Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2812/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 27 p[ar. 1 pkt 9, art. 33 par. 1, art. 34
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi I. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] września 2019 r, nr [...], 2. uchyla postanowienie P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] września 2019 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz I. Z. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ("Naczelnik", "organ I instancji", "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku I.Z. ("Skarżąca", "Strona", "Zobowiązana") na podstawie wystawionego przez P. S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej ("Wierzyciel") tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2018 r. obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres 01/2013 r. - 04/2018 r., w łącznej kwocie należności głównej 1.349,60 zł plus odsetki za zwłokę w wysokości 17,80 zł - na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

W toku prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej także: "u.p.e.a.") wystosował do P. S.A. zawiadomienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone do Banku w dniu 24 sierpnia 2018 r., natomiast Zobowiązanej wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 28 sierpnia 2018 r.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2018 r. Bank poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla Zobowiązanej.

Pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. I.Z. zakwestionowała podstawy prowadzenia egzekucji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. ze względu na treść, zakwalifikował ww. pismo I.Z. jako zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i pismem z dnia 4 września 2018 r. przesłał pismo Strony z dnia 30 sierpnia 2018 r. do wierzyciela – P. S.A. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów.

W dniu 17 lipca 2019 r. P. S.A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wydał postanowienie, w którym uznał zarzut Strony jako niezasadny.

Wierzyciel wskazał, że zgodnie z ustaleniami, na dane osobowe I.Z. w dniu 30 czerwca 1988 r. zgłoszona została rejestracja odbiornika RTV pod adresem ul. [...],[...] O. W wyniku dokonanej rejestracji wydana została książeczka opłat RTV. Natomiast po wejściu w życie rozporządzania Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r., poz 1342) Zobowiązanej przyporządkowany został indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych [...], który zastąpił książeczkę radiofoniczną numer [...]. Duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia [...] sierpnia 2008 r. stanowiący dowód w sprawie, załączony został do postanowienia z dnia 17 lipca 2019 r. Wierzyciel podkreślił przy tym, iż zgodnie z przepisem § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia P. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przywołany przepis stanowił o "powiadomieniu użytkowników", a zatem, przesłanie przez P. zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (a nie listem poleconym), czyniło zadość wymaganiom określonym we wskazanym przepisie rozporządzenia. Wierzyciel wskazał, iż na mocy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie utraciły ważności dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych dokonane na podstawie przepisów poprzedzających ustawę abonamentową, co oznacza że użytkownicy, posiadający przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, zarejestrowane odbiorniki radiofoniczne/telewizyjne, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.

Odnosząc się do informacji, o zmianie miejsca zamieszkania Wierzyciel wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów na abonencie ciąży obowiązek informowania o zmianie danych adresowych, osobowych, miejsca zamieszkania bądź o nieposiadaniu odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Opłata za posiadanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie jest związana z prawem własności do lokalu, zatem zbycie, opuszczenie lokalu mieszkalnego nie stanowi, iż użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie będzie ich używał w nowym miejscu zamieszkania. Wierzyciel podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190), zmienionego rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) - użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego, m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników, przez złożenie w placówce pocztowej zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. W okresie przed wejściem w życie ww. rozporządzenia należało powiadomić właściwą placówkę P. poprzez złożenie "Formularza zgłoszenia zmiany danych". Natomiast w okresie poprzedzającym rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. wszelkie zmiany należało zgłosić na odcinku "Z" lub "W" stanowiących integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Natomiast P. S.A. nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie przez I.Z. formalności dotyczących zmiany danych adresowych.

Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...] sierpnia 2008 r. zostało przesłane na adres, którym w danym okresie P. dysponowała.

W wyniku zażalenia I.Z. na ww. postanowienie, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., jako organ odwoławczy, ostatecznym postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. postanowił utrzymać w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2019 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. oddalił zarzut nieistnienia obowiązku wynikający z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny w uzasadnieniu wskazał, że do dnia wydania postanowienia P. nie odnotowała faktu dopełnienia przez Zobowiązaną formalności wyrejestrowania odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego. Zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego na dane: I.Z. ul. [...],[...] O., a w aktach sprawy pozostaje duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych z dnia [...] sierpnia 2008 r. wystawiony na nazwisko Z.

