Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 282/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1, art. 97 par. 1 pkt 1, pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1 iu st. 2, art. 30 ust. 1 i ust. 2, art. 39
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wójta Gminy z dnia 26 marca 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. nr [...] Wójt Gminy, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej: "k.p.a." w zw. z art. 29 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 1989 r. Nr 30, poz. 163 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania:

1. w sprawie z wniosku R. F. z dnia 21 października 2011 r. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie R., oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], stanowiącej - zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 30 października 1990 r. wydanego w sprawie sygn. akt I Ns 105/90 oraz postanowienia z dnia 7 czerwca 2010 r. wydanego w sprawie sygn. akt I Ns 97/10 - własność: M. F. z d. B. do [...], J. K. z d. F. do [...], K. F. do [...], K. F. do [...], M. P. z d. F. do [...], A. F. do [...], M. F. do [...], H. F. do [...], T. S. z d. F. do [...], H. S. z d. F. do [...], S. F. do [...], R. F. do [...], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi Księgę Wieczystą KW [...] (dawna [...] L.), która to nieruchomość zgodnie z ewidencją gruntów i budynków pozostaje w trwałym zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo K., a nieruchomościami sąsiednimi;

2. w sprawie z wniosku kuratora spadku W. F. z dnia 29 grudnia 2014 r. oraz z dnia 14 stycznia 2015 r. o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie R., oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi Księgę Wieczystą KW [...], a nieruchomościami sąsiednimi.

W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 21 października 2011 r. R. F. (zmarły w toku postępowania administracyjnego dnia 16 kwietnia 2014 r., w którego miejsce wstąpił do sprawy na podstawie art. 30 § 4 k.p.a. jego następca prawny M. F.), wystąpił do Wójta Gminy o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej numerami geodezyjnymi: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], położonej w miejscowości R., z działkami sąsiednimi o numerach: L. - [...],[...],[...],[...],[...], R. - [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Tożsamy, co do przedmiotu i zakresu sprawy wniosek, złożył kurator spadku W. F., działający w imieniu i na rzecz: M. F., J. K., K. F., M. P., A. F., M. F., H. F., T. S., H. S., S. F., a także w imieniu własnym.

Postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r Wójt Gminy działając na podstawie art. 30 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne wszczął postępowanie administracyjne w sprawie rozgraniczenia wskazanych nieruchomości. Pismem z dnia 16 lipca 2013 r. Nadleśnictwo K. poinformowało organ o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym, które to postępowanie toczy się nadal przed Sądem Rejonowym w K. I Wydział Cywilny sygn. akt. VI C 117/13 (obecnie I C 366/15).

Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. Wójt Gminy zawiesił postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, a postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy.

W następstwie skargi W. F. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 39/14 uchylił wyżej wymienione orzeczenia dotyczące zawieszenia postępowania.

Mając na względzie ocenę prawną i wskazania Sądu Wójt Gminy decyzją z dnia 9 grudnia 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości z wniosku R. F.

Organ podjął również czynności zmierzające do ustalenia, czy i które granice nieruchomości wskazanej we wniosku są sporne. Na 26 osób (podmiotów) do których zwrócił się organ, 11 zajęło pisemne stanowisko, jednak żadna z nich nie wskazała chociażby na fragment granicy nieruchomości z wniosku R. F., która byłaby sporna. Pozostałe podmioty nie zajęły w ogóle stanowiska. Organ ustalił również, że istnieje w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej, dokumentacja pozwalająca na odtworzenie położenia znaków granicznych wskazanej nieruchomości, bez konieczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Ponieważ nie istnieje jakikolwiek spór, co do przebiegu granic nieruchomości objętej wnioskiem, brak jest przesłanek do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego w rozumieniu art. 29 ust. 2 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie z powództwa Nadleśnictwa K., w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym - sygn. akt. VI C 117/13 (obecnie I C 366/15). Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub o wydanie nieruchomości albo jej części, jest właściwy również do przeprowadzenia rozgraniczenia, jeżeli ustalenie przebiegu granic jest potrzebne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. W tym wypadku sąd w orzeczeniu zamieszcza również rozstrzygnięcie o rozgraniczeniu nieruchomości.

Wniosek W. F. jest tożsamy z wnioskiem R. F., a W. F. występuje w imieniu własnym oraz jako kurator spadku po wymienionych zmarłych, gdzie wszyscy oni są stronami postępowania z wniosku R. F., zatem powyższe ustalenia, wyjaśnienia stron i informacje uzyskane z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej odnoszą się w całości do obu wniosków.

Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji złożył W. F. działający też w imieniu: M. F., J. S. K., K. F., M. P., A. F., M. F., H. F., T. M. S., H. A. S., S. F.

Jego zdaniem postanowienie zapadło z rażącym naruszeniem prawa, w tym: art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., art. 29 ust. 1 i ust. 2, art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Konstytucji RP. W sprawie miało miejsce działanie na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego - współwłaścicieli gruntów leśnych. Kwestionował wiedzę organu odnośnie tego, czy granice są ustalone zgodnie z rzeczywistością. Zauważył, że organ pierwszej instancji wciąż nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego w sprawie mimo, iż zobowiązywał go do tego wyrok sądu administracyjnego. Zgodnie ze wskazaniami Sądu organ winien ustalić czy wszystkie granice objęte wnioskiem są sporne i czy tym samym zachodzi konieczność wszczęcia postępowań obejmujących wszystkie granice i sąsiadujące nieruchomości. Postanowienie organu pierwszej instancji jest sprzeczne z wyrokiem Sądu.

Pierwszy wniosek o rozgraniczenie nieruchomości złożył w październiku 2011 r., jednak sprawa do dnia dzisiejszego nie zakończyła się decyzją rozgraniczeniową. Zakończenie postępowania rozgraniczeniowego i ustalenie granic bezspornie wykaże, iż działki leśne stanowiące drogi są częścią tego kompleksu leśnego i stanowią własność spadkobierców. Ma to znaczenie dla toczących się przed sądem cywilnym postępowań o naruszenie posiadania i zasiedzenie przez Gminę K. i Starostę. Blokując postępowanie rozgraniczeniowe Wójt działa na swoją korzyść ze szkodą dla pozostałych uczestników postępowania.

Postanowienie organu pierwszej instancji poświadcza nieprawdę, gdyż nieruchomość nie jest w trwałym zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego -Nadleśnictwo K. tylko jest to las prywatny zgodnie z zapisami księgi wieczystej.

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 8 lutego 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. ma miejsce gdy, żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym a nie merytorycznym.

Jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy po wyroku Sądu z dnia 2 kwietnia 2014r. Wójt Gminy K. podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wszystkie granice nieruchomości są sporne i czy tym samym zachodzi konieczność wszczęcia postępowań obejmujących wszystkie granice i sąsiadujące nieruchomości (pismo z dnia 13.02.2015 r.). Ponadto zwrócił się do Starosty Powiatowego w K. Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z zapytaniem , czy w Powiatowym istnieją dokumenty pozwalające na odtworzenie położenia znaków granicznych granic bez konieczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.

Zdaniem organu odwoławczego Wójt Gminy odmawiając wszczęcia postępowania uwzględnił ocenę prawną i zalecenia zawarte w wyroku WSA w Gdańsku kompletując niezbędne dla właściwego rozpoznania sprawy fakty i dowody. Podkreślił przy tym, że celem postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz udokumentowanie tych czynności. W znaczeniu wynikającym z art. 29 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne stan sporu istnieje w sytuacji, gdy właściciel jednej nieruchomości żąda ustalenia przebiegu granic a właściciel nieruchomości przyległej odmawia zawarcia ugody. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli wtedy, gdy granice gruntów ze sobą sąsiadujących stały się sporne. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpatrywanym przypadku. Na potwierdzenie powyższego organ odwoławczy powielił argumentację przedstawioną przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego postanowienia.

W związku z powyższymi nie można było zdaniem organu przyjąć, że w sprawie nastąpiło naruszenie przepisów ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne czy działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.

W. F. zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jego uchylenie, jak również o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Wójta Gminy, i przesłanie do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, ze wskazaniem na obowiązkowe wydanie decyzji rozgraniczeniowej gruntów objętych postępowaniem.

