Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 441/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-08-25 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258  par.  1 i  par. 2  pkt 7 w zw. z  art. 258  par. 3 oraz  art. 245  par. 1, par. 3 w zw. z  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.L. (L.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...], nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi

na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego

w kwocie [...] zł, skarżący J.L. domagał się zwolnienia od kosztów

sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podał, iż razem z żoną zamieszkuje w domu

o pow. [...] m2, należącym do ich córki. Miesięczne dochody uzyskiwane w ramach wspólnie prowadzonego gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł i obejmują wynagrodzenie za pracę skarżącego ([...] zł) oraz jego żony ([...] zł), a także praktykę zawodową córki ([...] zł). Natomiast ponoszone wydatki związane

z utrzymaniem sprowadzają się zasadniczo do regulowania opłat za gaz ([...] zł), energię elektryczną ([...] zł), telefon ([...] zł), wodę i wywóz nieczystości

([...] zł - jednorazowy wydatek co sześć miesięcy) oraz podatek od nieruchomości ([...] zł - opłata kwartalna). Wprawdzie jako składniki posiadanego majątku skarżący wymienił udziały w Spółce A o wartości nominalnej [...] zł, niemniej jednak te – jak wyjaśnił – stanowią przedmiot zastawu. Z kolei udziały

w Spółce B o wartości nominalnej [...] zł z uwagi na prowadzone postępowanie likwidacyjne nie mogą zostać sprzedane. Jedynym majątkiem są dwa samochody marki [...] rocznik [...] i [...], których właścicielem jest żona skarżącego.

Ponadto z nadesłanych jako uzupełnienie złożonego wniosku dokumentów źródłowych ustalono, iż dochody skarżącego i jego żony za ubiegły rok podatkowy wynosiły łącznie [...] zł, podczas gdy ich córka uzyskała w tym okresie dochód rzędu [...] zł (por. zeznania podatkowe PIT-37). W chwili obecnej skarżący i jego żona z tytułu zatrudnienia na 1/3 etatu w Spółce C otrzymują wynagrodzenie

w kwocie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto. Z uwagi na brak środków na utrzymanie dwóch samochodów posiadany przez żonę samochód marki [...] rocznik [...] został sprzedany. Co więcej nie prowadzą już wspólnego gospodarstwa domowego z córką, jako że ta wyprowadziła się. Ponieważ jej zarobki wynoszą [...] zł brutto, stąd ponosi ona koszty utrzymania domu, którego jest właścicielem (vide: wyjaśnienia zawarte w treści pisma procesowego z dnia [...]).

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie strony od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny.

Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt

I OZ 1146/09 niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie

w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku.

Analiza stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy dokonana w oparciu

o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów źródłowych, prowadzi do wniosku, iż wygospodarowanie kwoty [...] zł tytułem należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego leży w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Nie sposób bowiem pominąć faktu, iż J.L.

mimo deklarowanych niewielkich dochodów ze stosunku pracy jest Prezesem Zarządu w dwóch Spółkach, tj. C oraz D, nad którymi sprawuje kontrolę. Natomiast w Spółce B pełni funkcję likwidatora (vide: odpisy KRS nadesłane przy piśmie z dnia [...]). Ponadto posiada udziały w A oraz B o wartości nominalnej [...] zł oraz [...] zł. Z kolei jego żona - zatrudniona jako informatyk w Spółce C - jest właścicielem samochodu marki [...] rocznik [...] o wartości ok. [...] zł. Co więcej dysponuje też środkami pochodzącymi ze sprzedaży drugiego samochodu marki [...] rocznik [...], których wysokość nie została w rozpoznawanej sprawie podana. Jednocześnie fakt, iż córka skarżącego osiąga obecnie z tytułu wynagrodzenia za pracę w firmie E zarobki w wysokości [...] zł brutto i pokrywa wszelkie wydatki związane z utrzymaniem domu, którego jest właścicielem, a w którym już nie zamieszkuje oznacza, iż skarżący powinien partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Należy wszakże zauważyć, iż nieruchomość położona przy ul. [...] stanowiąca własność córki została na nią przeniesiona przez skarżącego i jego żonę na podstawie zawartej umowy darowizny (vide: pełny odpis z księgi wieczystej). Tymczasem zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego w przypadku, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może również zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Należy zatem oczekiwać, iż w przypadku braku posiadania stosownych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego skarżący niezbędnej pomocy i wsparcia poszukiwać będzie w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny, albowiem ich szeroko rozumiane możliwości finansowe stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny mogących im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulacja prawna, zgodnie z którą rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie.

W świetle powyższego przyjąć należało, iż skarżący nie wykazał w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jego sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby zastosowanie tej szczególnej instytucji procesowej jaką jest przyznanie prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Wprawdzie posiadane przez niego udziały w spółce A zostały zajęte w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego (vide: zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...]), niemniej jednak okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego. Przymusowe wykonanie obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej oznacza bowiem, iż wierzyciel może zaspokoić się z dochodu jaki przynosi zajęty udział. Skoro zatem brak jest informacji jakoby działalność Spółki A była zagrożona, jej drugim udziałowcem jest bowiem Spółka F, która posiada pozostałe 50 udziałów o wartości [...] zł przyjąć należało, iż zajęcie to nie jest czynnością nieodwracalną.

Podobnie okoliczność pełnienia funkcji likwidatora Spółki B oraz Prezesa Zarządu Spółki D oznacza, iż skarżącemu sprawującemu faktyczną kontrolę nad ich majątkiem przysługuje z tego tytułu dodatkowe wynagrodzenie, którego wysokość nie została w rozpoznawanej sprawie wykazana. Przedłożone

do akt zaświadczenie o zarobkach pochodziło bowiem jedynie od Spółki C

w C., podczas gdy inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności,

z których strona zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy,

a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Tymczasem skarżący nie udokumentował w sposób wystarczająco przekonujący wysokości osiąganych miesięcznie dochodów, stąd jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Brak było również podstaw do uznania jakoby J.L. był osobą ubogą, która nie jest w stanie ponieść obciążeń związanych z kosztami zainicjowanego postępowania, skoro jego żona po złożeniu urzędowego formularza zbyła samochód marki [...] rocznik [...]. Pochodzące ze sprzedaży środki mogą zatem posłużyć na opłacenie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ponieważ taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca, dlatego też przewidziana w art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy instytucja prawa pomocy nie znalazła w niej zastosowania. Nie może ona przecież chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk oraz Marta Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 628).

W świetle powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.