Nie godząc się z powyższym, I. Z. wniosła pismem z dnia 26 września 2019 r. zażalenie na rozstrzygnięcie organu I instancji, w którym podtrzymała zarzut nieistnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych. Wskazała, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia [...] sierpnia 2008 r., a Poczta nie udokumentowała, że Zobowiązaną powiadomiła o nadaniu numeru, do czego obligowało ją rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Strona wskazała, że w latach 1983- 2005 zamieszkiwała na ulicy [...] w O., od roku 2005 do 2016 na ulicy [...] i od roku 2016 na ulicy [...] i przy każdej zmianie miejsca zamieszkania U. był informowany i przekierowywał wszystkie pisma na aktualny adres, więc gdyby P. S.A. w 2008 r. wysłała do Zobowiązanej zawiadomienie, to już wtedy Zobowiązana by zareagowała. Natomiast pierwsza korespondencja w sprawie trafiła do Zobowiązanej w roku 2013, po której Zobowiązana wystąpiła do P. S.A. z pismem, na które otrzymała odpowiedź w roku 2018, w postaci tytułu egzekucyjnego. Natomiast odbiornik RTV zgłoszony 30 czerwca 1988 r., został wyrejestrowany już w połowie lat dziewięćdziesiątych. Zobowiązana na dzień dzisiejszy nie posiada dokumentu ani zarejestrowania, ani wyrejestrowania odbiornika, bo po trzech przeprowadzkach i po tylu latach nie ma obowiązku przechowywania tych dokumentów.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ("Organ II instancji", "Dyrektor") postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] września 2019 r.

W uzasadnieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podkreślił, że to ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu opartego o przepis art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Tym samym obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanej opartym o ww. przepis, spoczywa na wierzycielu. Dlatego też prawidłowym działaniem organu egzekucyjnego była odmowa uznania, wniesionego przez I.Z., pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r., zarzutu nieistnienia obowiązku.

Dyrektor wskazał, że rozpoznając zażalenie Strony z dnia 26 września 2019 r., również jest związany stanowiskiem Wierzyciela. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec stanowiska Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A., wyrażonego w ostatecznym postanowieniu z dnia [...] września 2019 r., iż I.Z. jest "nadal zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych za okres objęty przedmiotowym tytułem wykonawczym", organ II instancji stwierdza, że podnoszony przez Zobowiązaną zarzut nieistnienia obowiązku należy uznać za nieuzasadniony. Dyrektor wskazał, że stanowisko Wierzyciela znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, natomiast twierdzenia Zobowiązanej nie zostały poparte żadnymi dowodami świadczącymi o zgłoszeniu do P. S.A., w związku z abonamentem, zmiany miejsca zamieszkania, jak również wniosku o wyrejestrowanie odbiornika.

W kwestii stwierdzenia Strony, iż dokonała wyrejestrowania odbiornika oraz że dochodzenie roszczeń powinno się przedawnić, organ II instancji zauważa, że Zobowiązana podniosła te argumenty po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania odwoławczego, tak więc zarówno Wierzyciel, jak i organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu, nie mieli możliwości odnieść się do powyższych zastrzeżeń. Tym samym powyższe zarzuty nie mogą być przedmiotem rozważań postępowania odwoławczego, stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w przepisie art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.).

W dniu 4 grudnia 2019 r. wpłynęła do organu II instancji skarga z dnia 2 grudnia 2019 r. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2019 r. wniesiona przez I.Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Strona wskazała, że odbiornik który zarejestrowała w 1988 roku, został wyrejestrowany w roku 1993 bądź 1994. Skarżąca wskazała, że P. do 2005 roku (do tego roku mieszkała jeszcze pod adresem, na który był zarejestrowany odbiornik RTV) nie wysłała ani jednego wezwania do zapłaty. Ponadto Skarżąca twierdzi, że P. nie dopełniła obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. zgodnie, z którym dotychczasowe książeczki były dowodem zarejestrowania tylko przez 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy, jak również nie otrzymała pisma z P. w 2008 r. Nadto Strona wskazuje, że do chwili obecnej nie otrzymała dokumentacji, o którą występowała do P.

Ponadto Skarżąca zwraca uwagę na fakt, że Dyrektor Obsługi Finansowej jest organem wydającym postanowienie jak i organem odwoławczym.

Strona nie rozumie również dlaczego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. przyjął stanowisko P., a zarzuty Skarżącej odnoszące się do przedawnienia uznał za nieuzasadnione, gdyż zostały one podniesione na etapie zażalenia.

