Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 185/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71b, art. 90 ust. 3a
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Protokolant Asystent Sędziego Patrycja Seweryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi "A" w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G, z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 5083 (pięć tysięcy osiemdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 24 stycznia 2019 r. Starosta [...] (dalej: Starosta) wydaną wobec [...] ustalił kwotę dotacji w wysokości 97.706,88 zł wraz z odsetkami, przypadającą do zwrotu do budżetu Powiatu jako pobranej nienależnie przez [...] będącą organem prowadzącym ośrodek [...].

Decyzja wydana została w związku ze sprawozdaniem z audytu przeprowadzonego w [...] (dalej: organ prowadzący, strona skarżąca) przez Izbę Administracji Skarbowej dotyczącego gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na rok 2014 przez [...] (dalej: OREW lub Ośrodek). Starosta wskazał, że w 2014 r. na jednego wychowanka OREW przypadała kwota 4071,12 zł dotacji miesięcznie. Ustalono jednak, że w przypadku trzech wychowanków dotacja ta pobrana została nienależnie, nie legitymowali się oni bowiem orzeczeniem wskazującym na występowanie niepełnosprawności sprzężonych. Orzeczenia dotyczące dwóch z tych wychowanków wskazywały na tylko jeden rodzaj niepełnosprawności, tj. upośledzenie w stopniu znacznym, natomiast trzeci z wychowanków posiadał orzeczenie stwierdzające upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym i wadę wzroku, jednak bez wskazania, że dziecko jest niedowidzące. Wobec tego ilość wychowanków wykazanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2013r., która stanowiła podstawę naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 rok była zawyżona. Ponieważ jeden z wychowanków został skreślony z listy w dniu 20 października 2013r. i nie została na niego w 2014 r. udzielona dotacja, Starosta ustalił kwotę dotacji do zwrotu jako iloczyn kwoty 4071,12 zł, ilości wychowanków z jednym rodzajem niepełnosprawności (2) i ilości miesięcy (12), co stanowi kwotę 97.706,88 zł.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) uchyliło decyzję Starosty i ustaliło kwotę dotacji podlegającą do zwrotu w wysokości 48.853,44 zł.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że obowiązujący w dacie przyznania dotacji za 2014 rok dla wychowanków OREW (w dniu 30.09.2013 r.), przepis art. 90 ust.3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., nr 256, poz. 2572) stanowił, że placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku, o którym mowa wart. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.

Wskazany wyżej przepis art. 16 ust. 7 ustawy o systemie oświaty określa, że za spełnianie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki uznaje się również udział dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami.

Przepis art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59) stanowi, że system oświaty obejmuje młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

Zgodnie z art. 36 ust.17 tej ustawy za spełnianie obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki uznaje się również udział dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, organizowanych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1878 oraz z 2019 r. poz. 730).

W końcu przepis art. 4 pkt 32 ustawy Prawo oświatowe określa, że ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o niepełnosprawnościach sprzężonych - należy przez to rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną albo z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe przepisy SKO za nieuzasadniony uznało zarzut odwołania w zakresie naruszenia przepisu art. 90 ust.3a ustawy o systemie oświaty poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przekazanie dotacji dla wychowanków OREW było uzależnione m.in. od poprawności danych w systemie informacji oświatowej. Z treści tego przepisu wynika ustawowy warunek otrzymania dotacji, jakim jest obowiązek osoby prowadzącej niepubliczną placówkę podania organowi właściwemu do udzielenia dotacji informacji o planowanej liczbie wychowanków nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o niepełnosprawnościach sprzężonych - należy przez to rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Informacja o liczbie planowanych wychowanków w 2014 r. musi wskazywać wyłącznie te osoby (wychowanków), którzy spełniają warunki określone w art. 90 ust. 3a w związku z art. 2 pkt 7; art. 3 pkt 18 i art. 16 ust. 7 ustawy o systemie oświaty i ustawy Prawo oświatowe. W niniejszej sprawie oznacza to wskazanie osób mających orzeczoną niepełnosprawność sprzężoną w rozumieniu powyższych przepisów. Strona skarżąca zgłosiła w systemie informacji oświatowej 7 takich osób. Organ I instancji zakwestionował trzy takie osoby. Stanowisko organu I instancji w odniesieniu do dwóch z wychowanków Kolegium zakwestionowało, stwierdzając, że w jednym przypadku w związku z rezygnacją wychowanka nie została na niego pobrana dotacja, a w drugim przypadku wydane dla wychowanka orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wskazujące na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym i wadę wzroku spełniało warunek wskazania niepełnosprawności sprzężonej. Nie było zatem podstaw do uznania kwoty dotacji udzielonej na tego wychowanka za nienależnie pobraną, co skutkowało uchyleniem decyzji organu I instancji w tej części.

SKO natomiast zgodziło się z organem I instancji, że kwota dotacji na jednego wychowanka została pobrana nienależnie, z treści bowiem orzeczenia nr [...] z dnia 23 września 2010r. o potrzebie kształcenia specjalnego nie sposób twierdzić o istnieniu w jego przypadku niepełnosprawności sprzężonej w rozumieniu art. 4 pkt 32 ustawy Prawo oświatowe. Przedmiotowe orzeczenia zawiera wyłącznie zapis o upośledzeniu umysłowym w stopniu znacznym. Oznacza to brak spełnienia warunków dla przyznania i otrzymywania w 2014 r. przedmiotowej dotacji. SKO wskazało, że jakkolwiek fakt konieczności spełnienia obowiązku szkolnego przez ww. wychowanka w OREW znajduje potwierdzenie w treści orzeczenia nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, niemniej jednak postępowanie dotyczy zasadności otrzymywania w 2014 r. dotacji określonej w art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Przedmiotowe orzeczenie wskazuje wyłącznie na występowanie upośledzenia umysłowego w stopniu znacznym. Taki zapis oznacza brak niepełnosprawności sprzężonej w rozumieniu art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 869) wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Jak stanowi przepis art. 252 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej - art. 252 ust. 4 ww. ustawy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wbrew istotnemu interesowi społecznemu, a w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu, iż OREW był jedyną placówką na terenie Powiatu, który zgodnie z zaleceniem poradni i na podstawie wydanego przez poradnię orzeczenia podjął się realizacji kształcenia specjalnego wychowanka legitymującego się orzeczeniem nr [...];

2. art. 252 ust. 4 ustawy o finansach publicznych w związku z tym, że organ nałożył obowiązek zwrotu dotacji jako pobranej nienależnie, podczas gdy nie zaistniała taka sytuacja;

3. art. 71b, art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty w związku z art. 252 ustawy o finansach publicznych poprzez zwrot całości dotacji pomimo stwierdzenia przez Kolegium faktycznego spełnienia obowiązku kształcenia wychowanka w Ośrodku a w konsekwencji pobrania i wykorzystania dotacji zgodnie z przeznaczeniem.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że warunkiem objęcia dziecka kształceniem specjalnym jest posiadanie przez niego orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie orzeczenie znajduje się w aktach sprawy i było podstawą przyjęcia wychowanka do OREW. Ponadto o przyjęciu dziecka do Ośrodka zgodnie z obowiązującymi przepisami, uprawniającymi jednocześnie do dotacji, świadczy opinia z 23 kwietnia 2018 r. ww. poradni (pismo w aktach sprawy) stwierdzająca cyt.: "założeniem związanym z wydaną decyzją oraz jej celem było skierowanie pacjenta ([...]) do placówki z powodu regresu w rozwoju i stanu psychicznego, podpartego prośbą matki oraz braku, w tamtym czasie, w powiecie innej specjalistycznej placówki, która umożliwiałaby dziecku realizację obowiązku szkolnego. Reasumując, stwierdzam brak podstaw do kwestionowania treści decyzji o skierowaniu ww. dzieci do placówki w [...], uznając, że placówka posiadała prawa do ich przyjęcia".

