Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 714/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity
article: art. 104 Kpa, art. 12 Kpa, art. 7 Kpa, art. 77 par. 1 Kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., art. 152 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

W dniu [...] B.B. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na syna K.P.R. Do wniosku strona dołączyła odpis sentencji wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...], którym w pkt , zasądzono alimenty od Z. R. na rzecz K. P. R. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz postanowienie tego Sądu z dnia [...] nadające klauzulę wykonalności co do pkt wskazanego wyżej wyroku. Dołączyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodzie członka rodziny oraz zaświadczenie z zakładu pracy wnioskującej, oświadczenie dotyczące jej zatrudnienia oraz oświadczenie o uzyskanych alimentach na dziecko. Ponadto dołączyła pismo Komornika przy Sądzie Rejonowym S. M. S. z dnia [...] zatytułowane "" oraz postanowienie tego Komornika z dnia [...] umarzające postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko dłużnikowi Z. R., z którego wynika, że egzekucja z ruchomości, wynagrodzenia i wierzytelności jest bezskuteczna. Dodatkowo strona dołączyła swoje oświadczenie datowane na dzień [...] o bezskuteczności ww. egzekucji.

Ponownie rozpatrujący sprawę organ pierwszej instancji, pismem z dnia [...], wezwał B.B. do złożenia oświadczenia, przed którym organem egzekucyjnym jest prowadzone, z jej wniosku, postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu Z. R.

B. B. w piśmie skierowanym do organu z dnia [..] , oświadczyła, że obecnie nie toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko ww. dłużnikowi alimentacyjnemu.

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej: "K.p.a.", oraz art. 2 pkt 1, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy społecznej osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działający z upoważnienia Wójta Gminy, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił B.B. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jak zauważył organ, zgodnie z oświadczeniem (pismo [...]), złożonym przez B. B., nie toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko Z.R. Nie możliwe więc było uzyskanie, od odpowiedniego organu, zaświadczenia potwierdzającego dwumiesięczną bezskuteczność egzekucji.

B. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]. Kwestionowanej decyzji strona postawiła zarzut wydania z naruszeniem przepisów postępowania, poprzez ograniczenie się organu jedynie do przytoczenia przepisów, bez podania powodów swej decyzji, co ogólnie stanowi o naruszeniu przepisów K.p.a. Ponadto podniosła zarzut błędnego zastosowania przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w szczególności art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b tej ustawy.

Jak argumentowała strona, organ skupił się jedynie na części postanowienia dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego, pozostawiając bez rozpoznania uzasadnienie postanowienia, w którym Komornik dokładnie wskazał przesłanki, na mocy których umorzenie nastąpiło. Stwierdzono w tym postanowieniu, że egzekucja z ruchomości, wynagrodzenia i wierzytelności jest bezskuteczna. Strona wskazała, że w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji podejmowała szereg działań zmierzających do wyegzekwowania alimentów od dłużnika, które okazały się bezskuteczne. W jej ocenie, organ przeprowadził niedostateczne postępowanie dowodowe w sprawie, nie wyjaśniając okoliczności, które pozwoliłyby ocenić faktyczną sytuację, w której znalazła się strona wraz z małoletnim synem. Zgodnie ze stanem faktycznym na dzień [...], skarżąca złożyła oświadczenie, iż obecnie nie toczy się z jej wniosku postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. Zdaniem strony, obowiązkiem organów pomocy społecznej jest nade wszystko dążenie do ustalenia i oceny prawdy obiektywnej również innymi środkami dowodowymi, jakimi w tej sprawie, mogło być przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, czy powzięcie informacji o sytuacji prowadzonego postepowania egzekucyjnego u Komornika sądowego. Jednak w tej sprawie, żadna z tych czynności nie została podjęta przez organ. Stwierdziła, że w świetle przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ocenionych na gruncie niniejszej sprawy, prowadzone przeciwko dłużnikowi postępowanie egzekucyjne, jest w całej rozciągłości bezskuteczne.

W ocenie strony, ogólnikowe stwierdzenia organu wydającego decyzję odmowną, że nie został przedłożony dokument stwierdzający bezskuteczność egzekucji świadczenia alimentacyjnego, bez uprzedniej oceny dowodów oraz brak dążenia organu do ustalenia prawdy obiektywnej, stanowi poważne naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 80 i art. 81 K.p.a.

Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 1 i art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...], odmawiającą przyznania B.B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna.

W uzasadnieniu swej decyzji, organ odwoławczy wskazał, że istotnym elementem konstrukcyjnym bezskuteczności egzekucji jest termin dwumiesięczny, określony w art. 2 pkt 2 lit. a i b ww. ustawy. Z woli ustawodawcy bezskuteczność egzekucji wykazana jest za pomocą środka dowodowego, jakim jest zaświadczenie komornika. Zdaniem Kolegium, ten, kto składa wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek wniesienia go wraz z dowodami wymienionymi w dalszych partiach art. 15 ust. 4 ww. ustawy. W ocenie Kolegium, wymogu tego nie spełnia przedłożone przez stronę postanowienie Komornika sądowego z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko Z.R.

Jak zauważyło Kolegium, w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, tj. nieprzedłożenia przez stronę wymaganego zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenia stwierdzającego bezskuteczność egzekucji, organ pierwszej instancji w celu uzyskania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji, zwrócił się do strony pismem z dnia [...] o wskazanie organu egzekucyjnego, przed którym toczy się postępowanie przeciwko Z.R.

Organ odwoławczy, podał, że zgodnie z oświadczeniem strony, obecnie nie toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, pomimo pouczenia strony przez Komornika o rozważenie () złożenia wniosku do właściwego komornika, tj. w miejscu zamieszkania dłużnika. Zdaniem Kolegium, nie jest możliwe tym samym uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego bezskuteczność egzekucji.

B. B. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wnosząc o jej zmianę oraz zmianę decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, według norm przepisanych.

Wydanej decyzji, skarżąca zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 12 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i ograniczenie się organów obu instancji do przytaczania przepisów prawa materialnego, bez odniesienia do ogólnych zasad procedury administracyjnej,

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b w zw. z ust. 9 pkt 3 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez jego błędne nazbyt formalistyczne zastosowanie.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, które odnosząc się do meritum sprawy wskazało, że wymogu przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego dwumiesięczną bezskuteczność egzekucji nie spełnia postanowienie Komornika sądowego z dnia [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Zdaniem skarżącej, wydające decyzję organy obu instancji skupiły się jedynie na części uzasadnienia, stwierdzającej umorzenie postępowania egzekucyjnego, pozostawiając bez rozpoznania, przesłanki, na mocy których Komornik wydał swe rozstrzygnięcie, a mianowicie stwierdzenie, w toku czynności egzekucyjnych, że egzekucja z ruchomości wynagrodzenia i wierzytelności jest bezskuteczna.

W ocenie skarżącej, organ pierwszej instancji, czego nie zauważył organ odwoławczy, przeprowadził ponownie niedostateczne postępowanie dowodowe w sprawie, nie wyjaśniając okoliczności, które pozwoliłyby ocenić faktyczną sytuację, w jakiej znalazła się skarżąca wraz z małoletnim synem. Podniosła, że organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do wezwania strony, aby ta wskazała organ, przed którym toczy się postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Skarżąca stwierdziła, że złożyła oświadczenie w dniu [...], iż obecnie nie toczy się z jej wniosku postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, co nie oznacza, że fakt prowadzenia egzekucji nie miał miejsca. Podniosła, że Komornik sądowy prowadził egzekucję, efektem czego było wydane postanowienie o umorzeniu tego postępowania, ze względu na bezskuteczność egzekucji. Podniosła, że postanowienie to, zdaniem organów obu instancji, nie jest dokumentem stwierdzającym bezskuteczność egzekucji, stosownie do art. 15 ust. 4 pkt. 3 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Argumentowała, że wprawdzie, organ egzekucyjny ograniczył się do wydania tylko ww. postanowienia, jednak wskazana okoliczność na podstawie, której organ tej czynności dokonał jest bezsporna - bezskuteczność egzekucji. Według skarżącej, przedmiotowe postanowienie organ pierwszej instancji winien uznać za dostateczny środek dowodowy.

