Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 627/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2221 § 1, 2; art. 226 pkt 1; art. 23715 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: § 2 pkt 7; § 5; § 6; § 7 pkt 2 i 14; § 39a pkt 1
journal: Dz.U. 2005 nr 81 poz 716
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz  ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. na decyzję Wojewódzki Inspektor Sanitarny z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zaprowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych i rejestru pracowników narażonych na działanie tych czynników oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania J. M. P. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. ("dalej "skarżąca", "Spółka"), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] czerwca 2021 r. nakazującą Spółce zaprowadzenie rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego i rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych.

Zaskarżona decyzja wydana został w następującym stanie sprawy:

W dniach 14 i 19 maja 2021r. pracownik Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. przeprowadził w Spółce, w sklepie B. Nr [...] przy ul. [...] w L. kontrolę warunków higieny pracy.

W następstwie, po rozpatrzeniu wyników kontroli sanitarnej organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia wymagań sanitarnych w zakładzie pracy i decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nakazał Spółce w zakładzie pracy przy ul. [...] w L. (pkt I decyzji):

1) zaprowadzić rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do 3 grupy zagrożenia,

2) zaprowadzić rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników

biologicznych zakwalifikowanych do 3 grupy zagrożenia,

3) ściany w pomieszczeniu kierownika sklepu doprowadzić do czystości,

4) sufit w pomieszczeniu kierownika sklepu doprowadzić do czystości,

5) sufit w szatni damskiej doprowadzić do czystości,

6) sufit w szatni męskiej doprowadzić do czystości,

7) sufity w łazienkach przy wentylacji mechanicznej doprowadzić do czystości,

8) ściany powyżej glazury w pomieszczeniu myjki doprowadzić do czystości,

9) sufit w pomieszczeniu myjki doprowadzić do czystości,

10) zapewnić oświetlenie dzienne w pokoju kierownika

Na wykonanie obowiązków z pkt 1 i 2 organ I instancji ustalił termin do dnia 30 lipca 2021 r. (pkt II decyzji), a na wykonanie obowiązków z pkt 3-8 termin do dnia 30 września 2021 r. (pkt III decyzji).

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w zakresie pkt I.1) i I.2) nakazujących zaprowadzenie rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do 3 grupy zagrożenia i zaprowadzenie rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do 3 grupy zagrożenia oraz związanego z powyższymi punktu II ustalającego termin wykonania ww. obowiązków.

Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą do egzekwowania od pracodawców obowiązku dokonywania oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy jest art. 226 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm., dalej "k.p."). Realizację powyższego obowiązku regulują również przepisy obowiązującego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm., dalej "rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bhp"). W myśl § 39a pkt 1 tego rozporządzenia pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Zgodnie z § 39a pkt 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp pracodawca prowadzi dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych.

Jak wskazał dalej organ II instancji, kwestię zaś klasyfikacji i wykazu szkodliwych czynników, wykazu prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, szczegółowe warunki ochrony pracowników przez zagrożeniami spowodowanymi przez szkodliwe czynniki biologiczne oraz sposób prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych i rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach reguluje z kolei rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników narażonych na te czynniki (Dz. U. Nr 81, poz. 716 ze zm., dalej "rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych"). Z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych wynika natomiast, że przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych, rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia na działanie szkodliwego czynnika biologicznego, informację na temat potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego, choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy, stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą, wskazówki organów właściwej inspekcji sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby medycyny pracy.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z dokumentacji kontrolnej (protokół kontroli z dnia 19 maja 2021 r. wraz z formularzami kontrolnymi) pracodawca (Spółka) zidentyfikował szkodliwe czynniki biologiczne zaliczane do 2 i 3 grupy zagrożenia występujące w środowisku pracy na stanowiskach pracy funkcjonujących w sklepie B. Nr [...] w L. .

Z zaktualizowanej w styczniu 2021 r. oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk pracy sklepu wynika, że szkodliwym czynnikiem biologicznym zaliczanym do 3 grupy zagrożenia jest koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (wirus SARS-CoV-2). Trafnie zatem ocenił organ I instancji, że ustalenie w dokonanej przez Spółkę ocenie ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy szkodliwego czynnika biologicznego z 3 grupy zagrożenia zobowiązuje pracodawcę do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 zagrożenia oraz prowadzenia rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do 3 grupy zagrożenia.

Organ II instancji podniósł, że ustalenie występowania w środowisku pracy szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do 3 grupy zagrożenia i udokumentowanie tego faktu w ocenie ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy nakłada na pracodawcę spełnienie dodatkowych obowiązków, o których mowa w § 7 pkt 2 i 14 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych. Ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od prowadzenia powyższych rejestrów. Nadto obowiązek zapewnienia ww. rejestrów wynika również z art. 2221 § 2 k.p.

W tych okolicznościach i mając na uwadze, że stosowanie środków zapobiegawczych nie zwalnia pracodawcy od obowiązku prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 oraz rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3, organ II instancji uznał zarzuty sformułowane w odwołaniu za bezzasadne.

W skardze na ostateczną decyzję organu odwoławczego Spółka wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - Aktualizacja informacji o zagrożeniach biologicznych na okoliczności wprowadzenia jedynego zagrożenia zaliczanego do 3 grupy zagrożeń w związku z ogólną sytuacja epidemiczną w kraju.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

a) art 2221 § 1 i 2 k.p. poprzez przyjęcie, że pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia wykazu prac oraz rejestru pracowników i pominięcie przy tym, iż rejestr i wykaz muszą być prowadzone tylko w sytuacji zatrudnienia pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych, podczas gdy pracownicy zakładu pracy skarżącej nie są zatrudnieni w takich warunkach, a możliwość kontaktu z wirusem SARS CoV-2 wynika z obecnej sytuacji epidemiologicznej oraz kontaktów międzyludzkich;

b) § 3 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych oraz Załącznika nr 2 do tego rozporządzenia poprzez niezastosowanie tego przepisu w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, podczas gdy zastosowanie tego przepisu i jego prawidłowa wykładnia powinna była doprowadzić organ do wniosku, że prace prowadzone w zakładzie pracy przy ul. [...] w L. nie znajdują się w wykazie prac wskazanych w rozporządzeniu w pkt 1-7 ani też w punkcie 8, a więc w konsekwencji strona nie ma obowiązków prowadzenia rejestru prac i rejestru pracowników, o których mowa w § 7 pkt 2 i 14 ww. rozporządzenia;

c) § 7 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Spółka jest zobowiązana do prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do 3 grupy zagrożenia;

d) § 7 pkt 14 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Spółka jest zobowiązana do prowadzenia rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do 3 grupy zagrożenia.

2) Naruszenie przepisów postępowania tj.:

a) art. 7. art. 77 i art. 80 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") poprzez brak wszechstronnego rozważenie materiału dowodowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych;

b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

c) art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania w zaskarżonej części.

W uzasadnianiu zarzutów Spółka podniosła, że w większości zakładów pracy (w tym również w B.) zagrożenie związane z SARS CoV-2 nie wynika z procesów pracy, lecz jest związane z ogólną sytuacją epidemiologiczną występującą w danym regionie. Zatem założenie, że ocenę ryzyka zawodowego w takich przypadkach należy prowadzić ściśle w oparciu o rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych nie byłoby prawidłowe.

W ocenie skarżącej, w świetle regulacji punkt 8 Załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych zmienionego z dniem 29 grudnia 2020 r. konieczne jest dokonanie analizy, czy czynniki biologiczne są obecne w miejscu pracy oraz czy wynika to z procesów pracy czy tylko z ogólnej sytuacji epidemicznej. Przyjęcie zaś stanowiska, jakie zajął organ, prowadziłoby do wniosku, że tak naprawdę w każdym zakładzie pracy, w którym następuje styczność z drugą osobą należy sporządzać wykaz prac narażających na działanie czynnika szkodliwego oraz rejestr pracowników, z czym nie sposób się zgodzić.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zgodnie z art. 2221 § 1 k.p. w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych pracodawca stosuje wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe - ograniczające stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Pracodawca prowadzi rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych oraz rejestr pracowników zatrudnionych przy takich pracach (§ 2).

Przy czym, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem art. 2221 k.p. nie uzależnia nałożenia obowiązków w nim wskazanych od faktycznego wystąpienia w zakładzie pracy działania takich czynników (por. wyroki w sprawach sygn. akt: II OSK 3485/18, III SA/Gl 85/20 – orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).

Zgodnie z art. 226 pkt 1 k.p. pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko.

Definicję ryzyka zawodowego zawiera § 2 pkt 7 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp, wydanego na podstawie art. 23715 § 1 k.p. Zgodnie z tym przepisem ryzyko zawodowe to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.

Zgodnie z § 39a pkt 1 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Zgodnie z pkt 3 powyższego przepisu pracodawca prowadzi dokumentację oceny ryzyka zawodowego oraz zastosowanych niezbędnych środków profilaktycznych. Wprawdzie w ww. akcie nie zaproponowano wzoru formularza do takiej dokumentacji i nie ma jednolitego wzorca dla takiego dokumentu niemniej jednak jak wynika z regulacji art. 39a pkt 3 tego rozporządzenia dokument potwierdzający dokonanie oceny ryzyka zawodowego powinien uwzględniać w szczególności: 1) opis ocenianego stanowiska pracy (...), 2) wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynników środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 3) datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny.

Stosownie z kolei do regulacji § 5 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, przed wyborem środka zapobiegawczego pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności:

1) klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych;

2) rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia na działanie szkodliwego czynnika biologicznego;

3) informację na temat:

a) potencjalnego działania alergizującego lub toksycznego szkodliwego czynnika biologicznego,

b) choroby, która może wystąpić w następstwie wykonywanej pracy,

c) stwierdzonej choroby, która ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą;

4) wskazówki organów właściwej inspekcji sanitarnej, Państwowej Inspekcji Pracy oraz jednostek służby medycyny pracy.

Zgodnie z § 6 w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, ocena ryzyka powinna być aktualizowana w szczególności w odniesieniu do zmian mających znaczenie dla zdrowia pracowników w miejscu pracy.

Klasyfikację szkodliwych czynników biologicznych określa Załącznik nr 1 do. rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, dzieląc je na cztery grupy zagrożenia. Podział ten opiera się na potencjalnym niebezpieczeństwie wywołania chorób u ludzi, przy czym grupa 1 dotyczy czynników, które w najmniejszym stopniu powodują niebezpieczeństwo wywołania chorób, a grupa 4 – czynników niebezpiecznych, wywołujących ciężkie choroby u ludzi.

Jak trafnie zauważyły organy koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (wirus SARS-CoV-2), zgodnie z Załącznikiem nr 1 do ww. rozporządzenia został zakwalifikowany do 3 grupy zagrożenia, na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2020 r., poz. 2234).

Nie ulega przy tym wątpliwości, że panujący stan epidemii wpływa na warunki pracy i zagrożenia z tym związane, szczególnie w zakładach pracy z sektora handlowego.

Nie jest też w sprawie sporne, że skarżąca zidentyfikowała szkodliwy czynnik biologiczny zakwalifikowany do grupy 3 zagrożenia występujący w środowisku pracy. Z protokołu kontroli wynika, że czynniki szkodliwe na stanowiskach pracy to szkodliwe czynniki biologiczne zaliczane do 2 i 3 grupy zagrożenia. Ustalenie występowania w środowisku pracy szkodliwych czynników biologicznych z 3 grupy zagrożenia wynika też wprost ze znajdującej się w aktach i podlegającej ocenie organów zaktualizowanej w styczniu 2021 r. oceny ryzyka zawodowego dla stanowisk pracy sklepu B. Nr [...] w L. (k.[...] akt admin.). Jak wynika z tego dokumentu skarżąca przy tym czynniku biologicznym wskazała na dwa możliwe i zasadnicze skutki zagrożenia: choroba układu oddechowego COVID-19 o przebiegu od bezobjawowego do ostrego ze skutkiem śmiertelnym i stres, depresja, nerwowość, izolacja społeczna itp. Oceniła zarówno skutek, prawdopodobieństwo i ryzyko oraz wskazała sposób zapobiegania. Skoro zaś dowód ten znajduje się w aktach sprawy, podlegał ocenie organów, to tym samym za bezprzedmiotowy należało uznać wniosek skarżącej zawarty w skardze o dopuszczenie dowodu z tego dokumentu.

Skarżąca wskazała w skardze, że aktualizacji oceny ryzyka dokonała w związku z sytuacją epidemiczną w kraju oraz na skutek realizacji ustawowego obowiązku dokonania takiej aktualizacji. Niemniej jednak, w ocenie skarżącej, samo dokonanie aktualizacji oceny ryzyka zawodowego z uwagi na uwzględnienie sytuacji epidemiologicznej w danym regionie, a nie z uwagi na proces pracy, gdyż skarżąca nie jest zakładem pracy, w którym prowadzone są prace wykazane w Załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych (zarówno w poz. 1-7 jak i w poz. 8) nie oznacza, że skarżąca zobowiązana jest do prowadzenia wskazanych przez organ rejestrów. Swoją argumentację skarżąca, jak wyjaśniła, wyprowadziła z informacji Głównego Inspektoratu Pracy zawartych na stronie internetowej tego podmiotu co do oceny ryzyka zawodowego (https://www.pip.gov.pl).

Z argumentacją skargi nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze wyjaśnić należy, że wszelkie broszury informacyjne, czy informacje podane na stronie Głównego Inspektoratu Pracy, czy innego organu administracji nie mogą być źródłem prawa ani podstawą do stosowania zwolnień z obowiązków nałożonych ustawą, choć mogą być pomocne przy jego wykładni. Po drugie, jak sama nazwa tej informacji wskazuje dotyczy ona oceny ryzyka zawodowego z związku z pojawieniem się w zakładach pracy nowego zagrożenia spowodowanego szkodliwym czynnikiem biologicznym – wirusem SARS –CoV-2, a nie kwestii obowiązków pracodawcy mających miejsce ex post, kiedy ta ocena została już dokonana i wskazany czynnik biologiczny został przez pracodawcę w jego zakładzie pracy stwierdzony. Po trzecie jak wskazano w tym dokumencie celem analizy w nim opisanej nie jest sporządzenie dokumentacji z oceny ryzyka zawodowego, lecz wdrożenie środków technicznych i organizacyjnych ograniczających ryzyko zachorowania pracowników na COVID-19 i po czwarte zwrócono uwagę, że każdy z przypadków jest odmienny i wymaga odrębnego podejścia, zarówno na etapie oceny ryzyka, jak i podejmowanych działań zapobiegawczych i korygujących.

Niewątpliwie jednak, jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów prawa zidentyfikowanie danego czynnika biologicznego w miejscu pracy, zależnie od jego przynależności do jednej z grup, wpływa na zakres i rodzaj obowiązków pracodawcy.

Postanowienia § 7 pkt 2 i 14 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych stanowią, że stosowanie środków zapobiegawczych nie zwalnia pracodawcy od obowiązku:

- prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia, w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej, uwzględniającego w szczególności informacje dotyczące: liczby pracowników wykonujących te prace, wykazu czynności, podczas których pracownik jest lub może być narażony na działanie szkodliwych czynników biologicznych, imienia, nazwiska, stanowiska oraz telefonu kontaktowego pracodawcy lub osoby przez niego upoważnionej do nadzoru w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt 2);

- prowadzenia rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagrożenia, w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej, uwzględniając w szczególności informacje dotyczące: rodzaju wykonywanej pracy, stopnia zagrożenia spowodowanego działaniem szkodliwego czynnika biologicznego, awarii i wypadków związanych z narażeniem na działanie szkodliwego czynnika biologicznego, wyniku przeprowadzonej oceny ryzyka z podaniem nazwy szkodliwego czynnika biologicznego i grupy zagrożenia, liczby pracowników narażonych na działanie szkodliwego czynnika biologicznego, imienia, nazwiska, stanowiska oraz telefonu kontaktowego osoby odpowiedzialnej u pracodawcy do za bezpieczeństwo i higienę pracy oraz ochronę zdrowia pracowników.

Brzmienie powyższych regulacji, wbrew zarzutom skargi, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Skoro Spółka ustaliła występowania w środowisku pracy szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do 3 grupy zagrożenia i udokumentowała ten fakt w ocenie ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w swoim zakładzie, to słuszne jest stanowisko organów, że w świetle obowiązujących przepisów ziścił się po stronie skarżącej obowiązek z § 7 pkt 2 i 14 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych. Jak trafnie zauważył również organ odwoławczy ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstęp w tym zakresie. To ustalenie było wystarczające do podjęcia kontrolowanej decyzji. Zwrócić również uwagę należy, że zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, że zawsze punktem wyjścia w procesie wykładni danego przepisu powinna być analiza jego kontekstu językowego. Jeżeli zatem przepis jednoznacznie i wprost formułuje normę postępowania, to właśnie tak należy ów przepis rozumieć. Pierwszeństwo językowych reguł wykładni jest wręcz podstawowym warunkiem funkcjonowania praw w państwie prawnym. Jeśli wbrew jasnemu pod względem językowym sformułowaniu przepisu nadałoby mu się jakieś inne znaczenie, aniżeli to oczywiste znaczenie językowe, wówczas rola ustawodawcy byłaby tylko pozorna. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas - zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda - nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni – za wyrokiem w sprawie sygn. akt III SA/Lu 858/13, CBOSA.

Do powyższego odnosi również Załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych, regulujący wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych, których dotyczą ww. rejestry. (zob. § 3 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych).

Przy czym, wbrew zarzutom skargi brak odwołania się w podstawie prawnej do tych regulacji nie może stanowić o wadliwości podjętego rozstrzygnięcia. Przypomnieć bowiem należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy do czynienia z kontrolą decyzji organu w zakresie nakazu aktualizacji oceny ryzyka zawodowego o zagrożenie związane z epidemią COVID-19, gdzie obowiązkiem organu jest szczegółowe odniesienie się do powyższych unormowań ale z sytuacją nałożenia na pracodawcę obowiązków będących konsekwencją stwierdzenia w ocenie ryzyka narażenia na określony czynnik biologiczny z grupy 3.

Dla porządku jednak wyjaśnić należy, że w Załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych wskazano siedem konkretnych rodzajów prac, którymi są: praca w zakładach produkujących żywność, praca w rolnictwie, praca, podczas której dochodzi do kontaktu ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego, praca w jednostkach ochrony zdrowia, w tym w pomieszczeniach izolacyjnych i zakładach, gdzie są wykonywane badania pośmiertne, praca w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych lub diagnostycznych, praca w zakładach gospodarki odpadami oraz praca przy oczyszczaniu ścieków. Powyższe wyliczanie nie jest zamknięte - pod poz. 8 wskazano, że dotyczy to również innej od wymienionej w lp.1-7 pracy, w przypadku której wynik oceny ryzyka, przeprowadzonej zgodnie z § 5 i § 6 rozporządzenia, wskazuje, że czynniki biologiczne mogą być obecne w środowisku pracy. Istotne przy tym jest to, że takie brzmienie pkt 8 Załącznika nr 2 do rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych obowiązuje od 29 grudnia 2020 r., na mocy rozporządzenia z dnia 11 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. z 2020 r., poz. 2234). Zostało wprowadzone zatem w tym czasie co zakwalifikowanie koronawirusa SARS-CoV-2, do 3 grupy zagrożenia. Niewątpliwie u celu wprowadzenia przedmiotowego obowiązku leżała ochrona pracowników przed potencjalnym szkodliwym skutkiem wystąpienia tego wirusa.

I o ile można by zgodzić się ze skarżącą, iż na tym etapie nie mieści się ona w pozycjach 1-7 wykazu, o tyle nie sposób podzielić jej stanowiska, iż nie jest ona również zakładem pracy o jakim mowa w pkt 8 tego wykazu. Pierwotne brzmienie pkt 8 stanowiło "Praca w innych okolicznościach niż wymienione w lp. 1-7, podczas której jest potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych". Na kanwie pkt 8 Załącznika nr 2 w brzmieniu sprzed 29 grudnia 2020 r. wykształciło się w orzecznictwie jednolite stanowisko, że "pojęcie "potwierdzonego narażenia" należy rozumieć jako potencjalne narażenie, które może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, niezależnie od tego czy wystąpiło dotychczas w kontrolowanym zakładzie, czy też w statystykach w obrębie większego obszaru. Wystarczy zatem, że rodzaj wykonywanych czynności powoduje kontakt z czynnikiem biologicznym, będącym zagrożeniem dla zdrowia pracownika, aby zaktualizował się obowiązek prowadzenia odpowiedniego rejestru przez pracodawcę." – por. wyrok w sprawie sygn. akt III SA/Kr 1350/20, CBOSA i powołane tam orzecznictwo.

Tym bardziej w obecnym brzmieniu powyższego unormowania nie może budzić wątpliwości, że skarżącą jest zakładem pracy, w której świadczona jest praca o jakiej mowa w pkt 8 Załącznika nr 2. Niewątpliwie wynik oceny ryzyka wskazuje, że czynnik biologiczny – wirus SARS-Cov- 2 może być obecny w środowisku pracy.

Biorąc pod uwagę szczególną transmisyjność tego rodzaju koronawirusa, a także powyższe uwagi błędne jest, w ocenie sądu, twierdzenie Spółki, że żaden z jej pracowników nie jest zatrudniony na stanowisku pracy, gdzie występuje ten wirus. Bez wątpienia do miejsc i sytuacji pracy, w których prawdopodobieństwo kontaktu z osobą potencjalnie zarażoną lub skażonymi nim przedmiotami i pomieszczeniami jest największe należą przede wszystkim stanowiska pracy, na których wykonywane są zadania wymagające kontaktu z klientami lub innymi osobami z zewnątrz zakładu pracy. Osoby, te z powodu charakteru wykonywanej pracy niewątpliwie należą do grupy podwyższonego ryzyka. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, że żaden z jej pracowników nie ma styczności z tym czynnikiem w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Nie można też postawić tak ogólnego wniosku, jak chce skarżąca, że tak naprawdę w związku z sytuacją epidemiczną w kraju w każdym zakładzie pracy należałoby sporządzić wykaz prac narażających na działanie tego czynnika szkodliwego oraz rejestr pracowników. Przede wszystkim bowiem pamiętać należy, że jak wynika z powołanych na wstępie przepisów Kodeksu pracy i przepisów wykonawczych obowiązek dokonania oceny ryzyka zawodowego, organizacja i sposób jej przeprowadzenia należy do pracodawcy i jest również podstawą profilaktycznej ochrony zdrowia jego pracowników. Każdy też przypadek, jak już wspomniano, wymaga indywidualnej oceny, a od dokonanych przez pracodawcę czynności zależą jego obwiązki. W tej konkretnej sprawie skarżącą przyznała i znajduje to potwierdzenie w aktach, że zagrożeniem biologicznym w jej zakładzie pracy – w sklepie B. Nr [...] w L. , jest ryzyko zakażania koronawirusem zespołu ostrej niewydolności oddechowej 2 (wirus SARS –CoV-2), co zostało udokumentowane w ocenie ryzyka zawodowego. Jeżeli więc pracodawca zidentyfikował ten czynnik szkodliwy w swoim środowisku pracy, to zobowiązany jest wykonać nałożone na niego ustawowe obligatoryjne obowiązki, o których mowa w art. 2221 § 2 k.p. i § 7 pkt 2 i 14 rozporządzenia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych. Poza tym skoro sam pracodawca stwierdził narażenie na dany czynnik biologiczny, to prowadzenie postępowania dowodowego dla wykazania czy ono rzeczywiście realnie w miejscu pracy występuje nie jest, wbrew zarzutom skargi, konieczne.

Podsumowując, w okolicznościach niniejszej sprawy, organy działały na podstawie prawa, podjęły niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do załatwienia sprawy. Dokonały jego oceny w granicach swobodnej oceny dowodów i prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, a swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu podjętych decyzji wskazując fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Dlatego też zarzuty skargi co do naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego i procesowego uznać należy za chybione.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.

Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym złożyły obie strony.