Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1260/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 a i 1c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 29 ust 3
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej delegowanego do Prokuratury Okręgowej w [...] – P. D. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 sierpnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego A. P. kwotę 300,00 zł (trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22.04.2016r., znak: [...], Wójt Gminy J. odmówił nakazania A.S. usunięcia z działki o nr.ew [...] nawiezionej ziemi, zamontowanej kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność A.P. .

W uzasadnieniu w/w decyzji, organ stwierdził, że powodem wszczęcia postępowania administracyjnego było pismo A.P. , w którym wskazał, że wbrew prawu wodnemu właściciel działki nr ew.[...] zmienił naturalny spływ wód opadowych, kierując je na jego posesję oraz na całą parcelę [...] dokonując bezprawnego odprowadzenia wody opadowej na działkę wnioskodawcy, zaś obecnie na całej działce nasypał ziemię podnosząc odpowiednio teren, aby ponownie wody opadowe skierować na jego parcelę.

Następnie organ I instancji przedstawił szczegółowo przebieg postępowania, stwierdzając, że w dniu 3 czerwca 2013 roku przeprowadzone zostały oględziny i dowód w terenie. Podczas oględzin ustalono, iż na działce o nr ew [...] od strony ulicy [...] A.S. wyłożył plac dojazdowy płytkami betonowymi na długości od ulicy po koniec zabudowań garażowych. Pomiędzy płotem A.P. a wyłożoną powierzchnią istnieje pas zielni ok. 35 cm nie urządzony. Plac utwardzony podniesiony jest w stosunku do murku A. P. ok. 10 cm. Na działce będącej własnością A.S. w części od końca zabudowy garaży do granicy działki, w kierunku północnym, teren nie jest wyłożony płytami. Stwierdzono nawiezienie ziemi przylegającej do cokołu płotu. Na placu nie utwardzonym A.S. zbudował studnię chłonną na ujęcie wód opadowych z terenu swojej działki utwardzonej i nieutwardzonej.

Jak dalej przedstawił organ I instancji, w dniu 10 grudnia 2014 roku przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem biegłego i stron. W wyniku oględzin stwierdzono następujący stan: rów odwadniający zbudowany z korytek betonowych położony na długości wyłożonego kostką placu jest nie podłączony do znajdującej się w terenie studni chłonnej. Droga dojazdowa do budynku gospodarczo-składowego została wyłożona płytami ażurowymi. Opaska z kostki brukowej wokół budynku gospodarczo- składowego została wyłożona w pełni. A.P. podtrzymał swój wniosek. Ponadto stwierdzono na terenie działki A.P. montaż rury - wzdłuż płotu - na długości 20 m. Według oświadczenia A. P. jest to wylot odprowadzający wody z rynien budynku gospodarczego na jego działkę.

Następnie, organ I instancji stwierdził, że biegły w oparciu o materiały i stan faktyczny w terenie sporządził opinię. Wykonana przez biegłego opinia oraz uzupełnienie do opinii jednoznacznie wskazują, że nie doszło do zmiany, poprzez nawiezienie ziemi, zamontowanie kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej na działce o nr ew [...] przez A.S. szkodliwie wpływającej na działkę A.P. , a zatem organ nie znalazł podstaw do wydania, zgodnie z art. 29 ust 3 Prawo wodne, decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, gdyż nie doszło do spełnienia przesłanek niezbędnych do wydania takiej decyzji.

W związku z powyższym w dniu 17.06.2015 r., Wójt Gminy J. wydał decyzję, znak: [...] , którą odmówił nakazania A.S. usunięcia z działki o nr ew [...] nawiezionej ziemi, zamontowanej kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność A.P. .

Decyzja ta na skutek rozpatrzenia wniesionego od niej odwołania, została uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 16.11.2015r., znak: [...].

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, organ I instancji przeprowadził w dniu 11 stycznia 2016 roku rozprawę w terenie, połączoną z oględzinami z udziałem biegłego. Podczas oględzin stwierdzono: według oświadczenia opiekuna nieruchomości A.S. , którym jest J.S. (A.S. ma podwójne obywatelstwo polsko-amerykańskie i w chwili oględzin przebywa w USA) - rów odprowadzający wody w z terenu jest podłączony do studni chłonnej, podobnie rynny budynku garażowego podłączone są do instalacji odprowadzającej wodę z dachu budynku do studni chłonnych. A.P. oświadczył do protokołu że przy większych, intensywnych opadach deszczu jego działka jest podtapiana wodą z działki S. i szkodą według niego jest podtapianie i zamakanie działki.

Następnie, jak podał organ I instancji, w dniu 19 lutego 2016 roku biegły przesłał do organu prowadzącego postępowanie uzupełnienie opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie przez A.S. .

Odnośnie studni chłonnych, organ I instancji powołał się na decyzję Starosty N. z dnia 11.02.2013 roku, znak: [...] - pozwolenie wodnoprawne na wykonanie dwóch studni chłonnych oraz na wprowadzenie do ziemi wód opadowych pochodzących z dachów zabudowań mieszkalno garażowych, zabudowań gospodarczych składowych oraz placów utwardzonych w miejscowości J. (dz. ew. nr [...] ). Równocześnie, pismem z dnia 12.03.2013 r. Starostwo Powiatowe w N. Wydział Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych poinformował Wójta Gminy J. , że Inwestor wycofał wniosek i decyzją z dnia 18.10.2013 r. znak:[...] umorzono postępowanie. W związku z powyższym w obecnej chwili studnie chłonne wykonane zostały nielegalnie.

Podsumowując, Wójt Gminy J. ustalił, że podczas przeprowadzonej wizji w dniu 11.01.2016 roku nie stwierdzono szkód na działce A. P. , spowodowanych przez zmianę stanu wody na gruncie A. S. . Brak szkód potwierdził w czasie wizji A. P. . twierdząc, że "brak jest szkód, bo rok był suchy". Na gruncie A. P. stwierdzono natomiast rów erozyjny spowodowany przez odprowadzaną wodę z budynku A. P. Rów ten był także widoczny podczas poprzedniej wizji, ale krótszy.

Od decyzji organu I instancji z dnia 22 kwietnia 2016 r. odwołał się A.P. . Zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 40 § 2, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., 107 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W związku z powyższym, odwołujący wniósł o uchylenie w całości decyzji Wójta Gminy J. z dnia 22 kwietnia 2016 r. (znak [...]

W uzasadnieniu odwołania zwrócono uwagę na naruszanie przez Wójta Gminy J. przepisu art. 40 § 2 kpa, poprzez nieprzesyłanie do pełnomocnika strony A.P. pism w sprawie, oraz niedoręczenie pełnomocnikowi zaskarżonej decyzji.

Nadto odwołujący podniósł, że naruszenie art. 29 ustawy Prawo wodne polega na uznaniu, że dokonana przez A.S. zmiana stosunków wodnych na działce [...] nie narusza praw A.P. , bowiem nie powoduje u niego żadnej szkody. Jako jedyny dowód, że takiej szkody nie ma organ wskazał, w ślad za opinią biegłego, oświadczenie A.P. że w chwili dokonywania oględzin (styczeń 2016 r.) szkód nie ma, bo rok był suchy. Jednakże jego zdaniem, organ nie wziął pod uwagę, że pojęcie "szkoda", określone w art. 29 ustawy prawo wodne może być rozumiane również jako szkoda hipotetyczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. decyzją z dnia 8 sierpnia 2016 r., znak [...] Na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r., póz. 23 ) w związku z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2015r., póz. 469 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynika, iż w niniejszej sprawie w związku z działaniami na gruncie A.S. (dz. nr ew. [...] ), polegającymi na wybrukowaniu terenu oraz jego nadsypaniu nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie mającej szkodliwy wpływ na grunt sąsiedni, tj. nieruchomość A.P. .

Zaskarżona decyzja wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy z uwzględnieniem wskazówek zawartych w poprzedniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 16 listopada 2015r., znak: [...] .

W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o przeprowadzone dowody. W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji przeprowadził kilkukrotnie oględziny, w tym w dniach: 10 czerwca 2014r., oraz 10 grudnia 2014r. i 11 stycznia 2016r. z udziałem biegłego. Ustalenia zawarte zostały w protokołach, biegły wykonał opinię z grudnia 2014r., uzupełnioną pismem z dnia 16 lutego 2015r., stanowiącym odpowiedź biegłego na uwagi A.P oraz uzupełnienie do opinii, sporządzone w lutym 2016r., a także odebrano wyjaśnienia stron.

Z ustaleń organu I instancji, dokonanych w oparciu o przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody wynika, że przed wykonaniem zabudowania na dz. ew. nr [...] stanowiącej własność A.S. , kierunek spływu wody powierzchniowej był z SE na NW, tak jak na innych działkach. Po wybrukowaniu terenu, stanowiącego działkę nr ew. [...] oraz jego nadsypaniu nastąpiła zmiana spływu wody na kierunek z SE na NE, tj. w kierunku dz. ew. [...], stanowiącej własność A.P. i z NE na S W , tj. w kierunku dz. ew. nr [...] .

Równocześnie jednak organ I instancji ustalił, że zmiana ta nie wpłynęła szkodliwie na grunt A.P. , zaś rów erozyjny powstały na jego działce, spowodowany został przez wodę odprowadzaną z zabudowań odwołującego się. Nadto, posiłkując się opinią biegłego, organ I instancji nie stwierdził szkód powstałych w wyniku zmiany kierunku spływu wód na działce A.P. . W czasie przeprowadzanych oględzin nie stwierdzono zamuleń, rowków, erozji gleby, zniszczeń upraw powstałych na skutek spływu wód powierzchniowych. Szkody nie zostały również przez odwołującego się wskazane, a wręcz przeciwnie, podczas przeprowadzonych oględzin z udziałem biegłego w dniu 11.01.2016r. stwierdził on, że: "brak jest szkód, bo rok był suchy".

W tym miejscu Kolegium podziela pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22.05.2015r, sygn. akt: II SA/GI 29/15, w którym Sąd zauważył, że stany wyjątkowe, spowodowane opadami o szczególnej intensywności i nadzwyczajnym charakterze nie mają znaczenia dla ustalenia stanu wody na gruncie.

W związku z powyższym zdaniem organu II instancji nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w odwołaniu zarzut, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę, że pojęcie "szkoda" może być rozumiane również, jako szkoda hipotetyczna. Organ odwołał się do poglądu orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że szkoda w rozumieniu art. 29 ustawy Prawo wodne może być również hipotetyczna, jednakże konieczną przesłanką zastosowania art. 29 ustawy Prawo wodne jest jednoczesne-wykazanie, że stwierdzona zmiana stanu wód na gruncie szkodliwie oddziaływuje na grunty sąsiednie, która to sytuacja, w niniejszej sprawie nie zachodzi. Z podanego przez biegłego obliczenia wielkości przepływu wody w odwodnieniu liniowym wynika, iż uzyskane wielkości są tak małe, że nie powinny powodować szkód, zaś spływ po gruntach trawiastych jest niewielki i nie potrzeba wykonania specjalnych odwodnień.

Jedyna szkoda, co wynika z uzupełniającej opinii biegłego, jaka została zauważona to dół erozyjny, jednakże powstały w wyniku wypływu wody z rury odprowadzającej wodę z odwodnienia budynku A.P. .

Jak wynika z materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, w szczególności z uzupełniającej opinii biegłego, podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 11 stycznia 2016r. stwierdzono, iż woda z odprowadzenia liniowego została odprowadzona do studni chłonnej, której to okoliczności nie można było stwierdzić podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 10 grudnia 2014r. ze względu na panujące warunki atmosferyczne. Natomiast z materiału zdjęciowego, załączonego do akt sprawy wynika, że wody opadowe pochodzące z dachów zabudowań mieszkalno-garażowych wprowadzane są rynnami spustowymi do ziemi.

Kwestia ewentualnej legalizacji wykonanych studni chłonnych, czy też odwodnienia liniowego nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania i nie może być przedmiotem rozważań w kwestionowanej decyzji.

Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania ustaleń zawartych zarówno w opinii biegłego z grudnia 2014r., jak i w uzupełnionej opinii biegłego z lutego 2016r., które zdaniem organu odwoławczego są wyczerpujące i rzetelnie sporządzone.

Analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo odmówił nakazania A.S. usunięcia z działki o nr ew. [...] nawiezionej ziemi, zamontowanej kostki brukowej, płyt ażurowych oraz trwałego utwardzenia w postaci nawierzchni betonowej lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ew. [...], stanowiącej własność A.P. .

Podkreślono, iż na gruncie powołanego art. 29 ustawy Prawo wodne, organy nie są bynajmniej zobligowane do ustalania i poszukiwania wszelkich powodów ujemnego dla danej strony spływu wód, lecz tylko powinny zbadać, czy pomiędzy konkretnym działaniem właściciela jednej nieruchomości istnieje związek przyczynowo - skutkowy wyrażający się w negatywnej zmianie stanu wód na innych gruntach. Tylko bowiem w takim przypadku zasadne jest nakazanie takiemu właścicielowi wykonania określonych prac (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 36/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 560/09, tamże; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 529/09, tamże). Wskazano, że przepis art. 29 ustawy prawo wodne, odnosi się do takich sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie, przy czym to naruszenie jest tego rodzaju, że powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich.

Kolegium ostatecznie podzieliło stanowisko organu I instancji, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie A.S. , szkodliwie wpływającej na działkę A.P. .

Odnośnie natomiast zarzutu zawartego w odwołaniu, a dotyczącego naruszenia przez organ I instancji art. 40 § 2 K.p.a, poprzez niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi odwołującego się - Kolegium stwierdziło, iż nie polega on na prawdzie. Jak wynika z akt sprawy przesyłkę, zawierającą decyzję Wójta Gminy J. z dnia 22.04.2016r., skierowaną do pełnomocnika odwołującego się dwukrotnie awizowano, a następnie na skutek jej nieodebrania, zwrócono do organu I instancji. Doręczenia dokonano prawidłowo, na podany przez pełnomocnika adres.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. stwierdziło, że postępowanie było prowadzone prawidłowo. Strony były zawiadamiane o terminie przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji pouczone o prawie zapoznania się z całością materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.P. zarzucając jej naruszenie art. 29 ustawy Prawo wodne i domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów procesu.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że SKO w N. pominęło w swojej decyzji, że właściciel działki nr [...] podniósł teren, czyli bezprawnie skierował wody opadowe na działkę skarżącego wyrządzając mu następujące szkody:

a) - na rowie przydrożnym A.S. bez zgody Urzędu Gminy w J. wykonał podwyższony wjazd do swoich zabudowań / opinia biegłego z grudnia 2014 r. str.2/, kierując wodę z drogi gminnej na posesję skarżącego, dlatego woda opadowa podczas gwałtownych opadów deszczu z drogi gminnej oraz z działki nr ew. [...] zalała skarżącemu dwie piwnice, zalewając w jednej hydrofor i piec CO, które przekazał na złom, a w drugiej płody rolne - dlatego skarżący zmuszony był wykopać w każdej piwnicy studnię chłonną celem zabezpieczenia się przed wodą ze strony A.S. , gdyż podczas każdej większej ulewy wody deszczowe zalewają działkę skarżącego. Strumienie wód opadowych z połaci dachu nad garażem spadają ponad rynnami bezpośrednio na teren wybrukowany i dalej płyną na jego posesję zalewając całą działkę nr [...], a także śnieg zsuwający się z połaci dachu nowo wybudowanego obiektu budowlanego bez zezwolenia spada również na jego działkę, co organ samorządowy całkowicie pominął.

b) - w swojej decyzji SKO błędnie i absurdalnie dowodzi, że nadsypanie i podniesienie drastyczne terenu działki nr ewid. [...] /do 100 cm/ nie wpływa szkodliwie na działkę[...], albowiem pomimo podniesienia terenu na działce nr [...] do 1 m to nie doszło do żadnej zmiany stanu wody

c) - absurdalne i niezrozumiałe jest przywoływanie przepisu art. 29 ustawy Prawo wodne przez SKO w N , a równocześnie wydanie decyzji wbrew temu aktu normatywnemu, pomimo wyrządzonych szkód i przedłożenia dowodów zalewania działki skarżącego,

d) - przeprowadzone wizje lokalne i oględziny wyrządzonych szkód przez wody opadowe w roku 2014 i 2015 dokonywano w okresie największej suszy, zaś od odwołującego się celowo domagano się wtedy pokazania szkód

e) - właściciel działki nr ew. [...] zabezpieczył się przed wodą od drogi gminnej wykonując płot na podmurówce betonowej, natomiast od działki skarżącego wykonał płot ogrodzeniowy z desek betonowych, który jest usytuowany w ten sposób, że woda przedostaje się pod płytami betonowy oraz ponad nimi, zalewając moją działkę niżej położoną.

f) - niniejsza sprawa była już raz rozpatrywana przez WSA w Krakowie / postanowienie z dnia 17 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 157/14/ skargę odrzucono, bo skarżącym był organ I instancji.

Skarżący wspomniał, że praca budowlane na działce nr [...] A.S. nadzorował pracownik budowlany Urzędu Gminy w J. , którego żona jest skarbnikiem gminy, dlatego zdaniem poszkodowanego Wójt Gminy w J. złośliwie utrudnia i odwleka załatwienie sprawy. Skarżący zawarł w skardze wniosek "o ewentualnie rozważenie możliwości wyłączenia Wójta Gminy J. z rozpatrywania tej sprawy, a przekazanie jej do rozpoznania przez inny organ administracji państwowej".

W piśmie uzupełniającym z dnia 20 grudnia 2016 r A.P. dodatkowo wskazał na naruszenie przez organy procedury administracyjnej w szczególności : art. 7 , art. 77 § 1 , art. 78 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnego , wnikliwego i zobiektywizowanego postępowania dowodowego , art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa poprzez niepełne i wybiórcze omówienie podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Jednocześnie dodał, że wyrażony w art 29 ust 1 pkt 2 prawa wodnego zakaz odprowadzenia wód opadowych i ścieków na grunty sąsiednie nie został przez ustawodawcę powiązany z koniecznością ustalenia wystąpienia szkody dla gruntów sąsiednich z tym odprowadzaniem związanej.

Zarzucając powyższe nieprawidłowości skarżący wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. , znak [...] z dnia 8 sierpnia 2016r., ponieważ zawiera ona poważne błędy, zaś wszystkie wyjaśnienia skarżącego zasługują na uwzględnienie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 11 grudnia 2016 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ustawy).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna i w konsekwencji prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zasługują na uwzględnienie podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego a to art. 29 ust 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r prawo wodne ( t.j. Dz. U z 2015 r poz. 469 ) a także procedury administracyjnej w szczególności art. 7 , art 77 § 1 , art. 78 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postepowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 30 , poz. 168 z późn. zm.).

Stosownie do art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód, oraz ścieków na grunty sąsiednie. ( ust 1)

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód, oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich ( ust 2 ). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie , wójt , burmistrz lub prezydent miasta może , w drodze decyzji , nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. ( ust 3 )

W pełni zgodzić się należy z argumentami skargi, które wskazują na to, że uregulowanie wynikające z art. 29 ust 1 pkt 2 prawa wodnego ma charakter bezwzględny i nie jest uzależnione od tego czy na nieruchomości sąsiedniej wystąpi szkoda czy też nie. Takie naruszenie zakazu ustawowego może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego w wyniku, którego możliwe jest wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (alternatywny sposób załatwienia sprawy). Prowadzone postępowanie administracyjne powinno, zatem zmierzać do wyjaśnienia i ustalenia czy istnieją podstawy do nałożenia na właściciela obowiązków określonych w art. 29 ust 3 prawa wodnego. W tym artykule mowa o każdej zmianie stanu wód, która pociąga za sobą szkodliwe skutki dla sąsiednich nieruchomości. Ustawa prawo wodne dotyczy szeroko rozumianych "stosunków wodnych " a z wymienionymi w art. 29 ustawy nagannymi działaniami właściciela wobec gruntów sąsiednich wiąże określoną odpowiedzialność. Organ administracji ma, zatem obowiązek zastosować art. 29 ust 3 w przypadku stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 ust 1 pkt 1 i 2 a następnie nałożyć w drodze decyzji administracyjnej sankcję za spowodowanie zmiany stosunków wodnych. Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2007 r , sygn. akt II SA/KR 3049/03 , w którym wyjaśnił, że : zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 tej normy. Sankcja przewidziana w ust. 3 nie dotyczy natomiast sytuacji unormowanej w ust. 2, ponieważ unormowano tam obowiązki właściciela gruntu usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na skutek działań osób trzecich lub wskutek przypadku, niezależnie od woli właściciela gruntu. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