Według strony, zadaniem ustawodawcy i celem który przyświecał tworzeniu unormowań (ratio legis) dotyczących pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie było maksymalne sformalizowanie tego postępowania, uzależniające przyznanie prawa do świadczenia od posiadania dokumentu prawidłowo wypełnionego i podpisanego przez uprawniona osobę, a jedynie sprawność (dynamika i ekonomika) postępowania. Tego organy obu instancji w swoich uzasadnieniach nie zauważyły. Wszelkie informacje, jakie właściwy minister nakazał zawierać w sformalizowanym zaświadczeniu (art. 15 ust. 9 pkt 3 lit. d ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), zostały – zdaniem skarżącej - także zawarte w postanowieniu komorniczym o umorzeniu egzekucji.

Skarżąca podniosła, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady szybkości i prostoty postępowania, wynikającej z art. 12 K.p.a. Organy pomimo,

że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego mogły z całą stanowczością podjąć obiektywne przeświadczenie o spełnieniu przesłanek skutkujących nabyciem prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uparcie

i subiektywnie odmawiają uprawnionej prawa do świadczeń.

Reasumując B. B. stwierdziła, że zadaniem ośrodków pomocy społecznej jest także nade wszystko dążenie do ustalenia i oceny prawdy obiektywnej, również innymi środkami dowodowymi, jakimi w tej sprawie mogło być przeprowadzenie wywiadu środowiskowego czy powzięcie informacji o sytuacji prowadzonego postępowania egzekucyjnego od Komornika sądowego. Jednak żadne z tych czynności nie zostały podjęte przez organ, a odmowna decyzja wydana została na podstawie przepisów czytanych nazbyt literalnie i formalistycznie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę B.B. wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem.

W uzupełnieniu skargi, w ślad za pismem z dnia [...], B.B., przesłała kopie decyzji z dnia [...] przyznające jej prawo do przedmiotowego świadczenia w okresie od [...] oraz oświadczenie Komornika sądowego z dnia [...] o stanie egzekucji komorniczej w sprawie. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że podtrzymuje niniejszą skargę w zakresie świadczeń należnych za wcześniejszy okres, tj. od złożenia wniosku w dniu [...] do końca [...].

Na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. B. B. poparła skargę i oświadczyła, że Komornik umorzył postępowanie w momencie, gdy zwróciła się o wystawienie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Wniosek do Komornika strona złożyła w [...]. We wrześniu wystąpiła o zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji. Wówczas Komornik przedłożył skarżącej zaświadczenie, które znajduje się w aktach. Jest to dokument pod nazwą " " z dnia [...]. Podała, że zarówno Komornik jak i w urzędzie gminy, proponowano stronie, aby złożyła wniosek do Komornika. Wskazała, że przed wydaniem decyzji z dnia [...], organ sam wystąpił do Komornika o wydanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji. Skarżąca oświadczyła, że cofa wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiot sprawy objęty skargą B. B. dotyczy decyzji Samorządowego Odwoławczego z dnia [...], utrzymującej w mocy decyzję odmowną organu pierwszej instancji w sprawie przyznania skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna K. P. R. Podstawę materialnoprawną rozpoznania wniosku strony, datowanego na dzień [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.).

Jak wynika z art. 15 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego.

Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego.

Definicja pojęcia "bezskuteczność egzekucji" została umieszczona w art. 2 pkt 2 ww. ustawy. Oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami R. P., w szczególności z powodu:

a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika,

b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą;

Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (art. 3 ust. 2 ustawy). Szczegółowe wymogi, jakie winien spełniać wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, zostały wymienione w art. 15 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wśród nich wymieniony został także powołany wyżej wymóg przedłożenia przez wnioskodawcę zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne albo oświadczenie stwierdzające bezskuteczność egzekucji (art. 15 ust. 4 pkt 3 lit b. ww. ustawy).

W przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów (art. 3 ust. 3 ww. ustawy).

W przedmiotowej sprawie, sporną pozostaje kwestia skuteczności wniosku skarżącej o przyznanie środków z funduszu alimentacyjnego na syna, wobec konieczności zachowania przezeń wymogu polegającego na wskazaniu organu egzekucyjnego, przed którym toczy się postępowanie w celu ściągnięcia należności od dłużnika alimentacyjnego oraz wykazania stosownym dokumentem urzędowym bezskuteczności tej egzekucji. W świetle poglądów judykatury, wypracowanych na tle omawianego zagadnienia, za prawidłową należy uznać wykładnię art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o bezskuteczności egzekucji oznacza to egzekucję, w wyniku której, w okresie ostatnich dwóch miesięcy, poprzedzających moment złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie egzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych lub bieżących zobowiązań alimentacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1663/11, opubl. w Lex nr 1120616).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, zwrócić należy uwagę, że organy obu instancji, oceniające kompletność wniosku skarżącej, przyjęły niemożność spełnienia wymagań ustawowych wobec przedstawienia przez stronę postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu oraz wskazania (na wezwanie organu pomocy społecznej), że aktualnie postępowanie egzekucyjne się nie toczy, co uniemożliwia uzyskanie od właściwego organu egzekucyjnego zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji.

