Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 2000/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5a ust 4
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: art. 5 a ust 4
journal: Dz.U. 2005 nr 31 poz 264
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi I. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. po rozpatrzeniu odwołania I. O. utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006.

Decyzja niniejsza została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 5a ust. 4 ustawy dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31 poz. 264, ze zm.), art. 5 ust. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

I. O. ubiegając się o płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 złożyła w dniu 15 czerwca 2006 r. wniosek o przyznanie płatności na rok 2006 wraz z dwoma załącznikami graficznymi zawierającymi szkic działek rolnych objętych wnioskiem. We wniosku tym zadeklarowała trzy działki rolne A (pastwisko trwałe o pow. 29,00 ha), B (trawa o pow. 5,44 ha) i C (trawa o pow. 0,56 ha) zlokalizowane na działkach ewidencyjnych nr [...] i[...] położone w obrębie ewidencyjnym J. , gmina K. , powiat kłodzki, województwo [...]. W ramach wniosku zadeklarowała do płatności ONW grunty rolne o łącznej powierzchni 35 ha. Podczas kontroli krzyżowej stwierdzono, że działka Nr [...] została objęta również wnioskiem J. Z. . Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wezwał producentów rolnych do złożenia wyjaśnień. I. O. oświadczyła, że od 2004 r. jest posiadaczem samoistnym spornej działki i nie jest ona obciążona prawem najmu lub dzierżawy lub innej formy użytkowania na rzecz jakichkolwiek osób. Na dowód tego Strona dołączyła kopie wypisu z rejestru gruntów oraz kopie zawiadomienia Sądu Rejonowego – Wydział Ksiąg Wieczystych ([...] ).

Druga strona konfliktu kontroli krzyżowej J. Ż. w odpowiedzi na wezwanie dostarczył w dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. korektę wniosku wraz z oświadczeniem, w którym wyjaśnia, że działkę ewidencyjną nr [...] użytkuje od 18 lat a zadeklarowane we wniosku uprawy zgodne są z faktycznym stanem użytkowania tej działki.

W dniu [...] r. I. O. dostarczyła kolejne wyjaśnienia i przedstawiła pismo z [...] r. adresowane do K. Z. , zakazujące użytkowania działki nr [...] i zawiadomienie Komendy Policji w K. z dnia [...] r. o popełnieniu przestępstwa

W kolejnych pismach skierowanych do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. I. O. podtrzymała swoją deklarację z wniosku oraz dostarczyła nowe wyjaśnienia i dokumenty. Wśród nich znajdowało się oświadczenie Z. O. o wykaszaniu pastwisk na powierzchni około 37 ha na działce Nr [...] oraz oświadczenie H. O. o prowadzeniu na własny rachunek wspólnie z I. O. gospodarstwa rolnego położonego w gminie M oraz gminie K. . A także zlecenie z dnia [...] r. o wyznaczeniu granicy pomiędzy działkami nr [...] a działką nr [...] skierowane do Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w W. Pracownia nr 3 w K. i pismo z [...] r. skierowane do J. Z. , informujące o nabyciu działki Nr [...] przez H. i I.O. oraz zakazie jej użytkowania i podjęciu dodatkowych kroków w przypadku dalszego wchodzenia na tą działkę.

I. O. przekazała również Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w K. dokumenty, w których poinformowała o zawiadomieniu Komendy Powiatowej Policji w K. o zniszczeniu przez J. Z. trawy na działce Nr [...]

Równocześnie Strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zniszczeniu przez J. Z. w grudniu 2006 r. trawy na pastwisku na obszarze około 7 ha oraz w lutym 2007 r. na obszarze około 6 ha.

Ponadto [...] r. I. O. poinformowała i przekazała kopie pisma Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. o skazaniu J. Z. za popełnione czyny, między innymi za niszczenie trawy na działce ewidencyjnej nr [...] .

Nadto w dniach 29-30 czerwca 2013 r. przeprowadzono kontrolę w terenie w obecności Z. O. – osoby upoważnionej przez I. O. (producenta rolnego). Kontrola w gospodarstwie skarżącej nie stwierdziła nieprawidłowości. Wyniki kontroli udokumentowane zostały w protokole z czynności kontrolnych. Z danych raportu z kontroli wynikało, że:

A – zadeklarowanej jako łąki trwałe i pastwiska o deklarowanej pow. 29,00 ha – stwierdzono łąki trwale i pastwiska o powierzchni 21,77 ha zastosowano kody błędu DR13+, DR6

B – zadeklarowanej jako trawy na gruntach ornych o deklarowanej pow. 5,44 ha – stwierdzono trawy na gruntach ornych na powierzchni 5,44 ha zastosowano kod błędu D6

C – zadeklarowanej jako trawy na gruntach ornych o deklarowanej pow. 0,56 ha – stwierdzono trawy na gruntach ornych na powierzchni 0,30 ha zastosowano kod błędu DR13+.

Jednak w związku ze stwierdzeniem w kodach błędu DR6 na działce ewidencyjnej nr [...] na której zadeklarowano działki rolne A i B w "uwagach inspektora" osoby wykonujące kontrolę rozpisały stwierdzone uprawy oraz oznaczyły ich miejsce występowania na mapie.

Dlatego też stwierdzono następujące uprawy: pastwisko składające się z 6 odrębnych części o łącznej powierzchni 7,21 ha, żyto składające się z 2 odrębnych części o łącznej powierzchni 2 ha, owies na powierzchni 9,88 ha, koniczyna biała na powierzchni 1,03 ha, teren zaorany na powierzchni 7,09 ha, truskawki składające się z 4 odrębnych części o łącznej powierzchni 2,60 ha, maliny składające się z 3 odrębnych części o łącznej powierzchni 0,56 ha.

Organ wyjaśnił, że nieprawidłowość nazwana kodem DR13+ oznacza, że zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej podczas kontroli na miejscu. Natomiast kod DR6 oznacza, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy. Stwierdzona uprawa należy do tej samej lub wyższej grupy płatności niż uprawa deklarowana.

Mając na uwadze ustalony stan faktyczny Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] r. decyzją Nr [...] odmówił przyznania I. O. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Natomiast Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] r., wydaną wskutek odwołania I. O. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na tą decyzję I. O. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W.

Wyrokiem Sadu Administracyjnego we W. sygn. akt III SA/Wr 158/08 z dnia 24 października 2008 r. skarga została oddalona, tym samym utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia 11 października 2007 r.

Następnie Naczelny Sad Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wyrokiem z dnia 14 stycznia 2010 r. (sygn. akt II GSK 280/09) uchylił wyrok WSA we W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu tego wyroku NSA zwrócił uwagę na konieczność szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza ustalenia kto jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Stwierdził bowiem, ze wadliwie przeprowadzone postępowanie dowodowe ma zasadniczy wpływ nie tylko na wyniki postępowania, ale również na ukształtowanie uprawnień strony do otrzymania dopłat w następnych latach. Podkreślił również, że nie ma znaczenia tytuł prawny posiadania, ma natomiast znaczenie ustalenie, że wnioskodawca jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku faktycznie użytkującym te grunty. Oznacza to, że posiadanie i utrzymanie gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej powinni trwać przez cały rok objęty wnioskiem. Ponadto podkreślił, że nie bez znaczenia dla tej sprawy są wyroki skazujące J. Z. za bezprawne działania związane z korzystaniem ze spornej działki.

W związku z tym Wojewódzki Sad Administracyjny we W. w dniu [...] r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. nr [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu wyroku WSA we W. Sąd wskazał, że organy administracyjne rozpatrując sprawę zobowiązane będą do ponownie przeanalizować wniosek strony skarżącej w szczególności podjąć czynności zmierzające do zebrania i oceny pełnego materiału dowodowego z udziałem świadków, których wskazała I. O. jak i samej skarżącej oraz J. Z. , a nadto dokonać oceny wszelkich dowodów dla ustalenia zakresu czasowego faktycznego posiadania spornych gruntów i charakteru podejmowanych czynności rolniczych.

W dalszej kolejności WSA wskazał aby organy administracyjne wyjaśniły, czy skarżąca uzyskała dopłaty za 2005 r., bo być może będzie to pomocne dla oceny możliwości stosowania upraw m.in. wieloletnich przez J. Z. na gruntach skarżącej. Ponadto zwrócił uwagę, że należy poddać analizie protokoły z czynności kontrolnych przeprowadzonych w obu gospodarstwach uwzględniając uwagi zapisane przez inspektorów terenowych. Na koniec zaznaczył, że organy administracyjne winny zastanowić się nad uwzględnieniem wyroków skazujących J. Z. za bezprawne działania związane z korzystaniem z działki I. O. .

W związku z powyższym sprawa I. O. o przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 została skierowana do ponownego rozpatrzenia przez Biuro Powiatowe ARiMR. Z uwagi na fakt, iż Wnioskodawczyni złożyła w dniu [...] r. zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów wskazując nowy adres zamieszkania akta sprawy przekazano Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w M. .

Po weryfikacji całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uwzględniając zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. zawarte w wyroku z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 145/10 do stron konfliktu kontroli krzyżowej organ wystosował wezwania do złożenia wyjaśnień celem uzupełnienia materiału dowodowego o zeznania świadków, jak i samych wnioskodawców, ustalenia zakresu czasowego faktycznego posiadania spornych gruntów i charakteru podejmowanych czynności.

W odpowiedzi na te wezwania do Biura Powiatowego ARiMR w M. wpłynęła odpowiedź I. O. , w której wyjaśniła, że na zgłoszonych działkach znajdował się trwały użytek zielony w postaci traw i innych roślin zielonych a plon siana został zebrany z pola. I. O. nie sprecyzowała kiedy były dokonane czynności agrotechniczne i na jakiej powierzchni działki rolnej.

Do jej pisma dołączyła uzupełnienie oświadczenia Z. O. oraz kopie oświadczenia M. N. i W. N. którzy oświadczyli, że mieszkają w J. i znają położenie działek [...] . Wiedzą, że działki te zostały kupione w 2005 r. przez rodzinę O. .

Oświadczyli, ze przed rokiem 2005 pole w granicach tych dzialek było bardzo zarośnięte trawą i dzikimi roślinami, a po roku 2005 wygląd tych działek zmienił się dzięki użytkowaniu ich przez rodzinę O. . W dalszej części oświadczeń M. N. i W. N. wyjaśnili, że widzieli jak latem 2007 właściciele działek kosili trawę oraz, że w roku 2007 nie widzieli innych upraw niż trawa.

W odpowiedzi na wezwanie I. O. dostarczyła również mapkę z zaznaczoną powierzchnią na której została zniszczona trawa w jesieni 2006 a prace polegające na wyrównaniu zniszczonej powierzchni i zasiew traw były wykonywane sukcesywnie od jesieni 2006 r. do maja 2007 r. powierzchnia o której mowa pokrywa się z powierzchnią zaoraną określoną podczas kontroli w gospodarstwie I. O. w dniach [...] r.

Ponadto do odpowiedzi dołączony został wyrok Sądu rejonowego w K. z dnia [...] r. w którym J. Z. uznano za winnego niszczenia trawy poprzez jej zaorywanie na działce nr [...] w okresie od stycznia 2006 r. do grudnia 2006 r.

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w sprawie oraz zgodnie z podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności ONW, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydal decyzję nr [...] odmawiającą przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z dnia [...] r.

