Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1659/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 494 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [....] kwietnia 2014 r. nr [....] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej I. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 1 420 (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny( Sąd I instancji, Sąd) w Warszawie wyrokiem z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1901/14, oddalił skargę [...] z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (prezes UOKiK) z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu i produktu nieodpowiadającego wymaganiom w zakresie jakości handlowej.

Do wydania przedmiotowego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach [...]-[...] września 2012 r. Inspektorzy WIJH w hurtowni [...] Sp. z o.o., zlokalizowanej w [...],[...][...] pobrali do badań laboratoryjnych próbki z:

1. partii 100 kg filetów z dorsza bałtyckiego z/sk, (Gadus morhua) pojedynczo mrożonych IQF, głęboko mrożonych o zawartości glazury 10%, w opakowaniach a'5 kg, kraj pochodzenia Polska, rejon połowu FAO 27IIID, w cenie sprzedaży 22,83 zł/kg, o łącznej wartości 2.283,00 złotych, oznaczonych datą minimalnej trwałości 17.11.2012r. i datą produkcji 17.11.2011r., wyprodukowanych w Polsce dla [...] S.A. ul. [...],[...][...], zwanych dalej filetami z dorsza bałtyckiego;

2. partii 485 kg filetów z mintaja (Theragra chalcogramma) b/s indywidualnie mrożonych, glazurowanych, głęboko mrożonych, "NEPTUN", o zawartość glazury 35%, w opakowaniach a'5 kg, kraj pochodzenia Chiny, rejon połowu FAO 61 Ocean Spokojny, w cenie sprzedaży 7,60 zł/kg, o łącznej wartości 3.686,00 złotych, oznaczonych datą minimalnej trwałości 10.2013r., importowanych przez [...] S.A. ul. [...],[...][...], zwanych dalej filetami z mintaja.

Pobranie ww. produktów do badań udokumentowano protokołami pobrania, odpowiednio nr [...] oraz nr [...], oba z [...] września 2012 r.

Badania przeprowadzone zostały w Laboratorium Kontrolno-Analitycznym Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w [...] (dalej Laboratorium) i wykazały one, że:

1. próbka filetów z dorsza bałtyckiego wykazała niewłaściwe cechy organoleptyczne, tj. smak pusty z posmakiem chemicznym, zawyżoną zawartość glazury (stwierdzono 15% przy deklaracji 10%) oraz obecność fosforu dodanego nie wykazanego w oznakowaniu produktu. Powyższe udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr [...] z [...] października 2012 r.;

2. próbka filetów z mintaja wykazała niewłaściwe cechy organoleptyczne tj. niewłaściwą teksturę filetów oraz niewłaściwy smak i zapach. Powyższe udokumentowano w sprawozdaniu z badań nr [...] z [...] października 2012 r.

Kontrolowany przedsiębiorca – poprzednik skarżącej, nie złożył wniosku o przebadanie próbek kontrolnych zakwestionowanych produktów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył [...]Sp. z o.o. . z siedzibą w [...] - na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 187, poz. 1577, dalej jako u.j.h.) karę pieniężną w wysokości 4.566,00 złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego produktu, tj. dorsza bałtyckiego, a na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 u.j.h. karę pieniężną w wysokości 500,00 złotych z tytułu wprowadzenia do obrotu produktu nieodpowiadającego wymaganiom w zakresie jakości handlowej, tj. filetów z mintaja.

Prezes UOKiK postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził, że odwołanie zostało złożone po przewidzianym ustawowo terminie do jego wniesienia. Skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Niezależnie od złożenia tej skargi wniosła także do Prezesa UOKiK o stwierdzenie nieważności decyzji WIIH z dnia [...] grudnia 2012 r. podnosząc, że

w momencie wydania ww. decyzji przedsiębiorca [...] Sp. z o.o. z siedzibą

w [...] zakończył byt prawny na skutek połączenia i przejęcia przez [...] Sp. z o.o.

z siedzibą w [...].

Do przejęcia spółki [...] Sp. z o.o. . z siedzibą w [...] przez [...] z o.o. z siedzibą w [...] doszło [...] listopada 2012 r. Przejęcie nastąpiło w trybie art.492§1 pkt.1k.s.h.

Prezes UOKiK decyzją z dnia [...] maja 2013 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r.w związku z nieprawidłowym określeniem jej adresata .

W dniu [...] września 2013 r. [...] WIIH zawiadomił skarżącą [...] Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (następcę prawnego [...] Sp. z o.o.), o wszczęciu postępowania administracyjnego - jako stronę tego postępowania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] WIIH na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.j.h. wymierzył skarżącej karę pieniężną w łącznej wysokości 5.066,00 zł, na którą składały się 4.566,00 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu zafałszowanego produktu oraz 500,00 zł z tytułu wprowadzenia do obrotu produktu nieodpowiadającego wymaganiom w zakresie jakości handlowej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezes UOKiK, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2013 r.

W obszernym uzasadnieniu decyzji wyjaśnił podstawy swego rozstrzygniecia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę [...] Spółka z o.o. na powyższą decyzję w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu dotyczącego nieważności postępowania, w której skarżąca dopatrywała się okoliczności, że jako spółka przejmująca nie odpowiada prawnie za delikty administracyjne poprzednika - [...] Sp. z o.o. Sąd I instancji mając na uwadze że sukcesja uniwersalna dotyczy wszelkich majątkowych składników materialnych i niematerialnych, w tym praw rzeczowych, stwierdził, że trafnie organ przyjął, że skarżąca jako podmiot przejmujący, przejęła także w posiadanie zakwestionowany towar, a mianowicie filety z dorsza i mintaja, które w dniu przejęcia znajdowały się w magazynie przejętej spółki (por. art. 336 i nast. k.c.). Przyjął domniemanie ciągłości posiadania jako stanu faktycznego. Odmienna okoliczność faktyczna nie została w żaden sposób wykazana przez skarżącą. Kwestia ta nie wymagała przeprowadzenia z urzędu przez organ szczegółowego postępowania dowodowego na okoliczność przejścia na skarżącą majątku po przejętej spółce. Inicjatywa dowodowa należała w tym względzie do skarżącej, zwłaszcza w kontekście treści art. 551 pkt 2 k.c.

Sąd I instancji przechodząc do meritum na wstępie podkreślił, że przepisy rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 w art. 8 wyraźnie stanowią, że prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Według tego przepisu prawo żywnościowe ma na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom, b) fałszowaniu żywności oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd. Przytoczył również definicję z art. 3 pkt 5 u.j.h. - jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spożywczego, dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Mając na względzie powyższe uwagi natury ogólnej Sąd I instancji zgodził się z organem, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do podważania uprawnień kontrolnych Inspekcji Handlowej w przypadku artykułów rolno-spożywczych w sprzedaży hurtowej, niepozostających w obrocie detalicznym i nieprzeznaczonych dla konsumenta finalnego. Hurtownia to miejsce działalności przedsiębiorcy, w którym są produkty przeznaczone do wprowadzenia do obrotu handlowego, zatem mieszczą się w obszarze zadań kontrolnych Inspekcji. Definicja obrotu detalicznego obejmuje sprzedaż hurtową (sprzedaż hurtowa i detaliczna, to końcowe etapy dystrybucji towarów niewymagających przetworzenia), co skutkuje uprawnieniami Inspekcji Handlowej do nadzoru nad jakością pozostających w hurtowni produktów, stosownie do art. 17 ust. 3 u.j.h. w zw. z art. 3 ust. 2 u.I.H. Wynika to z art. 3 pkt 7 ww. rozporządzenia nr 178/2002, który to przepis definiuje handel detaliczny jako obsługę i/lub przetwarzanie żywności i jej przechowywanie w punkcie sprzedaży lub w punkcie dostaw dla konsumenta finalnego, wskazując przy tym, że określenie to (handel detaliczny) obejmuje m.in. "(...) centra dystrybucji w supermarketach i hurtownie". Są to bowiem jednostki, które działają na rzecz konsumenta finalnego. Sąd podkreślił komplementarny charakter regulacji krajowej i unijnej odnośnie do istoty i celu prowadzonego postępowania oraz kontroli jakościowej produktów. Komplementarność ta odnosi się nie tylko do ww. rozporządzenia (WE) nr 178/2002, ale również do przepisów znajdującego zastosowanie w sprawie ww. rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z 30.4.2004, str. 1-1414; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 45, str. 200-251, ze zm.), w świetle którego kontrole urzędowe przeprowadza się na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji pasz i żywności (por. przepisy art. 3 ust. 1-3 rozporządzenia); nadto rozporządzenie ustanawia ogólne zasady wykonywania kontroli urzędowych, mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi m.in. na gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom.

