Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1154/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 28
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. b
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1154/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Bociąga (spr.), Sędziowie: WSA Bożenna Blitek, WSA Ewa Michna, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2019 r., przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Krowodrza, sprawy ze skarg 1.E. S. – C. i Z. C., 2. M. P. i J. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących E. S. – C. i Z. C. koszty postępowania sądowego w kwocie 200 (dwieście) złotych, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżących M. P. i J. P. koszty postępowania sądowego w kwocie 200 (dwieście) złotych.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z 4 września 2018 r. znak [...] na podstawie art.138 § 1 K.p.a., art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - po rozpatrzeniu odwołań E. S. – C. i Z. C. oraz M. P. i J. P. od decyzji Starosty z [...] 2018 r., o aktualizacji danych ewidencyjnych zawartych w operacie gruntów i budynków - jednostka ewidencyjna M. N - obręb [...], poprzez wprowadzenie zmiany polegającej na wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0798 ha nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parceli budowlanej [...] o pow. 0.0264 ha, oraz nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parceli budowlanej [...] o pow. 0.0590 ha".- w ten sposób, że działka ewidencyjna nr [...]o pow. 0.0798 ha zmienia oznaczenie na działki:

nr [...] - o pow. 0.0237 ha odpowiadająca parceli budowlanej pb [...] objętej księgą wieczystą [...] a określonej na planie sytuacyjnym podziału parceli budowlanej pb [...] na parcele budowlane pb [...] oraz pb [...],oraz

nr [...] - o pow. 0.0561 ha - odpowiadająca parceli budowlanej pb [...] objętej księgą wieczystą [...] określonych na planie sytuacyjnym podziału parceli budowlanej pb [...] na parcele budowlane pb [...] oraz pb [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W sprawie organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

H. B. i K. B. jako współwłaściciele nieruchomości stanowiącej parcelę bud. pb [...] o pow. 0,0264 ha objętą księgą wieczystą [...] oraz współwłaściciele nieruchomości stanowiącej parcelę bud. pb. [...] o pow. 0,0590 ha objętą księgą wieczystą [...], pismem z 19 kwietnia 2010 r. zwrócili się do Starosty z wnioskiem o wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany polegającej na wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,0798 ha nieruchomości objętych ww. księgami wieczystymi.

Sprawa była już rozpatrywana przez organy I i II instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Historia prowadzonych postępowań od 2010 roku została szczegółowo opisana przez organ I instancji w za skarżonej decyzji.

Starosta na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sygn. akt III SA/Kr 461/16 stwierdzającego nieważność decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 stycznia 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponownie rozpatrując sprawę, zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podjął czynności mające na celu ustalenie aktualnego kręgu stron postępowania. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy, I Wydział Cywilny ustanowił kuratora spadku po A. (A.) A.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Starosta decyzją z [...] 2018r., znak: [...] orzekł o aktualizacji danych ewidencyjnych zawartych w operacie gruntów i budynków - jednostka ewidencyjna M. N - obręb [...], poprzez wprowadzenie zmiany polegającej na wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0798 ha nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parcel budowlanej [...] o pow. 0.0264 ha, oraz nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parceli budowlanej [...] o pow. 0.0590 ha. Podstawę aktualizacji stanowiło opracowanie geodezyjne nr [...] przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 28.07.2015 r., zawierające protokół ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów i budynków z 29.06.2015 r. oraz mapę z ustalenia przebiegu granic wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki ewidencyjnej nr [...].

Odwołania od tej decyzji wnieśli E. S. – C. i Z. C. oraz M. P. i J. P.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpatrując złożone odwołania oraz całość materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wskazał, że przepisami prawa materialnego regulującymi kwestie prowadzenia przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków są przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Analizując dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy oraz obowiązujące przepisy, organ odwoławczy stwierdził, że Starosta prawidłowo jako tryb aktualizacji ewidencji gruntów i budynków przyjął drogę decyzji administracyjnej. Przedmiotowa zmiana wprowadzona, bowiem ma być na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W takich okolicznościach, jak wynika z przepisu art. 24 ust. 2b pkt l lit. h ustawy, aktualizacji można dokonać w drodze czynności materialno-technicznej jedynie w sytuacji, gdy wniosek o jej dokonanie złożą wszyscy zainteresowani, w których władaniu pozostają działki objęte aktualizacją.

W przedmiotowej sprawie z wnioskiem zwrócili się H. B. i K. B. W rejestrze gruntów i budynków obrębu nr [...] jednostka ewidencyjna N, w jednostce rejestrowej [...] figuruje działka ewidencyjna nr [...] - o pow. 0,0798 ha ze wskazaniem Lwh [...] i [...], 2 3/2 jako dokumentów własności dla tej działki, treść wpisów (uwag) współwłaścicieli wskazuje na nieuregulowany stan prawny tej działki.

Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, który definiuje działkę ewidencyjną jako ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Jednorodność pod względem prawnym obszaru stanowiącego działkę ewidencyjną oznacza, że stanowi on przedmiot prawa własności tej samej osoby lub współwłasności tych samych osób. W świetle powyższej regulacji, stan, w którym w ewidencji gruntów wykazany jest jako jedna działka ewidencyjna obszar niejednorodny pod względem prawnym, jako naruszający regułę wynikającą z przepisu § 9 ust. 1 rozporządzenia, winien być wyeliminowany w drodze aktualizacji operatu ewidencyjnego. Polegać ona powinna na wyodrębnieniu obszarów jednorodnych pod względem prawnym, które stanowić będą samodzielne, odrębne działki ewidencyjne.

W przedmiotowej sprawie podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] jednostka ewidencyjna M. N stanowić ma operat techniczny przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 28.07.2015r. za nr [...].

Organ odwoławczy ustalił, że działkę ewidencyjną nr [...] utworzono w trakcie zakładania ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...] miasto N, ogłoszonej w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 9, poz. 77 z dnia 30.08.1966r. Założona została na podstawie przepisów dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, póz. 32).

Porównanie planu sytuacyjnego z 1944 roku z mapą ewidencyjną i jego analiza oraz zapisy dokonane w księgach wieczystych dowodzą, że w skład działki ewidencyjnej nr [...] wchodzą dwie nieruchomości objęte różnymi księgami wieczystymi: nr [...] oraz nr [...]. Księga wieczysta nr [...] obejmuje parcelę budowlaną [...]o pow. 0.0264 ha stanowiącą współwłasność A. A., F. F., K. B. i H. B. Z kolei księga wieczysta nr [...] obejmuje parcelę budowlaną [...] o pow. 0.0590 ha stanowiącą współwłasność E. S. – C. oraz Z. C., A. K., J. K., P. P., A. A., F. F., K. B., H. B., J. K. P., W. P., P. P., M. P. i J. P., C. P., M. G. – P. oraz T. K. Podział parceli budowlanej pb. [...] na nowe pb.[...] i pb. [...] nastąpił na podstawie planu sytuacyjnego podziału z 5 stycznia 1944 r. Akta sprawy zawierają, dostarczoną przez wnioskodawców kopię mapy potwierdzoną za zgodność z dokumentacją przechowywaną w Archiwum Państwowym znak sprawy [...]. Podział został ujawniony w księdze gruntowej Lwh [...] - gm. kat. N stanowiącej ciąg dalszy księgi wieczystej [...] - wpis z 3 marca 1944 r.

Zatem wynika z powyższego, że działka ewidencyjna nr [...] obr. Nr [...] jednostka ewidencyjna M. N narusza przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, ponieważ nie jest jednorodna pod względem prawnym. W świetle definicji działki ewidencyjnej zawartej w ww. przepisie, stan w którym działka obejmuje obszar niejednorodny prawnie, jest stanem niezgodnym z zasadami prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Przeprowadzenie tzw. "rozdzielenia" zawartych w jednej działce nieruchomości będącej przedmiotem odrębnej własności należy co do zasady zaakceptować jako formę aktualizacji ewidencji. Taka zmiana ma charakter przedmiotowo-podmiotowy, gdyż z jej istoty wynika konieczność określenia podmiotów prawa własności, którym w świetle aktualnych wypisów w księgach wieczystych przysługuje to prawo względem wydzielonych działek.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Staroty, iż w przedmiotowej sprawie, punktem wyjścia dla wprowadzenia zmiany w operacie ewidencyjnym, jest plan sytuacyjny podziału parceli budowlanej pb. [...] na pb.[...] i pb. [...], sporządzony przez mierniczego przysięgłego S. W. (L.ks.Zam. 168 z 5 stycznia 1944 r.). Dodać należy, że znajdujące się w aktach sprawy (karta 136) zaświadczenie Sądu Rejonowego, dotyczące Lwh [...] c.d. kw [...] stanowi potwierdzenie, że plan sytuacyjny z 5 stycznia 1944 r. stanowił podstawowy dokument, na podstawie którego ujawniono w tej księdze podział parceli pb. [...].

