Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 396/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. G. P.-K. na decyzję Wojewody z dnia 10 kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismami z 3 sierpnia 1998 roku oraz 20 marca 2000 roku A. P. – K. (obecnie E. G. P. – K.), w imieniu swoim oraz pozostałych spadkobierców po byłych właścicielach nieruchomości, wniosła o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. C., stanowiącej wydzieloną geodezyjnie działkę nr [...] o powierzchni [...]m2 (obecnie działki nr [...] i [...]), pomniejszonej o działkę zastępczą o pow. [...]m2, położoną przy ul. P. w G. (wniosek ten został rozpoznany w odrębnym postępowaniu), oraz o odszkodowanie za znajdujący się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości wielorodzinny budynek mieszkalny, budynki gospodarcze i sad (drzewa owocowe, kwiaty i krzewy).

Postanowieniem z dnia 27 marca 2006 roku, nr [...], Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, od załatwienia wniosku A. R., P. P., H. P. oraz E. G. P. – K. o odszkodowanie za znajdujący się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. C., wielorodzinny budynek mieszkalny, budynki gospodarcze oraz sad, i wyznaczył Starostę , wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia 11 maja 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Starosta umorzył postępowanie dotyczące przedmiotowego odszkodowania stwierdzając, iż sprawa odszkodowania została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], a odszkodowanie zostało wypłacone.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, wniesionego przez E. G. P. – K., Wojewoda - decyzją z dnia 10 lipca 2006 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż "okoliczność wypłaty przedmiotowego odszkodowania na rzecz poprzednich właścicieli nie została przez Starostę udowodniona. (...) okoliczność, czy przedmiotowe odszkodowanie zostało stronom wypłacone, ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, od tego bowiem zależy, czy organ powinien umorzyć przedmiotowe postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czy orzec co do istoty sprawy". Organ odwoławczy stwierdził nadto, iż brak jest podstaw aby rozstrzygać podanie odwołującej się jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku,

nr [...], ponieważ żądania odwołującej się zawarte w pismach

z 3 sierpnia 1998 roku oraz 20 marca 2000 roku zostały jasno sprecyzowane, a zatem organ I instancji jest związany w toku postępowania wyrażonym przez stronę żądaniem tj. wnioskiem o odszkodowanie.

Decyzją z dnia 12 lutego 2007 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, Starosta ponownie umorzył postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za wielorodzinny budynek mieszkalny, budynki gospodarcze i sad, znajdujące się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. C.

W uzasadnieniu organ stwierdził, iż Prezydium Miejskiej Rady Narodowej decyzją z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], postanowiło dokonać zamiany nieruchomości położonej w G. przy ul. C., wpisanej do księgi wieczystej KW [...], stanowiącej współwłasność A. P. i M. H. M., w skład której wchodziły działka nr [...] o pow. [...]m2, budynek mieszkalny, budynki gospodarcze i inne części składowe, o łącznej wartości 393.701 starych złotych, na nieruchomość położoną w G. przy ul. P., wpisaną do księgi wieczystej KW [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa, w skład której wchodziła parcela budowlana - działka nr [...] o pow. [...]m2 o wartości 23.828 starych złotych, poprzez ustanowienie na rzecz wyżej wymienionych osób prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - działki nr [...], na 99 lat, oraz wypłacić ww. osobom kwotę stanowiącą różnicę wartości ww. nieruchomości i kwotę 51.184 starych złotych stanowiącą wartość drzew i krzewów. Organ wyjaśnił także, iż nieruchomość wraz z budynkami i budowlami, w stosunku do których wystąpiono z roszczeniem o odszkodowanie, została zamieniona na nieruchomość położoną w G. przy ul. P., na podstawie przedmiotowej decyzji oraz aktu notarialnego Rep. A/b nr [...] z dnia 24 października 1972 roku. Budynki i budowle były częściami składowymi gruntu (art. 48 Kodeksu cywilnego), więc w wartości nieruchomości przyjętej dla ustalenia odszkodowania mieściła się wartość gruntu wraz z zabudowaniami. Osobno ustalono odszkodowanie za drzewa i krzewy w wysokości 51.184 starych złotych.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, iż odszkodowanie za budynki oraz sad zostało przyznane poprzednikom prawnym wnioskodawców w formie nieruchomości zamiennej wraz z dopłatą różnicy wartości w pieniądzu. Skoro zatem odszkodowanie zostało ustalone decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], to nie można było prowadzić kolejnego postępowania o odszkodowanie, albowiem sprawa odszkodowania została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Organ wyjaśnił przy tym, że kwestia, czy odszkodowanie (a właściwie różnica wartości) zostało faktycznie wypłacone, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wystarczające jest bowiem, że odszkodowanie zostało ustalone ostateczną decyzją, więc nie można w tej kwestii orzekać ponownie.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. G. P. – K. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonej decyzji:

