Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1150/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. H., D. H. i L.H. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżących K. H., D. H. i L. H. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., Nr [...] i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie D., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] zajętej pod drogę publiczną.

Orzeczenie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa własności nieruchomości części nieruchomości położonej w miejscowości G., gmina [...], zapisanej w KW Nr [...], oznaczonej w projekcie podziału jako działka nr [...] o pow. [...]ha.

Od decyzji tej odwołanie złożyła dotychczasowa właścicielka przedmiotowej nieruchomości – K. H. W swym odwołaniu podniosła, że w latach 1998-2000 działka była uprawiana rolniczo, oraz że urządzony na jej nieruchomości wjazd z drogi krajowej nr [...] był przez nią użytkowany i utrzymywany nieprzerwanie od zakupu nieruchomości w 1993r.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że w prowadzonym postępowaniu organ wojewódzki w niedostateczny sposób udokumentował zajęcie przedmiotowego gruntu pod drogę i władanie nią przez podmiot publicznoprawny przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności spornej nieruchomości. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ wojewódzki wskazał, że jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie, działka nr [...] zajęta była pod drogę krajową [...] przed dniem 1 stycznia 1999 r. Na działce niniejszej urządzony został nasyp drogowy, na którym zarządca drogi sprawując władztwo publiczne w imieniu Skarbu Państwa wykonywał nadzór ochronny przez prace z zakresu bieżącego utrzymania polegające m.in. na wykaszaniu trawy i utrzymaniu czystości. Powyższe potwierdziła dotychczasowa właścicielka nieruchomości – K. H. Jednocześnie organ wskazał, że nie udało mu się uzyskać jednoznacznych dowodów w postaci map odzwierciedlających faktyczny przebieg drogi krajowej przez działkę nr [...] na dzień [...] grudnia 1998 r.

Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad złożył odwołanie do Ministra Infrastruktury podnosząc błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz błędne uznanie braku przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w tym: art. 7, 75 § 2 oraz 77.

Po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 20111 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] zajętej pod drogę publiczną. W uzasadnieniu Minister stwierdził, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność K. H., L. H. i D. H., a zatem nie była własnością Skarbu Państwa. Wskazał nadto, że na mocy uchwały Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych, droga o nr [...] relacji [...] granica państwa została zaliczona do kategorii dróg krajowych. Minister zauważył także, że w aktach sprawy znajduje się kopia mapy zasadniczej potwierdzająca przebieg drogi krajowej w gminie [...], obręb [...] wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. z zaznaczeniem działki nr [...] pod drogę. Zdaniem Ministra z dokumentu tego wynika, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka zajęta była pod drogę publiczną.

Od decyzji powyższej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. H., D. H. i L. z H., zarzucając naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające reformę publiczną poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że ich nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że mapy, na które powołuje się Minister Infrastruktury, pokazujące zajęcie gruntu stanowiącego działkę nr [...], wykonane zostały po roku 1999 r. Nie mogą one zatem stanowić dowodu na przebieganie przez przedmiotową działkę drogi. Zdaniem skarżących kąt nachylenia nasypu drogowego na przedmiotowej nieruchomości umożliwiał użytkowanie jej rolniczo. Ponadto skarżący wskazali, że ich zdaniem w trakcie całego przeprowadzonego w sprawie postępowania Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad nie wykazała, że sprawowała rzeczywiste władztwo nad gruntem niniejszej nieruchomości.

Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie gdyż decyzja organu II instancji narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Prawidłowo organ przyjął, że stosując powyższy przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. a tymi przesłankami są:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.

W rozpoznawanej sprawie organ II instancji uznał, że co do przedmiotowej nieruchomości zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Jednakże, zdaniem Składu orzekającego, ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska.

Nie budzi wątpliwości i jest to między stronami niesporne, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] wydzieloną z działki nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. była współwłasnością osób fizycznych – K. H..., L. H. i D. H.i w tej dacie była fragmentem wymienionej działki [...].

Jest także niewątpliwe, że na mocy uchwały Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych droga nr [...] relacji [...] należała do kategorii dróg krajowych.