W konsekwencji Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca znajdowała się posiadaniu zakwestionowanych filetów rybnych dorsza i mintaja w celu dalszej odsprzedaży, co oznacza, że wprowadzała je do obrotu w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów.

Sąd I instancji nie znalazł podstaw do podważenia wiarygodności trybu wykonania badań i wyników tych badań. Wskazał w tym aspekcie na obszerne stanowisku organu uznając, że nie ma podstaw, by podważać wiarygodność wyników badań ujawnionych w ww. sprawozdaniu i prawidłowość ustaleń organu poczynionych na ich podstawie, co do zafałszowania ww. artykułów. Stwierdził ponadto, że skarżąca, mając możliwość wystąpienia z wnioskiem o przebadanie próbki kontrolnej, zrezygnowała z przysługującego jej prawa w ramach procedury kontrolnej, uznając tym samym prawidłowość przedstawionych jej wyników badań.

Sąd I instancji stwierdził, że brak jest uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do podważenia posiadanych przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w [...] kompetencji do wykonywania tych badań.

Odnośnie do zakresu akredytacji Sąd I instancji zaznaczył, że Laboratorium UOKiK w [...] posiada stosowną akredytację przyznaną przez Polskie Centrum Akredytacji i jest uprawnione do dokonywania badań próbek produktów tłuszczowych pobranych podczas kontroli. Przepisy, zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i krajowym wymagają, aby badania laboratoryjne w ramach urzędowej kontroli żywności wykonywane były przez laboratoria akredytowane. Nie określają natomiast, że badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi - stanowi o tym art. 5 ust. 2 pkt d rozporządzenia nr 882/2004. Szczegóły w zakresie metod analiz i wymagań odnośnie laboratoriów wykonujących badania w ramach urzędowej kontroli żywności zawarto w art. 11 i 12 tego rozporządzenia, jak i w motywie 17-tym preambuły tego rozporządzenia.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że prawidłowo organy ustaliły, że badania pobranych w toku kontroli przez inspektorów próbek filetów z dorsza bałtyckiego wykazały zawyżoną zawartość glazury w stosunku do deklaracji producenta oraz obecność fosforu niezadeklarowanego w oznakowaniu, co już samo w sobie wystarczyło do stwierdzenia, że badane filety z dorsza bałtyckiego są zafałszowane. Zatem filety z dorsza bałtyckiego, na skutek prawidłowo przeprowadzonych badań, okazały się produktem zafałszowanym w rozumieniu w art. 3 pkt 10 lit. a i lit. c u.j.h.

W ocenie Sądu ustalenia faktyczne organu w przypadku filetów z mintaja doprowadziły go do właściwych wniosków w sferze kwalifikacji prawnej tego naruszenia, jako produktu o niewłaściwej jakości, z uwagi na "niespełnienie zadeklarowanej jakości zgodnie ze sprawozdaniem z badań, polegało na ujawnieniu niewłaściwej gąbczastej tekstury po rozmrożeniu, a po obróbce termicznej niezachowaniu struktury tkanki mięśniowej i intensywnie nieczystym zapachu. Stwierdzenie tak oczywistych cech organoleptycznych, jak niezachowanie struktury tkanki mięśniowej i intensywnie nieczysty zapach po obróbce termicznej, nie może budzić wątpliwości, że są to cechy niepożądane dla konsumenta".

