Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 93/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1 pkt. 4 w zw. z art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 101 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 25
journal: Dz.U. 1992 nr 16 poz 63
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Tomasz Zbrojewski Protokolant Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ruda Śląska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Ruda Śląska a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. B. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Krakowa jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent Rudy Śląskiej, reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Rudzie Śląskiej, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem "o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego". Jednocześnie, powołując art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 4 i art. 15 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie P.p.s.a.), domagał się rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy Miastem Ruda Śląska a Miastem Kraków w sprawie skierowania Z. B. do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że postanowieniem z dnia 7 maja 2009 r. nr 65/2009/Lp Kierownik Oddziału Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie, działając z upoważnienia Prezydenta Krakowa, uznał się niewłaściwym w sprawie skierowania Z. B. do domu pomocy społecznej. Wnioskodawca nie zgadzając się z tym stanowiskiem, wskazał, że Z. B. wychował się w domu dziecka i nie ma żadnej rodziny. Był zameldowany w Rudzie Śląskiej. Po wymeldowaniu go w 1992 r. nie przebywa tam i nie ma z tą miejscowością żadnego związku. Z zebranych w sprawie dokumentów oraz z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego MOPS w Krakowie wynika, że Z. B. od 1965 r., tj. od momentu podjęcia pracy i zamieszkania w hotelu robotniczym, związany jest z Krakowem. Wiele lat po zamieszkaniu w tym mieście i po likwidacji jego pracodawcy wymieniony stał się bezdomnym. Obecnie przebywa w Przytulisku - Dom B. A. w K. przy ul. [...]. Korzysta z zasiłku stałego i zasiłku okresowego przyznanych mu odpowiednio decyzjami Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] sierpnia 2008r i [...] grudnia 2008 r., Prezydent Miasta Krakowa, mimo uznania Z. B. za osobę bezrobotną i wiedzy o ostatnim miejscu jego zamieszkania, przyznał wymienionemu świadczenia z pomocy społecznej, nie żądając ich zwrotu od MOPS w Rudzie Śląskiej, co wskazuje, że uznał, iż miejscem zamieszkania Z. B., w rozumieniu art. 25 k.c., jest Kraków. Potwierdził zresztą to sam zainteresowany, stwierdzając, że zamierza na stałe mieszkać w Krakowie oraz chciałby być w tym mieście umieszczony w domu pomocy społecznej, gdyż tutaj zamieszkuje od 30 lat, leczy się i ma znajomych. W tej sytuacji, zdaniem wnioskodawcy, należy uznać, że Z. B. - mimo niedopełnienia obowiązku meldunkowego - od wielu lat zamieszkuje z zamiarem pobytu stałego w Krakowie i od początku z tym miejscem wiązał swe plany życiowe.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Krakowa wniósł o wskazanie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku Z. B. o skierowanie go do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta Ruda Śląska. Stwierdził przy tym, że Z. B. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co potwierdziło przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe. Z. B. nigdzie obecnie nie jest zameldowany. Przebywa aktualnie w Krakowie i korzysta z pomocy w formie schronienia w Przytulisku- Dom B. A. w K. Oznacza to, że właściwą w jego sprawie, zgodnie z art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, jest gmina ostatniego miejsca zameldowania, czyli w niniejszym przypadku wnioskodawca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej, a także sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej.

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Krakowa a Prezydentem Rudy Śląskiej, albowiem oba te organy, niemające wspólnego organu wyższego stopnia, uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku Z. B. o wydanie skierowania do domu pomocy społecznej. Prezydent Rudy Śląskiej błędnie zatem zatytułował swe wystąpienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Następnie powołał jednak właściwą podstawę swego żądania i zasadnie wnosił o rozstrzygnięcie zaistniałego w sprawie sporu o właściwość.

Umieszczenie osoby w takim domu jest formą pomocy społecznej przewidzianą w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728) i w tej ustawie należy szukać wskazań do ustalenia organu właściwego do załatwienia tej sprawy. Decyzję w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla osoby ubiegającej się o ten rodzaj świadczenia w dniu jej kierowania do tej placówki, jak stanowi art. 59 ust. 1 ww. ustawy.

Zasady określenia właściwości miejscowej gminy uregulowane zostały w art. 101 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową ustala się według ostatniego miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r- Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz.63 ze zm.- dalej k.c.). Zgodnie z art.25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to zawiera w sobie dwa nierozerwalnie ze sobą związane elementy: przebywania osoby sensie fizycznym w danej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu. Jak podkreśla się w orzecznictwie o zamieszkaniu decyduje zamiar stałego pobytu połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt I OW 69/07 - Lex nr 399101).

Dla ustalenia zatem gminy właściwej, a tym samym ośrodka pomocy społecznej właściwego do rozpoznania wniosku Z. B. o umieszczenie go w domu pomocy społecznej, koniecznym jest ustalenie miejsca zamieszkania zainteresowanego, co wynika z powyżej cytowanych przepisów.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że Z. B. jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną. Ze względu na swój wiek i stan zdrowia wymaga on pomocy i stałej opieki ze strony innych osób. Był on zameldowany w Rudzie Śląskiej, ale został stamtąd wymeldowany w 1992 r. Od tego czasu z miastem tym nie łączą go żadne więzi. W sprawie nie jest kwestionowane, że Z. B. od 1965 r. przebywa na terenie Krakowa. W mieście tym pracował, zamieszkując w hotelu robotniczym i wynajętych lokalach mieszkalnych. Obecnie przebywa w Przytulisku - Dom B. A. w K. Wymieniony wniosek o skierowanie go do domu pomocy społecznej złożył do MOPS w Krakowie. We wniosku tym oraz złożonych oświadczeniach prosił o umieszczenie go w domu pomocy społecznej na terenie Krakowa, gdyż tutaj zamieszkuje od kilkudziesięciu lat. Nadal chciałby przebywać w tym mieście. Tutaj ma też znajomych, co jest szczególnie istotne w jego sytuacji, bowiem żadnej rodziny nie posiada.

Z powyższych względów brak jest podstaw by właściwość miejscową gminy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro Z. B. faktycznie zamieszkuje w Krakowie oraz w tym mieście obecnie i od wielu lat, koncentrują się jego sprawy życiowe, to uznać należy, że miejscem zamieszkania Z. B. - w rozumieniu art. 25 k.c.- jest Kraków. W konsekwencji oznacza to, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o skierowanie Z. B. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Krakowa.

Z tych względów na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 1, pkt 4 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.