Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 387/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 stycznia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony skargę oddala


UZASADNIENIE

Wójt Gminy postanowieniem z dnia 19 października 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 31 § 1 w związku z art. 123 K.p.a. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie przygotowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia "wydobywania metodą odkrywkową kruszywa naturalnego z części złoża D. I oraz zlokalizowania obiektów i urządzeń nowego zakładu do przeróbki kruszywa oraz kontenerowego zaplecza" wszczętego na wniosek Przedsiębiorstwa [...] S.A. w R. W uzasadnieniu organ wskazał, że uznanie żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 K.p.a. za uzasadnione wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek tj. 1/ żądanie musi być uzasadnione celami statutowymi organizacji oraz musi przemawiać za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej powinien ustalić z urzędu, czy cele określone w statucie organizacji społecznej uzasadniają jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby. W tym celu dokonano oceny, czy między celami organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym. Ustalenia dokonane w oparciu o statut stowarzyszenia dają podstawę do przyjęcia założenia, że związek taki nie występuje. Argumentacja, przedstawiona we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, nie uzasadnia dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym. Stowarzyszenie w sposób ogólny powołuje się na bliskość inwestycji od osiedla domków letniskowych w D., jednakże w żadnym razie nie wskazuje, jaki interes społeczny mógłby podlegać ochronie w tym postępowaniu, jak również w jaki sposób planowana inwestycja mogłaby negatywnie wpłynąć na środowisko. W świetle powołanego powyżej art. 31 K.p.a., interes społeczny, jaki uzasadniałby dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tym postępowaniu, wymaga konkretyzacji przez odniesienie go do przedmiotu postępowania, a więc określenia, jakiego rodzaju wartości istotne i ważne ze społecznego punktu widzenia podlegałyby ochronie w danym postępowaniu administracyjnym. Z tych względów, jak również z uwagi na charakter samej inwestycji, w ocenie organu, nie można przyjąć, iż wystarczającym warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest bliskość osiedla domków. Szczegółowe regulacje dotyczące dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony organizacji społecznych zawierają przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy, w przypadku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadza się jedynie w ramach oceny oddziaływania na środowisko. Art. 44 ust. 1 ustawy, stanowi, iż organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony. Reasumując organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji ekologicznej, postępowanie prowadzone jest z udziałem społeczeństwa, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka udziału społeczeństwa w postępowaniu, gdyż na dzień 19 października 2015 r. brak jest obwieszczenia Wójta Gminy o postępowaniu administracyjnym prowadzonym z udziałem społeczeństwa. Wobec powyższego w opinii Wójta Gminy nie zostały spełnione przesłanki dla dopuszczenia Stowarzyszenia [...] do udziału w niniejszym postępowaniu.

Na to postanowienie zażalenie wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając naruszenie art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez nieuwzględnienie okoliczności faktycznych sprawy, a w konsekwencji wydanie postanowienia odmawiającego stowarzyszeniu udziału w przedmiotowym postępowaniu. W uzasadnieniu podano, że organ słusznie wskazał, że art. 44 ust. 1 ustawy formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie jest konieczne, by stowarzyszenie mogło zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu. W niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć, czy cele przewidziane w statucie stowarzyszenia pozwalają określić je mianem organizacji ekologicznej. Zgodnie z § 5 statutu stowarzyszenia celem klubu jest prowadzenie wszelkich działań w zakresie rekreacji i wypoczynku dla członków klubu. Cel ten realizowany jest m.in. przez współdziałanie w władzami gminnymi i powiatowymi na wszelkich płaszczyznach, zmierzających do integracji członków w ochronie środowiska naturalnego, budowy infrastruktury technicznej służącej wypoczynkowi i rekreacji oraz postępu cywilizacyjnego czy też reprezentowanie członków stowarzyszenia wobec urzędów, instytucji państwowych i samorządowych oraz troskę o realizowanie na co dzień żywotnych interesów członków, w tym w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa osobistego i zbiorowego w środowisku bytowania. W pełni uzasadnione jest zatem twierdzenie wnioskodawcy, iż określony w statucie cel, a przede wszystkim sposoby jego realizacji rozumieć należy jako ochronę wycinka środowiska, w którym jest zarówno teren ośrodka jak i przekształcona przez człowieka substancja materialna tam ulokowana. Niezależnie od powyższego Stowarzyszenie wskazało, że zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 20 czerwca 2001 r. od przeszło 14 lat aktywnie działa na rzecz ochrony regionu dębińskiego, a swój udział w niniejsze sprawie zgłosiło z uwagi na dostrzeżona potrzebę zaangażowania się w proces realizacji planowanego przedsięwzięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podniósł, że wyartykułowane w art. 31 K.p.a. zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym nie stoją na przeszkodzie, aby w przepisach o charakterze materialnym wprowadzić możliwość udziału organizacji społecznych na odmiennych zasadach lub wręcz wyłączyć możliwość udziału organizacji społecznej na prawach strony. Przypadek modyfikacji zasad kodeksowych udziału organizacji społecznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym wprowadzony został m.in. w art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, stosownie do którego treści organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Jednocześnie art. 44 ust. 1 in fine ustawy środowiskowej stanowi, że art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się. Wprowadzona w art. 44 ustawy środowiskowej modyfikacja zastosowania art. 31 K.p.a. została ograniczona w wymiarze podmiotowym i przedmiotowym. W wymiarze podmiotowym przepis art. 44 ustawy środowiskowej adresowany jest wyłącznie do organizacji ekologicznych rozumianych jako organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona środowiska (definicja ustawowa zawarta w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej), przy czym warunkiem dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest prowadzenie przez organizację ekologiczną działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem jego wszczęcia. Poza tym norma ta znajduje zastosowanie wyłącznie w stosunku do kategorii spraw z zakresu ochrony środowiska wymagających zagwarantowania udziału społeczeństwa. Zgodnie z przepisami ustawy środowiskowej udział społeczeństwa wymagany jest w tych wszystkich sprawach, w których w ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia przeprowadzana jest ocena oddziaływania na środowisko. Ocenę oddziaływania na środowisko przeprowadza się dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz tych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla których ten obowiązek został stwierdzony w drodze postanowienia. Co za tym idzie w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej wystarczającymi przesłankami uczestnictwa na prawach strony przez organizację społeczną zaliczającą się do organizacji ekologicznych, jest powołanie się na jej cele statutowe oraz prowadzenie działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. Z kolei udział w tym postępowaniu w oparciu o przepis art. 31 K.p.a. wymaga od organizacji społecznej (niekoniecznie będącej organizacją ekologiczną) - oprócz powołania się na cele statutowe - również wykazania, że za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. W analizowanej sprawie, w sporządzonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia Stowarzyszenie powoływało się tylko i wyłącznie na przepis art. 31 § 1 K.p.a. Nadto w uzasadnieniu wniosku, pełnomocnik Stowarzyszenia [...] wykazywał spełnienie w stanie faktycznym sprawy przesłanek przemawiających za dopuszczeniem organizacji do udziału w niniejszym postępowaniu, w postaci istnienia interesu społecznego w dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu oraz uzasadnienia zgłoszonego żądania w celach statutowych Stowarzyszenia. Jednocześnie zważyć należy, że w tym samym wniosku Stowarzyszenie nie naprowadziło jakichkolwiek twierdzeń, z których wynikałoby, że Stowarzyszenie domaga się dopuszczenia do udziału w sprawie na "uproszczonych" zasadach dotyczących organizacji ekologicznych. W szczególności Stowarzyszenie nie wykazywało np. przesłanki prowadzenia działalności statutowej w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez co najmniej 12 miesięcy przed datą wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ zauważył, że z § 5 Statutu Stowarzyszenia [...] wynika, iż celem Klubu jest prowadzenie wszelkich działań w zakresie rekreacji i wypoczynku dla członków Klubu. Powyższy cel statutowy Stowarzyszenia podobnie jak wymienione w § 6 statutu sposoby realizacji tego celu, mają charakter hasłowy i nie mogły uzasadnić tezy o spełnieniu pierwszego z warunków przewidzianych w art. 31 § l K.p.a. (żądanie dopuszczenia do udziału organizacji społecznej jest uzasadnione celami statutowymi). Nie sposób bowiem przyjąć, iż użyte w § 5 statutu sformułowanie prowadzenie wszelkich działań w zakresie rekreacji i wypoczynku dla członków Klubu względnie przywołane przez pełnomocnika Stowarzyszenia sposoby realizacji tego celu wymienione w § 6 ust. 1 lit a), b) i h) Statutu świadczyłyby o możliwości przystąpienia do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Kolegium żaden z zapisów Statutu Stowarzyszenia nie wskazuje, by pożądaną formą realizacji ogólnie określonych zadań statutowych było występowanie przed organami administracyjnymi w postępowaniach administracyjnych i to przy założeniu, że postępowania takie pozostawałyby w związku z celem Stowarzyszenia (będącym jak wynika z przedłożonego odpisu KRS -stowarzyszeniem kultury fizycznej) jakim są działania na rzecz rekreacji i wypoczynku dla jego członków. Zaniechanie zatem precyzyjnego określenia w statucie celu działania Stowarzyszenia rodzić musiało negatywny skutek w postaci braku możliwości wykazania związku konkretnego postępowania administracyjnego z zakresem statutowej działalności organizacji. Niezależnie od powyższego pamiętać należy, że rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji społecznej do postępowania organ każdorazowo ocenia istnienie w sprawie interesu społecznego. W konsekwencji wniosek organizacji o dopuszczenie do tego udziału musi zatem zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Organizacja społeczna domagająca się dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu ma obowiązek szczególnie starannego wykazania istnienia interesu społecznego w danym postępowaniu (por. wyrok NSA ż dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 122/11). Stowarzyszenie [...] w złożonym wniosku wskazywało, że inwestycja będąca przedmiotem postępowania prowadzonego przez Wójta Gminy ma zostać zrealizowana w sąsiedztwie osiedla domków letniskowych w D., których właścicielami w znacznej części są członkowie Stowarzyszenia, i gdzie corocznie przebywa kilka tysięcy wczasowiczów. W ocenie Kolegium przedstawiona argumentacja mająca przemawiać za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań wskazuje, że zgłaszając swój udział w niniejszej sprawie Stowarzyszenie działa tylko na rzecz jego członków, a nie w interesie społecznym, o jakim mowa w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. Trudno bowiem nie traktować twierdzeń wskazujących na posiadanie przez znaczną część członków Stowarzyszenia praw do obiektów zlokalizowanych w sąsiedztwie planowanego przedsięwzięcia, jako wpływających na ocenę dbania o interes członków stowarzyszenia, a nie interes społeczny, który stanowi przesłankę dopuszczenia do udziału w postępowaniu stowarzyszenia jako organizacji społecznej.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło Stowarzyszenie [...] zarzucając naruszenie art. 31 § 1 K.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie tj. błędne przyjęcie, że po stronie skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające jego dopuszczenie do udziału w sprawie na prawach strony; art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady zaufania do władzy publicznej, art. 44 § 1 ustawy środowiskowej poprzez jego niezastosowanie tj. błędne przyjęcie, że po stronie skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniającego jego dopuszczenie do udziału w sprawie na prawach strony jako organizacji ekologicznej. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że inwestycja polegająca na budowie kopalni i zakładu przetwórstwa kruszywa nad rzeką B. ma zostać ulokowana w bezpośrednim sąsiedztwie terenów rekreacyjnych tj. niecałe 50 m od domków letniskowych, których w większości właścicielami są członkowie Stowarzyszenia [...] i mieszkańcy wsi. Realizacja inwestycji przyczyni się do niszczenia krajobrazu oraz środowiska naturalnego. W konkluzji Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jednocześnie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w K.p.a. lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r., poz. 718, powoływanej dalej jako P.p.s.a.) W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, brak było podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.