Oceniając dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie stwierdzić należy że organy nie zbadały należycie czy spełnione zostały przesłanki art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r prawo wodne do wydania decyzji, nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, w kontekście możliwego odprowadzania przez A.S. wód (ust. 1 pkt 2 ) na działkę skarżącego. Organy nie przeprowadziły kompleksowego postępowania a także nie dokonały prawidłowej wykładni powołanego przepisu ustawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne będą miały na względzie, że zakaz odprowadzania wód, o którym mowa w art. 29 ust 1 pkt 2 dotyczy głównie wód opadowych, które wskutek utwardzenia powierzchni nieruchomości, bądź jej zabudowy spływają na grunty sąsiednie, gdyż zmieniona jest powierzchni gruntu, w którą woda opadowa może wnikać w sposób naturalny. Odprowadzanie wód jest efektem działalności człowieka w przeciwieństwie do odpływu wód, który ma charakter naturalny. Właściciel nieruchomości przeprowadzający jakiekolwiek roboty budowane na swojej nieruchomości nie może do takiej sytuacji dopuścić, bowiem wody opadowe zobowiązany jest zagospodarować na własnym terenie.

Nie budzi wątpliwości i wynika bezpośrednio z ustaleń organu I instancji, dokonanych w oparciu o przeprowadzone dotychczas w niniejszej sprawie dowody, że przed wykonaniem zabudowania na dz. ew. nr [...], stanowiącej własność A.S. , kierunek spływu wody powierzchniowej był z SE na NW, tak jak na innych działkach. Po wybrukowaniu terenu, stanowiącego działkę nr ew. [...] oraz jego nadsypaniu nastąpiła zmiana spływu wody na kierunek z SE na NE, tj. w kierunku dz. ew. [...] , stanowiącej własność A.P. i z NE na SW , tj. w kierunku dz. ew. nr [...] . Nastąpiło to wbrew bezwzględnemu zakazowi z art. 29 ust 1 pkt 2 prawa wodnego. Ta okoliczność, choć ustalona przez organ nie została poddana prawidłowej ocenie, czym naruszono art. 107 § 3 kpa. To stwierdzone działanie właściciela wymaga reakcji ze strony organu.

Zdaniem organów, choć niezaprzeczalnie doszło do zmiany stanu wody na gruncie to jednak nie stwierdzono szkód na działce pana A.P. co miał potwierdzić w trakcie wizji w dniu 11 stycznia 2016 r jednym zdaniem sam właściciel działki stwierdzając: "brak jest szkód, bo rok był suchy". Takie rozumowanie organu jest błędne i powierzchowne, bowiem doszło do zakazanej i szkodliwej zmiany stosunków wodnych poprzez odprowadzanie wód a samo wydanie decyzji nakazującej w tych okolicznościach nie wymaga udowodnienia szkody. Jednocześnie analiza protokołu spisanego odręcznie w dniu 11 stycznia 2016 r " na okoliczność oględzin , rozprawy w terenie " ( k – [...] , dołączonego do uzupełnienia opinii sporządzonej przez biegłego z lutego 2016 r w aktach organu I instancji) nasuwa wątpliwości czy takie zdanie zostało przez skarżącego rzeczywiście wypowiedziane bowiem protokół nie zawiera takiej wypowiedzi. Zamiast tego skarżący A.P. wskazuje podczas oględzin w dniu 11 stycznia 2016 r że "przy większych , intensywnych opadach deszczu działka maja jest podtapiana wodą z działki Pana S . Szkodą według mnie jest podtapianie i zamakanie działki.... Po oględzinach w terenie sąsiad demontuje rynny i puszcza wodę z budynku w kierunku mojej działki. Śnieg z dachu spada na moją działkę"

We wniesionej skardze A.P. wskazał na konkretne szkody, jakie wystąpiły na jego gruncie a które wiąże z działaniami uczestnika A.S. i zmianą stanu wody na gruncie są to : - wykonanie podwyższonego wjazdu, które spowodowało skierowanie wody z drogi gminnej na posesję skarżącego, nadsypanie i podniesienie terenu działki [...] powoduje, że woda opadowa podczas gwałtownych deszczy spływa z drogi gminnej oraz z działki nr ew. [...] na działkę skarżącego. Konsekwencją tego było zalanie skarżącemu dwóch piwnic, zniszczony hydrofor i piec CO, które skarżący przekazał na złom, a w drugiej piwnicy zalane zostały płody rolne. Skarżący zmuszony był wykopać po ulewie w 2011 r w każdej piwnicy studnię chłonną, musiał nawieść żwir na podwórko oraz zdemontować starą opaskę betonową wokół budynku mieszkalnego i wykonać nową celem podwyższenia posesji i zabezpieczenia się przed wodami opadowymi, – woda i topniejący śnieg spływają z podniesionego terenu wybrukowanego bezpośrednio zalewając całą działkę nr [...], - A.S. od działki skarżącego wykonał płot ogrodzeniowy z desek betonowych, który jest usytuowany w ten sposób, że woda przedostaje się pod płytami betonowy oraz ponad nimi, zalewając działkę skarżącego niżej położoną.

Te podnoszone okoliczności wymagają zbadania w kontekście wydania ewentualnej decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Sporządzona w sprawie opinia biegłego mgr inż. M.J. z grudnia 2014 r wraz z uzupełnieniem opinii z lutego 2016 r zawiera informacje i sformułowania, które poddają w uzasadnioną wątpliwość wnioski, jakie wyprowadził z niej organ. Z jednej strony biegły we wnioskach uzupełnienia stwierdza, że wizja z dnia 11 stycznia 2016 r nie stwierdziła szkód na działce pana A. P a z drugiej strony biegły wskazuje, że nie można było sprawdzić odpływu do studni chłonnej ze względu na brak możliwości podniesienia pokrywy studni chłonnej przymarzniętej do podłoża. Stwierdzono jednak odpływ wody ze studzienki z kratka ściekową. Przy czym studnie chłonne wykonane zostały nielegalnie ( str. 1 i 2 uzupełnienia). W podstawowej opinii z grudnia 2014 r biegły jednoznacznie stwierdza, że na rowie przydrożnym został wykonany wjazd do zabudowań Pana A S. a podniesienie terenu na wysokość krawężnika powoduje zmianę kierunku spływu wody z drogi gminnej, która spływa na posesję Pana A. P. Rozwiązaniem problemu jest wykonanie wpustu ulicznego w ten sposób, aby spływająca woda spływała do rowu przydrożnego( str [...] opinii). Spływ wody po części działki nr [...] wybrukowanej kostka betonowa jest w kierunku działki Pana A. P. a wykonane odwodnienie liniowe o wymiarach 10 cm x10 cm nie odprowadza wody , ponieważ nie ma wykonanego odprowadzenia ( k – [...] opinii) Choć dobór korytek jest prawidłowy to wykonane korytka w przypadku opadów atmosferycznych występujących z mniejszym prawdopodobieństwem nie pomieszczą wody (k – [...] opinii), wykonana nakładka z perforowanej blachy w okresach zimowych i jesiennych ogranicza dopływ wody na skutek zatykania śniegiem lodem lub liśćmi ( k – [...] opinii

W kontekście przytoczonych wcześniej zarzutów skarżącego stwierdzić należy, że w opinii dokładnie nie wskazano i przekonująco nie oceniono jak stwierdzona zmiana kierunku spływu wód wpływa na działkę skarżącego. Chociaż kwestia ewentualnej legalizacji wykonanych studni chłonnych, czy też odwodnienia liniowego nie należy do przedmiotu niniejszego postępowania to jednak nie bez znaczenia dla oceny całości istniejących stosunków wodnych jest stwierdzona okoliczność, że studnie chłonne na działce A.S. wykonane zostały nielegalnie i nie zbadano czy funkcjonują prawidłowo. Nie wiadomo czy woda z działki Pana A.S. odprowadzana jest do tych studni chłonnych a jeśli nie to co się z nią dzieje.

Organy rozstrzygając w kwestii odpowiedzialności związanej ze zmianą stosunków wodnych ustalą przy pomocy wszelkich dopuszczalnych środków dowodowych, w tym oględzin nieruchomości i opinii biegłego, czy właściciel nieruchomości [...] ( na której doszło do zmiany stanu wody na gruncie ) odprowadza bądź odprowadzał wody na grunty sąsiednie to jest m. in. na dz. ew. [...] i w jaki sposób . Należy uzupełnić dotychczasową opinię bądź ponownie zlecić biegłemu jej sporządzenie. Następnie organy dokonają oceny dowodów i rozstrzygną czy jest potrzeba przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania stosownych urządzeń zapobiegających szkodom (np. odwodnienie, drenaż, studzienki chłonne, mur oporowy, korytka), ewentualnie gdzie i przez kogo mają być wykonane.

Wszystkie naprowadzone motywy sprawiły, że orzeczono jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a i 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 270) . O kosztach postepowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.