Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 16/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.. 136 ust.3 i 137
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) WSA Beata Łomnicka Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 11 października 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

W dniu 21 kwietnia 1997 r. E. S. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w K. z wnioskiem z zwrot wywłaszczonych części parcel l. kat. [...] i l. kat. [...] b. gm. kat. [...], stanowiących wówczas działkę nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. Do ww. wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości dołączyli się: A. J., A. M., A. Ś., M. K., J. Ś., J. K., Skarb Państwa, A. O.- Ś., J. J., F. M., J. M. i Z. M.. Wojewoda postanowieniem z 3 lutego 2005 r. wyznaczył Starostę [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Prowadzący postępowanie Starosta [...] ustalił, iż część parceli l. kat. [...] o pow. 3440 m (oznaczona następnie jako parcela l. kat. [...]) oraz część parceli l. kat. [...] o pow. 402 m2 (oznaczona następnie jako parcela l. kat. [...]) - zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. K. Urząd Spraw Wewnętrznych z 30 listopada 1960 r. nr [...] z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...], w trybie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Parcela l. kat. [...] o pow. 830 m została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy węzła [...], na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży z [...] 1972 r. Rep. nr A.II. [...] w udziałach wynoszących [...] części należących do następujących osób: E. J. (8/48 cz.), A. M. (4/48 cz.), K. Ś. (4/48 cz.), M. K. (16/48 cz.), E. K. (4/48 cz.), J. K. (4/48 cz.). Natomiast aktem notarialnym - umową sprzedaży z [...] 1976 r. Rep. nr [...] Skarb Państwa nabył na cele ww. inwestycji pozostały udział wynoszący [...] cz. w parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], stanowiący własność H. K.. Wyżej wymienione akty notarialne zostały zawarte na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wymienionego w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W dacie wywłaszczenia parcele l. kat. [...] i [...]. kat. [...] b. gm. kat. [...] stanowiły współwłasność: [...] w [...] cz., [...] w [...] cz., E. K. w [...] cz., M. K. w [...] cz., [...] w [...] cz. oraz M. K. w [...] cz.

Z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli nieruchomości.

Działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. stanowi część działki nr [...] w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...],[...]. kat. [...] i l. kat. [...]. Działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] stanowi własność Gminy Miejskiej.

Część parceli l. kat. [...] o pow. 3440 m2 i część parceli l. kat. [...] o pow. 402 m2, b. gm. kat. [...], zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę ulicy [...]. Z kolei parcela l. kat. [...] o pow. 830 m2 b. gm. kat. [...] została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy węzła [...] w K.. Jak wynika z ww. aktów notarialnych przedmiotowa nieruchomość objęta była planem realizacyjnym budowy Węzła [...] zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta K. z 11 czerwca 1971 r. nr [...] Zgodnie z załącznikiem graficznym do ww. decyzji zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się poza granicą lokalizacji przedmiotowej inwestycji.

Organ pozyskał do akt sprawy zdjęcia przedmiotowego terenu: z 14 września 1970 r., z 22 sierpnia 1975 r. oraz z 1982 r. Na ww. zdjęciach zawnioskowana do zwrotu nieruchomość zagospodarowana jest jako teren zielony porośnięty trawą oraz drzewami. Natomiast na zdjęciu satelitarnym przedmiotowej nieruchomości z 1965 r. przedmiotowa nieruchomość zagospodarowana była jako teren zielony porośnięty trawą oraz drzewami.

Przeprowadzono również postępowanie wyjaśniające w zakresie posiadania i eksploatacji sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych, teletechnicznych i energetycznych zlokalizowanych na przedmiotowej działce, ustalając, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się jedynie energetyczna linia kablowa średniego napięcia wybudowana w latach 80-tych ubiegłego wieku. Ponadto część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na podstawie umowy z 19 grudnia 2013 r. nr [...] użyczona została do 31 grudnia 2016 r. na [...] nr [...] z siedzibą w K. przy ul. [...] w K.. Natomiast Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. poinformował, iż część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., zgodnie z załącznikiem graficznym, wchodzi w obszar [...] i al. [...] w związku ze zlokalizowaniem na niej ekranu akustycznego, który stanowi fragment pasa drogowego.

Projektem podziału nieruchomości, przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 8 września 2014 r. pod nr [...] działka nr [...] podzieliła się na działki: nr [...] o pow. 0,1316 ha i nr [...] o pow. 0,0084 ha. Powstała w ten sposób działka nr [...] stanowi przedmiot zwrotu objęty decyzją.

Nadto wyniku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 18 sierpnia 2006 r. ustalono, iż część północna przedmiotowej nieruchomości o obszarze około 700 m2 oddana przez Gminę K. w użyczenie [...] nr [...], od strony wschodniej ogrodzona jest siatką drucianą na słupkach bez podmurówki, istniejącą już w dniu wywłaszczenia. W granicy tej części nieruchomości, wzdłuż siatki znajdują 4 nośniki reklamowe, których właścicielem jest Firma [...] (osadzone na tymczasowych wspornikach stalowych) oraz tablica reklamowa [...]. Pozostały teren o powierzchni około 5 arów został ogrodzony tymczasowym płotem drewnianym, od strony północnej i zachodniej o wysokości około 1 m, natomiast od strony północno - wschodniej, wschodniej i częściowo południowej znajduje się tymczasowe ogrodzenie drewniane o wysokości 1,80 m. Za ogrodzeniem drewnianym od strony południowej opisywanego terenu znajduje się nowe ogrodzenie z 2004 r. z siatki drucianej na słupkach bez podmurówki. Według oświadczenia przedstawiciela [...] to ogrodzenie ma w całości charakter tymczasowy i w razie zwrotu nieruchomości zostanie usunięte z terenu posesji. W ogrodzonym obszarze znajduje się plac zabaw dla dzieci, gdzie również brak jest jakichkolwiek elementów związanych z gruntem. Poza terenem ogrodzonym od strony północnej i zachodniej działki teren wysypany jest żwirem. Od strony zachodniej, tuż przy jej granicy znajduje się śmietnik z blachy falistej, który nie jest trwale związany z gruntem oraz trzepak metalowy, które w razie zwrotu zostaną usunięte przez użytkownika terenu - [...]. Na części nieruchomości sąsiadującej z terenem użyczonym [...] obejmującej obszar ok. 3 arów stwierdzono brak starego ogrodzenia opisywanego w protokole z 1997 r. (pozostały jedynie słupki stalowe). Jest to teren porośnięty chwastami, starymi nie przedstawiającymi wartości użytkowej drzewami owocowymi i innymi. Granicę wschodnią wyznacza budynek (ul[...] Część południowa działki porośnięta jest koszoną trawą oraz pojedynczymi drzewami samosiejkami i drzewami owocowymi (starymi). Na tym terenie jest również wieloletnia lipa. Na terenie opisywanej nieruchomości stwierdzono brak śladów działalności inwestycyjnej związanej z realizacją celu wywłaszczenia ani innego celu publicznego, poza częścią użyczoną [...], której zagospodarowanie ma charakter tymczasowy.