Postanowieniom wydanym w sprawie zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Konstytucji RP; działanie na szkodę interesu publicznego i interesu prywatnego – współwłaścicieli gruntów leśnych, których reprezentuje jako kurator spadku; naruszanie prawa materialnego, poświadczanie nieprawdy oraz przekraczanie uprawnień i niedopełnienie obowiązków. Wójt Gminy jako organ samorządu terytorialnego w szczególności naruszył:

- art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9;

- art. 29 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, gdyż żaden z tych artykułów nie daje Wójtowi Gminy prawa odmowy wszczęcia rozgraniczenia nieruchomości. Postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczeniu wydaje Wójt z urzędu i na wniosek właściciela gruntu lub innej o osoby mającej w tym interes prawny. Tylko właściciel, może domniemywać lub być przekonany, że jego nieruchomość nie ma ustalonych granic lub zostały one ustalone niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ustawodawca nie przewidział odmowy wszczęcia takiego rozgraniczenia przez organ, gdyż skąd wójt gminy może wiedzieć czy granice są ustalone i czy są zgodne z rzeczywistością. Wnioskodawca natomiast jest zainteresowany i ma w tym interes prawny;

- art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1, art. 83 Konstytucji RP.

Jednoczenie skarżący wniósł o włączenie do akt tej sprawy, jako dowód w sprawie, akta spraw prowadzonych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjny w Gdańsku: sygn. akt III SA/Gd 1027/14, sygn. akt III SA /Gd 508/16 oraz sygn. akt III SA/Gd 39/14. Ta ostatnia sprawa jest wznowieniem i kontynuacją spraw zakończonych zaskarżonym postanowieniem i mających ścisły związek ze sprawą oraz wykonaniem zaleceń Sądu.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że trzy lata od prawomocnego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 39/14 Wójt Gminy wciąż nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Co ważne, Sąd obszernie i szczegółowo wskazał dalszy ciąg postępowania w tej sprawie, m.in. "organ, przy czynnym udziale wnioskodawcy i pozostałych właścicieli nieruchomości reprezentowanych przez kuratora spadku, winien ustalić czy wszystkie granicę objęte wnioskiem są sporne i czy tym samym zachodzi konieczność wszczęcia postępowań obejmujących wszystkie granicę i sąsiadujące nieruchomości".

Wójt Gminy rozesłał pismo do spadkobierców, zstępnych i ich następców prawnych. W odpowiedzi na powyższe skarżący w piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2015 r. wskazał granice działek, które należy ustalić i dokonać ich rozgraniczenia, tj.:

- granice między działką nr [...], a torami kolejowymi i działką nr [...] - grunty pod jeziorem G., oraz własność działki nr [...] stanowiącej las. Wnosił, aby PKP - koleje państwowe w tym postępowaniu przedstawiło dowody, że są właścicielami działki nr [...] stanowiącej las - z wyłączeniem pasa pod torami kolejowymi;

- granice drogi leśnej do G. między działkami nr [...] i [...] na tym odcinku, graniczącym z tymi działkami oraz jej własność;

- granice działki nr [...] cześć drogi krajowej między działką nr [...] i [...] oraz działką nr [...], oraz jej własność;

- granice działki nr [...] część drogi krajowej [...] - dawna parcela [...], graniczące z działkami o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...];[...],[...] oraz ich własność;

- granice między działką nr [...] część dawnej parceli [...] a działkami nr [...] i [...] oraz ich własność.

Istotne jest również, że Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w swoich pismach podał, iż ocena przydatności dokumentów zgormadzonych w tym ośrodku należy do upoważnionego geodety. O potrzebie rozgraniczenia świadczy pismo Nadleśniczego Nadleśnictwa K. z dnia 9 marca 2015 r. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie Wójta, że wszystkie strony jednomyślnie potwierdzają , iż nie ma potrzeby wznowienia rozgraniczenia i ustalenia granic. Odsyłanie do sądu powszechnego w zakresie rozgraniczenia, jest przekroczeniem uprawnień, bowiem ustawa nakłada właśnie na Wójta obowiązek wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego o tym mówi cały rozdział 6 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sąd rozstrzyga jedynie, gdy strony nie porozumiały się w kwestii granic.

Stroną postępowania rozgraniczeniowego jest ten podmiot, który żąda rozgraniczenia z określoną sąsiednią graniczną nieruchomością oraz podmiot (właściciel, samo istny posiadacz), któremu służą prawa do sąsiedniej nieruchomości. Wnoszący o rozgraniczenie, decyduje o tym, które granice sąsiadujących z jego nieruchomością nieruchomości uważa za sporne, wyznaczając w ten sposób krąg stron - uczestników postępowania rozgraniczeniowego (por. wyrok WSA w Krakowie w sprawie sygn. akt III SA/Kr 402/06). Wójt nie ma prawa sam ustalać - czy jest spór graniczny, czy jego nie ma, chyba że jest stroną i ma interes prawny, aby go utrudniać.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Art. 134 § p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona w niniejszej sprawie, wykazała że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W toku kontroli zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (wobec rozszerzenia granic rozpoznania i orzekania na podstawie art. 135 p.p.s.a.) Sąd stwierdził, że organy przedwcześnie ( a zatem wadliwie) odmówiły wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.), zwanej dalej " ustawą", wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia.

Wszczęcie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości następuje w formie postanowienia, ustawa nie określa zaś w jakiej formie następuje odmowa wszczęcia takiego postępowania. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, które Sąd aprobuje, że w sytuacji, gdy postępowanie rozgraniczeniowe nie może być wszczęte z urzędu, a brak jest w ustawie stosownych przepisów określających w jakiej formie należy dokonać odmowy jego wszczęcia zastosowanie mają przepisy art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), dalej zwana "k.p.a.". W tej kwestii Sąd nie podzielił zatem stanowiska skarżącego prezentowanego w skardze.

Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ww. przepis kreuje po stronie organu obowiązek przeprowadzenia wstępnej analizy zgłoszonego żądania pod kątem ewentualnego wystąpienia przesłanek (podmiotowych lub przedmiotowych), o których tam mowa, uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. W przypadku, gdy wniosek wszczynający postępowanie administracyjne budzi wątpliwości organu administracji publicznej co do treści zawartego w nim żądania, organ ten jest obowiązany ustalić jego rzeczywistą treść, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.

Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji wykonując zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2014r., sygn. akt III SA/Gd 39/14, podjął działania zmierzające do ustalenia czy wszystkie granice objęte pierwotnym wnioskiem R. F. z 2011 r. są sporne, i czy tym samym zachodzi konieczność wszczęcia postępowań obejmujących wszystkie granice przedmiotowej nieruchomości. Dodać należy, że W. F. 29 grudnia 2014 r. oraz 14 stycznia 2015 r. złożył ponownie wnioski o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie R., oznaczonej jako działki: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] a nieruchomościami sąsiednimi.

Powołując się na przedstawione przez uczestników postępowania stanowisko w powyższej kwestii, z którego wynika, że żaden fragment granicy nieruchomości z wniosku R. F. nie jest sporny, organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie. Nadto powołując się na korespondencję z Powiatowym Ośrodkiem Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stwierdził, że istnieją dokumenty pozwalające na odtworzenie położenia znaków granicznych w trybie art. 39 ustawy (wznowienie znaków granicznych), bez konieczności przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.

W ocenie Sądu takie stanowisko organu nie może zostać zaakceptowane.

Organ w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że żadna ze stron, na pytanie organu, nie wskazała chociażby na fragment granicy nieruchomości wskazane we wniosku skarżącego, która byłaby sporna. Tymczasem skarżący w piśmie z dnia 23 lutego 2015r. wskazał granice działek, które należy ustalić i dokonać rozgraniczenia ( 5 przypadków). Do pisma została dołączona mapa z zaznaczonymi granicami, o których tam mowa.

Żaden z orzekających w sprawie organów nie ustosunkował się do ww. pisma. Sąd stoi natomiast na stanowisku, że w takim stanie sprawy nie można było, bez szczegółowego wyjaśnienia rzeczywistych intencji skarżącego, który jest przecież wnioskodawcą w niniejszej sprawie, przyjąć, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania poprzez przyjęcie, iż wniosek dotyczy nieruchomości, co do których niesporny jest przebieg granic, zaś można go załatwić w trybie art. 39 ustawy.

Sprawa o rozgraniczenie nieruchomości niezależnie od tego czy jest rozstrzygana na drodze administracyjnej, czy też na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym ma jednolity przedmiot oraz istotę. Jest to sprawa o wiążące ustalenie przebiegu granic gruntów, które nie zostały ustalone, albo które zostały ustalone, lecz stały się sporne (art. 153 k.c.).

Ze złożonych w sprawie wniosków o rozgraniczenie nieruchomości, jak również z pisma skarżącego z dnia 23 lutego 2015 r. nie wynika, czy wskazana w nim sporność przebiegu granic między gruntami wynika ze zmian w stanie faktycznym dotyczącym władania nieruchomościami. Pozytywna odpowiedź na tak postawione pytanie dawałaby podstawę do ustalenia jaki jest zakres sporu i przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.

Obowiązkiem organu, po otrzymaniu ww. pisma, było zatem wezwanie skarżącego do wskazania, czy odnośnie granic gruntów tam wskazanych, pojawiły się okoliczności świadczące o zmianach w zakresie władania przedmiotowymi gruntami, które spowodowały, że ustalone dotychczas granice stały się sporne. Jest to niezbędne z uwagi na fakt, że postępowanie rozgraniczeniowe może być prowadzone jedynie w sytuacji wystąpienia nowych zdarzeń o charakterze faktycznym, które mogą sprawiać, że stan władania gruntami różni się od tytułu prawnego do tego władania.

Bez takich wyjaśnień ze strony skarżącego nie można było dokonać prawidłowej oceny wniosków o wszczęcie postepowania z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a.. Tym samym Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, zaś sformułowane w skardze zarzuty dotyczące braku prawidłowej oceny stanowiska skarżącego w sprawie zasługiwały na uwzględnienie.

Odnosząc się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego w toku postępowania przed organami, jak również w skardze, Sąd wskazuje, że przedmiotem postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy, jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Taka regulacja oznacza, że istotą sporu o rozgraniczenie jest spór co do przebiegu granic, a więc o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość, ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie wyroku w operacie ewidencyjnym (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 719/07). Tymczasem Sąd odnosi wrażenie, że w niniejszej sprawie skarżący upatruje możliwość wykazania, że to jemu i pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo własności działek ( dróg ) wskazanych w piśmie z 23 lutego 2015 r., co w ramach postępowania rozgraniczeniowego nie jest możliwe. Dla przykładu na stronie 5 skargi skarżący wprost stwierdza, że: " zakończone postępowanie rozgraniczeniowe i ustalenie granic, bezspornie wykaże, że działki leśne stanowiące drogi są częścią tego kompleksu leśnego i stanowią własność spadkobierców, których reprezentuję jako kurator spadku.".

Sąd podziela stanowisko wyrażone w glosie do postanowienia SN z dnia 14 marca 2002 r., IV CKN 809/00, że sprawy dotyczące rozgraniczania, należą do spraw cywilnych i mogą być dochodzone przed sądem powszechnym. Sąd, przed którym toczy się sprawa o własność lub wydanie nieruchomości lub jej części, jest zatem właściwy do przeprowadzenia rozgraniczenia, w sytuacji kiedy ustalenie przebiegu granic jest niezbędne do rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy o własność. Czym innym jest zatem sprawa o własność lub wydanie nieruchomości (art. 36 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne]), w ramach której sąd posiada możliwość uwzględnienia stanów prawnych (np. wynikających z zasiedzenia przygranicznych pasów gruntu) w dacie orzekania, a czym innym sprawa o rozgraniczenie nieruchomości w rozumieniu art. 29 p.g.k., której istotą jest ustalenie przebiegu granic (Felcenloben Dariusz, Teza nr 6 Lex 12245/6)

Jak wiadomo przed Sądem Rejonowym w K. VI Zamiejscowy Wydział Cywilny w K. pod sygn. akt I C 366/15 toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, nadto, jak wskazał skarżący, przed sądem cywilnym toczą się również postępowania o naruszenie posiadania i zasiedzenie. Kwestie własnościowe, o których wspomina skarżący, zostaną więc rozstrzygnięte przez sąd powszechny.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu.

Ponownie rozstrzygając sprawę organy dokonają weryfikacji stanowiska skarżącego odnośnie sporności przebiegu granic między gruntami wskazanymi w piśmie z dnia 23 lutego 2015 r. Skarżący winien wiec zostać wezwany do wskazania okoliczności świadczących o zmianach w zakresie władania gruntami wskazanymi w piśmie, które spowodowały, że ustalone dotychczas granice stały się sporne. Od wyników tych ustaleń zależeć będzie dalszy przebieg postępowania w sprawie.

W sytuacji, gdyby doszło do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, organ winien zawiesić postępowanie administracyjne, zachodzą bowiem dwie wymienione w art. 97 § 1 przesłanki.

Po pierwsze, w trakcie postępowania przez organem drugiej instancji zmarły dwie współwłaścicielki nieruchomości objętej wnioskiem. Skoro postępowanie rozgraniczeniowe może wpływać na zakres prawa własności, to obowiązkiem organu będzie zawieszenie postępowania w celu ustalenia spadkobierców po zmarłych J. Ł. i A. B. ( art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.), a następnie zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Po drugie, wynik m.in. postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, taki pogląd wyraził Sąd w wyroku z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 39/14 i poglądem tym, na mocy art. 153 p.p.s.a., jest związany zarówno rozpoznający niniejszą sprawę Sąd, jak również orzekające w sprawie organy.

Mając na względzie stwierdzone wyżej naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji.