Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1132/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi O. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego O. w G. kwotę 521 zł (pięćset dwadzieścia jeden złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi – skarżącego – O. z dnia 3 października 2006 r. o nałożeniu na ww. przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 17340 (siedemnastu tysięcy trzystu czterdziestu) złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Organ działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 61 ust. 1 i 11, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 58 poz. 515), art. 13 g ust. 1 oraz art. 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), lp. 6 pkt 1 lit. d) i e), Ip. 6 pkt 9 lit. d) i e) oraz lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika do ww. ustawy o drogach publicznych.

Ustalono, że w dniu 4 września 2006 r. na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości M. zatrzymany został do kontroli pojazd marki J. o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...] prowadzony przez Pana J.B.

Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pierwszą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie o 2,88 tony (nacisk na oś wynosił 10,88 tony), na drugą pojedynczą oś nienapędową w przyczepie o 2,39 tony (nacisk na oś wynosił 10,39 tony) oraz na podwójną oś napędową o 4,51 tony (nacisk na potrójną oś wynosił 19,01 tony). Stwierdzono również przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 5,63 tony (rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 47,63 tony). Powyższe potwierdzają załączone do akt sprawy protokół kontroli oraz protokół z ważenia pojazdu. Z uwagi na powyższe na stronę nałożona została kara pieniężna w wysokości 17340 złotych.

Organ wskazał, że Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 października 2005 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (Dz. U. z 2005 r. Nr 219, poz. 1861) ustala sieć dróg krajowych i wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 10 ton, obejmującą drogi krajowe wymienione w załączniku nr 1 i 2 do niniejszego rozporządzenia.

Podniesiono, że zgodnie z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Minister właściwy do spraw transportu, w drodze rozporządzenia, ustala wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 112,7 kN (11,5 t), mając na uwadze stan techniczny dróg oraz ochronę dróg przed zniszczeniem oraz wykaz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 98 kN (10 t), mając na uwadze stan techniczny dróg oraz ochronę dróg przed zniszczeniem. Wskazano, że w ustępie 6 ww. artykułu zawarta jest informacja, że drogi inne niż określone na podstawie ust. 4 i 5 stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na pojedynczą oś do 78,4 kN (8 t).

Ustalono, że droga powiatowa nr [...] w miejscowości M., na której dokonano kontroli drogowej na podstawie powyższego została zakwalifikowana do dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 t.

Wskazano, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Jeżeli masa, lub naciski osi są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi (...) przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia (art. 61 ust. 11 ww. ustawy).

Wyjaśniono, że stosownie do art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zdaniem organu stosownie do art. 13 g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych za przejazd pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 40 c ww. ustawy w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, inspektor Inspekcji Transportu Drogowego (...) ma prawo wymierzenia i pobrania kary pieniężnej (...).

Ustalono, że wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 1 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 2160 złotych dla pojedynczej osi nienapędowej powyżej 9,0 tony do 9,5 tony oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo 1560 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku pierwszej pojedynczej osi nienapędowej w przyczepie wynoszącym 10,88 tony kara wynosi 6840 złotych (2160 + (3 x 1560)). Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 1 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 2160 złotych dla pojedynczej osi nienapędowej powyżej 9,0 tony do 9,5 tony oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 0,5 t powyżej 9,5 t dodatkowo 1560 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku drugiej pojedynczej osi nienapędowej w przyczepie wynoszącym 10,39 tony kara wynosi 5280 złotych (2160 + (2 x 1560)). Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton określona została w lp. 6 pkt 9 lit. d) i e) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 1740 złotych dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych, przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie niniejszej niż 1,3 m i mniejszej niż 1,8 m, powyżej 16,5 tony do 17,5 tony oraz za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,0 t powyżej 17,5 t dodatkowo 1440 złotych. W przedmiotowym stanie faktycznym przy nacisku podwójnej osi napędowej wynoszącym 19,01 tony kara wynosi 4620 (1740 + (2x 1440)) złotych. Wysokość kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu członowego lub zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy, zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem 13 marca 2003 r., powyżej 42 ton do 52 ton określona została w lp. 9 pkt 11 lit. b) załącznika do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw i wynosi 600 złotych.

Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji, ze względu na fakt, iż specyfika przewożonego ładunku (drewna) charakteryzuje się zmianą ciężaru właściwego pod wpływem zmiennych warunków atmosferycznych. Strona podnosi również, iż z racji na fakt braku urządzeń pomiarowych przy załadunku posłużyła się danymi dotyczącymi ciężaru właściwego drewna zawartego w [...] ustalając na podstawie własnej symulacji masę załadowanego drewna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że to przewoźnik jest odpowiedzialny za przewóz ładunku, a także o kontrolę jego właściwości, w tym ciężaru. To na nim spoczywa obowiązek weryfikowania normatywności pojazdu lub zespołu pojazdów przed rozpoczęciem przewozu. Odnośnie naruszenia dotyczącego przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów należy stwierdzić, iż [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, w związku z czym Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Z akt sprawy ewidentnie wynika, iż kontrolowany pojazd przekroczył ekstremalny poziom dopuszczalnej masy całkowitej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Badając skargę w tym zakresie, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, a zatem skarga podlega uwzględnieniu.

Skarżąca zarzuciła decyzji organu, utrzymującej w mocy decyzję WITD o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa.

