Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1236/02
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 2003-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Egzekucyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 155
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
article: art. 241
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks celny.
Teza: Przepisem szczególnym, który na podstawie art. 155 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ pozwala na zabezpieczenie należności celnych przed wydaniem decyzji w sprawie wysokości długu celnego, jest art. 241 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802/, który przewiduje zajęcie lub zatrzymanie każdego towaru, jeśli nie zostało złożone zabezpieczenie.

TEZY

Przepisem szczególnym, który na podstawie art. 155 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ pozwala na zabezpieczenie należności celnych przed wydaniem decyzji w sprawie wysokości długu celnego, jest art. 241 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802/, który przewiduje zajęcie lub zatrzymanie każdego towaru, jeśli nie zostało złożone zabezpieczenie.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A.-I." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 29 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 lipca 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. określił wysokość długu celnego wraz z odsetkami od towaru, w postaci tkaniny poliamidowej z włókien chemicznych ciągłych, ujawnionego w filii spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "A.-I." w A.-Ł. i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że towar został wprowadzony nielegalnie. W związku z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, zawartym w odwołaniu od powyższej decyzji, postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. na podstawie art. 271 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802/ wezwał stronę do złożenia zabezpieczenia należności celnych. Z uwagi na trudności finansowe pismem z dnia 12 września 2001 r. strona zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia zabezpieczenia do dnia 14 września 2001 r. We wskazanym terminie Spółka zabezpieczenia nie złożyła i dlatego postanowieniem z 17 września 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. odmówił wstrzymania wykonania decyzji.

Postanowieniem z dnia 4 października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. na podstawie art. 241 Kodeksu celnego postanowił zabezpieczyć na poczet należności celnych wynikających z decyzji z dnia 13 lipca 2001 r. towar w postaci tkaniny poliamidowej z włókien chemicznych poprzez złożenie go w magazynie likwidacyjnym Urzędu Celnego w Ł. i obciążył stronę kosztami jego transportu i magazynowania.

Pismem z dnia 15 października 2001 r. Spółka "A.-I." wniosła zarzuty na powyższe postanowienie podnosząc, że chciała zapłacić cło dopiero po sprzedaży towaru. Wydane postanowienie naraża Spółkę na dodatkowe koszty i uniemożliwia sprzedaż tkaniny.

Postanowieniem z dnia 29 października 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. nie uwzględnił podniesionych przez stronę zarzutów.

W dniu 14 listopada 2001 r. strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że uniemożliwia ono sprzedaż zabezpieczonego towaru i zapłatę ciążących na niej należności celnych oraz naraża Spółkę na dodatkowe koszty.

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2002 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, iż zgodnie z treścią art. 241 par. 1 Kodeksu celnego jeżeli nie zostało złożone zabezpieczenie na pokrycie długu celnego, towar na którym on ciąży, może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia kwoty należności, do czasu ich uiszczenia. W związku z nie złożeniem przez stronę zabezpieczenia i nie uiszczeniem należności wynikającej z długu celnego należy uznać za uzasadnione zabezpieczenie towaru dokonane przez organ I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ zawiera wyczerpujący katalog zarzutów i żadna ze wskazanych w nim przesłanek nie zaistniała w przedmiotowej sprawie.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka "A.-I." podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 241 Kodeksu celnego oraz naruszenie zasad postępowania podatkowego - art. 120-121 i art. 125 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją wydaną w tym samym dniu co skarżone postanowienie. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia 13 lipca 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Fakt ten zdaniem skarżącej winien skutkować uchyleniem postanowienia o zabezpieczeniu towaru. Skarżąca podkreśliła także, iż organy celne naraziły Spółkę na szkodę majątkową ignorując wnioski o umożliwienie sprzedaży towaru i pokrycie należności celnych oraz zmuszając Spółkę do bezpłatnego przechowywania od ponad dwóch lat zajętego towaru.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2003 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. dodatkowo podniósł, że na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. w dniu 12 maja 2003 r. powtórnie objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Celem zabezpieczenia jest zagwarantowanie pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego /art. 195 par. 1 Kodeksu celnego/. Strona skarżąca w toku postępowania wyjaśniła, że nie ma środków na pokrycie długu celnego i dlatego zamierza sprzedać towar. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zabezpieczenie gwarantuje pokrycie długu celnego. Dług celny w przywozie jest zobowiązaniem do uiszczenia należności celnych powstającym z mocy prawa /art. 3 par. 1 pkt 2 Kodeksu celnego/. W stosunku do towarów nielegalnie wprowadzonych na polski obszar celny winna zostać wydana decyzja stwierdzająca powstanie długu celnego /art. 242 Kodeksu celnego/. Dług celny w przywozie powstaje w stosunku do takich towarów z chwilą nielegalnego wprowadzenia towaru /art. 210 par. 2 Kodeksu celnego/. Postanowienie o zabezpieczeniu nie przesądza ani o wysokości, ani o zaistnieniu przesłanek do zapłaty długu, ale gwarantuje przyszłą egzekucję świadczenia.

W dniu 22 sierpnia 2001 r. zostało wydane postanowienie zobowiązujące stronę do złożenia zabezpieczenia należności celnych. Pismem z dnia 12 września 2001 r. strona zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia zabezpieczenia. Ostatecznie do jego złożenia nie doszło, a Spółka wyjaśniła, że musi sprzedać towar albowiem nie posiada środków finansowych na zapłatę cła. Zgodnie z art. 241 par. 1 Kodeksu celnego jeśli nie zostało złożone zabezpieczenie na pokrycie długu celnego, towar, na którym ciążą należności celne może być przez organ celny zatrzymany lub zajęty w celu zabezpieczenia należności, do czasu ich uiszczenia. Postanowienie z dnia 4 października 2001 r. było zatem uzasadnione i wydane przy spełnieniu wszystkich przesłanek wskazanych w wyżej wymienionym przepisie. Należy także podkreślić, że na ocenę zasadności zgłoszonych zarzutów nie mogła wpłynąć późniejsza decyzja kasacyjna wydana w tym samym dniu, w którym stało się ostateczne postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów. W zaskarżonym postanowieniu powołano wprawdzie uchyloną decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia 13 lipca 2001 r., ale ta okoliczność nie przesądza o zasadności wcześniej wniesionych zarzutów zwłaszcza, że w dniu 12 maja 2003 r. ponownie wydano decyzję określającą wysokość długu celnego. Zabezpieczenie długu celnego możliwe jest bowiem nie tylko wówczas, gdy jego wysokość określona jest w decyzji organu celnego. Do postępowania przed organami celnymi w sprawie zabezpieczenia mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art. 243 Kodeksu celnego/. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zabezpieczenie może być dokonane także przed ustaleniem kwoty należności pieniężnej, jeśli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne prowadzenie egzekucji, a przepisy szczególne zezwalają na takie zabezpieczenie /art. 155 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./.

Przepisem szczególnym, który na podstawie art. 155 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwala na zabezpieczenie należności celnych przed wydaniem decyzji w sprawie wysokości długu celnego jest art. 241 Kodeksu celnego, który pozwala na zajęcie lub zatrzymanie każdego towaru, jeśli nie zostało złożone zabezpieczenie. Niespornym jest, że strona pomimo prawidłowego wezwania, zgodnego z postanowieniami Kodeksu celnego, nie złożyła zabezpieczenia i że w związku z trudnościami finansowymi strony zapłata długu celnego nie jest możliwa, a zatem brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skutecznie egzekucję.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.