Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 623/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16a ust. 1,  ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją znak [...] z dnia [...] maja 2013 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 5, art. 16a, art. 20, art. 23 ust. 4e, art. 24, art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992, ze zm., zwana dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia

3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania I. A. (z dowodu osobistego wynika, że nosi ona nazwisko I. A. – P., dalej: "skarżąca", "strona") prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz Z. P. (dalej: "mąż", "uprawniony").

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżąca wystąpiła w dniu

[...] kwietnia 2013 r. z wnioskiem o przyznanie jej od [...] lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem. Na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: "SKO", "organ odwoławczy", "Kolegium") z dnia [...] czerwca 2011 r. (znak [...]) strona miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów u.ś.r. obowiązujących do dnia 31 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 1548, zwana dalej: "ustawą zmieniającą"), decyzja ta miała jednak wygasnąć z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Skarżąca zamieszkuje z mężem, który legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności

w R. z dnia [...] kwietnia 2011 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydane zostało do dnia [...] marca 2014 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2011 r. (organ błędnie wskazał w tym miejscu datę [...] grudnia 2014 r.)

Analizując sytuację dochodową rodziny skarżącej za 2011 r. organ I instancji ustalił, że dochód ten wyniósł [...] zł z tytułu renty uprawnionego. Uzyskiwane przez skarżącą świadczenie pielęgnacyjne na męża nie podlega wliczeniu do dochodu rodziny. Miesięczny dochód w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy), co daje w przeliczeniu na osobę kwotę [...] zł ([...] : 2 osoby) i przekracza kryterium dochodowe o kwotę [...] zł ([...] zł – [...] zł). Wskazał, iż w sprawie nie może znaleźć zastosowanie art. 16a ust. 3 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (77 zł) przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W sprawie ewidentnym jest, że w okresie zasiłkowym specjalny zasiłek opiekuńczy skarżącej nie przysługiwał.

W odwołaniu wniesionym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła

o uchylenie spornej decyzji i przyznanie jej przedmiotowego świadczenia. Podała, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną, chorą na postępujące [...][...] oraz [...], uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Niepełnosprawność istnieje od 2004 r., ma charakter trwały, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na okres do [...] marca 2014 r. Zgodnie

z orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wymaga stałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień w procesie leczenia, rehabilitacji i codziennej egzystencji. Skarżąca opiekuje się mężem od 2006 r. i z tego tytułu miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] marca 2011 r. do dnia v marca 2014 r., ale w związku ze zmianą u.ś.r. wniosła o przyznanie od dnia 1 lipca 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Strona podniosła, iż wprowadzona do u.ś.r. zmiana jest sprzeczna z przepisami Konstytucji RP, bowiem różnicuje osoby niepełnosprawne w zależności od ich statusu finansowego i wieku. Zgodnie z art. 68 ust. 3 Konstytucji RP, "władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku". Wprowadzenie zatem kryterium dochodowego oraz określenie wieku powstania niepełnosprawności jest różnicowaniem niepełnosprawnych i może naruszać zasady konstytucyjności.

Podała, iż dochód jej rodziny określony został na kwotę [...] zł miesięcznie na 2 osoby. Organ nie ustalił jednak jakie wydatki ponosi jej rodzina w związku

z chorobą męża, jego rehabilitacją oraz kosztami utrzymania. Uznała, iż wobec znacznych wydatków rodziny (szczegółowo wymienionych za miesiąc kwiecień 2013 r. na kwotę [...] zł), odmowa przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego ze względu na przekroczenie pułapu dochodowego o [...] zł jest krzywdzące.

Decyzją znak [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. SKO, biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż do dnia 30 czerwca 2013 r. skarżąca uprawniona jest do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem na podstawie decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2011 r. Jednak zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, prawo do tego świadczenia wygaśnie

z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. Warunki nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego określone zostały w art. 16a u.ś.r., znowelizowanej ustawą zmieniającą. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie

z przepisami ustawy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku

z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623 zł. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest zatem łączne spełnienie kryteriów, o których mowa w art. 16a ust. 1 i 2 u.ś.r.

Kolegium stwierdziło, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione dwa warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Pierwszym z nich jest brak bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem. W okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r. skarżąca była osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy

w R. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, a więc zatrudnienie jej ustało bezpośrednio przed uzyskaniem tego statusu, natomiast ustalony znaczny stopień niepełnosprawności jej męża datuje się od [...] marca 2011 r. Powyższe wskazuje, że konieczność sprawowania opieki nad mężem nie była przyczyną rezygnacji z zatrudnienia, lecz nastąpiło to z innych przyczyn. Drugi warunek dotyczy przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego zasiłku. Z przedłożonego na tę okoliczność oświadczenia uprawnionego z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, że dochód rodziny w 2011 r. wyniósł [...] zł, w tym należny podatek w wysokości [...] zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne – [...] zł. Odliczeniu od dochodu, zgodnie z art. 3 pkt 1a u.ś.r., podlegała zatem kwota [...] zł ([...] zł + [...] zł). Dochód netto w 2011 r. w rodzinie skarżącej wyniósł kwotę [...] zł, dochód miesięczny kwotę [...] zł, zaś dochód na osobę w rodzinie kwotę [...] zł. Kryterium dochodowe przekroczone zostało o [...] zł, przy czym zgodnie z art. 16a ust. 3 u.ś.r. wnioskowane świadczenie nie może być przyznane, bowiem specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługiwał skarżącej w poprzednim okresie zasiłkowym.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że prawo do świadczeń przewidzianych w u.ś.r. nie zostało przez ustawodawcę uzależnione od sytuacji materialnej rodziny. Wskazał on jedynie sposób ustalania dochodu rodziny

i określił ustawowe kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Nie nakazał natomiast organom administracji publicznej uwzględniania wydatków rodziny na bieżące potrzeby bytowe, w tym na leczenie czy rehabilitację. Z tego względu wskazane przez skarżącą wydatki ponoszone na utrzymanie, leczenie i rehabilitację męża nie mogą skutkować zmniejszeniem dochodu.

W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził prawidłowość podjętego przez Prezydenta rozstrzygnięcia.

Skargę do sądu administracyjnego na powołane rozstrzygnięcie złożyła skarżąca, wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

W uzasadnieniu skargi strona zakwestionowała twierdzenie Kolegium, że nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Wyjaśniła w tym zakresie, iż do [...] stycznia 2011 r. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. W dniu [...] stycznia 2011 r. na podstawie umowy zlecenia podjęła współpracę z [...] "[...]" w O., nie uzyskała jednak żadnego dochodu z tego tytułu, bowiem była zmuszona zrezygnować z tego zatrudnienia z powodu pogorszenia się stanu zdrowia męża. Potwierdzeniem powyższego jest zmiana orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uczestnika ze stopnia umiarkowanego na znaczny, dokonana orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Ponadto strona miała możliwość współpracy z [...] Bankiem [...], jednak także nie podjęła tej współpracy z uwagi na stan zdrowia męża.

Odnosząc się do kwestii przekroczenia kryterium dochodowego strona podała, iż kryterium to jest zdecydowanie za niskie. W przypadku osoby niepełnosprawnej winno się uwzględniać koszty, jakie osoba ta zobowiązana jest ponieść. Podniosła także, iż znowelizowane przepisy u.ś.r. odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego jako niezgodne z Konstytucją RP.

Odpowiadając na skargę, Kolegium podtrzymało argumentację zawartą

w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy spełnione zostały dwie z ustawowych przesłanek ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz czy ustalony dochód rodziny, przekraczający ustalone kryterium dochodowe, pozwala na przyznanie ww. świadczenia.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., a w szczególności art. 16a, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy zmieniającej u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U.

z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji. Nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest od spełnienia szeregu przesłanek wynikających z art. 16a u.ś.r. oraz niewystąpienia przesłanek negatywnych, o których mowa w ust. 8 tego przepisu.

Przyznanie przedmiotowego zasiłku uzależnione jest także od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje wówczas, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., tj. kwoty 623 zł.

Za bezsporną w niniejszej sprawie należy uznać okoliczność, iż mąż skarżącej jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności okresowo do dnia [...] marca 2014 r. i wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Powyższe wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2011 r. (k. [...] akt administracyjnych organu I instancji), ustalającego znaczny stopień niepełnosprawności od dnia [...] marca 2011 r. Sporną natomiast jest okoliczność, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz czy wobec przekroczenia kryterium dochodowego ww. świadczenie jej przysługuje.

W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a u.ś.r., bowiem nie występuje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy jej rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r. strona była osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, tak więc jej zatrudnienie ustało bezpośrednio przed uzyskaniem tego statusu, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] marca 2011 r. Dodatkowo wobec ustalenia dochodu w rodzinie strony na kwotę [...] zł miesięcznie i przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę [...] zł specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje jej, bowiem nie była do niego uprawniona w poprzednim okresie zasiłkowym.

W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób niepełny oceniły zebrany

w sprawie materiał dowodowy, a tym samym nie można przyjąć, iż został wszechstronnie wyjaśniony stan faktyczny stanowiący podstawę wydanych rozstrzygnięć.

Z przedstawionych przy skardze akt administracyjnych, a w szczególności

z dokumentów wydanych przez Powiatowy Urząd Pracy w R. wynika, iż

w okresie od dnia [...] stycznia 2010 r. do [...] stycznia 2011 r. skarżąca była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, natomiast od dnia [...] stycznia 2011 r. do [...] marca 2011 r. podlegała rejestracji jako osoba bezrobotna (k. [...]-[...] akt administracyjnych organu I instancji). Następnie od [...] marca 2011 r. do [...] marca 2014 r. zostało jej przyznane na podstawie decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem (k. [...] akt administracyjnych). Organy administracyjne nie uwzględniły przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy, że skarżąca przed uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana jako bezrobotna. Uwypukliły jedynie okoliczność, że zatrudnienie skarżącej ustało przed uzyskaniem statusu bezrobotnego, a więc przyczyną rezygnacji z zatrudnienia nie była konieczność sprawowania opieki nad mężem, którego niepełnosprawność datuje się od [...] marca 2011 r.

W tym miejscu należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego (do dnia 1 stycznia 2013 r.) stanu prawnego, dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, LEX nr 501328). Zdaniem Sądu orzekającego

w przedmiotowej sprawie, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne

w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego, skoro celem obu tych świadczeń jest wsparcie finansowe Państwa wobec osób, które z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z powodu niepełnosprawności nie pozostają

w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej.

Wymaga podkreślenia, iż wprowadzony od 1 stycznia 2013 r. w art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy wymaga od osoby podejmującej się opieki rezygnacji z zatrudnienia (ust. 1), ale jednocześnie w ust. 8 tego przepisu ustawodawca enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych

z mocy ustawy przedmiotowego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem należy uznać, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania tego zasiłku. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy i posiadających ten status możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie uczyniłby w tym przepisie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13, publ.: cbois).

Należy zatem przyjąć, że tak jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, tak samo w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba zarejestrowana

w urzędzie pracy ma prawo ubiegać się o przyznanie tego świadczenia. Oznacza to, że pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", którym ustawodawca posłużył się w art. 16a ust. 1 u.ś.r., należy wykładać szeroko, tj. mając na uwadze realia, w których znajduje się osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwrócić uwagę należy, że bezrobotnym, zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013, poz. 674), jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, którą cechuje m.in. gotowość do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Przy czym uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawia osobę zarejestrowaną jako bezrobotną tego statusu, a w konsekwencji pozbawia taką osobę uzyskania za pośrednictwem urzędu pracy zatrudnienia (innej pracy zarobkowej), co należy w takim przypadku utożsamić z pojęciem "rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", o którym mowa w art. 16a ust. 1 u.ś.r. W tej sytuacji należy przyjąć, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna, składając wniosek

o przyznanie przedmiotowego świadczenia, niejako rezygnuje z gotowości do pracy,

a zatem pozbawia się (choć potencjalnej ale) możliwości uzyskania i wykonywania pracy. Istotnym jest, że skutki wyłączenia możliwości uzyskania zatrudnienia za pośrednictwem urzędu pracy i skutki podjęcia samodzielnej decyzji o rezygnacji

z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną są w istocie takie same. Oznacza to bowiem, że dana osoba nie wykonuje pracy zawodowej, gdyż czas ten poświęca opiece nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 września 2013 r., III SA/Gd 532/13, publ. cbos).

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, dokonana przez orzekające w sprawie organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r., polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek li tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, jest nieuprawniona. Taka interpretacja przepisu, aczkolwiek zgodna z jego literalnym brzmieniem, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z tą zasadą wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że

w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Skoro, jak wskazano wyżej, skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej

w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, to uznać należy istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją strony

z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad uczestnikiem. Zatem obowiązkiem organów było dokładne zweryfikowanie tej okoliczności. Dopiero bowiem ocena tego czynnika

w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16a ust. 1 u.ś.r. Zaniechanie organów w powyższym zakresie skutkowało naruszeniem przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - art. 16a ust. 1 u.ś.r.

Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska organów, iż wobec faktu przekroczenia kryterium dochodowego o kwotę [...] zł specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje skarżącej, bowiem nie była doń uprawniona w poprzednim okresie zasiłkowym. Jak przedstawiono wyżej, instytucja specjalnego świadczenia opiekuńczego wprowadzona została do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. Natomiast bezsprzecznie w niniejszej sprawie wykazane zostało, iż w okresie od 1 marca 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. skarżącej przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne, którego charakter, cel oraz skutki są tożsame ze specjalnym zasiłkiem opiekuńczym. Należy zatem przyjąć, iż skarżąca spełniła ustawową przesłankę z art. 16a ust. 3 uprawniającą do wypłaty przedmiotowego świadczenia.

Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien prawidłowo ustalić adresata decyzji w zakresie nazwiska skarżącej. Decyzje w przedmiotowej sprawie wskazują na I. A. jako ich adresata, natomiast z wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego wynika, że złożyła go I. A.-P., takie samo nazwisko widnieje na kserokopii poświadczonej z oryginałem dowodu osobistego skarżącej, natomiast z poświadczonej kserokopii odpisu skróconego aktu małżeństwa wynika, że skarżąca nosi nazwisko po zawarciu małżeństwa "A.".

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem przedstawionych wyżej wytycznych Sądu.