Przedmiotem żądania skarżącego Stowarzyszenia [...] w N. było dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie przygotowania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko dla przedsięwzięcia "wydobywania metodą odkrywkową kruszywa naturalnego z części złoża [...] I oraz zlokalizowania obiektów i urządzeń nowego zakładu do przeróbki kruszywa oraz kontenerowego zaplecza".

Dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organem administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek określonych w art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a.: 1) jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz 2) przemawia za tym interes społeczny. Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego organu administracji. Nie spełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmówi organizacji udziału w postępowaniu.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257). Z przepisu art. 31 § 1 in fine K.p.a. wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu musi być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Organ powinien zatem ocenić, czy między celami statutowymi organizacji społecznej a przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej istnieje powiązanie merytoryczne w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Tak więc uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być uzasadnione zarówno celami statutowymi, jak i interesem społecznym. Niewątpliwym jest też, że ocena zasadności żądania organizacji społecznej pod kątem interesu społecznego należy do uznania organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

Wymóg łącznego spełnienia przesłanek ma również duże znaczenie dla układu podmiotowego postępowania przez wyłączenie rozszerzenia jego kręgu uczestników na podmioty niemające interesu prawnego, a legitymujące się jedynie interesem faktycznym (por. B. Adamiak. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09, opubl. OSP z 2011 r., z. 11, poz. 108). Zauważyć przy tym należy, że pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. Nadto koniecznym jest podkreślenie, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 897/08). Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów (wyrok NSA z 24 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 1038/08). Natomiast na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej (por. wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1339/09).

Kontrolowane w niniejszym postępowaniu postanowienie ma charakter wpadkowy i zostało wydane postępowaniu toczącym się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku, jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 1235) – dalej powoływanej jako ustawa środowiskowa. Postępowanie to było prowadzone z wniosku Przedsiębiorstwa [...] S.A. w R. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej dla przedsięwzięcia p.n. "wydobywanie metodą odkrywkową kruszywa naturalnego z części złoża D. I oraz zlokalizowanie obiektów i urządzeń nowego zakładu do przeróbki kruszywa oraz kontenerowego zaplecza. W toku tego postępowania Wójt Gminy postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2015 r. nr [...] określił zakres raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stwierdził ponadto, że planowana inwestycja kwalifikuje się w myśl § 2 ust. 1 pkt 26 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko może być wymagalne. W konsekwencji, zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej, postępowanie środowiskowe w kontrolowanej sprawie od tej daty toczyło się z udziałem społeczeństwa.

Wniosek skarżącego stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie złożony został w dniu 28 września 2015 r., wskazując jako podstawę żądania jedynie art. 31 § 1 K.p.a. Tym samym stowarzyszenie w momencie składania wniosku nie podało w jego podstawie art. 44 ustawy środowiskowej, nie uznając się jednocześnie za organizację ekologiczną. Właściwie zatem organy rozważyły złożony wniosek biorąc za podstawę art. 31 § 1 K.p.a. Stowarzyszenie [...] wskazało jedynie, że zaplanowana inwestycja znajduje się w bezpośredniej bliskości osiedla domów letniskowych w D., a znaczna część właścicieli tych domków jest członkami stowarzyszenia. W ten sposób strona skarżąca próbowała wykazać, że posiada interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu. W ocenie Sądu, tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek art. 31 § 1 K.p.a., jak również nie może prowadzić do uznania, iż Stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Przesłanki, na które powoływało się Stowarzyszenie ujawniło jedynie ich partykularny interes w niniejszej sprawie. Jeszcze raz podkreślić należy, że pojęcie "interesu społecznego" wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację. Obowiązkiem organizacji społecznej, wnoszącej o dopuszczenie do udziału w danej sprawie, jest szczegółowe uzasadnienie potrzeby ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego, a także wskazanie, jak realnie jest w stanie bronić tegoż interesu społecznego. To na organizacji społecznej spoczywa, na gruncie art. 31 K.p.a., ciężar wykazania istnienia przesłanek wskazujących na zasadność uczestnictwa. Nie może też stanowić wyjaśnienia istnienia interesu społecznego powoływanie się na znaczenie społeczne sprawy, która ma dotyczyć szerokiego kręgu (nieokreślonego bliżej), skoro interes organizacji ma być skonkretyzowany (por. wyroki NSA z dnia 13 maja 2014 r.: sygn. akt II GSK 520/13, LEX nr 1586367; sygn. akt II GSK 501/13, LEX nr 1481814). Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawiał będzie tylko wtedy, gdy będzie ona dysponowała wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych swoimi celami statutowymi, ale i rozeznaniem w sprawie, w której ma uczestniczyć (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia: 24 kwietnia 2014r. sygn. akt VIII SA/Wa 1016/13; 26 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1925/10). Określając swoje cele Stowarzyszenie w § 5 statutu podało, że celem klubu jest prowadzenie wszelkich działań w zakresie rekreacji i wypoczynku dla członków klubu. Zdaniem Sądu, tego rodzaju ogólne cele nie pozwalają na uznanie, że działalność Stowarzyszenia pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania. Przedmiot działania może być opisany syntetycznie i pozwalać Stowarzyszeniu na rozmaite formy działalności, ale nie oznacza to, że Stowarzyszenie może wziąć udział w każdym postępowaniu administracyjnym. Znamienne jest, że Stowarzyszenie nie wskazało na legitymowanie się np. dużym doświadczeniem w zakresie zagadnień urbanistyczno-architektonicznych, czy też konkretnych zagadnień z zakresu ekologii, w szczególności kwestii związanych z postępowaniem w przedmiocie uwarunkowań środowiskowych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nie przedstawiło również – a miało ku temu okazję zarówno we wniosku, jak i w odwołaniu i skardze – argumentacji przemawiającej za uznaniem merytorycznej jakości działalności społecznej Stowarzyszenia, która wiązałaby się z przywołanymi kwestiami dotyczącymi miejscowości D., uzasadniając zaangażowanie Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Sąd podziela stanowisko organów, że cele organizacji określone zostały w sposób tak ogólny, że nie sposób stwierdzić istnienia pomiędzy nimi a przedmiotem postępowania rzeczywistego powiązania merytorycznego w sensie prawnym i faktycznym.

