Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1088/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59  ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy) na rzecz adwokata [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Prezydent M. B., działając na podstawie art. 7, art. 77 i art. 104 i art. 108 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) i § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i P. Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej, orzekł o skierowaniu T. S., w ramach zabezpieczenia i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].06.2016 r., sygn. akt V RNs 557/16, do Domu Pomocy Społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie w Brwilnie i decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Następnie organ I instancji zwrócił uwagę, że Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie w dniu [...].06.2016 r., sygn. akt V RNs 557/16 o udzieleniu zabezpieczenia przez umieszczenie przez czas trwania procesu T. S. w domu pomocy społecznej - bez jego zgody, a będące w aktach sprawy zaświadczenia lekarskie wskazują na możliwość umieszczenia w domu pomocy społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; m.in. z dokumentacji zebranej przez Rejonowy Ośrodek Pomocy Społecznej "[...]" w B. wynika, iż T. S. wymaga stałej, całodobowej opieki i nie może samodzielnie funkcjonować w środowisku.

Orzekający organ podniósł też, że na podstawie całokształtu zebranych w sprawie dokumentów Zespół Konsultantów, na posiedzeniu w dniu [...].06.2016 r. uznał, że T. S. spełnia przesłanki art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia [...] marca 2004 r., kwalifikujące do domu pomocy społecznej, ponieważ wymaga całodobowej opieki, a zapewnienie całodobowych usług opiekuńczych w środowisku nie jest możliwe, ponadto akta sprawy dowodzą, iż spełnione są przesłanki zawarte w § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i P. Społecznej z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej.

Dom Pomocy Społecznej w Brwilnie pismem z dnia [...].06.2016 r.. znak: [...] wyraził zgodę na przyjęcie T. S..

Organ I instancji wyjaśnił także, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, natomiast zgodnie z art. 108 K.p.a., ze względu na ochronę zdrowia i życia, nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. S. nie zgodziła się z jej rozstrzygnięciem, stwierdzając, że nie wymaga całodobowej opieki. W nowym miejscu czuje się źle, bardzo tęskni za domem i chce do niego jak najszybciej wrócić. Zwróciła też uwagę, że w razie powrotu do domu, uzyska opiekę od swoich krewnych: sióstr oraz siostrzeńca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy dokonał analizy treści przepisów art. 54 ust. 1ustawy o pomocy społecznej oraz art. 38 i 39 ustawy z dnia [...] sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2016 r., poz. 546 ze zm.) wskazując, że przeprowadzony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wywiad środowiskowy wskazuje, iż T. S. jest osobą samotną w wieku 55 lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, natomiast z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przede wszystkim z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2016 r. wynika, że badana osoba - T. S. cyt. "ze względu na stan zdrowia - rodzaj występujących schorzeń, wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej", a z kolejnego zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia [...] maja 2016 r. cyt. 'badana wymaga stałego leczenia psychiatrycznego, nie radzi sobie z codziennymi obowiązkami."

Z tego względu Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wystąpił do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o umieszczenie w domu pomocy społecznej T. S., bez jej zgody.

W wydanym przez Sąd Rejonowy w B., Wydział Rodzinny i Nieletnich w tej sprawie postanowieniu sygn. akt V R Ns 557/16 z dnia [...] czerwca 2016 r., sąd orzekł na zasadzie art. 730 K.p.c. o udzieleniu zabezpieczenia przez umieszczenie przez czas trwania procesu T. S. w domu pomocy społecznej bez jej zgody.

Zgodnie z ww. postanowieniem Sądu - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., na podstawie art. 54 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej skierował T. S. do Domu Pomocy Społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie w Brwilnie.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że postanowienie wydane w tej sprawie przez Sąd Rejonowy w B. wiążące jest nie tylko dla wydających decyzje organów, ale także dla innych sądów, zgodnie bowiem z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy zatem uznać, że wydający zaskarżoną decyzję organ administracyjny był tylko kolejnym wykonawcą wiążącego je orzeczenia sądowego.

Organ odwoławczy nadmienił również, że wydane przez sąd powszechny orzeczenie o umieszczeniu T. S. w domu pomocy społecznej nastąpić mogło jedynie po uprzednim spełnieniu przesłanek ustawowych, których ocena należała do sądu powszechnego, dlatego Kolegium nie miało kompetencji do merytorycznej oceny tychże przesłanek w związku z czym odwołanie od postanowienia sądu z dnia [...] czerwca 2016 r. winno zostać skierowane do sądu, który wydał to postanowienie, a nie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy T. S., podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, stwierdzając ponownie, że nie wymaga całodobowej opieki, a w nowym miejscu czuje się źle, bardzo tęskni za domem i chce do niego jak najszybciej wrócić. Zwróciła też uwagę, że w razie powrotu do domu, uzyska opiekę od swoich krewnych: sióstr oraz siostrzeńca.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.). Natomiast w przypadku gdy skarga nie jest zasadna, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. sąd skargę oddala.

Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia postanowienia – jego uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo skutkujące stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 Kpa lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że nie została ona wydana z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, również z przyczyn, które wzięto pod uwagę z urzędu.

Przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Prezydenta M. B., który orzekł o skierowaniu T. S., w ramach zabezpieczenia i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].06.2016 r., sygn. akt V RNs 557/16, do Domu Pomocy Społecznej dla osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie w Brwilnie, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wystąpił do Sądu Rejonowego w B. z wnioskiem o umieszczenie w domu pomocy społecznej T. S., bez jej zgody, podnosząc, iż ww. jest osobą samotną w wieku 55 lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2016 r. wynika, że badana osoba - T. S. cyt. "ze względu na stan zdrowia - rodzaj występujących schorzeń, wymaga umieszczenia w domu pomocy społecznej", natomiast z kolejnego zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia [...] maja 2016 r. wynikało, iż cyt. 'badana wymaga stałego leczenia psychiatrycznego, nie radzi sobie z codziennymi obowiązkami".

W rozpoznawanej sprawie mamy zatem do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a mianowicie skarżąca, która nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, nie wyraża zgody na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej. Taka zaś okoliczność stanowiła dla ośrodka pomocy społecznej podstawę do zawiadomienia o tym fakcie sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce jej zamieszkania. Sąd opiekuńczy w określonych przypadkach może orzec o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej niezależnie od jej woli.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Stosownie do dyspozycji art. 54 ust. 4 powołanej ustawy, w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora.

W zakresie kierowania do domu pomocy społecznej uprawnienia organów pomocy społecznej oraz konkretne uprawnienia sądu określa ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2016 r., poz. 546 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 tej ustawy jeżeli osoba chora nie wyraża zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby, z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej, bez jej zgody.

Bezspornym jest, że w wydanym przez Sąd Rejonowy w B., Wydział Rodzinny i Nieletnich w tej sprawie postanowieniu sygn. akt V R Ns 557/16 z dnia [...] czerwca 2016 r., sąd orzekł na zasadzie art. 730 K.p.c. o udzieleniu zabezpieczenia przez umieszczenie T. S. przez czas trwania procesu w domu pomocy społecznej bez jej zgody. Zgodnie natomiast z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Trafne jest zatem stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w przypadku, gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia Sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej.

Należy także podkreślić, że umieszczenie w domu pomocy społecznej, o którym w niniejszej sprawie zadecydował Sąd Rejonowy w B., Wydział Rodzinny i Nieletnich wydając postanowienie sygn. akt V R Ns 557/16 w dniu [...] czerwca 2016 r., ma charakter tymczasowy, bowiem istotą ochrony sądowej w formie zabezpieczenia jest jej udzielenie do czasu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Ponadto postanowienie sądu powszechnego orzekające o umieszczeniu T. S. przez czas trwania procesu w domu pomocy społecznej bez jej zgody, nie jest jednoznaczne z umieszczeniem osoby w placówce, choćby z uwagi na przypisanie osoby do konkretnego domu, o czym nie orzeka sąd wydając postanowienie o umieszczeniu osoby w domu pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z zasadą wyrażoną w art. 54 ust. 2 ustawy, osobę o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. Ocenie organu podlega więc okoliczność, czy osoba, co do której orzeczono umieszczenie w domu pomocy społecznej, została skierowana do odpowiedniego typu domu, z uwagi na rodzaj posiadanego schorzenia.

Ze zgromadzonego z sprawie materiału dowodowego wynika, że T. S. choruje na schizofrenię prostą; nie jest zdolna do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i wymaga skierowania do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych lub dla osób niepełnosprawnych intelektualnie.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i prawnych nie budzi wątpliwości konieczność skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej w przeznaczonych dla osób przewlekle chorych psychicznie, przy czym brak woli skarżącej do przebywania w domu pomocy społecznej nie może stanowić podstawy do odmiennego rozstrzygnięcia przez organ, gdyż powyżej powołane przepisy zezwalają w określonych wypadkach na umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej wbrew jej woli, a taka sytuacja ma miejsce w konkretnym przypadku, bowiem o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zdecydował sąd powszechny, a rola organu administracji sprowadzała się do wykonania prawomocnego orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, co wynika jak wskazano wyżej - z art. 365 § 1 K.p.c.

Oczywiste jest więc, że w niniejszej sprawie organy administracji związane były prawomocnym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. Wydając decyzję o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej organ wykonywał jedynie orzeczenie sądu opiekuńczego, które zastępuje brak zgody strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Istotne przy tym jest, że stosownych ustaleń czy w określonej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania orzeczenia o umieszczeniu danej osoby w domu pomocy społecznej bez jej zgody, dokonuje sąd opiekuńczy. Organ administracji nie może kwestionować ustaleń sądu powszechnego dokonanych w tym zakresie. Uprawnienia takiego nie posiada również sąd administracyjny rozpoznający skargę na decyzję wydaną w trybie art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s.

Wobec powyższego zarzuty skargi zmierzające do kwestionowania zasadności skierowania skarżącej do domu pomocy nie mogły być skuteczne.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.