Sąd I instancji stwierdził ponadto, że artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu powinny spełniać wymagania nie tylko określone w przepisach, ale również zadeklarowane przez producenta (art. 4 ust. 1 u.j.h.). Badania laboratoryjne w niniejszej sprawie wykazały, iż parametr wody stanowiącej glazurę przedstawiony w deklaracji producenta, nie został dotrzymany (15% przy deklaracji 10%). Co do wykrytej w filetach z dorsza obecności fosforu (1,4 g/kg) to organ dokładnie wyjaśnił, na czym polega mechanizm działania tego rodzaju dodatków (polifosforany powodują wiązanie wody z produktem). Jednocześnie, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że podnoszone przez skarżącą kwestie dotyczące niezbadania przyczyn obecności fosforu oraz na jakim etapie produkcji został on dodany, pozostają bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, bowiem w ostatecznym rozrachunku warunkiem pociągnięcia skarżącej do odpowiedzialności za delikt administracyjny jest ustalenie, że wprowadzane przez nią do obrotu filety z dorsza okazały się zafałszowane.

W zakresie wysokości kary Sąd I instancji stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 3 i pkt 4 u.j.h. Zgodnie z powołanym przepisem kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 500 złotych. Skoro zatem artykuły wprowadzone przez skarżącą do obrotu nie odpowiadały jakości handlowej określonej w powołanej ustawie, to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w powołanym przepisie do nałożenia kary pieniężnej, a kara została nałożona przez organ w najniższej wskazanej w przepisie wysokości. Za błędny Sąd uznał pogląd skarżącej odnośnie do naruszenia art. 40a ust. 5 u.j.h., co miałoby skutkować zaniechaniem miarkowania kary pieniężnej, tj. ustalenia stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia oraz wysokości obrotów skarżącej.

Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo wskazał, że w sprawie zostało naruszone jedno z podstawowych praw konsumentów, tj. prawo do bezpieczeństwa ekonomicznego oraz zdrowotnego. Wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego, w którym zwiększono zawartość wody kosztem mięsa ryby, uniemożliwiło konsumentom dokonanie świadomego, opartego na rzetelnych informacjach wyboru. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu do odnośnie oceny stopnia zawinienia, że skarżąca jako profesjonalista obciążona jest obowiązkiem wprowadzania do obrotu środków spożywczych właściwej jakości handlowej. Winę należy rozpatrywać w niedołożeniu wystarczających starań, mających na celu zapobiegnięcie wprowadzeniu do obrotu produktu o niewłaściwej jakości handlowej. Glazurowanie filetów rybnych ponad wartości mające uzasadnienie technologiczne, stało się metodą na obniżanie cen ryb i wprowadzanie w błąd konsumentów, którzy zamiast ryby kupują wodę.

Zdaniem Sądu wymierzone skarżącej kary pieniężne nie są wygórowane. Wręcz przeciwnie zważywszy, że w przypadku filetów z dorsza stanowi 0,004% możliwej do nałożenia, a w przypadku filetów z mintaja kara 500 złotych jest najniższą z możliwych do wymierzenia. Wskazał, że skoro nastąpiło przejęcie majątku spółki [...], w wyniku czego spółka ta została zlikwidowana, to nie było błędem organu, iż przy wymierzeniu i miarkowaniu kary oparł się na dokumencie CIT-8 skarżącej Spółki.

Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej jako "K.p.a.") w zw. z art. 140 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a oraz art. 15 K.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącej lub tylko lakoniczne odniesienie się do nich, co mogło skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że jako organ II instancji Prezes UOKiK ponownie rozpatrzył sprawę w pełnym zakresie i ocenił decyzję organu I instancji, odnosząc się do faktów w sprawie istotnych. Prezes UOKiK wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy, uwzględniając przy tym zasady określone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 K.p.a. i na podstawie poczynionych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych uznał, że skarżąca wprowadziła do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane i niewłaściwej jakości, co w świetle art. 40a ust. 1 pkt 4 i 5 u.j.h. skutkuje wymierzaniem kary pieniężnej, co do której organ w sposób pełny, odpowiadający wymogom art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnił jej wysokość, uwzględniając przesłanki określone ww. przepisie.

[...] Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie; w razie uznania, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie koszów postępowania.

Wyrokiem z 16 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK1410/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Jak wskazał NSA skarga kasacyjna koncentruje się wokół następujących grup zagadnień:

- przypisania skarżącej odpowiedzialności za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno – spożywczych nieodpowiadających wymaganiom w zakresie jakości handlowej ( filety z mintaja) oraz artykułów rolno – spożywczych zafałszowanych ( filety z dorsza bałtyckiego),

- kompetencji organów Inspekcji Handlowej w zakresie sprawowania nadzoru nad hurtowniami nieprowadzącymi sprzedaży bezpośrednio konsumentom i w konsekwencji legalności dowodów zdobytych w trakcie kontroli,

- zakresu akredytacji Laboratorium Kontrolno – Analitycznego UOKiK w [...], które przeprowadziło badania zakwestionowanych produktów, w tym przydatności dowodowej sporządzonych przez tę placówkę sprawozdań z badań.

NSA podkreślił, że skarga ta kwestionuje rozstrzygnięcie Sądu I instancji zarówno w aspekcie materialonoprawnym ( poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 494 § 1 i 2 K.s.h., art. 340 K.c., art. 40 a ust. 1 pkt 3, 4, ust. 8, art. 3 pkt 5, pkt 10 lit. c, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 , art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, art. 11 ust. 1 i 2, art. 12 ust. 1. ust. 2 i ust. 3 , art. 5 ust. 2 lit. d), art. 3 ust. 1 - 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, art. 29 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i art. 2 pkt 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie zgodności, art. 3 pkt 7, pkt 2 i pkt 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002/WE oraz art. 77 ust. 2 w zw. z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), jak i procesowym – poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji, nieuchylenie decyzji UOKiK oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji mimo wad w wykładni oraz zastosowaniu prawa materialnego, niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, a także wadliwe uzasadnienie wyroku wobec nieustosunkowania się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów m. in. w zakresie niewystarczającego, niewyczerpującego uzasadnienia decyzji organu II Instancji, ponadto naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, powielenia stanowiska zajętego przez organ odwoławczy bez jednoczesnego wyjaśnienia powodów tej akceptacji.

Naczelny Sad Administracyjny wyjaśnił ,że zarzuty zmierzające do podważenia uprawnień kontrolnych Inspekcji Handlowej względem artykułów rolno – spożywczych w hurtowni prowadzonej przez spółkę [...] były nie zasadne.

W ocenie NSA niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. , wbrew twierdzeniom kasatora można wywieść z uzasadnienia wyroku, jaki stan faktyczny przyjęto za jego podstawę, i mimo że można zarzucić Sądowi błędną ocenę decyzji organu w zakresie kompletności zebranego materiału dowodowego dla potrzeb przyjętej koncepcji rozstrzygnięcia, nie świadczy to o wadliwości w zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sposób sporządzenia uzasadnienia wyroku nie pozbawił również kasatora możliwości wdania się w spór, o czym świadczy obszerna, ponad siedemdziesięciostronicowa skarga kasacyjna, ani Sądu kasacyjnego możliwości jego kontroli

Za słuszne uznał natomiast NSA zarzuty związane z przypisaniem skarżącej odpowiedzialności za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno – spożywczych nieodpowiadających wymaganiom w zakresie jakości handlowej ( filety z mintaja) oraz artykułów rolno – spożywczych zafałszowanych ( filety z dorsza bałtyckiego). Odnosząc się do powyższego NSA podkreślił, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa przejawiającego się w błędach w dokonanej i zaakceptowanej wykładni art. 40 a ust.1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. oraz art. 340 k.c.,

W tym miejscu przytoczyć należy za NSA zarzuty skarżącej kasacyjnie odnoszące się do grupy zarzutów związanych z kwestionowaniem przez skarżącą kasacyjnie swojej odpowiedzialności za wprowadzenie do obrotu produktu zafałszowanego i nieodpowiadającego wymaganiom w zakresie jakości handlowej opartych na twierdzeniu, że skarżąca nie była "wprowadzający do obrotu" w rozumieniu art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej, gdyż już po wystąpieniu zarzucanych deliktów administracyjnych i po przeprowadzeniu kontroli przez inspektorów Inspekcji Handlowej przejęła podmiot, który wprowadził do obrotu ww. produkty i który został poddany kontroli urzędowej, które to zarzuty maja istotny wpływ na powyższe rozstrzygniecie. Przed dniem przejęcia [...] z o.o. przez skarżącą ([...] listopada 2012r.) nie doszło do wydania wobec Spółki przejmowanej ([...]) decyzji w oparciu o art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że całkowicie nieuprawnione jest też twierdzenie organu, że jako rezultat następstwa prawnego skarżącej po [...] Spółce z o.o. doszło do następstwa proceduralnego i że jakoby z chwilą przejęcia Spółki [...] postępowanie wszczęte wobec spółki przejętej "przekształciło się na mocy art. 30 § 4 K.p.a. w postępowanie wobec spółki [...]" (str. 5 odpowiedzi na skargę kasacyjną). Wreszcie Spółka przejmująca, jaką jest skarżąca kasacyjnie, nie przejęła też posiadania spornych produktów od [...] Spółki z o.o., okoliczność ta nie znajduje bowiem żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy, a skarżąca do tej okoliczności nie mogła się nawet ustosunkować na etapie postępowania administracyjnego, gdyż powołanie się na tę okoliczność nastąpiło dopiero w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Rozważając powyższe zarzuty NSA wskazał ,że za podstawę nałożenia na skarżącą kasacyjnie spółkę [...] odpowiedzialności z art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy jakości handlowej, przyjęto w zaskarżonej decyzji, art. 494 § 1 i 2 k.s.h. Prezes UOKiK wskazał w tym zakresie, że przedmiotem sukcesji uniwersalnej z art. 494 § 1 k.s.h. są nie tylko uprawnienia administracyjnoprawne wskazane w art. 494 § 2 k.s.h., ale także obowiązki. Wyłączenie sukcesji uniwersalnej spółki przejmującej bądź nowo zawiązanej, po spółce przejmowanej (łączących się spółkach) w sferze praw i obowiązków administracyjnoprawnych musi wynikać albo z wyraźnego przepisu ustawy, albo z treści decyzji administracyjnej. Charakterystyczne jest przy tym, że decyzją wyłączającą sukcesję administracyjnoprawną może być wyłącznie decyzja, której przedmiotem jest udzielenie zezwolenia, koncesji albo ulga. W świetle powyższego [...] Sp. z o.o. w [...] przejmując spółkę [...] z siedzibą w [...] w drodze sukcesji uniwersalnej stała się też posiadaczem zakwestionowanych filetów z dorsza i mintaja, które w dniu przejęcia znajdowały się w magazynie przejętej spółki. Możliwość uchylenia się od tego obowiązku byłaby tylko wówczas, gdyby tak stanowiła ustawa o jakości handlowej lub Kodeks spółek handlowych, bądź też w związku z art. 40a ust. 8 ustawy o jakości handlowej – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Jak podkreślił NSA Sąd I instancji uznając, że w prawie administracyjnym obowiązuje zasada, że prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym są związane z osobą, dla której zostały ustanowione oraz, że zasadniczo są nieprzenoszalne, wskazał, że od tej reguły są wprowadzane wyjątki, i jednym z nich jest art. 494 § 2 k.s.h. Przykładowe wyliczenie aktów administracyjnych potwierdza, że możemy je zaliczyć do tzw. rzeczowych aktów administracyjnych, co należy rozumieć jako akty skierowane co prawda do indywidualnie określonego adresata, ale odnoszące się do rzeczy i wiążące także określonych prawem następców adresata aktu, bądź nawet każdorazowego posiadacza danej rzeczy. Skoro sukcesja uniwersalna dotyczy wszystkich majątkowych składników materialnych i niematerialnych, w tym praw rzeczowych, zatem trafnie organ przyjął, że skarżąca jako podmiot przejmujący, przejęła także w posiadanie zakwestionowany towar, a mianowicie filety z dorsza i mintaja, które w dniu przejęcia znajdowały się w magazynie przejętej spółki (art. 336 i nast. k.c.). W tym zakresie można przyjąć domniemanie ciągłości posiadania jako stanu faktycznego. Odmienna okoliczność nie została w żaden sposób wykazana przez skarżącą.

W ocenie NSA z powyższych stanowisk wynika, że po pierwsze Sąd i organ podzielając przekonanie, że sukcesja (następstwo prawne ) w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych jest co do zasady niedopuszczalne, uznają jednocześnie, że art. 494 § 2 k.s.h. zawiera wyjątek od tej zasady. Wskazując następnie na akty administracyjne wymienione w tej normie wywodzą z tego generalną zasadę, iż są to tzw. rzeczowe akty administracyjne, a więc związane również z rzeczą i w rezultacie – wiążą odpowiedzialność skarżącej spółki [...] z przejęciem posiadania zakwestionowanych produktów.

Przyjmując koncepcję tzw. rzeczowych aktów administracyjnych Sąd przyjął, że skarżąca przejęła posiadanie (własność) spornych filetów i kontynuowała ich posiadanie w celu sprzedaży – już we własnym zakresie, czemu skarżąca spółka konsekwentnie zaprzecza. Sąd I instancji ignorując fakt, że okoliczność dotycząca przejęcia przez skarżącą posiadania produktów została podana dopiero w decyzji organu odwoławczego, bez wskazania żadnych dowodów ją uzasadniających i nieodnosząc się do zarzutów spółki w tym zakresie wywiódł, iż fakt posiadania pewnej rzeczy w określonym momencie (w tym wypadku – w dacie kontroli i pobierania próbek) oraz zasada pełnej sukcesji cywilnoprawnej po spółce przejmowanej pozwala automatycznie przyjąć, że posiadanie to było kontynuowane - już przez skarżącą – po przejęciu Spółki [...].

NSA podkreślił ,że powyższe założenie to było błędne. Zgodnie z art. 340 k.c. – domniemywa się ciągłość posiadania, niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Oznacza to, że posiadacz, który władał rzeczą w różnych okresach, chociażby odległych nie musi wykazywać, że był posiadaczem także między tymi okresami. W niniejszej sprawie organ nie powołuje się na jakiekolwiek ustalenia (próbuje to naprawić na etapie odpowiedzi na skargę, co nie mogło być skuteczne), że sporne produkty były w magazynie przejmowanej spółki w dniu przejęcia. W konsekwencji wywód Sądu, uzasadniający możliwość wymierzenia kary z art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej – skarżącej jako spółce przejmującej i argumentujący to przejęciem posiadania (własności) oraz domniemaniem ciągłości posiadania jest bardzo nielogiczny i niejasny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie dla rozpatrzenia skargi istotne znaczenie ma fakt, że sprawa była przedmiotem oceny przez NSA, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r. sygn. akt II GSK 1410/17 uchylił wyrok WSA sygn. akt VI SA/Wa 1901/14 oddalający skargę strony.

A zatem ramy kognicji Sądu rozpoznającego obecnie skargę zostały ograniczone rozstrzygnięciem NSA. Zgodnie bowiem z art. 190 p. p. s. a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt I OSK 670/11, opubl. CBOSA). Czyli tylko zmiana stanu faktycznego, czy prawnego pozwala na odstąpienie od oceny i wskazań zawartych w wyroku NSA. A w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.

