Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 569/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatek akcyzowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6. 7, 8 § 1, art. 10 § 1, art. 11, 15, art. 145 § 1 pkt 4, art. 107 § 1 pkt 6, § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 2 w zw. z art. 7,
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 134 § 1 i art. 135, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skarg V. A., P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej P. L. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej V. A. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania V. w A. (Dania; dalej: "V. ") od decyzji Wójta Gminy W.

z [...] marca 2020 r. znak [...] o umorzeniu postępowania

w przedmiocie zwrotu na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

w L. (dalej: P.") podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. 105 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2021.735 j.t.; dalej: "K.p.a."), art. 1 i art. 2 ustawy z dnia

12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych

(Dz.U.2018.570 j.t. ze zm.).

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, pełnomocnik V. złożył odwołanie od wymienionej decyzji organu I instancji z [...] marca 2020 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej na rzecz P..

Kolegium stwierdziło, że P. jest dłużnikiem V.. Przeciwko dłużnikowi P. toczy się postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela

- V., prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym

w W., sygn. akt [...] W toku prowadzonej egzekucji komornik ustalił,

że P. wystąpiła do Wójta Gminy W. z wnioskiem o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Komornik dokonał zajęcia przedmiotowej wierzytelności 6 marca 2020 r. Pismem z 9 marca 2020 r. Wójt Gminy W. oświadczył, że na rzecz dłużnika

P. przypada - z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej - wierzytelność w kwocie

[...] zł. Jednocześnie uznając dokonane zajęcie zobowiązał się przekazać wskazaną kwotę na rachunek bankowy komornika w terminie do 30 kwietnia 2020 r. po otrzymaniu dotacji z Urzędu Wojewódzkiego w S..

Pismem z 31 marca 2020 r. dłużnik zajętej wierzytelności (Wójt Gminy W.) poinformował komornika, iż w związku z wycofaniem przez P. wniosku o zwrot podatku akcyzowego wydał decyzję o umorzeniu postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. W związku z powyższym, jak oświadczył organ I instancji, dłużnikowi nie przysługuje wierzytelność z tytułu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego.

Zdaniem Kolegium ww. decyzja wójta zapadła z naruszeniem wymienionych przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

(Dz.U.2019.1460 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.c.") Z istoty zajęcia wierzytelności

w postępowaniu egzekucyjnym wynikał bezwzględny obowiązek świadczenia

na rachunek bankowy komornika prowadzącego egzekucję. Obowiązek taki spoczął na organie administracyjnym z dniem doręczenia mu przez komornika wezwania

do zapłaty zawartego w zawiadomieniu o dokonaniu zajęcia. Z materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, iż doręczenie takie w odniesieniu do wójta nastąpiło przed

9 marca 2020 r. Od tej daty wszelkie zachowania zarówno dłużnika egzekwowanego

- P., jak i dłużnika zajętej wierzytelności - Wójta Gminy W., odbiegające

od dyspozycji art. 896 § 1 pkt 1 i 2 K.p.c., należy uznać za bezprawne, a co za tym idzie, pociągające za sobą odpowiedzialność cywilnoprawną z podstawy deliktowej.

Za rozporządzanie wierzytelnością należy niewątpliwie uznać również działania dłużnika zmierzające do wyzbycia się wierzytelności. Za taką czynność należy uznać wycofanie przez dłużnika wniosku o zwrot podatku, który był źródłem powstania zajętej wierzytelności. Oznacza to, iż pomimo np. zbycia wierzytelności przez dłużnika egzekucja winna być dalej prowadzona, tak jakby czynności nie dokonano. Rozporządzenia dłużnika są nieważne przede wszystkim w stosunku do wierzyciela egzekwującego. Należy jednak przyjąć, że nieważność ta dotyczy również dłużnika zajętej wierzytelności i organu egzekucyjnego. Dokonane zajęcie trwa do czasu zaspokojenia wierzyciela.

Kolegium uznało, że na skutek niezgodnego z prawem działania P.

jak i dłużnika zajętej wierzytelności - do majątku wierzyciela egzekwującego nie weszła kwota egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego. W postępowaniu o zwrot podatku akcyzowego na rzecz P., od daty dokonanego przez komornika zajęcia wierzytelności - wierzyciel (V. ) nabył prawo do występowania

w tym postępowaniu w charakterze strony, przejmując prawa i obowiązki dłużnika egzekwowanego. Dlatego też umorzenie postępowania administracyjnego nie mogło nastąpić na żądanie wnioskodawcy - P., gdyż na mocy obowiązujących przepisów został on pozbawiony uprawnień w tym zakresie, a wszelkie jego prawa

i obowiązki wynikające z postępowania dotyczącego zajętej wierzytelności przeszły

na wierzyciela. Tym samym też V. jest podmiotem uprawnionym do wniesienia odwołania. Natomiast P. nie posiadał uprawnień do rozporządzania zajętą wierzytelnością, a tym samym do skutecznego wycofania wniosku stanowiącego źródło powstanie zajętej wierzytelności. Ponadto o podejmowanych czynnościach w sprawie,

w tym o zamiarze umorzenia postępowania, wójt nie poinformował wierzyciela, który wszedł w prawa dłużnika (wnioskodawcy) z mocy samego zajęcia wierzytelności.

Według Kolegium umorzenie postępowania z pokrzywdzeniem wierzyciela jest też niezgodne z interesem społecznym.

Zdaniem organu II instancji decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie powinna zapaść.

W związku z powyższym organ II instancji wymienioną na wstępie decyzją uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

V. zaskarżył – skargą wniesioną do tutejszego Sądu – powyższą decyzję Kolegium w części dotyczącej umorzenia postępowania organu I instancji, wnosząc

o uchylenie decyzji Kolegium w części dotyczącej umorzenia postępowania organu

I instancji oraz uchylenie ww. decyzji Wójta Gminy W. z [...] marca 2020 r.

jak i o zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Zaskarżonej decyzji V. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 138 §2 w zw. z art. 105 § 2 K.p.a. poprzez ich zastosowanie polegające

na wadliwym umorzeniu postępowania organu pierwszej instancji, w sytuacji

gdy dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego jest przedmiotowe, zgodne z interesem społecznym, a Skarżący

nie składał wniosku o umorzenie postępowania;

- art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące umorzeniem postępowania przed organem pierwszej instancji, a w konsekwencji niemożnością zaspokojenia Skarżącego (wierzyciela) co stoi w sprzeczności z interesem społecznym

i słusznym interesem obywateli.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o uwzględnienie skargi V. w części , tj. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej umorzenia postepowania organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a.

w związku ze stwierdzeniem, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji jest sprzeczne

z uzasadnieniem. Jak dodatkowo wskazało Kolegium doszło do umorzenie postepowania pomimo braku zgody innych stron, a wiec z naruszeniem

art. 105 § 2 K.p.a. Kolegium wskazało jednocześnie, że podtrzymuje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

P. zaskarżył – skargą wniesiona do tutejszego Sądu - w całości ww. decyzję Kolegium, w tym również w części dotyczącej jej uzasadnienia, wnosząc o uchylenie

zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia pełnomocnika, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji P. zarzuciła:

a) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art.10 K.p.a. poprzez brak jego zastosowania poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu tj. niewykonania przez organ

II instancji obowiązku zawiadomienia strony przed podjęciem zaskarżonej decyzji o prawie strony do zapoznania się z materiałem zgromadzonym

w sprawie oraz do złożenia wyjaśnień i ewentualnych żądań dowodowych,

a tym samym pozbawienie jej również prawa do obrony;

- art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art.140 K.p.a. poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wadliwej podstawy i oceny prawnej decyzji

I instancji - nie odpowiadającej ustalonym w sprawie faktom i zgromadzonym dowodom;

- art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie;

b) przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 28 K.p.a. poprzez przyznanie V. statusu strony w sprawie;

- art. 896 K.p.c. poprzez uznanie, że dokonane zajęcie należności było zgodne z tym przepisem;

