Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 27/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Polskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego Polskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM z dnia [...] czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2015 r. odmawiającym wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów na polu eksploatacji wyświetlanie – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ II instancji przestawił ustalony stan faktyczny wskazując, iż w piśmie z dnia 28 kwietnia 2014 r. (data wpływu 29 kwietnia 2014 r.) Polskie Stowarzyszenie [...] PSM wniosło do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów na polu eksploatacji wyświetlanie.

Do wniosku załączone zostały następujące dokumenty:

1) odpis z KRS Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM;

2) statut Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM;

3) lista członków Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM;

4) wzór oświadczenia o powierzeniu do zbiorowego zarządzania przez PSM autorskich praw majątkowych;

5) informacje nt. warsztatów montażowych organizowanych przez PSM;

6) wybrane artykuły prasowe nt. Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM;

7) list Prezesa Zarządu Telewizji Polskiej z dnia [...] lipca 2004 r., pismo Dyrektora KFDF

"[...]" z dnia [...].06.2006 r. oraz pisma Prezesa Polskiego Forum Edukacji

Europejskiej z dnia [...] marca 2007 r. i [...] maja 2008 r.;

8) lista członków Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM z filmografią;

9) lista nominacji i nagród uzyskanych przez członków Polskiego Stowarzyszenia [...]

PSM;

10) zestawienie polskich filmów wyświetlanych w kinach w latach 2005 - 2014.

W uzasadnieniu wniosku PSM wskazało, że jest organizacją o elitarnym charakterze i zapewnia reprezentatywność środowiska montażystów, działając zarówno na rzecz członków stowarzyszenia, jak i montażystów niezrzeszonych. Obszernie wymieniło, z wyszczególnieniem na lata 2004 - 2013, działania mające na celu pogłębianie i popularyzację wiedzy o sztuce montażu filmowego poprzez zbieranie i publikowanie informacji, organizację warsztatów i wykładów, patronat nad wydawnictwami branżowymi, a także działania zmierzające do ochrony prawnej działalności twórczej montażystów.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu do postanowienia zauważył, że wniosek o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów na polu eksploatacji wyświetlanie został złożony w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Dnia 6 maja 2008 roku wnioskodawca złożył bowiem wniosek o zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów między innymi właśnie na polu eksploatacji wyświetlanie, natomiast decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ostatecznie odmówił udzielenia PSM zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami montażystów na wszystkich wskazanych we wniosku polach eksploatacji, w tym na polu eksploatacji wyświetlanie. Decyzja z dnia [...] lipca 2011 r. została podtrzymana wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. IIOSK 1994/12.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r., odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która m. in. "dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną" oraz zauważył, że przedłożony dnia 28 kwietnia 2014 r. przez PSM wniosek pokrywa się z poprzednim, negatywnie rozpatrzonym wnioskiem w zakresie pola eksploatacji wyświetlanie. Tym samym uznał, że sprawa udzielenia zezwolenia na zbiorowy zarząd prawami autorskimi montażystów na polu eksploatacji wyświetlanie została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną w rozumieniu ww. przepisu. Skoro zatem decyzja merytorycznie rozstrzygająca w przedmiocie obecnie złożonego wniosku byłaby dotknięta nieważnością, w rozumieniu art. 61 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, istnieje "uzasadniona przyczyna", dla której postępowanie nie może być wszczęte, co uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r. odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego wskazał, że na niedopuszczalność kolejnego postępowania w tej samej materii wskazuje również orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym: "Dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Takie postępowanie podlega umorzeniu, jeśli przeszkód do jego prowadzenia organ nie dostrzegł bezpośrednio po złożeniu wniosku i podjął czynności procesowe. W przeciwnym razie organ winien zastosować ort. 61 a k.p.a., to jest postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. VII SA/Wa 2093/13),

Pismem z dnia 20 czerwca 2015 r. (data wpływu 23 czerwca 2015 r.) Polskie Stowarzyszenie [...] wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu wniosku PSM wskazało, że rolą organów administracyjnych jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną.

PSM przywołało wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r. (sygn. akt VII SA/Wa 610/2009), w którym stwierdzono, że: "Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa i rozwinięta w innych przepisach procesowych, ma zasadnicze znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie na ustalenie konsekwencji prawnych tych faktów (J. Jendrośka, Zasady postępowania administracyjnego (...), s. 145 i n.). Z przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa wynika jednoznacznie, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organy winny mieć również na uwadze, że stosownie do art. 8 kpa obowiązane były prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli."

PSM powołało się także na orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt III ARN 9/92), który w wyroku z dnia 8 maja 1992 r. uznał, iż "brak wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wskazuje na to, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 12 Kpa ".

W opinii PSM w niniejszej sprawie nie nastąpiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, ani nie został uwzględniony interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. PSM podnosi, iż w sprawie przedłożone do akt zostały liczne dokumenty, do których w żaden nawet sposób nie ustosunkowano się, wydając rozstrzygnięcie. Ponadto - zdaniem PSM - argumenty i tezy zawarte we wniosku nie tylko nie zostały w należyty sposób przeanalizowane, ale również nie spotkały się z jakąkolwiek odpowiedzią ze strony Ministra Kultury. Działania te doprowadziły do nieprawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Ponadto w swoim wniosku PSM podnosiło, iż nie ma podstaw do zastosowania ani art. 156 § 1 pkt 3, ani art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ Minister Kultury w sposób niewłaściwy uznał, że sprawa wszczęta na skutek aktualnie rozpoznawanego wniosku PSM z dnia 29 kwietnia 2014 r. o udzielenie PSM zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów audiowizualnych, w zakresie praw montażystów, na polu eksploatacji - wyświetlanie, jest tożsama ze sprawą zainicjowaną poprzednim wnioskiem PSM z dnia 5 maja 2008 r. o udzielenie PSM zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów audiowizualnych, która została prawomocnie załatwiona decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2009 r. (znak [...]) o odmowie udzielenia zezwolenia, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2011 r. (znak [...]), a więc że zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" w rozumieniu art. 61a w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, uniemożliwiająca wszczęcie postępowania.

W ocenie PSM ww. sprawy nie są tożsame w znaczeniu, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co z kolei uzasadniałoby odmowę na podstawie art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego wszczęcia postępowania.

PSM przywołało orzeczenia sądów, w których czytamy, że "tożsamość sprawy" zachodzi wtedy, gdy " w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (zob. np. wyrok WSA z 13 sierpnia 2010 r., II SA/Łd 595/10) (...)- oraz orzeczenia w nim powołane)" - vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2014 r. (sygn. akt IV SA/Po 530/14). Powyższe stanowisko potwierdza również m. in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 1998 r. (sygn. akt IV SA 1061/96), Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1613/09), Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 maja 2012 r. (sygn. akt IUK 32/12)

PSM stwierdziło, iż w niniejszej sprawie znaczenie ma kwestia braku tzw. "niezmienionych okoliczności faktycznych", ponieważ upływ czasu prowadzić może do zmiany sytuacji faktycznej, zwłaszcza w kontekście spełnienia ustawowych przesłanek niezbędnych do uzyskania zezwolenia na zbiorowe zarządzania prawami autorskimi. W opinii PSM Minister Kultury, odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego, całkowicie pominął fakt, iż już sam upływ czasu pomiędzy ostatnim rozstrzygnięciem a kolejnym wnioskiem w sprawie o udzielenie zezwolenia, wyklucza tożsamość pomiędzy tymi sprawami.

Na potwierdzenie powyższego stanowiska, PSM przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 sierpnia 2014 (sygn. akt IV SA/Po 530/14), w którym czytamy, iż: ,,fakt złożenia przez Skarżącego, po upływie ponad 15 miesięcy od poprzedniego żądania oraz ponad 6 miesięcy od ostatniej decyzji, kolejnego wniosku (...) choćby nawet opartego na okolicznościach i twierdzeniach wcześniej już przez wnioskodawcę powoływanych - obligował organy administracji do ponownego ustalenia stanu faktycznego, w kontekście ustawowych przesłanek (...) Stan ten bowiem z natury rzeczy - bo z uwagi na konieczność jego badania w odniesieniu do innego przedziału czasowego niż poprzednio (...) - nie mógł być taki sam, jak ustalony w postępowaniu zakończonym ww. decyzją."

Ponadto - zdaniem PSM - przyjęcie argumentacji Ministra Kultury doprowadziłoby do sytuacji, w której dana organizacja może złożyć tylko jeden wniosek o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzania prawami autorskimi i w sytuacji negatywnego prawomocnego rozstrzygnięcia tego wniosku, nie może ona złożyć - przy uwzględnieniu zmiany stanu faktycznego sprawy - ponownego wniosku. To z kolei prowadziłoby do rażącego ograniczenia praw przysługujących tej organizacji.

