Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 279/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 145 § 3, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1,
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 60 pkt 1, art. 67, art. 251 ust. 1, art. 252 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. G. kwotę 14.398 zł (czternaście tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniach od [...] listopada 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. w Niepublicznym Przedszkolu "[...]" z siedzibą w M., ul. [...] prowadzonym przez M.G. (dalej: "skarżąca", "strona") przeprowadzono kontrolę w zakresie sprawdzenia udokumentowania danych wykazanych w rozliczeniach wykorzystania dotacji za rok 2011 oraz sprawdzenia prawidłowości wykorzystania dotacji zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o systemie oświaty.

Po analizie wyników kontroli w dniu [...] czerwca 2017 r. Burmistrz Miasta M. (dalej" "Burmistrz Miasta" lub "organ I instancji") wszczął wobec skarżącej postępowanie administracyjne mające za przedmiot określenie kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta M.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta zobowiązał skarżąca do zwrotu do budżetu Miasta M. kwoty:

1. 240,45 zł stanowiącej dotację niewykorzystaną w terminie wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,

2. 357.767,93 zł stanowiącej dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ odwoławczy podał, iż kwota 240,45 zł za "prenumeratę [...]" stanowi dotację niewykorzystaną w terminie. Na udokumentowanie tego wydatku przedłożono jedynie fakturę VAT [...], w której jako formę zapłaty wskazano przelew bankowy. Strona nie udokumentowała jednak poniesienia wydatku (brak dowodu zapłaty).

Uzasadniając motywy decyzji w zakresie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem SKO wskazała, że na ogólną kwotę 357.767,93 zł składają się m.in. wydatki w łącznej wysokości 146.700,00 zł stanowiące koszty czynszu po 12.225,00 zł miesięcznie ponoszone na rzecz osoby, która posiada dożywotnie prawo użytkowania pomieszczeń będących siedzibą przedszkola. Na podstawie treści księgi wieczystej dotyczącej budynku zlokalizowanego w M. przy ul. [...] organ ustalił, iż nieruchomość ta stanowi współwłasność ustawową majątkową małżeńską skarżącej (udział w prawie z mężem 1/1), nabytą na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 2009 r. W dniu [...] maja 2010 r. na podstawie umowy ustanowienia użytkowania Nr [...] w księdze wieczystej dokonano wpisu potwierdzającego ustanowienie na rzecz E.G. nieodpłatnego dożywotniego prawa użytkowania, ograniczonego do części ww. nieruchomości, tj. do wszystkich pomieszczeń usytuowanych na 2 kondygnacji (1 piętrze) budynku o łącznej powierzchni 163 m2, tj. części w której mieści się przedszkole. Ustanowione prawo polega na użytkowaniu pomieszczeń oraz prawie pobierania pożytków, a w szczególności wynajmowania tych pomieszczeń i pobierania ustalonego czynszu. Skarżąca zatem, jako organ prowadzący przedszkole, na którym ciąży obowiązek zapewnienia warunków działania placówki, dysponowała niezbędnymi do prowadzenia przedszkola pomieszczeniami w budynku, lecz ograniczyła swoje prawo własności celem obejścia ogólnych norm dotyczących gospodarowania środkami publicznymi, którymi są bez wątpienia dotacje oświatowe. W następstwie tego zaangażowała środki z dotacji regulując opłaty z tytułu czynszu, a tym samym ze środków publicznych przysparzała majątku osobie trzeciej, z którą wspólnie zamieszkiwała.

Za dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem SKO uznało także wydatki w łącznej kwocie 21.752,96 zł stanowiące koszty leasingu (12 miesięcznych rat po 2.752,96 zł każda) samochodu osobowego [...], rok prod. 2009. Organ przeanalizował charakter poszczególnych rat leasingowych i uznał, iż jedynie ich cześć stanowi opłaty z tytułu bieżącego użytkowania pojazdu i tylko te wielkości mogą być rozpatrywane w kontekście wydatków bieżących placówki związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką, w tym profilaktyką społeczną. Mają one bowiem charakter wydatków bieżących. Tymczasem znacząca część poszczególnych opłat leasingowych stanowi raty zapłat za pojazd, który po upływie okresu leasingu stanie się własnością leasingodawcy i zwiększy jego majątek, na co wskazuje treść umowy leasingowej. Kwota poniesiona na zapłatę rat leasingowych stanowi więc dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżąca nie przedstawiła dowodów wykorzystywania leasingowanego samochodu na potrzeby przedszkola, nie wykazała okoliczności, które przesądzałby o konieczności posiadania samochodu osobowego dla realizacji zadań dofinansowywanych z dotacji oświatowej. Dodatkowo na podstawie posiadanych informacji i dostępu do dokumentu, tj. udostępnionego w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta M. oświadczenia majątkowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. złożonego przez D.G., który jest mężem skarżącej organ odwoławczy ustalił, że samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2009 wykazany został jako współwłasność majątkowa małżeńska. Jego wartość oszacowano na kwotę 35.000 zł.

Dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem jest w ocenie SKO również kwota 189.301,78 zł poniesiona na wypłatę wynagrodzeń oraz związanych z wynagrodzeniami zaliczkami na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek ZUS. Skarżąca nie wykazała, iż wydatki te były związane choćby pośrednio z realizacją zadań w zakresie kształcenia, opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej.

Organ odwoławczy zakwestionował także kwotę 8,99 zł ujęta w poz. 70 w rozliczeniu wykorzystania dotacji za II półrocze 2011 r. poniesioną na zakup dezodorantu nivea deo roll-on 50 ml. Zdaniem organu w żaden sposób nie można powiązać zakupu dezodorantu stanowiącego niezawodną ochronę przed potem z subsydiowanymi z dotacji zadaniami, nawet w przypadku rozpatrywania obowiązków pracodawcy wynikających z kodeksu pracy, a dotyczących zapewnienia niezbędnych środków higieny osobistej. Co do kwoty 4,20 zł ujętej w poz. 26 w rozliczeniu wykorzystania dotacji za I półrocze 2011 r. a poniesionej na zapłatę odsetek od nieterminowej zapłaty za fakturę Nr [...], organ II instancji wyjaśnił, że wydatki poniesione przez prowadzącego przedszkole w związku z opóźnieniem w płatnościach nie wpisują się w zakres zadań, o których mowa w ustawy o systemie oświaty.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za 2011 rok SKO stwierdziło, że zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, a więc obowiązek zwrotu dotacji powstaje niezależnie od wydanej decyzji. Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku. Dotacja za 2011 r. podlegała zwrotowi do 31 stycznia 2012 r. Pięcioletni termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za 2011 rok upłynie zatem w dniu 31 grudnia 2017 r.

Strona zaskarżyła powyższą decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie wydanie zaskarżonej decyzji:

a) z naruszeniem art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), dalej "O.p.", w zw. z art. 60 i 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r o finansach publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.), dalej "u.f.p.", po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego;

b) z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 1 i 3 kpa w szczególności poprzez brak odniesienia do zarzutu przedawnienia i wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej części tej decyzji w zakresie terminu przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji uznanej za wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, co stanowi naruszenie przepisu i powoduje wadliwość decyzji oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy;

c) jako decyzji nieważnej zgodnie z normą art. 156 § 1 pkt 2 kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa;

d) z naruszeniem art. 7 i 8 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych polegającym na niepodjęciu wszelkich czynności wymaganych od organu, a niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz na działaniu w sposób rażąco naruszający zaufanie do władzy publicznej, co także dotyczy podejmowania działań i wydania decyzji po upływie okresu przedawnienia;

e) z naruszeniem art. 6 kpa w zw. z art. 8 kpa polegającym na braku podstawy prawnej wynikającej z ustawy (prawa materialnego) co do orzeczenia m.in. o zwrocie części dotacji wydatkowanej na czynsz najmu pomieszczeń, w których prowadzone jest przedszkole;

f) z naruszeniem art. 75 i 77 w zw. z art. 7 kpa polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

g) z naruszeniem art. 80 kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych i prawnych;

2. prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:

3. art. 70 O.p. w zw. z art. 60 i 67 u.f.p. poprzez błędną wykładnię przepisów w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego i nieuwzględnienie upływu terminu przedawnienia;

4. art. 90 ust. 3d w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2017 r. poz. 2198), dalej: "u.s.o." oraz w zw. z art. 6 kpa i w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż pewne wydatki, które zgodnie z art. 90 ust. 3d stanowią tzw. wydatki kwalifikowane do pokrycia z dotacji, nie zostały przez organ uwzględnione, podczas gdy zgodnie z przepisami stanowią wydatek bieżący, który może być pokrywany z dotacji udzielanych na podstawie art. 90 u.s.o. jako realizujący cele należące do zadań szkół z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których mowa w art. 90 ust. 3d u.s.o. i dopuszczony przez ten przepis;

5. art. 126, art. 131 i art. 252 ust. 1 pkt u.f.p. w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez brak odpowiedniego zastosowania lub poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że dotacja oświatowa udzielona skarżącej została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