Na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich, zgodnie z którym droga [...] została zaliczona do kategorii dróg krajowych.

Wbrew stanowisku Ministra Infrastruktury, brak jest natomiast, w ocenie Sądu dowodów, które w sposób niewątpliwy potwierdzałyby, że objęta kontrolowaną w niniejszej sprawie decyzją nieruchomość, w dniu 31 grudnia 1998 r. była faktycznie zajęta pod omawianą drogę.

Przesłanki tej nie dowodzi kopia mapy potwierdzająca zdaniem organu przebieg drogi krajowej w gminie [...], obręb [...] wg stanu na dzień 31.12.1998 r. z zaznaczeniem zajętości działki [...] pod drogę publiczną.

Mapa ta jest w praktyce szkicem, nie jest materiałem archiwalnym, wykonana została po 1999 r. w celu ukazania projektu podziału działki. Jest nieczytelna jeśli chodzi o jasne odzwierciedlenie przebiegu drogi i jej zajętości oraz brak jest danych na jakich dokumentach oparty został wniosek, że odzwierciedla ona przebieg drogi w dniu 31.12.1998 r.

Oświadczenie Zastępcy Kierownika Rejonu w S. na które powołał się Zastępca Dyrektora Oddziału w B. Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, z dnia [...] kwietnia 2010 r. o ustawowym zobowiązaniu do wykonywania na tej nieruchomości prac porządkowych oraz utrzymywania i konserwacji zieleni budzi wątpliwości. Nie omawia ono bowiem wykonywanych czynności faktycznych na spornym terenie ani nie ma w nim zapisu, który pozwoliłby przyporządkować jego treść do konkretnie omawianej działki. Wskazuje jedynie, że sporna działka nr [...] zlokalizowana jest na długości nasypu drogowego drogi krajowej nr [...].

Także kosztorys ofertowy wykonania odnowy drogi i protokół prac dodatkowych wykonywanych przez Przedsiębiorstwo Budowlano-Usługowe "X" z dnia [...] października 1994 r. nie stanowią dowodu, że na działce [...] były prowadzone prace pielęgnacyjne lub związane z utrzymaniem porządku. Dokumenty te odnoszą się jedynie do prac modernizacyjnych wykonywanych w obrębie jezdni i pobocza nie zaś porządkowo – pielęgnacyjnych, będących przedmiotem zainteresowania w niniejszej sprawie w odniesieniu do skarp drogowych. Stanowią więc dowód prowadzenia robót modernizacyjnych drogi a nie czynności bieżącej konserwacji.

Podkreślić należy, że wymóg zajętości nieruchomości pod drogę publiczną, w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r., sprowadza się do faktycznego zajęcia danej nieruchomości pod drogę, a tej okoliczności nie potwierdzają wskazane wyżej dokumenty.

Zdaniem Sądu nie zostało w sprawie wyjaśnione – w sposób nie budzący wątpliwości – że została spełniona przesłanka faktycznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31.12.1998 r. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie upoważnia do wysnucia takiego wniosku.

Tym samym, jeśli organ zajmuje w tym przedmiocie odmienne stanowisko, to winien przedstawić stosowne dowody na jego potwierdzenie.

Jeśli organ II instancji zgromadzi stosowne dowody, to w zależności od ich treści, stwierdzi nabycie tej nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r., lub przedstawi sprawę organowi I instancji w celu rozpoznania, stosownie do obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem wskazanego przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10.1998r. a także art. 7 i 77 § 1 k.p.a. co uzasadnia jej uchylenie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem wskazanych wyżej argumentów.

Przede wszystkim ustali zatem czy przedmiotowa nieruchomość stanowiąca działkę [...] w dacie 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną, a w sytuacji gdy ta przesłanka znajdzie potwierdzenie, ustali czy na tej nieruchomości było wykonywane władztwo publiczno-prawne i w czym się przejawiało. Organ będzie miał na uwadze, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i jego ocenie zgodnie z regułą określoną w art. 80 kpa pozwoli na wydanie decyzji zgodnej z prawem.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.