Decyzją tą organ odmówił I. O. przyznania płatności ONW na rok 2006 ze względu na wyniki kontroli na miejscu oraz konflikt kontroli krzyżowej oraz związane z tym przedeklarowanie powierzchni wynoszące ponad 20% określonej powierzchni, dla odnośnej grupy upraw.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanej decyzji zwrócił uwagę, że ARiMR prowadząc postępowanie w sprawie o przyznanie płatności – weryfikuje spełnienie warunków, umożliwiających ich uzyskanie. Stwierdzenie w trakcie postępowania nieprawidłowości, w zakresie rodzaju uprawy, wielkości powierzchni, kultury rolnej, stanu i prawa posiadania skutkuje wykluczeniem powierzchni obarczonych błędem, co niewątpliwie wpływa na wielość pozytywnie zweryfikowanej powierzchni i wysokość płatności.

Ponadto stwierdził, że do zadań ARiMR nie należy rozstrzyganie sporu pomiędzy rolnikami, a jedynie ustalenie, który z nich spełnia warunki ustawy, a tym samym któremu z nich przysługuje płatność. Postępowanie wyjaśniające nie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu przez ARiMR, lecz stanowi element postępowań wszczętych na wniosek rolnika.

Płatność jest przyznawana temu producentowi, który spełnia łącznie warunki ustawowe określane w rozporządzeniu Rady ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r., nr 73, poz. 657 ze zm.) natomiast sprawa bezprawnego użytkowania spornych gruntów stanowi przedmiot roszczeń cywilnoprawnych, które mogą być realizowane przed sądami powszechnymi.

Z dokumentacji sprawy, na co zwrócił organ odwoławczy, wynika, że I. O. z tego prawa skorzystała, gdyż w toku sprawy przedstawiła pismo z dnia [...] r. skierowane do kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. .

W piśmie tym I. O. poinformowała, że w 2007 r. z powództwa cywilnego zapadł wyrok, na podstawie którego J.Ż. został uznany za winnego wyrządzenia szkody na działkach ewidencyjnych nr [...] w J. . Na podstawie dwóch wyroków zasadzono na rzecz I. O. odszkodowanie, obejmujące również kwotę bezprawnie uzyskanych przez J. Z. dopłat do gruntów przyznanych mu rzez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zdaniem organu odwoławczego, kwestie te nie mogą mieć wpływu na ocenę uprawnień do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organy ARiMR nie mogą uczestniczyć w sporze cywilnym prowadzonym pomiędzy właścicielami i użytkownikami gruntów rolnych.

Podkreślił również, że dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując jedynie tytułem własności – nie zajmują się produkcją rolna (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2005 r., II SA/Bk 718/04).

Organ II instancji podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. w kwestii prowadzenia dzielności rolniczej I. O. jedynie na części spornej działki (tj. nr [...] położonej w J. ), natomiast bezspornym uznał, że cała działka jest własnością I. O. .

Organ odwoławczy przypomniał o kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. w wyniku której ustalono, ze:

- pastwisko składające się z 6 odrębnych części o łącznej powierzchni 7,21 ha

- żyto składające się z 2 odrębnych części o łącznej powierzchni 2 ha

- owies na powierzchni 9,88 ha

- koniczyna biała na powierzchni 1,03 ha

- teren zaorany na powierzchni 7,09 ha

- truskawki składające się z 4 odrębnych części o łącznej powierzchni 2,60 ha

- maliny składające się z 3 odrębnych części o łącznej powierzchni 0,56 ha.

Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, iż ze względu na wystąpienie konfliktu kontroli krzyżowej oraz stwierdzone na gruncie uprawy pokrywające się z deklaracja J. Z. , uznać należy, że powierzchnia kwalifikująca się do płatności ONW w sprawie I. O. wynosi 7,51 ha.

Organ odwoławczy w dalszej części uzasadnienia nadmienił, że I. O. nie otrzymała płatności na całą zmierzoną działkę rolną A i B nie ze względu na zastosowany kod błędu DR6, a ze względu na błąd kontroli krzyżowej oraz stwierdzenie upraw które były deklarowane przez J. Z. .

Ponadto odnosząc się do zarzutów skarżącej w związku ze stwierdzeniem, że organ I instancji manipuluje danymi zawartymi w treści protokołu z kontroli na miejscu nr [...] oraz stwierdzeniem, że wyjaśnienia otrzymane z Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego są niewiarygodne uznał, że nie było żadnych nieprawidłowości w tym zakresie.

Zaznaczył również, że zarzuty te były już podnoszone we wcześniejszych pismach. Wnioskodawczyni po odbiorze protokołu z kontroli na miejscu wniosła zastrzeżenia do wyników przeprowadzonej w jej gospodarstwie rolnym kontroli, w związku z którymi po ponownym przeanalizowaniu sprawy stwierdzono, że wyniki te są prawidłowe i stanowią odzwierciedlenie stanu faktycznego na działce w dniu kontroli.

Na kolejnych etapach procedowania sprawy I. O. podnosiła, że nie zgadza się z wynikami kontroli lub z interpretacja tych wyników. Na skute wyroku NSA sygn. akt II GSK 280/09 i wyroku WSA we W. z 7 maja 2010 r. którym to uchylono decyzję I i II Instancji sprawa została ponownie zweryfikowana przez kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. .

Stosując się do zaleceń sądu Kierownik BP ARiMR w M. poprosił o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w kolumnie 82 oraz 83 a uwagami inspektora. Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego odpowiedziało pismem z dnia [...] r. w którym stwierdzono, że kontrola odbyła się zgodnie z obowiązującą wówczas Instrukcja realizacji kontroli obszarowych i ONW wersja 4.0 z dnia 10 maja 2006 r.

W piśmie szczegółowo wyjaśniono, że pole 82 zawiera informacje o powierzchni stwierdzonej deklarowanej rośliny uprawnej lub innej, ale należącej do tej samej lub wyższej grupy płatności (dlatego zastosowano kod DR6), pole 83 stwierdzona roślina uprawna – tutaj należy wpisać deklarowaną roślinę, jeśli taka została stwierdzona, natomiast pozostałe rośliny uprawiane w uwagach – inspektorzy zatem dokonali prawidłowych wpisów we wszystkich polach.

Ponadto wygląd działki w dniu kontroli uwieczniony został w dokumentacji fotograficznej nie pozwolił określić, że stwierdzono również inne uprawy niż deklarowane przez I. O. .

Odnosząc się do zastrzeżeń zawartych w piśmie odwoławczym dotyczących błędnej weryfikacji "konfliktu kontroli krzyżowej" gdyż zdaniem skarżącej organ powinien automatycznie przyjąć argumenty przedstawione przez nią jeśli J. Ż. będąc drugą stroną konfliktu kontroli krzyżowej nie zareagował na otrzymane wezwanie organ stwierdził, iż założenie to jest błędne, gdyż organ na mocy art. 80 Kpa winien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodów wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności oraz oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, że Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana, do wypowiadania się na temat zgromadzonych dowodów. Uchylanie się strony od składania wyjaśnień oraz zajmowania stanowiska wobec materiału dowodowego zebranego w sprawie pozwala organowi administracji na oparcie decyzji na dostępnych mu dowodach (zob. teza druga wyroku NSA z 14 marca 1988 r., IV SA 1152/87, LexPolonica nr 297019 - PiP 1989, nr 4, s. 142).

Organ nadto zauważył, że odwołanie nie zawiera nowych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

To rozstrzygnięcie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze strona zarzuciła wydanie decyzji bez uwzględnienia przez organ odwoławczy wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II GSK 280/09 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 145/10 oraz niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie, że decyzja wydana przez organ I instancji powinna zostać utrzymana w mocy, pomimo że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem prawa. Naruszenie dotyczyło:

- art. 6 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu prawnego i faktycznego łączącego skarżącą z gruntami rolnymi, do których ubiega się o płatności w 2006 roku oraz pominięcia stanu prawnego wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w K. o sygnaturze akt [...] z dnia [...] r.,

- art. 7 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu faktycznego wynikającego z dowodów złożonych przez skarżącą i przyjęcia za podstawę wydania decyzji przesłanek sprzecznych z wyrokami Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. o sygnaturze akt [...] ., tzn. przyjęcia przez organ że J. Z. był posiadaczem gruntów należących do skarżącej,

- art. 7 Kpa - z powodu przyjęcia fałszywej przesłanki dla podjęcia decyzji, że skarżąca nie była w 2006 roku posiadaczem części swoich własnych gruntów, objętych wnioskiem o płatności,

- art. 7 Kpa - z powodu przyjęcia fałszywej przesłanki, że protokół kontroli przeprowadzonej na gruntach skarżącej potwierdza jedynie 7,51 ha powierzchni zgodnej z wnioskiem skarżącej,

- art. 8 Kpa - z powodu działania ARiMR powodującego podważanie zaufania skarżącej do organów Państwa, w szczególności poprzez kwestionowanie przez organ wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach 29-30 marca 2007 r. i przyjęcie dla wydania decyzji zupełnie innych wyników niż uwidocznione w protokole kontroli,

- art. 9 Kpa- z powodu nie poinformowania skarżącej o wystąpieniu przez organ do J. Z. o złożenie wyjaśnień w sprawie konfliktu krzyżowego, co uniemożliwiło stronie, przed wydaniem decyzji, składanie do organu odpowiednich wniosków w związku z brakiem odpowiedzi ze strony J. Z. ,

- art. 77 § 1 Kpa - z powodu nie uzyskania lub pominięcia w prowadzonym postępowaniu wyjaśnień od J. Z. co wskazane było w wyroku NSA o sygnaturze akt II GSK 280/09,

- art. 77 § 4 Kpa - z powodu nie zakomunikowania skarżącej faktu znanego organowi z urzędu w postaci informacji uzyskanej z Biura Kontroli na Miejscu we W. o sposobie wypełniania rubryk protokołu kontroli, co uniemożliwiło skarżącej odniesienie się do tej kwestii przed wydaniem decyzji, zarzut dotyczy pisma znak [...] z dnia [...] r.

Ponadto, w ocenie skarżącej, nietrafna i krzywdząca dla niej decyzja wydana została w oparciu o fałszywe przesłanki z pominięciem faktu skutecznie manifestowanego i realizowanego faktycznego posiadania (i prawa posiadania) gruntów stanowiących działki położone na terenie wsi J. gm. K. objętych wnioskiem o płatności do gruntów rolnych złożonym na rok 2006.

Organ II instancji nie wziął pod uwagę zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji, w szczególności dotyczących powierzchni stwierdzonych w czasie kontroli na miejscu prowadzonej w dniach 29- 30 marca 2007 r., faktycznego procentu niezgodności wynikającego z protokołu kontroli, braku winy skarżącej w uchybieniach i złożeniu przez nią wniosku poprawnego pod względem faktycznym, co nawet zdaniem organu stanowi podstawę do nie stosowania obniżek lub sankcji oraz niesłusznej odmowy płatności ONW.

W ocenie skarżącej I. O. zarówno poprzez złożone w sprawie dowody udowodniła, że prowadziła na swoich gruntach działalność rolniczą polegającą na uprawie trwałego użytku zielonego, na powierzchni co najmniej 34,60 ha, więc co najmniej na takiej powierzchni była faktycznym użytkownikiem i posiadaczem swoich własnych działek. Z protokołu kontroli wynika niezbicie, że użytek zielony znajdował się na gruntach skarżącej na powierzchni 34,60 ha (łącznie z powierzchnią zaoraną-zniszczoną przez J. Z. - 7,09 ha).

