Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 517/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 5  pkt 1  lit. a,  art. 17  ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2021 r. w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].RSZ, Wójt Gminy K. odmówił K. M. (skarżącemu) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę - I. M.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała – jak wynika z przedłożonego orzeczenia lekarskiego – w 2001 r., a więc w okresie późniejszym, niż wskazuje art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 - dalej "u.ś.r.").

Po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 17 ust. 1, 1b i ust. 5 pkt 1 lit. a i b u.ś.r. organ odwoławczy zakwestionował zaistnienie przesłanki negatywnej wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego na jego kanwie. SKO wskazało jednak, że wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane ze względu na brak przesłanki pozytywnej, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., t.j. brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę sprawująca opiekę a sprawowaną nad osoba niepełnosprawną, a nadto zaistnienie przesłanki negatywnej opisanej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., t.j. okoliczność, iż skarżący ma ustalone prawo do zasiłku stałego. Organ wyjaśnił definicję pojęcia całkowitej niezdolności do pracy na wynikające z art. 6 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 – dalej "u.p.s."), wskazał, że do zasiłku stałego skarżący uprawniony jest od 2006 r., toteż nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności opieki nad matką (orzeczenie lekarskie o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności wydano w 2001 r.), ani też jego niepodejmowanie z zatrudnienia nie jest związane z tą opieką, ale z pobieraniem zasiłku stałego. Stwierdził, że w orzeczeniu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego nie wykluczono skarżącego całkowicie z rynku pracy, wskazując na potrzebę odpowiedniego zatrudnienia – pracy zawodowej w warunkach pracy chronionej. Wskazał nadto, że zasiłek stały nie został objęty hipotezą art. 27 ust. 5 u.ś.r., toteż nie jest możliwe dokonanie wyboru pomiędzy tym świadczeniem, a świadczeniem pielęgnacyjnym.

W skardze z dnia [...] marca 2021 r. K. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Podniósł, że sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, opisując dolegające jej schorzenia i podkreślając, że jest jej jedynym opiekunek. Wskazał, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z zasiłku stałego, czego nie uczynił przed złożeniem wniosku z uwagi na to, iż zasiłek stanowi jego jedyne źródło utrzymania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzające ją rozstrzygnięcie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postepowania w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej "p.p.s.a.")

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Istota problemu prawnego w niniejszej sprawie polega na konieczności wyjaśnienia, czy - po pierwsze - wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga załatwienia odmownego w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano). Przepis powyższy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Po drugie rozstrzygnięcia wymagało, czy w okolicznościach sprawy zasadne jest stanowisko organu odwoławczego co do tego, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Powyższa przesłanka wynika wprost z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w tym przepisie podmiotom jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Dla porządku stwierdzić należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska wobec stwierdzonej przez Wójta negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Sąd podziela w tym zakresie pogląd organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności matki skarżącego. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa).

Z uwagi na przeniesienie osi sporu na inne zagadnienie uznać można, że kwestia powyższa przestała być istotna w niniejszej sprawie i nie ma już potrzeby szerszego odnoszenia się do niej.

Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek skarżącej oparta została wyłącznie na językowej wykładni treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Organy obu instancji uznały, że okoliczność, iż osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do zasiłku stałego, wyłącza możliwość uzyskania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawną matką.

Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącego jest osobą legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. z dnia [...] sierpnia 2001 r. o zaliczeniu jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Skarżący jest zaś osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w L. z dnia [...] października 2020 r.), uprawnioną do zasiłku stałego od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] października 2023 r. (decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] października 2020 r., nr [...]).

Rozważając zaistniały spór w zakresie, w jakim odnosi się on do okoliczności pobierania przez skarżącego zasiłku celowego, wskazać należy najpierw za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi (wyrok z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. II SA/Łd 118/21, w dniu orzekania przez tut. Sąd nieprawomocny, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przy niezmienionej jego treści, budzi obecnie liczne rozbieżności interpretacyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji i wymaga pilnej interwencji legislatywy oraz dostosowania brzmienia tegoż przepisu do aktualnych warunków społecznych w Polsce. Stan niepewności prawa i sytuacji prawnej, będących konsekwencją tych rozbieżności interpretacyjnych, pogłębia dodatkowo wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., SK 2/17, w którym TK stwierdził, że "art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej".

Mając na względzie to, że powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczył prawa do renty z uwagi na sformułowany w skardze konstytucyjnej wniosek o zbadanie konstytucyjności w tym zakresie, najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, opowiadające się za przyznaniem uprawnionemu prawa wyboru świadczeń, dla którego reprezentatywne są np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19, z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, z 10 sierpnia 2020 r., I OSK 487/20, z 18 sierpnia 2020 r., I OSK 659/20, z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20, z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20, z 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20, z 24 lutego 2021 r., I OSK 2478/20 i I OSK 2511/20, a także przykładowo wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 stycznia 2020 r., IV SA/Po 824/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 20 lutego 2020 r., II SA/Rz 1265/19 (dostępne jw.), a także to, że ustawodawca w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie wprowadza gradacji wskazanych świadczeń, zasadne jest rozszerzenie argumentacji Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych na gruncie niniejszej sprawy, w której - z uwagi na przyznany zasiłek stały - odmówiono skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W obecnych warunkach ograniczenie się do wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej, w tym zasady równości, nakazującej w ten sam sposób traktować podmioty znajdujące się w tej samej sytuacji, jeśli brak jest dostatecznych przesłanek do różnicowania ich sytuacji. Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest zatem prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Intencją ustawodawcy było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w obecnych realiach – jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej. Wszak zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (tak w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego: z 9 marca 1988 r., U 7/87; z 6 maja 1998 r., K 37/97; z 20 października 1998 r., K 7/98; z 17 maja 1999 r., P 6/98; z 4 stycznia 2000 r., K 18/99; z 18 grudnia 2000 r., K 10/00; z 21 maja 2002 r., K 30/01; z 28 maja 2002 r., P 10/01 oraz z 18 marca 2014 r., SK 53/12). Brak jest przesłanek uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19, także wyrok NSA z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19, dostępne jw.).

Relewantną cechą osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest fakt rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ukształtowane orzecznictwo, które aprobuje także sąd w składzie orzekającym, stoi na stanowisku, że nie ma przesłanek, aby różnicować sytuację opiekunów osób niepełnosprawnych polegającą na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., szczególnie w sytuacji, gdy jest ono niższe (por. wyroki WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2020 r., II SA/Gl 1141/19; WSA w Olsztynie z 18 lutego 2020 r., II SA/Ol 996/19; WSA w Poznaniu z 18 czerwca 2020 r., IV SA/Po 627/20, dostępne jw.).

Wprowadzenie różnicowania opiekunów ze względu na pobierane świadczenie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. narusza zasadę równości wobec prawa, szczególnie z uwagi na to, że wolą ustawodawcy było, aby udzielać wsparcia osobie pozbawionej źródła dochodów w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 czerwca 2020 r., IV SA/Po 627/20, dostępny jw.).

W sytuacji zgłoszenia przez osobę uprawnioną do zasiłku stałego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organ administracji powinien jednoznacznie ustalić, czy zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, i czy jedyną przeszkodą jest otrzymywanie zasiłku stałego. Jeżeli postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest otrzymywanie zasiłku stałego, organ powinien przed wydaniem decyzji poinformować skarżącego o konieczności dokonania wyboru świadczenia i podjęcia odpowiednich działań, w tym o konieczności złożenia wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały, co wynika z art. 9 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie zaś do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Wskazać należy, że w orzecznictwie dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., I OSK 2257/16, dostępne jw.). Wskazuje się także, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1987/15, dostępny jw.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Co więcej, ten sam organ – Wójt Gminy Kikół – jest właściwy w sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (por. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Po 158/19; WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r., IV SA/Wr 360/19; WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2019 r., II SA/Ol 897/19; WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., II SA/Bk 322/20; WSA w Łodzi z 2 grudnia 2020 r., II SA/Łd 706/20, dostępne jw.).

Na gruncie tej sprawy za wadliwy zatem uznać należy prezentowany przez organ II instancji pogląd, wedle którego przyznanie skarżącemu zasiłku stałego wyklucza przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego w ogóle. Konsekwencją błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. było jego wadliwe zastosowanie, W niniejszej sprawie, w konsekwencji błędu interpretacyjnego, organy zaniechały realizacji ciążących na nich obowiązków informacyjnych wobec skarżącego, wynikających z art. 9 i 79a k.p.a. Zaniechanie tych działań czyni wadliwą, bo przedwczesną, odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.

Wadliwość decyzji organów obu instancji znajduje nadto podstawę w niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego w kontekście pozytywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ odwoławczy kategorycznie bowiem przesądził, że w sprawie brak jest związku przyczynowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego sprawującego opiekę a sprawowaną opieką nad osobą niepełnosprawną.

W zakresie, w jakim wypowiedział się co do okoliczności ewentualnej rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką, organ prawidłowo wywnioskował, że porównanie dat zaliczenia jego matki do znacznego stopnia niepełnosprawności (2001 r.) a uzyskania przez niego zasiłku stałego z tytułu zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (2006 r. – k. 12 akt adm. II instancji) świadczy o braku przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką. W okresie 5 lat dzielących oba zdarzenia skarżący był bowiem osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, brak jest zaś w aktach sprawy dowodów na to, by zaliczenie jego matki do znacznego stopnia niepełnosprawności w roku 2001 spowodowało rezygnację skarżącego z ewentualnego zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad nią.

W zakresie jednak wystąpienia przesłanki sytuacyjnej w postaci niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej twierdzenie organu uznać należy za pozbawione podstaw. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy ustalenie tej okoliczności powinno bowiem poprzedzać, po pierwsze, zobowiązanie skarżącego do podania, czy i gdzie (wskazać konkretnego pracodawcę) miał możliwość zatrudnienia się w warunkach pracy chronionej, a pracy tej nie podjął z uwagi na sprawowanie opieki nad matką. Ponadto zasadnym byłoby zwrócenie się do właściwego z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącego powiatowego urzędu pracy o nadesłanie informacji, czy były (począwszy od okresu rozstrzyganego) i czy są oferty pracy dla skarżącego, tj. osoby zdolnej do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej. Zauważyć bowiem należy, na co uwagę zwrócił zresztą organ odwoławczy, że orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego nie wyklucza go całkowicie z rynku pracy, ale wskazuje na potrzebę odpowiedniego zatrudnienia – pracy zawodowej w warunkach pracy chronionej. Dopiero ustalenie powyższych okoliczności będzie skutkowało możliwością stwierdzenia, czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia w takiej formie, pomimo jego dostępności (gotowości danego zakładu pracy do zatrudnienia skarżącej w okresie złożenia wniosku i w okresie ponownego rozpoznawania sprawy).

Reasumując, w ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył, obok art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., co wyjaśnione zostało wcześniej, również art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, nie wyjaśnił bowiem zasadniczych okoliczności rzutujących na możliwość stwierdzenia zaistnienia przesłanki sytuacyjnej, o której mowa w art. 17 ust. 1 in fine u.ś.r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną.