Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 4485/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141, 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 614/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...]września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej oddala skargę kasacyjną w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Go 614/20, którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] września 2020 r. nr [...]oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Związku Celowego Gmin MG-6 w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] września 2020 r., znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] września 2020 r., znak: [...]Zarząd Związku Celowego Gmin MG-6 w Gorzowie Wlkp., działając na podstawie art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2a i art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.2010, dalej u.c.p.g.) nałożył na [...]obowiązek podłączenia nieruchomości położonej [...]do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wyjaśniło, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania nakazu na podstawie art. 5 ust. 7 u.c.p.g., bowiem dowiedziono, że nieruchomość położona przy [...], stanowiąca własność [...] nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, posiada możliwość przyłączenia się do niej i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wskazano, że została wykonana na [...]sieć kanalizacji sanitarnej w bezpośrednim sąsiedztwie działki stanowiącej własność [...], na której zlokalizowany jest budynek. Aktualnie ścieki są odprowadzane do znajdującego się na działce zbiornika bezodpływowego. Analiza ukształtowania terenu oraz głębokość posadowienia sieci kanalizacyjnej wskazuje, że istnieje możliwość bezpośredniego grawitacyjnego podłączenia budynku do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Gorzowie Wlkp. na wniosek Związku określiło możliwości techniczne przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości. Stwierdzono jednocześnie brak sięgacza i studzienki kanalizacyjnej w granicy nieruchomości. Istnieje nadbudowana studnia kanalizacyjna w sieci w odległości 10 metrów od granicy z nieruchomością co jednak nie oznacza braku możliwości podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej.

Odwołanie od decyzji wniósł [...] wskazując między innymi, że budowa 150 - metrowego przyłącza wykracza poza zakres jego możliwości finansowych. Ponadto strona podniosła, że w trakcie postępowania bezspornie ustalono, iż ścieki gromadzi w szczelnym szambie, które są odbierane przez profesjonalną firmę asenizacyjną.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w przedmiocie przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nie ma charakteru uznaniowego, a organ ma ustawowy obowiązek wydania takiej decyzji w przypadku stwierdzenia istnienia okoliczności braku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i braku przeciwskazań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Organ i instancji prawidłowo ustalił, powołując się na art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 u.c.p.g., bezwzględny obowiązek przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji ustalił wszystkie istotne okoliczności, które pozwalały na wydanie orzeczenia w przedmiotowej sprawie i nakazanie stronie przyłączenie nieruchomości położonej przy [...]do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Przesłanki od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, którymi są istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia, zostały w niniejszej sprawie zdaniem organu odwoławczego spełnione, na co wskazują poczynione przez organ I instancji ustalenia faktyczne. Jednocześnie organ ten stwierdził, że względy ekonomiczne i wysokość kosztów wykonania przyłącza z uwagi na jego długość, wynikającą z powierzchni nieruchomości i usytuowania budynku nie stanowią okoliczności, które mogłyby podważyć obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył [...]wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci błędnej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przez wadliwe założenie, iż sam fakt istnienia sieci kanalizacyjnej w otoczeniu nieruchomości oraz wskazanie przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, iż istnieje techniczna możliwość podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wyczerpuje przesłanki ww. przepisu i jest wystarczające do nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci,

II. pominięcie stanu faktycznego, który ma decydujący wpływ na wynik sprawy w postaci pominięcia kluczowych elementów warunków technicznych przyłącza przekazanych przez Przedsiębiorstwo Wodno-Kanalizacyjne, tj. konieczności zbudowania co najmniej 3 studzienek, konieczność ominięcia korzeni kilkusetletnich drzew oraz wykonanie przewiertu pod ulicą Lipową celem podłączenia się do studzienki kanalizacyjnej znajdującej się po drugiej stronie ulicy.

Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując w całości motywy rozstrzygnięcia wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznając, że skarga zawiera usprawiedliwione podstawy uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 200 zł.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 u.c.p.g. przytaczając ich treść. Następnie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie poza sporem było, że należąca do skarżącego nieruchomość położona przy [...] nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, a w związku z tym skarżący w myśl powołanego art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. powinien podłączyć swoją nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacji. Skarżący nie kwestionując co do zasady obowiązku wynikającego z powołanych przepisów twierdził, że w przypadku jego nieruchomości, podłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej jest niemożliwe ze względu na brak rzeczywistych, technicznych możliwości podłączenia się do sieci kanalizacyjnej.

W związku z powyższym stanowiskiem skarżącego Sąd I instancji w dalszej części uzasadnienia podkreślił, że dla egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w drodze decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 7, kwestią kluczową jest techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Obowiązek ten się aktualizuje gdy stworzone zostały do tego warunki. wyroki WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 307/17, z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2849/18, z dnia 25 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3352/17). W ocenie Sądu, ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości skarżącego bez konieczności rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej. W celu wykonania nałożonego obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej strona jest zobowiązana do budowy przyłącza kanalizacyjnego, które zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2028). Jest to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że na terenie działki skarżącego, na której posadowiona jest nieruchomość budynkowa mająca być podłączona do sieci kanalizacyjnej nie ma studzienki kanalizacyjnej, co więcej brak jest sięgacza i studzienki rewizyjnej w granicy nieruchomości, a możliwość podłączenia daje dopiero nadbudowana studnia kanalizacyjna oddalona od granicy działki skarżącego o 10 m (vide: warunki techniczne opracowane przez PWIK w Gorzowie Wlkp.). Sytuacja, w której przyłączem byłby odcinek przewodu położony poza obszarem przyłączanej nieruchomości, a do tego dąży organ w niniejszej sprawie powoduje, iż na stronie skarżącej ciążyłby obowiązek rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej. Koszty robocizny i materiałów niezbędnych do włączenia przyłącza do sieci należą do kosztów działalności wodno - kanalizacyjnej i powinny zostać ujęte w taryfie, a obciążanie nimi odbiorców sieci jest bezpodstawne.

Ponadto analizując techniczne możliwości włączenia spornej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej określone przez PWiK sp. z o.o. w Gorzowie Wlkp. (pismo z dnia 29 lipca 2020 r. wraz z załącznikami) Sąd I instancji podniósł, iż przedsiębiorstwo stwierdziło możliwość bezpośredniego grawitacyjnego podłączenia nieruchomości do sieci powołując się na pomiary geodezyjne rzędnych posadowienia infrastruktury sanitarnej, nie wykazując przy tym, iż osoba, która tych pomiarów dokonywała posiada stosowne uprawnienia do wykonywania pomiarów geodezyjnych.

Zdaniem Sądu I instancji w kontrolowanym postępowaniu wszczętym w celu nałożenia na skarżącego obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, wadliwie nie zweryfikowano rzeczywistych i technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy [...]do sieci kanalizacyjnej, pomimo podnoszonych w tym zakresie przez właściciela nieruchomości wątpliwości, które to wątpliwości znalazły następnie potwierdzenie w dołączonych do skargi aktach administracyjnych sprawy, czy naruszono zasady wynikające z art. 7, art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a.

Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią, zdaniem Sądu I instancji wadliwą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, które w związku z tym wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd I instancji nakazał organom ponownie rozpoznającym sprawę zweryfikowanie okoliczności technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości przy [...]do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Skargą kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. wnosząc na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. Ponadto skarżące Kolegium na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekło się rozprawy, a na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. wnosiło o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez bezpodstawne uznanie, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. oraz poprzedzająca ją decyzją Zarządu Związku Celowego Gmin MG-6 w Gorzowie Wlkp. zostały wydane z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, przez niewyjaśnienie w sposób prawidłowy kwestii możliwości technicznej przyłączenia nieruchomości położonej przy [...]do istniejącej sieci kanalizacyjnej, podczas gdy zarówno Kolegium jak i Zarząd Związku Celowego Gmin MG-6 w Gorzowie Wlkp. dokonały wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi przewidziane art. 107 § 3 k.p.a.;

b) art. 133 § 1 p.p.s.a., przez wydanie wyroku bez uwzględnienia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przez to uznanie, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zakresie ustalenia stanu faktycznego zdeterminowanym treścią norm prawa materialnego,

c) art. 141 § 4 p.p.s.a., przez zaniechanie wyjaśnienia przesłanek, na których WSA w Gorzowie Wlkp. oparł się przyjmując, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, co rodzi poważne utrudnienia w zdekodowaniu toku rozumowania, które doprowadziło Sąd do uznania, że organy nie zbadały technicznych możliwości podłączenia nieruchomości przy [...]do sieci kanalizacyjnej, a nadto brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania w sytuacji, w której WSA w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,

d) art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a., przez niezastosowanie normy art. 151 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga na zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] września 2020 r., znak: [...], jako nieuzasadniona, powinna zostać oddalona;

e) art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim, a także poprzedzającej ją decyzji Zarządu Związku Celowego Gmin MG-6 w Gorzowie Wlkp., pomimo braku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wskutek bezpodstawnego uznania, że zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak i pomimo braku naruszenia przepisów prawa materialnego, podczas gdy orzekające w sprawie organy administracji dokonały wszechstronnej analizy stanu faktycznego sprawy w aspekcie przepisów prawa materialnego wyznaczających zakres ustaleń stanu faktycznego sprawy oraz ustalenia jego prawnych konsekwencji.

2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2011 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2028), dalej: "u.z.z.w." przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu w niniejszej sprawie, że przyłączem kanalizacyjnym jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną do granicy nieruchomości gruntowej, a tym samym obowiązek przyłączenia nieruchomości polegający na budowie przyłącza kanalizacyjnego obciąża właściciela nieruchomości tylko w granicach przestrzennych jego nieruchomości, w sytuacji gdy za przyłącze kanalizacyjne należy uznać przewód, łączący wewnętrzną instalację kanalizacyjną kończącą się na granicy nieruchomości z siecią kanalizacyjną,

b) art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. w zw. z art. 2 pkt 5 u.z.z.w., przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji, gdy na nieruchomości podlegającej podłączeniu do sieci kanalizacyjnej brak jest studzienki, zaś do granic tej nieruchomości do sieci nie został doprowadzony sięgacz, nałożenie na stronę obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej w myśl art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. jest równoznaczne z nałożeniem na stronę obowiązku rozbudowy sieci kanalizacyjnej, podczas gdy brak sięgacza nie jest przesłanką mająca wpływ na stwierdzenie istnienia technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej,

c) art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm.), przez jego niezastosowanie i przyjęcie obowiązku geodezyjnego wyznaczenia w terenie przebiegu przyłącza, w sytuacji gdy przepis ten wyłącza taki obowiązek.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania zaskarżonej decyzji), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

W myśl zaś ust. 7 tego artykułu, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; wtedy jedynie przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2367/16, LEX nr 2408865). Nawet jeśli nieruchomość jest wyposażona w zbiornik bezodpływowy spełniający wszystkie wymagania, a gmina wybudowała sieć kanalizacyjną, realizując obowiązek nałożony art. 43 ust. 1 p.w., właściciel winien się do tej sieci kanalizacyjnej przyłączyć (wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2276/14, LEX nr 2083473). Jednocześnie dokonując wykładni funkcjonalnej tego przepisu nie może budzić wątpliwości, że obowiązek taki na właściciela nieruchomości może być nałożony jedynie w przypadku, gdy wykonanie przyłączenia jest realne i technicznie możliwe. W wyroku z dnia 22 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OSK 101/20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, że "przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest fakt jej istnienia oraz realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia". Stanowisko to Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości podziela. Wynikający z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstaje w sytuacji gdy faktycznie istnieje wybudowania sieć kanalizacyjna i istnieje możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, która nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, aby właściwy organ mógł na podstawie art. 5 ust. 7 tej ustawy wydać decyzję nakazującą podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. O ile w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość stanowiąca własność [...] położona przy [...]nie jest podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, wykonanej na tej ulicy oraz nie została wykonana na nieruchomości przydomowa oczyszczalnia ścieków, o tyle organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny trzeciej istotnej przesłanki uzasadniającej nałożenie na skarżącego obowiązku podłączenia do sieci kanalizacyjnej jaką jest istnienie realnej, technicznej możliwości wykonania przyłączenia. W tym zakresie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego orzekającego jako Sąd I instancji zasługuje na poparcie. Sąd ten zasadnie stwierdził, że kwestia możliwości podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej nie została w dostateczny sposób wyjaśniona w toku postępowania. Organ nie przeprowadził dowodów, które by pozwoliły w sposób jednoznaczny pojawiające się w tym zakresie wątpliwości usunąć. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że ta okoliczność była podnoszona przez skarżącego [...], między innymi poprzez wskazywanie na okoliczności związane z samą długością odcinka przyłącza (około 150- 160 m) oraz kosztami jego wykonania (około 60.000 zł) w powiązaniu z jego sytuacją rodzinno-majątkową. Organy podjęły próbę wyjaśnienia możliwości realnego, technicznego wykonania tego podłączenia do czego były zobowiązane, zgodnie z art. 7 art. 77 § 1 k.p.a. Zasadnie jednak Sąd I instancji uznał, że przedstawiony przez organy materiał dowodowy nie pozwala na udzielenie jednoznacznej w tym zakresie odpowiedzi, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty, mające stanowić zdaniem skarżącego kasacyjnie odpowiedź na powyższe pytanie, nie są kompletne co do swojej zawartości merytorycznej. Analiza techniczna możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, sporządzona przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Gorzowie Wlkp. zawiera tylko określone stwierdzenia, bez bliższego ich uzasadnienia. Potwierdza istnienie sieci kanalizacyjnej, brak sięgacza i studzienki rewizyjnej na granicy nieruchomości [...], długość odcinka instalacji koniecznej do wykonania podłączenia oraz, że ukształtowanie terenu i głębokość posadowionej sieci kanalizacyjnej wskazuje na istnienie możliwości wykonania przyłączenia. Jednak w dokumencie tym brak jest informacji pozwalających ocenić w oparciu, o które takie wnioski postawiono. Nie opisano ukształtowania terenu, przez który ma być ewentualnie poprowadzone przyłącze. Wskazać należy, że z załączonego do tego dokumentu szkicu wynika, że nie może być ono przeprowadzone w linii prostej z uwagi na znajdujący się na nieruchomości staw (został on oznaczony na szkicu). Z innej mapy dołączonej do akt wynika natomiast, że przez nieruchomość skarżącego przebiega "ciąg komunikacyjny" prowadzący również do innych nieruchomości. Nie wyjaśniono kwestii ewentualnej kolizji z innymi sieciami np. energetyczną, wodociągową. Ta ostania prowadzi do budynku skarżącego przez sąsiednią nieruchomość, na co wydaje się wskazywać dołączona do akt sprawy mapa. Bez wyjaśnienia przyczyn takiego sposobu przeprowadzenia tej sieci mogą pojawiać się uzasadnione wątpliwości, co do ewentualnej możliwości wykonania podłączenia wewnętrznej sieci kanalizacyjnej, znajdującej się na nieruchomości skarżącego z wykonaną gminną siecią kanalizacyjną. Nie wyjaśniono również podnoszonej przez skarżącego kwestii związanej z koniecznością rozwiązania problemu "kolizji" między mającym powstać odcinkiem instalacji kanalizacyjnej na jego działce, a systemem korzeniowym drzew tam rosnących. Te same uwagi dotyczą również możliwości wykonania części sieci kanalizacyjnej od granicy nieruchomości Tadeusza Jury do nadbudowanej studni kanalizacyjnej znajdującej się po przeciwnej stronie ulicy. W takiej sytuacji nie sposób zatem uznać, że stan faktyczny sprawy został wystarczająco wyjaśniony. Sąd I instancji wskazał, że organ w szczególności wyczerpująco powinien uzupełnić materiał dowodowy w celu ustalenia, czy istnieje faktyczna (techniczna) możliwość podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej. Tym samym zasadnie Sąd I instancji przyjął, że w tym zakresie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a przeprowadzona ocena dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego nie odpowiada zasadzie swobody oceny materiału dowodowego wyrażonej w art. 80 k.p.a., wobec powyższego zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji uwzględnił całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, a wykazując jednocześnie z jakich przyczyn należy uznać, że nie jest on kompletny i nie jest wystarczający do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Wobec powyższego zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. również nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie jest też usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawił również zarzuty skargi, a także stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym, a nadto pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w granicach wniesionej skargi kasacyjnej. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku stwierdzającego, że zaskarżona decyzja nie jest zgodna z prawem. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest zaś naruszeniem tego unormowania wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę.

Pozbawiony jest również usprawiedliwionej podstawy zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisu ustrojowego, jakim jest art. 3 § 1 p.p.s.a. O naruszeniu art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy sąd wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego (tzn. poza kontrolę działalności administracji publicznej, rozpoznając skargę na akt lub czynność nieobjęte jego kognicją), bądź w sprawach należących do jego właściwości uchyli się od badania legalności działalności administracji, ewentualnie zastosuje środki ustawie nieznane oraz posiłkować się przy tym będzie innym kryterium niż zgodność z prawem. Przez zarzut naruszenia tych przepisów skarga kasacyjna nie może zatem podważać prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji kontroli działalności administracji publicznej, tj. oceny zastosowania przez Sąd I instancji prawa materialnego i procesowego (por. np. wyrok NSA z 13 września 2017 r., sygn. akt I GSK 1914/15). Natomiast zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt lit. a) i c) p.p.s.a. byłby usprawiedliwiony tylko wówczas, gdyby Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję, mimo braku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub innych niż przepisów postępowania, jeżeli mogło to naruszenie mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie przepisem wynikowym jest przepis art. 151 p.p.s.a. który stanowi podstawę oddalenia skargi w przypadku jej bezzasadności.

Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego należy stwierdzić, że również z uwagi na przedmiot postępowania w niniejszej sprawie nie mają usprawiedliwionych podstaw.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając decyzje organów obu instancji jako naruszające prawo nie nakazał im wytyczenia w ramach postępowania dotyczącego nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, geodezyjnego przebiegu przyłącza do sieci kanalizacyjnej. Jedynie w sposób wiarygodny z zachowaniem warunków określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wykazania technicznych możliwości wykonania podłączenia. Z obowiązkiem tym może być związana konieczność wskazania posiadania odpowiednich kwalifikacji osób wypowiadających się w sprawie. Sąd ten nie stwierdził również, że w przedmiotowej sprawie przepisy prawne nakazują przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, ani też nie uznał aby okoliczności sprawy na obecnym etapie postępowania wymagały przeprowadzenia takiego dowodu. Wskazany przez skarżącego kasacyjnie przepis art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane dotyczy poszczególnych etapów realizacji procesu inwestycyjnego jakim jest wykonanie i odbiór określonych robót budowlanych.

Dokonując oceny dwóch ostatnich zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. podnieść należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest nałożenie na właściciela nieruchomości obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i rozpatrzenie związanej z tym obowiązkiem możliwością technicznego wykonana tego podłączenia. Nie jest więc kwestią istotną do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestia kosztów, które mają pokryć uczestnicy tego procesu inwestycyjnego, tj. właściciel nieruchomości oraz właściciel sieci kanalizacyjnej, zakres robót obciążający te podmioty. Dopiero na etapie wykonania ostatecznej decyzji nakładającej obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, będą rozstrzygane okoliczności dotyczące jakie roboty, na jakim odcinku i jakie koszty obciążają te podmioty, a to będzie nakładało na organy w przypadku sporu dokonanie wykładni definicji przyłącza kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.