Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 790/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 i 2 w zw. z art. 116a, art. 118
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant Przemysław Cieślarek po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej jako członka zarządu Miejskiego Towarzystwa A w P. w likwidacji za zobowiązania podatkowe powstałe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 790/13

Uzasadnienie

Pismem z dnia 27 maja 2013 r. J. S. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej J. S., jako członka zarządu Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji za zobowiązania podatkowe powstałe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 roku.

Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o odpowiedzialności podatnika, jako członka zarządu Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji z/s ul. A 3, [...] P., za zobowiązania podatkowe Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do września 2007r. (wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi).

Z ustaleń organu I instancji wynika, że zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja do września 2007 r. powstały gdy podatnik pełnił funkcję członka zarządu Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji, na którą powołany został uchwałą z dnia 4.12.2006r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż w toku prowadzonego postępowania nie zaistniały przesłanki negatywne odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe MTK w P. w likwidacji, o których mowa w art. 116 związku z art. 116a ustawy Ordynacja podatkowa.

We wniesionym odwołaniu strona podniosła naruszenia:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., dalej "O.p") w związku z przepisem art. 116a i przepisem art. 112 § l O.p. poprzez wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia w sytuacji, w której za zaległości podatkowe MTK w P. w likwidacji powinien odpowiadać w pierwszej kolejności nabywca majątku podatnika oraz przepisu art. 70 § l O.p. w związku z przepisem art. 118 § 1 tej ustawy poprzez doręczenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej w sytuacji, w której zobowiązanie wobec zobowiązanego uległo przedawnieniu, jak również upłynęło 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa;

- rażące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 poprzez nie poinformowanie strony o możliwości wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego w sprawie, przepisu art. 192 poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, w sytuacji gdy strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, przepisu art. 122 O.p. poprzez uchylanie się od wszechstronnego działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mniejszej sprawy, przepisu art. 180 § 1 O.p. poprzez brak zebrania przez organ kontroli skarbowej pełnego materiału dowodowego, mimo aktywnego udziału strony, wskazującej dowody i wnioskującej o ich przeprowadzenie, przepisu art. 187 § 1 O.p. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy oraz przepisu art. 188 O.p. poprzez pominięcie wniosków dowodowych strony, w sytuacji gdy przedmiotem dowodu były okoliczności istotne dla wyjaśnienia sprawy, a także art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, która w niniejszej sprawie przybrała cechy oceny dowolnej, w szczególności dotyczącej realnego wpływu strony na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w momencie "właściwym" w rozumieniu organu podatkowego, oraz czasu przeprowadzenia postępowania upadłościowego, wobec braku podjęcia choćby próby przesłuchania któregokolwiek z członków zarządu MTK w P. i przepisu art. 121 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów podatkowych.

Powołując się na treść art. 116 O.p. organ odwoławczy wskazał, że ziściły się pozytywne przesłanki przeniesienia poniesienia odpowiedzialności; w szczególności podniesiono, że zaległości podatkowe Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji w podatku od towarów i usług za okres od marca do września 2007 roku powstały w czasie gdy podatnik pełnił funkcję członka zarządu, co potwierdza protokół z Walnego Zebrania Sprawozdawczo Wyborczego Członków Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. z dnia 4.12.2006r. Wskazano także, że MTK w P. w likwidacji nie posiadało żadnego majątku, z którego w ocenie organu, istniałaby możliwość egzekucji należności Skarbu Państwa - w dniach 26.11.2007r., 10.09.2009 r. oraz 15.11.2012 r. spisane zostały protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego, do których informacji udzielał Z. G. Z protokołów tych wynika, że MTK w P. w likwidacji nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych ruchomości ani nieruchomości, nie zatrudnia pracowników etatowych, nie posiada środków transportu. Do podobnych wniosków odnośnie majątku Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. doszedł także Sąd Rejonowy dla Ł. –Ś. w Ł. w postanowieniu z dnia [...] r. sygn.akt.[...] wydanym w związku ze złożeniem przez MTK w P. wniosku o ogłoszenie upadłości. Wg ustaleń tymczasowego Nadzorcy Sądowego wyznaczonego przez Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. wynika, że nadzień 31.12.2007r. majątek Towarzystwa wynosił 3.296zł, jednak była to jedynie kwota należności niezapłaconej przez dłużnika.

