Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 955/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie NSA Wiesław Kisiel AWSA Kazimierz Bandarzewski spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 21 czerwca 2005 r. Nr: [...] w przedmiocie kary pieniężnej l. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka , że zaskarżona decyzja nie może być wykonana , III. zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2005 r. w miejscowości [...] przeprowadzono kontrolę pojazdu marki A nr rej. [...] W trakcie kontroli ustalono, że samochód ten należy do przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Firma Transportowa 1 Przewóz Osób F. K. Kierującym był A. N. Kontrolujący ustalili, że kierowca nie posiadał aktualnej karty opłaty drogowej. Protokół z przeprowadzonej kontroli podpisał kierowca.

Pismem z dnia [...] 2005 r. organ I-instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie naruszenia przez Firmę Transportową 1 F. K. przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

W trakcie postępowania administracyjnego organ administracyjny przeprowadził dowód w postaci przesłuchania świadka, uczestniczącego w przeprowadzeniu kontroli. Z protokołu przesłuchania świadka wynika, że kontrolę przeprowadzono w [...] na ulicy [...].

F. K. wyjaśnił zaś, że przedmiotowy samochód był remontowany do [...] 2005 r. i z uwagi na późne zakończenie naprawy oraz brak możliwości zakupu wymaganej karty opłaty drogowej, karta ta została nabyta dopiero [...] 2005 r. w godzinach porannych. Na dowód tego przedłożono kopię miesięcznej karty drogowej, ważnej od dnia [...] 2005 r. a także rachunek naprawy samochodu marki A wystawiony w dniu [...] 2005 r.

Dnia [...] 2005 r. Komendant Powiatowy Policji w [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, póz. 1371 ze zm.) oraz protokołu kontroli z dnia [...] 2005 r. nałożył na Firmę Transportową 1 Przewóz Osób F. K. karę pieniężną w wysokości 3000 zł za brak uiszczenia opłaty drogowej na przejazd drogą krajową.

W uzasadnieniu tak podjętej decyzji wskazano, że kierujący w dniu [...] 2005 r. samochodem marki A A. N. nie okazał kontrolującym go funkcjonariuszom Policji karty opłaty drogowej. Kierowca uzasadnił brak posiadania karty pośpiesznym zabraniem kompletu dokumentów przed rozpoczęciem przewozu bez ich uprzedniego sprawdzenia. Właściciel Firmy zakupił kartę opłaty drogowej dopiero w dniu [...] 2005 r. po wcześniejszym rozpoczęciu wykonywania transportu drogowego po drodze krajowej. W ocenie organu I-instancji należało zaczekać z zakupem karty opłaty drogowej i po zaopatrzeniu kierującego w taki dokument zezwolić na prowadzenie jazdy, iż też wcześniej wykupić kartę opłaty drogowej.

Decyzję tą doręczono Firmie Transportowej 1 Przewóz Osób F. K. w dniu [...] 2005 r. i na tą decyzję dnia [...] 2005 r. zostało wniesione odwołanie do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], z żądaniem uchylenia zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że w związku z przeprowadzaniem przeglądu technicznego samochodu nie była zakupiona karta opłaty drogowej. Ponieważ w czasie tego przeglądu samochód uległ awarii, należało niezwłocznie kontynuować obsługę transportu regularnego na linii [...]-[...] przy użyciu samochodu marki A nr rej. [...]. Samochód ten był gotowy do jazdy dopiero w godzinach wieczornych w dniu [...] 2005 r. i stąd nie było możliwości dokonania zakupu karty opłaty drogowej. Karty te. zdaniem odwołującego, można zakupić jedynie do godz. 20°° w niektórych urzędach pocztowych w [...] lub w siedzibie PPKS w [...]. Za niezwłocznym rozpoczęciem w tej sprawie wykonywania przewozu osób przemawiała konieczność zapewnienia obsługi regularnego transportu drogowego na linii [...]-[...] Blankiet karty opłaty drogowej można było dostarczyć kierowcy po godz. 8°° w dniu [...] 2005 r. W ocenie odwołującego nałożona kara jest krzywdząca, ponieważ opłata drogowa została uiszczona od dnia rozpoczęcia wykonywania przewozu samochodem marki a nr rej. [...] Ponadto odwołujący systematycznie dotychczas kupował wymagane karty opłaty drogowej.

[...] Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia 21 czerwca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I-instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji uznano za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Komendanta Powiatowego Policji w [...]. Podniesiono, że art. 42 ustawy o transporcie drogowym nakłada obowiązek uiszczania opłaty za poruszanie się po drogach krajowych. Obowiązkiem kierującego było posiadanie przy sobie właściwie wypełnionej karty opłaty drogowej. Stosownie bowiem do § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.) kartę opłaty drogowej należało wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu.

Ponadto z przedstawionej przez stronę miesięcznej karty opłaty drogowej wynika, że jest ona ważna od dnia [...] 2005 r. i z oświadczenia strony wynika, że została zakupiona dopiero w dniu [...] 2005 r. Miesięczna karta opłaty drogowej tylko wówczas może być uznana za ważną, jeżeli została zakupiona najpóźniej na dzień poprzedzający dzień kontroli. Tym samym nałożona kara pieniężna jest zgodna z pkt 1.4.1. złącznika do ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że obowiązujące przepisy ustawy o transporcie drogowym nie przyznają uprawnień do umorzenia nałożonej kary pieniężnej.

Decyzję organu odwoławczego doręczono stronie w dniu [...] 2005 r., która dnia [...] 2005 r. wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że kontrola miała miejsce w miejscowości [...] na ulicy [...]. Miejsce kontroli nie stanowi drogi krajowej nr [...] ale jest terenem zarządzanym przez Gminę [...]. Tym samym w miejscu przeprowadzania kontroli nie obowiązywały przepisy nakazujące posiadanie karty opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej. Kierowca rozpoczął wykonywanie kursu dopiero po otrzymaniu właściwej karty opłaty drogowej. Tym samym organy administracji niezasadnie zastosowały w tej sprawie art. 42 ustawy o transporcie drogowym, który obliguje do uiszczenia opłaty tylko za przejazd po drogach krajowych. Skarżący podniósł również, że miejsce kontroli przeprowadzonej w dniu [...] 2005 r. o godz. 8.35 stanowi teren dzierżawiony od Gminy [...]. Do skargi dołączono kopię umowy dzierżawy.

[...] Komendant Wojewódzki w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśniono, że przedsiębiorca wykonujący transport drogowy musi znać obowiązujące w tym zakresie przepisy. Nie powinien więc dopuścić do wykonywania przewozów bez wyposażenia kierowcę w niezbędne dokumenty. Wskazano, że miejsce przeprowadzenia kontroli nie ma znaczenia, skoro zgodnie z ustaloną trasą przejazdu, miał on być realizowany po drodze krajowej od miejscowości [...] do [...].

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wyjaśniając, że ulica [...] w [...] nie jest drogą kraj ową i w miejscu kontroli znajdował się pierwszy przystanek, na którym kierowca oczekiwał na dostarczenie mu karty opłaty drogowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżący w dniu [...] 2005 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 21 czerwca 2005 r., doręczoną mu [...] 2005 r. Skarga została zatem wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu.

Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że siedziba [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] znajduje się na obszarze właściwości tego Sądu. Zgodnie bowiem z art. 13 § 2 P.p.s.a., do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły zarówno przepisy postępowania administracyjnego jak i przepisy prawa materialnego w stopniu istotnym, uzasadniającym uchylenie obu decyzji.

Nałożenie kary pieniężnej za brak wykonywanie transportu drogowego za przejazd pojazdu samochodowego może nastąpić tylko wówczas, gdy przejazd ten odbywa się po drodze krajowej. Art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 204, póz. 2088 ze zm.) wprost stanowi, że zobowiązanymi do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych są przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy. Obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje wówczas, gdy dany przedsiębiorca wykonuje przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej. Przedsiębiorca który jeszcze nie wjechał pojazdem na drogę krajową, nie ma obowiązku legitymowania się dowodem uiszczenia opłaty drogowej.

Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że kontrola pojazdu marki A należącego do skarżącego miała miejsce w miejscowości [...] na ulicy [...]. Według oświadczenia pełnomocnika skarżącego na tej ulicy znajduje się przystanek początkowy linii komunikacyjnej relacji [...] - [...]. Miejsce przeprowadzenia kontroli nie stanowiło więc drogi krajowej. Do skargi dodatkowo skarżący przedłożył kopię umowy dzierżawy terenu o powierzchni [...] m2 przy ulicy [...] w [...], z której wynika, że przeznaczeniem tego terenu jest lokalizacja placu postojowego pod samochody typu "BUS" do przewozu osób na trasie [...]-[...][...]-[...]. Z treści tej umowy wynika również, że teren ten znajduje się pod zarządem wydzierżawiającego (Gminy [...]), dla którego stawki opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drodze publicznej określiła w odrębnej uchwale Rada Gminy w [...] (akta sprawy, karta nr [...]). Tak ustalonemu miejscu przeprowadzenia kontroli nie przeczy materiał dowodowy zebrany przez organy administracyjne. Z protokołu kontroli (akta administracyjne, karta nr [...]) nie wynika, aby sama kontrola była przeprowadzona na drodze krajowej. Potwierdza to stanowisko organu administracyjnego zawarte w odpowiedzi na skargę, z którego wynika, że nie ma znaczenia miejsce przeprowadzenia kontroli, bowiem w tej sprawie istotnym jest wskazanie na przebieg trasy, po której będzie odbywał się przewóz osób po skontrolowaniu tego pojazdu.

Stanowisko organu administracji nie jest zasadne, ponieważ nie znajduje ono potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd uznał, że przeprowadzona tej sprawie w dniu [...] 2004 r. o godz. 8 kontrola pojazdu marki A nr rej. [...] odbyła się w miejscu nie będącym drogą krajową. Ponadto samochód ten przed przyjazdem na miejsce kontroli nie poruszał się po drodze krajowej. Przejazd po drodze krajowej mógł nastąpić dopiero po opuszczeniu ulicy [...] w [...]. Tym samym należy stwierdzić, że w chwili przeprowadzania kontroli nie można zarzucić skarżącemu przedsiębiorcy naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie braku posiadania karty opłaty drogowej.

Stosownie bowiem do art. 42 ust. l ustawy o transporcie drogowym obowiązek uiszczenia opłaty drogowej istnieje tylko wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek między chwilą kontroli a przejazdem po drodze krajowej. Ustawodawca nie wprowadził obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drodze krajowej w przypadku, gdy dany przedsiębiorca dopiero zamierza poruszać się po drodze krajowej. Innymi słowy treść art. 42 ustawy o transporcie drogowym nie pozwala na nakładanie kar pieniężnych za sam zamiar poruszania się pojazdem samochodowym po drodze krajowej.

Tym samym w tej sprawie nałożenie na skarżącego kary pieniężnej było co najmniej przedwczesne. W chwili przeprowadzenia kontroli kierowca przedmiotowego samochodu nie musiał legitymować się dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Obowiązek ten zaistniałby dopiero w chwili, w której kierowca poruszał się po drodze krajowej. W aktach sprawy nie ma zaś materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, iż istotnie w dniu [...] 2004 r. miał miejsce przejazd samochodu marki A nr rej. [...] po drodze krajowej bez wymaganej opłaty.

Brak zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowi dodatkowo naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W tej sprawie organy administracji naruszyły podstawowe zasady postępowania wyjaśniającego, w tym zasadę zobowiązującą do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz normy proceduralne zawarte w art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § l i 3 k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności i wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego - w tym na rozłożenie ciężaru dowodu, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Konsekwencją obowiązywania zasady praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co oznacza także obowiązek odniesienie się do nieuwzględnionych wniosków dowodowych składanych przez stronę.

Organy administracji naruszyły ww. zasady postępowania administracyjnego, bowiem nie wyjaśniły, czy rzeczywiście w dniu kontroli miał już miejsce przejazd przedmiotowego samochodu po drodze krajowej.

W związku z tym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a.), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz stwierdzono naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (art. 42 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym), polegające na braku udowodnienia wykonywania w tej sprawie przewozu bez wymaganej opłaty drogowej.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. właściwy w tej sprawie organ I-instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien ustalić stan faktyczny, w szczególności precyzyjnie określić, czy kierujący w dniu [...] 2004 r. samochodem marki A nr rej. [...] miał obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za przejazd po drodze krajowej i stosownie do tych ustaleń załatwić sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

Wstrzymanie wykonania decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a. zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany.

O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W tej sprawie zwrot kosztów postępowania obejmuje zwrot kwoty uiszczonego przez skarżącego wpisu.

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.