Wyrok NSA, sygn. akt GSK 693/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Celne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Doradca podatkowy nie jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach celnych /art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 oraz art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym - Dz.U. 2002 nr 9 poz. 86/.

TEZY

Doradca podatkowy nie jest uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawach celnych /art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 oraz art. 41 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym - Dz.U. 2002 nr 9 poz. 86/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Kazimierz Jarząbek (spr.), Sędziowie NSA - Hanna Rybińska, - Zdzisław Sadurski, Protokolant - Justyna Chindelewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 66/02 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - oddala skargę kasacyjną -


UZASADNIENIE

W Y R O K

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 lipca 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie następującym:

|Przewodniczący |Sędzia NSA |- Kazimierz Jarząbek (spr.) |

|Sędziowie NSA |- Hanna Rybińska |

| |- Zdzisław Sadurski |

|Protokolant |- Justyna Chindelewicz |

po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2004 r.

na rozprawie w Izbie Gospodarczej

skargi kasacyjnej W. P.

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

z dnia 5 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 66/02

w sprawie ze skargi W. P.

na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł

z dnia 5 grudnia 2001 r. Nr [...]

w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe

- oddala skargę kasacyjną -

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2004r. sygn. akt 3 I SA/Gd 66/02 odrzucił skargę W. P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 grudnia 2001r. Nr [...]w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w zakresie określenia kraju pochodzenia.

W uzasadnieniu postanowienia podano, że skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 5 grudnia 2001r. o numerze jak wyżej w imieniu skarżącego W. P. wniósł doradca podatkowy.

Przewodniczący wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano skarżącego, iż zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. Nr 9 z 2002r., poz. 86 ze zm.) doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu, w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.

Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało skarżącemu doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) /dalej u.p.s.a./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), co oznacza, że nie zastano skarżącego pod adresem, który wskazał w skardze, a pismo do niego adresowane pozostawiono w urzędzie pocztowym, o czym zawiadomiono go poprzez dwukrotne (w dniu 3 marca 2004r. oraz w dniu 11 marca 2004r.) umieszczenie zawiadomienia na drzwiach mieszkania skarżącego.

Ponadto w uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że uprawnienia przedmiotowe doradcy podatkowego do występowania w charakterze pełnomocnika zostały określone w art. 41 ust. 2 cytowanej ustawy o doradztwie podatkowym. Doradca podatkowy nie jest zatem uprawniony do występowania przed sądem administracyjnym w charakterze pełnomocnika w sprawach, które dotyczą należności celnych. W tej sytuacji, skoro doradca podatkowy nie był uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika, skarżący został wezwany do podpisania skargi.

W. P. wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2004r. sygn. akt 3 I SA/Gd 66/02 zarzucając:

1) rażące naruszenie art. 67 § 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedoręczenie pisma osobie upoważnionej,

2) rażące naruszenie art. 70 § 2 u.p.s.a. poprzez pozostawienie w aktach sprawy pisma, ze skutkiem doręczenia w sytuacji, gdy nowy adres skarżącego był znany sądowi,

3) naruszenie zasad postępowania poprzez niedopuszczenie do sprawy jako pełnomocnika doradcy podatkowego (art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym)

i wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,

2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż bezspornym w sprawie jest, że skargę w imieniu skarżącego wniósł doradca podatkowy oraz to, że jedynym pismem (poza wyżej wymienionym postanowieniem) jakie strona otrzymała w toku postępowania było wezwanie Sądu z 14 stycznia 2002r. skierowane na adres wspomnianego wyżej doradcy podatkowego do uiszczenia wpisu. Nawet gdyby uznać, że doradca podatkowy nie mógł być

pełnomocnikiem procesowym w przedmiotowej sprawie, to należało potraktować go jako osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych i na jego adres kierować wszystkie pisma wysyłane przez Sąd. W przeciwnym razie należy dojść do wniosku, że skarżący nie został poinformowany skutecznie przez Sąd o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Ponadto skarżący jest stroną w kilkunastu sprawach zawisłych przed WSA w Gdańsku, gdzie w pismach procesowych wskazano jego nowy adres, na który były przesyłane pisma sądowe. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, nie ulega wątpliwości, że zarówno ustawa o doradztwie podatkowym jak również ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz obecnie nowa ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają w słowniczku pojęć definicji legalnej pojęcia "obowiązek podatkowy", czy też pojęcia "w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych", które to pojęcia zakreślają rodzaj spraw jakimi może zajmować się doradca podatkowy jako pełnomocnik w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym), art. 175 § 3 u.p.s.a.). W związku z powyższym dla określenia zakresu działania doradcy podatkowego konieczne jest dokonanie prawidłowej wykładni wspomnianych pojęć. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy ustawodawca we wspomnianych ustawach używa analizowanych pojęć w wąskim znaczeniu, prezentowanym w Ordynacji podatkowej, czy też w szerszym znaczeniu, w odniesieniu do całego szeroko rozumianego systemu prawa podatkowego zawiera sprawy dotyczące obowiązków celnych. Według autora skargi kasacyjnej – powszechnie przyjmuje się, że podatek jest określonym ustawowo świadczeniem pieniężnym przymusowym, bezzwrotnym, nieodpłatnym, ponoszonym na rzecz środków publicznych. Przyjęcie takiej definicji powoduje między innymi, że różnego rodzaju świadczenia pieniężne określane mianem opłat, wpłat, odpisów, składek itp. należy uznać za podatki, ze wszystkimi stąd wynikającymi konsekwencjami. Do takich świadczeń należy przykładowo opłata skarbowa, opłata targowa,

czy też cło, które są podatkami w wyżej przyjętym rozumieniu, ale z różnych powodów nazywane są inaczej. Na poparcie powyższych twierdzeń autor skargi kasacyjnej powołał się na: "pracę zbiorową pod redakcją naukową E. Ruśkowskiego – Finanse Publiczne i Prawo Finansowe, tom 2, rozdział VI, str. 11 – L. Etel, Wydawnictwo KiK Konieczny i Kruszewski, Warszawa 2000r.). Podobnie F. Prusak – Cło jest ustalanym jednostronnie przez państwo świadczeniem pieniężnym. Ma wszystkie stałe cechy i należy je traktować jako rodzaj podatku (Kodeks Celny Komentarz, Oficyna Prawnicza Muza S.A., Warszawa 2000r., str. 121)". Ponadto za stwierdzeniem, że sprawy celne są sprawami z zakresu prawa podatkowego wynika z treści art. 57 i 59 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Przedstawione wyżej argumenty, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, uzasadniają przyjęcie, że doradcy podatkowemu przysługuje prawo do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi także w sprawach celnych, w których mają zastosowanie identyczne przepisy jak w sprawach podatkowych, co wynika expressis verbis z art. 59 ustawy o NSA.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Artykuł 183 § 1 u.p.s.a. przyjmuje zasadę, że o zakresie kontroli orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przesądza wola wnoszącego skargę kasacyjną.

Wprawdzie autor skargi kasacyjnej wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 176 u.p.s.a. nie przytoczył podstawy kasacyjnej, jednakże treść powołanych przepisów, których naruszenie zarzuca wojewódzkiemu sadowi wskazuje, że jest to podstawa określona w art. 174 pkt 2 u.p.s.a.

Stosownie do treści art. 35 § 1 u.p.s.a. pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi "może być adwokat lub radca prawny (...) a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne".

Do przepisów szczególnych należy art. 41 ust. 2 ustawy z 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002r. Nr 9, poz. 86 ze zm.) uprawniający doradcę podatkowego "do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu, w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych".

W myśl art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) "Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach". Według art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy podatkowe. Organy te zostały wymienione w art. 13 tej ustawy. Natomiast w myśl art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej "Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne, niż wymienione w § 1 pkt 1 organy".

Na podstawie powołanego art. 2 § 2, Ordynacji podatkowej nie stosuje się do wymiaru ceł, mimo iż są one niepodatkowymi należnościami budżetu państwa. Zostały one bowiem odrębnie uregulowane w ustawie z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.). Przepisy kodeksu celnego ustanawiają prawa i obowiązki osób przywożących i wywożących towary z terytorium państwa oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Jednym z podstawowych obowiązków osób przywożących lub wywożących towary z terytorium państwa jest obowiązek uiszczenia cła. Decyzje administracyjne w tym zakresie wydają organy celne.

Z powyższego wynika, że decyzje administracyjne wydawane w sprawach uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (art. 65 § 4, § 4 "a" i § 5) nie są decyzjami w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych.

Z tego też powodu nie można podzielić poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, iż z treści art. 59 i 57 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wynika, że sprawy celne są sprawami z zakresu prawa podatkowego. Przepis art. 59 w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. stanowił między innymi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie do postępowania przed sądami stosuje się odpowiednio w sprawach z zakresu podatkowego – niektóre artykuły od 102 – 245 Ordynacji podatkowej. Natomiast w myśl art. 57 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. minister właściwy do spraw finansów publicznych, w sprawach z zakresu prawa podatkowego mógł wnieść do Sądu Najwyższego od orzeczenia NSA rewizję nadzwyczajną, jeżeli orzeczenie rażąco narusza prawo lub interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym doradca podatkowy nie może być pełnomocnikiem strony w sprawie dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Wobec tego nie zachodzi potrzeba dalszego rozważania kwestii uprawnień doradcy podatkowego o zakresie szerszym niż wynika to z art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym. A zatem uzasadnione było wezwanie strony do uzupełnienia braków skargi w zakresie jej podpisu. Wezwanie to zostało wysłane na adres strony podany w skardze, tj. na właściwy adres, tym bardziej, że w postępowaniu administracyjnym strona wskazała ten adres, jako adres dla doręczania pism.

Nie można więc podzielić poglądu wyrażonego w skardze kasacyjnej, iż doradcę podatkowego, o którym mowa wyżej, Sąd mógł potraktować jako osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, albowiem Sąd nie może działać za stronę. Upoważnienie do odbioru korespondencji powinno być udzielone przez stronę, ze wskazaniem osoby przez nią upoważnionej oraz adresu do doręczeń pism sądowych.

Wobec tego wysłane przez Sąd wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi na adres podany w skardze i uznania tego pisma za doręczone

w trybie art. 73 u.p.s.a., przy spełnieniu warunków formalnych przewidzianych w tym przepisie nie narusza praw strony.

Z tych względów skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i dlatego na podstawie art. 184 u.p.s.a. podlega oddaleniu.