6. art. 251 ust. 1 pkt u.f.p. w zw. z art. 90 ust. 3d u.s.o. poprzez uznanie, że część dotacji została niewykorzystana w terminie, podczas gdy przepisy w takim wypadku nakazują zakwalifikowanie do dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;

7. § 6 pkt 2 Uchwały Nr [...] Rady Miasta M. z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu Miasta M. oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania oraz terminu i sposobu rozliczenia dotacji przez publiczne i niepubliczne jednostki oświatowe prowadzone na terenie Miasta M. przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego, poprzez żądanie dokumentów, których zgodnie z tym przepisem po upływie 5 lat strona nie ma obowiązku przechowywać;

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta, bądź o stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według obowiązujących przepisów.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że Sąd podziela i uznaje za prawidłowe ustalenia organów obu instancji w kwestii wykorzystania dotacji przez skarżącą niezgodnie z jej przeznaczeniem. Skarga podlegała jednak uwzględnieniu albowiem zasadny okazał się zarzut przedawnienia zobowiązania do zwrotu dotacji za rok 2011.

Odnosząc się zatem do tego najdalej sięgającego zarzutu skargi wskazać należy, że materialną podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły art. 251 ust. 1 i art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p.

Zgodnie z art. 251 ust. 1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w części niewykorzystanej do końca roku budżetowego podlegają zwrotowi do budżetu tej jednostki w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku, z zastrzeżeniem terminów wynikających z przepisów wydanych na podstawie art. 189 zlecenie płatności ust. 4. Z kolei art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. stanowi, iż dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem - podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1. Stosownie zaś do ust. 5, zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

Kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach, o których mowa w przytoczonych przepisach, stanowią nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym (art. 60 pkt 1 u.f.p.). W myśl art. 67 u.f.p. (w brzmieniu właściwym dla sprawy) do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.).

Jak stanowi art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Przedawnienie zobowiązań podatkowych (a wskutek odesłania z art. 67 u.f.p. także zobowiązań tytułu nieopodatkowanych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym) regulują przepisy rozdziału 8 działu III O.p. Wynika z nich, że sposób liczenia terminu przedawnienia jest uzależniony zasadniczo od sposobu powstania zobowiązań podatkowych, które mogą powstać albo na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawy podatkowe wiążą powstanie zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1), albo na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2).

W orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się, że decyzja orzekająca o zwrocie dotacji ma charakter deklaratoryjny. W przypadku stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (np. w wyniku kontroli jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie) do strony kieruje się wezwanie do zwrotu tych środków. Jeżeli jednak beneficjent dobrowolnie nie zwróci dotacji uprawniony do tego organ ma obowiązek wydać decyzję, w której określi obowiązek jej zwrotu. Obowiązek zwrotu dotacji wynika więc z mocy prawa (ex lege), a nie decyzji ustalającej. Z tego względu do obliczenia terminu przedawnienia zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. W myśl tego przepisu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Okolicznością powodującą uruchomienie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych jest więc upływ terminu płatności podatku.

Na ustalenie terminu przedawnienia dotacji niewykorzystanej w terminie pozwala przytoczony wyżej zapis art. 252 ust. 1 u.f.p., który zobowiązuje do jej zwrotu do budżetu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 31 stycznia następnego roku. Kwota 240,45 zł (przyznana w roku 2011) podlegała więc zwrotowi do dnia 31 stycznia 2012 r. Pięcioletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg od końca roku 2012 i zakończył się z dniem 31 grudnia 2017 r.

Jeżeli zaś chodzi o dotację niewykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem to dla ustalenia terminu przedawnienia zobowiązania z tego tytułu należy odnieść się do art. 126 u.f.p. W myśl tego przepisu dotacjami są podlegające szczególnym zasadom rozliczenia środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego (...). Dotacje są różne podobnie jak zasady ich wykorzystania i rozliczania określone przepisami prawa lub umowami. W przypadku orzekania o zwrocie dotacji oświatowych przez podmioty prowadzące niepubliczne placówki oświatowe trzeba mieć na uwadze, że szczegółowy tryb udzielania i rozliczania dotacji wynika przede wszystkim z uchwały organu stanowiącego j.s.t. podjętej na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. Oznacza to, że to przepisy uchwały, jako przepisy szczególne względem zasad określonych w u.f.p., określają pośrednio także terminy zwrotu dotacji, w związku z ich rozliczeniem. W szczególności np. dopiero z końcowego, rocznego rozliczenia dotacji może wynikać, jaka jest rzeczywiście należna kwota dotacji.