▪ naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie dokonania ustaleń faktycznych co do rzeczywistego wypłacenia stronie postępowania odszkodowania ustalonego w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], pomimo faktu, że organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji dokonać ustaleń faktycznych w tym zakresie oraz poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia przez organ administracji podania strony jako wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. przepisów art. 7-13 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity: Dz. U. z 1961 roku, nr 18, poz. 19);

▪ naruszenie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, pomimo tego, że organ administracji zobowiązany był do wydania merytorycznej decyzji w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu odwołująca się stwierdziła, iż organ I instancji zaniechał rozpoznania jej podania złożonego w niniejszej sprawie jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku (nr [...]), a tym samym nie rozpoznał istoty sprawy. Podniosła, iż w pismach składanych w niniejszej sprawie kwestionowała legalność dokonanego wywłaszczenia, wskazując na stosowanie przymusu przez ówczesne władze, zakwestionowała także ekwiwalentność wartości działek, które zostały zamienione. W ocenie odwołującej się organ I instancji, mając na uwadze utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym organy administracji powinny raczej badać cel strony występującej w toku postępowania osobiście (podkreślenie Sądu), a nie dosłowną treść wniosków zawartych w podaniu, uznać powinien, że wnioskodawczyni domagała się w istocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa. Traktując podanie wnioskodawczyni jako wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, rozpatrujący sprawę organ zobowiązany był do dokonania oceny legalności postępowania Prezydium Rady Narodowej w toku wydawania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej, zwłaszcza pod kątem przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Tymczasem rozpatrujący sprawę organ administracji w ogóle nie dokonał ustaleń co do ewentualnej nieważności przedmiotowej decyzji, co pozwala uznać, że organ ten nie rozstrzygnął istoty sprawy. Odwołująca się stwierdziła nadto, że organ naruszył przepisy postępowania, w tym art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie poczynił ustaleń dotyczących wartości zamienianych działek oraz "ekwiwalentności wartości" tych działek, a co za tym idzie nie zbadał czy w decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku odszkodowanie zostało prawidłowo ustalone.

Decyzją z dnia 10 kwietnia 2007 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 roku (sygn. akt I SA/Ka 2247/98, Baza Orzeczeń LEX nr 44391), w którym stwierdzono, iż dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (w ramach którego weryfikować można m.in. poprawność formy rozstrzygnięcia kończącego postępowanie oraz zarzuty będące pochodną tej kwestii) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej - decyzją z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr , ustaliło odszkodowanie za nieruchomość i za znajdujące się na nieruchomości drzewa i krzewy oraz kwiaty wieloletnie. W związku z tym, iż ww. decyzja odszkodowawcza znajduje się w obrocie prawnym, nie jest możliwe ponowne ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i znajdujące się na niej składniki roślinne. Postępowanie w tym przedmiocie podlega bowiem, zgodnie z zaskarżonym rozstrzygnięciem Starosty , umorzeniu jako postępowanie bezprzedmiotowe.

Wojewoda stwierdził także, iż zarzut strony, zgodnie z którym organ I instancji naruszył art. 7 w zw. art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie dokonania ustaleń faktycznych co do rzeczywistego wypłacenia stronie odszkodowania na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 r., nr [...], jest niezasadny albowiem Starosta podjął kroki niezbędne do ustalenia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy i uzyskał informację, iż strony oraz Urząd Miejski nie posiadają dokumentów potwierdzających wypłatę odszkodowania.

