Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 524/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 9 maja 2022 r. nr SKO.1875/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu (dalej: "Kolegium") z 9 maja 2022 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Zamość z 15 października 2021 r., orzekającą w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Wnioskiem złożonym do Prezydenta Miasta Zamość w dniu 30 sierpnia 2021 r. K. S. (dalej: "skarżący" lub "strona") zwrócił się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jego niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – K. S..

Decyzją z 15 października 2021 r. organ ten działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Jako powód wskazał, że nie została spełniona przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 1b pkt 2 u.ś.r., gdyż pomimo tego, że niepełnosprawność oraz ustalony stopień niepełnosprawności datują się na 16 sierpnia 1968 r., to organ nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wystąpienie okoliczności określonych brzmieniem powołanego wyżej przepisu.

W odwołaniu od decyzji strona, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie wnioskowanego świadczenia, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uznającego za niekonstytucyjny wskazany przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę, w zależności od daty powstania niepełnosprawności.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 9 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na początku Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wydając rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, orzekł bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje stanowisko, podzielane przez wojewódzkie sądy administracyjne i przez Kolegium, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Kolegium stwierdziło jednak, że niezależnie od błędnego stanowiska Prezydenta, rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy ustalenia skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odpowiada prawu. Mianowicie, w ocenie organu opieka sprawowana faktycznie przez skarżącego nad jego niepełnosprawną matką nie wyklucza możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z ustaleń pracownika socjalnego wynika, że K. S. choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze i chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, szpiczaka plazmocytowego mnogiego, guza w kości czołowej. Nadto jest po złamaniu szyjki kości udowej, po amputacji na poziomie uda prawej kończyny dolnej, po złamaniu lewej kończyny biodrowej, kulszowej i kości łonowej. Korzysta z pomocy w formie asystenta osoby niepełnosprawnej dwa razy w tygodniu, który pomaga w czynnościach samoobsługowych i domowych, w zależności od potrzeb. Skarżący, który mieszka z niepełnosprawną matką, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie pracuje zawodowo, podejmował jedynie prace dorywcze. Opiekę nad matką sprawuje w zależności od bieżących potrzeb: robi zakupy, wykupuje leki, sprząta, gotuje, załatwia sprawy urzędowe. Niepełnosprawna, jest osobą logiczną w kontakcie słownym, świadomą swojej sytuacji życiowej, sama wykonuje codzienną toaletę, jest częściowo zależna przy ubieraniu. Ponadto samodzielnie przygotowuje śniadania, wspólnie z synem gotuje, samodzielnie spożywa posiłki, kontroluje potrzeby fizjologiczne, sama umawia wizyty lekarskie, porusza się przy pomocy chodzika lub lasek łokciowych. Niepełnosprawna posiada również córkę, mieszkającą w [...], sporadycznie odwiedzającą matkę oraz syna, który mieszka wraz z rodziną koło Z., pracuje zawodowo.

Powyższe ustalenia - zdaniem organu – wskazują, że skarżący nie sprawuje opieki uniemożliwiającej mu podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Nie wykonuje on bowiem przy matce czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawna nie jest osobą leżącą, pampersowaną, cewnikowaną, nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi). Jego pomoc sprowadza się zasadniczo do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w stanie faktycznym sprawy stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie i nie stoi na przeszkodzie jednoczesnemu wykonywaniu pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nadto zaś biorąc pod uwagę bliskość zamieszkiwania drugiego syna niepełnosprawnej - w ocenie Kolegium - trudno uznać, aby dwoje dorosłych osób, z których jedna pracuje zawodowo i osiąga dochody, mieszkając w niedalekiej odległości od niepełnosprawnej matki (z wyjątkiem córki przebywającej poza terytorium Polski), nie było w stanie zrealizować ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, polegającego na zapewnieniu matce opieki, bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez jednego z nich. Chodzi przy tym zarówno o sprawowanie osobistej opieki, jak i jej finansowanie.

Skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionował, poprzez skargę skierowaną do Sądu, podnosząc w niej zarzut naruszenia:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia oraz nie ma związku między rezygnacją przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką;

- art. 6 k.pa., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że niepełnosprawna K. S., pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki syna, który nie musi rezygnować z zatrudnienia.

W oparciu o tak sformułowany zarzut pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu podniósł, że organ dokonał błędnej, ale przed wszystkim dowolnej oceny zebranego materiału. Organ odwoławczy wyszedł bowiem poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów, uznał, że podopieczna niepełnosprawna, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojego syna. Takie ustalenia bez wątpienia wykraczają poza kompetencje tych organów i sprzeczne są z zasadami dobrej administracji i swobodnej oceny dowodów.

Ponadto organ dokonując oceny zakresu sprawowania opieki winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację; w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Ustalony przez organ zakres obowiązków nie pokrywa się ze stanem rzeczywistym. Trudno zatem zgodzić się z organem, że skarżący można pogodzić opiekę nad niepełnosprawną, nie poruszającą się samodzielnie matką, wymagającą nadzoru, dawkowania leków, sporządzania posiłków, robienia zakupów, pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych oraz całodobowej dyspozycji z pracą zawodową.

Dodał również, że sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "ciągłej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest jej stopniem niepełnosprawności, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jej egzystowanie w warunkach godności człowieka.

Końcowo podniósł, że w przeszłości podejmował zatrudnienie. Obecnie jest osobą zdrową i zdolną do pracy, nie podejmuje jednak zatrudnienia, gdyż przejął na siebie obowiązek opieki nad matką.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podobnie jak skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny stosownie do swojej kognicji kontroluje między innymi decyzje administracyjne pod względem ich zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Jednocześnie, sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy.

Dokonana przez Sąd zgodnie z powyższymi zasadami kontrola legalności zaskarżonej decyzji, prowadzi do konstatacji że jest ona zgodna z przepisami prawa, wobec czego skarga nie może zostać uwzględniona.

Przedmiotem żądania skarżącego, wyrażonego w jego wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – K. S..

Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy przywoływanej w części historycznej niniejszego uzasadnienia u.ś.r., w szczególności jej art. 17.

Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko.

Kolegium uznało jednakże, że istnieją inne okoliczności wykluczające przyznanie stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Mianowicie - jego zdaniem - przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną matką (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Mianowicie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, matka skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o okresowej niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem ustalenie, czy w tym konkretnym przypadku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.

- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W kontekście powyższego zauważyć należy, że omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika natomiast, że opieka ta musi być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Oczywiście, rację ma skarżący podnosząc, że warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Zakres czasowy opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r., III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19).

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy judykatury wskazujące, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19; z 23 października 2021 r., I OSK 1148/20).

Innymi słowy opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Zdaniem Sądu organ wyprowadził trafną konstatację, że taki związek przyczynowo - skutkowy w niniejszej sprawie nie zachodzi, a sprawowana przez skarżącego opieka pozbawiona jest takich znamion, które by uniemożliwiały zatrudnienie mu choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Materiał dowodowy wskazuje bowiem, iż matka skarżącego, mimo stwierdzonej niepełnosprawności, nie jest osobą obłożnie chorą. Porusza się sama po mieszkaniu za pomocą kul łokciowych, jest w stanie sama spożywać posiłki, zażywać lekarstwa, a także załatwiać sprawy fizjologiczne. Jednym słowem wymaga wsparcia tylko przy niektórych czynnościach życia codziennego.

Mianowicie z ustaleń pracownika socjalnego wynika, iż K. S. choruje przewlekle na nadciśnienie tętnicze i chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, szpiczaka plazmocytowego mnogiego, guza w kości czołowej. Jest po amputacji na poziomie uda prawej kończyny dolnej, po złamaniu lewej kończyny biodrowej, kulszowej i kości łonowej. Korzysta z pomocy w formie asystenta osoby niepełnosprawnej dwa razy w tygodniu, który pomaga w czynnościach samoobsługowych i domowych, w zależności od potrzeb. Skarżący który mieszka razem z matką jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (w przeszłości podejmował jedynie prace dorywcze). Sprawowana przez niego nad matką opieka polega natomiast - w zależności od bieżących potrzeb - na robieniu zakupów, sprzątaniu, gotowaniu i załatwianiu spraw urzędowych. K. S. jest natomiast osobą logiczną w kontakcie słownym, świadomą swojej sytuacji życiowej, sama wykonuje codzienną toaletę, jest częściowo zależna przy ubieraniu. Samodzielnie przygotowuje również śniadania, wspólnie z synem gotuje, samodzielnie spożywa posiłki, kontroluje potrzeby fizjologiczne, sama umawia wizyty lekarskie, porusza się przy pomocy chodzika lub lasek łokciowych.

W powyższych okolicznościach, słusznie organ odwoławczy uznał, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad matką. Innymi słowy zakres wykonywanych czynności wskazuje, że te nie są tego rodzaju oraz rozmiaru, iż uniemożliwia to podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej.

Jeszcze raz należy wskazać, że K. S. mimo różnych chorób wiele czynności jest w stanie wykonać samodzielnie. W szczególności nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia, podawania lekarstw ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jest zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. O tym, że mimo wielu chorób i ograniczeń ruchowych nie wymaga całkowitej i nieustannej opieki świadczy również zakres czynności wykonywanych przez skarżącego, który wykupuje jej leki, robi zakupy, sprząta mieszkanie oraz pomaga w przygotowywaniu posiłków.

W tych okolicznościach słusznym było uznanie, że opieka skarżącego nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, robienie zakupów i podawanie posiłków wykonywane przez skarżącego stanowią bowiem typowe czynności opiekuńcze, które może wykonywać również jako osoba czynna zawodowo. Te oraz pozostałe ustalone przez organy czynności wykonywane przez skarżącego składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, pranie, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych), nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu.

Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia skarżącemu aktywność zawodową. Skarżący nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły.

Tym samym, Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skarżący może zorganizować czynności pielęgnacyjno-opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracę zarobkową, chociażby w minimalnym wymiarze. Doświadczenie życiowe uczy, że czynności, które skarżący wykonuje, można wykonywać przed pracą lub po pracy. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak sprzątanie mieszkania, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich, czy załatwianie spraw urzędowych mogą być wykonywane również poza godzinami zatrudnienia, tak jak to się odbywa w szeregu gospodarstw domowych, w których pod opieką pracujących pozostają chociażby małoletnie dzieci lub osoby starsze.

Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności jej wsparcia, do czego strona jest zobowiązana zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm. - dalej k.r.o.), należy powtórzyć, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej podstawy nie stanowi również deklarowana gotowość do świadczenia czynności opiekuńczych. Nie można zatem orzekającym w sprawie organom skutecznie zarzucić naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Jednocześnie dodania wymaga, że ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21).

W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organu o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżący nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Tym samym nie znalazło potwierdzenia stanowisko skarżącego, że ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. W ocenie Sądu organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, z którego wynika, że zakres obiektywnie koniecznej opieki nad niepełnosprawną matką nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia zatrudnienia.

Ponadto istotne dla sprawy są podniesione przez organ ustalenia, że K. S. ma także córkę, mieszkającą w [...] oraz syna, który mieszka wraz z rodziną w Zwódnem, koło Z..

W orzecznictwie sądowy podkreśla się natomiast, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób, tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 7 kwietnia 2022 r., III SA/Kr 101/22).

W niniejszej sprawie skarżący ma siostrę i brata. Nie zostało przy tym wykazane aby nie byli oni w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że oboje pracują zawodowo, a tym samym nie mogą sprawować opieki nad niepełnosprawną matką, co oznacza, że opiekę musi sprawować skarżący. Pozostawanie w zatrudnieniu trzeba bowiem traktować jako nie mający wpływu na istnienie obowiązku alimentacyjnego i możliwość sprawowania opieki. Pozostawanie w zatrudnieniu jest wynikiem dokonanego w sposób świadomy wyboru przez określoną osobę i nie zwalnia tej osoby z obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego.

Podsumowując, w tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie orzekające o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, należało uznać za zasadne w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniem odpowiadającym kryteriom z art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.

Przedmiotowa skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 ww. ustawy, a to z uwagi na zgodny wniosek stron o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Z tego względu w myśl art. 120 tej ustawy sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 sędziów.