Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2065/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-07 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów  i odmówiono w zakresie ustanowienia pełnomocnika
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. J. i A. J. - wspólników spółki cywilnej A.s.c. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... lipca 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy prawa do ubiegania się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie


UZASADNIENIE

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. J. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Postanowieniem z 12 grudnia 2013 r. referendarz sądowy w wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W piśmie z 24 stycznia 2014 r. zatytułowanym "zażalenie" strona zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia w zakresie nieprzyznania pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W orzeczeniu z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na fakt, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy.

W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Do dochodów zaliczył własną emeryturę w wysokości ... zł oraz emeryturę otrzymywaną przez żonę w wysokości ... zł. Skarżący nie zadeklarował żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że apteka, którą prowadzi z żoną przynosi straty i nie stanowi źródła dochodów. Do kosztów miesięcznego utrzymania zaliczył opłatę za czynsz (... zł), opłatę za energię elektryczną (... zł), wodę i ścieki (... zł), telefon (... zł), telewizję (... zł). Ponadto skarżący wydaje około ... zł miesięcznie na leki i konsultacje lekarskie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył PIT-36 za rok 2012, decyzje o waloryzacji emerytury, rozliczenie dochodu za okres od stycznia do września 2013 r., dokumenty "potwierdzające kredyt odnawialny w kwocie ... zł".

Pismem z 30 października 2013 r. skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi skarżący przedstawił wyciągi bankowe z rachunków bankowych (własnego oraz żony), dokumenty potwierdzające stan zdrowia skarżącego i jego żony, dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków na utrzymanie.

Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie ... zł solidarnie z żoną, wraz z którą wykonuje działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Ponadto na skarżącym ciąży solidarny obowiązek zapłaty wpisu sądowego od skargi w innym zainicjowanym postępowaniu sądowoadministracyjnym - również w kwocie ... zł.

Skarżący posiada stabilne źródło dochodów uzyskując regularnie dochody ze świadczenia emerytalnego w wysokości netto ... zł. Jego żona otrzymuje emeryturę w kwocie ... zł. Skarżący oszacował, że miesięczny koszt utrzymania gospodarstwa domowego wynosi ... zł.

Skarżący przedstawił dokumenty potwierdzające dokonywanie opłat z tytułu zużycia energii elektrycznej (około ... zł w dwumiesięcznych okresach rozliczeniowych), korzystania z telefonu i telewizji (...), wody i odprowadzania ścieków (około ... zł miesięcznie). Do składanych wyjaśnień skarżący załączył również liczne zaświadczenia lekarskie i karty informacyjne leczenia dokumentujące stan zdrowia skarżącego i jego żony oraz faktury dokumentujące zakup leków. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, miesięczne wydatki na leki i konsultacje lekarskie wynoszą około ... zł miesięcznie. Przedstawione dokumenty potwierdzają, że miesięczne koszty utrzymania dwuosobowego gospodarstwa domowego wynoszą około ... zł, a wskazana kwota nie obejmuje kosztów wyżywienia i nieudokumentowanej opłaty czynszowej.

Skarżący wraz z żoną prowadzą również działalność gospodarczą, która według skarżącego nie stanowi źródła dochodu, ponieważ generuje straty. Z załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy deklaracji podatkowych wynika, że w 2012 r. strata na działalności gospodarczej wyniosła ... zł, w tym ... zł w części przypadającej na skarżącego. W 2013 r. za okres od stycznia do września działalność przyniosła stratę w wysokości ... zł.

Z nadesłanych wyciągów bankowych (skarżącego i jego żony) wynika, że na konto A. J. wpływają środki z tytułu otrzymywanego świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł, a rachunek w dniu 31 października 2013 r. wykazywał saldo dodatnie w wysokości ... zł. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, że na jego konto wpływają środki ze świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł, a ponadto – co wynika ze złożonych wyjaśnień – kwoty przekazywane z tytułu refundacji. Rachunek bankowy w dniu 31 października 2013 r. wykazywał saldo dodatnie w wysokości ... zł i został zasilony również środkami z kredytu gotówkowego w wysokości ... zł.

W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, skarżący wraz z żoną posiadają również kredyt w koncie (kredyt odnawialny), a więc rachunek bankowy dający potencjalną możliwość pobierania środków pieniężnych do określonego limitu. W przypadku konta bankowego prowadzonego dla A. limit kredytu odnawialnego wynosi ... zł, został wykorzystany w kwocie ...zł i taki też jest wynik ujemnego salda na rachunku.

Wskazane przez skarżącego informacje dowodzą, że skarżący posiada stałe źródło dochodu, które jest wystarczające do uiszczenia stałych kosztów utrzymania. Prowadzi również działalność, która przynajmniej od 2012 r. przynosi stratę, ale nie oznacza to, że skarżący nie obraca środkami pieniężnymi, ponieważ ponosi w związku z tą działalnością koszty, ale uzyskuje również przychody. Z tych względów nie można uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w konsekwencji nie jest uzasadnione przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Zasadne jest natomiast rozważenie, czy sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co jest dopuszczalne, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy, poprzez jej zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu sadowego, który w niniejszej sprawie wynosi ... zł, a w dwóch sprawach, które zawisły przed tut. Sądem w związkami ze złożonymi skargami wynosi ... zł.

W oparciu o przedstawioną sytuację finansową i materialną stwierdzić należy, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, iż uzasadnia umożliwienie stronie obrony swoich praw przed sądem bez ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.

Rozpoznając wniosek skarżącego w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika zauważyć należy, że brak reprezentacji wnioskodawcy przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata albo radcy prawnego) w żaden sposób nie wpływa na dostęp do sądu administracyjnego rozpoznającego złożoną skargę w pierwszej instancji. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co gwarantuje stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego wszechstronne rozpatrzenie jej sprawy w postępowaniu sądowym. Obowiązek określony w cytowanym przepisie ciąży na sądzie niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy. Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Zatem na tym etapie postępowania przed sądem I instancji strona, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, nie jest pozbawiona możliwości ochrony swoich praw. Tym bardziej, że jak wynika z treści art. 6 p.p.s.a., sąd ma obowiązek stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów lub braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 1 marca 2011 r. sygn. akt II FZ 27/11 oraz z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 219/11.

Odnośnie do określonego w sprzeciwie zakresu nieprzyznania pomocy prawnej Sąd wyjaśnia, iż nie jest istotne, w jakim zakresie strona zaskarża postanowienie wydane przez referendarza sądowego, gdyż orzeczenie to zawsze traci moc w całości (tak J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 642; R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2. wydanie, Warszawa 2013, s. 959).

Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 należało postanowić jak w sentencji.