Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 306/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
article: art. 1 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1, art. 135, art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie Jolanta Rajewska NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. działającej w imieniu małoletnich dzieci M., M., K., I., A. i S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1544/07 w sprawie ze skargi M. K. działającej w imieniu małoletnich dzieci M., M., K., I., A. i S. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz M. K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1544/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. działającej w imieniu na rzecz małoletnich M., M., K., I., A. i S., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił M. K. działającej w imieniu małoletnich dzieci M., M., K., I., A. i S., przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Organ wskazał, że warunki określone w wyżej wskazanym przepisie muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Podano, że z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że ojciec dzieci na przestrzeni 49 lat życia udowodnił okres składkowy wynoszący 21 lat 6 miesięcy i 17 dni. Ostatnio udokumentowany okres składkowy ojca dzieci przypada na dzień 31 grudnia 2000 r. Od tej daty do dnia zgonu w dniu 1 lipca 2006 r., czyli przez okres ponad 5 lat, nie został udokumentowany żaden okres ubezpieczenia potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, ponieważ w wymienionym okresie ojciec dzieci nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i nie istniały obiektywne przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...], podtrzymując wcześniejsze argumenty i wskazując, że brał pod uwagę trudne warunki materialne M. K., jednakże nie stanowią one wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku.

Organ podkreślił, że całkowita niezdolność do pracy T. K. - ojca dzieci M. K., została orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS dopiero na dzień zgonu, to jest na dzień 1 lipca 2006 r. Wynika z tego, że przez okres 5 lat i 6 miesięcy ubezpieczony nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, co spowodowało brak uprawnień do renty w trybie zwykłym.

Na tę decyzję M. K., działająca w imieniu na rzecz małoletnich M., M., K., I., A. i S., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podkreślając swoją bardzo trudną sytuację materialną i życiową, jak również okoliczność, że jej mąż był chory i to doprowadziło do przedwczesnej śmierci.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1544/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że ojciec małoletnich dzieci orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy w dacie zgonu, to jest w dniu 1 lipca 2006 r. Udowodniony okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek wynosi 21,5 roku i, w ocenie Sądu, organ słusznie uznał, że jest on nieadekwatny do wieku zmarłego ojca dzieci, zaś ostatni okres ubezpieczenia przypada na dzień 31 grudnia 2000 r., co oznacza, że przez ponad 5, 5 roku nie wykonywał żadnej działalności połączonej z ubezpieczeniem, chociaż wówczas był osobą zdolną do pracy, nie była orzeczona wobec niego całkowita niezdolność do pracy.

Sąd podkreślił, że sama rejestracja ojca dzieci w charakterze bezrobotnego oraz sytuacja na rynku pracy, nie może stanowić szczególnej okoliczności przemawiającej o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku, nie wykazano bowiem, aby w okresie rejestracji jako bezrobotny, przejawiał jakąkolwiek aktywność dla podjęcia zatrudnienia. Zwrócono przy tym uwagę, że sama trudna sytuacja materialna osoby wnoszącej o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, nie może być podstawą do przyznania tego świadczenia, gdyż nie jest ono świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła M. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.), poprzez niezbadanie, czy stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ administracyjny z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (przepisu art. 77 i 80 kpa);

2) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Nr 153 poz. 1270 ze zm.), polegającego na niewywiązaniu się przez Sąd pierwszej instancji z obowiązku rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego;

3) rażące naruszenie prawa materialnego, to jest art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39 poz. 353 ze zm.), poprzez jego błędną interpretację.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w niniejszej sprawie można mówić o przekroczeniu granic prawa do oceny dowodów przez organ administracji, wskazując, że obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej, było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.

W ocenie skarżącej w świetle art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie świadczenia pozostawiono wprawdzie uznaniowej decyzji Prezesa ZUS, ale nie może być to decyzja dowolna, gdyż możliwość decydowania według uznania nie oznacza, że organ ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia. Prezes ZUS podejmujący decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach jest związany bowiem rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a także musi w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie autorki skargi kasacyjnej, w rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył wymienione reguły procesowe w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ nie dokonał żadnych ustaleń, co do powodów niepodejmowania zatrudnienia i braku opłacania składek przez męża skarżącej w wymienionym przez organ okresie (skarżąca nie kwestionowała, że w ostatnim dziesięcioleciu jej mąż nie przepracował 5 lat).

Podkreślono, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że niepełnoletnie dzieci spełniają trzy z pierwszych warunków do przyznania świadczenia w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Jednak niezgodne jest ustalenie organu administracyjnego, że w sprawie nie został spełniony czwarty konieczny warunek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, a mianowicie przesłanka szczególnych okoliczności.

Podniesiono, że samo stwierdzenie przez organ, iż w okresie niewykonywania zatrudnienia nie była wobec ojca dzieci orzeczona całkowita niezdolność do pracy, nie przesądza jeszcze o rzeczywistym braku występowania w sprawie szczególnych okoliczności. Również stwierdzenie organu, że w wymienionych wyżej przerwach nie istniały przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia - niepoparte żadnym materiałem dowodowym - nie pozwala uznać, że okoliczność ta została udowodniona.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca podniosła, że przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie jest uzależnione od stażu ubezpieczeniowego, czy długości przerwy, jaka zaistniała między ustaniem zatrudnienia a powstaniem niezdolności do pracy (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 grudnia 2000r., II SA 1935/00 oraz z dnia 8 grudnia 2000r., II SA 1933/00).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano ponadto, że w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego stosowania art. 83 ust. 1 powoływanej ustawy, nie jest wykluczone uznanie bezrobocia jako szczególnej okoliczności, o jakiej mowa w tym przepisie. W niniejszej sprawie, zmarły ojciec dzieci w ostatnim okresie, mimo problemów zdrowotnych, nie miał możliwości podjęcia pracy, mimo jej poszukiwania, co potwierdza między innymi fakt jego zarejestrowania w charakterze bezrobotnego w Powiatowym Urzędzie Pracy, przy czym, w ocenie skarżącej, nie można pominąć miejsca zamieszkania ojca dzieci, będącego regionem o znacznym nasileniu bezrobocia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Przechodząc do analizy skargi kasacyjnej wskazać należy, że skarga ta została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest zarówno na naruszeniu prawa procesowego, jak i materialnego. W takiej sytuacji, Sąd odwoławczy najpierw bada zasadność zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż tylko wtedy, gdy stan faktyczny został prawidłowo ustalony, lub nie został podważony, można przejść do badania zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153 poz. 1270 ze zm.) poprzez niezbadanie, czy stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ administracyjny z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, przy czym naruszenie tego przepisu zostało powiązane z treścią art. 77 i 80 kpa.

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości miedzy innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też decyzji dotkniętej wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art.145 § 1 pkt 1 lit. b), a także decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 lit. c).

Odnośnie naruszenia w/w przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych należy wskazać, że zgodnie z twierdzeniami zawartymi w skardze kasacyjnej jest to regulacja o charakterze ustrojowym, a zatem proceduralnym. Przepis ten Sąd mógłby naruszyć tylko wtedy, gdyby pomimo swojej właściwości i spełnienia wszystkich wymogów formalnych, skargi w ogóle nie rozpoznał bądź rozpoznał ją z uwzględnieniem innych kryteriów niż kryterium legalności. Natomiast to, czy ocena legalności indywidualnego aktu administracyjnego była prawidłowa, czy też błędna, nie może być bez powiązania z innymi konkretnymi przepisami utożsamiane z naruszeniem art. 1 powołanej ustawy.

Dlatego też w niniejszej sprawie tak postawiony zarzut jest uzasadniony, ponieważ, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, motywy zaskarżonego wyroku nie odpowiadają wymogom określonym w powołanym przepisie, bowiem Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie w istocie nie ustalił stanu faktycznego w pełnym zakresie. Inaczej mówiąc, Sąd dysponując zebranym materiałem dowodowym, niezbyt dokładnie zbadał czy stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony przez organy administracyjne przy jednoczesnym zachowaniu reguł procesowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 i 80 kpa. Szerzej taki stan rzeczy obrazują uwagi przedstawione poniżej.

Oprócz wskazanego wyżej zarzutu skarga kasacyjna zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie również art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi o braku związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi (oraz powołaną podstawą prawną), co oznacza między innymi dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Ta ocena musi być jednak dokonywana w granicach danej sprawy, określonych w kwestionowanym w skardze rozstrzygnięciu.

Odnosząc się do wyżej przytoczonego zarzutu należy przedstawić kilka uwag na temat użytego w tym przepisie pojęcia "sprawa".

Punktem wyjścia rozważań nad zagadnieniem dopuszczalnej oceny Sądu pierwszej instancji czynności administracyjnych poprzedzających wydanie tego, które jest skarżone, zauważyć trzeba, że sposób jego rozstrzygnięcia uzależniony jest od odpowiedzi na pytanie, co należy rozumieć pod pojęciem "sprawy". Pojęcie to wyznacza zakres dopuszczalnej oceny, a także ingerencji Sądu. Pojęciem tym operują dwa przepisy - art. 134 § 1 i 135 ppsa. Pierwszy z nich, którego naruszenie w tej sprawie podnosi strona skarżąca, stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Zgodnie natomiast z treścią drugiego z nich, "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia".

Analizując zakreślony wyżej problem w kontekście powyższych regulacji należy dojść do przekonania, że pojęcie "sprawy", jakim posługują się przytoczone wyżej przepisy, jest pojęciem niedookreślonym. Prawodawca bowiem w żaden sposób go nie zdefiniował. To w konsekwencji oznacza, że jego zakres wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku (sprawy). Inaczej mówiąc, w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest dostatecznych przesłanek, które pozwalałyby zbudować uniwersalną definicję "sprawy". Mając na względzie poglądy zarówno doktryny, jak i judykatury za w pełni uzasadniony uznać należy pogląd, że analizowane tu pojęcie rozumieć należy szeroko. U podstaw takiego wniosku spoczywa fakt, iż pojęcie "sprawy", jakim operują przywołane wyżej przepisy, niewątpliwe różni się od pojęcia "sprawa administracyjna". Jest bowiem od niego szersze. Takie stanowisko pozwala przyjąć, że obejmuje ono wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne, bez względu na to czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżone, warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu. Tak więc, granice sprawy, o której mowa w ww. przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznacza istota stosunku administracyjnoprawnego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym, rozstrzygnięciem (aktem lub czynnością) administracyjnoprawnym (por.: T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 25-26; 434-435).

Zatem zaprezentowane wyżej uwagi w pełni uprawniają nadanie pojęciu "sprawa", jakim posługują, się omawiane tu przepisy, szerokiego znaczenia to jednak równocześnie sprawiają, iż nie może być ono traktowane za nieograniczone. Granicę jego znaczenia określa, jak wyżej wskazano, istota stosunku administracyjnoprawnego podlegająca załatwieniu w danej sprawie. Sprawia to tym samym, że w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest, tak jak w niniejszym przypadku, kwestia zbadania, czy nie występują te szczególne okoliczności powodujące przyznanie świadczenia (emerytury lub renty) w szczególnym trybie, która to kwestia jest decydująca dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie - ocena tego zagadnienia przez sąd niewątpliwie jest istotnym elementem rozpoznawanej sprawy.

W rezultacie tego, za w pełni uzasadniony uznać należy wniosek, iż powyższy zarzut zasługuje na uwzględnienie, gdyż Sąd pierwszej instancji dokonując oceny charakteru prawnego odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku jednocześnie nie powiązał tego z w pełni ustalonym stanem faktycznym sprawy, a także nie dopełnił obowiązku rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego.

Analiza materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach prowadzi do wniosku, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił tego, co wynikało z jego treści. Przede wszystkim należy wskazać, że brak jest rozważań, i to zarówno ze strony organu jak i Sądu, na temat choroby T. K., jej przebiegu czy zakresu. Uwagi te również odnoszą się w pewnej mierze do możliwości jego zatrudnienia w czasie choroby czy też pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W związku z powyższym, nie przesądzając wyniku niniejszego postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że aby dokonać rzetelnej oceny, czy w niniejszej sprawie zaszły te szczególne okoliczności, o których stanowi przepis art. 83 ust 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należy ustalić, czym one w istocie są. Poddawany badaniu okres braku zatrudnienia T. K. zawiera się w dacie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 1 lipca 2006r.(data zgonu). Jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, był to okres zróżnicowany, ale ani organ, ani Sąd pierwszej instancji, nie poddały szerszej analizie tego zjawiska przechodząc nad tym faktem do porządku dziennego. Poza tym, skoro skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego twierdziła, że choroba T. K. uniemożliwiała mu podjęcie zatrudnienia, to trzeba było tę kwestię wyjaśnić. Należało zobowiązać skarżącą do przedłożenia dokumentacji medycznej zwłaszcza w sytuacji kiedy, jak to wynika z akt, było prowadzone postępowanie co do przyczyny jego zgonu. Zebrany zaś w ten sposób materiał dowodowy powinien być poddany analizie i ocenie. Występujący w tej sprawie wyżej opisany brak powoduje, że zarówno ocena organu administracyjnego jak i Sądu nie jest pełna.

W związku z powyższymi uwagami, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie raz jeszcze podkreślić, iż nie przesądzając wyniku niniejszego postępowania, należy dokonać pełnej analizy materiału dowodowego i dopiero wtedy dokonując jego oceny ustalić czy wystąpiły w sprawie szczególne okoliczności, o których stanowi powołany tu przepis art. 83 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że naruszenie to może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji, to jest podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

W niniejszej sprawie jako zarzut naruszenia prawa materialnego wnoszący skargę kasacyjną wskazał art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Jednakże, jak to już wykazano wyżej, skoro stan faktyczny sprawy nie został należycie ustalony, to tym samym niemożliwe staje się ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W sytuacji bowiem, braku precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego uznanie administracyjne, jakim kierował się organ administracyjny przy podejmowaniu decyzji, jest łatwe do podważenia, ponieważ niezwykle trudno jest wykazać wystąpienie (bądź nie) tych szczególnych okoliczności unormowanych w w/w przepisie. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek należy do oceny organu, który w każdym przypadku okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie. Nie może też budzić wątpliwości, że to podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.