Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 656/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Krzysztof Szczygielski, p. o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004 r. sprawy ze skargi A - Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za prawidłowe oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego [...] w Ł., po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 26 marca 2002r. przez agencję celną B, działającą z upoważnienia A Spółka z o.o. w W. o uznanie zgłoszenia celnego dokonanego w dniu 07 stycznia 2000r. za nieprawidłowe, decyzją z dnia [...], wydaną z powołaniem się na przepisy m.in. art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 23 § 1, art. 30 § 1 pkt 1 lit. a, art. 65 § 4 pkt 1, art. 83 § 1, art. 85 § 1 i art. 262 ustawy z dn. 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802) uznał powyższe zgłoszenie za prawidłowe.

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zgodnie z dokumentami załączonymi do zgłoszenia celnego spółka A sprowadziła z Niemiec towary w postaci męskich płaszczy i spódnic dziewczęcych, których wartość transakcyjna, wynikająca z przedstawionych faktur oraz deklaracji wartości celnej wynosiła 12.070,52 DEM i wartość ta została przyjęta do naliczenia należności celnych i podatkowych. Według organu, złożony przez stronę wniosek o uznanie powyższego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej przyjęcia wartości celnej sprowadzonego towaru nie jest zasadny z uwagi na brak dostatecznych podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Organ stwierdził, że przedstawione przez importera w toku postępowania, z jego wniosku, o uznanie pierwotnego zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, dokumenty, w szczególności agencyjna umowa komisowa zakupu zawarta w dniu 10 grudnia 1998r. pomiędzy podmiotami zagranicznymi D z siedzibą w Niemczech a C z siedzibą w Szwajcarii oraz przedłożone tzw. umowy dostawcy, nie mogą powodować uznania, iż dostawca towarów – firma C działała jako agent zakupu spółki A, a część zapłaconej na podstawie faktury zakupu ceny stanowi prowizję od zakupu, o której mowa w art. 22 § 1 pkt 5 kodeksu celnego. Organ podniósł, iż jednym z istotnych elementów umowy agencyjnej oraz uznania prowizji od zakupu jest to, iż agent wykonuje swoje usługi w imieniu i na rzecz reprezentowanego podmiotu, natomiast z przedstawionych dokumentów wynika, że przy zakupie przedmiotowych towarów firma C działała w imieniu własnym, a dopiero następnie towar odsprzedała na rzecz firmy A.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, działająca w imieniu spółki A agencja celna B, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzuciła, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego. Stwierdzono, że z przedłożonych w postępowaniu wyjaśniającym dokumentów, a zwłaszcza z aneksu nr 5 do umowy agencyjnej z dnia 10 grudnia 1998r. wynika jednoznacznie, iż spółka A akceptuje przedmiotową umowę, zawartą w jej imieniu przez firmę D z firmą C. Zdaniem strony przedstawiona umowa agencyjna szczegółowo przewiduje zakres obowiązków agenta przy zawieraniu umów zakupu towarów na rzecz reprezentowanej firmy i czynności agenta mają każdorazowo potwierdzenie w treści faktur wystawionych przez firmę C dla spółki A. Stąd też, według strony, wynikające z przedmiotowych faktur kwoty wynagrodzenia agenta zostały bezpodstawnie, z naruszeniem art. 30 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 31 pkt 5 Kodeksu celnego, zaliczone do wartości celnej towarów. Podniesiono także, iż w podobnej sprawie, dotyczącej sprzedaży towarów przez firmę C na rzecz firmy A, na warunkach wynikających z tej samej umowy agencyjnej, postępowanie przed Urzędem Celnym w Ł. zostało zakończone decyzją uznającą roszczenia strony wnioskującej (decyzja z dn. [...] nr [...]).

Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu celnego, w celu określenia wartości celnej importowanego towaru, do ceny faktycznie zapłaconej dodaje się poniesione przez kupującego, nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej także koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Natomiast, w myśl zamieszczonej w art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego definicji, prowizja od zakupu oznacza opłatę poniesioną przez kupującego na rzecz jego agenta za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie danych towarów, dla których jest ustalana wartość celna. Organ podniósł także, że zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 758 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego oraz poglądami doktryny istnieje możliwość występowania dwojakiego rodzaju umów agencyjnych tj. typu agencji wyłącznie pośredniczącej przy zawieraniu umów oraz typu agencji połączonej z odrębnym pełnomocnictwem do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie.

Na podstawie dokonanej analizy i oceny przedłożonych przez stronę w rozpoznawanej sprawie dokumentów, w tym zwłaszcza umowy agencyjnej zawartej między firmami D z Niemiec, działającą zgodnie z załącznikiem nr 1 do tej umowy m.in. w imieniu spółki A, a firmą C z Hongkongu, organ stwierdził, że nie został zachowany podstawy warunek umowy agencyjnej w rozumieniu polskiego prawa, albowiem z jednoznacznego uregulowania zawartego w ust. 1.2 wymienionej umowy wynika, iż firma C działa we własnym imieniu, lecz na konto i ryzyko firm dystrybucyjnych. Stąd też, według organu, prowizja wypłacona firmie C za świadczone przez nią usługi nie może być uznana za prowizję od zakupu w rozumieniu art. 22 ust. 1 pkt 5 Kodeksu celnego, gdyż nie stanowi opłaty za usługę polegającą na reprezentowaniu kupującego przy zakupie towarów. Organ podniósł również, że wśród przedstawionych przez stronę dokumentów brak jest pełnomocnictwa dla firmy C do reprezentowania strony przy zawieraniu umów nabycia towarów, a stanowisko strony, iż fakt działania pośrednika we własnym imieniu, lecz na rachunek i ryzyko spółki A stanowi wystarczający warunek do uznania poniesionych kosztów jako prowizji od zakupu nie jest zasadne. Stwierdzono także, iż powołana w odwołaniu wcześniejsza jednostkowa decyzja organu pierwszej instancji w podobnej sprawie stanowi indywidualny akt administracyjny w danej sprawie, który nie tworzy prawa i nie może stanowić podstawy rozstrzygnięć w innych sprawach.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka A, wnosząc o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji, zarzuciła, iż rozstrzygnięcia te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 30 § 1 pkt 1 lit.a, art. 31 pkt 5 Kodeksu celnego oraz art. 210 § 4 i art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa. Według strony, stanowisko organów orzekających, iż zapłacona na rzecz firmy C kwota nie stanowi prowizji od zakupu sprowadzonych towarów jest bezpodstawne. Strona skarżąca stwierdziła, że z treści przedłożonej umowy agencyjnej oraz załącznika nr 5 do tej umowy wynika wyraźnie, iż udzieliła ona firmie C pełnomocnictwa do podejmowania czynności związanych z zakupem towarów na jej rzecz, a fakt działania agenta we własnym imieniu, lecz na rachunek i ryzyko zleceniodawcy powoduje uznanie, iż wynagrodzenie agenta stanowi prowizję od zakupu, która powinna pomniejszać wartość celną sprowadzonych z zagranicy towarów. Strona zarzuciła, że zaskarżone decyzje nie zawierają pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a w sentencji decyzji nie podano przepisów dotyczących wartości celnej oraz przepisów Kodeksu cywilnego, na które powołano się w uzasadnieniu decyzji. Podniesiono, że podjęcie przez organy celne w rozpoznanej sprawie decyzji odmiennej od wydanej na podstawie takiego samego stanu faktycznego i prawnego decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dn. [...] jest sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, tj. zasadą pewności prawa i trwałości decyzji ostatecznych. Stwierdzono również, że organy celne, z naruszeniem art. 121 ustawy Ordynacja podatkowa, dokonały niewłaściwej oceny i wykładni przedstawionego przez stronę materiału dowodowego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczoną w zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo stwierdził, że organy orzekające nie negują, iż firma C działała na rzecz strony skarżącej bez żadnego umocowania, jednak według organu brak jest dostatecznych przesłanek pozwalających potraktowanie tej firmy jako agenta zakupu i wypłaconego mu wynagrodzenia jako prowizji od zakupu w rozumieniu art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W związku z tym, że skarga firmy A Spółka z o.o. w W. wniesiona została w dniu 7 maja 2003r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia.

Przede wszystkim nie można podzielić głównego zarzutu strony skarżącej dotyczącego naruszenia przez organy celne przepisów prawa materialnego, a w szczególności wskazanych w skardze przepisów art. 30 § 1 pkt 1 lit. a i art. 31 pkt 5 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802). Zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 30 § 1 pkt 1 lit. a Kodeksu celnego, w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem art. 23, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za sprowadzone towary dodaje się poniesione przez kupującego, lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej, koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Stąd też w rozpoznawanej sprawie spór sprowadza się do uznania, czy w cenie faktycznie zapłaconej przez skarżącą spółkę A na rzecz firmy C, wynikającej z załączonej do zgłoszenia celnego faktury sprzedaży, mieściła się również prowizja od zakupu, pomniejszająca wartość transakcyjną. Należy uznać, że w powyższym zakresie decydujące znaczenie ma ustawowe określenie prowizji od zakupu zawarte w art. 22 § pkt 5 Kodeksu celnego, zgodnie z którym, tego rodzaju prowizja oznacza opłatę poniesioną przez kupującego na rzecz jego agenta za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów, dla których jest ustalana wartość celna. Z kolei pojęcie agenta i umowy agencyjnej jest określone w przepisach prawa cywilnego i w myśl art. 758 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) do stałego pośredniczenia przy zawieraniu umów oznaczonego rodzaju na rzecz dającego zlecenie albo do zawierania takich umów w jego imieniu. Zgodnie z § 2 art. 758 k.c. do zawierania umów w imieniu dającego zlecenie oraz do odbierania dla niego oświadczeń agent jest uprawniony tylko wtedy, gdy ma do tego umocowanie.

Z powyższego określenia umowy agencyjnej wynika w sposób jednoznaczny, iż działania agenta mogą się sprowadzać jedynie do czynności "pośredniczenia" pomiędzy zleceniodawcą a ewentualnymi kontrahentami, polegającymi w szczególności na wyszukiwaniu ewentualnych kontrahentów, doręczaniu ofert, przekazywaniu różnego rodzaju prospektów i próbek oraz uczestniczeniu w rokowaniach, mających doprowadzić do zawarcia właściwej umowy między zleceniodawcą a kontrahentem. Drugim rodzajem działań agenta mogą być usługi polegające na zawieraniu z kontrahentami umów, jednakże zawsze w imieniu zleceniodawcy, przy czym do takiego działania agent musi posiadać odpowiednie umocowanie.

W rozpoznawanej sprawie należy uznać, że przedstawione przez stronę skarżącą dokumenty, a w szczególności umowa agencyjna (wraz z załącznikami) zawarta w dn. 10 grudnia 1998r. między firmą C z siedzibą w Honkongu a firmą D z siedzibą w Niemczech oraz tzw. umowy dostawcy, nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego, iż firma C przy zakupach przedmiotowych towarów działała jako agent skarżącej spółki, w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów prawa polskiego, w związku z czym zapłacone na rzecz tej firmy opłaty nie mogą zostać uznane jako prowizja od zakupu w rozumieniu art. 22 § 1 pkt 5 Kodeksu celnego.

Z postanowień wyżej wymienionej umowy agencyjnej wynika wyraźnie, że firma C przy zakupach towarów działa we własnym imieniu, lecz na konto i ryzyko reprezentowanych firm dystrybucyjnych. Również z przedstawionych umów zawartych przez firmę C z dostawcami poszczególnych towarów wynika, że firma ta działała we własnym imieniu. W szczególności wśród dokumentów przedłożonych przez stronę skarżącą brak jest odrębnego umocowania firmy C do zawierania umów w imieniu strony i żadna z umów zakupu przez firmę C towarów nie była zawarta w imieniu skarżącej spółki.

W tych warunkach, według oceny Sądu, powołanie się skarżącej spółki na okoliczność, iż firma C na mocy umowy agencyjnej i załącznika nr 1 do tej umowy działała jako agent m.in. na rachunek i ryzyko spółki A nie może stanowić wystarczającego powodu do uznania poniesionych opłat na rzecz firmy C jako prowizji od zakupu, pomniejszającej wartość celną sprowadzonych towarów na polski obszar celny.

Na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Odnośnie powołania się strony skarżącej na wcześniejszą decyzję organu celnego w innej podobnej sprawie należy podzielić stanowisko organu orzekającego drugiej instancji, iż wcześniejsza decyzja była wydana w indywidualnej, jednostkowej sprawie i w szczególności nie może ona stanowić podstawy prawnej dla rozstrzygnięć w innych sprawach. W powyższym zakresie należy dodatkowo zauważyć, iż ewentualny błąd popełniony przez organ orzekający przy załatwianiu wcześniejszej sprawy nie może być powielany przy załatwianiu innych podobnych spraw w przyszłości. Tego rodzaju postępowanie organu nie może być uznane jako naruszenie podstawowych zasad postępowania, a w szczególności powołanej w skardze zasady pewności prawa i trwałości decyzji ostatecznych.

W związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko to mogło być podstawą do jej uchylenia w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy należało skargę oddalić.