Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 474/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1,2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
article: art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Kierownik BP ARiMR) - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – określanej dalej jako k.p.a.), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 ze zm. – określanej dalej jako ustawa o Agencji) w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1, art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Recz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2013, poz. 173 ze zm.- dalej jako PROW), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 368, str. z 23.12.2006 r. ze zm.), art. 5 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 ze zm.) w wyniku wszczętego w dniu 17 listopada 2016 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) – ustalił E.K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości 2.756,16 zł. Jednocześnie organ wskazał, że kwotę nienależnie pobranych płatności, ustalonych niniejszą decyzją należy zwrócić na rachunek bankowy ARiMR numer NBP O/Okręgowy [...]. W przypadku niedokonania zwrotu wskazanej powyżej kwoty nienależnie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia powyższej decyzji, od kwoty tej naliczane są odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, od dnia następującego po upływie terminu 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że strona złożyła 6 maja 2014 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. We wniosku strona zadeklarowała, iż ubiega się o przyznanie płatności do powierzchni 16,32 ha.

Postępowanie wszczęte w związku z powyższym wnioskiem zakończono wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] o przyznaniu płatności w łącznej wysokości 2.756,16 zł do powierzchni 14,36 ha.

Płatności przyznane tą decyzją zostały [...] grudnia 2014 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Następnie organ wskazał, że w odniesieniu do działek zgłaszanych we wniosku strony w roku 2014 została przeprowadzona aktualizacja na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych 28 sierpnia 2014r. W jej konsekwencji ustalono, że powierzchnia działek rolnych zgłoszona do płatności jest większa od powierzchni użytkowanej rolniczo w roku 2014. Na podstawie aktualnych zdjęć lotniczych, stanowiących podstawę ustalania maksymalnych powierzchni kwalifikujących się do płatności PEG, stosownie do art. 6 rozporządzenia nr 1122/2009, stwierdzono, iż w roku 2014 strona zadeklarowała do płatności powierzchnie, które ze względu na swój charakter nie kwalifikują się do płatności. W przypadku działki rolnej oznaczonej jako B, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia deklarowana (0,80 ha) jest większa od maksymalnej powierzchni PEG (0,30 ha) o 0,50 ha. W przypadku części działki rolnej "E" i "F" położonych na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia zadeklarowana wyniosła odpowiednio 2,76 ha orasz 3,31 ha łącznie 6,07 ha i jest większa od maksymalnej powierzchni PEG dla tej działki ewidencyjnej tj. (3,98 ha) o 2,09 ha. Odnośnie działek rolnych "G", "H" położonych na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia zadeklarowana wyniosła odpowiednio 0,41 ha oraz 0,13 ha łącznie 0,54 ha i jest większa od maksymalnej powierzchni PEG dla tej działki ewidencyjnej tj. (0,27 ha) o 0,27 ha. Z kolei działka rolna "K" położona na działce ewidencyjnej nr [...], powierzchnia zadeklarowana wyniosła odpowiednio 1,24 ha i jest większa od maksymalnej powierzchni PEG dla tej działki ewidencyjnej tj. (1,19 ha) o 0,05 ha. Wobec powyższego organ ustalił, że strona zawyżyła powierzchnię kwalifikującą się do płatności o 2,91 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziomie 21,70% (16,31ha-13,41ha)/13,41ha) x100%=21,70%).

Na ww. działkach zmniejszenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynika z faktu zaktualizowania ortofotomapy i wyznaczenia aktualnej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG). Ponadto na ortofotomapie widoczne są liczne zadrzewienia i zakrzaczenia. Organ ustalił, ze w sprawie znajduje zastosowanie art. 16 ust. 5 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/20005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr L 25, str.8 z 28.1.2011 ze zm. dalej rozporządzenie nr 65/2011), zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, stanowiącego, iż jeśli wspomniana różnica przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. W związku ze stwierdzeniem przedeklarowania na poziomie 21,70% płatność ONW nie powinna być przyznana. Organ wskazał, że w takiej sytuacji aktualizuje się obowiązek zwrotu całości pobranych płatności przyznanych E.k. na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] tj. 2756,16 zł. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011 w przypadku dokonanie nienależnie pobranych płatności, rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu. Jednocześnie Kierownik BP ARiMR wskazał na treść art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wpieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich wyjaśniając, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, bowiem w odniesieniu do płatności ONW powyższa kwota przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm.).

Dokonując analizy art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 Kierownik BP ARiMR wskazał, że w dniu wydawania decyzji ARiMR była w posiadaniu danych o nieprawidłowościach, jednakże nie dokonała stosownych interpretacji posiadanego materiału. Jednakże w ocenie organu nie można było uznać, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę, bowiem wyłączenia powierzchni z płatności stwierdzone na podstawie ortofotomap przygotowanych w roku 2014 wynikają z działań strony, która wyłączając poszczególne obszary z użytkowania była świadoma zmniejszenia powierzchni kwalifikującej się do płatności.

Wnosząc odwołanie od decyzji Kierownika BP ARiMR E.K. podniosła, iż organ niewłaściwie przyjął, że wypłacone jej kwoty były kwotami nienależnie pobranymi. Jednocześnie skarżąca wniosła o przeprowadzenie na spornych działkach kontroli przez inspektorów terenowych.

Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR) - powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE nr I. 25, str. 8 z 28 stycznia 2011 ze zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał opisane powyżej ustalenia poczynione przez organ I instancji oraz przepisy regulujące kwestię ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności. Organ odwoławczy wskazał, że na mocy art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 na potrzeby systemu płatności jednolitej lub systemu jednolitej płatności obszarowej odnośnie do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowalny obszar. Przedmiotowy przepis prawa wspólnotowego zaimplementowany został do przepisów prawa krajowego poprzez regulację § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2009 r. nr 40 poz. 329 ze zm., powoływanego jako: rozporządzenie ONW), który stanowi, iż płatność ONW przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Tymczasem w toku ponownej weryfikacji wniosku stwierdzono, iż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 powierzchnia działek ewidencyjnych jest niezgodna ze stanem rzeczywistym odnoszącym się do roku 2014 r tj. dotyczącego deklaracji złożonej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014. Przedmiotowa różnica pomiędzy powierzchnią zdeklarowaną we wniosku (16,32 ha), a powierzchnią stwierdzoną (13,41 ha) wynika z zakwestionowanego rolniczego użytkowania części obszaru działki ewidencyjnej nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] łącznie o wielkość 2,91 ha.

Organ wskazał, że w miejscach wyłączonych z maksymalnego obszaru kwalifikowanego do płatności znajdują się tereny zakrzaczone/zadrzewione.

W przypadku działki nr [...] obszary zakrzaczone i zadrzewione znajdują się w zachodniej części działki ewidencyjnej.

W przypadku działki ewidencyjnej nr [...], stwierdzono, że obszary zakrzaczone i zadrzewione znajdują się w pięciu częściach działki ewidencyjnej. Pierwszy w części północnej, drugi w części środkowej, pozostałe trzy obszary zakrzaczone w części południowej – dwa w narożnikach działki ewidencyjnej, ostatni w części środkowej.

W przypadku działki ewidencyjnej nr [...], stwierdzono, że obszary zakrzaczone i zadrzewione stanowią enklawy występujące w południowej części działki.

W przypadku działki ewidencyjnej nr [...], stwierdzono, że obszary zakrzaczone i zadrzewione występują się w dwóch częściach działki ewidencyjnej. Pierwszy w części północnej wschodniej, drugi w części południowo zachodniej.

Zatem obszar kwalifikujący się do płatności na rok 2014, ustalony w trakcie ponownej weryfikacji wniosku w oparciu o zaktualizowane dane w systemie ewidencji działek rolnych, okazał się być mniejszy niż ten, do którego wypłacono E.K. płatności na mocy decyzji z [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Dyrektor OR ARiMR zaznaczył przy tym, że w dniu wydania tej decyzji organ dysponował zdjęciami lotniczymi działek zgłoszonych do płatności, jednakże nie dokonano stosownej interpretacji tego materiału (brak wyznaczenia maksymalnego kwalifikowalnego obszaru). Jednakże jak wynika z przywołanych okoliczności, tj. dokonania po wydaniu decyzji pełnej interpretacji zdjęć lotniczych wykonanych 22 sierpnia 2014 r., z których bezsprzecznie wynika fakt nieużytkowania części gruntów objętych wnioskiem, rozstrzygnięcie zawarte w decyzji było nieadekwatne do stanu rzeczywistego istniejącego w roku 2014.

Organ zaznaczył, iż weryfikacja powierzchni zgłoszonych we wniosku, uprawniających do płatności następuje na podstawie wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej. Ta kontrola odbywa się w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, której podstawę stanowi art. 17 rozporządzenia nr 73/2009. Baza LPIS, której obowiązek tworzenia wynika z uregulowań prawa wspólnotowego, jak i z ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tj. Dz. U, z 2015 r., poz. 807) stanowi system pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, którego rolą jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (powierzchni PEG). Dyrektor OR ARiMR wskazał, że w przypadku działek deklarowanych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez A.B. stwierdzono obszar działek rolnych mniejszy niż deklarowany we wniosku.

Powołując regulacje § 1 ust. 1 pkt 5 oraz § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2014, poz. 1372 – dalej r.m.n.) organ stwierdził, że obszary trwale zadrzewione i zakrzaczone występujące w granicach działek deklarowanych przez stronę do płatności na rok 2014, na których nie była prowadzona działalność rolnicza i które nie były poddawane zabiegom agrotechnicznym, nie spełniają wymogów w sprawie minimalnych norm, a zatem nie mogą zostać zakwalifikowane do płatności ONW.

Organ wskazał, że skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego i prawie do składania wyjaśnień.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi E.K. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/209 z dnia 30 listopada 2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L. 2009.316.65) przez błędne przyjęcie, ze w świetle okoliczności sprawy nie wystąpiły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności podczas, gdy w istocie płatność na rzecz skarżącej została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy i błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika,

- art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 . Dane bowiem podane we wniosku o przyznanie płatności zostały zweryfikowane przez właściwy organ, tak więc błąd nie mógł być wykryty przez sama skarżącą. Stawiając te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że uczyniła zadość obowiązkowi polegającemu na zdeklarowaniu we wniosku o przyznanie płatności danych zgodnych z aktualnym stanem faktycznym znajdującym się na zgłaszanej działce. Nadto dodała, że przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności sprawdziła, czy wszystkie działki zgłaszane są przez nią uprawiane, czy ich stan się nie zmieniał. Przy zachowaniu należytej staranności nie mogła wskazać właściwego obszaru deklarowanego do płatności.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli pozostawała decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności ONW na rok 2014. Przeprowadzona we wskazanych ramach kontrola zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji też poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR wykazała zasadność skargi.

Płatność ONW na rok 2014, w stosunku do której orzeczono zaskarżoną decyzją o obowiązku zwrotu jej części jako nienależnie pobranej ze względu na zawyżenie powierzchni działek rolnych użytkowanych rolniczo, przyznana została skarżącej na podstawie przepisów ustawy PROW w zw. z § 3 ust. 1,2 i 3 rozporządzenia ONW. Ustawa ta reguluje również zagadnienie zwrotu płatności ONW pobranych nienależenie lub w nadmiernej wysokości (art. 1 pkt 2). Stosownie do 28 ust. 1 ustawy PROW pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl ust. 2 "pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc:

1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem;

2) wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem;

3) wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji;

4) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej.

Stosownie zaś do ust. 3 art. 28 właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, chyba że przepisy wydane na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 3 stanowią inaczej.

Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW wynika też z przepisów rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r., które ma zastosowanie w odniesieniu do lat 2011-2014. Stosownie do ust. 1 art. 5 "W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Zgodnie zaś z ust. 2 "Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot. W myśl ust. 3. "Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. (ust.3). Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Stosownie do przepisu art. 16 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 "jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany. Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.

Jeżeli jednak różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi do 0,1 hektara włącznie, zatwierdzony obszar uważa się za równy obszarowi zadeklarowanemu. Na potrzeby tego wyliczenia uwzględnia się jedynie zawyżenie powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw. Akapit trzeci nie ma zastosowania w przypadku, gdy różnica przekracza 20% całkowitego obszaru zadeklarowanego w celu objęcia płatnością.

Jeżeli ten sam obszar stanowi podstawę wniosku o płatność w ramach więcej niż jednego środka obszarowego, obszar ten uwzględnia się osobno dla każdego ze środków (ust. 4).

Jak zaś stanowi ust. 5 "w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru".

Postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji przeprowadzone zostało w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji ustawa o Age do którego odsyła ustawa PROW. Zgodnie z tym przepisem ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej,

następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Według ust. 2 tego przepisu właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, czyli kierownik Biura Powiatowego ARiMR.

Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, iż do nienależnego pobrania płatności dochodzi nie tylko wówczas, gdy te środki zostaną przyznane, a następnie wypłacone, na podstawie decyzji administracyjnej później ostatecznie wyeliminowanej z obrotu prawnego, ale również wtedy, gdy środki te zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie stwierdzone zostanie, iż przedmiotowa decyzja została wydana rodzajach należności tj. o kwotach nienależnie pobranych środków publicznych i o kwotach nadmiernie pobranych środków publicznych. Kwotą nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwota nadwyżki dokonanej przez organ wypłaty nad wynikającą z ustawy (decyzji). Kwota nadmiernie pobranych środków publicznych jest kwotą wypłaconą w wysokości wyższej niż należna. Z kolei, kwota nienależnie pobranych środków publicznych, to kwota wypłacona przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia, albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Istota omawianej instytucji polega na tym, że organ dokonuje wypłaty wówczas, gdy nie musi tego robić (nie istnieje obowiązek wypłaty), albo płaci za dużo (kwota wypłaty przewyższa kwotę należną). W obu przypadkach świadczenie organu dokonane na rzecz osoby przewyższa to, czego wymaga od organu przepis prawa. W sprawie bezsporne było, że skarżącej została przyznana płatność w ramach ONW na podstawie ostatecznej Kierownika BP ARiMR z [...] grudnia 2014 r. nr [...] o przyznaniu płatności w łącznej wysokości 2.756,16 zł, która została jej wypłacona [...] grudnia 2014 r.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy w sposób uprawniony uznały, że wypłacona skarżącej powyższa kwota jest płatnością nienależnie pobraną i czy wobec tego istniały podstawy do orzeczenia o jej zwrocie przez skarżącą. Pokreślić również należy, iż skontrolowanie i ustalenie rzeczywistej powierzchni działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] nastąpiło przy wykorzystaniu ortofotomapy cyfrowej, czyli zdjęcia powierzchni ziemi wykonanego z samolotu lub satelity i przetworzonego do postaci metrycznej, które jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są w trybie 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629), a po wykonaniu podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Należy podkreślić, iż ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych, tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania. Stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1229/15 ). Należy również wskazać na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 kwietnia 2014 r., C-485/12 w sprawie Maatschap T. van Oosterom en A. van Oosterom-Boelhouwer przeciwko Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, w którym Trybunał nie zakwestionował możliwości weryfikacji danych zawartych we wniosku wyłącznie w oparciu o dane informatyczne oparte na zdjęciach lotniczych. W uzasadnieniu Trybunał stwierdził, że fotointerpretacja obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych również może służyć do ustalenia powierzchni kwalifikującej się do pomocy w ramach kontroli administracyjnych. Ze względu na złożoność zintegrowanego systemu i na fakt, że kontrole administracyjne w odróżnieniu od kontroli na miejscu, które mogą być przeprowadzone za pomocą prób kontrolnych, muszą dotyczyć wszystkich wniosków o pomoc, korzystanie ze środków technicznych i odpowiednich metod kontrolnych jest bowiem niezbędne, aby móc skutecznie rozpatrywać dużą liczbę wniosków. Stąd trafnie w orzecznictwie przyjmuje się, że ustalenia powierzchni działki użytkowanej rolniczo na podstawie ortofotomap jest wystarczające i nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Pomiar na podstawie ortofotomap jest aktualny i precyzyjny. Dlatego też dla skutecznego zakwestionowania wiarygodności ustaleń poczynionych na podstawie ortopfotomapy konieczne jest wskazanie przez rolnika konkretnych i racjonalnych zastrzeżeń oraz dowodów. To strona zobowiązana jest zatem do przeprowadzenia pomiarów i przedłożenia organowi stosownych dowodów podważających ortofotomapę (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 681/11, wyrok NSA z 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 128/12 ). Takich dowodów ani uzasadnionych zastrzeżeń skarżąca nie podniosła na etapie postępowania administracyjnego. Należy podzielić stanowisko organu II instancji, że dokonywanie w 2017 r. pomiarów bezpośrednio w terenie – o co wnosiła skarżąca w odwołaniu – nie oddałoby stanu gruntów rolnych zlokalizowanych na działkach nr [...], nr [...], nr [...], i nr [...] w odniesieniu do roku 2014. Wskazać ponadto należy, iż zgodnie z § 4 pkt 2 r.m.n. grunty mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar. W przypadku kontrolowanych działek występują natomiast zwarte obszary zadrzewionymi i zakrzewione. W analizowanej sprawie wystąpiła zatem pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (16,32 ha) do płatności ONW, a powierzchnią stwierdzoną (13,41 ha) w kontroli administracyjnej wynoszącą 2,91 ha co stanowi przedeklarowanie powierzchni na poziome 21,70%. Z tego względu skarżącej nie przysługiwało prawo do płatności ONW za rok 2014 r.

W związku z powyższym konieczne było rozważanie, czy w świetle art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 istniały podstawy do ustalenia nienależnie pobranych płatności przez skarżącą za rok 2014. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie doszło do przyznania skarżącej płatności na skutek pomyłki organu, co zresztą przyznał Dyrektor OR ARiMR w zaskarżonej decyzji. Rozporządzenie wprawdzie nie definiuje pojęcia pomyłki, jednak zawężenie go do pojęcia jedynie pomyłki rachunkowej jest nieuprawnione. Na tle identycznych przepisów art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 trafnie bowiem w orzecznictwie wskazywano, iż pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (por. wyrok NSA z 11 października 2013 r., II GSK 849/12, wyrok NSA z 11 marca 2014 r., I GSK 1861/12, wyrok WSA w Kielcach z 28 października 2014 r., II SA/Ke 705/14). Stąd w judykaturze przyjmuje się, iż błąd organu zachodzi, gdy jest on wynikiem nieprzeanalizowania dostępnej mu ortofotomapy (por. wyrok WSA w Białymstoku z 27 sierpnia 2014 r., I SA/Bk 228/14, wyrok WSA w Opolu z 20 grudnia 2013 r., II SA/Op 406/13).

W ocenie Sądu powyższy błąd nie jest błędem, którego skarżąca nie mogła wykryć w zwykłych okolicznościach. Trzeba bowiem pamiętać, iż za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności odpowiada każdy rolnik. Powinien on – jako beneficjent - najlepiej być zorientowany co do zakresu w jakim grunt jest użytkowany rolniczo zgodnie z normami (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem zaś rolnika jest deklarowanie powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo, zgodnej ze stanem faktycznym w roku składania wniosku. W ocenie Sądu skarżąca miała świadomość zgłoszenia do płatności terenów, na których działalność rolnicza nie była prowadzona (tereny zakrzaczone, zalesione). Należy podkreślić, że przyznanie wsparcia ONW nie jest dobrodziejstwem związanym jedynie z faktem posiadania gruntów rolnych. Wsparcie tego rodzaju należy się za realizację określonych celów, stawianych przez prawodawcę unijnego i polskiego, przy zachowaniu wymagań łączących się z danym wsparciem. Inaczej więc mówiąc, pomoc ONW to nie jest wsparcie należne każdemu producentowi rolnemu, który posiada grunty rolne, a takiemu, który zobowiąże się do prowadzenia określonej polityki rolnej i podporządkuje się wymaganiom również tym formalnym (np. informacyjnym), które nałożył na niego prawodawca (zob. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., II GSK 1955/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Czy błąd mógł zostać wykryty przez beneficjenta należy natomiast oceniać wg stanu na chwilę płatności pomocy (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 lipca 2015 r., C – 864/13).

W konsekwencji powyższych ustaleń bez znaczenia pozostawała dla rozstrzygnięcia okoliczność, iż decyzja Kierownika BP ARiMR o ustaleniu nienależnie pobranej płatności została przekazana po upływie 12 miesięcy od dnia jej wypłaty w świetle art. 5 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 65/2009. Gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Upływ terminu 12 miesięcy od płatności do powiadomienia o decyzji o zwrocie, w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego, sprawia, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, pod warunkiem, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 tj. zaistnienie błędu organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 26 lutego 2014, II SA/Bd 1460/13, wyrok WSA w Lublinie z 22 maja 2014 r., III SA/Lu 791/13). Należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie zaistniał błąd możliwy do wykrycia przez beneficjenta.

W związku z tym, iż nienależnie pobrana przez skarżącą płatność przekraczała kwotę 100 euro nie zachodziła podstawa do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności bezpośredniej zgodnie z art. 28a ustawy PROW.

W kwestii terminu przedawnienia obowiązku zwrotu płatności należy odwołać się do przepisu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. L Nr 312 z dnia 23 grudnia 1995 r.), zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. W niniejszej sprawie niewątpliwie powyższy termin nie upłynął.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.