Organ odwoławczy nie zgodził się także z podniesionym w odwołaniu zarzutem naruszenia przez organ I instancji ww. przepisów poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia podania strony jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku. Organ podkreślił, iż wnioskami

z 3 sierpnia 1998 r. i z 20 marca 2000 r. E. G. P. – K. wyraźnie określiła swoje żądania, wnosząc o zwrot nieruchomości położonej w G. przy ul. C. oraz o "odszkodowanie za znajdujący się w 1972 r. na terenie działki wielorodzinny budynek mieszkalny po kapitalnym remoncie (rozebrany po wywłaszczeniu), budynki gospodarcze oraz sad (drzewa owocowe, kwiaty i krzewy)". Organ, do którego wpłynęły jej wnioski, wszczynając postępowania administracyjne na ich podstawie, był tymi żądaniami związany. Treść zawartych w nich żądań wyznaczyła bowiem stosowną normę obowiązującego prawa, mającą znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Starosta był zatem związany wyrażonym przez stronę żądaniem (tj. wnioskiem o odszkodowanie) i nie mógł w żadnym razie dowolnie dokonywać interpretacji żądań strony. Przedmiot prowadzonego postępowania został zakreślony żądaniem strony, która wniosła o ustalenie i wypłatę ,,odszkodowania za znajdujący się w 1972 r. na terenie działki wielorodzinny budynek mieszkalny po kapitalnym remoncie /rozebrany po wywłaszczeniu/, budynki gospodarcze oraz sad /drzewa owocowe, kwiaty i krzewy/".

Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że organ I instancji nie mógł stwierdzić nieważności decyzji odszkodowawczej (a co za tym idzie - badać czy decyzja ta została wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami), ponieważ nie jest organem do tego właściwym.

W skardze na powyższą decyzję E. G. P. – K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko powtórzyła zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269).

Wojewoda zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego, którą Starosta umorzył postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za wielorodzinny budynek mieszkalny, budynki gospodarcze i sad (drzewa owocowe, kwiaty i krzewy), znajdujące się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości, położonej w G. przy ul. C., uznając, iż w obrocie prawnym istnieje decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku,

nr MZGT-VI-63-5/6/72, w której ustalono już to odszkodowanie.

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w dniu 28 marca 2000 roku do Urzędu Miasta wpłynął wniosek skarżącej A. P. – K., w którym (w imieniu swoim i pozostałych spadkobierców) wniosła ona o odszkodowanie za znajdujący się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości wielorodzinny budynek mieszkalny, budynki gospodarcze oraz sad.

W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało również, iż decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w z dnia 26 sierpnia 1972 roku,

nr [...], wydaną w sprawie wywłaszczenia działki nr [...] położonej w G. przy ul. C., budynku mieszkalnego, budynków gospodarczych i innych części składowych tejże nieruchomości, została przydzielona stronom działka zamienna oraz ustalone odszkodowanie za różnicę w wartości działki wywłaszczanej i działki przyznanej na zamianę oraz odszkodowanie za znajdujące się na działce drzewa i krzewy.

Powyższa decyzja jest ostateczna i do dziś funkcjonuje w obrocie prawnym. Oznacza to, iż nie jest możliwe ponowne rozstrzyganie kwestii odszkodowania za wywłaszczoną w 1972 roku nieruchomość oraz za znajdujące się na niej budynki i sad. Zgodnie z treścią art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, jest ostateczna. Przepis ten ustanawia ochronę decyzji ostatecznej przyznając jej cechę trwałości. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika nie tylko, że ostateczną jest decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że taka decyzja stanowi ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 1998 roku, sygn. akt II SA 730/98, Baza Orzeczeń LEX nr 41768).

W świetle powyższego stwierdzić należy, iż dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], dopóty nie jest możliwe ponowne orzekanie w sprawie ustalonego w tej decyzji odszkodowania. Zakaz ten jest obwarowany sankcją z art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przepis ten spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, wyrażonej

w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2000 roku, sygn. akt I SA/Wr 914/98, Baza Orzeczeń LEX 197879).

Zgodnie z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie podlega umorzeniu, jeżeli stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie, uwzględniając istnienie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej już kwestie będące przedmiotem wniosku skarżącej, organy obu instancji zasadnie uznały, iż ponowne rozstrzyganie tychże kwestii byłoby niedopuszczalne, a co za tym idzie, że prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej jest bezprzedmiotowe. Wydana w sprawie decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku stanowiła bowiem trwałą przeszkodę w kontynuacji postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu, iż organy orzekające w sprawie nie rozpoznały złożonego w dniu 28 marca 2000 roku podania skarżącej jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], wskazać należy, iż wniosek skarżącej dotyczący odszkodowania był wyraźnie i jasno sprecyzowany. W piśmie z dnia 20 marca 2000 roku (złożonym w Urzędzie Miejskim w dniu 28 marca 2000 roku) skarżąca podtrzymała w imieniu swoim i pozostałych spadkobierców żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz stwierdziła: "Domagamy się jednocześnie odszkodowania za znajdujący się w 1972 r. na terenie działki wielorodzinny budynek (...) budynki gospodarcze oraz sad (...)". Brak było zatem podstaw aby, wbrew jego literalnemu brzmieniu, przyjąć, iż zawiera on inne żądanie.

Sąd miał przy tym na uwadze, iż w dniu 11 września 2001 roku swój udział w sprawie zgłosił zawodowy pełnomocnik skarżącej (adwokat), który - mimo otrzymania szeregu orzeczeń i pism, w których organy wyraźnie informowały stronę o przedmiocie niniejszej sprawy wskazując, iż dotyczy ona odszkodowania za znajdujący się w 1972 roku na terenie wywłaszczonej nieruchomości budynek mieszkalny, budynki gospodarcze i sad (vide: postanowienie Wojewody z dnia 27 marca 2006 roku wyznaczające Starostę do rozpoznania właśnie tej sprawy, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie o odszkodowanie z dnia 6 kwietnia 2006 roku, decyzja organu odwoławczego z dnia 10 lipca 2006 roku, w której organ wyraźnie wskazał, iż sprawa dotyczy odszkodowania), nie cofnął wniosku o odszkodowanie i nie złożył wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku,

nr [...]. Również zajmując stanowisko w postępowaniu toczącym się po decyzji kasacyjnej organu odwoławczego z dnia 10 lipca 2006 roku - zarówno sama skarżąca, jak i jej pełnomocnik, jedynie oświadczyli się w kwestii nieotrzymania przez adresatów decyzji wywłaszczeniowej odszkodowania. Pełnomocnik skarżącej, wezwany przez organ do złożenie ewentualnych oświadczeń i wniosków przed wydaniem decyzji w sprawie o odszkodowanie (zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.), również nie cofnął wniosku o odszkodowanie i nie złożył wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.

Zdaniem Sądu – po przeanalizowaniu treści wniosku z dnia 20 marca 2000 roku oraz zachowania się strony skarżącej w toku niniejszego postępowania, należy z całą stanowczością stwierdzić, że organy administracji prawidłowo uznały, iż wniosek skarżącej z dnia 20 marca 2000 roku obejmuje jedynie żądanie odszkodowania za znajdujące się na wywłaszczonej nieruchomości budynki i sad. Jeżeli strona chciała to żądanie zmienić, winna była dać temu wyraz cofając wniosek o odszkodowanie i żądając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku, nr [...], czego nie uczyniła.

Zgodnie z treścią art. 63 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek winien zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek to strona zatem określa przedmiot swojego żądania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, Baza Orzeczeń LEX nr 47890). Jak zasadnie wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 1990 roku (sygn. akt l SA 367/90, ONSA 1990/2-3/47) - stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Treść żądania zawartego w złożonym podaniu wyznacza normę prawną, która znajdzie zastosowanie w postępowaniu. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny słusznie zauważył przy tym, że jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści żądania strony. W razie wątpliwości co do treści podania sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Powyższe obowiązki jednak ciążą na organie jedynie w sytuacji gdy wniosek nie jest sprecyzowany. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie musiały zatem podejmować czynności zmierzających do wyjaśnienia treści wniosku skarżącej, ponieważ żądanie zawarte we wniosku było jasne, czytelne, precyzyjne i dotyczyło jedynie odszkodowania.

Na marginesie powyższych rozważań zauważyć należy, iż Starosta nie jest organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 26 sierpnia 1972 roku,

nr [...]. Gdyby zatem Starosta uznał, iż wniosek z dnia 20 marca 2000 roku stanowi zarówno wniosek o odszkodowanie (w ocenie Sądu bez cofnięcia wniosku o odszkodowanie organ nie mógł pominąć tego żądania strony), jak i wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, to i tak – zgodnie z treścią art. 66 § 1 k.p.a. – mógł uczynić przedmiotem rozpoznania jedynie sprawę należącą do jego właściwości, czyli sprawę o odszkodowanie. Natomiast rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności mogłoby nastąpić dopiero po złożeniu przez stronę odrębnego podania do właściwego organu, które strona może złożyć w każdej chwili, albowiem – skoro powołuje się na przesłankę rażącego naruszenia prawa jako podstawę stwierdzenia nieważności, nie ogranicza jej termin z art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.