Dlatego nie można zgodzić się z oceną Kolegium o pobraniu dotacji jako "nienależnej", bowiem zgodnie z art. 252 ust. 4 u.f.p. dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie nastąpiła.

Ponadto dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem określonym w art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty tj. na specjalistyczne kształcenie wynikające z treści orzeczenia wychowanka oraz jego udokumentowanych potrzeb zgłaszanych przez terapeutów i specjalistów Ośrodka w toku terapii. Powyższe oznacza, że otrzymana dotacja nie powinna zostać uznana za pobraną nienależnie skoro została wydatkowana zgodnie z przeznaczeniem na kształcenie uprawnionego do niej wychowanka Ośrodka.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności żądania zwrotu dotacji pobranej nienależnie za rok 2014.

W pierwszej kolejności ustalić należy stan prawny miarodajny dla oceny stanu faktycznego. W zaskarżonej decyzji SKO bowiem powołuje zarówno przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jak i przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2017r. Prawo oświatowe, co wprowadza zamęt prawny. Należy zatem jednoznacznie podkreślić, że dla oceny zasadności pobrania przez stronę skarżącą dotacji w ramach oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego za rok 2014, zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dacie udzielenia dotacji, tj. w szczególności przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe weszła w życie w dniu 1 września 2017r. i z przepisów zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60) nie wynika, aby miała ona zastosowanie do oceny zasadności pobrania dotacji w ramach oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego za lata poprzedzające wejście tej ustawy w życie. Co do adekwatności zastosowania przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty a nie ustawy z dnia 14 grudnia 2016r. Prawo oświatowe nie miał wątpliwości ani organ I instancji, ani dokonujący audytu pracownicy Izby Skarbowej, nie ma ich też Sąd orzekający w sprawie. SKO nie wskazało żadnych argumentów podważających powyższe stanowisko, a jednoczesne i zamienne powoływanie przepisów obu ustaw wskazuje raczej na omyłkę niż celowe działanie.

Zgodnie z art. 1 ustawy o systemie oświaty, system oświaty zapewnia w szczególności: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (pkt 5); opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych (pkt 5a).

Ponadto system oświaty obejmuje młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki umożliwiające dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki (art. 2 pkt 5).

Ośrodkami umożliwiającymi dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki są ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze, o czym stanowi § 36 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz.U. Nr 109, poz. 631). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 71 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty, ilekroć mowa jest w ustawie o niepełnosprawnościach sprzężonych - należy przez to rozumieć występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności.

Kwestie kształcenia reguluje art. 71b ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 5.

Zgodnie z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, o których mowa w ust. 3, mogą również wydawać zespoły opiniujące działające w niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych, założonych zgodnie z art. 82 oraz zatrudniających pracowników posiadających kwalifikacje określone dla pracowników publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych (ust. 3a). Ust. 5 art. 71b stanowi, iż starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, z zastrzeżeniem ust. 5a. Natomiast w myśl ust. 5a cytowanego przepisu – jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań własnych należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Natomiast kwestie dotacji reguluje art. 90 ustawy o systemie oświaty.

Zgodnie z art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 września 2013 r., placówki niepubliczne, o których mowa w art. 2 pkt 5 i 7, otrzymują na każdego wychowanka dotacje z budżetu powiatu w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju placówki w części oświatowej subwencji ogólnej dla danej jednostki samorządu terytorialnego, a w przypadku niepublicznych ośrodków umożliwiających realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego wychowanka tego rodzaju ośrodków w części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca placówkę przedstawi planowaną liczbę wychowanków organowi właściwemu do udzielenia dotacji, nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji.

Podział części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1687), na podstawie bazy danych o liczbie uczniów (wychowanków) wykazanych w Systemie Informacji Oświatowej (dalej: "SIO") według stanu na dzień 30 września i 10 października 2013 r. Algorytm, na podstawie którego dokonano podziału części oświatowej na rok 2014, przewidywał m.in. wagę P40 = 9,500 dla wychowanków ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych oraz dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będących wychowankami przedszkoli, oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych, a także innych form wychowania przedszkolnego (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty).

Sąd podziela stanowisko organu, że podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2014, stanowiły opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy.

W ocenie Sądu na gruncie okoliczności faktycznych niniejszej sprawy nie można zaakceptować stanowiska organów, że dotacja na wymienionego w decyzji wychowanka OREW pobrana została nienależnie, bowiem nie uzyskał on z poradni orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, gdyż zaoferowane organowi orzeczenie mówiło "tylko" o jednej niepełnosprawności – upośledzeniu umysłowym w stopniu znacznym.

Z art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty wynika, że poradnia wystawia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, określając w nich zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Z kolei art. 3 pkt 18 ustawy o systemie oświaty definiuje niepełnosprawności sprzężone jako występowanie u dziecka niesłyszącego lub słabosłyszącego, niewidomego lub słabowidzącego, z niepełnosprawnością ruchową, z upośledzeniem umysłowym albo z autyzmem co najmniej jeszcze jednej z wymienionych niepełnosprawności. Jak wskazano wyżej, takie opinie oraz orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego zgodnie z rodzajem niepełnosprawności określonej w orzeczeniu wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, stanowią podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2013 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2014.

W aktach sprawy znajduje się orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego dla ucznia w Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w [...] z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano nadto na dodatkowe informacje odnośnie stanu rozwojowego dziecka i sformułowano zalecenia: 1. kwalifikuje się do kształcenia specjalnego w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym zgodnie z indywidualnym planem edukacyjno-terapeutycznym; 2. programy edukacyjne powinny być dopasowywane do możliwości psychofizycznych chłopca i w miarę osiąganych postępów systematycznie modyfikowane; 3. konieczna jest rewalidacja indywidualna mająca na celu doskonalenie funkcji poznawczych oraz percepcyjno-motorycznych; 4. Wskazane jest włączenie w procesie stymulacji i wspomagania rozwoju różnorodnych form terapii (...).

Ponadto, w aktach sprawy znajduje się również opinia z 23 kwietnia 2018 r. poradni stwierdzająca cyt.: "założeniem związanym z wydaną decyzją oraz jej celem było skierowanie pacjenta (...) do placówki z powodu regresu w rozwoju i stanu psychicznego, podpartego prośbą matki oraz braku, w tamtym czasie, w powiecie innej specjalistycznej placówki, która umożliwiałaby dziecku realizację obowiązku szkolnego. Reasumując, stwierdzam brak podstaw do kwestionowania treści decyzji o skierowaniu ww. dziecka do placówki w [...], uznając, że placówka posiadała prawa do ich przyjęcia".

Z art. 71b ustawy o systemie oświaty wynika, że orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej jest niezbędne do objęcia ucznia kształceniem specjalnym. Takie orzeczenie niewątpliwie znajduje się w aktach sprawy. Wskazano w nim wyraźnie na potrzebę objęcia dziecka kształceniem specjalnym właśnie w OREW. Jeżeli zdaniem organu orzeczenie to zawiera nieścisłości powinien podjąć czynności zmierzające do ich wyjaśnienia. Ale skoro poradnia wystawiła orzeczenie wskazując nadto wyraźnie na dedykowany ośrodek - OREW, oznacza to, że działała w oparciu o regulację zawartą w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty mając w polu widzenia definicję z art. 3 pkt 18 tej ustawy.

Przytoczone regulacje stanowią o obowiązku poradni sfomułowania w orzeczeniu określonych zaleceń co do edukacji i rozwoju dziecka w nawiązaniu do jego niepełnosprawności i te warunki też zostały spełnione. Zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2008r., nr 173, poz. 1072) w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane: 1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno- wychowawczym. W załączniku nr 1 do powołanego rozporządzenia określono wzór orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i według tego wzoru należy w nim wskazać rodzaj niepełnosprawności dziecka, w tym stopień upośledzenia umysłowego, lub niedostosowanie społeczne, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy; w przypadku niepełnosprawności sprzężonej należy wskazać współwystępujące niepełnosprawności oraz diagnozę (zespół przedstawia diagnozę, w tym informacje o możliwościach rozwojowych i potencjale dziecka), jak również zalecenia z uzasadnieniem. W myśl § 11 ust. 1 pkt 1 - 3 powołanego rozporządzenia wydaje się nowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, gdy zaistniały zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; wystąpi potrzeba zmiany wskazanych w poprzednim orzeczeniu zaleceń, o których mowa w § 8 ust. 2 bądź zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie. Według zaś § 6 powyższego rozporządzenia do wniosku o wydanie orzeczenia wnioskodawca dołącza dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich (ust. 2), a jeżeli do wydania orzeczenia albo opinii jest niezbędna informacja o stanie zdrowia dziecka, wnioskodawca dołącza do wniosku wydane przez lekarza zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka, z zastrzeżeniem ust. 4. (ust. 3).

Z powyższych rozwiązań prawnych wynika, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ma nawiązać do stanu zdrowia dziecka na potrzeby prawidłowego zastosowania art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Ewentualne luki, nieścisłości czy wątpliwości dotyczące treści takiego orzeczenia, ujawnione w toku weryfikacji rozliczenia dotacji, podlegają wyjaśnieniu przez organ. Dotacja jest bowiem przyznawana nie z uwagi na zupełność treści analizowanego orzeczenia, ale z uwagi na stan dziecka, który został medycznie udokumentowany na potrzeby jego wydania. Ewentualne niedociągnięcia, niejasności w zakresie sformułowania orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogą wykluczać dofinasowania takiego kształcenia, jeśli zgromadzony materiał dowodowy pozwoli organowi wyjaśnić, że w istocie orzeczenia takie, których treść jakkolwiek rodzi wątpliwości, to jednak opisują stan uprawniający do dofinasowania.

Organ nie kwestionuje, że wychowanek posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze wskazaniem na OREW i że OREW miał obowiązek na podstawie tego orzeczenia zapewnić wychowankowi kształcenie na warunkach w nim określonych. Niemniej jednak zdaniem organu nie uzasadnia to przyznania dotacji. Takiej jednak wykładni przepisów ustawy o systemie oświaty, w której szkoła mimo prawidłowego wypełnienia obowiązku kształcenia specjalnego dla dziecka pozbawiona zostaje prawa do uzyskania dotacji oświatowej, nie sposób zaakceptować. System prawny jest w tym zakresie spójny. Warunki przyznania dotacji powinny zostać odczytane w kontekście zasad, na których oparty jest system funkcjonowania edukacji, a ten, jak wskazują cytowane przepisy, zakłada konieczność zapewnienia stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy osobom niepełnosprawnym, a więc w przypadku wykonywania tych zadań przez specjalne ośrodki dotowania ich.

Podsumowując powyższe rozważania, należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że kontrolowana decyzja nie odpowiada prawu, a w szczególności art. 90 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Przeprowadzone dotąd postępowanie wyjaśniające nie uwzględniło wszystkich okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla prawidłowej weryfikacji rozliczenia dotacji przez organ prowadzący, co istotnie narusza art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz w następstwie art. 107 § 3 k.p.a. W tych okolicznościach organ dowolnie przyjął rozmiar dotacji przyznanej nienależnie w rozumieniu art. 252 ust. 1 - 5 ustawy o finansach publicznych.

W dalszym postępowaniu organ będzie zobowiązany uwzględnić powyższe stanowisko prawne.

Mając na uwadze powyższe zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 - p.p.s.a.). Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Obejmują one wpis od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie radcy prawnego zgodnie z § 2 pkt 5 w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265).

[pic]