- art. 885 K.p.c. w związku z art. 902 K.p.c. poprzez jego zastosowanie wprost

do zajęcia komorniczego dokonanego w niniejszej sprawie, a nie zastosowanie tego przepisu odpowiednio i w konsekwencji bezpodstawne uznanie

o skuteczności zajęcia.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie jednocześnie oświadczając, że podtrzymuje stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę V..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Przystępując do rozpoznawania wniesionej skargi, sąd administracyjny zobligowany jest każdorazowo do dokonania w pierwszym rzędzie jej oceny

pod względem podmiotowym, poprzez ustalenie, czy wnoszący skargę posiada legitymację skargową, tj. czy posiada interes prawny we wniesieniu skargi

na konkretny akt lub czynność organu administracji publicznej. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny oparcie legitymacji do złożenia skargi na kryterium interesu prawnego oznacza, że akt lub czynność zaskarżona przez wnoszącego skargę musi dotyczyć jego interesu prawnego naruszonego przez działanie niezgodne z prawem. O tym, czy jednostka ma w danej sprawie chroniony interes prawny, przesądza przepis prawa zawarty w ustawach materialnoprawnych, procesowych

lub ustrojowych. Legitymacja do złożenia skargi uzależniona jest od wykazania związku między przepisem prawa a zaskarżonym działaniem organu Związek ten musi być przy tym bezpośredni w tym znaczeniu, że zaskarżone działanie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wnoszącego skargę (B. Adamiak, K. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2012, s. 701-702). Należy zaakcentować, że interes prawny jest kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie, a to ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Tak rozumianemu interesowi prawnemu przeciwstawić należy interes faktyczny, który zachodzi

w sytuacji, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże brak jest normy prawnej mogącej stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu.

W konsekwencji, stwierdzenie braku związku zaskarżonego działania organu

z interesem skarżącego prowadzi do stwierdzenia, że skarżący w konkretnej sprawie nie ma interesu prawnego i nie należy do kręgu podmiotów wskazanego w art. 50 § 1 P.p.s.a., co powoduje oddalenie skargi w wyroku (por. T. Woś [w:] T. Woś,

H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 292).

Rozpatrując w powyższym kontekście skargi wniesione przez V.

w A. (Dania) i P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. zauważyć należy, że skargi dotyczą ww. decyzji SKO uchylającej w całości decyzję Wójta Gminy W. z [...] marca 2020 r. znak [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwrotu na rzecz P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i umarzającej postępowanie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 ust. 2 w zw. z art. 105 § 2 K.p.a., art. 1 i art. 2 ustawy z dnia

12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych.

Jak już wskazano ww. decyzją rozstrzygnięto o uchyleniu decyzji organu

I instancji, która wydana została w stosunku do P. i umorzeniu postępowania przed organem I instancji.

Jednocześnie postępowanie odwoławcze toczyło się z odwołania V.

de facto bez udziału P., który był stroną postępowania w sprawie zwrotu podatku akcyzowego. Jak bowiem wynika z akt sprawy jedyną czynnością organu odwoławczego w stosunku do P. było w istocie jedynie doręczenie tej spółce zaskarżonej decyzji. Tak też oświadczył pełnomocnika P. w toku rozprawy

w dniu 28 kwietnia 2021 r.

W tym miejscu Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w zakresie oceny legalności kontrolowanego aktu Sąd nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna

być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na tle ostatnio przywołanego przepisu podkreślić należy, że Sąd nie może wkraczać w inną sprawę niż ta, która była przedmiotem postępowania administracyjnego i wydanych w nim decyzji administracyjnych zaskarżonych daną skargą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2008 r., II OSK 21/07, LEX nr 437521).

W rozpoznawanym przypadku "granice sprawy" określa treść zarówno wniosków P. o zwrot podatku akcyzowego a następnie o umorzenie postępowania w sprawie jak i odwołanie V., które zainicjowało postępowanie przed organem odwoławczym zakończone wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji - jako, że organ odwoławczy przyznał V. status strony postępowania - a także, co naturalne, zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zarówno V. jak i P. posiadały legitymację skargową w rozpoznawanej sprawie. V. z uwagi

na fakt, że zainicjował postępowanie odwoławcze, które toczyło się z jego udziałem

i zakończyło wydaniem zaskarżonej do tutejszego Sądu decyzji zaś P.

z uwagi na fakt, że pozostaje adresatem wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Przechodząc zatem do rozpoznania sprawy w pozostały zakresie Sąd zauważa na wstępie, że jak wynika z akt sprawy, postępowanie odwoławcze toczyło się de facto bez udziału P., który na skutek powyższego pozbawiony został ochrony praw w postępowaniu odwoławczym.

