Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 763/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. M., M. M. i L. M.-W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2020r. Starosta Powiatu B. powołując się na art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zezwolił Gminie B. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej w Białymstoku w obrębie 16 – W., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,1411 ha, stanowiącej współwłasność L. M., A. M., M. M. i L. M.-W. poprzez udzielenie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego polegającej na budowie odcinka sieci kanalizacji deszczowej w ramach realizacji ulicy Ż. w B. Decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzję poprzedziła wydana [...] lipca 2020r. oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z opisanej wyżej nieruchomości dla przeprowadzenia na niej odcinka sieci kanalizacji deszczowej. Konsekwencją wydania opisanej wyżej decyzji poprzedzającej i wniosku inwestora koniecznym się stało wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości umożliwiającym rozpoczęcie realizacji inwestycji celu publicznego. Organ podkreślił, że decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości dla realizacji inwestycji celu publicznego organ wydaje w sytuacji, gdy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna lub wykonalna. Przepis bowiem art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami ma na celu zapewnienie inwestorowi możliwości sprawnego i szybkiego zrealizowania inwestycji bez potrzeby oczekiwania na wynik kontroli instancyjnej lub sądowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z uwagi na przesłanki wskazane w przepisie. W sprawie objętej wnioskiem inwestor wyjaśnił, że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnione jest ujęciem inwestycji w budżecie miasta na 2019r. co pozwoli na wydatkowanie środków zabezpieczonych na ten cel. Organ podkreślił, że budowa sieci kanalizacji deszczowej stanowi inwestycję celu publicznego, mającą służyć lokalnej społeczności, poprawiającą bezpieczeństwo na większym obszarze i niezbędną dla ekonomicznego rozwoju regionu. Inwestycja tego typu ma nadrzędne znaczenie wobec interesu właściciela nieruchomości (słusznego interesu do niezakłóconego korzystania z nieruchomości).

W odwołaniu od tej decyzji A. M., M. M. i L. M.- W. zarzuciły decyzji naruszenie art. 108 K.p.a. oraz konstytucyjnych zasad ochrony własności zawartych w art. 21 i 64 Konstytucji RP a także zasad ochrony przyrody. Zdaniem odwołujących się nie zaistniały ustawowe przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji dowolnie zinterpretował przepisy prawa naruszając ducha prawa. Dodały, że wycinanie drzew i płoszenie ptactwa wiosną i latem zaprzecza podstawowym zasadom ochrony przyrody.

Wojewoda P. po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2020r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wojewoda podkreślił subsydiarny charakter decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w stosunku do decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazał, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości następuje w przypadku niezbędności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Decyzja ta może też być wydana w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda zgodził się ze stanowiskiem Starosty, że inwestor realizuje inwestycję celu publicznego, która ma służyć społeczności lokalnej. Tego typu inwestycja ma na celu poprawę bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców i ma charakter ogólnospołeczny. Prawidłowe odprowadzanie wód opadowych służy interesowi społecznemu i przez to ma charakter nadrzędny w stosunku do interesu jednostkowego właściciela nieruchomości. Wojewoda nawiązał do uzasadnienia stanowiska inwestora, który podał, że wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości pozwoli na złożenie wniosku o pozwolenie na budowę ulicy Ż. i kolejno realizację robót budowlanych. Lokalizacja kanalizacji deszczowej między innymi na działce o numerze [...] stanowi jedyne rozwiązanie umożliwiające odbiór wód z planowanej do budowy ulicy Ż. oraz połączenie sieci kanalizacji deszczowej na odcinku od ulicy Ż. do ulicy R.

Stawianie zarzutu naruszenia zasad ochrony przyrody jest na tym etapie postępowania nietrafne, gdyż zezwolenie na realizację inwestycji jest następstwem przewidzianej planem zagospodarowania przestrzennego takiej a nie innej lokalizacji sieci deszczowej.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą ostateczną decyzję Wojewody, A. M., M. M. i L. M.-W. zarzuciły decyzji obrazę art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zdaniem skarżących nie został określony w sposób precyzyjny obszar nieruchomości, na którym nastąpić ma ograniczenie sposobu korzystania. Dowodem na powyższe są dwie inne decyzje Wojewody dotyczące zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z działką o numerze [...] (tj. nieruchomości I. K. i E. K.) w związku z realizacją tej samej inwestycji celu publicznego.

Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzje powołane w skardze (w treści kasacyjne) zapadły po stwierdzeniu błędnego ustalenia powierzchni zajęcia działki o numerze [...] sąsiadującej z działką skarżących o numerze [...]. W sprawie niniejszej błędne ustalenie powierzchni zajęcia nieruchomości nie wystąpiło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Na wstępie sąd wyjaśnia podstawę prawną skierowania sprawy do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 grudnia 2020r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 15 grudnia 2020r. Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, że podstawą skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.) oraz §1 pkt 1 i 2 oraz § 3 Zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym. Z § 3 Zarządzenia Prezesa NSA nr 39 wynika, że wynikające z § 1 pkt 2 skierowanie do załatwienia na posiedzeniu niejawnym spraw wyznaczonych do rozpatrzenia na rozprawie, znajduje odpowiednie zastosowanie do wojewódzkich sądów administracyjnych, których siedziby znajdują się na terenie objętym obszarem czerwonym, o którym mowa w § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020r., poz. 1758 ze zmianą wynikającą z Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 października 2020r. – Dz. U. z 2020r. poz. 1829). Powołanym wyżej rozporządzeniem zmieniającym Rada Ministrów objęła obszarem czerwonym z dniem 17 października 2020r. również miasto na prawach powiatu Białystok, będące siedzibą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W konsekwencji wyznaczone dotychczas rozprawy w WSA w Białymstoku zostały odwołane z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie a sprawy wyznaczone na rozprawę zostały skierowane do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 374 ze zm.). Również sprawy, dla których nie był jeszcze wyznaczony termin rozprawy, z uwagi na objęcie z dniem 24 października 2020r. obszarem czerwonym terytorium całego kraju (vide: Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 października 2020r. – Dz. U. z 2020r., poz. 1871) były na mocy indywidualnych zarządzeń przewodniczącego wydziału kierowane do rozpoznania na posiedzeniach niejawnych z uwagi na nadal istniejące realnie zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie.

Skarga jest niezasadna.

Sąd nie dopatrzył się bowiem w zaskarżonej decyzji zarzucanego przez skarżące naruszenia przepisów prawa. Decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących dla potrzeb przeprowadzenia odcinka sieci kanalizacji deszczowej, została wydana na podstawie obowiązujących norm prawa i w granicach zakreślonych treścią norm prawa, co dla sądu administracyjnego, kontrolującego zaskarżony akt wyłącznie poprzez pryzmat jego zgodności z prawem, stanowi uzasadnioną podstawę dla oddalenia skargi.

Z art. 124 ust.1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela – po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 K.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym.

Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1a ustawy wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1 ustawy. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony.

Bezspornym w sprawie jest, że wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziła decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...] lipca 2000r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w B. w obrębie 16 – W., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,411 ha, stanowiącej własność L. M., A. M., M. M. i L. M.-W. dla potrzeby przeprowadzenia na niej odcinka sieci kanalizacji deszczowej, o przebiegu przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości określono obszar powierzchni zajęcia docelowy na 23 metry kwadratowe i na czas budowy sieci na 135 metrów kwadratowych. Linie ograniczające powierzchnię zostały nakreślone na mapie stanowiącej załącznik graficzny decyzji.

Niewątpliwie wystąpiły w sprawie przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości powinny uzasadniać szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 K.p.a. obejmujący przyczyny dla których decyzja opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust.1a ustawy o gospodarce nieruchomościami pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 § 1 K.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajecie nieruchomości podyktowane jest interesem społecznym i wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Jak wyjaśnił wnioskodawca inwestycja w postaci budowy sieci kanalizacji deszczowej na spornym odcinku ujęta została w budżecie miasta na 2019r, a zatem szybka realizacja inwestycji pozwoli na wydatkowanie środków zabezpieczonych na ten cel. Trafnie przy tym organy orzekające w sprawie zauważyły, że budowa sieci kanalizacji deszczowej, która ma służyć społeczności lokalnej, sama w sobie realizuje wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy, ważny interes gospodarczy państwa i interes społeczny. Wszelkie bowiem inwestycje celu publicznego służą zaspokojeniu potrzeb wspólnotowych, poprawiają bezpieczeństwo i podnoszą standardy życiowe społeczeństwa. Inwestycje infrastrukturalne są niezbędne dla rozwoju ekonomicznego regionu. Służą ogółowi społeczeństwa i tym samym mają znaczenie nadrzędne względem słusznych interesów właścicieli poszczególnych nieruchomości, na których przebieg inwestycji realizujących cel publiczny został przewidziany bądź w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego bądź w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zarzuty skargi są nietrafne. Powtarzają argumenty ze skargi na decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości bezzasadnie twierdząc, że nie doszło do określenia w sposób prawidłowy powierzchni ograniczenia a tym samym powierzchni zajęcia nieruchomości. Tymczasem z decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości wprost wynika, że obszar zajęcia gruntu skarżących na czas budowy obejmuje powierzchnię 135 metrów kwadratowych a po zrealizowaniu inwestycji powierzchnię 23 metrów kwadratowych na odcinku długości 24,7 m. Oba obszary zostały opisane w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i przedstawione na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji. Inwestor został zobowiązany do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac budowlanych. W uzasadnieniu decyzji podano, że prace na nieruchomości będą wykonywane metodą bezwykopową – przeciskiem pod istniejącą nawierzchnią gruntu, z miejscowym wykopem w celu wykonania komory startowej i docelowej. Ponadto w uzasadnieniu tejże decyzji wskazano, że w polskim porządku prawnym nie obowiązują normy określające szerokości dopuszczalnych powierzchni zajęcia nieruchomości na potrzeby założenia i przeprowadzenia kanalizacji deszczowej, co oznacza, ze określenie tych parametrów ustawodawca pozostawił dysponentom sieci w zależności od indywidualnych potrzeb. Inwestorowi ze względów finansowych oraz z uwagi na racjonalność i efektywność wykorzystania środków publicznych, zależy na zajmowaniu powierzchni koniecznej dla zrealizowania inwestycji. Opierając się na własnym doświadczeniu organ uznał, że obszar docelowego zajęcia nieruchomości skarżących nie powinien przekroczyć 23 metrów kwadratowych, co odpowiada szerokości pasa około 1m tj. po 0,5m od osi kanalizacji deszczowej. Wskazana powierzchnia zajęcia powinna po zrealizowaniu inwestycji pozwolić na funkcjonowanie sieci, wykonywanie prac konserwacyjnych czy związanych z usuwaniem awarii. Jak wcześniej sąd podał, nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajecie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony.

W konsekwencji sąd uznał, że zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo ma służyć ograniczeniu korzystania z niej do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest z kolei następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżących w ustaleniach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powoływanie się przez skarżące na fakt wydania innych decyzji w stosunku do właścicieli sąsiadujących nieruchomości, nie może stanowić skutecznego argumentu dla podważenia decyzji wydanej w stosunku do skarżących. Z odpowiedzi na skargę wynika, że decyzje o numerach wskazanych w skardze są decyzjami kasacyjnymi wydanymi w postepowaniach dotyczących ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i zostały wydane z uwagi na dostrzeżone błędne ustalenie powierzchni zajęcia nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).