji zamiast na powiązanie ich z wyznaczeniem rozprawy.

Komisja stwierdziła, że zdający nie dostrzegł istoty naruszenia przepisów postępowania – art. 40 § 2, art. 91 § 1, art. 92, art. 94 § 1 i § 2 k.p.a. – nie wskazując podstawy prawnej wniosku o uchylenie decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Komisja dostrzegając pewne rozbieżności w ocenach cząstkowych egzaminatorów jednocześnie stwierdziła, że rozbieżności te nie miały wpływu na zgodne oceny wystawione zdającemu.

Od uchwały M. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasądzenie kosztów postępowania. Uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 140 k.p.a. oraz przepisów ustawy Prawo o adwokaturze – art. 78d ust. 1 i 10 w związku z art. 78c ust. 2.

Zdaniem skarżącego jego praca oceniana w skali ocen od 2 do 6 nie zasługiwała na ocenę niedostateczną. Niezawarcie w opracowaniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w ocenie skarżącego, nie czyniło pracy nieprzydatną, a nawet przez podniesione zarzuty w większym stopniu realizowała interes strony, niż przez zarzuty wskazywane w uchwale.

Skarżący zarzucił uchwale przedstawienie przez Komisję II Stopnia własnego stanowiska w oderwaniu od zarzutów zawartych w odwołaniu. Komisja nie odniosła się do argumentacji skarżącego o prawidłowości zarzutów zawartych w ocenianej pracy, tj. naruszenia przepisów art. 15 i art. 127 k.p.a. W stanie faktycznym przedstawionym do opracowania na egzaminie, do naruszenia zasady dwuinstancyjności doszło. Sposób procedowania przez organ I instancji nie mógł być sanowany działaniem organu II instancji. Uchybiono zatem zasadzie dwuinstancyjności pozbawiając M. K. prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy, co dawało podstawę do żądania zawartego w skardze – uchylenia obu decyzji administracyjnych.

Komisja II Stopnia odniosła się jedynie do zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. w pozostałej części, tj. co do zarzutów opartych na art. 7, art. 9, art. 10, art. 61 i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie ustosunkowując się a jedynie stwierdzając ich niezasadność. Zdaniem skarżącego Komisja II Stopnia dokonała błędnej oceny prawnej stanu faktycznego przyjmując, że oba organy administracji prawidłowo oceniły brak po stronie M. K. interesu prawnego. Jednocześnie, jak podnosiła Komisja, organ II instancji, celem zbadania interesu prawnego M. K. o, dopuścił go jako stronę w postępowaniu prowadzonym w II instancji. Skarżący podkreślał, że w stanie faktycznym zadania, takiego wniosku o celu działania organu II instancji nie można było sformułować, a już na pewno nie takiego wniosku, który przyjęła Komisja II Stopnia, iż organ II instancji dopuścił M. K. jako stronę postępowania celem zbadania jego przymiotu strony wedle tezy wyroku NSA z dnia 29 września 2010 r. II OSK 1481/09. Z treści zadania nie wynikało również, że wyznaczenie rozprawy miało na celu zbadanie istnienia interesu prawnego M. K., a takie założenie przyjęła Komisja II Stopnia. Dlatego nie było podstawy do stwierdzenia przez Komisję, że organ II instancji badał interes prawny M. K. uznając ostatecznie, iż tego interesu prawnego nie posiadał. Zdaniem skarżącego wręcz przeciwnie, z zachowania organu II instancji daje się wywieźć wniosek o uznaniu, że M. K. interes prawny posiadał, gdyż przyjęto jego odwołanie do rozpatrzenia, respektowano jego prawa strony w postępowaniu przed tym organem i nie umorzono postępowania lecz wydano decyzję merytoryczną. Skoro M. K. miał status strony postępowania przed organem II instancji to ten status przysługiwał mu również przed organem I instancji. To, że w zadaniu nie zostały podane odległości spornego obiektu budowlanego od granicy nieruchomości, nie upoważniało Komisji II Stopnia do wyprowadzenia z treści zadania wniosku o tym, że M. K. nie miał statusu strony. Przyjęcie natomiast przez zdającego założenia Komisji, byłoby działaniem zdającego na niekorzyść klienta.

Skarżący podtrzymał argumentację co do prawidłowego zastosowania przepisu art. 28 k.p.a. podkreślając, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z tym orzecznictwem przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie wyłącza stosowania art. 28 k.p.a., lecz ogranicza jedynie krąg podmiotów posiadających interes prawny przez wskazanie osób, którym przysługuje status strony. Nie można było więc uznać zarzutu opartego na art. 28 k.p.a. jako błędu w rozwiązaniu zadania.

Komisja II Stopnia nie rozważyła zarzutów wskazanych w opracowaniu, a dotyczących pozbawienia M. K. udziału w postępowaniu przed I instancją z czym wiązały się zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 10 § 1 i art. 61 k.p.a. i zarzut wywodzony z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Co do faktu naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 7, art. 10 § 1 i art. 61 k.p.a. skarżący nie miał wątpliwości, gdyż jest poza sporem, że M. K. nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu przed tym organem. Pozbawienie zatem M. K. praw strony w postępowaniu przed organem I instancji wypełniło przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zdaniem skarżącego organ II instancji nie mógł konwalidować tego naruszenia przez przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, lecz powinien uchylić decyzję organu I instancji. Stąd uprawniony był wniosek zawarty w opracowaniu skarżącego o uchylenie obu decyzji administracyjnych. Przy czym skarżący podkreślał, że nigdy nie twierdził, iż podanie złożone przez M. K. stanowiło uzasadniony wniosek o wznowienie postępowania lecz wskazywał, że organ niezasadnie rozpoznał owe podanie jako odwołanie. Stąd w opracowaniu wziął się wywód o możliwości złożenia odwołania również przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji z jednoczesnym podkreśleniem o niemożności rozpoznania sprawy przez organ II instancji na skutek braku odwołania. W dalszej części skargi podkreślono, że skoro M. K. złożył podanie będące wnioskiem o wznowienie postępowania, to rzeczą organu nie było zakwalifikowanie tego pisma jako odwołania lecz zwrócenie się do M. K., z pouczeniem o przedwczesności wniosku o wznowienie postępowania, z zapytaniem, czy pismo to należało potraktować jako odwołanie.

Wskazując na naruszenie przepisów ustawy Prawo o adwokaturze skarżący stwierdzał, że sporządzona przez niego skarga egzaminacyjna byłaby przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny i w ramach podniesionych w niej zarzutów byłaby uwzględniona.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosiła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Egzamin adwokacki przeprowadzają komisje egzaminacyjne do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, w składzie 8 członków, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich, a do składu komisji egzaminacyjnych kandydatów na członków wskazują: Minister Sprawiedliwości - 4 egzaminatorów i 4 zastępców egzaminatorów, Naczelna Rada Adwokacka - 4 adwokatów jako egzaminatorów i 4 adwokatów jako zastępców egzaminatorów (art. 78 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze – dalej jako P.a.), przy czym członek Komisji Egzaminacyjnej podlega wyłączeniu z przyczyn podanych w art. 78 ust. 6 P.a.

Jak wynika z akt administracyjnych skład Komisji Egzaminacyjnej odpowiadał wymaganiom przepisu art. 78 ust. 1 i ust. 3 P.a., a członkowie Komisji złożyli oświadczenia o braku podstaw, z art. 78 ust. 6 P.a., do wyłączenia ich z Komisji.

Zgodnie z art. 78d ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze egzamin adwokacki składa się z pięciu części pisemnych. Pierwsza część egzaminu adwokackiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi (art. 78d ust. 3 P.a.). Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu adwokackiego. Z tej części egzaminu M. F. uzyskał ocenę dobrą.

Druga część egzaminu adwokackiego, zgodnie z art. 78d ust. 5 P.a., polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu M. F. otrzymał ocenę dostateczną.

Trzecia część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 6 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżący otrzymał ocenę dobrą.

Czwarta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 7 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Za rozwiązania zadania z tej części egzaminu M. F. otrzymał ocenę dobrą.

Piąta część egzaminu adwokackiego (art. 78d ust. 8 P.a.) polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu M. F. otrzymał ocenę niedostateczną przy zgodnych ocenach cząstkowych egzaminatorów również niedostatecznych.

Egzamin został przeprowadzony w kolejności i w podziale na części wskazane w wymienionych przepisach oraz ocenę prac oparto na przepisach według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu.

Egzamin został przeprowadzony także zgodnie z trybem określonym w Rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1301 ze zm.). Podane w przepisach tego rozporządzenia czasy na poszczególne części egzaminu były zachowane. Także pozostałe wymagania co do przeprowadzenia egzaminu odpowiadały określonym w Rozdziale 4 wymienionego rozporządzenia.

Podczas rozwiązywania zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego zdający mogli korzystać z tekstów aktów prawnych i komentarzy oraz orzecznictwa (art. 78d ust. 12 P.a.).

Z przebiegu egzaminu adwokackiego sporządzono niezwłocznie protokół, zgodnie z art. 78g ust. 1 P.a. który podpisali członkowie komisji egzaminacyjnej uczestniczący w egzaminie adwokackim.

Z kolei Komisja II Stopnia zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego (Dz. U. Nr 164, poz. 1315) odbyła posiedzenia, na których jej członkowie wskazani przez przewodniczącego sporządzili dla konkretnych odwołań opinie odnoszące się wyłącznie do poszczególnych zarzutów podnoszonych w odwołaniach. Takie opinie w sprawie zadań skarżącego członkowie Komisji II Stopnia sporządzili uznając, że z zadania z zakresu prawa administracyjnego zasadnie otrzymał ocenę niedostateczną. W tym zakresie Komisja II Stopnia szczegółowo uzasadniła dlaczego ocena Komisji Egzaminacyjnej była właściwa i w związku z tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. stawiany przez skarżącego, w ocenie Sądu orzekającego w sprawie, nie był trafny. Komisja II Stopnia szczegółowo opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie, tak jak w ocenie egzaminatorów, nie kwalifikowały tego zadania z prawa administracyjnego na ocenę pozytywną (w punktacji 3 do 6).

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu adwokackiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej z danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu adwokackiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym: oceny pozytywne to: celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00; bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50; dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50; dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50; ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00.

Egzaminatorzy oceniający pracę skarżącego z prawa administracyjnego wydali oceny cząstkowe – 2, co skutkowało, że średnia arytmetyczna z wystawionych ocen cząstkowych za tą prace nie przekraczała 3 punktów, a więc musiała również być negatywną. Nie zachodziła zatem konieczność zastosowania procedury określonej w art. 78e ust. 5 i ust. 6 P.a. W związku z tym zgodnie z art. 78d ust. 10 pkt 2 P.a. egzaminatorzy dokonali oceny z prawa administracyjnego negatywnie (2). Ponieważ w myśl art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze skarżący nie otrzymał ze wszystkich części egzaminu ocen pozytywnych, gdyż z jednej z części uzyskał ocenę negatywną, ocena z całego egzaminu nie mogła być pozytywna.

Jak trafnie podkreślała Komisja II Stopnia, rozstrzygnięcia podejmowane w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego są rozstrzygnięciami o charakterze uznaniowym. Oznacza to, iż egzaminatorzy i komisje podejmujące uchwały, w ramach posiadanej profesjonalnej wiedzy ustalają wyniki zdających przy zachowaniu pewnego luzu decyzyjnego. W związku z tym Sąd może jedynie w sprawach, w których organy wydają decyzje (podejmują uchwały) o charakterze uznaniowym, badać czy nie zostały przekroczone granice uznania oraz czy organ nie dopuścił się istotnych uchybień w procesie oceny pracy i czy odniósł się do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy bowiem mieć na uwadze tę okoliczność, że Sąd nie jest rodzajem trzeciej komisji egzaminacyjnej ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach oceny zakwestionowanej pracy.

W rozpoznawanej sprawie występuje kilka elementów stanowiących zarzuty stawiane opracowaniu sporządzonemu przez skarżącego. Przede wszystkim Komisja II Stopnia zarzuciła pracy skarżącego zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji organu I instancji a nie decyzji ostatecznej. W skardze jako decyzję zaskarżaną wskazano decyzję Wojewody M., która utrzymywała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. Z przedstawionych zarzutów można wyprowadzić wniosek o zaskarżeniu obu decyzji ze wskazaniem na decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu skargi zdający, zwalczając rozstrzygnięcie wydane przez organ II instancji, niewątpliwie wiązał je z nieprawidłowym, w jego ocenie, działaniem organu I instancji, który nie zawiadomił M. K. o prowadzonym postępowaniu. W związku z tym zdający odnosił się w skardze do działań organu I instancji, jednakże należało również zwrócić uwagę na zarzuty i wnioski, jakie kierował w stosunku do decyzji drugoinstancyjnej wskazując, iż nieprawidłowe działanie organu II instancji niejako stanowiło konsekwencję procedowania organu I instancji. Analizując jednak opracowanie zdającego w zakresie pozostałych zarzutów stawianych w zaskarżonej uchwale należało podzielić akcentowane przez Komisję II Stopnia uwagi.

Zarzut niedostrzeżenia przez zdającego uchybia przez organ II instancji, polegającego na zawiadomieniu o rozprawie M. K. zamiast ustanowionego przez niego pełnomocnika, jest zarzutem istotnym. Strona przez ustanowienie pełnomocnika dąży do zapewnienia sobie w postępowaniu administracyjnym niezbędnej pomocy prawnej. Zatem niezawiadomienie ustanowionego pełnomocnika i w związku z tym niewyartykułowanie tej okoliczności w skardze, Komisja zasadnie uznała za nieprawidłowość, którą należało poddać negatywnej ocenie. W tym samym kontekście Komisja zwróciła również uwagę na inne naruszenie organu II instancji polegające na nieokreśleniu w zawiadomieniu o rozprawie jej przedmiotu. W skardze zdającego tej okoliczności również zabrakło.

Należy także podzielić zarzut Komisji dotyczący niewskazania w skardze przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jako podstawy interesu prawnego M. K. Wywody skarżącego w kwestii niejako możliwości zamiennego stosowania przepisu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i art. 28 k.p.a. mogłyby być przedmiotem oddzielnej dysertacji, lecz w przedstawionym do rozwiązania zadaniu egzaminacyjnym zastosowanie wprost miał przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż jego przesłanki określały interes prawny M. K. Kwestia owego interesu prawnego M. K. jest brzegowo różnie pojmowana przez Komisję II Stopnia i skarżącego. Organ egzaminacyjny uważa, iż M. K. nie posiadał na żadnym etapie postępowania interesu prawnego, natomiast skarżący jest innego zdania. Skarżący swoje przekonanie o istnieniu interesu prawnego M. Kowalskiego wyprowadzał z tego, że organ II instancji przyjął i rozpoznał pismo, które uznał za odwołanie, respektował prawa M. K. w prowadzonym przez siebie postępowaniu i w efekcie wydał rozstrzygnięcie merytoryczne, a nie zakończył sprawy przez wydanie postanowienia umarzającego postępowanie. W konsekwencji więc, jak wywodził skarżący, M. K. miał status strony również w postępowaniu przed organem I instancji, gdyż nie można być stroną w tej samej sprawie w jednej instancji nie będąc jednocześnie stroną w instancji niższej. Komisja obszernie wyjaśniła w zaskarżonej uchwale dlaczego nie mogła podzielić stanowiska skarżącego w tym zakresie. Wyjaśnienie to sprowadza się ponownie do warunków wskazanych w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane – chodziło o odległości obiektu budowlanego od granicy nieruchomości. Jak podkreślano, danych tych zadanie nie precyzowało, a więc bez ich ustalenia trudno było przesądzać o prawidłowości rozstrzygnięcia. W tym miejscu dodatkowo należy przypomnieć, że o tym czy dany podmiot ma interes prawny w sprawie, czy nie, nie decyduje organ administracji publicznej lecz właściwy przepis prawa materialnego, rzadziej norma procesowa. Powołanie się zatem przez skarżącego na zachowanie organu II instancji w stosunku do M. K. nie mogło prowadzić do ustalenia interesu prawnego i statusu strony tej osoby. Natomiast kwestie związane z przesłankami wynikającymi z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego właśnie w świetle ustalenia /braku ustalenia/ interesu prawnego M. K., miały pełne uzasadnienie znaleźć się w opracowywanej przez skarżącego skardze. Komisja II Stopnia odniosła się obszernie do problematyki wynikłej w zadaniu z przepisu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane i w aspekcie przesłanek tego przepisu również do interesu prawnego M. K. w sprawie będącej przedmiotem zadania. Sąd w składzie orzekającym nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia by Komisja przekroczyła granice uznania administracyjnego lub nie odniosła się w swoich rozważaniach do wszystkich istotnych w tym zakresie okoliczności sprawy.

Zarzut skarżącego o rozpatrzeniu przez organ II instancji podania M. K. w trybie odwoławczym został oceniony przez Komisję jako mało spójny. W jednym bowiem miejscu opracowania zdający formułuje wniosek o możliwości wniesienia odwołania nawet przez podmiot, który nie brał udziału w sprawie, by następnie stwierdzić, iż organ nie może rozpatrzyć sprawy, gdy brak jest skutecznie wniesionego odwołania. Te stwierdzenia zdający powiązał z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz ze wskazaniem na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jako uzasadniającej wznowienie postępowania z powodu niebrania przez M. Kowalskiego udziału nie z jego winy w postępowaniu przed organem I instancji. Zdaniem Komisji II Stopnia stanowiska zaprezentowane przez zdającego były wewnętrznie sprzeczne, co nie może mieć miejsca w profesjonalnie sporządzanym środku zaskarżenia. Sąd w składzie orzekającym musi stwierdzić, że faktycznie ta "chwiejność" argumentacji i zarzutów z tej argumentacji wynikających w opracowaniu skarżącego nie mogła zostać oceniona inaczej od dokonanej w uchwale. Wszelka natomiast interpretacja opracowania dokonywana przez skarżącego w odwołaniu i w skardze musi dowodzić słuszności stanowiska Komisji co do niejasności zarzutów podnoszonych w opracowaniu egzaminacyjnym, a w rezultacie także o trafności naruszenia w ocenianym zadaniu wskazanych w uchwale przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. W tym miejscu godzi się przypomnieć, że dla oceny pracy nie ma znaczenia jakie ewentualne decyzje podjąłby sąd, który miałby orzekać na skutek wniesionego środka zaskarżenia. Przy ocenie pracy egzaminacyjnej istotnym jest to, czy zdający prawidłowo ocenił problem oraz czy przy prawidłowym zastosowaniu przepisów właściwie skonstruował środek zaskarżenia. Ocena pracy w tym zakresie przez Komisję była, zdaniem Sądu, prawidłowa mając także na uwadze fakt, iż zdający w egzaminacyjnej skardze konstruował zarzut oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kierowany do decyzji organu I instancji.

Zgodnie z przepisem art. 78d ust. 1 P.a., że egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu: materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu.

Cytowany przepis, określając zakres przedmiotowy egzaminu, kładzie nacisk na sprawdzenie przygotowania prawniczego zdającego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. W związku z tym wymagania stawiane zdającemu nie przewidują odmiennego jego traktowania od takiego jakiemu poddaje się czynnego zawodowo adwokata. Dlatego zdający wykazując się wiedzą prawniczą powinien także wykazać się właściwym przygotowaniem do (jak to określa przepis) samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. Wiedza w zakresie prawidłowego i zupełnego zastosowania odpowiednich przepisów prawa jest bowiem gwarantem właściwego wykonywania zawodu i na te okoliczności zwróciły uwagę obie Komisje. Egzamin adwokacki jest bowiem dla predestynującego do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jego umiejętności.

Obie Komisje zbadały sporną pracę skarżącego wypowiadając się merytorycznie w swoich ocenach (cząstkowych egzaminatorzy Komisji Egzaminacyjnej) i w uchwale, a także (w opiniach członkowie Komisji II Stopnia) oraz w zaskarżonej uchwale. Postępowanie przed Komisją Egzaminacyjną zostało przeprowadzone zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo o adwokaturze, co było przedmiotem wcześniejszych omówień. Komisja II Stopnia została powołana przez Ministra Sprawiedliwości w składzie zgodnym z przepisem art. 78h ust. 2 i ust. 3 P.a. Żaden z członków Komisji II Stopnia nie podlegał wyłączeniu, a wszyscy jej członkowie złożyli oświadczenia wymagane art. 78h ust. 8 P.a. Działanie tej Komisji nie naruszało przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego. Z prac Komisji II Stopnia sporządzono protokół stwierdzający podjęcie zaskarżonej uchwały z dnia [...] września 2011 r. zgodnie z przepisem art. 78h ust. 10 P.a. oraz uchwała ta została podpisana przez wszystkich członków tej Komisji.

Zgodnie z art. 78e ust. 2 do ust. 4 ustawy Prawo o adwokaturze oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu adwokackiego dokonali niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy kompetentni z tej dziedzin prawa, oceniając opracowanie skarżącego na ocenę niedostateczną.

Komisja II Stopnia odnosząc się do wszystkich zarzutów, w tym i do wskazujących na ograniczenie/pozbawienie M. K. praw strony postępowania, wykazała jednocześnie, na podstawie ocenianego zadania, istotne jego uchybienia, które nie dawały podstawy do zakwalifikowania tego zadania jako wykonanego poprawnie. Sąd w składzie orzekającym uznał stanowisko Komisji II Stopnia za trafne. Nie dokonując oceny pracy skarżącego, lecz wyłącznie mając ją na uwadze jako stan faktyczny sprawy, należy podzielić argumentację Komisji II Stopnia co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski komisji (w części zasadniczej pokrywające się z wnioskami egzaminatorów) zostały wyciągnięte po przeprowadzenie postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.