Podkreślić wypada, że obowiązkiem organu jest ustalenie stron postępowania. Pozwala to na ziszczenie podstawowej zasady ogólnej czynnego udziału strony (stron) w postępowaniu, ustanowionej w art. 10 § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział

w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić

im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Brak udziału strony w postępowaniu obejmuje nie tylko pominięcie poinformowania strony o wszczęciu postępowania w sprawie, ale też poinformowanie o czynnościach w toku postępowania, w tym także brak umożliwienia – przed wydaniem decyzji – wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów

oraz zgłoszonych żądań. Ograniczenie zatem ustalenia wystąpienia

tej kwalifikowanej wadliwości do doręczenia jedynie rozstrzygnięcia w sprawie

z pominięciem zawiadomienia o wszczęciu postępowania odwoławczego,

czynnościach postępowania wyjaśniającego jak i umożliwienia – przed wydaniem decyzji – wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów

oraz zgłoszonych żądań stanowi o naruszeniu przewidzianym w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. co oznacza pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji. W takich przypadkach stronie pozbawionej prawa czynnego udziału w postępowaniu przysługuje prawo żądania wznowienia postępowania.

Skoro jak wynika z akt sprawy P. w istocie nie brała udziału

w postępowaniu odwoławczym a jedynie doręczono jej rozstrzygnięcie w sprawie tym samym Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje na niezgodność rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji Kolegium z jej uzasadnieniem, na co zwrócił uwagę sam organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę.

Sąd wskazuje, że na mocy art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał

za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W cytowanym powyżej przepisie ustawodawca określił składniki decyzji, którymi są m.in. rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie

z poglądem przyjętym w doktrynie rozstrzygnięcie to wiążące ustalenie konsekwencji stosowanego przepisu prawa materialnego, w tym sensie decyzja rozstrzyga sprawę administracyjną co do jej istoty. Uzasadnienie jest integralną częścią decyzji administracyjnej w znaczeniu formalnoprawnym jako składnik decyzji. Uzasadnienie nie stanowi jednak części rozstrzygnięcia decyzji, bowiem tylko w osnowie decyzji zawarte jest rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Natomiast uzasadnienie decyzji ma wykazać, na jakiej podstawie decyzja została podjęta; dawać podstawę kontroli poprawności decyzji; może odgrywać rolę perswazyjną w stosunków do adresatów decyzji jak i innych podmiotów, a także pełni funkcję opisową, gdy przedstawia proces podjęcia decyzji przez organ orzekający (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, 7. Wydanie, Warszawa 2018, s. 713, 714). W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku błędnego uzasadnienia zachodzi niezgodność uzasadnienia z rozstrzygnięciem, co w konsekwencji oznacza sprzeczność poszczególnych elementów decyzji administracyjnej (wyrok WSA

w Poznaniu, z dnia 27 marca 2007 r., II SA/Po 46/07).

Zgodnie z powołaną regulacją prawną, relacje pomiędzy uzasadnieniem

a rozstrzygnięciem decyzji są ścisłe i nie może być między nimi rozbieżności. Obie części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym, żadna z nich

nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym i powinny być ze sobą spójne wewnętrznie. Ponadto, zgodnie z powołaną regulacją prawną, uzasadnienie decyzji powinno pozostawać w takiej korelacji z rozstrzygnięciem, aby strona postępowania miała możliwość zaskarżenia odwołaniem decyzji w całości lub w części, jeżeli decyzja zawiera różne rozstrzygnięcia.

Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z przepisem art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje

w mocy zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze przytoczony przepis wskazać należy, że organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji wówczas, gdy stwierdzi, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Organ jest zobowiązany ocenić poprawność zaskarżonej decyzji nie tylko na podstawie podniesionych w odwołaniu zarzutów, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena taka powinna być poprzedzona przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego.

Dodać należy, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 K.p.a., wynika, że wskutek złożenia odwołania sprawa będzie w całości ponownie przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Rodzi to w konsekwencji obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwuinstancyjność oznacza zatem, że każda sprawa powinna być rozstrzygnięta dwukrotnie, a zatem organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji

i odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu.

Zasada ta oznacza również, że w postępowaniu administracyjnym nie mamy do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu I instancji przez organ odwoławczy, ale z prowadzeniem postępowania przez organ odwoławczy tak,

by załatwić sprawę co do jej istoty. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi więc

co do zasady na organ odwoławczy kompetencję do czynienia samodzielnych ustaleń faktycznych i dokonania na ich podstawie ponownej, merytorycznej oceny

w rozpoznawanej sprawie. Motywy oraz tok rozumowania organu powinny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący,

tak, aby możliwe było ustalenie i zweryfikowanie zajętego przez organ odwoławczy stanowiska, również w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w powyżej wskazanym zakresie

nie spełnia powyższych wymogów uniemożliwiając de facto jej pełną kontrolę.

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy – co sam przyznał w odpowiedzi na skargę - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał argumentację

faktyczną i prawną na uzasadnienie przyjętej tezy, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia postępowania z wniosku P. o zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego

do produkcji rolnej, w myśl art. 105 § 2 w zw. z art. 7 K.p.a. Jednocześnie jednak

w wydanym rozstrzygnięciu organ odwoławczy nie tylko uchylił decyzję organu

I instancji o umorzeniu tego postępowania lecz równocześnie umorzył postępowanie organu I instancji przyjmując - w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie pierwszoinstancjine objęte umorzeniem to postępowanie z wniosku P. o zwrot ww. podatku akcyzowego.

Powyższe stanowi o istotnej sprzeczności poszczególnych elementów decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Poznaniu, z dnia 27 marca 2007 r., II SA/Po 46/07), co uniemożliwiło Sądowi pozostawienie jej w obrocie prawnym. W ocenie Sądu taka rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem obliguje Sąd

do uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji gdyż decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 107 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Strony postępowania administracyjnego powinny bowiem być adresatem decyzji jednoznacznej, której uzasadnienie jest adekwatne do dokonanego rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku dojdzie do sytuacji, tak jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której możliwa będzie interpretacja rozstrzygnięcia organu administracji na skrajnie odmienne sposoby, co w istocie uniemożliwia kontrolę tak wydanego aktu nie tylko przez strony postępowania ale i sąd administracyjny. Przy czym wskazanie przez organ w odpowiedzi na skargę rzeczywistej woli organu poprzez sprecyzowanie, które z elementów zaskarżonej do sądu decyzji organ ostatecznie uznaje za prawidłowe a które nie nie stanowi konwalidacji błędnej decyzji.

Jak z tego wynika, istniejąca rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem

a uzasadnieniem decyzji organu II instancji skutkuje koniecznością wyeliminowania

z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).

Ponadto, w tym odnosząc się jednocześnie do rozstrzygnięcia zawartego

w decyzji organu I instancji, Sąd wskazuje, że umorzenie postępowania

przez ten organ miało miejsce po wydaniu i doręczeniu P. decyzji organu

I instancji uwzgledniającej wniosek P. z dnia 10 lutego 2020 r. Sąd podkreśla bowiem, że jak wynika z akt sprawy, organ I instancji decyzją z dnia

[...] marca 2020 r. znak [...] ustalił P. roczny limit podatku akcyzowego zwartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej i ustalił kwotę zwrotu podatku do wypłaty w wysokości [...] zł. Decyzja

ta doręczona została P. 9 marca 2020 r. Fakt ten został całkowicie pominięty przez organ II instancji zaś organ I instancji uwzględniając wniosek P. z dnia 20 marca 2020 r. o wycofaniu wniosku tej spółki z dnia 10 lutego 2020 r. (o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego

do produkcji rolnej) całkowicie pominął powyższą okoliczność w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.

Wniosek P. z 20 marca 2020 r. o wycofaniu wniosku z dnia 10 lutego 2020 r., który został już rozstrzygnięty ww. decyzją z dnia [...] marca 2020 r. doręczoną P. 9 marca 2020 r., złożony został w terminie otwartym dla złożenia odwołania od ww. decyzji z [...] marca 2020 r. Sąd zauważa zatem, że przed umorzeniem postępowania w sprawie doszło do wejścia do obrotu prawnego decyzji uwzględniającej wniosek P. w przedmiocie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Umorzenie postępowania w tych okolicznościach na wniosek P. w trybie

art. 105 § 2 K.p.a. przez organ I instancji, przy całkowity pominięciu tego faktu

w wydanym rozstrzygnięciu pozostawia, w ocenie Sądu, de facto nie rozstrzygniętą przez organy zasadność wniosku P. przez pryzmat art. 105 § 2 K.p.a., w tym przez pryzmat obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności i uprawnień wierzyciela zajętej wierzytelności.

Sąd przypomina, że w przepisie art. 105 § 2 K.p.a. przewidziano odmianę umorzenia postępowania, które nie stało się obiektywnie bezprzedmiotowe, lecz stało się z jakichkolwiek przyczyn bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że strona nie jest zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego załatwienia sprawy w drodze decyzji. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek P. został uwzględniony przez organ I instancji zaś rozstrzygnięcie tego organu weszło do obrotu prawnego. Wskazać ponadto należy, że w przypadku zastosowania art. 105 § 2 K.p.a. rolą organu administracji publicznej jest sprawdzenie czy występują wszystkie przesłanki

do umorzenia postępowania. Należy bowiem sprawdzić, czy wniosek cofający pochodzi od strony na żądanie której wszczęto postępowanie, ustalić czy inne strony postępowania nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania i czy umorzenie nie jest sprzeczne z interesem społecznym. Dopuszczalność umorzenia postępowania

na wniosek strony jest uwarunkowana brakiem sprzeciwu innych stron, do których organ administracji publicznej musi zwrócić się o zajęcie stanowiska w tej kwestii (Vide: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego art. 105

M. Jaśkowska, A. Wróbel) jak i braku sprzeczności z interesem społecznym.

Jak już powyżej wskazano w rozpoznawanej sprawie organ I instancji

lecz również organ odwoławczy pominęły kwestię wejścia do obrotu prawnego decyzji organu I instancji z dnia [...] marca 2020 r., mocą której wniosek P.

z 10 lutego 2020 r. został uwzględniony, jak i wpływu tego faktu na obowiązki wierzyciela zajętej wierzytelności i uprawnienia wierzyciela V.. Tym samym wydając zaskarżoną decyzję organy przedwcześnie zastosowały art. 105 § 2 K.p.a. nie rozstrzygając de facto o istocie sprawy i równocześnie o bycie prawnym wydanego już rozstrzygnięcia organu I instancji uwzględniającego cofnięty przez P. wniosek. Sąd wskazuje, że nie jest władny do zastępowania organu administracji w tym zakresie. Takie działanie Sądu stanowiłoby w istocie

rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez Sąd w miejsce organu administracji, co pozostaje poza granicami kompetencji Sądu administracyjnego, który w myśl

art. 3 § 1 P.p.s.a jest uprawniony jedynie do kontroli działalności administracji publicznej.

W ocenie Sądu powyższe naruszenia, w tym brak zgodności uzasadnienia decyzji organu odwoławczego z zawartym w niej rozstrzygnięciem w stopniu uniemożliwiającym jej kontrolę, brak uwzględnienia przez organ I i II instancji

przy wydaniu rozstrzygnięć faktu wydania i doręczenia P. ww. decyzji z dnia

3 marca 2020 r. uwzględniającej w całości wniosek tej spółki, który został cofnięty

już na etapie postępowania odwoławczego od tej decyzji jak i całkowity brak uwzględnienia tej okoliczności przez pryzmat przesłanek art. 105 § 2 K.p.a.,

w tym przy uwzględnieniu obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności i uprawnień wierzyciela V., stanowią naruszenie art. 107 § 1 pkt 6) i § 3 K.p.a.

w zw. z art. 6 K.p.a., art. 7, art. 8 § 1 K.p.a., art. 11 K.p.a. oraz art. 105 § 2 K.p.a., które to naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał również,

że w sprawie doszło do powyżej wskazanego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd - na podstawie art. 145 § 1

pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję

oraz decyzję ją poprzedzającą.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu, w tym w szczególności oceniając wniosek P. z dnia 20 marca 2020 r.

w zakresie cofnięcia wniosku z dnia 10 lutego 2020 r. i spełnienie w sprawie przesłanek art. 105 § 2 K.p.a. uwzględnią fakt uprzedniego wydania przez organ

I instancji decyzji z dnia [...] marca 2020 r. [...] i jej doręczenia P. i rozważą znaczenia tego faktu również w zakresie obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności i uprawnień wierzyciela V.. Rozważania faktyczne

i prawne w tym zakresie winny znaleźć pełne odzwierciedlenie w wydanych rozstrzygnięciach, które powinny odpowiadać wymogom art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

Na podstawie art. 141 § 4 P.p.s.a. sąd wskazuje również, aby organy rozpoznając sprawę ponownie uwzględniły, że relacje pomiędzy uzasadnieniem

a rozstrzygnięciem decyzji są ścisłe i nie może być między nimi rozbieżności.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") Sąd uchylił zaskarżoną decyzję

i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200,

art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.

Wszystkie przytoczone powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA.