Wyrok NSA oz. w Katowicach, sygn. akt II SA/Ka 2373/98
NSA oz. w Katowicach
Data orzeczenia: 2000-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Cudzoziemcy
Powołane przepisy: article: art. 2b, art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 lutego 1998 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy społecznej.
Teza: Dla otrzymania przez cudzoziemca świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie wystarczy spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 32 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. Niezależnie bowiem od warunku nieprzekraczania tzw. kryterium dochodowego, uregulowanego w art. 4 ust. 1 ustawy, konieczne jest spełnienie przez tę osobę wymogu z art. 2b ustawy o pomocy społecznej.

TEZY

Dla otrzymania przez cudzoziemca świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie wystarczy spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 32 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./. Niezależnie bowiem od warunku nieprzekraczania tzw. kryterium dochodowego, uregulowanego w art. 4 ust. 1 ustawy, konieczne jest spełnienie przez tę osobę wymogu z art. 2b ustawy o pomocy społecznej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Anatolija I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z 6 maja 1998 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 16 marca 1998 r. (...) Kierownik Działu Świadczeń Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. odmówił Anatolijowi I. pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Organ pierwszej instancji powołał się na przepis art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawca będący cudzoziemcem nie ma zezwolenia na pobyt stały i nie posiada statusu uchodźcy. Nie spełnia więc warunków określonych w art. 2b ustawy o pomocy społecznej.

W odwołaniu Anatolij I. podniósł, że chociaż nie ma oficjalnego zezwolenia na pobyt stały w Polsce, to zmuszony jest stale przebywać na terytorium tego kraju, gdyż postanowieniem Prokuratury Wojewódzkiej w C. z 30 sierpnia 1996 r. orzeczono wobec niego zakaz opuszczania Polski. Nie może ubiegać się o zezwolenie na pobyt stały, ponieważ utracił dokumenty tożsamości, a Ambasada Ukrainy powiadomiła go, że nowy paszport może uzyskać wyłącznie na Ukrainie. Nie może liczyć na pomoc od rodziny w L. Nie ma wiele możliwości, by zarobić na swoje utrzymanie. Ma znajomych w C., u których może mieszkać, ale nie mają oni środków na jego utrzymanie. Do tego czasu pracował dorywczo. Nie może znaleźć pracodawcy, który zatrudniłby go oficjalnie.

Decyzją z 6 maja 1998 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na art. 2b i art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ stwierdził, że odwołujący się nie należy do żadnej z grup cudzoziemców uprawnionych do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej.

11 marca 1998 r. w obecności pracownika socjalnego oświadczył, że nie posiada pozwolenia na pobyt stały ani nie ma statusu uchodźcy.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anatolij I. zarzucił, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z demokratycznym prawem, które powołane jest, aby w sposób humanitarny regulować stosunki socjalne między jednostkami w społeczeństwie. Dodał, iż faktycznie jego wniosek nie jest skargą, lecz pytaniem: do kogo ma się zwracać z prośbą o pomoc?

Pismem z 5 lipca 1998 r. Anatolij I. potwierdził, że podtrzymuje swoją skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z 6 maja 1998 r. (...).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 21 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Sąd umocowany jest do kontroli decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona wymogom prawa.

Powyższa ocena odnosi się w pierwszym rzędzie do norm prawa materialnego. Przyznawanie zasiłku celowego, o który ubiegał się Anatolij I. regulują przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /w czasie wydania zaskarżonej decyzji tekst jednolity zamieszczony był w Dz.U. 1993 nr 13 poz. 60 ze zm./. Na mocy art. 32 ust. 1 tej ustawy, zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Organy administracyjne trafnie jednak przyjęły, że dla otrzymania tego świadczenia nie wystarczy spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z przytoczonego przepisu. Niezależnie, bowiem od warunku nieprzekraczania tzw. kryterium dochodowego, uregulowanego w art. 4 ust. 1 ustawy, konieczne jest spełnienie przez tę osobę wymogu z art. 2b ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, iż prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcom zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadającym zezwolenie na pobyt stały lub status uchodźcy, jeżeli umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Anatolij I. nie jest obywatelem polskim. Z akt sprawy wynika, że jest obywatelem Ukrainy. Jako cudzoziemcowi, prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługiwałoby mu, gdyby:

- zamieszkiwał i przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

- posiadał zezwolenie na pobyt stały lub status uchodźcy.

Skarżący nie spełniał tego ostatniego, alternatywnie sformułowanego, warunku.

Należy przy tym dodać, że zagadnienie prawa do pomocy społecznej dla cudzoziemców nie jest uregulowane odmiennie w Konwencji Konsularnej między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą, sporządzoną w W. 8 września 1991 r. /Dz.U. 1994 nr 60 poz. 248/. W konsekwencji należało przyjąć, że Anatolij I. nie spełnił przesłanek wynikających z hipotezy art. 2b ustawy o pomocy społecznej, a co za tym idzie, nie można było uwzględnić jego wniosku o przyznanie mu zasiłku celowego. W związku z okolicznościami podnoszonymi przez Anatolija I. w odwołaniu i w skardze trzeba wskazać, że sprawy dotyczące:

- zastosowania środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju,

- uzyskania zezwolenia na zatrudnienie w Polsce,

- uzyskania karty stałego pobytu lub statusu uchodźcy nie należą do kompetencji organów pomocy społecznej.

Skarżący był informowany przez te organy oraz organy do spraw zatrudnienia o sposobach załatwienia spraw związanych z uzyskaniem zatrudnienia oraz o potrzebie uzyskania karty stałego pobytu lub statusu uchodźcy. Organy administracyjne nie naruszyły więc obowiązku udzielania informacji, wynikającego z art. 9 Kpa. W tym miejscu można stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia także innych norm proceduralnych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Warto jeszcze zaznaczyć, że trudności skarżącego ze spełnieniem wymogów z art. 2b ustawy o pomocy społecznej są efektem m.in. utraty dokumentów tożsamości. Wydanie nowych dokumentów było zaś przedmiotem postępowania przed Wydziałem Konsularnym Ambasady Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, a nie przed polskimi władzami.

Wobec powyższego, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, skargę należało oddalić.