Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 2785/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Małgorzata Szamocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu podatkowym -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpoznaniu odwołania J. S. z dnia [...] lipca 2003r. od decyzji Wójta Gminy O. z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia łącznego zobowiązania pieniężnego, orzekło utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że J. S. solidarnie w pozostałymi współwłaścicielami gospodarstwa rolnego położonego we wsi Z. odpowiada za zaległość podatkową w wysokości 885,20zł. z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego ciążącego na współwłaścicielach gospodarstwa. Uznał, że brak zgody pomiędzy współwłaścicielami co do sposobu użytkowania gospodarstwa, nie stanowi przesłanki uprawniającej do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych.

J. S. odwołała się od w/w decyzji do organu wyższej instancji. W odwołaniu stwierdziła, że grunty, od których jest naliczany podatek stanowią ugory i dlatego nie powinny być w ogóle opodatkowane. Opisała również swoją skomplikowaną sytuację rodzinną i podniosła, że jedynym źródłem jej utrzymania jest renta.

SKO w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że Wójt Gminy O. wydał decyzję zgodną z procedurą postępowania przewidzianą bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. W myśl art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa organ podatkowy jedynie może lecz nie musi umorzyć, na wniosek podatnika, w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przesłankami takiego umorzenia są tylko przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przepis ten pozostawia swobodnej ocenie organu podatkowego decyzję czy w stanie faktycznym występują przesłanki uzasadniające przyznanie podatnikowi tego rodzaju ulgi.

Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyraził pogląd, że ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Jest to np. utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Organ drugiej instancji potwierdził stanowisko Wójta Gminy, że żadne okoliczności nadzwyczajne w sprawie J. S. nie wystąpiły. SKO podkreśliło, że organ pierwszej instancji stosował wobec podatniczki instytucję umorzenia zaległości podatkowych, umarzając kwotę 552,90zł. oraz uznało, że organ pierwszej instancji w sposób wszechstronny i pełny wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Ocena ustalonych w ten sposób okoliczności faktycznych znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. J. S. wniosła skargę, zaskarżając również decyzję Wójta Gminy O. Skarżąca ponownie opisała bardzo skomplikowaną sytuację rodzinną, majątkową oraz przebieg toczącego się postępowania spadkowego. Zaprezentowała szereg ogólnych zarzutów dotyczących pracy i funkcjonowania organów i urzędów państwowych.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, iż nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji wniosło o oddalenie skargi. Uznało, że zarzuty podniesione w skardze mogą być ewentualnie przedmiotem odrębnych postępowań, ponieważ ich zakres wykracza poza granice postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 67 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926) – ord. pod., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Umorzenie zaległości podatkowej w trybie art. 67 Ordynacji podatkowej jest sposobem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, którego istotą jest ostateczne odstąpienie od poboru podatku po upływie terminu jego płatności.

Instytucja umorzenia zaległości podatkowej poprzez wydanie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną, która pozwala organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę.

Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. Przed wydaniem decyzji organ podatkowy jest zobowiązany z urzędu podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zgodnie z treścią art. 122 w zw. z art. 187 §1 ord.pod oraz przeprowadzić analizę okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia wskazanych w treści przepisu. Przesłankami tymi są: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Ustalenia organu podatkowego powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W konsekwencji sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach "uznania administracyjnego" sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury.

Na tle złożonej przez J. S. skargi do WSA w Warszawie należy powiedzieć, że organy podatkowe przeprowadziły stosowne postępowanie wyjaśniające. Analiza sytuacji w której znajduje się podatniczka doprowadziła organy podatkowe do wniosku, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające odstąpienie od poboru należnego podatku.

Należy stwierdzić, że organy podatkowe postąpiły prawidłowo, koncentrując się w toku wszczętego na wniosek J. S. postępowania podatkowego, na zbadaniu i weryfikacji okoliczności, które mogły uzasadniać umorzenie lub odmowę umorzenia zaległości podatkowej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, organy podatkowe obu instancji wyprowadziły wnioski, że niewyjaśnione sprawy spadkowe, nieporozumienia rodzinne nie stanowią okoliczności uzasadniających zastosowania wobec skarżącej ulg podatkowych. Wskazany tok rozumowania organów, choć subiektywny to jednak mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu w toku postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek podjętego rozstrzygnięcia. Wydana zatem na ich podstawie decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowych nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy administracji uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek.

Wreszcie Sąd stwierdził, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły treści art. 191 ord. pod. regulującej zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym. Oczywiście sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości pozostaje już poza kontrolą sądowoadministracyjną. Dlatego uznaniowy charakter decyzji nie wyklucza sądowej ich kontroli, lecz z natury swej zakres tej kontroli ogranicza do badania zgodności z regułami prawa drogi podejmowania tego rodzaju decyzji.

Sąd wziął pod uwagę także fakt, iż decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę musi być również należycie uzasadniona. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie dowodowe i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału uznały, iż nie zaistniały przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych w łącznym zobowiązaniu pieniężnym. Droga postępowania organów podatkowych w tym zakresie uznana została za zgodna z prawem. Natomiast argumentacja przyjęta przez organy podatkowe mieściła się w granicach zakreślonych przez art. 191 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy p.s.a. skargę należało oddalić, co orzeczono w sentencji.