Należy w tym miejscu podkreślić, że z art. 7 K.p.a., wynika obowiązek organu do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, w tym określenia jakie dowody są niezbędne. Kierując się zgromadzonym materiałem organ winien wskazać, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne. Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., to organ ma obowiązek podjąć czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego, a następnie rozpatrzyć ten materiał dowodowy.

W ocenie Sądu, powyższych wymogów nie dotrzymały organy orzekające w sprawie administracyjnej w obu instancjach. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że wyjaśniając potrzebę wydania decyzji, organy wyprowadziły wadliwe wnioski z faktu wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika alimentacyjnego. Nawiązując do powołanej wyżej wykładni pojęcia " ", obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności ustalenie braku możliwości wyegzekwowania w okresie poprzedzających dwóch miesięcy pełnej sumy przypadającej od dłużnika alimentacyjnego świadczeń na rzecz osoby uprawnionej. Natomiast odpowiedź na pytanie, czy to postępowanie egzekucyjne było nadal w toku pozostaje zagadnieniem wtórnym w stosunku do potrzeby wykazania przez stronę spełnienia przesłanki, jaką jest bezskuteczność egzekucji w określonym przepisem okresie.

Zdaniem Sądu, z okoliczności wyłaniających się z akt przedmiotowej sprawy, przedwczesne jest stwierdzenie, że zaistniała taka przeszkoda natury faktycznej lub prawnej, która zwolniłaby organ właściwy w sprawie przyznania przedmiotowego świadczenia z obowiązku uzyskania, od organu egzekucyjnego, który dotychczas prowadził postępowanie egzekucyjne, koniecznych informacji, mających znaczenie dla rozpatrzenia sprawy. Powyższe koresponduje, z możliwościami jakimi organ dysponuje na podstawie art. 3 ust. 3 w związku z art. 15 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku, gdy strona nie przedstawi stosownych zaświadczeń, o których mowa w art. 15 ust. 3 pkt 4 lit b. ww. ustawy.

Wobec wyłaniającego się w sprawie problemu, wskazania organu, przed którym powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, jaki przedstawił Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 191/12 (opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl), że w świetle uregulowania z art. 2 pkt 2 oraz art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie jest warunkiem przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, trwanie egzekucji przez cały czas postępowania w sprawie przyznania świadczenia.

Fakt, że w przedmiotowej sprawie postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nie oznacza, że przed jego umorzeniem nie mogła nastąpić bezskuteczna egzekucja świadczeń na rzecz osoby uprawnionej w rozumieniu wyżej wskazanym. W praktyce różne mogą być przyczyny umorzenia postępowania przez komornika. Może wynikać to z uznania komornika, że nie uzyska się kwoty sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych (art. 824 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Jak również być wynikiem działań samej strony np. niezadowolonej z operatywności danego komornika.

Sąd podkreśla przy tym, że bez wątpienia możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia, uzależniona jest m.in. od skutków prowadzonego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego i wydania przez niego właściwego dokumentu – zaświadczenia, określonego w art. 15 ust. 3 pkt 4 lit b. lub art. 15 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd nie podziela twierdzeń skarżącej, że właściwym dowodem na potwierdzenie bezskuteczności egzekucji w tej sprawie mogło być postanowienie komornicze o umorzeniu postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Sąd zauważa, że z treści tego orzeczenia nie wynika, w jakiej dacie złożony został wniosek o wszczęcie egzekucji oraz jaki konkretnie okres był objęty stwierdzeniem organu o bezskuteczności egzekucji.