Skarżąca uznała za nielogiczne, nieprzekonujące i gołosłowne wyjaśnienie organu dotyczące zasad wypełniania rubryk i kolumn protokołu kontroli - pole 82 i 83. Ponadto skarżąca wskazała, że nie miała możliwości zapoznania się z treścią Instrukcji kontroli na miejscu ani w czasie wykonywania czynności kontrolnych ani na późniejszych etapach postępowania, jednak przytoczone przez organ wyjaśnienia co do zasad kontroli i wypełniania protokołu wydają się całkowicie niewiarygodne. Zdaniem skarżącej nie ma żadnych podstaw do kwestionowania korzystnych dla skarżącej wyników kontroli na miejscu.

W ocenie skarżącej organy I i II instancji niesłusznie odrzuciły dowód w postaci wyroku Sądu Rejonowego w K. lub pominęły wnioski nasuwające się z tego wyroku. Nadto skarżąca stwierdziła, że oświadczenia złożone przez W. i M. N. są zupełne, a ich treść wskazuje, wbrew twierdzeniu organu, na użytkowanie działek przez "rodzinę O. " w 2006 roku. W oświadczeniach nie ma mowy o zbożach, malinach, truskawkach. W ocenie skarżącej nie ma znaczenia, że zostały złożone kopie oświadczeń, a organ nie żądał dostarczenia oryginałów oświadczeń. Skarżąca zauważyła przy tym, że w decyzjach wydawanych za inne lata niż rok 2006 organ kwestionował wartość oświadczeń W. N. i M. N. ze względu na to, że "nie wiadomo czy takie osoby w ogóle istnieją", co, zdaniem Strony potwierdza że organy ARiMR nie stosują się do przepisów zawartych m.in. w art. 7 i 8 Kpa.

W ocenie skarżącej organ faworyzuje bezpodstawnie J. Z. .

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Uznał bowiem, że zarzuty podniesione zarówno w piśmie odwoławczym jak i powtórzone w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływane jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ odwoławczy przy rozstrzyganiu sprawy naruszył obowiązujące przepisy zarówno prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, jak i procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy wskazać, że warunki przyznawania płatności, o które ubiegała się skarżąca określone zostały w rozporządzeniu nr [...] z dnia [...] r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71, (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. WE Nr L 270 z 21.10.2003 r.).Rozporządzenie jako forma wtórnego prawa wspólnotowego jest aktem prawnym obowiązującym w całości i podlegającym bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich.

Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 ze zm. – dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich"), ustala warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z art. 2 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego zwanej "producentem rolnym" pod warunkiem, że posiadane grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Rozporządzenie nr 1782/2003 w art. 2 lit. a) zawiera definicję "rolnika" stanowiąc, że oznacza to osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty (art. 299 TWE) i które prowadzą działalność rolniczą.

Stosownie do art. 2 lit. b) przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Przez "działalność rolniczą" należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska, jak stanowi art. 5 (art. 2 lit. c/ cyt. rozporządzenia).

Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha.

Punktem wyjścia przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego stała się treść wniosku I. O. z dnia 15 maja 2006 r. o przyznanie płatności na rok 2006 . W punkcie VII formularza skarżąca złożyła oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych (Nr [...] – 34,44 ha oraz Nr [...] – 0,56 ha, łącznie 35 ha), w punkcie VIII zaś oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych (pastwisko trwałe – 29 ha na działce A, trawa – 5,44 ha na działce B, trawa – 0,56 ha na działce C).

Kontrola krzyżowa wykazała, że działka Nr [...] została objęta również wnioskiem J. Z. , stąd konieczne stało się rozstrzygnięcie dostrzeżonej kolizji. Ponieważ wyjaśnienia wnioskodawców nie pozwoliły ustalić, kto i w jakim zakresie był użytkownikiem spornej nieruchomości, organy sięgnęły po dowód z kontroli na miejscu. Przeprowadzona w dniach 29-30 marca 2007 r. kontrola, z udziałem I. O. i jej pełnomocnika Z. O. , wykazała, że faktyczne zagospodarowanie działki Nr [...] nie pokrywa się z deklarowanym we wniosku I. O. bowiem zadeklarowała ona pastwisko trwałe i trawę podczas, gdy na części działki stwierdzono między innymi owies, żyto, grykę, koniczynę, truskawki, maliny oraz tereny zaorane. Z uwag inspektora kontroli zamieszczonych w protokole kontroli stwierdzono, że na działce nr [...] znajdowały się uprawy oraz tereny, do których nie przysługiwały dopłaty (vide: zestawienie na stronie 3-1/6 i następnej protokołu czynności kontrolnych).

W wykonaniu zaleceń wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2010 r. sygn. akt II GSK 280/09 oraz w związku z wątpliwościami związanymi z wypełnianiem zwłaszcza rubryki 82 ARiMR Biuro Powiatowe w M. zwróciło się do [...] Oddziału ARiMR we W. o wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w kolumnie 82 i 83 protokołu kontroli na miejscu, a "uwagami inspektora" zawartymi w polu 87 na stronie 3-1/6 i następnej protokołu czynności kontrolnych.

W odpowiedzi na powyższe Dolnośląski Oddział ARiMR we W. wyjaśnił rozbieżności stwierdzając, że protokół kontroli na miejscu zawiera wszystkie niezbędne elementy konieczne do rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał na obowiązującą na rok 2006 Instrukcję wypełniania protokołu kontroli i stwierdził, że rubryka 82 i 83 zostały wypełnione zgodnie z Instrukcją. Podkreślił, iż rozbieżności między deklarowanymi uprawami, a stwierdzonymi zostały opisane w uwagach inspektora.

Zgodnie z art. 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/ 2004 z 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z 20 listopada 2004 r.). Jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, że ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w danym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Jeżeli różnica ta przekracza 30% stwierdzonego obszaru, za dany rok nie przyznaje się żadnej pomocy. Jeżeli zaś różnica ta przekracza 50%, rolnik jest wykluczony ponownie z przywileju premii do kwoty, która odpowiada różnicy między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym. Taka kwota jest odejmowana z wypłaty pomocy, do której rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych po upływie roku kalendarzowego, w którym wykryto tę różnicę.

Stosownie zaś do postanowień art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), jeżeli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20%. Gdy zaś różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Jeżeli dla całkowitego ustalonego obszaru objętego pojedynczym wnioskiem obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia o więcej niż 30%, pomoc, do której rolnik był uprawniony zgodnie z art. 50 ust. 3-5 tego rozporządzenia, zostanie cofnięta na dany rok kalendarzowy w ramach tych programów pomocowych. Jeżeli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III, IV i IVa rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 tego rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy.

Należy podnieść, że stosownie do art. 68 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości.

Organ zasadnie odstąpił na podstawie art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z zastosowania art. 51 ust. 1 cyt. rozporządzenia obligującego do nałożenia sankcji trzyletnich. Na podstawie powołanych przepisów organ wskazał, iż istniała nieprawidłowość co do powierzchni deklarowanej do płatności, a stwierdzonej będącej następstwem kontroli krzyżowej, jednakże Skarżąca nie ponosiła winy za działania J. Z. . Skarżąca bowiem miała tytuł prawny do powierzchni objętej wnioskiem, natomiast z wyroku Sądu Rejonowego – VI Wydziału Grodzkiego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] wynikało, że J. Z. bezprawnie zaorywał trawy. W ocenie Sądu zaistniały w sprawie stan faktyczny uzasadnia wniosek, że skarżąca nie utraciła posiadania gruntów, do których miała tytuł prawny.

Należy również wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1034/10 wyraził pogląd, iż "Jako, że ustawa z 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie definiuje bliżej posiadania, stosuje się pomocniczo przepisy k.c. Jednakże znamienitym jest fakt, iż to posiadanie uprawniające do uzyskania płatności musi zawierać w sobie kilka szczególnych cech. Musi to być faktyczne posiadanie i rolnicze użytkowanie gruntów utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej i ściśle związanych z produkcją rolną, której przecież wspieraniu płatności mają służyć." (publ. LEX nr 1070194)

Spośród przesłanek uzyskania płatności spór w sprawie dotyczy faktu posiadania oraz rolniczego użytkowania gruntów przez skarżącą działki rolnej o numerze [...] , która objęta jest konfliktem krzyżowym z J. Z. .

Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Podkreślić należy, że "faktycznego posiadania" gruntu rolnego nie można utożsamiać z tytułem własności jako wyłącznie uprawniającym do posiadania – takiego wymogu nie przewiduje żaden z przepisów wspólnotowych.

Posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego nie przesądza o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, ale także brak tytułu prawnego do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06).

Kwestie posiadania reguluje Tytuł IV "Posiadanie" Księgi drugiej "Własność i inne prawa rzeczowe" Kodeksu cywilnego.

Z art. 336 k.c. wynika, że posiadanie jest określonym rodzajem władztwa nad rzeczą. W rozumieniu tego przepisu, na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny (corpus) oraz element psychiczny (animus). Najogólniej rzecz ujmując corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa. Animus zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (por. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. I, 1972, s. 768 i n., A. Kunicki (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, 1977, s. 830). Jako posiadanie, w rozumieniu art. 336 k.c., należy zakwalifikować taki stan rzeczy, gdy dobro takie zostaje objęte w wyłączne władanie z wolą wykonywania dla siebie. Zarówno posiadanie samoistne, jak i zależne może być posiadaniem bezprawnym lub prawnym. Jest ono bezprawne, gdy nie wynika z prawa własności czy innego stosunku prawnego, a posiadanie prawne to posiadanie zgodne ze stanem prawnym. Samoistnym posiadaczem prawnym jest właściciel, a bezprawnym tzw. nieformalny nabywca nieruchomości, złodziej, paser. Zależnym posiadaczem prawnym jest na przykład najemca, a bezprawnym taka osoba, która włada rzeczą jak najemca, a nim nie jest (por. np. J. Ignatowicz (w:) Komentarz, t. 1, 1972, s. 772 i n.; A. Kunicki (w:) System Prawa Cywilnego, t. II, 1977, s. 837; E. Gniewek, Komentarz, 2001, s. 784 i n.).

Należy zauważyć, że swobodę decydowania o sposobie prowadzenia działalności na gruncie rolnym miała I. O. , a wszelkie próby uzurpowania sobie tego uprawnienia przez J. Z. spotykały się z reakcją ze strony skarżącej, bądź to w formie pism wzywających do zaniechania naruszeń, wdrażania postępowań karnych, bądź odtwarzania granic działki [...] oraz usuwania bezprawnych upraw przez I. O. , co wynika zarówno z pisma I. O. z dnia 21 kwietnia 2007 r. (karta 64) oraz pisma z dnia 27 marca 2009 r. (karta 127) wraz z załącznikiem – wnioskiem dowodowym J. Z. złożonym w sprawie karnej. Tak więc jeśli nawet J. Z. podejmował decyzje co do zasiewów spornych działek, to czynił to z jednej strony wbrew jasno wyrażonej i wiadomej mu woli właścicieli nieruchomości, z drugiej skutki jego poczynań były usuwane przez samych właścicieli, którym prawo takie służy na mocy art. 343 § 2 Kc. Stosownie do powołanego przepisu posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni (...).

Fakt, że J. Z. użytkował sporne działki nie jest wystarczający do uznania go za posiadacza zależnego ani tym bardziej samoistnego.

W swych rozważaniach organ pominął także treść art. 345 Kc. A przecież stosownie do art. 345 Kc posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane. Jak wynika z ustaleń organu Skarżąca otrzymała dopłaty za rok 2005, a więc była wówczas posiadaczem spornej działki. Zatem gdyby nawet działania J. Z. uznać za wyraz posiadania, to nie zmienia to faktu, że posiadanie nieruchomości było przywracane przez osobę działającą z upoważnienia właścicieli – Z. O. przywracającego na gruncie stan zgodny z zamierzeniami właścicieli, co skutkowało tym, że jej posiadanie w świetle powołanego przepisu Kc uważa się za nieprzerwane, a J. Z. nie posiadał też przymiotu posiadacza samoistnego.

Przenosząc powyższe wywody teoretyczne na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że z akt sprawy nie wynika, aby J. Z. wykazał, że miał możliwość władania spornymi działkami, a zatem aby był ich posiadaczem zależnym.

W aktach sprawy znajduje się natomiast cały szereg dokumentów, z których wynika, że właścicielka nieruchomości, I. O. , nie wyraziła zgody na korzystanie z nieruchomości przez J. Z. i żądała zaprzestania naruszeń jej prawa własności. W szczególności na karcie 20 znajduje się pismo H. I. O. z dnia [...] r., w którym informują K.Z. (syna J. Z. ) o nabyciu działek [...] i wzywają do zaprzestania zacierania granic i przywrócenia zatartych granic pomiędzy działkami [...] według dokumentacji geodezyjnej oraz o tym, że nie wyrażają zgody na jakiekolwiek użytkowanie ich działki, na karcie 29 znajduje się pismo z dnia [...] r., którym informują J. Z. o fakcie nabycia przez nie działki nr [...] oraz o tym , że nie wyrażają zgody na jakiekolwiek użytkowanie ich działki. Ponowne pismo w sprawie zakazu użytkowania działek [...] zostało do J. Z. i jego syna K. Z. wystosowane [...] r. (karta 71).

Nadto w aktach sprawy znajdują się pisma I. O. informujące organ I instancji o bezprawnych działaniach J. Z. polegających na niszczeniu trawy w roku 2006 r. na działce [...] (z dnia 5 marca 2007 r. - karta 33, z dnia 22 marca 2007 r.- karta 36, z dnia 30 maja 2007 r.- karta 30 maja 2007 r., z dnia 16 sierpnia 2007 r.).

Wyrokiem nakazowym z dnia [...]r., Sąd Rejonowy w K. , Wydział VI Grodzki uznał J. Z. za winnego między innymi tego, że w okresie od stycznia 2006 r. do grudnia 2006 r. w J., Gm. K. , na działce [...], na nienależącym na niego gruncie rolnym niszczył trawę przez jej zaorywane na szkodę H. O. (karta 232).

W kontekście powyższych okoliczności nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że pozostają one bez wpływu na ocenę uprawnień do uzyskania płatności bezpośrednich za 2006 r. zwłaszcza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. w wyroku dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 145/10 podniósł, iż organy administracyjne winny zastanowić się nad uwzględnieniem wyroków skazujących J. Z. za bezprawne działania związane z korzystaniem z działki I. O. .

Wprawdzie WSA nie przesądził, że J. Z. był posiadaczem gruntu z powodu dokonywania czynności zaorania gruntów albo dokonywania innych upraw wskazując jedynie, że czynności te dokonywane były bezprawnie. Natomiast w ocenie tutejszego Sądu wobec powyższych ustaleń i stwierdzenia zawartego w wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] stwierdzić należy, że posiadaczem gruntu była I. O. .

Powierzchnia zaorana jak wynikało protokołu kontroli wynosiła 7.09 ha położonych w dwóch obszarach zaznaczonych na mapce będącej załącznikiem do protokołu (karta 47), natomiast jak wynika z pisma skarżącej z dnia [...] r. i z dołączonej do niego mapki wynikało, że w 2006 r. trawa została zniszczona w trzech obszarach.

Organ nie wyjaśnił tych rozbieżności, ani też nie odniósł się do nich w zaskarżonej decyzji, co również ma wpływ na prawidłowość decyzji w sytuacji, gdy skarżąca wnioskowała o przyznanie płatności bezpośrednich z tytułu pastwisk trwałych i trawy. Nadto Sąd przyjmuje w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, że bezprawne naruszenie posiadania przez J. Z. nie może być brane pod uwagę, a skoro tak to nie może być podnoszony argument "konfliktu kontroli krzyżowej".

W świetle powyższego za uzasadnione należało uznać zawarty w skardze zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 6 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu prawnego i faktycznego łączącego skarżącą z gruntami rolnymi, do których ubiega się o płatności w 2006 roku oraz pominięcia stanu prawnego wynikającego z wyroku Sądu Rejonowego w K. o sygnaturze akt [...] z dnia [...] r., art. 7 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu faktycznego wynikającego z dowodów złożonych przez skarżącą i przyjęcia za podstawę wydania decyzji przesłanek sprzecznych z wyrokami Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. o sygnaturze akt [...] ., tzn. przyjęcia przez organ że J. Z. był posiadaczem gruntów należących do skarżącej i art. 7 Kpa - z powodu przyjęcia fałszywej przesłanki dla podjęcia decyzji, że skarżąca nie była w 2006 roku posiadaczem części swoich własnych gruntów, objętych wnioskiem o płatności.

Należy zauważyć, że organ nie może oceniać każdego dowodu z osobna, lecz winien rozpatrywać dowody całościowo i we wzajemnej łączności przez pryzmat wiedzy i doświadczenia życiowego. Skoro właściciele nieruchomości żądali zaniechania naruszeń w roku 2006 i 2007, J. Z. został uznany winnym przestępstw popełnionych na szkodę właścicieli działki [...] w roku 2006, 2007 i 2009 (a więc za działania podjęte również później w stosunku do roku, którego dotyczy niniejsza sprawa), sam zainteresowany uzyskaniem dopłat, tzn. J. Z. nie wykazał, aby posiadał w 2006 r. tytuł prawny do korzystania z nieruchomości i wiedział, że nie był jej właścicielem, a właściciele konsekwentnie utrzymywali, że to oni cały czas prowadzili działalność rolniczą na spornej działce, to doświadczenie życiowe wskazuje – w braku dowodu przeciwnego - że ten stan faktyczny i stan stosunków sąsiedzkich należy odnieść również do roku 2006, a nie pomijać całkowicie przy ocenie kwestii posiadania uprawniającego do dopłat. Nie można także pominąć faktu, że I. O. uzyskała dopłaty bezpośrednie do spornej działki w roku 2005.

Odnosząc się do kwestii dowodu z zeznań świadków W. i M. N. to należy zauważyć, że organ nie żądał oryginałów zeznań tychże świadków, toteż nie może czynić w tym zakresie zarzutów stronie skarżącej. Treść oświadczeń wskazuje, że wygląd działek nr [...] "od 2005 r. zmienił się na korzyść, gdyż właściciele pola zaczęli dbać o ten teren" natomiast z ich treści nie można wywodzić jednoznacznych wniosków co do stanu działki [...] w 2006 r. Sąd nie może jednocześnie odnieść się do twierdzeń skarżącej w kwestii niekonsekwencji organu w ocenie tychże oświadczeń w innych postępowaniach dotyczących płatności bezpośrednich za inne lata ponieważ przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia jest prawidłowość decyzji dotyczącej 2006 r.

W związku z zarzutami skarżącej w kwestii naruszenia art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. podkreślić należy, że decyzje administracyjne dotyczące przyznawania płatności muszą być poprzedzone szczegółowym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza ustaleniem faktycznego posiadania gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku, co jest związane z obowiązującą zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Jest to bardzo istotne, zwłaszcza w sytuacji gdy występuje spór o prawo do dopłat i z wnioskiem występuje właściciel, jak i osoba powołująca się na rolnicze użytkowanie gruntu. Nawet przy stwierdzeniu, że stan faktyczny w sprawie został wyjaśniony w sposób szczegółowy to jednak Sąd stwierdza, że ocena materiału dowodowego zebranego w aktach została przeprowadzona w sposób wadliwy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji do otrzymania dopłat za 2006 r. Albowiem w realiach rozpatrywanej sprawy nie została oceniona kwestia posiadania gruntu rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności za rok 2006, działka Nr [...] , przez pryzmat całości dowodów zebranych w aktach.

Odnosząc się do zarzutów skargi, trzeba przede wszystkim podkreślić, że jeśli chodzi o treść wniosku, która powinna odzwierciedlać faktyczny stan zagospodarowania gruntów rolnych, to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek zharmonizowania informacji ujętych w stosownym formularzu z rzeczywistością (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., IV SA/Wa 1184/06, niepubl., LEX Nr 284549). Nie ma bowiem dostatecznych podstaw prawnych, by na pracowników organów przerzucać odpowiedzialność za rozbieżność między treścią wypełnionego przez stronę wniosku a ustalonym w postępowaniu wyjaśniającym realnym stanem nieruchomości. Taka właśnie rozbieżność zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdy poczynione przez organy ustalenia wykazały, że zagospodarowanie gruntu objętego wnioskiem nie odpowiada, i to w przeważającej części, deklaracji złożonej przez stronę. W świetle wyroku karnego z dnia [...] r. należy zgodzić się z argumentacją skarżącej, że rozbieżność ta nie istniała w dacie złożenia wniosku lecz powstała dopiero wskutek późniejszych, bezprawnych działań J. Z. , które doprowadziły do zniszczenia pastwisk i łąk ujętych we wniosku skarżącej.

Należy przy tym zauważyć, że raport kontroli na miejscu wskazuje na istnienie innych upraw niż deklarowane przez skarżącą pastwiska trwałe i trawy.

W ocenie Sądu, zarzuty skarżącej w zakresie pomijana przez organy zapisów wynikających z protokołu kontroli na miejscu jak i matematyczne wyliczenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących się do płatności bezpośrednich za 2006 r. dokonane przez skarżącą w piśmie z dnia [...] r. nie znajdują uzasadnienia. Obliczenia te nie uwzględniają uwag inspektora kontroli zawartych w protokole kontroli na miejscu, w których jednoznacznie wskazano powierzchnie i rodzaje upraw warunkujących przyznanie dopłat bezpośrednich za 2006 r.

Zauważyć należy, iż poz. 82 i 83 protokołu kontroli na miejscu były jedynie omówieniem stwierdzonych powierzchni upraw i nie determinowały rozstrzygnięcia w sprawie.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ zatem weźmie pod uwagę powyższe wywody Sądu w kwestii faktycznego użytkowania spornej działki Nr [...] w aspekcie spełnienia prawa przez I. O. do przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2006 r. mimo czasowej i bezprawnej ingerencji J. Z. we własność skarżącej

Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażony w wyrokach z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 713/12 i 714/12, że nie jest wyrazem praworządności przyznanie przez organ ochrony i dopłat osobie, która za działania związane z gruntami, o dopłaty do których się ubiega została skazana za popełnienie przestępstwa na szkodę osoby uprawnionej, której prawa bezprawnie naruszono. Takie działanie organu w istocie narusza art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz art. 7 Ustawy Zasadniczej, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co wskazuje także na zasadność zarzutu strony dotyczącego naruszenia tych przepisów.

Biorąc pod uwagę, że zaskarżone orzeczenie narusza zarówno prawo materialne art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i przepisy Kodeksu cywilnego odnoszące się do kwestii posiadania, jak i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. przy uwzględnieniu uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 200 zł.