Już z uwagi na sam fakt, iż ww. plan sytuacyjny podziału parceli pb. [...], sporządzony został w 1944 roku i nie został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nie może w związku z § 36 rozporządzenia, stanowić samoistnej podstawy do wykazania wprost przebiegu granic działek ewidencyjnych odpowiadających powstałym wówczas parcelom. W tej sytuacji należało wykonać prace geodezyjne mające na celu pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych, zgodnie z przepisami § 37-39 rozporządzenia.

Zgodnie z § 45 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepis § 36 rozporządzenia wskazuje, że przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: w postępowaniu rozgraniczeniowym, w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalania i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, przy zakładaniu na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. W razie braku dokumentacji wymienionej w § 36 lub stwierdzenia, że dane w niej zawarte nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych, co wynika wyraźnie z treści przepisu § 37 pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Szczegółowe zasady ustalania przebiegu granic na gruncie wskazują przepisy § 38 i § 39 rozporządzenia.

W tym miejscu przypomnieć należy przepis § 45 ust. 2 rozporządzenia, który wskazuje że przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i § 36 stosuje się odpowiednio oraz ust. 3, zgodnie z którym "przy sporządzaniu dokumentacji określającej przebieg granic działek ewidencyjnych na potrzeby aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 37 - §39 stosuje się odpowiednio". Reasumując, warunkiem koniecznym otwierającym możliwość pozyskania danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w drodze terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie, jest stwierdzenie braku dokumentacji wymienionej w §36 rozporządzenia lub stwierdzenie, że zawarte w niej dane nie są wiarygodne.

W sprawie niezbędnym było pozyskanie danych dotyczących przebiegu granic (współrzędnych punktów granicznych) działek odpowiadającym parcelom budowlanym [...] i [...]. Zawarta w aktach sprawy dokumentacja geodezyjna nr [...], wykonana przez geodetę uprawnionego S. M., aktualizująca informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] w jednostce ewid. N - miasto, jednoznacznie określa przebieg granic nowych działek ewidencyjnych, o jednorodnym stanie prawnym: nr [...] - odpowiadającej parceli budowlanej [...] i nr [...] - odpowiadającej parceli budowlanej [...], wyodrębnionych z działki ewidencyjnej nr [...]. Do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy wyodrębnionymi działkami nr [...] i [...] geodeta wykorzystał dane pomiarowe zawarte na planie sytuacyjnym podziału parceli bud. [...] oraz na szkicu do tego planu. Punkty A, B i C przedstawione na szkicu polowym odpowiadają położeniu punktów na planie sytuacyjnym podziału parceli budowlanej [...] na parcele pb [...] i pb [...]. W protokole ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych w zakresie dotyczącym ustalenia przebiegu granicy pomiędzy parcelą nr [...] i [...] w kolumnie 7 opisującej sposób ustalenia przebiegu granicy geodeta dodatkowo wskazał, iż granica biegnie ścianą konstrukcyjną, biegnącą przez wszystkie kondygnacje budynku, wyprowadzoną ponad połać dachową. Przebieg obwodnicy działki nr [...] czyli tym samym przebieg pozostałych granic wyodrębnionych działek wykonawca ustalił na podstawie analizy zarysu pomiarowego Miasta N - szkic polowy nr 39. Ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych nastąpiło 29.06.2015r. na gruncie, w obecności zainteresowanych stron.

M. P. i J. P. nie zaakceptowali ustalonej granicy. H. B. i K. B. oraz współwłaściciele działki nr [...] K. H., E. S. i R. S. obecni wówczas na gruncie podpisali ww. protokół ustalenia, przyjmując tym samym bez zastrzeżeń ustalony przebieg granicy. Pozostali uczestnicy nie brali udziału w czynnościach ustalenia przebiegu granic, pomimo prawidłowego zawiadomienia.

Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że współrzędne punktów granicznych nowych działek wykonawca pozyskał dokonując ich pomiaru, który poprzedzony został ustaleniem przebiegu granic działek zgodnie z § 37-39 rozporządzenia. Podstawę do ustalenia granic nowych działek nr [...] i [...] stanowiła archiwalna dokumentacja, tj. szkic polowy zarysu pomiarowego, plan podziału parceli oraz analiza stanu na gruncie. Zatem ustalenia dokonano zgodnie z § 39 ust. 3 rozporządzenia. Przebieg obwodnicy działki nr [...] nie uległ zmianie, czyli nie zmieniły się dane ewidencyjne opisujące działki sąsiadujące z nią.

W przypadku, gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, przebieg granic działek ewidencyjnych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli stan ten nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek. Natomiast, gdy spokojnego stanu posiadania nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujący te grunty ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków (§ 39 ust. 3 rozporządzenia}.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach, to nie zasługują na uwzględnienie, gdyż nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zarzuty nie mogą być uwzględnione również z uwagi na obowiązujące przepisy prawa.

Podkreślić należy, że oznaczenia nieruchomości ujawnionych w księgach wieczystych nie realizują przepisu art. 21 ust. 1 ustawy, według którego podstawę (...) oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków" oraz art. 26 ust.1 ustawy z 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece który stanowi, że "podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków" i art. 27 ust.1 z którego wynika, że "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomość. Nadal bowiem figurują w nich dawne parcele budowlane odpowiednio nr [...] i [...], mimo, że już od kilkudziesięciu lat oznaczenia te są nieobowiązujące w ewidencji gruntów i budynków. Dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej w dziale I - O zawierającym oznaczenia nieruchomości na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba, że odrębne przepisy stanowią inaczej. Oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5) a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami, gdyż domniemanie dotyczy prawa, a nie danych faktycznych opisujących nieruchomość. Zmiany w opisie nieruchomości nie naruszają prawa własności.

Starosta działając na wniosek strony w oparciu o dokumentację geodezyjną i kartograficzną nr [...] przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 28.07.2015r. i materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wydał zasadną decyzję zgodną z dyspozycją § 44 pkt. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Te motywy zdaniem organu odwoławczego uzasadniały utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargi na przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli:

1/ do sygn. akt III SA/Kr 1154/18 – E. S. – C. i Z. C. W uzasadnieniu skargi wskazali, że plan sytuacyjny sporządzony w 1944 r. budzi spore zastrzeżenia. Podstawą wiarygodności stanu prawnego nieruchomości są księgi wieczyste oraz wypis z rejestru gruntów i budynków wraz z mapą, a z nich jasno wynika, że do dnia dzisiejszego działka nr [...] składa się z dwóch parcel budowalnych [...] i [...]. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji;

2/ do sygn. akt III SA/Kr 1155/18 – M. P. i J. P. Skarżący zarzucili naruszenie 6, 7, 8, 77, 81, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 K.p.a., § 9 rozporządzenia z 29 marca 2012 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Podnieśli, że organy całkowicie pominęły zarzut niewłaściwej reprezentacji uczestnika postepowania A. A. przez kuratora. Zdaniem skarżących organ oparł się na spornym dokumencie podziału działki z 5 stycznia 1944 r. Podział działki [...] jest sporny, gdyż od 70 lat nie była dzielona a stoją na niej dwa budynki, które nie zostały rozdzielone. Zdaniem skarżących plan sytuacyjny w oparciu, o który podzielono parcele [...] jest niewystarczający. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W jednobrzmiącej odpowiedzi na obie skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując ustalenia i stanowisko prawne.

Na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn.. akt III SA/Kr 1155/18 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 września 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2018 r. o aktualizacji danych ewidencyjnych zawartych w operacie gruntów i budynków - jednostka ewidencyjna M. N - obręb [...], poprzez wprowadzenie zmiany polegającej na wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0.0798 ha nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parceli budowlanej [...] o pow. 0.0264 ha, oraz nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] składającej się z parceli budowlanej [...] o pow. 0.0590 ha".- w ten sposób, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0.0798 ha zmienia oznaczenie na działki:

Nr [...] - o pow. 0.0237 ha odpowiadająca parceli budowlanej pb [...] objętej księgą wieczystą [...] a określonej na planie sytuacyjnym podziału parceli budowlanej pb [...] na parcele budowlane pb [...] oraz pb [...],oraz

nr [...] - o pow. 0.0561 ha - odpowiadająca parceli budowlanej pb [...] objętej księgą wieczystą [...] określonych na planie sytuacyjnym podziału parceli budowlanej pb [...] na parcele budowlane pb [...] oraz pb [...].

Biorąc pod uwagę treść art. 28 K.p.a. stwierdzić należy, że stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowią źródło interesu prawnego właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 28 K.p.a. wyposażając ich w legitymację do występowania z wnioskiem o aktualizacje informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jak i do uczestnictwa w tego rodzaju postępowaniach wszczętych z urzędu bądź na wniosek innych legitymowanych osób. Niewątpliwie również postępowanie w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków ma charakter postępowania administracyjnego, które kończy się podjęciem czynności materialnotechnicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o którym organ tylko zawiadamia, albo postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, kończącego się decyzją administracyjną w sytuacji, gdy zgodnie z przepisem § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza w sprawie aktualizacji postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany.

W tym miejscu wyraźnie wskazać należy, że WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 września 2016 r., sygn.. akt III SA/Kr 461/16 jednoznacznie uznał, że stronami postępowania administracyjnego byli właściciele parceli budowlanej pb [...] obj. KW nr [...] oraz parceli budowlanej pb [...] obj. KW nr [...] opisanych w zaskarżonej decyzji. Przedmiotem postępowania była bowiem sprawa aktualizacji wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmiany polegającej na wydzieleniu z działki ewidencyjnej nr [...] nieruchomości objętych ww. księgami wieczystymi. Z akt sprawy wynika, że właścicielami działki ewidencyjnej nr [...] byli m.in. F. F. i A. A. Byli oni stronami postepowania, do nich również jako właścicieli powyższej działki zostały skierowane decyzje obydwu instancji, na ręce kuratora dla nieznanych z miejsca pobytu. Tymczasem A. A. zmarł w dniu 23 października 1983 r. Te ustalenia faktyczne nie są kwestionowane ani przez organ ani też przez strony postepowania. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego Wydział III Cywilny z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt [...] w sprawie został ustanowiony kurator spadku po zmarłym w dniu 23 października 1983 r. A. A.

W sprawie pojawiły się jednak nowe okoliczności. Z pisma M. P. i J. P. z dnia 11 lutego 2019 r. bezspornie wynika, że A. A. zmarł w Londynie. Uczestnik postepowania pozostawił testament w którym jako wykonawców ostatniej woli wskazał P. F. S., który był jego zięciem i D. K. Z testamentu wynika, że spadkobiercami byli jego syn M. A., córka H. S. i żona E. A. (w testamencie widnieją również adresy zamieszkania spadkobierców). Organy prowadzące postepowanie nie zbadały tej kwestii i nie próbowały odszukać następców prawnych zmarłego uczestnika postepowania. Zaznaczyć przy tym należy, że jednym z wykonawców testamentu był prawnik D. K., który do dnia dzisiejszego prowadzi swoja kancelarię, co bezpośrednio wynika ze strony internetowej. Zatem organ nie powinien mieć najmniejszych problemów, aby się z nim skontaktować. Organy prowadzące postępowanie miały możliwość skontaktowania się również z Wydziałem Konsularnym ambasady Polskiej w Londynie w celu ustalenia obecnych adresów dzieci zmarłego A. A.

W orzecznictwie, które podziela również doktryna, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że spadek uważa się za nieobjęty, kiedy spadkobierca lub spadkobiercy nie objęli go w faktyczne przechowanie, zarząd lub użytkowanie. Chodzi tu o taką sytuację, gdy spadkobierca lub spadkobiercy nie będą mogli wykonywać: czynności zwykłego zarządu; czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu; czynności zachowawczych. Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo przyjmują sytuację, w której do objęcia spadku wystarczy, by nastąpiło ono przez jednego ze spadkobierców, jeśli jest ich wielu, i było to tylko częściowe przyjęcie spadku. W realiach niniejszej sprawy organy nie zbadały czy spadek został faktycznie nieobjęty i czy działanie kuratora spadku było celowe i zasadne. Biorąc pod uwagę dokumenty zebrane w aktach sprawy Sąd ma poważne wątpliwości, że spadek po uczestniku postepowania A. A. można traktować jako nieobjęty skoro po pierwsze istnieją spadkobiercy, a po drugie nikt nie próbował się z nimi skontaktować.

W myśl art. 145 § 1 pkt b P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanki wznowienia postepowania administracyjnego określone zostały w art. 145 K.p.a. i jedną z nich jest to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zaznaczyć należy, że w pojęciu "naruszenia prawa", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., mieszczą się okoliczności, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego bez względu na to, kiedy się one ujawniły. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Dodatkowo w przedmiotowej sprawie zachodzi również przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5, gdyż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Przez "nową istotną okoliczność" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Takie okoliczności w przedmiotowej sprawie bez wątpienia wystąpiły.

Podkreślić jeszcze raz należy, że biorąc pod uwagę całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie za zasadne należy uznać twierdzenie, że w całym postepowaniu administracyjnym miała miejsce nieprawidłowa reprezentacja uczestnika postępowania A. A., gdyż w postepowaniu nie uczestniczyli jego następcy prawni, którzy są wyraźnie wskazani. Tym samym w ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organów administracyjnych będzie zwrócenie się do Sądu Rejonowego o uchylenie kurateli dla spadku nieobjętego po uczestniku postepowania A. A. A ponadto organ ma poczynić ustalenia i kroki faktyczne celem skontaktowania się ze wskazanymi następcami prawnymi, lub też wykonawcą testamentu, aby mogli oni wstąpić do toczącego się postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym wyroku oraz dokonają wnikliwego ustalenia stanu faktycznego. Zaznaczyć wypada, że na tym etapie postepowania przedwczesne i niecelowe byłoby odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu i instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi.