Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1331/97
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1999-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, ale nie może dotyczyć to sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.

TEZY

Z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, ale nie może dotyczyć to sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Romana T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 25 września 1997 r. w przedmiocie należności celnych i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł., a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 tej ustawy - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżącego trzysta piętnaście złotych dziewięćdziesiąt groszy tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 14 lipca 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uznał samochód marki "Ford Windsor" sprowadzony przez Romana T. za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego. Do odprawy został złożony m.in. dokument permit nr 73835349 z adnotacją unplated.

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 1996 r. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił z urzędu postępowanie celne w sprawie zakończonej wymienioną decyzją, podając, że w chwili dokonywania odprawy brak było wszystkich dokumentów koniecznych do zastosowania ulgi. Następnie decyzją z dnia 13 maja 1997 r., powołując się na art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, uchylił swoją decyzję z dnia 14 lipca 1995 r. w części dotyczącej zastosowanej ulgi celnej i wymierzył cło od wymienionego samochodu. W uzasadnieniu powołał się na bliżej nieokreślone informacje nadesłane przez Konsulat Generalny RP w Toronto, dotyczące zasad korzystania z pojazdów samochodowych w Kanadzie i dokumentów, które mogą potwierdzić to korzystanie. Z informacji tych wynika, że dokumentem niezbędnym do korzystania z samochodu jest dowód własności permit z adnotacją plated, oznaczającą, że samochód miał tablice rejestracyjne. Według faktury zakupu Roman T. nabył samochód dnia 22 stycznia 1995 r., a w dniu 14 czerwca 1995 r. otrzymał dowód permit z adnotacją unplated, oznaczającą, że samochód nie miał tablic rejestracyjnych. Z dołączonych przy odprawie dokumentów wynika, że Roman T. nie korzystał z tego samochodu podczas pobytu w Kanadzie. Ponieważ nie została spełniona podstawowa przesłanka uzasadniająca zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego, przywóz samochodu powinien podlegać cłu.

W wyniku odwołania Romana T. decyzją z dnia 25 września 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do przesłanki wznowienia postępowania przewidzianej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz braku podstaw do zwolnienia sprowadzonego samochodu od cła. Adnotacja unplated na przedstawionym do odprawy celnej dowodzie permit świadczy, że pojazd nie mógł być dopuszczony do ruchu w Kanadzie. Natomiast permit nadesłany po wniesieniu odwołania jest wystawiony na dealera, a z informacji uzyskanych z Ministerstwa Transportu Kanady wynika, że pojazd mający tablice dealera może być użytkowany przez osobę, na którą został wydany dowód rejestracyjny do tych tablic. Jazdy próbne w okresie 2 tygodni nie mogą być uznane za przejaw użytkowania.

W skardze do sądu administracyjnego Roman T. podniósł przede wszystkim zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Podał również, że informacja konsulatu zawiera wady prawne i odbiega od postanowień kanadyjskiego The Highway Traffic Act.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podkreślając, że podstawą wznowienia były informacje zawarte w piśmie Konsulatu Generalnego RP w Toronto. Wynika z niego, że dokument własności samochodu permit powinien zawierać dane pojazdu i właściciela, lecz jednocześnie numer tablic rejestracyjnych, numer i datę ważności tablic; jeżeli pojazd nie ma tablic /co oznacza klauzula unplated/, nie wolno wydać pojazdu nabywcy. Okoliczność opisana w tym piśmie, o której Urząd Celny nie wiedział wydając decyzję ostateczną, wpłynęła na zmianę oceny stanu faktycznego sprawy. Powołano się również na przepisy kanadyjskiej ustawy o ruchu drogowym /The Highway Traffic Act/.

W piśmie procesowym z dnia 29 lipca 1998 r. skarżący podał, że Konsulat w Toronto powiadomił pisemnie Prezesa GUC o obowiązujących w Kanadzie przepisach dotyczących ruchu drogowego już 12 października 1994 r., podczas gdy odprawa celna nastąpiła dnia 14 lipca 1995 r. Ponadto Główny Urząd Ceł celowo unika podania daty tego pisma. Powołał się także na art. 11/3/ The Highway Traffic Act, dopuszczający - jego zdaniem - poruszanie się samochodów mających dowód rejestracyjny unplated, jeśli przełoży się tablice rejestracyjne z poprzednio posiadanego samochodu do nowo nabytego pojazdu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim rozważenia wymaga kwestia, czy w rozpatrywanej sprawie istniała przyczyna wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z dnia 14 lipca 1995 r. Organy celne jako podstawę wznowienia wskazują art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, stanowiący, że wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przy czym nie stwierdziły wprost, czy za przyczynę wznowienia. uznały ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, czy nowych dowodów. Jednakże z uzasadnienia decyzji I instancji wynika, że za przyczynę tę zostało uznane ujawnienie nowej istotnej dla sprawy okoliczności faktycznej, a mianowicie - niekorzystanie przez skarżącego podczas pobytu w Kanadzie ze sprowadzonego do kraju samochodu, co stanowi o niespełnieniu podstawowej przesłanki zwolnienia od cła, przewidzianej w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania pierwotnej odprawy celnej/.

Należy jednak zauważyć, iż istnienie wymienionej okoliczności faktycznej organy celne wyprowadzają z istniejącego już w czasie wydania decyzji pierwotnej dowodu w postaci kanadyjskiego dokumentu permit z adnotacją unplated, który był znany organowi celnemu w chwili wydania tej decyzji; został on przedłożony do odprawy, co jest niesporne. Zmiana polega jedynie na ocenie tego dokumentu, a mówiąc ściślej - na ocenie adnotacji unplated. W postanowieniu wznowieniowym - inaczej niż w postępowaniu pierwotnym zakończonym decyzją z dnia 14 lipca 1995 r. - organ celny I instancji, a następnie organ odwoławczy, uznał, że omawiany dowód świadczy o nieużywaniu przez skarżącego za granicą sprowadzonego jako mienie przesiedlenia samochodu. Tak więc w istocie rzeczy organy celne dokonały odmiennej oceny dowodu /dokumentu permit/, który istniał już w dniu wydania decyzji pierwotnej, co nie może uzasadniać wznowienia postępowania. Co prawda z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa wynika, że samoistną podstawę wznowienia stanowi ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, ale nie może dotyczyć to sytuacji, w której te okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny istniejących i znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną dowodów. Powołany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA z dnia 27 stycznia 1984 r., SA/Wr 649/83 /ONSA 1984 Nr 1 poz. 7/, według którego nie jest istotne, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań /np. niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego/, czy z innych powodów, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zaniedbania w tej sprawie nie dotyczyły bezpośrednio wyjaśnienia stanu faktycznego, ale błędnej oceny istniejącego i znanego organowi dowodu, która to ocena dopiero mogła mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego.

Tego rodzaju zachowanie organu administracji publicznej narusza nie tylko przepisy o wznowieniu postępowania, ale i ustanowioną w art. 8 Kpa zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Obywatel, przedkładając wymagane przez organ celny dokumenty, ma prawo oczekiwać, że organ ten, wydając na podstawie przedłożonych dokumentów decyzję administracyjną, dysponuje odpowiednią wiedzą konieczną do prawidłowej oceny tych dokumentów, w tym wypadku - na temat obowiązujących w kraju, z którego został sprowadzony odprawiony samochód, zasad rejestracji pojazdów. Tym bardziej, że organy celne w postępowaniu wznowieniowym powołują się na bliżej nie określone informacje Konsulatu Generalnego RP w Toronto, nie podając nawet ich daty, na co zwrócił uwagę skarżący w piśmie procesowym z dnia 29 lipca 1998 r., podnosząc, że informacje te były znane organom celnym już w 1994 r., a więc przed wydaniem decyzji pierwotnej, dlatego celowo unikają podania daty pisma Konsulatu. Do zarzutów tych Prezes Głównego Urzędu Cel w ogóle nie ustosunkował się. W aktach administracyjnych znajdują się dwa pisma Konsulatu w Toronto; jedno z dnia 28 czerwca 1996 r. i drugie z dnia 2 listopada /rok nieczytelny/, jednakże nie wiadomo, czy to właśnie o te informacje chodzi organom celnym. W każdym bądź razie pisma te /z których to pierwsze jest związane z konkretną sprawą innej osoby/ nie precyzują w sposób wyraźny zasad rejestracji pojazdów w Kanadzie, w szczególności nie zna w nich mowy o cytowanym w odpowiedzi na skargę art. 7 kanadyjskiej ustawy o ruchu drogowym, co może wskazywać, że organy celne korzystały z innych informacji Konsulatu.

Z powyższych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 w związku z art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.