Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 470/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.
article: art. 208
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Dnia 30 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej udzielającej zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...][...], działając na podstawie art. 233 § 1 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. w Dz.U. z 2012 r. poz.749 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Przedsiębiorstwo Ax. z siedzibą w K. od decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia [...] w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postanowienia w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...] z dnia [...], Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Spółka z o.o. Przedsiębiorstwo Ax. wystąpiła z wnioskiem z dnia 22.10.2009r. o zmianę decyzji Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 31.08.2009r na mocy, której udzielono Spółce zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] na okres 6 lat, poprzez zmianę lokalizacji określonych punktów gier. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia 02.03.2010r. odmówił zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 31.08.2009r.

Od powyższej decyzji Spóka złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Decyzją z dnia 23.06.2010r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Sąd wyrokiem z dnia 12.09.2013r., sygn. akt III SA/Łd 726/13 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ podatkowy rozstrzygający sprawę nie dokonał oceny przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych w kontekście jego technicznego bądź braku technicznego charakteru, w świetle dyrektywy nr 98/34/WE (Dz.U.UE.L 204/37 z dnia 21 lipca 1998/r.). Zdaniem Sądu wykładnia dyrektywy nr 98/34/WE wynikająca z wyroku TSUE w sprawach o sygn., akt C 213/11, C 214/11 i C 217/11 stanowi kluczową kwestię w rozpatrywanej sprawie i powinna być uwzględniona przy ocenie zaskarżonych decyzji.

Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Spółki Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał decyzję z dnia 16 stycznia 2014 roku, w której odmówił zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w zakresie zmiany lokalizacji punktów gier.

Od powyższej decyzji pismem z dnia 4 lutego 2014r. Spółka złożyła odwołanie.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 06.03.2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 05.11.2015r., sygn. akt III SA/Łd 754/15 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. nr [...] z dnia 06.03.2014r., bowiem stwierdził, że decyzja Dyrektora Izby Celnej o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w zakresie lokalizacji punktu gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] oraz wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 września 2013 r. sygn. III SA/Łd 726/13, decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. o odmowie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostały wydane i podpisane przez tego samego pracownika. Okoliczności te spowodowały naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, stosownie do treści art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

W toku postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 31.08.2015 r. wygasło zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] nr [...], gdyż zostało udzielone Spółce na okres 6 lat.

W dniu [...] Dyrektor Izby Celnej Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 31 sierpnia 2009r.

Pismem z dnia 31 marca 2016r. Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania ,art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012r ,poz 749 ze zm.) w związku z art.8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009r. Nr 201 ,poz.1540 ze zm.) poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że do dnia 31 grudnia 2009 roku warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych regulowała ustawa z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) Ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 144 ustawy z 19 listopada 2009 roku. Od dnia 1 stycznia 2010 roku obowiązuje ustawa o grach hazardowych. Zgodnie z treścią art. 118 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do art.8 ww. ustawy, do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, chyba, że ustawa stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie wniosek Spółki o zmianę zezwolenia z dnia 31 sierpnia 2009 r. na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych został złożony w dniu 18 października 2012r., czyli w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych. Możliwość zmiany ostatecznej decyzji, na mocy której Spółka nabyła prawo została uregulowana w przepisie art. 253a§ l Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści powołanego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być za jej zgodą uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.

Jedną z przesłanek zmiany ostatecznej decyzji jest to, że zmianie takiej nie może sprzeciwiać się przepis szczególny. Zgodnie z art. 135 ust.1 ustawy o grach hazardowych, zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1, mogą być zmieniane, na zasadach określonych w ustawie dla zmiany koncesji i zezwoleń udzielanych podmiotom prowadzącym działalność w zakresie określonym w art.6 ust.1-3, przez organ właściwy do udzielania zezwolenia w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust.2 i 3. Przepisy art. 56 i 57 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 135 ust.2, w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych.

Analiza cytowanego przepisu wskazuje, iż zezwolenia udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach i gier na automatach o niskich wygranych, mogą być zmieniane na zasadach określonych w ustawie przez organ właściwy do udzielania zezwolenia według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem zawartym w ust.2, że w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych. Zatem, nie może zostać zmienione zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w części dotyczącej miejsc urządzenia gry, chyba że chodzi o zmniejszenie liczby punktów gier. Powołany bowiem przepis sprzeciwia się zmianie zezwolenia (czyli decyzji ostatecznej) w zakresie miejsc urządzenia gier. W sytuacji gdy wymieniony przepis sprzeciwia się takiej zmianie to nie jest możliwa zmiana zezwolenia w zakresie miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych, w oparciu o przepis art. 253a § l Ordynacji podatkowej. Przepis art. 135 ust. 2 ustawy z 19 listopada 2009r. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 253a § 1 Ordynacji podatkowej. Z postanowienia art. 135 ust.1 przywołanej ustawy wynika, że zezwolenia udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy w zakresie gier na automatach urządzanych w salonach gier i gier na automatach o niskich wygranych mogą być zmieniane na zasadach określonych w ustawie przez organ właściwy do udzielania zezwolenia według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem zawartym w ust.2, zgodnie z którym w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wygranych.

Organ zauważył, że zezwolenie wygasło w toku postępowania sądowoadministracyjnego w dniu 31.08.2015r. Zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] zostało udzielone Spółce na okres 6 lat - co wynika wprost z treści decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. - wydanej -na podstawie ustawy z dnia 29.07.1992r. o grach i zakładach wzajemnych.

Wobec powyższego Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdziwszy brak istnienia przedmiotu toczącego się postępowania (zezwolenia) w sprawie, umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

Organ wskazał, że organy administracji publicznej, w tym organy celne nie są uprawnione do badania zgodności ustawy krajowej jaką jest ustawa z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych z prawem Unii Europejskiej, tj. Dyrektywą Nr 98/34/WE jak również poza ich kompetencją jest badanie legalności i konstytucyjności regulacji zawartych w ustawie o grach hazardowych. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w dniu 19 lipca 2012r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał orzeczenie w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11 Fortuna i inni odnoszące się do obowiązku notyfikacji niektórych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U z 2009r., Nr 20 l, poz.1540 z późno zm.) zgodnie z dyrektywą 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.L. 204, s. 37). Dyrektywa ustanawia mechanizm - procedurę notyfikacyjną - dla przejrzystości aktów prawnych zawierających przepisy techniczne. Zgodnie z dyrektywą obowiązkiem państw członkowskich jest notyfikowanie Komisji Europejskiej projektów aktów prawnych zawierających przepisy techniczne odnoszące się do produktów i usług społeczeństwa informacyjnego. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz do wielokrotnie prezentowanego w orzecznictwie TS UE stanowiska, zgodnie z którym swobody traktatowe nie mają charakteru bezwzględnego. Mogą one bowiem podlegać ograniczeniu ze względu na potrzeby ochrony moralności, porządku, bezpieczeństwa i zdrowia publicznego (art. 36 TFUE), co w odniesieniu do rynku gier losowych i hazardowych, w tym gry na automatach, jako formy hazardu, pozostawione jest szerokiej swobodzie prawodawcy krajowego. Odnosząc się do charakteru art. 129 ust.2, art. 135 ust.2 i art.138 ust.1 i 3 ustawy o grach hazardowych, organ stwierdził, że zgodnie z wyrokiem TS UE z dnia 19 lipca 2012r. (teza 35-36), przepisy krajowe można uznać za "inne wymagania" w rozumieniu art. 1 pkt 4 dyrektywy 98/34, jeżeli ustanawiają one "warunki" determinujące w istotny sposób skład, właściwości lub sprzedaż produktu. Przepisy przejściowe ustawy o grach hazardowych nakładają warunki mogące wpływać na sprzedaż automatów do gier o niskich wygranych. Zakaz wydawania, przedłużania i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami może bowiem bezpośrednio wpływać na obrót tymi automatami. W tych okolicznościach:

1. Zadaniem sądu krajowego jest ustalić, czy takie zakazy, których przestrzeganie jest obowiązkowe de iure w odniesieniu do użytkowania automatów do gier o niskich wygranych, mogą wpływać w sposób istotny na właściwości lub sprzedaż tych automatów. Dokonując powyższych ustaleń, sąd krajowy powinien uwzględnić między innymi okoliczność, iż ograniczeniu liczby miejsc, gdzie dopuszczalne jest prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych, towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby kasyn gry, jak również liczby automatów, jakie mogą w nich być użytkowane (pkt 38 wyroku).

2. Sąd krajowy powinien również ustalić, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać zaprogramowane lub przeprogramowane w celu wykorzystywania ich w kasynach jako automaty do gier hazardowych, co pozwoliłoby na wyższe wygrane, a więc spowodowałoby większe ryzyko uzależnienia graczy. Mogłoby to wpłynąć w sposób istotny na właściwości tych automatów (pkt 39 wyroku). ad. 1 - czy takie zakazy, których przestrzeganie jest obowiązkowe de iure w odniesieniu do użytkowania automatów do gier o niskich wygranych, mogą wpływać w sposób istotny na właściwości lub sprzedaż tych automatów.

W wyroku TS UE jednoznacznie stwierdził, że art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych pozwala na dalsze prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a zatem na dalsze użytkowanie tych automatów, po dniu wejścia w życie ustawy o grach hazardowych. Trzeba wobec tego stwierdzić, iż w tych okolicznościach przepisów przejściowych ustawy o grach hazardowych nie można uznać za przepisy krajowe pozwalające jedynie na marginalne użytkowanie automatów do gier o niskich wygranych (pkt 34 uzasadnienia wyroku).

Odnośnie możliwości modyfikacji oprogramowania, czy też zmian konstrukcyjnych automatów do gier o niskich wygranych, organ wyjaśnił, że nie sposób mówić o nieistnieniu innego możliwego zastosowania dla automatów do gier o niskich wygranych. Nieprawidłowości dotyczące przeprogramowywania tego rodzaju automatów wygranych wskazują, że istnieje inne zastosowanie dla tego rodzaju automatów, a co więcej nie jest kwestią niemożliwą czy w znaczący sposób utrudnioną przeprogramowanie czy w inny sposób przystosowanie tych automatów, by funkcjonowały jako automaty wysokowygraniowe. Ponadto, nie można wreszcie wykluczyć takiej modyfikacji automatów do gier o niskich wygranych, która pozbawi je cech automatów w rozumieniu ustawy o grach hazardowych (a więc de facto przekształcenia ich w automaty zręcznościowe), co spowoduje, że ich wykorzystywanie na rynku nie będzie podlegało przepisom ustawy o grach hazardowych.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że w odwołaniu z dnia 31 marca 2016 r. Spółka stwierdziła, że złożyła do Dyrektora Izby Celnej w Ł. wnioski: o przedłużenie zezwolenia oraz o zmianę zezwolenia poprzez określenie nowego terminu jego obowiązywania. Wnioski te nie zostały do dziś ostatecznie rozpoznane. Strona nie określiła o jakie konkretnie chodzi wnioski z jakiej daty i na jakim etapie postępowania je złożyła. Jednak powyższe twierdzenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Analiza akt wykazała, że wnioski Strony z dnia 19.01.2015 r. o przedłużenie zezwolenia oraz zmianę decyzji o udzieleniu zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z dnia 31.08.2009r zostały rozpatrzone poprzez wydanie decyzji z dnia 8 października 2015 r., w których Dyrektor Izby Celnej w Ł. umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Przedsiębiorstwo Ax. odebrało powyższe decyzje w dniu 03 listopada 2015 r. A zatem Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że wszystkie wnioski Strony zostały merytorycznie rozpatrzone.

Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzuciła, że została wydana z naruszeniem przepisów mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia – art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.

W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji wydanej w I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na tle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; zwanej dalej "p.p.s.a."), sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 208 § 1 op., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W kontrolowanej sprawie strona skarżąca nie legitymuje się ważnym zezwoleniem na prowadzenie działalności na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] ani nie przedłużono tego zezwolenia w odrębnym trybie, zatem nie istnieją elementy materialnoprawne, o których ewentualnej zmianie można orzekać.

Stan faktyczny w sprawie jest niesporny. Spółka posiadała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, stanowiące ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] i ważną do dnia 31 sierpnia 2015 r.

Zastosowanie w takiej sytuacji art. 208 § 1 op., w związku z art. 8 u.g.h. Sąd uznał za prawidłowe, gdyż przepis ten stanowi, że gdy postepowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania oznacza bowiem brak przedmiotu postępowania, brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych tj. jeżeli brak przedmiotu postępowania. Umorzenie postępowania oznacza, że w danej sprawie nie będzie kontynuowane wszczęte uprzednio postępowanie, oraz, że sprawa nie zostanie rozstrzygnięta co do istoty. Jest to wynikiem trwałych, nieusuwalnych przeszkód w kontynuacji postępowania, które mogą nastąpić w pierwszej lub w drugiej instancji.

W niniejszej sprawie doszło do wszczęcia postępowania jeszcze w czasie obowiązywania zezwolenia udzielonego stronie skarżącej.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 726/13 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że organ podatkowy rozstrzygający sprawę nie dokonał oceny przepisu art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych w kontekście jego technicznego bądź braku technicznego charakteru, w świetle dyrektywy nr 98/34/WE (Dz.U.UE.L 204/37 z dnia 21 lipca 1998 r.). Zdaniem Sądu wykładnia dyrektywy nr 98/34/WE wynikająca z wyroku TSUE w sprawach o sygn., akt C 213/11, C 214/11 i C 217/11 stanowi kluczową kwestię w rozpatrywanej sprawie i powinna być uwzględniona przy ocenie zaskarżonych decyzji.

Organ zatem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy był związany oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym orzeczeniu tego Sądu na mocy art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, zaś według art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. W pojęciu ocena prawna mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma wprawdzie charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Jednakże ciążący na organie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. I SA/Ka 2408/ 98, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r. sygn. FSK 1576/04, wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. OSK 1403/04). Na organie administracji publicznej ponownie rozpoznającym wniosek o zmianę zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych spoczywał zatem obowiązek uwzględnienia zmiany stanu faktycznego wyrażającej się tym, że w toku kontroli sądowej posiadane przez stronę skarżącą zezwolenie wygasło 31 sierpnia 2015 r. Ustalenie bowiem, że istnieje nadal przedmiot postępowania jest jednym z warunków prawidłowości podejmowanej decyzji merytorycznej. W razie braku tego przedmiotu zachodzą przeszkody formalnoprawne do merytorycznego rozstrzygania w sprawie, a postępowanie winno się zakończyć jego umorzeniem na co wskazuje jednoznacznie dyspozycja art. 208 § 1 op.

Zatem upływ terminu, na który wydane zostało zezwolenie, a w konsekwencji wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa powoduje, że nie zachodziły podstawy do merytorycznego orzekania o zmianie zezwolenia w trybie wyznaczonym normą prawa materialnego tzn. art. 135 ust. 2 u.g.h. Tym samym problematyka notyfikacji powołanego przepisu nie ma znaczenia prawnego dla oceny legalności zaskarżonej decyzji, mimo że organ dostosowując się do zaleceń Sądu, który nie wypowiadał się w kwestii bytu prawnego zezwolenia, zawarł w uzasadnieniu argumentację dotyczącą ustalenia, czy uregulowania ustawy o grach hazardowych mają charakter przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE i wobec tego wymagały uprzedniej notyfikacji przed Komisją Europejską. Przepisu art. 135 ust. 2 u.g.h. jednak nie zastosował, opierając rozstrzygnięcie w decyzji wyłącznie na normie prawa procesowego (art. 208 § 1 op.), co było zgodne z prawem.

Zgodnie bowiem z art. 208 § 1 op. obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu o każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania. Moment zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania nie ma znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 op. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ jest zobowiązany umorzyć postępowanie. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w ten sposób, że w razie jego braku nie mogą zamiast niego wstąpić następcy prawni. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiła przedmiotowa przyczyna bezprzedmiotowości postępowania, tj. brak przedmiotu postępowania wobec wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa.

Wygaśniecie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z powodu upływu okresu, na jaki zostało ono udzielone oznacza, że sprawa dotycząca przedłużenia tego zezwolenia nie może być załatwiona w formie decyzji orzekającej co do jej istoty. Nie jest bowiem możliwe rozstrzygnięcie o przedłużeniu zezwolenia, które wygasło. Konsekwencją ustalenia przez organ, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe jest jego umorzenie.

Należy podkreślić, że dla merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie zezwolenia nie ma również znaczenia, że został on złożony w okresie kiedy zezwolenie obowiązywało a sprawa nie została załatwiona przed jego wygaśnięciem. W przypadku naruszenia przez organ prowadzący postępowanie terminu załatwienia sprawy strona ma możliwość skorzystania z przysługujących jej środków prawnych.

Sąd zauważa, że organy administracji publicznej (organy podatkowe) mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa (art. 120 op.). Wspomniany obowiązek obejmuje także uwzględnianie zdarzeń, które następują w toku postępowania i mają znaczenie prawne. Takim zdarzeniem w rozpoznawanej sprawie było wygaśnięcie zezwolenia w związku z upływem okresu, na jaki zostało ono udzielone. Nie ma wątpliwości, że zezwolenie zostało wydane 31 sierpnia 2009 r. na okres 6 lat i wygasło 31 sierpnia 2015 r. a organ ponownie go rozpatrywał [...]. Okoliczność ta musiała być uwzględniona przez organ z uwagi na jednoznaczny nakaz wynikający z art. 208 § 1 op.

Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.

D.Cz.