Niezależnie od powyższego, Sąd podkreśla, że również na etapie realizacji świadczeń z funduszu alimentacyjnego, musi toczyć się postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, wynika to np. z art. 3 ust. 6, 7 i 8, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 26, art. 27 ust. 9, art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Uwzględniając powyższe, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie z wniosku B. B. było pouczenie strony o skutkach w przedstawionym wyżej zakresie oraz wezwanie jej do złożenia koniecznych wyjaśnień, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tego rodzaju działań w sprawie nie podjęto, tymczasem na rozprawie sądowej w dniu 13 listopada 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że wniosek o wszczęcie przedmiotowej egzekucji złożyła w miesiącu [...] zaś we [...] wystąpiła do organu egzekucyjnego o wydanie stosownego zaświadczenia. Komornik przedłożył wówczas stronie dokument z dnia [...]. Sąd podkreśla przy tym, że z obowiązku poinformowania skarżącej o skutkach wynikających z braku toczącego się postępowania egzekucyjnego, nie mogło zwolnić organu, stanowisko Komornika sądowego, przedstawione w ww. piśmie, o możliwości wszczęcia postępowania przez komornikiem.

Podmiot uprawniony ma prawo oczekiwać od organu prowadzącego postępowanie, iż ten wywiążę się z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.).

Dopiero bezskuteczne próby wyjaśnienia i zobowiązania strony, aby podjęła właściwe działania przez organem egzekucyjnym przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, sprowadzające się do sytuacji, w której nadal toczyć się będzie postępowanie egzekucyjne, mogłyby stanowić uzasadnioną przyczynę odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zamiast podjąć powołane działania w celu uzyskania koniecznych informacji o toczącym się dotychczas postępowaniu egzekucyjnym, organy przyjęły, na podstawie oświadczenia strony, że nie ma możliwości ustalenia organu egzekucyjnego prowadzącego postępowanie przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, podczas gdy jednocześnie dysponowały dokumentami, w postaci postanowienia z dnia [...] oraz wysłuchania z dnia [...] wskazującymi wyraźnie na istnienie takiego organu egzekucyjnego. Powyższe winno skłonić organy do podjęcia dalszych czynności w celu ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności, przy zastosowaniu najprostszych środków służących do realizacji tego obowiązku (art. 12 K.p.a.), np. wystąpienia do organu egzekucyjnego o udzielenie stosownych informacji oraz do wyznaczenia stronie terminu do podjęcia działań skutkujących wszczęciem postępowania przez organ egzekucyjny przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Dopiero po spełnieniu powyższych wymogów, organ mógł dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy (art. 80 K.p.a.).

W świetle powyższego przyjąć należy, że w przedmiotowej sprawie organ pierwszej, a za nim również organ odwoławczy, wydały swe rozstrzygnięcia opierając się na nieprzekonujących podstawach, mających wynikać z ustalonego stanu faktycznego, a ponadto zaniechały podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego i pełnego zebrania materiału dowodowego. Powyższe stanowi o naruszeniu przez te organy przepisów postępowania z art. 6, art. 7, art. 9,. art. 10, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 81 K.p.a., skutkujących wydaniem wadliwych decyzji niespełniających wymogów wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 107 § 3 K.p.a.).

Biorąc pod uwagę znaczenie i zakres dostrzeżonych wyżej wadliwości, dla końcowego rozpatrzenia sprawy, konieczne okazało się wyeliminowanie przez Sąd z obrotu prawnego, decyzji organów obu instancji, jako naruszających przepisy postępowania administracyjnego w sposób istotny, mający wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organu, będzie zwrócenie się do organu egzekucyjnego, który umorzył postępowanie egzekucyjne w dniu [...], o przesłanie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji w okresie dwóch miesięcy, poprzedzających moment złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ winien pouczyć stronę o skutkach wynikających z ewentualnego zaniechania wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu, jako wymogowi koniecznemu do uzyskania wnioskowanego świadczenia. W przypadku uzyskania przez Komornika sądowego zaświadczenia o pozytywnej treści co do bezskuteczności egzekucji, organ winien przystąpić do dalszych działań prowadzących do rozpatrzenia sprawy skarżącej, uwzględniając fakt, że na dzień [...] toczyło się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym, co potwierdza pismo tego organu z ww. daty o sygn. [...] przesłanego Sądowi przez B.B. w uzupełnieniu skargi. Jeżeli zaś okaże się, postępowanie egzekucyjne się nie toczy, organ winien wezwać stronę i wyznaczyć jej termin do uzupełnienia wniosku w tym zakresie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił w pkt I sentencji wyroku, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 152 powołanej ustawy.