Rozpatrując ponownie sprawę, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że wszystkie przytoczone w decyzji zaskarżonym postanowieniu argumenty pozostają aktualne i w pełni uzasadniają stanowisko, zgodnie z którym wniosek PSM z dnia 20 czerwca 2015 r. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r.

Odnosząc się do podniesionego we wniosku PSM z dnia 20 czerwca 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu, iż niniejszej sprawie nie nastąpiło dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz że dokumenty, argumenty i tezy zawarte we wniosku nie spotkały się z jakąkolwiek odpowiedzią ze strony Ministra Kultury, stwierdził, iż w przypadku odmowy wszczęcia postępowania organ administracyjny nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Jest to bowiem decyzja czysto formalna, która nie kończy się rozstrzygnięciem wydanym co do istoty sprawy.

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych: " Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, ii w postanowieniu wydanym w trybie art, 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym " (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2014 r. VII SA/Wa 141/14).

Na uwzględnienie, zdaniem organu, nie zasługuje również argument PSM, iż w przedmiotowym postępowaniu nie zachodzi tożsamość sprawy. Jak słusznie wskazało Stowarzyszenie w swoim piśmie - zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - tożsamość sprawy zachodzi wtedy, gdy w postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną. PSM w swoim wniosku podważało istnienie, niezmienionych okoliczności faktycznych", ponieważ w opinii Stowarzyszenia już sam upływ czasu pomiędzy ostatnim rozstrzygnięciem, a kolejnym wnioskiem w sprawie o udzielenie zezwolenia, wyklucza tożsamość pomiędzy tymi sprawami.

Odnosząc się do powyższego, organ wskazał, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), zgodnie z którą uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Zasada ta służy realizacji takich wartości jak: ochrona porządku prawnego, jego pewność i stabilność, ochrona praw nabytych, bezpieczeństwo obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa oraz do prawa.

Zgodnie z orzecznictwem sądów, z tożsamością sprawy mamy do czynienia, gdy porównanie stanu faktycznego stanowiącego podstawę do rozstrzygnięcia sprawy w ostatecznej decyzji administracyjnej ze stanem faktycznym będącym podstawą następnej decyzji rozstrzygającej co do meritum sprawy prowadzi do wniosku, że stany te są niezmienne; że nie pojawiły się żadne odmienne okoliczności faktyczne1. Zasadnym przy tym jest twierdzenie Stowarzyszenia, iż upływ czasu powinien być brany pod uwagę przy badaniu stanu faktycznego, a tym samym tożsamości sprawy. Jednakże sam upływ czasu nie jest przesłanką stanowiącą o zmianie stanu faktycznego i jako jedyny nie może przesądzać, iż w sprawie nie występuje tożsamość przedmiotowa. Wraz z upływem czasu muszą bowiem zaistnieć nowe okoliczności, które nie były przedmiotem analizy w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.

W niniejszym postępowaniu, w ocenie organu, wraz z upływem czasu nie wystąpiły nowe okoliczności, które uzasadniałyby wszczęcie odrębnego postępowania w sprawie. Stowarzyszenie prowadzi w dalszym ciągu działalność analogiczną w stosunku do tej, która była analizowana w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., podtrzymaną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. II OSK 1994/12, tj. prowadzi działania polegające na rozwoju i popularyzacji wiedzy o sztuce montażu filmowego oraz ochronie prawnej działalności montażystów. Działalność popularyzatorska została w obu wnioskach rozpisana na lata i w rozpatrywanym wniosku z 28 kwietnia 2014, lista tych działań została rozwinięta o kolejne okresy, jednak de facto są to czynności o takim samym charakterze i nie uzasadniają twierdzenia, iż nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych. PSM nie przedstawiło również żadnych nowych twierdzeń mogących wskazywać na to, że od czasu wydania decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zbiorowy zarząd prawami autorskimi na wymienionych we wniosku polach eksploatacji, w tym na polu eksploatacji wyświetlanie, prowadzona jest nowa, odmienna od wskazanej uprzednio działalność w zakresie zbiorowego zarządu prawami autorskimi montażystów. Ta sama pozostała również argumentacja wskazująca na zasadność uzyskania przez PSM zezwolenia na zbiorowe zarządzanie.