Odnosząc się do tych zarzutów trudno z nimi się nie zgodzić. Każda sprawa administracyjna prowadzona jest w indywidualnej sprawie i niezależnie od przepisów regulujących sferę rozstrzyganą, a stanowiących podstawę prawną decyzji (w badanej sprawie są to przywołane przez organ w decyzjach I i II instancji przepisy ustawy o drogach publicznych i ustawy Prawo o ruchu drogowym), organ musi mieć na uwadze stan faktyczny danej sprawy. W rozpatrywanej sprawie wyraża się to nie tylko oceną danych opisanych przez służby kontrolne inspekcji transportu drogowego w protokole kontroli, w której to kontroli zazwyczaj strona później wszczynanego postępowania administracyjnego nie bierze udziału, ale również okolicznościami podnoszonymi przez stronę jako istotnymi w prowadzonej sprawie i mającymi, zdaniem strony, decydujący wpływ na wynik sprawy. Skarżąca twierdziła, że załadunek drewna na pojazd dokonuje się w lesie, drewno ma różny stopień gęstości w zależności od gatunku oraz w zależności od tego jakie w danym okresie są warunki atmosferyczne – ten sam gatunek drewna może bardzo różnić się wagowo i brak jest regulacji prawnych określających sposób liczenia masy takiego towaru, bo oczywiście nie można mówić o ważeniu w lesie. Dodatkowo skarżąca podnosiła, że część dróg prowadzących z lasu to są drogi dla pojazdów o naciskach osi do 8 t. co dodatkowo zwiększa ryzyko błędu. Okoliczności podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu organ nie kwestionował, kwitując je zdaniem "wyjaśnienie powyższe nie może stanowić podstawy uwzględnienia odwołania". Takie działanie organu nie zasługuje na akceptację, bowiem strona postępowania ma prawo do pełnego wyjaśnienia dlaczego, jej zdaniem, ważne dla wyniku sprawy argumenty, nie mogą mieć, jak to twierdzi organ, decydującego znaczenia. Skarżąca spółka prowadzi przecież ciągłą działalność gospodarczą polegającą na transporcie drewna i nie może być dla niej bez znaczenia niewyjaśnienie kwestii mogących mieć wpływ na wynik finansowy przez spółkę osiągany. Ponadto, nałożenie w drodze decyzji na określony podmiot kary administracyjnej winno znajdować szczególnie staranne uzasadnienie, jak już wyżej powiedziano, nie tylko prawne ale również faktyczne. Reasumując, w sytuacji, w której strona postępowania przypisuje określonym zdarzeniom, faktom czy okolicznościom decydujące dla wyniku sprawy znaczenie, będzie naruszać prawo i uchybiać zasadzie przekonywania i wyjaśniania sformułowanej w art. 11 Kpa. takie niekorzystne dla strony rozstrzygnięcie organu, które w uzasadnieniu nie będzie odnosiło się w sposób rzeczywisty do przedstawionych argumentów. Działanie takie naruszać będzie również przepisy art. 7 i art. 107 § 3 Kpa.

W rozpatrywanej sprawie warto również zauważyć, iż skarżąca nie podważa ustalenia organu, iż w dniu kontroli pojazd, którym przewożone było drewno należące do niego, był nienormatywny, nie kwestionuje także sposobu wyliczenia kary administracyjnej. W odwołaniu od decyzji I instancji podkreśla się wręcz, że wolą firmy jest prowadzenie działalności w sposób zgodny z prawem, co wydaje się niemożliwe na tle obowiązującego stanu prawnego, nieprzewidującego wyliczenia właściwej masy ładunku jakim jest drewno, w sytuacji braku możności zważenia. Te argumenty dodatkowo powodują konieczność szczegółowego rozważenia w decyzji przez organ przedstawionych argumentów, nawet w kierunku, czy w konkretnej sytuacji ładowania towaru jakim jest drewno w lesie, na wykonujący transport z takim towarem podmiot nie nakłada się obowiązku niemożliwego do wykonania.

Odnotowania wymaga, iż skarżący w odwołaniu, powołując się na okoliczności, które powodują, że nie może on dotrzymać rygorów nałożonych ustawą, a m.in. podnosi, że część dróg prowadzących z lasu są to drogi dla pojazdów o naciskach na oś do 8 t. a niektórzy inspektorzy, mając tę wiedzę, polują na samochody wiozące ładunek drewna, zakładając że będą one nienormatywne. Nie zakładając, że tak właśnie mają się rzeczy, jak przedstawia to skarżący, to tego rodzaju stwierdzenia skarżącego winny znaleźć odbicie w stosownych działaniach organu przeciwdziałających takim zjawiskom. Kara administracyjna ma być odpłatą za niestosowanie się określonego podmiotu do nałożonych obowiązującym prawem nakazów, a w żadnym razie nie może mieć charakteru represji. Ma stanowić dla podmiotu, na który nałożono tę karę, naukę jak należy czynić w przyszłości, aby kary uniknąć. Tym bardziej więc, konieczna jest szczególna dbałość przy wyjaśnianiu stronie przesłanek prawnych i faktycznych jakimi kierował się organ, z uwzględnieniem okoliczności właściwych dla tej konkretnej, indywidualnej sprawy. W tym miejscu przywołać można art. 18 ust. 2 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, przyjętego przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r., zgodnie z którym urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji. Oczywiście w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o niepewnych podstawach wydanej decyzji, bowiem podstawy prawnej nałożenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym kwestionować nie można, ale z pewnością można mówić o braku dostatecznego zindywidualizowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a.