Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 668/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75a ust. 3, art. 75 b ust. 6
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania p. M. M. (kandydatki, skarżącej) od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej: Komisji Egzaminacyjnej) w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką: 1) uchylono zaskarżoną uchwałę w części obejmującej ustaloną liczbę punktów i ustalono, że kandydatka uzyskała w wyniku egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu 20 września 2008 r. łącznie 179 (sto siedemdziesiąt dziewięć) punktów; 2) w pozostałej części zaskarżoną uchwałę utrzymano w mocy.

Z uzasadnienia uchwały wynika, że kandydatka uzyskała z testu wyboru 180 punktów. Komisja Egzaminacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów, a zatem uzyskana przez kandydatkę liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

W odwołaniu skarżąca podniosła, że pytania nr: 4, 121, 122, 123, 134, 198, 200, 202, 211, 212, 214, 216, 224, 229, 232 nie spełniały wymogów ustawowych w świetle art. 75b ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze. Zarzuciła nadto brak należytego nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad przygotowaniem i przeprowadzeniem egzaminu, a w konsekwencji dopuszczenie do naruszenia podstawowych wymogów przy przygotowaniu egzaminu oraz praw kandydatów na aplikantów adwokackich. Dodała nadto, że naruszona została konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa poprzez stawianie kandydatom na aplikantów adwokackich niejednakowych wymagań w zakresie posiadania określonego poziomu wiedzy przy niezmienionym zakresie przedmiotowym egzaminu konkursowego określonym w art. 75a ust. 3 ustawy, a w szczególności poprzez dopuszczenie możliwości, by o przyjęciu na aplikację adwokacką decydował również rok, w którym organizowany jest egzamin oraz skład zespołu przygotowującego pytania na egzamin konkursowy. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uznanie za poprawne udzielonych przez nią odpowiedzi na wyżej wymienione pytania i ustalenie pozytywnego wyniku egzaminu.

Minister Sprawiedliwości uznał, że odwołanie kandydatki nie zasługuje na uwzględnienie.

Przypomniał, że zgodnie z art. 75i ust. 1 ustawy — Prawo o adwokaturze, egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów.

Powtórne sprawdzenie przez organ II instancji karty odpowiedzi skarżącej i przeliczenie punktacji wykazało, że suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej (180) jest nieprawidłowa, bowiem kandydatka uzyskała z egzaminu 179 punktów. Różnica w punktacji jest wynikiem nieuzasadnionego przyznania przez Komisję Egzaminacyjną 1 punktu za błędnie udzieloną przez skarżącą odpowiedź na pytanie numer 139 (według klucza odpowiedzi poprawną odpowiedzią jest "A", natomiast kandydatka wskazała odpowiedź "B"). Organ wskazał, że dowodem, w oparciu o który następuje ustalenie wyniku egzaminu, jest karta odpowiedzi skarżącej, znajdująca się w aktach sprawy. Analiza tego dowodu wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca zakreśliła odpowiedź "B" na pytanie nr 139, podczas gdy prawidłową odpowiedzią była odpowiedź "A". Komisja Egzaminacyjna nieprawidłowo zatem oceniła ten dowód: kartę odpowiedzi skarżącej, wobec czego należało w tym zakresie uchwałę zmienić.

Skarżąca nie uzyskała wymaganych ustawowo 190 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowego progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem ustawy- Prawo o adwokaturze.

Decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, bezzasadny jest zarzut skarżącej, która podniosła, że pytania nr: 4, 121, 122, 123, 134, 198, 200, 202, 211, 212, 214, 216, 224, 229, 232 nie spełniały wymogów ustawowych w świetle art. 75b ust. 6 ustawy Prawo o adwokaturze, uzasadniony argumentem, iż stawia się kandydatom na aplikantów w kolejnych latach różne wymagania — rozumiane jako rozbieżności w poziomie trudności pytań egzaminacyjnych z poszczególnych gałęzi prawa.

Zarzut, że tegoroczny test znacznie odbiegał trudnością od testów z lat ubiegłych, jest bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej. Jest to element czysto subiektywny, wymykający się próbom obiektywizacji. Tego rodzaju zarzut dotyczący charakteru pytań i stopnia ich skomplikowania jest prawnie obojętny, gdyż ustawodawca, określając formułę testu egzaminacyjnego, ograniczył się do ustalenia łącznej liczby pytań oraz określenia jego zakresu przedmiotowego, nie określił natomiast jego merytorycznej struktury wewnętrznej. Ustalenie zarówno szczegółowości pytań z poszczególnych dziedzin prawa, jak i aktów prawnych, które w ramach wymienionych w ustawie dziedzin prawa stanowić będą podstawę konstruowania testu, pozostawiono zespołowi do przygotowania pytań na egzamin konkursowy. Z tej przyczyny, skoro wewnętrzna struktura testu, ani też poziom stopnia ich szczegółowości nie są przedmiotem regulacji normatywnej, zagadnienia te nie mogą podlegać badaniu pod względem zgodności z prawem. Bezzasadny jest więc zgłoszony przez skarżącą zarzut naruszenia przez zespół konkursowy art. 75b ust. 6 prawa o adwokaturze. Zgodnie z ww. przepisem, zespół konkursowy sporządza zestaw pytań na potrzeby egzaminu konkursowego, mając na uwadze konieczność zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów. Skarżąca przepis ten rozumie błędnie: przepis ten każdorazowo, odnosi się do tego zespołu, który w danym roku układa pytania testowe, zaś ustawa stanowi, że zespół taki Minister Sprawiedliwości powołuje co rok.

Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej są podniesione przez skarżącą zarzuty, że test egzaminacyjny był zbyt trudny oraz, że był znacznie trudniejszy, niż w latach ubiegłych. Jest oczywiste, że egzaminy w poszczególnych latach przeprowadzane są na podstawie różnych testów (jakkolwiek zakres sprawdzania wiedzy, wynikający z art. 75a ust. 3 jest identyczny), które — jako testy zawierające inne pytania - zawsze będą miały poziom trudności odmienny od stopnia trudności testów z poprzednich lat. Dodatkowo Minister podkreślił, że poziom trudności testu z roku poprzedniego nie stanowi jakiegokolwiek wzorca dla testu z roku 2008, zwłaszcza, że stopień trudności testu jest kategorią subiektywną.

Kwestionowane przez skarżącą pytanie nr 4 brzmiało: "Zgodnie z Konstytucją RP, tryb doraźny może być ustanowiony:

A. na czas stanu wojennego,

B. każdym czasie,

C. tylko na czas wojny."

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A", podczas gdy prawidłową była odpowiedź "C".

Skarżąca zarzuciła, że w pytaniu nie wskazano, działania jakiego organu ono dotyczy, a zatem jest niejasne.

Pytanie było sformułowane precyzyjnie. Zarzut skarżącej jest niezasadny. W pytaniu było zawarte dookreślenie "Zgodnie z Konstytucją RP", a więc odwołująca winna była wiedzieć, że odpowiedź znajduje się w treści Konstytucji. Organ zaznaczył, że Konstytucja RP tylko w art. 175 przewiduje instytucję trybu doraźnego, a więc zarzut, że pytanie nie precyzowało, jakiego organu działania tryb dotyczy, jest zupełnie pozbawiony zasadności.

Kwestionowane przez skarżącą pytania nr: 121, 122, 123 dotyczyły ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a pytania nr: 197, 198, 199, 200, 202, 211 dotyczyły prawa finansowego, w tym prawa podatkowego. Skarżąca podniosła, iż pytania te przekraczają stopniem uszczegółowienia poziom trudności pytań egzaminacyjnych. Jak dodała, pytania nr: 134, 212, 214, 216 dotyczące, jak to ujęła skarżąca - prawa europejskiego, pytanie nr 224 (dotyczące ustroju sądów wojskowych), pytania nr: 229 i 232 (dotyczące samorządu adwokackiego) odbiegają stopniem trudności od wymogów stawianych kandydatom na aplikantów adwokackich w latach ubiegłych.

Sformułowany w odwołaniu zarzut, iż egzamin był zbyt szczegółowy, odbiegał stopniem trudności od pytań testowych z lat ubiegłych, liczba pytań z zakresu prawa podatkowego była nadmierna, nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołuje się on bowiem do subiektywnego odczucia kandydatki na aplikację adwokacką oraz pomija uwarunkowania ustawowe egzaminu konkursowego na tę aplikację.

Zgodnie z art. 75a ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze egzamin konkursowy polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu prawa: konstytucyjnego, karnego, postępowania karnego, karnego skarbowego, wykroczeń, cywilnego, postępowania cywilnego, gospodarczego, spółek prawa handlowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, rodzinnego i opiekuńczego, administracyjnego, postępowania administracyjnego, finansowego, europejskiego, ustroju sądów, samorządu adwokackiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej, a także warunków wykonywania zawodu adwokata i etyki tego zawodu. Zakres tematyczny egzaminu jest więc opisany poprzez enumeratywne wyliczenie zakresów prawa. Z punktu widzenia kandydata na aplikację adwokacką taka regulacja umożliwia przygotowanie się do egzaminu poprzez pominięcie tych unormowań prawnych, które nie mieszczą się w ustawowym opisie zagadnień egzaminacyjnych. Ponadto otrzymuje on informację, że żaden z ustawowych bloków egzaminacyjnych nie powinien być pominięty. Organ zauważył, iż ustawa — Prawo o adwokaturze nie narzuca limitów ilościowych pytań z danej gałęzi prawa, ich stopnia szczegółowości, ani doboru ustawy, na której podstawie jest sformułowane konkretne pytanie z danego bloku egzaminacyjnego. Katalog ustawowy odwołuje się do zakresów prawa, a nie do nazw ustaw. Przesądza o tym chociażby użycie małej litery przy opisie dziedzin prawa. Natomiast nazwa ustawy o podstawowym znaczeniu dla danej dziedziny prawa z reguły zawiera wyraz "Prawo" pisany z dużej litery.

Skarżąca zarzuciła nadto brak należytego nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad przygotowaniem i przeprowadzeniem egzaminu, a w konsekwencji dopuszczenie do naruszenia podstawowych wymogów przy przygotowaniu egzaminu oraz praw kandydatów na aplikantów adwokackich. Jak jednak sama dostrzegła w odwołaniu, przepisy ustawy Prawo o adwokaturze przewidują dla Ministra Sprawiedliwości ściśle określone kompetencje w ramach naboru na aplikację adwokacką, a w szczególności organizowania i przeprowadzania egzaminu konkursowego oraz kontroli prawidłowości wyniku w toku procedury odwoławczej. W ramach tych kompetencji nie ma wyszczególnionego nadzoru merytorycznego nad układaniem przez Komisję Egzaminacyjną pytań testowych na egzamin konkursowy. Zgodnie z art. 75b. ust. 7 Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej, określi, w drodze rozporządzenia, sposób zgłaszania propozycji pytań, przygotowywania, przechowywania oraz przekazywania komisjom pytań na egzamin konkursowy, mając na uwadze konieczność zabezpieczenia tych pytań przed ich nieuprawnionym ujawnieniem. Czynności w zakresie przygotowywania pytań na egzamin konkursowy dokonywane są przez Komisję Egzaminacyjną. Nadzór Ministra Sprawiedliwości dotyczy kwestii merytorycznych w tym zakresie, w jakim jest on uprawniony do oceny prawidłowości ułożonych przez Komisję Egzaminacyjną pytań dokonywanej na etapie i w ramach postępowania odwoławczego od uchwał Komisji Egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu. Ocena ta dotyczy prawidłowości pytań egzaminacyjnych w kontekście wymogów ustawowych określonych w art. 75a ust. 3 ustawy, wymogu precyzyjności pytań, oparcia ich na treści obowiązujących przepisów prawa z zakresu praw wymienionych w art. 75a ust. 3 ustawy oraz zawarcia w propozycjach jednoznacznie jednej prawidłowej odpowiedzi. Ustawodawca, określając formułę testu egzaminacyjnego, ograniczył się do ustalenia łącznej liczby pytań oraz określenia jego zakresu przedmiotowego, nie określił natomiast jego merytorycznej struktury wewnętrznej. Ocena stopnia trudności i szczegółowości pytań nie mieści się w granicach nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości.

Nadto skarżąca podniosła, że naruszona została konstytucyjna zasada równości obywateli wobec prawa poprzez stawianie kandydatom na aplikantów adwokackich niejednakowych wymagań w zakresie posiadania określonego poziomu wiedzy przy niezmienionym zakresie przedmiotowym egzaminu konkursowego określonym w art. 75a ust. 3 ustawy, a w szczególności, poprzez dopuszczenie możliwości by o przyjęciu na aplikację adwokacką decydował również rok, w którym organizowany jest egzamin oraz skład zespołu przygotowującego pytania na egzamin konkursowy. Odnosząc się do tego zarzutu organ wskazał, iż argumenty podniesione wyżej wskazują jasno, że nie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa. Dodał też, że zasada równości wobec prawa w kontekście egzaminu konkursowego nie może być rozważana na gruncie elementów subiektywnych i ocennych, tj. porównywania stopnia trudności pytań egzaminacyjnych z kolejnych lat egzaminów konkursowych, jak to czyni skarżąca. Zasada ta wyraża się bowiem w zapewnieniu wszystkim kandydatom na aplikację adwokacką równego dostępu do egzaminu konkursowego, przeprowadzanego na jednakowych dla wszystkich przystępujących do tego egzaminu zasadach i ocenianego w oparciu o te same w stosunku do wszystkich egzaminowanych obiektywne kryteria. Egzamin konkursowy na aplikację adwokacką w 2008 r. spełnił te wszystkie przesłanki i skarżąca nie wykazała, by w którymś z tych obszarów była potraktowana korzystniej lub mniej korzystnie niż pozostali kandydaci na aplikację adwokacką.

Reasumując, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania punktów za zakwestionowane przez skarżącą pytania, skoro nie udzieliła na nie prawidłowych odpowiedzi i uznania wyniku egzaminu kandydatki za pozytywny.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kandydatka, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie przepisu art. 139 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się wbrew zakazowi reformationis in peius, mające istotny wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 75b ust. 6 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez błędne uznanie, iż wymóg zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów dotyczy kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego w danym roku bez żadnego odniesienia do ustalonego określonego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydata na aplikanta bądź poziomu z lat ubiegłych, mające istotny wpływ na wynik sprawy;

3) naruszenie prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że ocena stopnia trudności i szczegółowości pytań nie mieści się w granicach nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości;

4) naruszenie konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa poprzez błędne uznanie, iż zasada ta ogranicza się do zapewnienia wszystkim kandydatom na aplikację adwokacką w danym roku równego dostępu do egzaminu konkursowego, przeprowadzonego na jednakowych dla wszystkich przystępujących do tego egzaminu zasadach i ocenianego w oparciu o te same w stosunku do wszystkich egzaminowanych kryteria.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W dalszej części skargi podniesione zarzuty zostały rozwinięte i udokumentowane.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości skarga kandydatki nie zasługuje na uwzględnienie i winna zostać oddalona z powodów ujętych w skarżonej decyzji, a wskazanych wyżej.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę raz jeszcze ustosunkował się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 139 K.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się wbrew zakazowi reformationis in peius, uznając go za bezzasadny oraz zajął stanowisko dotyczące kompetencji Ministra Sprawiedliwości w ramach naboru na aplikację adwokacką, a w szczególności organizowania i przeprowadzania egzaminu konkursowego oraz kontroli prawidłowości wyniku w toku procedury odwoławczej.

Organ odwoławczy uznał ponadto, że pozostałe zarzuty skargi stanowią w głównej mierze polemikę z decyzją Ministra Sprawiedliwości. W uzasadnieniu skargi kandydatka podtrzymała zawarte w odwołaniu tezy wraz z towarzyszącą im argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009 r., wydaną po rozpoznaniu odwołania kandydatki od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej w sprawie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, którą: 1) uchylono zaskarżoną uchwałę w części obejmującej ustaloną liczbę punktów i ustalono, że kandydatka uzyskała w wyniku egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu 20 września 2008 r. łącznie 179 punktów; 2) w pozostałej części zaskarżoną uchwałę utrzymano w mocy.

Zgodnie z zasadami orzekania w sądach administracyjnych w pierwszej kolejności podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, następnie – przepisów postępowania (w rozpatrywanym przypadku – przepisów K.p.a.), a w dalszej kolejności – zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tzn. w rozpatrywanej sprawie art. 75b ust. 6 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Naruszenie konstytucyjnej zasady równości kandydatka łączy ze stawianiem kandydatom na aplikantów adwokackich niejednakowych wymagań w zakresie posiadania określonego poziomu wiedzy przy niezmienionym zakresie przedmiotowym egzaminu konkursowego określonym w art. 75a ust. 3 ustawy, a w szczególności poprzez dopuszczenie możliwości, by o przyjęciu na aplikację adwokacką decydował również rok, w którym organizowany jest egzamin oraz skład zespołu przygotowującego pytania na egzamin konkursowy. W zarzutach sformułowanych w skardze, stanowiących reakcję na argumentację podniesioną w uzasadnieniu decyzji Ministra Sprawiedliwości, skarżąca uważa za błędne uznanie, iż zasada ta ogranicza się do zapewnienia wszystkim kandydatom na aplikację adwokacką w danym roku równego dostępu do egzaminu konkursowego, przeprowadzonego na jednakowych dla wszystkich przystępujących do tego egzaminu zasadach i ocenianego w oparciu o te same w stosunku do wszystkich egzaminowanych kryteria.

Sąd nie podziela tego stanowiska skarżącej.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie przede wszystkim zauważył, że zarzut skarżącej o naruszeniu zasady równości został postawiony w kontekście egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką. Wynika on w istocie z uznania przez skarżącą, iż znaczna część pytań – jeżeli nie wszystkie - przekracza stopniem uszczegółowienia poziom trudności pytań egzaminacyjnych i z tego powodu odbiega od wymogów stawianych kandydatom na aplikantów adwokackich w latach ubiegłych. Jak można więc wnosić, w ocenie skarżącej poziom szczegółowości i trudności pytań egzaminacyjnych na aplikację radcowską powinien być w poszczególnych latach podobny; zasada ta ma w szczególności dotyczyć lat kolejnych.

Jak stwierdził organ odwoławczy, ustalenie stopnia trudności i szczegółowości pytań egzaminacyjnych z kolejnych egzaminów konkursowych ma charakter subiektywny i ocenny. Minister Sprawiedliwości uważa, że zasada równości w odniesieniu do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką wyraża się w: 1) zapewnieniu wszystkim kandydatom na aplikację adwokacką równego dostępu do egzaminu konkursowego, 2) przeprowadzanego na jednakowych dla wszystkich przystępujących do tego egzaminu zasadach i 3) ocenianego w oparciu o te same w stosunku do wszystkich egzaminowanych obiektywne kryteria.

W polskim prawie konstytucyjnym (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 5, Liber, warszawa 2001, str. 95) podkreśla się, że "...zasada równości oznacza w najogólniejszym pojęciu – nakaz jednakowego traktowania podmiotów i sytuacji podobnych (identycznych), a więc kryje się w niej założenie różnego traktowania podmiotów i sytuacji, które nie mają podobnego (identycznego) charakteru. Tym samym sprawą podstawową jest zawsze odpowiedź na pytanie, czy owo podobieństwo podmiotów bądź sytuacji zachodzi. W znacznym stopniu zależy to od kryterium, w oparciu o które owo podobieństwo mierzymy – pojawia się tu pojęcie "cecha relewantna", tzn. cecha, której występowanie przesądzać ma o spełnieniu przesłanki podobieństwa. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny: konstytucyjna zasada równości wobec prawa (równości w prawie) [...] polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu mają być traktowane równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie U 7/87 z 9 marca 1988 r.).

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sytuacji taką cechą relewantną jest udział w egzaminie konkursowym na aplikację adwokacką określonego rocznika, zakładający podobny stopień wiedzy, konkurencji, tożsamość pytań egzaminacyjnych i kryteriów ich oceny. Takiego charakteru, który pozwala mówić o równości, nie ma natomiast porównanie egzaminów (pytań egzaminacyjnych) na aplikację adwokacką w kolejnych latach. To kandydaci na aplikantów zdający w jednym roku znajdują się w sytuacji podobnej i powinni być traktowani równo, konkurując w określonej grupie, odpowiadając na te same pytania oceniane według tego samego klucza odpowiedzi; jest oczywiste, że nie konkurują oni z kandydatami na aplikantów z kolejnych lat.

Jak zauważył organ odwoławczy, skarżąca nie wykazała, by ograniczono jej dostęp do egzaminu, zastosowano odrębne zasady jego przeprowadzenia i kryteria oceny, a zatem należy uznać, że przynajmniej w jej przypadku egzamin konkursowy na aplikację adwokacką w 2008 r. spełnił przesłanki, które wynikają z konstytucyjnej zasady równości.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu skarżącej, a mianowicie naruszenia art. 139 K.p.a. (zakaz reformationis in peius) poprzez wydanie decyzji na niekorzyść skarżącej, należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Sprawiedliwości, że: 1) odliczenie od wyniku egzaminu jeszcze jednego punktu nie miało żadnego wpływu na sytuację prawną kandydatki, która uzyskała – według pierwszej oceny – 180 punktów, a więc o dziesięć punktów mniej niż wynosi minimum wystarczające do zaliczenia testu; kandydatka w każdym przypadku uzyskała negatywny wynik testu; 2) Minister Sprawiedliwości działał w tej sprawie w granicach posiadanych kompetencji merytoryczno-reformacyjnych,, a rozstrzygnięcie realizowało zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 K.p.a.). Trudno też uznać uchwałę ustalającą nieprawidłowo wynik egzaminu konkursowego, tj. niezgodnie z kluczem odpowiedzi, za zgodną z prawem i interesem społecznym.

W płaszczyźnie prawa materialnego skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 75b ust. 6 ustawy - Prawo o adwokaturze poprzez błędne uznanie, iż wymóg zapewnienia jednakowego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydatów dotyczy kandydatów przystępujących do egzaminu konkursowego w danym roku bez żadnego odniesienia do ustalonego, określonego poziomu sprawdzenia wiedzy kandydata na aplikanta, bądź poziomu z lat ubiegłych. W ocenie skarżącej, ma to istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Sądu, jest to w istocie zarzut tożsamy z zarzutem naruszenia zasady równości przy przeprowadzaniu egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką w roku 2008. Trudno też zrozumieć, czemu takie porównanie (odniesienie) miałoby służyć, a jeszcze trudniej – ustalić zobiektywizowany wpływ tego odniesienia na wynik egzaminu skarżącej.

Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne uznanie, że ocena stopnia trudności i szczegółowości pytań nie mieści się w granicach nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości, został – w ocenie Sądu – wyczerpująco wyjaśniony przez organ odwoławczy. Zarzut ten wyrasta z subiektywnego przekonania skarżącej, iż pytania testowe były zbyt szczegółowe i trudne. Trafnie też stwierdził Minister Sprawiedliwości, że skoro wewnętrzna struktura testu, ani też poziom stopnia ich szczegółowości nie są przedmiotem regulacji normatywnej, to zagadnienia te nie mogą podlegać badaniu pod względem zgodności z prawem.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.