Wyrok NSA, sygn. akt II SA 697/90
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1990-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 616  Rolnictwo i leśnictwo, w tym gospodarowanie nieruchomościami rolnymi i leśnymi,  ochrona gruntów rolnych i leśnych, gosp
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz. 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.
Teza: Wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym /Dz.U. nr 10 poz. 53/.

TEZY

Wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym /Dz.U. nr 10 poz. 53/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Anastazji F. na decyzję Wojewody B-kiego z dnia 3 sierpnia 1990 r. w przedmiocie przeniesienia własności działki pod budynkami.


UZASADNIENIE

Anastazja F. złożyła wniosek o przeniesienie na jej rzecz własności działki siedliskowej o powierzchni 0,53 ha, oznaczonej jako nr 703, położonej we wsi A., gmina B.P. Wniosek ten uzasadniła, tym, że Hilary W. przekazał swoje gospodarstwo rolne na rzecz Państwa w zamian za emeryturę z wyłączeniem budynków znajdujących się na działce siedliskowej. Hilary W. zmarł w dniu 26 stycznia 1989 r. i ona odziedziczyła po nim w całości na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B.P. z dnia 4 maja 1990 r.

Po dokonaniu podziału działki nr 703 na dwie działki: nr 703/1 o powierzchni 0,08 ha i nr 703/2 o powierzchni 0,45 ha Naczelnik Gminy w B.P. decyzją z dnia 6 czerwca 1990 r. przeniósł nieodpłatnie na rzecz Anastazji F. własność działki nr 703/1 o powierzchni 0,08 ha.

Od decyzji tej Anastazja F. złożyła odwołanie, w którym żądała przeniesienia na jej rzecz własności całej działki siedliskowej, czyli również działki nr 703/2 o powierzchni 0,45 ha, twierdząc, że na tej działce znajdują się fundamenty po spalonej stodole.

Wojewoda B-ki nie uwzględnił odwołania i decyzją nr G.VII-7019/a-9/90 z dnia 3 sierpnia 1990 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji ze względu na to, że tylko na działce nr 703/1 znajdują się budynki, które stanowiły odrębny przedmiot własności, na działce nr 703/2 zaś nie ma żadnych budynków.

Powyższą ostateczną w toku instancji decyzję Wojewody B-kiego Anastazja F. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o przeniesienie na jej rzecz własności nie tylko działki nr 703/2 o powierzchni 0,45 ha, ale także pozostałych gruntów przekazanych przez Hilarego W. na rzecz Państwa. Skarżąca uważa, że Hilary W. nie miał prawa przekazania na rzecz Państwa gospodarstwa stanowiącego spadek po Stefanie W. bez zgody skarżącej jako spadkobierczyni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było żądanie skarżącej zawarte w podaniu z dnia 19 grudnia 1989 r., a dotyczące przeniesienia na jej rzecz własności działki siedliskowej oznaczonej jako nr 703. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł rozpoznać wniosku skarżącej o "odzyskanie (...) 2 ha ziemi i 2,5 ha lasu", gdyż żądanie to nie było przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz zostało zgłoszone dopiero w skardze skierowanej do Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować organów administracji i orzekać merytorycznie w sprawach zamiast tych organów, lecz władny jest jedynie badać zgodność z prawem decyzji /i ewentualnie innych aktów/ wydawanych przez te organy. Z tego powodu rozważania należało ograniczyć wyłącznie do oceny, czy zaskarżona decyzja, przenosząca na skarżącą własność tylko działki nr 703/1, a odmawiająca przeniesienia własności również działki nr 703/2, jest zgodna z prawem.

Stosownie do art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym /Dz.U. nr 10 poz. 53/ właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu, przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. O przeniesieniu własności działki i jej wielkości orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Z takiego brzmienia przepisu wynika, że ustawodawca, posługując się pojęciem "działka", miał na myśli działkę lub część większej działki, na której znajdują się budynki, wydzielonej geodezyjnie w oddzielną działkę.

W praktyce działki siedliskowe mogą być zabudowane samodzielnie, to znaczy, że cała działka jest zabudowana i nie można jej podzielić na dwie lub więcej działek; mogą też być działki kilku-, a nawet kilkunastohektarowe, stanowiące gospodarstwo rolne, w których siedlisko stanowi tylko niewielka ich część. Po wydzieleniu siedliska z większej działki i oznaczeniu go numerem geodezyjnym powstaje działka siedliskowa i druga działka geodezyjna - przeznaczona do rolniczego użytkowania.

Rolnik, który przekazał na rzecz Państwa gospodarstwo rolne w zamian za emeryturę po dniu 1 stycznia 1983 r., miał prawo pozostawić sobie własność działki siedliskowej wraz z zabudowaniami, rolnik zaś, który przekazywał takie gospodarstwo na rzecz Państwa przed dniem 1 stycznia 1983 r., miał prawo pozostawić sobie wyłącznie własność budynków, nie mógł natomiast pozostawić sobie własności działki, na której te budynki zostały wzniesione.

Obecnie ustawodawca w cytowanym wyżej art. 6 ustawy zrównuje w prawach byłych rolników, którzy przekazali swoje gospodarstwa za emeryturę na rzecz Państwa, i przepis ten powinien być interpretowany z uwzględnieniem intencji ustawodawcy: zrównania w uprawnieniach wszystkich rolników, którzy przekazali swoje gospodarstwa Państwu.

Z tych przyczyn wydzielenie z większej działki jej części zabudowanej jako odrębnej działki i przeniesienie własności tylko części zabudowanej na rzecz dotychczasowego właściciela budynków, a przeznaczenie pozostałej części - jako odrębnej działki - na inne cele nie narusza prawa i jest zgodne z celem, jakiemu służyło unormowanie zawarte w art. 6 cytowanej wyżej ustawy.

Z tych przyczyn zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.