Nie podważając zatem celowości istnienia tego rodzaju Stowarzyszenia, zapewniającego reprezentatywność środowiska montażystów, w ocenie organu, nie pojawiły się od czasu wydania decyzji z [...] lipca 2011 r. żadne odmienne okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie Stowarzyszeniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi montażystów na polu eksploatacji wyświetlanie. Gdyby przyjąć, iż sam upływ czasu jest wystarczający do podważenia zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, oznaczałoby to, iż każda sprawa mogłaby być de facto ponownie rozpatrywana po pewnym czasie, mimo braku nowych okoliczności faktycznych.

Skargę na to postanowienie złożyło Polskiego Stowarzyszenia [...] PSM.

W skardze zarzuciło zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1) art. 61a § 1 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa - poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie i błędne przyjęcie, że sprawa aktualnie rozpoznawanego wniosku Skarżącego z dnia 29 kwietnia 2014 r. o udzielenie Polskiemu Stowarzyszeniu [...] PSM zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów audiowizualnych, w zakresie praw montażystów, na polu eksploatacji - wyświetlanie, jest tożsama ze sprawą zainicjowaną poprzednim wnioskiem Skarżącego z dnia 6 maja 2008 r., która została zakończona decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2009 r. (sygn. [...]) odmawiającej Polskiemu Stowarzyszeniu [...] PSM udzielenia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, utrzymaną w mocy decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2011 r. (znak [...]), a więc że zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" w rozumieniu art. 61a w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, podczas gdy brak jest dostatecznych podstaw do twierdzenia o istnieniu w analizowanym zakresie tożsamości sprawy w jej aspekcie przedmiotowym;

2) art. 61a § 1 kpa - poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo tego, iż wstępny etap badania wniosku złożonego przez PSM wykraczał poza wymogi formalne umożliwiające zastosowanie tego przepisu, w szczególności z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie tożsamości sprawy w jej aspekcie przedmiotowym, zwłaszcza że ewentualna tożsamość treści składanych wniosków sama w sobie nie stanowi jeszcze o przedmiotowej tożsamości spraw tymi wnioskami inicjowanych;

3) art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 9 kpa, art. 10 kpa w związku z art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa w związku z art. 107 § 3 kpa, art. 124 kpa oraz art. 126 kpa -

w szczególności poprzez nie uwzględnienie całego zgłoszonego przez stronę materiału dowodowego oraz nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia;

4) art. 104 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r, o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 2006 r., nr 90, poz. 631 z późniejszymi zmianami, zwanej dalej Pr Aut) - poprzez brak wykładni tego przepisu oraz brak jego zastosowania w niniejszej sprawie.

Podnosząc te zarzuty Stowarzyszenie wnosiło o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Rację ma bowiem skarżący podnosząc, że okoliczności przedstawione przez organy orzekające w sprawie nie uzasadniały zastosowania art. 61a § 1 k.p.a.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2015 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu z dnia [...] czerwca 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania na żądanie skarżącego, sformułowane w piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r.

Powodem wydania rozstrzygnięć o wskazanej treści, było przyjęcie przez organ orzekający, iż sprawa przedstawiona we wniosku o wszczęcie postępowania, została zakończona ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2011 r. o odmowie udzielenia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.

Zdaniem Sądu, wskazane postanowienia są wadliwe, oparte bowiem na błędnie poczynionych ustaleniach co do zakresu wniosku o wszczęcie postępowania oraz przedmiotu postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Przy czym, co do zasady należy zgodzić się z organami orzekającymi, że w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, zachodzi przeszkoda do uruchomienia kolejnego postępowania w tej samej sprawie. To zaś stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Niemniej nie sposób przyjąć, aby taka sytuacja miała miejsce w tym przypadku.

Biorąc pod uwagę treść wniosku skarżącego z dnia 29 kwietnia 2014 r. oraz sentencję oraz motywy decyzji z dnia [...] lipca 2011 r., wskazującą na zakres postępowania zakończonego tymże orzeczeniem, nie sposób, zdaniem Sądu, stwierdzić, aby w obu przypadkach chodziło o tą samą sprawę.

Przy czym pokreślić należy, że decyzja organu z dnia [...] lipca 2011 r. nie załatwiała sprawy definitywnie. Oznacza to, że inne podmioty mogły wystąpić z wnioskiem podobnym do tego jakie złożyło Stowarzyszenie, co więcej PSM mogło wystąpić ponownie o zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi powołując się jednak na nowe okoliczności.

Przywołując motywy wskazanego rozstrzygnięcia wskazać należy, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiając udzielenia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi jako podstawowy argument wskazał, że stosownie do treści art. 104 ust. 3 ustawy może udzielić zezwolenia wyłącznie stowarzyszeniu dającemu rękojmię należytego zarządzania powierzonymi prawami. Minister wyjaśnił, że za takie okoliczności uznaje w szczególności reprezentatywność danego stowarzyszenia dla danej kategorii uprawnionych, liczbę członków, strukturę organizacyjną stowarzyszenia, zaplecze kadrowe i finansowe, a także dotychczasową działalność stowarzyszenia w zakresie reprezentacji podmiotów uprawnionych i wykonywania zarządu powierzonymi mu prawami na zasadach cywilnoprawnych, tj. bez korzystania ze szczególnych uprawnień przysługujących wyłącznie organizacjom zbiorowego zarządzania. Minister dodatkowo wskazał, że właściwy zarząd prawami autorskimi wymaga, aby organizacja zbiorowego zarządzania dysponowała strukturą organizacyjną umożliwiającą skuteczne inkasowanie i repartycję wynagrodzeń. W szczególności konieczne jest zapewnienie obsługi finansowo-księgowej oraz prawnej, a także odpowiedniego aparatu administracyjnego.

Stanowisko organu zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując między innymi, że Stowarzyszenie nie posiada wyspecjalizowanych struktur, które umożliwią mu spełnienie funkcji efektywnego zarządcy praw, należytego poboru i rozdziału tantiem.

NSA podkreślił jednakże, iż "Organ nie może określać ogólnych kryteriów co do przesłanek udzielenia zezwolenia, musi odnosić się do aktualnych możliwości wnioskującego stowarzyszenia."

Zatem uznać należy, że odmowa wszczęcia postępowania była by uzasadniona jedynie wtedy, gdyby Stowarzyszenie złożyło ponownie ten sam wniosek lub wniosek oparty na identycznych przesłankach.

W ocenie Sądu taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca.

Po pierwsze do wniosku zostały dołączone załączniki, które w ocenie Stowarzyszenia wpływają na ocenę rękojmi należytego zarządzania powierzonymi prawami a obejmują okoliczności powstałe po wydaniu decyzji z [...] lipca 2011 r.

W szczególności chodzi o aktualną listę członków Stowarzyszenia i zestawienie polskich filmów wyświetlanych w latach 2005-2014.

Istotniejsze jest jednak to, że wniosek został ograniczony w porównaniu z poprzednim wyłącznie do zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na polu eksploatacji – wyświetlanie.

Jednocześnie Stowarzyszenie wskazuje, że zakres wnioskowanego uprawnienia jest na tyle wąski, że posiadane struktury umożliwią mu spełnienie funkcji efektywnego zarządcy praw, należytego poboru i rozdziału tantiem.

Na poparcie tego stanowiska przedstawili stosowną argumentację.

Nie przesądzając zatem, czy przedstawiona przez Stowarzyszenie argumentacja jest na tyle przekonywująca, że pozwala na uwzględnienie wniosku, uznać należy, że sprawa załatwiona decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2011 r. nie jest tożsama ze sprawą zainicjowaną wnioskiem z dnia 28 kwietnia 2014 r.

W konsekwencji Sąd nie podziela stanowiska organów orzekających, aby w niniejszej sprawie zachodziła przeszkoda przedmiotowa do uruchomienia postępowania z wniosku Skarżącego.

Nadto, zdaniem Sądu, nie sposób uznać za tymi organami, aby ewentualna decyzja wydana na skutek postępowania uruchomionego z wniosku skarżącego w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, dotknięta była wadą nieważności uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją (tekst jedn.: z dnia 2 grudnia 2014 r.). Sytuacja taka powstanie wówczas, gdy dojdzie do wydania kolejno po sobie dwóch decyzji załatwiających tę samą sprawę co do istoty, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość spraw będzie zaś miała miejsce, gdy w obu tych sprawach występują te same podmioty, dotyczą one tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Dostrzegając powyższe stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie tak rozumiana tożsamość nie ma miejsca.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż oba postanowienia wydane w sprawie nie mogą się ostać. Orzeczenia te oparto na błędnych ustaleniach i w konsekwencji - wydano z istotnym naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione jego zastosowanie (z przyczyn podanych w tychże orzeczeniach).

Niezależnie od tego wskazać należy, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zajęło organowi blisko 14 miesięcy. Świadczy to o wyjątkowo przewlekłym działaniu organu.

W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.