W odniesieniu do przesłanek negatywnych organ zaś stwierdził, że podatnik mógł się uwolnić od odpowiedzialności za zaległości podatkowe wskazując majątek z którego możliwa byłaby egzekucja, czego w toku postępowania nie uczynił. Wskazał wprawdzie, że majątek MTK został przejęty przez [...] Towarzystwo Koszykówki w P. i właśnie na ten podmiot w jego ocenie winna zostać przeniesiona odpowiedzialność ze względu na treść art. 112 O.p. Organ uznał te wskazówki za niezasadne. W toku postępowania ustalono, że w KRS figurują oba podmioty, tj. MTK w P. w likwidacji pod nr 140209 oraz [...] Towarzystwo Koszykówki pod nr 288053. Z informacji zawartych w KRS wynika, iż ostatnia zmiana dotycząca Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji została wprowadzona w dniu 27.06.2012r., kiedy do KRS wprowadzono informację o podjęciu w dniu 29.02.2012r. przez Walne Zebranie Członków Miejskiego Towarzystwa Koszykówki w P. w likwidacji uchwały nr l o likwidacji stowarzyszenia. Jednocześnie na likwidatorów wyznaczeni zostali dotychczasowi członkowie Zarządu, w tym m.in. J. S. W ocenie organu z powyższego wynika, że Miejskie Towarzystwo Koszykówki w P. podjęło uchwałę o likwidacji lecz fakt ten nie może być uznany za tożsamy z przejęciem tego podmiotu przez inny podmiot.

W ocenie organu nie budzi również wątpliwości, że strona nie wykazała, by wniosek o ogłoszenie upadłości Towarzystwa został złożony we właściwym czasie. Organ wskazał, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że stosowny wniosek został pierwotnie złożony przez Towarzystwo w dniu 15.11.2007r., a następnie uzupełniony i poprawiony w dniu 11.12.2007r. i właśnie ta data została uznana przez Sąd Rejonowy dla Ł. Ś. Sąd Gospodarczy, XIV Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych za datę wniesienia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak postanowieniem z dnia 4.02.2008r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości uznając, iż został on złożony zbyt późno - w wyniku postępowania upadłościowego nie było możliwości uzyskania środków, które pozwoliłyby na zaspokojenie choćby częściowe wszystkich wierzycieli oraz pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Wobec powyższego organ uznał, iż nie może być wątpliwości, że wniosek o ogłoszenie upadłości MTK został złożony zbyt późno. Odwołując się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz art. 10 i art. 21 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze wskazał, że aby stwierdzić uchybienie przez członka zarządu obowiązkowi zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości niezbędne jest wykazanie zaprzestania wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym ważne jest, by nie miało to charakteru przejściowego (krótkotrwałego), albo że zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku oraz wykazanie, że zarząd (członek zarządu) nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 14 dni od dnia, w którym się o istnieniu przesłanek upadłościowych dowiedział lub mógł i powinien się dowiedzieć. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy organ wskazał, że od 2006 roku MTK systematycznie nie płaciło składek na ZUS, a najstarsze zaległości wobec organów podatkowych oraz wypłatach wynagrodzeń pochodzą jeszcze z 2005 r. Również pozostałe zaległości Towarzystwa wobec innych podmiotów datują się na okres od 2005 roku i opiewają na łączną kwotę ponad 1.000.000, 00 zł.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia zobowiązania organ stwierdził, że należy odróżnić przedawnienie, o którym mowa w przepisie art. 118 ustawy O.p. od przedawnienia, o którym mowa w przepisie art. 70 § 1 tej samej ustawy. Z treści art. 118 O.p. jednoznacznie wynika, iż organy podatkowe mają 5 lat (liczone od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa) do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Z tych wszystkich względów Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W skardze z dnia 27 maja 2013 r. pełnomocnik J. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270) – w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd ocenił, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, zatem podlega oddaleniu.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia zobowiązania Sąd stwierdza jego bezzasadność w świetle art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. W analizowanej sprawie chodzi o zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesięczne okresy podatkowe od maja do września 2007 r. Zaległość podatkowa (z uwagi na terminy płatności podatku VAT określone w art.103 ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług; (t.j. Dz.U.2011.177.1054 ze zm.) za wskazane miesiące powstała w 2007 r. i tu termin początkowy, od którego należy liczyć przedawnienie to 31.12.2007 r. Okres 5 – letni przedawnienia upłynąłby zatem 31.12.2012 r. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana 27 grudnia 2012 r., a więc przed upływem terminu przedawnienia. Stanowisko powyższe jest ugruntowane w orzecznictwie, w szczególności w wyroku z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I FSK 1025/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z art. 118 § 1 O.p. nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Chodzi o decyzję organu pierwszej instancji, gdyż to ona kształtuje stosunek zobowiązaniowy osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika. Ewentualna decyzja organu odwoławczego nie ustala już tegoż zobowiązania, a jest jedynie przejawem kontroli poprawności tego ustalenia. Dodatkowo w uchwale dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I FPS 5/07 NSA stwierdził, iż pojęcie wydania decyzji, określonej w przepisie art. 118 § 1 nie oznacza jej doręczenia. Określenie "wydanie decyzji" odnieść należy do jej sporządzenia w ustawowo przewidzianej formie, natomiast sporządzenie decyzji oznacza między innymi jej podpisanie przez osobę upoważnioną i opatrzenie datą wydania.

Przechodząc do meritum przypomnieć należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 116 § 1 i 2 w zw. z art. 116a oraz w zw. z art. 107 i art. 108 Ordynacji podatkowej, określające przedmiotowy, jak i podmiotowy, zakres odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika, dla wskazanej w tych przepisach kategorii osób trzecich.

Zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p., w myśl którego za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Powołany przepis w § 2 zastrzega dodatkowo, iż odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Z punktu widzenia przedmiotowej sprawy istotny jest zapis art. 116a O.p. stanowiący, iż za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepisy art. 116 stosuje się odpowiednio.

Powyższe oznacza, iż członkowie organów zarządzających osób prawnych innych niż spółki kapitałowe (wymienione w art. 116 O.p.), ponoszą odpowiedzialność całym swoim majątkiem, solidarnie z osobą prawną, za jej zaległości podatkowe wynikające ze zobowiązań powstałych w okresie, w którym pełniły obowiązki członków zarządu. Warto przy tym podkreślić, iż odpowiedzialność osób trzecich ma charakter akcesoryjny i następczy, gdyż nie może powstać bez uprzedniego powstania obowiązku wobec pierwotnego dłużnika. Odpowiedzialność jest w tym zakresie ściśle powiązana z tym obowiązkiem.

Powołana regulacja znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż ze sformułowania zawartego w zdaniu drugim powołanego przepisu art. 116a O.p. (o odpowiednim stosowaniu art. 116) nie wynika, że w odniesieniu do członków organu zarządzającego stowarzyszenia należałoby stosować inne przesłanki odpowiedzialności niż przewidziane w art. 116 § 1 i § 2 tejże ustawy. W ocenie Sądu ustawodawca nie wyłączył stowarzyszeń z ogólnego pojęcia "innych osób prawnych", toteż normy z art. 116 § 1 i 2 mają w stosunku do organów zarządzających takiej osoby bezpośrednie zastosowanie. Nie zachodzą też podstawy prawne do twierdzenia, że pojęcie zarządu spółki jest znaczeniowo inne niż pojęcie zarządu stowarzyszenia. Tożsame stanowisko można odnaleźć w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 20.12.2006 r., sygn. akt I FSK 312/06; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12.06.2008 r., sygn. akt ISA/Ol 138/08; wyrok WSA w Kielcach z dnia 28.05.2009 r., sygn. akt ISA/Ke 97/09; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27.05.2008 r., sygn. akt ISA/Bd 137/08).

Nie budzi zatem wątpliwości Sądu stwierdzenie organów podatkowych, iż Miejskie Towarzystwo Koszykówki w P. w likwidacji spełnia kryterium "innej osoby prawnej" w rozumieniu art. 116a O.p. w zw. z art. 116 O.p., bowiem posiada osobowość prawną, którą nabyło z momentem wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (nr KRS [...]), zaś w świetle art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach, stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Przechodząc do kwestii ziszczenia się w niniejszej sprawie pozytywnej przesłanki umożliwiającej orzeczenie o odpowiedzialności członków zarządu stowarzyszenia Sąd stwierdza, że wykładnia pozytywnej przesłanki odpowiedzialności podatkowej, jaką jest "pełnienie obowiązków członka zarządu" nakazuje rozumieć ją jako okres, na który powołano członka zarządu do sprawowania przez niego funkcji, czyli realizacji praw i obowiązków związanych z byciem członkiem zarządu. Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 24 marca 2010 r. (sygn. akt I FSK 398/09), iż odczytując znaczenie językowe użytych określeń, z uwzględnieniem celu przepisu, w którym akcentuje się fakt "pełnienia" obowiązków członka zarządu a nie ich "wykonywanie", oznacza to od strony podmiotowej, że chodzi o zajmowanie stanowiska od momentu powołania do dnia odwołania. Pełnienie obowiązków oznacza zatem posiadanie legitymacji do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z zajmowaną funkcją, co nie koniecznie musi wiązać się z faktycznym (rzeczywistym) ich wykonywaniem.

Wobec powyższego przyjęcie przez skarżącego w dniu 4 grudnia 2006 r. funkcji członka zarządu MTK w P. zobowiązywało go do dołożenia należytej staranności w wykonywaniu związanych z tą funkcją obowiązków, wynikających ze statutu stowarzyszenia i powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Prowadzenie spraw osób trzecich, a w szczególności zarząd ich majątkiem, niewątpliwie wymaga należytej staranności, stąd brak możliwości w jej dołożeniu, czy to z przyczyn zależnych czy niezależnych od skarżącego wymagał, dla uwolnienia się od odpowiedzialności, złożenia wyraźnej (stanowczej) rezygnacji z prowadzenia tych spraw (podobnie WSA w Lubinie w wyroku z dnia 14.12.2005 r., sygn. akt I SA/Lu 347/05.).

W tym miejscu wypada również wskazać, że określając termin powstania zobowiązania, trzeba mieć na uwadze, że w przypadku podatku od towarów i usług rozliczanego w stosunku miesięcznym - zobowiązania powstałe (ukształtowane) na dzień upływu terminu płatności tegoż podatku, czyli 25 dzień następujący po miesiącu obejmującym zdarzenia rodzące obowiązek podatkowy z tytułu tego podatku, które z upływem tego terminu nie zostały uiszczone, stają się zaległościami podatkowymi. A zatem organy prawidłowo uznały, iż zarówno zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2007 r., jak i odsetki za zwłokę powstały w czasie, w którym skarżący był członkiem zarządu stowarzyszenia. Na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy nie budzi także wątpliwości zaistnienie przesłanek zastosowania normy art. 108 O.p., tj. bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec stowarzyszenia (podatnika). Skoro bowiem brak było majątku, z którego mogła być prowadzona egzekucja, czego dowodzą wskazane przez organ okoliczności, m. in. spisane w dniu 26 listopada 2007 r. oraz 10 września 2010 r. "Protokoły o stanie majątkowym zobowiązanego", z których wynika, że stowarzyszenie nie posiada majątku, nie zatrudnia etatowych pracowników, nie posiada środków transportowych (samochód został sprzedany na licytacji komorniczej w listopadzie 2007 r.), a organ w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie ustalił żadnego majątku ruchomego i nieruchomego należącego do MTK w P. postępowania egzekucyjne stało się bezskuteczne.

Oceniając z kolei, czy w przedmiotowej sprawie zaistniały wskazane w art. 116 O.p. przesłanki egzoneracyjne wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe stowarzyszenia to w pierwszej kolejności należy wskazać, iż w tym wypadku przepis art. 116 § 1 O.p. wyraźnie przesuwa ciężar dowodu na podatnika, o czym świadczy sformułowanie "niewskazanie przez członka zarządu". Nie ulega zatem wątpliwości, iż to podatnik winien był wykazać aktywność w kierunku wskazania dowodów potwierdzających istnienie jednej (lub obu) okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe stowarzyszenia, powstałe w czasie, kiedy wchodził w skład jego zarządu. Pogląd o spoczywaniu na członku zarządu ciężaru wykazania okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki (tym samym i stowarzyszenia) jest ugruntowany w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym (por. wyroki NSA: z 11.02.2003 r., sygn. akt SA/Łd 1006/01, z 6.03.2003 r., sygn. akt SA/BD 85/03, z 8.04.2003 r., sygn. akt II SA /Łd 1959/01, z 26.10.2005 r., sygn. akt I FSK 192/05 i z 18.11. 2005 r., sygn. akt FSK 2548/04, sygn. akt I SA/Gd 1420/13 z 3.09.2013, sygn. akt I SA/Wr 748/13 z 30.08.2013 r.).

Okolicznościami, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego we właściwym czasie lub nie zgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań bez winy członka zarządu lub wskazanie mienia osoby prawnej, z którego egzekucja może być prowadzona.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że wniosek o ogłoszenie upadłości MTK w P. złożyło w dniu 15 listopada 2007 r., uzupełniając go następnie w dniu 11 grudnia 2007 i właśnie ta data została uznana za datę złożenia wniosku przez Sąd Rejonowy dla Ł. Ś., XIV Wydział Gospodarczy, który postanowieniem z dnia [...]r. oddalił wskazany wniosek. Sąd wskazał, że wniosek został złożony zbyt późno – w wyniku postępowania upadłościowego nie było możliwości uzyskania środków, które pozwoliłyby choćby na częściowe zaspokojenie wierzycieli oraz pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Sąd stwierdził, że celem tego postępowania nie może być likwidacja majątku dłużnika dla samej likwidacji, a więc w sytuacji, która dotyczyła MTK w P. postępowanie takie co do zasady nie powinno być wszczęte.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podziela pogląd zaprezentowany przez organy podatkowe, iż w sytuacji, gdy zaległości MTK w P. w płatnościach wobec różnych podmiotów, w tym ZUS, organów podatkowych, osób fizycznych czy nawet wypłatach wynagrodzeń datują się już od 2005 r. i opiewają na łączną kwotę ok. 1 mln zł nie można mieć wątpliwości, że strona, jako członek zarządu nie dopełniła swego obowiązku i nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 – Prawa upadłościowego i naprawczego, dłużnik (a więc reprezentujący go członek zarządu) jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Z kolei zgodnie z art. 10 i 11 powołanej ustawy, upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art.10), przy czym dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust.1). Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2).

Sąd zwraca uwagę, że w przypadku wskazywania przesłanek dotyczących odpowiedzialności lub braku winy, członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu finansów kierowanej przez siebie spółki, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (por. uchwała NSA sygn. akt II FPS 3/09). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów. W ocenie Sądu, członek zarządu podejmując się pełnienia tej funkcji, zobowiązany jest posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające mu na zarządzanie nie tylko w interesie spółki, jej wspólników czy też zatrudnianych pracowników, ale również ochronę interesów wierzycieli. Sąd również podziela stanowisko zawarte w powyższej uchwale NSA, że badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. W realiach niniejszej sprawy trudno jest kwestionować wiedzę skarżącego o stanie finansów stowarzyszenia już choćby na podstawie faktu podpisania przez niego bilansu zysków i strat, wykazu wierzycieli na dzień 30 września 2007 r. Dodatkowo należy wskazać, że we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego na 30 września 2007 r. wskazano, że za 2005 rok MTK uzyskało ujemny wynik finansowy w kwocie netto 900.930,38 zł. W bilansie za 2006 r. zaś również wykazano stratę w wysokości 1.461.629,76 zł. Już choćby te dane świadczą o posiadaniu przez skarżącego wiedzy o fatalnej kondycji finansowej stowarzyszenia.

Nie zasługuje na aprobatę również zarzut naruszenia przez organ art. 112 O.p. Należy przyznać rację organom podatkowym, że z akt niniejszej sprawy w żaden sposób nie wynika, że majątek MTK w P. w likwidacji został przejęty przez [...] Towarzystwo Koszykówki w P. W Krajowym Rejestrze Sądowym figurują oba te podmioty oddzielnie, a ostatnia zmiana dotycząca MTK dotyczy podjęcia przez Walne zgromadzenie Członków MTK w P. w likwidacji w dniu 29 lutego 2012 r. uchwały nr 1 o likwidacji stowarzyszenia. Jednocześnie na likwidatorów wyznaczając dotychczasowych członków zarządu, a więc również skarżącego. Zgodnie z pkt 1 rozdziału VI statutu MTK w uchwale o likwidacji należy wskazać cel na jaki przeznaczony zostanie majątek, lecz jego wskazanie nie jest równoznaczne z przejęciem stowarzyszenia przez inny podmiot, a tym samym jak trafnie zauważył organ brak jest podstaw do dochodzenia zaległości podatkowych MTK w P. w likwidacji od innego podmiotu.

Za niezasadne należało również uznać zarzuty skargi dotyczące zasad postępowania podatkowego. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzono w sposób wyczerpujący.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ działał na podstawie i w granicach prawa, nie naruszył zatem zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zupełności postępowania podatkowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz właściwego prowadzenia postępowania dowodowego (art. 180 § 1, art. 188 O.p.), gdyż materiał dowodowy został należycie zebrany, organ wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, zaś przyjęte rozstrzygnięcie mieści się w ramach swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 O.p. Oznacza ona, że organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Rozpatrzeniu podlegają więc nie tylko poszczególne dowody odrębnie, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Istotny staje się zatem tzw. punkt widzenia, który w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu.

Nawiązując z kolei do podniesionego zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ odwoławczy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wskazać należy na pkt 2 sentencji uchwały NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005/4/66). Stwierdzono w nim, że "naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 O.p jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi zatem przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji, jedynie wtedy, gdy mogło może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie do takiego naruszenia nie doszło, a nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że strona skarżąca powołując się na wskazane naruszenie nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów mogących uzasadnić swoje twierdzenia.

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

AK.