Zdaniem I.Z. Dyrektor Obsługi Finansowej P. dopuścił się zaniedbania swoich obowiązków i nie przedstawił żadnych dowodów. Jednocześnie Skarżąca nie rozumie dlaczego nie otrzymywała żadnych wezwań do zapłaty ze strony P. S.A. Ponadto Strona uważa, że obywatele nie są na równi traktowani wobec prawa z instytucjami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ten ostatni przepis nie znajduje w sprawie zastosowania.

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

W myśl art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. Wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku.

2. Odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

3. Określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4.

4. Błąd co do osoby zobowiązanego.

5. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.

6. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego.

7. Brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1.

8. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

9. Prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.

10. Niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.

Stosownie do art. 34 u.p.e.a. zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4).

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wskazano już wcześniej, wierzyciel uznał zgłoszony przez Skarżącą zarzut nieistnienia obowiązku dotyczącego należności z tytułu abonamentu RTV objętych tytułem wykonawczym za niezasadny. Dokonana przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W tym miejscu uzasadnienia wskazać należy, że kontroli Sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. odmawiającego uwzględnienia zarzutów: nieistnienia obowiązku z tytułu należności abonamentu RTV. Ponadto, na podstawie art. 135 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu administracyjnego podlega również legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element jego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego. Kontrola przez Sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym ocenie zgodności z prawem poddano również postanowienia wierzyciela - Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A.

W ocenie Sądu, zarówno postanowienia wierzyciela, jak również organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, co powoduje konieczność uchylenia wszystkich ww. postanowień.

Trzeba wskazać, że do dnia 15 czerwca 2005 r. problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49) regulowały przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj.: Dz. U. z 2019, poz. 361 ze zm.). Ustawodawca połączył w tej ustawie obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tj.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.), a wobec braku uregulowań intertemporalnych i mając na uwadze zasadę bezpośredniego działania prawa, uznać należy, iż ustawodawca połączył w tym akcie prawnym obowiązek ponoszenia opłat w stosunku do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.

Do dnia 1 stycznia 2014 r. kwestię rejestracji odbiorników regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia jeżeli w chwili wejścia w życie powyższego rozporządzenia (a więc w grudniu 2007 r.) Skarżąca była zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny musiał nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). W § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r. wskazano, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego powyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

W ocenie Sądu P. S.A.. nie wykazała w żaden sposób, że Skarżącej został prawidłowo nadany indywidualny numer identyfikacyjny, a zatem, że doszło do zarejestrowania odbiorników RTV przez Skarżącą.

Wierzyciel w swoich postanowieniach wprost powołuje się na duplikat zawiadomienia (k. 17 akta administracyjnych) i przyjmuje, że w ten sposób Skarżącej nadano numer identyfikacyjny oraz, że została ona o tym zawiadomiona.

Zauważyć jednak należy, że dokument ten zawiera nieprawidłowy adres Skarżącej. Zaadresowany jest bowiem "Pani I. Z. [...],[...] O.". Z akt sprawy natomiast wynika, że Skarżąca w 2008 r. posiadała zupełnie inny adres zamieszkania. Od stycznia 2005 r. zameldowana była bowiem w O. przy ul. [...] (nazwę ulicy zmieniono na [...]).

Wierzyciel zobowiązany jest do ustalenia i wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Twierdząc, że Skarżącej został nadany indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika odbiornika telewizyjnego powinien przede wszystkim odnieść się do kwestii wysłania zawiadomienia pod właściwy adres.

Należy podkreślić, że realizacja przez P. powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. miała istotne znaczenie. Operator publiczny miał przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Powyższa okoliczność jest zatem wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela.

Takie stanowisko znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 2004 r. wydanego w sprawie o sygn. K 2/03 (OTK ZU nr 8/A/2004, poz. 83), co do charakteru abonamentu RTV. Abonament został wymieniony na pierwszym miejscu wśród przychodów mediów publicznych (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy o radiofonii i telewizji), przeto sądzić można, że ustawodawca uznaje go za najważniejsze źródło ich finansowania. Abonament to przy tym "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa". Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji przez swój celowy charakter, "nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym". Zapewnić ma ona zarówno organowi władzy publicznej - Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, jak i mediom publicznym stabilność i przewidywalność wydatków na realizację misji publicznej. Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Wszystkie elementy konstrukcyjne, przesądzające o ciężarze materialnym tej daniny, należą do tzw. materii ustawowej. Abonament, mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy, wskazać należy, że nie sposób przyjąć, iż wierzyciel wykonał względem Skarżącej obowiązek informacyjny wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Nie kwestionując stanowiska, zgodnie z którym dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie jest niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wskazać należy, że doręczenie takie powinno być dokonane na prawidłowe dane i adres strony.

Jednocześnie, co istotne Skarżąca w swych pismach procesowych wskazywała, że "Przy każdej zmianie miejsca zamieszkania U. był informowany i przekierowywał wszystkie pisma na nasz aktualny adres.". Odnosząc się do powyższego stwierdzenia Skarżącej, organ wskazuje jedynie, że P. S.A. nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie formalności dotyczących zmiany adresu. Przedmiotowe sformułowanie, że "Natomiast P. S.A. nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie przez Panią I. Z. formalności dotyczących zmiany danych adresowych." można rozumieć co najmniej dwojako. Po pierwsze, że P. dokumenty te np. zagubiła, a po wtóre, że Skarżąca ich w ogóle nie dostarczyła. Organ nie wyjaśnił zatem z jakiego powodu P. nie dysponowała dokumentami dotyczącymi zmian adresowych.

Omówiony wyżej sposób załatwienia sprawy administracyjnej narusza zasady o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W myśl art. 7 k.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd wskazuje, że choć nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien skonfrontować i ocenić materiał dowodowy, ponownie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem wskazań Sądu, tj. wykazania faktu zarejestrowania odbiornika telewizyjnego przez Skarżącą, prawidłowego zawiadomienia Skarżącej o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, załączenia dowodów, z których wynikałyby ww. fakty.

Po uzyskaniu stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącej.

W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast pozostałe zarzuty skargi.

Jak już wcześniej wskazano obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania. Tak ukształtowany obowiązek wynikający z tejże rejestracji utraciłby swój byt prawny, gdyby doszło do wyrejestrowania odbiorników. W razie zaś ich niewyrejestrowania obowiązek ten istnieje przez cały okres od zarejestrowania. Przestał istnieć tylko w takim zakresie w jakim wygasł ze względu na zapłatę lub przedawnienie – co nie dotyczy przedmiotowych opłat dochodzonych egzekucyjnie.

Zatem, chcąc uwolnić się w 1993 r., czy 1994 r. od tego obowiązku, zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) Skarżąca była zobowiązana powiadomić urząd pocztowy, o zaprzestaniu używania odbiornika.

Zobowiązana, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).

W tej sytuacji, na Skarżącej ciąży obowiązek wykazania okoliczności wyrejestrowania odbiornika RTV. Konstrukcja powołanych wyżej regulacji prawnych, nakładających na abonenta obowiązek powiadomienia o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tegoż powiadomienia przez abonenta. Wspomniane regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności, uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że Skarżąca nie posiada odbiornika. Bezsporne jest, że zobowiązana nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika w 1993 r. lub 1994 r. pomimo takiego obowiązku.

Odnosząc się zarzutu, że dochodzenie roszczeń powinno się przedawnić, należy wskazać, że Skarżąca podniosła je po raz pierwszy dopiero na etapie postępowania odwoławczego, tak więc zarówno wierzyciel, jak i organ egzekucyjny nie miały możliwości odniesienia się do niego. Tym samym powyższy zarzut nie mógł być, przedmiotem kontroli organu odwoławczego, stanowiłoby to bowiem naruszenie zasady dwuinstancyjności wyrażonej w przepisie art. 15 k.p.a.( por. np. wyrok NSA z dnia 08.09.2016r., sygn. akt II FSK 2296114 ). Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu, a więc podmiotowi, przeciwko któremu skierowana jest egzekucja administracyjna, przysługuje środek zaskarżenia w postaci zarzutów. Podstawą zarzutów mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji. Podkreślić, bowiem należy, iż zarzuty są środkiem zaskarżenia przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, iż nie można się nimi posługiwać w kolejnych stadiach postępowania. Przedmiotem rozpatrzenia zarzutów mogą być tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może uzupełniać zarzutów o nowe podstawy prawne lub faktyczne, gdyż takie zarzuty są spóźnione, niedopuszczalne i nie podlegają rozpatrzeniu. Wobec powyższego stawiany przez Zobowiązaną zarzut przedawnienia dochodzonych należności nie mógł być rozpatrywany przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w postępowaniu odwoławczym, ponieważ po upływie terminu do wniesienia zarzutów nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów lub uzupełnienie już wniesionych o nowe podstawy faktyczne lub prawne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu wskazanych powyżej postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 P.p.s.a.