W wyniku rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] 2012 r. ustalono, iż część północna przedmiotowej nieruchomości stanowi teren [...] Samorządowego nr [...], na którym zlokalizowane są ekrany akustyczne przebiegające wzdłuż al. [...], kilka drzew liściastych, plac zabaw z obiektami nietrwale związanymi z gruntem oraz blaszany garaż stojący na placyku wyłożonym betonowymi płytami. W pozostałej części jest to teren zielony, zaniedbany, porośnięty krzakami i drzewami. W granicy zachodniej częściowo usytuowany jest garaż blaszany na betonowej wylewce przynależny do budynku nr [...] położonego przy ul. [...].

Z kolei w wyniku rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu 11 sierpnia 2014 r. ustalono, iż północna cześć przedmiotowej nieruchomości stanowi fragment terenu [...] nr [...] i zagospodarowana jest jako teren zielony porośnięty trawą oraz drzewkami użytkowany jako plac zabaw oraz fragment parkingu. Wyżej wymieniona część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości oddzielona jest od części południowej ogrodzeniem z siatki metalowej. Południowa część zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowi teren zielony porośnięty trawą oraz drzewem, a także fragment terenu porośniętego drzewkami, na którym w dniu rozprawy prowadzone są czynności mające na celu urządzenie zieleni miejskiej.

W tak ustalonym stanie faktycznym Starosta [...] decyzją z dnia 31 marca 2015 r. znak: [...] na podstawie na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 142 i art. 216 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj: Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) na wniosek E. S., J. K., J. Ś., A. O.- Ś., [...], J. M., Z. M., J. J. i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. oraz M. K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości orzekł:

– w punkcie 1 o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,1316 ha (powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,1400 ha), objętej księgą wieczystą nr [...] [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. na rzecz następujących osób i w następujących udziałach: [...] s. J. i W. - w [...] cz., J. M. s. [...]- w [...] cz., Z. M. s. A. i F. - w [...] cz., A. O.- Ś. c. [...]- w [...] cz., M. K. c. K. i A. - w [...] cz., J. Ś. s. K. i A. - w [...] cz., J. J. c. E. i A. - w [...] cz., E. S. c. J. i M. - w [...] cz., J. K. s. J. i M. - w [...] cz., Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. - w [...] cz.

– w punkcie 2 o zobowiązaniu osób wymienionych w punkcie 1 do zwrotu na rzecz Gminy K. kwoty [...]zł odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, a mianowicie: [...] - do zwrotu kwoty [...]zł, J. M. - do zwrotu kwoty [...]zł, Z. M. - do zwrotu kwoty [...]zł, A. O.- Ś. - do zwrotu kwoty [...]zł, M. K. - do zwrotu kwoty [...]zł, J. Ś. - do zwrotu kwoty [...]zł, J. J. - do zwrotu kwoty [...]zł, E. S. - do zwrotu kwoty [...]zł, J. K. - do zwrotu kwoty [...]zł, Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. – do zwrotu kwoty [...]zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie zgromadzonej w postępowaniu dokumentacji ustalono, iż część parceli l. kat. [...] o pow. 3440 m2 (oznaczona następnie jako parcela l. kat. [...]) oraz część parceli l. kat. [...] o pow. 402 m (oznaczona następnie jako parcela l. kat. [...]) b. gm. kat. [...] miały zostać przeznaczone pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż ulicy [...], natomiast parcela l. kat. [...] o pow. 830 m2 b. gm. kat. [...] przeznaczona pod budowę węzła [...] znalazła się poza granicą lokalizacji ww. inwestycji, co wskazuje na okoliczność, iż od początku była ona zbędna na cel wywłaszczenia. Zawnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona jako część działki nr [...] w granicach parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...] nie została zagospodarowana zgodnie z celem wskazanym w orzeczeniu Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 30 listopada 1960 r. nr [...] O powyższym przesądza przede wszystkim zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości widoczne na archiwalnych zdjęciach lotniczych przedmiotowego terenu, tj. widoczne występowanie rozbudowanego drzewostanu, którego wzrost wskazuje, iż jego elementy są kilkunastoletnie. Na przedmiotowej nieruchomości widoczne są elementy zagospodarowania, które nie uległy zmianie od daty wywłaszczenia co zostało potwierdzone przez osoby obecne na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2006 r.

Działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. pozostaje własnością Gminy K., w związku z czym jej stan prawny również nie stanowi przeszkody do wydania orzeczenia o zwrocie nieruchomości.

Organ przytoczył treść art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Następnie organ przedstawił sposób wysokości kwoty odpowiadającej zwaloryzowanej wysokości odszkodowania określonego w punkcie 2 decyzji.

Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku E. S. i J. K. o uzupełnienie ww. decyzji co do rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]), postanowieniem z dnia 19 maja 2015 r. na podstawie art. 111 § 1a i § 1 b k.p.a. w związku z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 2a ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 z późn. zm.), orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0084 ha (powstała z podziału działki nr [...] o pow. 0,1400 ha), objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. na rzecz: [...], J. M., Z. M., A. O., M. K., J. Ś., J. J., E. S. i J. K..

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jakkolwiek działka nr [...] (powstała z podziału działki nr [...]), obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., stała się w ocenie organu I instancji zbędna na cel jej wywłaszczenia, to jednak nie może ona zostać zwrócona z uwagi na fakt, iż zgodnie z oświadczeniem właściwego zarządcy drogi (Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K.), wchodzi ona w obszar [...] i al. [...] w związku ze zlokalizowaniem na niej ekranu akustycznego, który stanowi fragment pasa drogowego, co zgodnie z orzecznictwem stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - stosownie do treści art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), bowiem drogi publiczne stanowią rzeczy, którymi obrót jest ograniczony do przypadków zmiany kategorii drogi.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] (uzupełnionej postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r.) złożyła Gmina Miejska, wskazując, iż celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości od początku nie było jej zabudowanie pasem jezdni, ani lokalizacja innych obiektów służących drodze, lecz urządzenie pasa zieleni towarzyszącej ulicy [...]. Zdaniem strony odwołującej się, pomimo mylącej nazwy ("przebudowa ulicy [...]"), chodziło w rzeczywistości o całościowe przekształcenie rejonu ulicy [...], tj. obecnie [...] i [...], zaś na fragmencie objętym wnioskiem plan zakładał raczej stworzenie swoistego obszaru zieleni ochronnej niż pasa urządzonej zieleni. Zauważyć należy, iż w swojej decyzji Starosta [...] zaznaczył, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren zielony.

Ponadto strona zwróciła uwagę na wyrażany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym: wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli.

Odwołanie od ww. decyzji złożyli również E. S. i J. K., w części, w jakiej została ona uzupełniona postanowieniem wydanym przez Starostę [...] dnia 19 maja 2015 r. W ocenie odwołujących się organ I instancji błędnie ustalił, że działka nr [...] położona jest w pasie drogowym, bowiem w ocenie stron przeczy temu sposób jej zagospodarowania, a ponadto brak przepisów, z których wynikałoby, iż ekrany akustyczne stanowią element pasa drogowego. Co więcej, zdaniem odwołujących się należy odróżnić "pas drogowy" od "drogi publicznej", bowiem zgodnie z terminologią ustawy o drogach publicznych pojęcia te nie są tożsame. Dodatkowo strony podniosły, iż ww. ekrany akustyczne zostały wzniesione w trakcie postępowania w przedmiotowej sprawie.

W wyniku rozpatrzenia odwołań: Gminy K. oraz E. S. i J. K., Wojewoda decyzją z 28 października 2015 r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 31 marca 2015 r. znak [...], uzupełnioną postanowieniem z 19.05.2015 r. znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku złożonej skargi E. S. i J. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Kr [...] uchylił decyzję Wojewody z 28 października 2015 r. znak [...]

W toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego zmarli: F. M. oraz E. S. - wnioskodawcy postępowania o zwrot nieruchomości. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] 2017 r. Rep A nr [...] spadek po [...] nabyli J. M. oraz Z. M., którzy uczestniczyli już w postępowaniu w charakterze stron. Natomiast zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] 2017 r. Rep A nr [...] spadek po E. S. na podstawie ustawy nabyli W. S. oraz D. S., którzy zgodnie z art. 30 § 4 kpa wstąpili w toku postępowania na miejsce zmarłej dotychczasowej strony postępowania.

Wojewoda ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia 11października 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 9a u.g.n., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) uchylił w całości zaskarżoną decyzję Starosty [...] z 31 marca 2015 r. znak: [...], uzupełnioną postanowieniem Starosty [...] z 19 maja 2015 r. znak [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako projektowane działki nr [...] i nr [...] (powstałe z podziału działki nr [...]), poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr [...] na rzecz: Pana J. M., Pana Z. M., Pani A. O., Pani M. K., Pana J. Ś., Pani J. J., Pana W. S., Pana D. S., Pana J. K. oraz Skarbu Państwa (reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K.).

Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wskazał, że przedmiotem ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego jest sprawa zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., objętej księgą wieczystą nr KRI [...] na rzecz: J. M., Z. M., A. O., M. K., J. Ś., J. J., W. S., D. S., J. K. oraz Skarbu Państwa. Wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie został uwzględniony projektowany podział działki nr [...] o pow. 0,1400 ha, na działki: nr [...] o pow. 0,1316 ha i nr [...] o pow. 0,0084 ha, dokonanego przez organ I instancji na potrzeby orzeczonego przez niego zwrotu nieruchomości, albowiem niniejsza decyzja wyeliminowała z obrotu prawnego powyższą decyzję Starosty [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości.

Ponadto organ odwoławczy powołując się na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przytoczył treść wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 marca 2016 r. Nadto stosując się do zaleceń zawartych w ww. wyroku , organ odwoławczy podjął działania procesowe zmierzające do ponownego rozpatrzenia odwołań Gminy K. oraz E. S. i J. K.. Wskazał, że decyzje wywłaszczeniowe powinny być oceniane proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany Cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności.

Jak wynika z akt sprawy, przedmiotem zgłoszonego roszczenia o zwrot jest działka nr [...] (obecnie nr [...]), poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., odpowiadająca części parceli l. kat. [...], całej parceli l. kat. [...] oraz części parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] Uwzględniając późniejsze podziały geodezyjne wskazanych parcel, opisane szczegółowo w zaskarżonej decyzji, działka nr [...] zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia 31 grudnia 1991 r. l. ks. Rob. [...] powstała z parcel l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...].

Przedmiotowa nieruchomość została częściowo (część parceli l. kat. [...] o pow. 3440 m2, oznaczona jako parcela l. kat. [...], oraz część parceli l. kat. [...] o pow. 402 m2, oznaczona jako parcela l. kat. [...] - położone w b. gm. kat. [...]) wywłaszczona orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 30 listopada 1960 r. znak [...], wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem pod ogólnie wskazany cel wywłaszczenia - budowę ulicy [...]. Z kolei umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z [...] 1972 r. Rep. nr [...], zawartą w trybie art. 6 ww. ustawy z 12 marca 1958 r., Skarb Państwa nabył od E. J., A. M., K. Ś., M. K., E. K. i J. K. przysługujące tym osobom udziały w parceli l. kat. [...] o pow. 830 m2 (tj. pozostałej części parceli l. kat. [...]), b. gm. kat. [...], zaś umową z [...] 1976 r. Rep. nr [...] - pozostały udział w ww. nieruchomości przysługujący H. K. - na cele budowy węzła [...] w K..

Dokonując oceny ustaleń organu I instancji w zakresie zbędności części działki nr [...] odpowiadającej parceli l. kat. [...] oraz parceli l. kat. [...], wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 30 listopada 1960 r. znak [...], z przeznaczeniem pod ogólnie wskazany cel wywłaszczenia - budowę ulicy [...] - należy mieć na uwadze, iż zgodnie z pozyskanymi przez organ I instancji do akt sprawy kserokopiami: zezwolenia Wiceprzewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 maja 1956 r. znak [...] oraz stanowiącego załącznik do tego dokumentu planu sytuacyjnego podziału gruntów w Dzielnicy [...] i [...], ww. nieruchomość przeznaczona była na "urządzenie zieleńca wzdłuż ul. [...]" ("pasa zieleni wzdłuż nowo przebudowanej ulicy [...]"). Z treści powyższych dokumentów nie wynika co prawda, jakie konkretnie nakłady miały zostać poczynione na terenie ww. nieruchomości, bowiem zawierają one jedynie zaznaczenie terenu lokalizacji ww. inwestycji, beż żadnych szczegółowych postanowień w zakresie sposobu "urządzenia" pasa zieleni, tj. czy miała to być inwestycja realizowana od podstaw, czy też z (częściową) adaptacją elementów istniejącego już zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, to jednak nie ulega wątpliwości, iż ww. parcele zawierały się w obszarze ww. inwestycji, określonej jako "urządzenie zieleńca wzdłuż ul. [...]".

W związku z powyższym należy mieć na uwadze fakt, iż z pozyskanych przez organ I instancji dowodów (tj. zdjęć lotniczych z 1970 r., z 1975 r. i z 1982 r., oględzin przeprowadzonych [...] oraz zdjęcia satelitarnego z 1965 r.) wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren zielony porośnięty trawą oraz drzewami. W ocenie organu odwoławczego, uwzględniając powyższe ustalenia, brak podstaw do przyjęcia, jak uczyniono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Starosty [...], iż ta część wywłaszczonej nieruchomości stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia, określony jako "urządzenie zieleńca wzdłuż ulicy [...]" lub też "pasa zieleni wzdłuż nowoprzebudowanej ulicy [...]". Organ odwoławczy nie podziela w tym zakresie stanowiska organu I instancji, iż zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości widoczne na archiwalnych zdjęciach lotniczych tj. występowanie rozbudowanego "kilkunastoletniego" drzewostanu oraz ustalenie, iż stwierdzone elementy zagospodarowania nieruchomości nie uległy zmianie od daty wywłaszczenia, świadczyć mają o nieosiągnięciu celu wywłaszczenia na tej części ww. nieruchomości.

W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że na przedmiotowej nieruchomości urządzenie zieleni wzdłuż ul. [...] nastąpiło poprzez adaptację już istniejącej zieleni, co z kolei świadczy o braku zbędności tej części przedmiotowej nieruchomości (tj. części działki nr [...], odpowiadającej parceli l. kat. [...] oraz parceli l. kat. [...] - wywłaszczonych orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z 30 listopada 1960 r. znak [...]) na tak wskazany cel jej wywłaszczenia (tj. "urządzenie zieleńca wzdłuż ulicy [...]" lub też "pasa zieleni wzdłuż nowoprzebudowanej ulicy [...]"). W konsekwencji powyższych ustaleń należało orzec o odmowie jej zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Na marginesie organ wskazał, iż co do zasady obecne zagospodarowanie terenu nie ma znaczenia dla stwierdzenia, czy na danej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż zgodnie z przepisami u.g.n. i orzecznictwem sądów administracyjnych przesłanką wystarczającą do uznania realizacji celu wywłaszczenia na danej nieruchomości jest fakt jego osiągnięcia w przeszłości.

Organ odwoławczy podkreślił, iż okoliczność iż część działki nr [...] w granicach projektowanej działki [...] znajduje się w pasie drogowym drogi publicznej, stanowi negatywną przesłankę zwrotu tej części nieruchomości i w stosunku do tej jej części zastosowanie znajdzie obecnie również dodatkowo przepis art. 2a ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z ww. przepisem drogi krajowe stanowią bowiem własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Zgodnie z poglądami orzecznictwa niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych.

W toku prowadzonego postępowania Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. przesłał mapę zasadniczą z naniesioną granicą pasa drogowego w obszarze [...] i al. [...] w zakresie w/w działki oraz wygenerowaną z systemu ewidencji dróg i obiektów mostowych [...] mapę obrazującą położenie pasa drogowego na przedmiotowym odcinku. Jednocześnie wskazano, iż jednostka ta nie wnosi uwag do przesłanej mapy z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], na działki nr [...] i [...], wykonanej przez Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o., bowiem podział ten jest zgodny z przebiegiem pasa drogowego drogi publicznej. Z kolei, jak wskazano w omawianym piśmie, zlokalizowany w obszarze działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] ekran akustyczny (stanowiący element infrastruktury drogowej) wykonany został w ramach przebudowy [...] w latach 2007-2008. Inwestorem w/w zadania z ramienia Gminy Miejskiej była [...] [...] SA. w K. a po zrealizowaniu inwestycji, zgodnie z udzielonymi w tym piśmie informacjami, Zarząd przejął od [...] opisany wyżej ekran w utrzymanie. W w/w piśmie wskazano również, iż poszukiwania dokumentów związanych z przebudową [...] w archiwum zakładowego [...] nie dały pożądanych rezultatów.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu E. S. i J. K., organ odwoławczy wyjaśnił, iż droga nie może być utożsamiana jedynie z wyasfaltowanym odcinkiem przeznaczonym do ruchu pojazdów, bowiem zgodnie z art. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Z kolei pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą (art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych). Z powyższego wynika więc, iż: co prawda droga nie obejmuje, w myśl regulacji art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), pasa drogowego, to jednak pas, o którym mowa, jest integralnie związany z drogą (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2006 r. sygn. akt II OW [...], LEX nr 295031). Zauważyć również należy, iż zieleń przydrożna jest częścią pasa drogowego (art. 4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych). W skład drogi publicznej wchodzą zatem wspomagające jezdnię i położone w koronie drogi: chodniki, pobocza, znaki i oświetlenie, elektryczna infrastruktura przesyłowa, odwodnienia, a także ekrany akustyczne, skarpy i zieleń.

A zatem zdaniem organu odwoławczego urządzenie części działki nr [...], w granicach projektowanej działki [...], w pasie drogowym drogi publicznej stanowi dodatkową negatywną przesłankę zwrotu tej części nieruchomości, ze względu na stwierdzony wcześniej brak jej zbędności na cel wywłaszczenia.

Z kolei odnosząc się do ustaleń organu I instancji, co do zbędności części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w granicach parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] - przejętej na cele budowy węzła [...] w K. umową sprzedaży sporządzoną w formie aktu notarialnego z [...] 1972 r. Rep. nr A.II. [...] oraz umową z [...] 1976 r. Rep. nr [...] – organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z ww. aktów notarialnych, ta część wywłaszczonej nieruchomości objęta była planem realizacyjnym budowy [...], zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta K. z dnia 11 czerwca 1971 r. znak: [...]

Na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości, nabytych przez Skarb Państwa umowami sprzedaży z 1972 r. i 1976 r. jest tylko parcela I. kat. [...] (nieobjęta przez inwestora wnioskiem o wywłaszczenie) oraz l. kat [...] (powstała po podziale parceli l. kat. [...], objęta wnioskiem o wywłaszczenie), które powstały w wyniku podziału parceli l. kat. [...]. Nadto analiza przesłanych do akt sprawy przez organ I instancji materiałów dowodowych wskazuje jednak, iż w granicach inwestycji określonej jako przebudowa [...] [...] znalazła się parcela l. kat. [...] (powstała po podziale parceli l. kat [...]), natomiast to parcela l. kat. [...] znalazła się poza granicą lokalizacji tej inwestycji.

Następnie organ przedstawił orzecznictwo sądowe wyjaśniające kwestię stosowania art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z którym wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe.

Reasumując Wojewoda wskazał, że w toku prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania organ I instancji w ogóle nie uwzględnił faktu, iż jak wynika z przedstawionych powyżej okoliczności (tj. zawiadomienia o wywłaszczeniu z dnia 31.10.1973 r.), przeznaczona do wywłaszczenia była tylko parcela l. kat. [...], powstała z podziału parceli l. kat. [...], natomiast umową sprzedaży z dnia z 18 listopada 1976 r. Rep. nr [...] nabyto na rzecz Skarbu Państwa wskazany w niej udział w całej parceli l. kat. [...]. Nadto organ wyjaśnił, że wprawdzie nie udało się odnaleźć podobnego zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, czy też innych dokumentów, z których by wynikały podobne ustalenia w stosunku do udziałów w ww. nieruchomości, objętych umową sprzedaży z dnia z [...] 1972 r. Rep. nr [...] tj. dokumentów wytworzonych przed zawarciem ww. umowy to jednak w ocenie organu odwoławczego należało przyjąć, iż również wówczas wywłaszczeniem miała zostać objęta, zgodnie z planami inwestora, jedynie część parceli l. kat. [...], oznaczona jako parcela l. kat. [...] — w udziałach przysługujących współwłaścicielom. Przede wszystkim bowiem należało zauważyć, iż po pierwsze zawarcie umowy sprzedaży w 1972 r. mogło nastąpić przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, a po drugie trudno przyjąć, iż ta część nieruchomości, w granicach parceli l. kat. [...], tj. parcela l. kat [...], nie została objęta wnioskiem o wywłaszczenie w 1973 r., a rok wcześniej byłaby wskazana do wywłaszczenia. Tym bardziej, iż brak objęcia udziału w tej nieruchomości w umowie sprzedaży zawartej w 1972 r. należącego do Pana M. K., spowodowany był jego śmiercią dnia [...] kwietnia 1961 r. a Sąd Rejonowy w K. dopiero postanowieniem z 19 stycznia 1976 r. sygn. akt II Ns 11.[...] stwierdził, że spadek po nim nabyła w całości żona H. K.. Dopiero zatem umową sprzedaży z dnia 18 listopada 1976 r. A. M., działająca jako pełnomocniczka H. K. sprzedała Skarbowi Państwa udział [...] cz. należący poprzednio do zmarłego. Zawarcie tej umowy poprzedzone było z kolei wskazanym powyżej wnioskiem o wywłaszczenie z dnia 21 września 1973 r., którego z kolei konsekwencją było zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego z dnia 31 października 1973 r., w którym wskazano, iż K. M. jest nieznany z miejsca pobytu. Tym samym organ uznał, iż okoliczności co do konieczności wywłaszczenia nieruchomości pod przebudowę węzła [...] były identyczne zarówno podczas zawierania umowy sprzedaży w 1972 r. jak i w 1976 r. Skoro zatem do wywłaszczenia przewidziano pierwotnie część parceli l. kat. [...], oznaczoną jako parcela l. kat. [...] (z której następnie powstała parcela l. kat. [...]) to należało uznać w okolicznościach niniejszej sprawy parcelę l. kat. [...] jako nieruchomość mającą charakter nieruchomości "dowłaszczonej", która została objęta umowami sprzedaży na wniosek współwłaścicieli, co uzasadnia z kolei dokonane w sprawie ustalenia, iż ta część wnioskowanej do zwrotu nieruchomości znalazła się poza granicami inwestycji.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. – dalej skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został określony w Planie Sytuacyjnym podziału gruntów w Dzielnicy [...] stanowiącym załącznik do zezwolenia Wiceprzewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 29 maja 1956 r. znak [...], co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi i przyjęciem, że nieruchomość została wywłaszczona celem "urządzenia zieleńca wzdłuż ul. [...]", co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji gdyż spowodowało jej zmianę w całości, w sytuacji gdy decyzja ta powinna utrzymać w mocy decyzję Organu I instancji;

2. art. 8 k.p.a. poprzez przedstawienie wzajemnie wykluczającej się argumentacji

Na podstawie tych zarzutów skarżący, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna.

W pierwszej kolejności Sąd administracyjny wskazuje, iż podziela wszystkie ustalenia i twierdzenia w zakresie faktów organu II instancji jako prawidłowe i oparte o zgromadzony w pełni (na tyle, na ile to było możliwe) materiał dowodowy. Sąd podziela również ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego dokonaną przez organ odwoławczy. Podkreślenia wymaga, że nie zachodzi potrzeba korygowania tej oceny, jak również ustaleń w ramach art. 134 p.p.s.a., gdyż jest ona prawidłowa. Zatem należy odnieść się do zarzutów skargi. Zanim to jednak nastąpi, wymaga zauważenia, że uprzednio zapadły w niniejszej sprawie wyrok WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr [...] dotyczył oceny prawidłowości zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., z wynikiem negatywnym dla skarżonej decyzji kasatoryjnej. Siłą rzeczy nie zawiera on wiążących wskazań natury merytorycznej, gdyż tym aspektem sprawy sąd się nie zajmował. Nie zachodzi zatem w sprawie sytuacja związania Sądu w powyższym zakresie wskazaniami w oparciu o art. 153 p.p.s.a.

Przechodząc wobec tego do zarzutów skargi – należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. poprzez przyjęcie, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został określony w planie sytuacyjnym podziału gruntów stanowiącej załącznik do zezwolenia. Skarżący podnosił, że zezwolenie, na które powołuje się organ odwoławczy, tj. z 29 maja 1956r., nie znajduje się w aktach sprawy. W aktach jest tylko zezwolenie zastępcy ( nie przewodniczącego) z 14.10.1955r., a zatem wydane przez inny organ niż decydujący o wywłaszczeniu, z którym decyzja o wywłaszczeniu nie ma żadnego związku. Ponadto zarzuca się, że w aktach brak wniosku inicjującego wywłaszczenie, stąd autor skargi wskazuje, że nie wiadomo, czy wszczęcie postępowania nie miało miejsca po wejściu w życie ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. W tej sytuacji powoływanie dla ustalenia celu wywłaszczenia dokumentów opartych o zapisy dekretu z 1949r. byłoby oczywiście błędne.

Zarzuty te mijają się z prawdą w zakresie zawartości akt, która najwyraźniej nie jest znana skarżącemu; ponadto są bezzasadne. Należy wskazać, że pierwotnie Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wydał w dniu 14 października 1955r. zezwolenie znak [...] na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (DZ.U. nr 4 z 1952r. poz.31, dalej "Dekret") dla Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowo przebudowanej ulicy [...] nieruchomości położonych w K., dzielnica [...], oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym, przy czym nabycie nieruchomości winno nastąpić w trybie Dekretu /T.I, k. 103/. Zezwolenie obejmowało także wezwanie właścicieli parcel za pomocą obwieszczeń publicznych. W aktach sprawy znajduje się załącznik do tego zezwolenia /T.I, k. 180 i k. 164/, obejmujący m.in. obszar działki l.kat. [...] i część działki l.kat. [...]. W dniu 26 października 1955r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K., jako inwestor i wykonawca narodowych planów gospodarczych, wystosowało obwieszczenie zawiadamiające właścicieli parcel m.in. l.kat. [...] w związku z inwestycją : "założenie pasa zieleni wzdłuż nowobudującej się ul. [...]", zgodnie z zezwoleniem z dnia 14.10.1955r., że zamierza nabyć na rzecz Skarbu Państwa wyszczególnione parcele kat. Między innymi chodziło o parcele l.kat. [...] o pow. 36a 45m2 oraz l.kat. [...] o pow. 12a 32 m2, z wezwaniem o oświadczenie, czy właściciele wyrażają zgodę. Jak wynika z pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., zezwolenie z 14.10.1955r. okazało się niewystarczające jak chodzi o łączny obszar gruntu pod wywłaszczenie i wystąpiono o nowe zezwolenie /T.IV, k. 672/. To nowe zezwolenie to właśnie to, o którym skarżący twierdzi, że brak go w aktach sprawy. Tymczasem znajduje się ono w tomie IV na k. 681. W omawianym dokumencie z dnia 29 maja 1996r. znak [...] Zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego zezwolił Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. na podstawie art. 4 i 5 Dekretu - na nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowoprzebudowanej ulicy [...] nieruchomości położonych w K., [...] – parcel oznaczonych na załączonym planie sytuacyjnym obwódkami koloru niebieskiego o łącznej powierzchni 1 ha 19 a 13 m2, z zaznaczeniem, że ich nabycie powinno nastąpić na podstawie przepisów Dekretu z 1949r. Wielkość przejmowanych nieruchomości miało szczegółowo oznaczyć Prezydium. Zezwolenie obejmowało także wezwanie właścicieli parcel za pomocą obwieszczeń publicznych. Załącznik do tego zezwolenia znajduje się w tomie IV akt w zbiorze dokumentów, o których mowa wyżej ( brak oznaczenia karty) i uwidacznia on części parcel l.kat. [...] do wywłaszczenia, zasadniczo w takiej samej postaci, jak załącznik do zezwolenia z 1955r. Kolejno w dniu 25 czerwca 1956r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. zawiadomiło w drodze obwieszczenia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (T.IV, k. 683) na wniosek Prezydium MRN, na cele związane z realizacją narodowego planu gospodarczego. W szczególności wskazano podlegające wywłaszczeniu: parcelę l. kat [...] o pow. 3645 m2 oraz l.kat. [...] o pow. 1232 m2. Ostatecznie w dniu 30 listopada 1960r. Prezydium Rady Narodowej w m.K. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonych przy ul. [...], m.in. parcel l.kat. [...] o pow. całkowitej 3645, zaś do wywłaszczenia 3440 m2, oraz l.kat.[...] o pow. 1232 m2, do wywłaszczenia 402 m2 /T.I, k. 2/. Wywłaszczenie nastąpiło wedle orzeczenia zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (DZ.U.nr 17, poz.70, dalej "ustawa z 1958r."), na podstawie art. 1,10 i 21 Dekretu z 1949r. W uzasadnieniu wskazano, że oznaczone nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę ul. [...], zaś skoro starania o nabyciu tych nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy sprzedaży nie dały rezultatu, stosownie do wniosku należało orzec o ich wywłaszczeniu.

Jak wynika z powyższego, nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącego, że bazowych dokumentów nie ma w aktach, co już zaznaczono wyżej przy ich omawianiu. Ponadto skoro z obwieszczenia wynika, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte formalnie w 1956r, to upada teza skarżącego, że nie można zweryfikować, czy dokonano wywłaszczenia w oparciu o prawidłowe przepisy (które powołano jednoznacznie w orzeczeniu o wywłaszczeniu) - gdyż nie wiadomo, kiedy zostało wszczęte. Wynika to bowiem z obwieszczenia (zawiadomienia) o wszczęciu postępowania. Wobec powyższego, powołana w orzeczeniu z 1960r. podstawa prawna znajduje pełne potwierdzenie, jeśli zanalizować stosowne przepisy Dekretu oraz ustawy z 1958r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z 1958r. "postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone, będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych". Oznacza to, że skoro postępowanie zostało formalnie wszczęte w 1956r., zaś w chwili wejścia w życie ustawy z 1958r. nie było zakończone, to istniała konieczność orzekania o wywłaszczeniu w oparciu o przepisy Dekretu z 1949r, zaś wcześniej zdziałane czynności pozostawały w mocy. Nowe przepisy obejmowały tylko właściwość organów. Wobec tego w mocy pozostało zarówno zezwolenie z dnia 29 maja 1956r. znak [...], jak i obwieszczenie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego na skutek braku zgody właścicieli na sprzedaż dobrowolną. W tej sytuacji absolutnie prawidłowe jest ustalenie organu w kwestii celu wywłaszczenia. W wydanym zezwoleniu z dnia 14 października 1955r. cel ten określono jako nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowoprzebudowanej ulicy [...] – w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych; w obwieszczeniu z 26 października 1955r. nawiązano do celu jakim było założenie pasa zieleni wzdłuż nowobudującej się ul. [...]; w kolejnym zezwoleniu z dnia 29 maja 1996r. znak [...] cel ten określono jako nabycie pod urządzenie pasa zieleni wzdłuż nowoprzebudowanej ulicy [...]; w obwieszczeniu z 25 czerwca 1956 wskazano, że wywłaszczenie ma nastąpić na cele związane z realizacją narodowego planu gospodarczego, zaś w decyzji wywłaszczeniowej z 1960r. wskazano, że oznaczone nieruchomości są niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę ul. [...]. Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, który cel w orzeczeniu z 1960r. łączy i identyfikuje z celem wskazanym w dokumentach początkujących wywłaszczenie, zwłaszcza w zezwoleniach i obwieszczeniach. Było to bowiem jedno postępowanie i jedna procedura tocząca się w oparciu o przepisy Dekretu z 1949r., składająca się z kolejnych etapów, dotycząca tych samych nieruchomości. Z tą tylko różnicą, że zezwolenie z 1955r. okazało się niewystarczające, jak chodzi o obszar projektowanego wywłaszczenia, stąd kolejne zezwolenie z 1956r., obejmujące większy obszar. Należy jednak podkreślić, że porównanie obu załączników do zezwoleń wskazuje, że parcele l.kat.546 i 547 projektowano do wywłaszczenia w takim samym kształcie w jednym i drugim zezwoleniu. Wobec tego wnioski organu odwoławczego są prawidłowe i bezbłędne, a cel wywłaszczenia ustalony prawidłowo.

Podkreślenia także wymaga, że niezrozumiały jest zarzut skarżącego, że organ odwoławczy nie zbadał, czy Zastępca Przewodniczącego posiadał upoważnienie do wydania zezwolenia. Zgodnie z art. 5 Dekretu z 1949r.: zezwolenia na nabycie nieruchomości udzielał Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na wniosek wykonawcy narodowych planów gospodarczych - na podstawie opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uznał, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz że przewidziane będą środki na jej nabycie. W świetle powyższego jeśli Przewodniczący posiadał Zastępcę, to w ramach domniemania kompetencji, w sytuacji braku przeciwnego zastrzeżenia w przepisie – Zastępcy przysługiwały takie same uprawnienia jak Przewodniczącemu.

Należy dalej wskazać, że w aktach znajduje się plan podziału nieruchomości z 24 maja 1972r, nawiązujący do dokonanego wywłaszczenia, według którego parcele l.kat. [...] i [...] podzieliły się na [...], [...], [...] i [...] (T.II, k.278). Dodać trzeba, że dokonanemu wywłaszczeniu z 1960 r. odpowiadały parcele l.kat. [...] i [...].

Reasumując, organ odwoławczy trafnie zidentyfikował cel wywłaszczenia w odniesieniu do parcel l.kat. [...] i [...]. Wobec tego, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że w zakresie powyższych nieruchomości, skoro teren im odpowiadający zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organu stanowił i do chwili obecnej stanowi teren zielony (vide powołane zdjęcia lotnicze i satelitarne) – brak podstaw do przyjęcia, że ta część nieruchomości stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Jak to już wskazano, wnioski te Sąd administracyjny w pełni podziela.

Kolejny zarzut skargi dotyczy przyjęcia przez organ odwoławczy dwóch sprzecznych trybów nabycia nieruchomości, na podstawie Dekretu z 1949r. oraz na podstawie ustawy o wywłaszczeniu z 1958r. w zakresie art. 5 ust. 3. Należy więc domniemywać, że chodzi skarżącemu o rozważania organu odnośnie zawartych umów sprzedaży, w tym zwłaszcza co do "dowłaszczonej" parceli l.kat. [...]. Zarzut ten świadczy o braku uważnej lektury zaskarżonego orzeczenia organu II instancji. W aktach sprawy znajduje się umowa sprzedaży– akt notarialny z [...].1972r. nr rep. [...], która powołała się na decyzję Prezydium Rady Narodowej M.K. z 11.06.1971r. znak [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego węzła [...] stwierdzając, że opisana w umowie nieruchomość, m.in. parcele l.kat. [...] i [...] – znajduje się na terenach przeznaczonych do wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa dla realizacji powyższego planu. Dalej: w cytowanej umowie strony oświadczyły, że umowa sprzedaży dochodzi między nimi do skutku zgodnie z przepisami ustawy z 1958r.; dotyczyła ona udziału [...] w tej nieruchomości, zaś sprzedawcy zobowiązali się do natychmiastowego dopuszczenia nabywcy do współposiadania tej nieruchomości /T.I, k.44/. Organ odwoławczy słusznie zauważa, że właściciele zbyli przysługujące im udziały z wyjątkiem udziału [...] należącego do M. K.; jak należy domniemywać, innego od tego, który stanął do kontraktu jako współwłaściciel [...] części. W aktach znajduje się bowiem stwierdzenie nabycia spadku po M. K. /T.I, k.42/, z którego wynika, że wymieniony zmarł w 1961r., zaś spadek po nim nabyła H. K.. Organ dalej wskazuje, iż w zbiorze dokumentów / T.IV,k. 694/ znajduje się wniosek z dnia 21 września 1973r. o wywłaszczenie nieruchomości pod przebudowę "[...]". Zauważyć należy, że wniosek wystosowano zgodnie z jego treścią w związku z faktem zajęcia wyszczególnionych w nim nieruchomości zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej M.K. z 11.06.1971r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego znak [...], tym samym, który powołuje umowa sprzedaży z 1972r. W załączonym do wniosku wykazie figurują parcele l.kat. [...] i [...], a zatem pozostałe części dawnych [...], częściowo wywłaszczonych orzeczeniem z 1960r. z nowymi oznaczeniami jako odpowiednio [...] i [...]. Z dokumentów wynika, że następnie w dniu 31.10.1973r. wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe w oparciu o przepisy ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. m.in. w odniesieniu do parcel l.kat. [...] i [...] ( nowe oznaczenie po podziale [...]) na cele przebudowy [...]. Jest zatem trafnym i oczywistym wniosek organu odwoławczego, że 1/ wniosek o wywłaszczenie z 1973r. dotyczy tych samych nieruchomości co umowa sprzedaży udziału [...] z 1972r; 2/ w obu dokumentach powołuje się ten sam plan realizacyjny, zatem cel wywłaszczenia jest identyczny, 3/

pozostał do wywłaszczenia udział M. K. m.in. w parcelach [...] i [...] wielkości [...], zatem to prawdopodobnie było przyczyną, że organ wywłaszczeniowy prowadził postępowanie w roku 1973. W konsekwencji po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i jego uprawomocnieniu się, co miało miejsce 9 marca 1976r. /T.I, k.42/, zawarto aktem notarialnym umowę sprzedaży z dnia 18 września 1976r. nr rep [...] w zakresie udziału [...] w nieruchomości objętej lwh nr [...]– m.in. w parcelach kat. [...] i [...] od H. K. jako spadkobierczyni M. K. /T.I, k.46 verte/. W umowie ponownie powołano się na wspomniany już plan realizacyjny budowy [...] z 1971r. i wskazano, że nabycie następuje w trybie ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. W ocenie Sądu zatem, nie ulega kwestii, że skoro wcześniej ( w 1960r.) wywłaszczono parcele [...] i [...], to wspomniane umowy, jako że dotyczyły innych parcel ( innych części dawnych parcel [...] i [...] dotąd nie wywłaszczonych) – musiały się opierać o przepisy ustawy z 1958r. Postępowanie bowiem, w ramach którego nastąpiło nabycie na rzecz Skarbu Państwa w drodze umów, oparte o plan realizacyjny z 1971r., było odrębnym postępowaniem niż to, którego zwieńczeniem było orzeczenie o wywłaszczeniu z 1960r. i prowadzone było w całości pod rządami ustawy z 1958r.

Prawidłowe są także wnioski organu wskazujące, że przeznaczona do wywłaszczenia była zasadniczo część parceli l.kat. [...], oznaczona jako [...], co wynika z treści wniosku z 1973r. Wobec tego, skoro nabyto udział [...] w 1972r, oraz dopełniający udział [...] w 1976 w całej parceli [...], obejmujący oprócz parceli [...] także parcelę ( po podziale) [...], to słuszny jest wniosek organu, że parcela ta została nabyta w ramach "dowłaszczenia", w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. Przepis ten stanowił, że wywłaszczenie powinno na żądanie właściciela objąć całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia części pozostała dla właściciela część nie nadawałaby się do racjonalnego użytkowania przez niego na cele dotychczasowe. Pamiętać bowiem należy, że po wywłaszczeniu z 1960r. zostały już tylko części dawnych parcel [...] i [...], zaś dalsze wywłaszczenie kolejnych części nie mogło nastąpić bez uwzględnienia dyspozycji tego przepisu. Warto w odniesieniu do tego zagadnienia przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., I OSK [...], LEX nr 2082562: " 1. Poza stwierdzeniem dopuszczalności (niezbędności) wywłaszczenia na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ustalenie - w przypadku zamiaru wywłaszczenia części nieruchomości - czy spełniona jest przesłanka określona w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, stanowi kolejny, obligatoryjny element postępowania wywłaszczeniowego. Wymieniony przepis stanowi bowiem o bezwzględnym warunku prawidłowego wywłaszczenia części nieruchomości. 2. W przypadku rozstrzygania o wywłaszczeniu części nieruchomości, pominięcie ustaleń w zakresie przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. stanowi rażące naruszenie prawa, a więc kwalifikowane, tj. o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, niebudzącym wątpliwości, czyli takim, które stanowi zaprzeczenie stanu prawnego istotnego z punktu widzenia danego rozstrzygnięcia". Tym bardziej zatem, w świetle tego orzeczenia, można podzielić wywody organu odwoławczego jako uzasadnione. Wprawdzie element żądania właściciela w stosunku do części parceli [...] odpowiadającej parceli [...] nie został wyraźnie wskazany w obu aktach notarialnych, ale nie stanowi to przeszkody do uznania za prawidłowe rozumowania organu odwoławczego w tym względzie. Nie jest to bowiem immamentny składnik treści aktu notarialnego, więc jego umieszczenie zależało tak naprawdę od staranności stron i notariusza.

Idąc dalej: nie budzi żadnych wątpliwości ustalenie organu, iż powstała po podziale parceli l.kat. [...] parcela l.kat. [...] znajdowała się w granicach inwestycji określonej jako przebudowa węzła [...]. Świadczy o tym niezbicie załącznik do decyzji Prezydium Rady Narodowej M.K. z 11.06.1971r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego znak [...], a zwłaszcza dokonane porównanie tego planu realizacyjnego z obszarem działki nr [...] oraz położeniem parceli [...] ( nakładka map w zbiorze dokumentów w aktach odwoławczych – k. 100 oraz T IV k. 627). Co za tym idzie, wykluczone jest przyjęcie, że parcela [...] była zbędna na cel wywłaszczenia. Skoro tak, to zwrot w ramach prowadzonego postępowania nie był możliwy nie tylko w stosunku do niej, ale także w stosunku do dowłaszczonej parceli [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest bowiem stanowisko, że "Zwrot dowłaszczonych na wniosek właściciela (art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) nieruchomości jest możliwy, jeżeli zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n. stanie się nieruchomość wywłaszczona na wniosek podmiotu publicznego ubiegającego się o wywłaszczenie (art. 2 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości)" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2013 r., I SA/Wa [...], LEX nr 1351200 , podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 stycznia 2013 r., I SA/Wa [...], LEX nr 1325303). Nie ulega kwestii, że działka nr [...] ( część przeznaczonej do wywłaszczenia [...]) nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, zatem nie jest możliwy zwrot dawnej parceli [...] ( zbytej na rzecz Państwa umowami z 1972 i 1976r. w ramach parceli [...]). Dla przypomnienia wskazać trzeba, że aktualnie parcele l.kat. [...] i [...] stanowią części działki ewidencyjnej [...]. Albowiem parcele l.kat. [...], [...], [...], [...] i [...] utworzyły działkę nr [...], zaś ta ostatnia podzieliła się na działki ewidencyjne [...] i [...] ( por. mapy T.IV, k. 627, T.V k.822 oraz sprawozdanie techniczne k.826).

Podsumowując, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., albowiem organ odwoławczy procedował prawidłowo w ramach wskazanych wyrokiem w sprawie II SA/Kr [...], czyli rozpoznał sprawę ponownie w jej całokształcie. Odpowiadając na ten zarzut należy ponadto zauważyć, że cały materiał dowodowy zasadniczo został zgromadzony przez organ I instancji i strony miały możność zapoznania się z nim. W szczególności dotyczy to materiałów źródłowych w zakresie obu wątków wywłaszczenia ( pod budowę zieleńca ul. [...] oraz pod budowę [...]), zalegających w tomie IV, uzyskanych w roku 2013. Jedynym dodatkowym dowodem w postępowaniu odwoławczym było zasadniczo uzyskanie załącznika graficznego do planu realizacyjnego z 1971r. i zestawienie go z mapą ewidencyjną. Natomiast fakt, że organ odwoławczy inaczej ocenił zgromadzony materiał dowodowy niż organ I instancji, nie jest w żadnym razie złamaniem wskazanej w art. 8 k.p.a. zasady. Pamiętać należy, że regulacja art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), zgodnie z którą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Wniesione odwołanie przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji i rozpoznania samego odwołania. Nie można wydać decyzji kasacyjnej jeżeli kwestią sporną jest tylko ocena prawna zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzja (postanowienie) organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja (postanowienie) organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym. .

(por. przykł. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2018 r., II OSK [...], LEX nr 2452185 oraz z dnia 8 lutego 2018 r., II OSK [...], LEX nr 2466715).

Końcowo należy dodać, że prawidłowe jest także stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji w odniesieniu do części działki nr [...], na której umieszczono ekran akustyczny, iż niedopuszczalne jest orzekanie o zwrocie tej części nieruchomości. Część ta została uwidoczniona przez organ I instancji poprzez próbę wydzielenia z działki nr [...] działki nr [...] jako leżącej w pasie drogowym / T.V, k. 822/. Położenie tej części działki w pasie drogowym potwierdza mapa wysokościowa nadesłana przez ZIKIT w postępowaniu odwoławczym /k.92 akt odwoławczych/. Pamiętać bowiem należy, że "zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną oznacza urządzenie na niej drogi zaliczanej do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym przez określenie to należy rozumieć zajęty pas gruntu w ramach linii rozgraniczających drogę obejmujący zarówno jezdnie, jak i chodniki, ścieżki rowerowe, miejsca postojowe i parkingi, latarnie, zieleń przydrożną, sieci: wodociągowe, ciepłownicze, kanalizacji deszczowej i ściekowej, usytuowane na nim obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Innymi słowy, pojęcie to wyczerpuje usytuowanie na nieruchomości pasa drogowego lub jego części" (wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r, I OSK [...], LEX nr 2359720). Nie ulega wątpliwości, że część działki zajęta pod ekran akustyczny jako urządzenie techniczne związane z zabezpieczeniem ruchu – stanowi część pasa drogowego.

Reasumując, skoro zarzuty skargi okazały się bezzasadne, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.