Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 654/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt. 8
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 60
journal: Dz.U. 2018 poz 1000
law: Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
article: art. 12 art. 35 art. 36 par. 1 art. 64 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi H. G. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] lutego 2018 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. H. C. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej także: "Prezes UODO" lub "organ nadzorczy") w przedmiocie rozpatrzenia jej wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sprawie dotyczącej nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w [...].

Na podstawie akt niniejszej sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. skarżąca H. C. skierowała do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych skargę dotyczącą nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w [...].

W piśmie z dniu [...] marca 2018 r. Prezes UODO, działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej także: "k.p.a."), wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych wyżej wymienionego pisma z dnia [...] lutego 2018 r. poprzez:

- wskazanie podmiotu, którego działania naruszają prawo strony skarżącej do ochrony danych osobowych,

- wskazanie, na czym konkretnie polega naruszenie praw skarżącej w zakresie ochrony danych osobowych,

- sformułowanie przez skarżącą jej żądania - poprzez sprecyzowanie podjęcia jakich konkretnie działań żąda od Prezesa UODO, a które to działania mieszczą się w zakresie sprecyzowanym przez ustawodawcę w przepisie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm. - dalej także: "u.o.d.o. z 1997 r.").

Jednocześnie, organ nadzorczy pouczył stronę skarżącą, że w sytuacji nieuzupełnienia braków formalnych pisma, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, zostanie ono pozostawione bez rozpoznania.

Ponadto, organ nadzorczy uprzedził stronę skarżącą, że w przypadku nieuiszczenia stosownej opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie, podanie zostanie zwrócone.

Strona skarżąca otrzymała powyższe wezwanie Prezesa UODO w dniu [...] marca 2018 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 1a akt administracyjnych).

W związku z nieuiszczeniem przez skarżącą opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie, Prezes UODO w dniu [...] lipca 2018 r. wydał postanowienie o zwróceniu stronie skarżącej jej pisma z dnia [...] lutego 2018 r.

Postanowienie doręczono skarżącej w dniu [...] sierpnia 2018 r., co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 4a akt administracyjnych).

Prezes UODO wskazał, że w związku z reorganizacją Biura, sprawa została przerejestrowana z sygnatury [...] na [...].

W dniu [...] sierpnia 2018 r. Prezes UODO, w związku z uprawomocnieniem się postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r., stosownie do jego treści, zwrócił skarżącej jej pismo z dnia [...] lutego 2018 r.

W dniu [...] września 2018 r. skarżąca zwróciła się do organu nadzorczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia [...] lutego 2018 r. Do wniosku strona skarżąca załączyła ponownie skargę, dowód uiszczenia opłaty skarbowej oraz kopie zaświadczeń lekarskich. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że odbierała nadsyłane do niej pisma, ale ich nie otwierała z uwagi na to, że przebywała na zwolnieniu lekarskim, a następnie w szpitalu.

W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. skarżąca podniosła, że nie otrzymała odpowiedzi na złożony przez nią wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, nadesłaną ponownie skargę oraz uiszczoną opłatę kancelaryjną. Nie została także poinformowana o tym, że jej sprawa nie jest rozpatrywana.

Z kolei w dniu [...] marca 2019 r., w kolejnym piśmie, skarżąca wskazała, że wskutek rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem sekretariatu Urzędu Ochrony Danych Osobowych uzyskała informację, że powinna ponownie nadesłać skargę wraz z potwierdzeniem uiszczonej opłaty oraz wnioskiem o przywrócenie terminu, co uczyniła, ale nie uzyskała żadnej odpowiedzi ze strony organu nadzorczego. Jednocześnie, skarżąca wniosła o rozpoznanie jej skargi, jako nowo wniesionej. W tym samym dniu skarżąca ponownie zwróciła się do Prezesa UODO o rozpoznanie jej sprawy i załączyła kserokopię jej pisma z dnia [...] lutego 2018 r.

Prezes UODO wskazał, że powyższą korespondencję włączono do akt prowadzonych pod sygnaturą [...].

W dniu [...] września 2019 roku organ nadzorczy ponownie wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] lutego 2018 r. - poprzez wskazanie podmiotu, którego działania naruszają prawo do ochrony jej danych osobowych, a także wskazanie, na czym konkretnie polega zarzucane naruszenie, jak również sprecyzowanie żądań kierowanych do organu nadzorczego, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania.

W dniu [...] września 2019 r. strona skarżąca wskazała, że nie może uzupełnić braków formalnych pisma w terminie z uwagi na to, że przebywa w szpitalu i nie może skontaktować się ze swoim pełnomocnikiem. Jednocześnie, skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi do czasu ustania wskazanej przyczyny.

W dniu [...] grudnia 2019 r. Prezes UODO poinformował stronę skarżącą o pozostawieniu jej sprawy bez rozpoznania.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. strona skarżąca złożyła do organu nadzorczego ponaglenie na niezałatwienie jej sprawy administracyjnej w terminie. Ponadto, strona skarżąca w treści tego pisma sprecyzowała swoje żądania co do przedmiotu sprawy.

W piśmie z dnia [...] października 2020 r., Prezes UODO poinformował skarżącą, że sprawa zainicjowana jej skargą z dnia [...] lutego 2018 r. została pozostawiona bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych, do uzupełnienia których wezwano stronę skarżącą pismem z dnia [...] września 2019 r. Jednocześnie, organ nadzorczy wyjaśnił stronie skarżącej, że jej sprawa nie została rozstrzygnięta merytorycznie, co w konsekwencji oznacza, że może ona zatem wystąpić z odrębnym wnioskiem (skargą), inicjując tym samym nowe postępowanie w sprawie.

Pomimo powyższej informacji, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżąca, działając za pośrednictwem organu nadzorczego, skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania jej skargi z dnia [...] lutego 2018 r.

Zarzucając w petitum skargi naruszenie przez Prezesa UODO przepisów art. 35, art. 36, art. 37, art. 38, art. 221 § 1 - 3, art. 235, art. 245, art. 246 § 1 i 2 k.p.a., skarżąca wniosła m.in. o: zasądzenie od organu nadzorczego na jej rzecz odszkodowania oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów poniesionych przez nią w sprawie komorniczej wskutek niemożności przedłożenia przez nią rozstrzygnięcia Prezesa UODO wydanego w sprawie naruszenia ochrony jej danych osobowych, a także o zakończenie przez organ nadzorczy wszystkich spraw, które toczą się przed tym organem z udziałem skarżącej.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła Prezesowi UODO rażące zaniedbania przy rozpatrywaniu jej skargi z dnia [...] lutego 2018 r. Skarżąca podniosła, iż składała wspomnianą skargę do organu nadzorczego cztery razy, a pomimo tego, organ nadzorczy nie podjął od 2018 r. żadnych czynności prowadzących do rozpoznania jej sprawy. Według skarżącej, organ nadzorczy nie odpowiadał na jej pisma, a także swoim brakiem działania zmusił skarżącą do pisania kolejnych pism, których wniesienie i tak nie dało oczekiwanego rezultatu.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych zauważył, że - wbrew zarzutom skarżącej - nie uchylał się od podjęcia czynności mających na celu rozstrzygnięcie sprawy skarżącej zainicjowanej jej skargą z dnia [...] lutego 2018 r. Organ nadzorczy uznał, że było wręcz przeciwnie, albowiem przedsięwziął on wszelkie przewidziane prawem czynności służące uzupełnieniu braków formalnych i fiskalnych powyższej skargi złożonej przez stronę skarżącą.

Organ nadzorczy zauważył, że zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możliwości ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Organ nadzorczy wskazał jednocześnie, że zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Organ nadzorczy podkreślił, że nie może za stronę postępowania doprecyzowywać zakresu wniesionej przez nią skargi. W tej sytuacji, organ nadzorczy uznał, że żądanie strony skarżącej winno być sprecyzowane w skardze w taki sposób, aby jego treść nie budziła wątpliwości organu. Tymczasem, jak zauważył Prezes UODO, podanie wniesione przez skarżącą wymagało jego uzupełnienia.

Organ nadzorczy podniósł, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 1923 ze zm.), w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, opłacie skarbowej podlega dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek. Organ nadzorczy wskazał, że obowiązek ten powstaje z chwilą złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej (wydanie decyzji).

W tej sytuacji, mając na względzie powyższe, Prezes UODO wskazał, że w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Organ nadzorczy stwierdził, że z uwagi na brak reakcji na powyższe wezwanie ze strony skarżącej, zmuszony był zwrócił skargę zarejestrowaną pod sygnaturą [...] (później zarejestrowaną pod sygn. [...]).

Organ nadzorczy zaznaczył, że zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a, jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana.

Wobec zaistnienia powyższej przesłanki, Prezes UODO uznał, że nie ma potrzeby podjęcia odrębnej decyzji o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania. W tej sytuacji, w związku z kolejnymi pismami skarżącej, organ nadzorczy stwierdził, że uwzględniając jej wolą, akta sprawy włączono do sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt [...] i pod tą sygnaturą prowadzono sprawę skarżącej, jako nową.

Organ nadzorczy zauważył zatem, że w następstwie powyższych czynności, zachodziła podstawa do wystosowania do strony skarżącej pisma z dnia [...] września 2019 r., w którym ponownie wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych jej pisma (skargi) z dnia [...] lutego 2018 r.

W tej sytuacji, Prezes UODO stwierdził, że z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym przez ten organ terminie, zaszła podstawa do skierowania w dniu [...] grudnia 2019 r. do skarżącej informacji o pozostawieniu jej podania (skargi) bez rozpoznania.

W konsekwencji, Prezes UODO uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności organu, gdyż nierozpatrzenie spraw było konsekwencją nieuzupełnienia przez skarżącą w terminie braków formalnych i fiskalnych wniesionej przez nią skargi, a w efekcie tego zakończenie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie poprzez zwrot podania lub pozostawienie bez rozpoznania, o czym skarżąca była zresztą informowana.

Odnosząc się natomiast do roszczenia skarżącej o zasądzenie na jej rzecz odszkodowania, Prezes UODO wskazał, że jest ono przedwczesne. Organ nadzorczy podniósł bowiem, że w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, sąd administracyjny podejmuje rozstrzygnięcie w ramach zakreślonych przez art. 149 P.p.s.a. Powołując się w tym miejscu na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt II OSK 1360/19, organ nadzorczy zauważył, że dochodzenie roszczeń odszkodowawczych względem podmiotów władzy publicznej, odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 4171 i nast. K.c.) przed sądami powszechnymi. W związku z powyższym, organ nadzorczy uznał , że wyklucza to traktowanie "sumy pieniężnej", o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jako odszkodowania. Organ nadzorczy wyjaśnił, że suma pieniężna stanowi bardziej zadośćuczynienie za szkodę niematerialną (krzywdę) poniesioną przez stronę skarżącą na skutek bezczynności lub nader długiego czasu prowadzenia postępowania administracyjnego w jej sprawie, aniżeli odszkodowanie za poniesioną szkodę materialną. Organ nadzorczy wskazał również, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna, pomimo charakteru kompensacyjnego, nie pełni funkcji naprawienia szkody i wyklucza traktowanie jej jako odszkodowania.

Niemniej jednak, działając z ostrożności procesowej, organ nadzorczy stwierdził, że w przypadku przyjęcia przez Sąd, że skarżąca wnioskuje nie o odszkodowanie, a o zasądzenie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., przyjąć należy, iż skarżąca utożsamia przyczynę zasądzenia na jej rzecz "odszkodowania" ze stratami finansowymi poniesionymi przez nią w wyniku wszczęcia przeciwko niej czynności egzekucyjnych przez komornika, jak i "za zerwane więzi rodzinne i naruszenie (...) dóbr osobistych (pogorszenie stanu zdrowia)", które nie nastąpiłyby, jeżeli organ nadzorczy podjąłby postępowanie.

W związku z powyższym, Prezes UODO powołał się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3094/19, w którym wskazano, że "przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.), jakiego doznał skarżący na skutek bezczynności działania organu administracji. (...) w orzecznictwie sądowoadmnistracyjnym wskazuje się, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością".

Ponadto, organ nadzorczy wskazał, że prawo do ochrony danych osobowych nie jest prawem o charakterze absolutnym i ulega ograniczeniu z uwagi na interes publiczny lub usprawiedliwiony interes innych osób. Tymczasem, jak zauważył organ nadzorczy, strona skarżąca brak wszczęcia postępowania i wydania decyzji utożsamia z niekorzystnymi konsekwencjami finansowymi wynikającymi z podjętych wobec niej czynności komorniczych. Z tego wynika, jak stwierdził organ nadzorczy, że zdaniem strony skarżącej, postępowanie prowadzone przez Prezesa UODO miałoby skutkować wstrzymaniem czynności komorniczych. W tej sytuacji, organ nadzorczy stwierdził, że organ do spraw ochrony danych osobowych nie może ingerować w sposób prowadzenia postępowań prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów prawa przez uprawnione na podstawie tych przepisów podmioty, ani w sposób i zasadność gromadzenia przez nie materiału dowodowego. Organ nadzorczy wskazał jednocześnie, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2848/11 wyjaśniono, że "(...) art. 12 ustawy [o ochronie danych osobowych z 1997 r. - dopisek Sądu] statuuje główne zadania i kompetencje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (...) należy jednak podkreślić, że wskazany przepis nie uprawnia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do ingerowania w określone ustawowo kompetencje innych organów i sądów, wkraczania w prowadzone w zakresie ich właściwości postępowania i dokonywania merytorycznej oceny poszczególnych czynności wykonywanych w ramach tych postępowań. Prezentowany wyżej pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2079/06, LEX nr 319395)". Prezes UODO dodał w tej sytuacji, że podobnie stwierdzono również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2001 r., sygn. akt II SA 401/00, w którym NSA uznał, że "(...) Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami".

Ponadto, organ nadzorczy zauważył, że skarżąca nie wskazała, w jaki sposób bezczynność organu miałaby wpłynąć na jej zdrowie, tym bardziej, że na zły stan zdrowia powoływała się już w piśmie z dnia [...] września 2018 r., wskazując wówczas, że ze względu na długotrwały pobyt w szpitalu nie była w stanie odpowiadać na wezwania organu.

Jednocześnie, Prezes UODO podkreślił, że skarżąca błędnie zakłada, że działania organu miałyby wpłynąć na czynności egzekucyjne komornika prowadzone w jej sprawie.

Niezależnie od powyższego, organ nadzorczy wskazał, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 38/20, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przyznanie sumy pieniężnej i wymierzenie grzywny jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, kiedy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Mając powyższe na względzie, Prezesa UODO uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do takiej sytuacji, albowiem - jak ponownie podkreślił organ nadzorczy - nierozpatrzenie sprawy zainicjowanej skargą strony skarżącej z dnia [...] lutego 2018 r. było konsekwencją nieuzupełnienia przez nią braków formalnych oraz braków fiskalnych wspomnianej skargi.

Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącej co do naruszenia przez organ nadzorczy przepisów zawartych w dziale VIII k.p.a., Prezes UODO wskazał, że pisma skarżącej dotyczyły konkretnej sprawy administracyjnej związanej z naruszeniem prawa do ochrony jej danych osobowych. Tymczasem, jak zauważył organ nadzorczy, w uproszczonym postępowaniu dotyczącym skarg i wniosków nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej (por. m.in. P. M. Przybysz /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany do art. 221, LEX/el. 2021; podobnie: postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 108/99, LEX nr 48017). Organ nadzorczy podniósł jednocześnie, że zgodnie z art. 234 k.p.a., w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania.

W konsekwencji, Prezes UODO stwierdził, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - skarga na bezczynność organu nadzorczego jest nieuprawniona, co uzasadnia jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, dokonując kontroli działalności administracji publicznej, orzeka m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a.").

W przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dokonując oceny legalności działania Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w niniejszej sprawie, zobowiązany był zbadać zgodność owego działania (czy też właściwie braku działania, jak zarzucała stron skarżąca) nie tylko z normami prawa krajowego, ale również - a właściwie przede wszystkim - z przepisami prawa europejskiego, w tym w szczególności z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., str. 1 ze zmianą ogłoszoną w Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., str. 2 - zwane dalej także: "RODO").

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analizowana pod tym kątem skarga H. C. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postępowanie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w sprawie zainicjowanej wnioskiem (skargą) strony skarżącego z dnia [...] lutego 2018 r. o wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sprawie dotyczącej nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych skarżącej przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w [...] - nie nosiło jakichkolwiek znamion bezczynności.

Przepis art. 149 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.).

Z kolei, przepis art. 149 § 2 P.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Zasada szybkości postępowania wyrażona w powyżej przytoczonym przepisie jest ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania, wówczas - stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a. - organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej, a przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później, niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłości postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. W sprawach ze skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego sąd administracyjny bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy. Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wtedy, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności.

Należy zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2011, s. 109). Jednocześnie, podnosi się w doktrynie, że stan "bezczynności organu" od "przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ" różni się tym, że o ile w pierwszym przypadku dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy poprzez to, iż organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, o tyle w drugim przypadku organ nie podejmuje skutecznych działań na podstawie przepisów k.p.a., przez co nie dochodzi do wydania rozstrzygnięcia (por. m.in. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, wyd. 5, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017). Takie rozumienie pojęcia bezczynności potwierdza również orzecznictwo, w którym stwierdza się, że jeżeli w toku postępowania administracyjnego organ podejmuje czynności mające na celu dokładne rozpoznanie sprawy w niezbędnym zakresie, to, choć nie wydał w przewidzianym terminie decyzji administracyjnej, nie można mu zarzuć bezczynności (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 711/11). W tym drugim przypadku (stan przewlekłości postępowania), czynności organu można również uważać za "pozorowane", w tym sensie, iż organ przeprowadza czynności nieistotne dla sprawy lub mnoży czynności postępowania dowodowego, pozostając w sprzeczności z koniecznością zachowania wymogu ekonomiki postępowania administracyjnego. Przy kwalifikowaniu "przewlekłości postępowania" powstaje, więc sytuacja, w której działa opieszale lub tylko pozoruje działania (formalnie nie będąc bezczynnym).

Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.

W ocenie Sądu, zachowanie Prezesa UODO w sprawie zainicjowanej wnioskiem (skargą) strony skarżącego z dnia [...] lutego 2018 r. dotyczącej nieprawidłowego przetwarzania jej danych osobowych nie mieści się w zakresie pojęcia bezczynności, albowiem nie naruszyło regulacji prawnych, w tym w szczególności art. 35 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 ze zm. - dalej także: "u.o.d.o.").

Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca wystąpiła do Prezes UODO ze skargą (wnioskiem) z dnia [...] lutego 2018 r., w której wskazała na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych.

Według Sądu, uznać należy jednak, że - wbrew zarzutom strony skarżącej -organ nadzorczy prawidłowo stwierdził w toku postępowania, że z uwagi na nieuzupełnienie przez stronę skarżącą - w terminie wyznaczonym przez ten organ – istotnych braków formalnych i fiskalnych wniesionej przez nią skargi, zaszła podstawa do pozostawienie bez rozpoznania wspomnianej wyżej skargi (podania), na podstawie art. Art. 64 § 2 k.p.a., o czym skarżąca była zresztą dokładnie informowana.

Należy zauważyć, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych jest organem właściwym w sprawie ochrony danych osobowych (vide: art. 34 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych) i jednocześnie organem nadzorczym, w rozumieniu rozporządzenia 2016/679 (art. 34 ust. 2 u.o.d.o.).

Jak stanowi art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.

Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.

Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.

Ze wskazanych wyżej przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura, w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE.

Art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych stanowi, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, zwane dalej "postępowaniem", jest prowadzone przez Prezesa Urzędu.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest jednym z postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, który postępowanie z rozdziału 7 tej ustawy kwalifikuje jako administracyjne i przewiduje w sprawach w niej nieuregulowanych stosowanie do tego postępowania Kodeksu postępowania administracyjnego. Warto przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów ogólnej procedury administracyjnej wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.

Użyte w art. 60 u.o.d.o. określenie "naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych" ma zakres szeroki i obejmuje naruszenia wszystkich przepisów o ochronie danych, zarówno zawartych w unijnym rozporządzeniu, jak i w przepisach krajowych, które uzupełniają lub modyfikują regulacje unijne.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.d.o., w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych, o których mowa w rozdziale 4-7 i 11 (a więc również w rozdziale 7 dotyczącym postępowania w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych), stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Należy zauważyć, że pomimo, iż w niniejszej sprawie sporne postępowanie było prowadzone przez Prezesa UODO przede wszystkim na podstawie ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, to i tak kluczowe dla rozstrzygnięcia legalności procesu przetwarzania danych osobowych były przede wszystkim regulacje prawne zawarte w RODO.

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Prezes UODO jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa (art. 8 § 1 k.p.a.). W tej sytuacji, organ nadzorczy, uwzględniając powyższą zasadę, zobowiązany był przede wszystkim dokładnie wyjaśnić okoliczności sprawy, konkretnie ustosunkować się do żądań i twierdzeń strony skarżącej oraz uwzględnić w decyzji zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony skarżącej. Organ nadzorczy był ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Nie ulega wątpliwości, że skoro określona osoba zgłasza - w formie skargi, o której mowa w art. 57 ust. 1 lit. f RODO - Prezesowi UODO nieprawidłowości w zakresie przetwarzania swoich danych osobowych, to organ ten jest zobligowany do niezwłocznego wszczęcia postępowania wyjaśniającego, którego zadaniem jest ustalenie, czy dane osobowe są w istocie przetwarzane, a jeżeli tak, to w jakim celu i czy proces ten następuje z poszanowaniem przepisów zarówno RODO, jak i ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.

W niniejszej sprawie, postępowanie zainicjowane skargą H. C. nie doprowadziło do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego sprawę, albowiem na wstępnym etapie wyjaśniającym skarżąca - w wyznaczonym przez organ nadzorczy terminie - nie uzupełniła istotnych braków formalnych i fiskalnych wniesionej przez siebie skargi (wniosku).

Mając na względzie powyższe, należy zauważyć w tej sytuacji, że Prezes UODO - informując stronę skarżącą o pozostawieniu skargi (podania) bez rozpoznania - prawidłowo zakończył sporne postępowanie, wyjaśniając przy tym powody takiego stanu rzeczy.

Zdaniem Sądu, skoro sposób załatwienia sprawy objętej skargą (wnioskiem) H. C. z dnia [...] lutego 2018 r. odpowiadało prawu, nie sposób jest skutecznie zarzucić organowi nadzorczemu, że w realiach niniejszej sprawy nieprawidłowo zaniechał merytorycznego rozpatrzenia skargi (wniosku) strony skarżącej. W tej sytuacji, zasadne było przyjęcie, że Prezes UODO nie dopuścił się zarzucanej skargą bezczynności.

Jednocześnie, należy - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - uznać, że Prezes UODO nie dopuścił się - mającego zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

Sąd uznał ponadto, że Prezes UODO, rozstrzygając w niniejszej sprawie, nie dopuścił się również naruszenia przepisu art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego państwa i stosowanego przez nie prawa.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.