Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 581/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2004 r.; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz E. R. kwotę 200 zł (dwieście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 581/04

Uzasadnienie

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] marca 2004r. na podstawie art.105§1 kpa umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1950r. utrzymującego w mocy orzeczenie Urzędu Wojewódzkiego W. z [...] lutego 1950r. mocą którego uznano, że nieruchomość ziemska K. o pow.154 ha podpadała pod działanie art.2 ust.1 lit.e dekretu PKWN z 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. z 1945r. nr 3 poz.13/. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, iż nieruchomość ziemska K. o ogólnej powierzchni 154 ha stanowiła współwłasność B. R., W. W., J. Z. oraz A. W. i wyżej wymienionymi orzeczeniami uznano, że podpadała pod przepis art.2 ust.1 lit.e dekretu z 6 września 1944r.

W dniu 27 lipca 1950r. nastąpiło protokólarne przejęcie tego majątku na rzecz Skarbu Państwa. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń wystąpił spadkobierca B. R. - E. R.

Następnie Minister stwierdził, że "w aktach sprawy nie znalazł żadnego, prawnie przepisanego tytułu własności do nieruchomości K. tj. wyciągu z księgi wieczystej, aktów notarialnych nabycia nieruchomości czy też dokumentów odtworzonych sądownie", a E. R. nie udowodnił aby miał interes prawny w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] maja 1950r. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dokumentu własności przedmiotowej nieruchomości w dacie jej przejęcia. Jak wynika z jego twierdzeń dokumenty własności tej nieruchomości zaginęły w czasie wojny.

Pisma kierowane do Sądu Rejonowego w P. Wydział Ksiąg Wieczystych, do archiwum w M. nie przyniosły rezultatu i dlatego umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. R. na dowód, że jest stroną postępowania przedstawił postanowienia Sądu Rejonowego w P. sygn.akt. [...] z [...] stycznia 1994r. oraz Sądu Rejonowego w G. z [...] grudnia 1993r. sygn.akt [...] z których wynika, iż jest on spadkobiercą po swoich rodzicach: B. i A. R.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2004r. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2004r. wskazując, iż postanowienia spadkowe nie są tytułem własności do przedmiotowej nieruchomości a stwierdzają jedynie kto jest spadkobiercą po B. i A. R.

W skardze na tę decyzję E. R. przedstawił stan sprawy wskazując na bezprawne przejęcie gospodarstwa rolnego na cele reformy rolnej.

Nadto skarżący podniósł, iż akt własności został ojcu zabrany w czasie zatrzymania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art.134§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz.1270/ Sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2004r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz dające podstawę do wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt sprawy wniosek o zwrot 22,4 ha gruntów przejętych tym samym orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1950r. wnieśli spadkobiercy J. i M. Z. /k-1 akt administracyjnych/. Do wniosku dołączyli m.in. zaświadczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] listopada 1950r. z którego wynika, że J. Z. była współwłaścicielka przejętego majątku K. Również skarżący złożył wniosek o " zwrot nieprawnie zabranych obszarów lasów i zarośli " orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] maja 1950r. wraz z K. L. mężem wnuczki W. W. - współwłaściciela przejętego majątku. Organ mimo tak sformułowanych wniosków pochodzących od kilku osób wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia przy udziale tylko E. R. Z akt sprawy nie wynika dlaczego pozostali wnioskodawcy zostali pozbawieni udziału w tym postępowaniu. Brak jest w sprawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania i w związku z tym nie można określić jaki był zakres podmiotowy i przedmiotowy prowadzonego postępowania. W aktach sprawy brak jest wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń o przejęciu przedmiotowego majątku na cele reformy rolnej. Brak jest nie tylko zawiadomień o wszczęciu postępowania wszystkich jego uczestników a więc wnioskodawców i pozostałych następców prawnych współwłaścicieli przejętego majątku ziemskiego K. ale brak jest również innych czynności wskazujących na zapewnieniu stronom tego postępowania czynnego udziału o którym mowa w art.10 kpa. Jeżeli wniosek w sprawie przejętego majątku ziemskiego, stanowiącego współwłasność złożyło kilka osób, będących następcami prawnymi byłych współwłaścicieli, to są one uprawnione do udziału w postępowaniu, co oznacza obowiązek organu zapewnienia im czynnego udziału w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy nie wynika aby organ zwracał się do wszystkich wnioskodawców o przedstawienie dokumentów związanych z przejęciem przedmiotowej nieruchomości ziemskiej.

Brak udziału stron w postępowaniu bez ich winy stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art.145§1 pkt.4kpa a w konsekwencji podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art.145§1 pkt.1b w/w ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponadto organ skoncentrował się na poszukiwaniu księgi wieczystej przejętego majątku a pominął sprawę odszukania akt dotyczących przejęcia tegoż majątku a w szczególności orzeczeń w sprawie których prowadził postępowanie nieważnościowe. Akta te powinny zawierać decyzje o przejęciu oraz inne dokumenty, które pozwolą na ocenę ich legalności. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] marca 2004r. zapadły z naruszeniem art.7, 8 i 77§1 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skoro z przedstawionych przez strony dokumentów wynika jednoznacznie, że kwestionowane decyzje zostały wydane, to obowiązkiem organu jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego a w szczególności do odnalezienia tych decyzji i innych dokumentów związanych z przejęciem tego majątku ziemskiego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145§1 pkt.b i c oraz art.200 w/w ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.