W tym miejscu odnieść należy się jeszcze do jednej kwestii, a mianowicie w swoim zażaleniu skarżące Stowarzyszenie zarzuciło organom naruszenie art. 44 ustawy środowiskowej. Rozważenia wymagała zatem wzajemna relacja obu przepisów art. 44 ustawy środowiskowej i art. 31 K.p.a. i związane z tym uprawnienia organizacji społecznych do ubiegania się o przyznanie im przymiotu strony w toczących się postępowaniach środowiskowych. Przepis art. 44 ust. 1 ustawy środowiskowej stanowi, że organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Wątpliwości ujawnione w sprawie dotyczą tego czy Stowarzyszenie [...] może być uznane za organizację ekologiczną w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Zgodnie z legalna definicja zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy środowiskowej organizacją ekologiczną jest taka organizacji, której statutowym celem jest ochrona środowiska. Tymczasem w statucie Stowarzyszenia nie ma zapisanych żadnych konkretnych działań na rzecz ochrony przyrody. To, że w § 6 statutu zapisano, że Stowarzyszenie może współdziałać z władzami na wszelkich płaszczyznach zmierzających do integracji członków w ochronie środowiska naturalnego nie świadczy o tym, że organizację tę można uznać za ekologiczną. Skarżące Stowarzyszenie w żaden sposób nie wykazało, że podejmowało jakiekolwiek działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego. W ust. 1 art. 44 ustawy środowiskowej ustawodawca jednoznacznie zaznaczył, że w terminie 12 miesięcy należy prowadzić działania na rzecz ochrony środowiska. Tymczasem Stowarzyszenie takiej działalności nie prowadziło i tego nie wykazało. Zestawiając postanowienia art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy o informacji o środowisku, art. 5 § 2 pkt 6 K.p.a. (który definiuje pojęcie organizacji społecznej) oraz art. 44 ustawy środowiskowej należy przyjąć, że organizacja ekologiczna, będąc rodzajem organizacji społecznej, jest podmiotem spełniającym następujące warunki: 1/ jest wyodrębniona organizacyjnie – podmiot podejmujący działalność w omawianej dziedzinie, aby mógł być uznany za organizację ekologiczną, musi działać w określonych ramach organizacyjnych; pojęciem tym nie mogą zostać objęte luźne grupy społeczne podejmujące działalność ad hoc; 2/ działa legalnie – jest to podmiot funkcjonujący na podstawie przepisów prawa i w granicach przez nie określonych;3/ prowadzi działalność w zakresie ochrony środowiska – statut organizacji (lub inny akt założycielski) powinien w sposób niebudzący wątpliwości definiować cele przez nią realizowane, które z kolei będą określały granice przedmiotowe spraw pozostających w kręgu zainteresowania konkretnej organizacji (K. Gruszecki Komentarz Lex do art. 44 ustawy o informacji o środowisku, teza 3). Zdaniem Sądu tych wymogów skarżące Stowarzyszenie nie spełnia i dlatego też nie może być uznane za organizację ekologiczną. Organy orzekające w sprawie postąpiły słusznie rozważając możliwość dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 K.p.a. Nie można zatem zarzucić niewłaściwego przeprowadzenia postępowania administracyjnego, czy też nieodniesienia się do podnoszonych przez stronę skarżącą argumentów.

Za prawidłowe uznać należy, przeto zaskarżone rozstrzygnięcie, odmawiające skarżącemu Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w toczącym się postępowaniu.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.