Sąd w składzie obecnym, kierując się zaleceniami NSA, stwierdził, że w sprawie nie został ustalony wystarczający stan faktyczny, dający podstawy do uznania odpowiedzialności skarżącej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno – spożywczych nieodpowiadających wymaganiom w zakresie jakości handlowej ( filety z mintaja) oraz artykułów rolno – spożywczych zafałszowanych ( filety z dorsza bałtyckiego). Jak wskazał NSA w sprawie doszło do istotnego naruszenia prawa przejawiającego się w błędach w dokonanej i zaakceptowanej wykładni art. 40 a ust.1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. oraz art. 340 k.c.,

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do od udzielenia odpowiedzi na następujące pytanie: ,,Czy Spółka [...] odpowiada na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych za czyn własny – wobec tego, że przejęła posiadanie spornych produktów, a następnie wprowadzała je do obrotu, czy też za czyn swojego poprzednika prawnego spółki [...], u której przeprowadzono kontrolę, znaleziono sporne produkty, zbadano je i stwierdzono, że nie spełniają warunków zawartych w przepisach o jakości spożywczej artykułów rolno – spożywczych. Od odpowiedzi na to pytanie zależy niewątpliwie zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie.

Jak wskazał NSA, które to wskazanie Sąd w pełni akceptuje, przy uznaniu, że skarżąca jednak odpowiada za czyn własny konieczne byłoby wykazanie we właściwej drodze procesowej, czy skarżąca przejęła sporne produkty, czy spełniła warunki by zostać uznaną za "wprowadzającego do obrotu", wreszcie, jakie okoliczności mają zostać wzięte pod uwagę przy nałożeniu kary. W tym jednak wypadku zbędne było sięganie do art. 494 § 1 i 2 k.s.h. i koncepcji tzw. rzeczowych aktów administracyjnych.

Przyjmując natomiast, że chodziło o uzasadnienie przejęcia odpowiedzialności poprzednika prawnego to zauważyć należy, odnieść się do kwestią możliwości przejęcia w drodze sukcesji generalnej odpowiedzialności za poprzednika prawnego na gruncie art. 494 § 1 i 2 k.s.h. w zw. z art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o jakości, która w tym zakresie odwołuje się do "wprowadzającego do obrotu". Mówiąc o sukcesji w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych organ nie odniósł tego w żaden sposób do odpowiedzialności za cudzy delikt prawa administracyjnego, niesprecyzowany w żądnym akcie (decyzji).

Reasumując wskazanie przez NSA błędy w dokonanej przez organ i zaakceptowanej przez Sąd wykładni art. 40 a ust.1 pkt 3 i 4 w zw. z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. oraz art. 340 k.c.,i oparciu tej wykładni przez organ na okolicznościach niemających potwierdzenia we wskazanym w decyzji materiale dowodowym, tj. na fakcie ,że skarżąca przejęła posiadanie (własność) spornych produktów po przejętej spółce i kontynuowała ich posiadanie w celu sprzedaży już we własnym zakresie, musi prowadzić do przyjęcia, że skarga okazała się zasadna. Przedstawiając swe stanowisko organ powinien uwzględnić ww. uwagi i jednoznacznie stwierdzić na jakiej podstawie uznał, odpowiedzialność skarżącej za delikt z art. 40 a ust. 1 pkt 3 i 4 p.p.s.a., gdyż właśnie tej argumentacji zabrakło w zaskarżonej decyzji.

Biorąc powyższe pod rozwagę należy wskazać ,ze rozważanie pozostałych zarzutów skargi byłoby co najmniej przedwczesne.

Biorąc powyższe pod rozwagę działając na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit a i c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżona decyzję .O kosztach orzeczono w oparciu o art.200 p.p.s.a w zw. z art.205 p.p.s.a.