W przedmiotowej sprawie obowiązywała skarżącą uchwała Rady Miasta M. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i innych placówek oświatowych prowadzonych na terenie Miasta M. przez osoby fizyczne lub osoby prawne inne niż jednostka samorządu terytorialnego oraz trybu i zakresu prawidłowości ich wykorzystania (Dz.Urz. Woj. [...]. z 2011 r., nr [...], poz. [...]). Zgodnie z treścią 5 załącznika do tej uchwały skarżąca była zobowiązana do przedłożenia stosownego rozliczenia wykorzystania dotacji na dzień 31 grudnia 2011 r. wraz z zestawieniem faktur i innych dowodów księgowych wykonanym do dnia 25 stycznia roku następnego, a dotyczących realizacji zadań placówki w roku udzielenia dotacji.

Sąd uważa zatem, że bieg terminu przedawnienia powstałego z mocy prawa obowiązku zwrotu dotacji, przy odpowiednim stosowaniu art. 70 O.p., nie może się rozpocząć przed ostatecznym rozliczeniem dotacji podmiotowej, która ma charakter roczny, a jej rozliczenie następuje po upływie roku, w którym udzielono dotacji. Zatem bieg terminu przedawnienia obowiązku zwrotu tej części rocznej dotacji podmiotowej, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem rozpoczyna się od końca roku następującego po roku za który dotacji udzielono.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przyjąć należy, iż skoro skarżąca otrzymała dotację i wykorzystała ją niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2011, to powinna ją ostatecznie rozliczyć w stycznia 2012 r. Tym samym wspomniany pięcioletni termin przedawnienia rozpoczął swój bieg od końca roku 2012 i zakończył się z dniem 31 grudnia 2017 r.

Tak ustalonego terminu przedawnienia dla dotacji przyznanej na rok 2011 nie kwestionuje również organ. Decyzje organów obu instancji dotyczące spornej dotacji zostały wydane przed końcem 2017 roku ([...] września i [...] grudnia 2017 r.), czyli przed upływem terminu przedawnienia. Zaskarżona decyzja została jednak doręczona po tym terminie, tj. [...] stycznia 2018 r., co jest w sprawie kluczową okolicznością. W ocenie Sądu SKO błędnie uznało, iż kwestia ta nie wpływa na przedawnienie zobowiązania z tytułu zwrotu dotacji przyznanej w roku 2011.

Pięcioletni termin przedawnienia, w niniejszej sprawie liczony jak wskazano powyżej, to okres w którym organ uprawniony jest do kontrolowania sposobu wykorzystania dotacji oświatowej oraz prawidłowości jej rozliczenia. Aby żądanie zwrotu dotacji było zasadne, to w tym czasie musi zaistnieć okoliczność stwierdzenia wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Za poprawnością takiego stanowiska przemawia również obowiązek beneficjenta dotacji do przechowywania przez okres minimum 5 lat dokumentów finansowo-merytorycznych związanych z wydatkowaniem dotacji. Sąd stoi przy tym na stanowisku, że stwierdzenie wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem nie może mieć charakteru dowolnego. W szczególności nie może przyjąć formy ustaleń kontroli, które podlegają weryfikacji w toku postępowania administracyjnego wszczętego i prowadzonego wskutek braku dobrowolnego zwrotu dotacji przez beneficjenta. W ocenie Sądu stwierdzenie to powinno przyjąć formę ostatecznej, wykonalnej decyzji administracyjnej, prawidłowo i skutecznie wprowadzonej do obrotu prawnego przed upływnem terminu przedawnienia.

W sprawie skarżącej choć decyzje organów I i II instancji zostały wydane w roku 2017, to nie można zapominać, że dla wprowadzenia decyzji organu administracji do obrotu prawnego, niezbędne jest doręczenie jej stronie. Stanowisko to koresponduje z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych. Tylko doręczona decyzja może rodzić skutki prawne zarówno dla strony, jak i organu. Oznacza to, że decyzja określająca wysokość zobowiązania doręczona po upływie terminu przedawnienia narusza art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 9 O.p., gdyż dotyczy zobowiązania, które wygasło na skutek upływu terminu przedawnienia, a więc zobowiązania nieistniejącego. Tym samym choć zaskarżona decyzja SKO z dnia [...] grudnia 2017 r. została wydana w dacie, w której przedawnienie jeszcze nie nastąpiło, to jej doręczenie stronie po upływie tego terminu powoduje, że Sąd zobowiązany jest, na skutek wniesienia skargi, taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd w niniejszej sprawie orzekał na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z tymi przepisami sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi z kolei przepis § 3, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Podstawą do umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość wskutek przedawnienia należności, której dotyczyło prowadzone postępowanie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.