Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 310/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3
journal: Dz.U. 1989 nr 29 poz 154
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 136, art. 137, art. 216
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Po 438/10 w sprawie ze skargi Archidiecezji Poznańskiej na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Miasta Poznania na rzecz Archidiecezji Poznańskiej kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 438/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: część nieruchomości położonej w P. przy ul. Z. o powierzchni 14. 479 m2 zapisanej w księdze wieczystej Z. tom [...] wykaz [...] na rzecz Stolicy Arcybiskupiej w P., stanowiąca działkę nr 24/2, przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1, 3, 7, 8, 14, 15 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64) na wniosek [...] z przeznaczeniem przedmiotowej nieruchomości pod budowę Oddziału Zamiejscowego Centralnego Ośrodka Badawczo-Rozwojowego [...] Wywłaszczenie nastąpiło decyzją Naczelnika Dzielnicy P. – J. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] maja 1975 r. Decyzją tą ustalono odszkodowanie, na kwotę 260 622 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] listopada 1975 r.

Starosta P. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1-4, art. 142 w związku z art. 216 ust.1, art. 217 ust. 2, art. 227 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603), orzekł o zwrocie Archidiecezji P. nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb Ś., arkusz mapy 14 działka nr 24/2 o powierzchni 1,4479 ha zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako własność miasta P., a w pkt II decyzji orzekł o niezobowiązywaniu wnioskodawcy do zwrotu należności określonych w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od tej decyzji złożyło Miasto P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 , art.137 ust. 1 i art. 140 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także art. 104 § 1 i art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] maja 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że kwestie przywrócenia kościelnym osobom prawnym własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1989 r. nr 29, poz. 154 ze zm.), w związku z czym przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie mają zastosowania.

Zdaniem organu ustawa o gospodarce nieruchomościami znajdzie zastosowanie w sytuacjach wywłaszczenia nieruchomości kościelnych, które miały miejsce po dniu 23 maja 1991 r., to jest po upływie terminu składania wniosku o przeprowadzenie postępowania regulacyjnego, o którym mowa w art. 62 ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. Natomiast art. 61 ust. 1 pkt. 6 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, znajdzie zastosowanie w sytuacjach, gdy wywłaszczenie nieruchomości kościelnej miało miejsce przed upływem wyżej wskazanego terminu. W ocenie Wojewody Wielkopolskiego w niniejszej sprawie nie ma dowodów, aby odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone Archidiecezji P., lub zostało przez nią podjęte, a więc zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 61 ust. 1 pkt 6 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego.

Na decyzję Wojewody Wielkopolskiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Archidiecezja P., zarzucając rażące naruszenie prawa przez przyjęcie, że nie jest ona uprawniona do stosowania względem niej ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności przepisu art. 136 ust. 3 tej ustawy oraz błędne umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przez przyjęcie, że taki zwrot może mieć miejsce tylko w postępowaniu regulacyjnym przed komisją majątkową.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Po 438/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylając decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2010 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego wskazał, że art. 23 konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U z 23.04.1998 r.) stanowi, iż kościelne osoby prawne mogą zgodnie z przepisami prawa polskiego nabywać, posiadać, użytkować i zbywać mienie nieruchome i ruchome oraz nabywać i zbywać prawa majątkowe.

W ocenie Sądu oprócz rozważań co do zakresu przedmiotowego obowiązywania ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego należało w sprawie dokonać rozważań co do czasu obowiązywania rozwiązań regulacyjnych ustawy. Sąd wskazał na art. 62 ust. 3 powołanej ustawy, który stanowi, że wnioski o wszczęcie postępowania regulacyjnego zgłasza się w terminie 2 lat od dnia wejście w życie ustawy. Roszczenia nie zgłoszone w tym terminie wygasają. W ocenie Sądu nie jest prawidłowe stanowisko organu, że skoro ustawa została ogłoszona w dniu 23 maja 1989 r. to wnioski w trybie postępowania regulacyjnego można było złożyć do 23 maja 1991 r. Sąd wskazał, że art. 62 ust. 3 powołanej ustawy został zmieniony przez art. 2 ustawy z 11 października 1991 r. o zmianie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z dnia 22.11.1991 r. nr 107 poz. 459), który to przepis stanowi, że wnioski o wszczęcie postępowania regulacyjnego, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy mogą być zgłaszane w terminie do dnia 31 grudnia 1992 r. Nieprawidłowe jest więc – zdaniem Sądu – twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że ustawa o gospodarce nieruchomościami znajdzie zastosowanie w sytuacji wywłaszczania nieruchomości kościelnych, które miały miejsce po dniu 23 maja 1991 r., to jest po upływie terminu składania wniosku o przeprowadzenie postępowania regulacyjnego. Taka ocena jest wadliwa nie tylko dlatego, że źle obliczono czas do którego można składać wnioski o przeprowadzenie postępowania regulacyjnego, ale także i dlatego, że dokonano błędnej wykładni art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w części dotyczącej kręgu osób uprawnionych do składania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w trybie tej ustawy. Adresatami normy prawnej określonej w art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami są wszystkie podmioty prawa mające pełną zdolność prawną. W tym zakresie ustawa nie przewiduje żadnych wyłączeń nie można więc twierdzić, że osoba prawna jaką jest skarżąca zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989r. jest spod przepisów tej ustawy wykluczona.

Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że nieuprawnione jest twierdzenie wojewody, że ustawa z 17 maja 1989 r. o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w RP wyłącza zastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę kasacyjną złożyło miasto P., wnosząc o jego zmianę i orzeczenie, iż decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2010 r., znak [...], w całości została wydana zgodnie z przepisami prawa i nie istnieją podstawy do jej uchylenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono :

1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 1, art. 2 oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010, Nr 102, poz. 651 ze zm.), podczas gdy kwestię przywrócenia kościelnym osobom prawnym własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 1989r. Nr 29, poz. 154 ze zm.), a tym samym przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie mają zastosowania w przypadku kościelnych osób prawnych, albowiem przepisy art. 61 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej dotyczą przywrócenia Kościołowi Katolickiemu własności nieruchomości lub ich części przejętych przez Państwo w Polsce Ludowej i poza wypadkami przewidzianymi w art. 61, innych podstaw roszczeń o zwrot utraconego w przeszłości na rzecz Państwa mienia kościelne osoby prawne nie mają, co potwierdza Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 1992r. nr W 11/91, nadto poprzednim właścicielem nieruchomości była Stolica Arcybiskupia w P., a nie Archidiecezja P. występująca obecnie o zwrot nieruchomości;

2) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, podczas, gdy zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem położona w P. przy ul. Z. o pow. 14.479m (kw) zapisana w dacie wywłaszczenia w księdze wieczystej Z. tom [...] wykaz [...] na rzecz Stolicy Arcybiskupiej w P. i stanowiąca działkę nr 24/2, przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 1,3,7, 8, 14, 15 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 1974, Nr 10, poz. 64), a więc nie na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nadto pośród katalogu aktów prawnych wymienionych w tym artykule ustawy o gospodarce nieruchomościami, do których zastosowanie mają przepisy tejże ustawy, nie wskazano ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, zatem nie jest możliwy zwrot przedmiotowej nieruchomości na podstawie przepisów rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami;

3) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym majątek nieruchomy przekazany na własność gmin w trybie niniejszej ustawy podlega postępowaniu regulacyjnemu, o którym mowa w art. 61-63 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, podczas gdy nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem stała się z mocy prawa z dniem 10 maja 1990 r. własnością Miasta P., co zostało potwierdzone decyzją komunalizacyjną wydaną przez Wojewodę Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2006r. znak [...], a więc w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie wyżej przytoczony art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych;

4) art. 61 ust. 1 pkt 6 oraz art. 62 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 1989r. (Dz. U. nr 29, poz. 154 z późn. zm.), zgodnie z którymi wnioski o wszczęcie postępowania regulacyjnego zgłasza się w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy, a roszczenia nie zgłoszone w tym terminie wygasają. Wskazano, że termin składania wniosków do Komisji Majątkowej przeprowadzającej postępowania regulacyjne minął w dniu 31 grudnia 1992 r., a Archidiecezja P. wystąpiła o zwrot nieruchomości w dniu 10 listopada 2004r., a więc po upływie terminu określonego w art. 62 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 1989 r.;

5) naruszenie przepisów postępowania poprzez nieodniesienie się w rozstrzygnięciu oraz uzasadnieniu wyroku do kwestii, czy możliwym jest rozpatrywanie przedmiotowego wniosku o zwrot nieruchomości skoro wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w oparciu o art. 1, 3, 7, 8, 14, 15 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a nie w oparciu o art. 6 tejże ustawy, ponadto błędne zastosowanie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas, gdy – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – kwestię przywrócenia kościelnym osobom prawnym własności upaństwowionych nieruchomości lub ich części regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, to jest naruszenia art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 133 § 1 w związku z art. 106 § 3 i art. 190 oraz art. 151 tejże ustawy, poprzez ustalenie w niniejszej sprawie, iż na podstawie art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami Archidiecezja P. nie jest zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość, podczas, gdy z przeprowadzonego w trakcie postępowania administracyjnego postępowania dowodowego nie wynika, aby takowe odszkodowanie nie zostało wypłacone na rzecz Archidiecezji, a skoro z dowodów nie wynika, iż odszkodowania nie wypłacono to należy przyjąć, że skoro zostało ustalone w akcie wywłaszczeniowym, to zostało wypłacone, to jest naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 106 § 3 i art. 190 oraz art. 151 tej ustawy w związku z art. 7 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 Kpa i art. 16 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Archidiecezja P. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami przez przyjęcie, że w stosunku do kościelnych osób prawnych nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Podniesiono, że na podstawie art. 136 powołanej ustawy, zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może się domagać każdy były właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca, a także osoby prawne, jeżeli złożą stosowny wniosek o zwrot. Wskazano, że Archidiecezja P. taki wniosek złożyła, a przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna dla celu, dla realizacji którego została wywłaszczona.

Dalej podano, że art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. dotyczy nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie umowy, po zawarciu której wywłaszczający był obowiązany zwrócić się do właściciela wywłaszczanej nieruchomości o dobrowolne odstąpienie tej nieruchomości na podstawie umowy – co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności należy poczynić uwagi natury ogólnej.

Kwestię zwrotu wywłaszczonych nieruchomości na rzecz kościelnych osób prawnych regulują dwie ustawy: ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej jako ustawa szczególna odnosząca się do zwrotu nieruchomości na rzecz osób prawnych Kościoła Katolickiego.

Warunki zwrotu nieruchomości w obu ustawach nie są takie same.

W ustawie o gospodarce nieruchomościami zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy tylko wtedy, gdy stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ustawowa definicja wskazuje, co należy rozumieć przez nieruchomość zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu (art. 139 ustawy). Natomiast zgodnie z art. 140 ust. 1 powołanej ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.

Natomiast ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej poddaje postępowaniu regulacyjnemu między innymi zwrot nieruchomości wywłaszczonych, za wywłaszczenie których nie wypłacono odszkodowania, albo go nie odebrano. W postępowaniu tym przewiduje się możliwość zwrotu nieruchomości, uzyskanie nieruchomości zamiennej, bądź odszkodowania (art. 63 ust. 1 ustawy), a więc zakres możliwości rekompensaty za utraconą nieruchomość jest znacznie szerszy, niż w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Artykuł 3 ust. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła w Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje, że w sprawach odnoszących się do Kościoła, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Przepis ten wyznacza zatem relacje pomiędzy ustawą o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego a innymi przepisami prawa, które to przepisy mają zastosowanie tylko wtedy, gdy nie są sprzeczne z zasadami tejże ustawy.

Ponadto, z powołanego przepisu wynika, że we wszystkich kwestiach, które nie są uregulowane w ustawie o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, stosuje się przepisy prawa polskiego. Oznacza to zatem, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego ma charakter lex specialis w stosunku do innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa polskiego. Tym samym, w przypadku konfliktu między normami prawnymi, w pierwszej kolejności należy stosować przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego (vide: Bartosz Rakoczy – komentarz do art.3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej).

W niniejszej sprawie nieruchomość została wywłaszczona decyzją administracyjną z dnia 31 maja 1975 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu utrzymaną w mocy decyzją z dnia 12 listopada 1975 r.

Od dnia 23 maja 1989 r., to jest od dnia wejścia w życie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej istniała możliwość dochodzenia zwrotu nieruchomości w trybie postępowania regulacyjnego, które nie uzależniało zwrotu nieruchomości od tego, czy była wykorzystana na cel wywłaszczenia. Postępowanie takie toczyło się na wniosek osoby prawnej Kościoła Katolickiego. Z akt niniejszej sprawy nie wynika jednak, czy wniosek, o którym mowa powyżej został złożony i czy postępowanie takie się toczyło, a jeżeli tak, to jaki był jego wynik. Nie zostało także wyjaśnione, czy w ogóle kwestia zwrotu tej konkretnej nieruchomości podlegała postępowaniu regulacyjnemu z tego względu, że nie ustalono, czy odszkodowanie przyznane w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 31 maja 1975 r. w kwocie 260 622 zł zostało wypłacone lub odebrane, co jest warunkiem koniecznym do przeprowadzenia postępowania regulacyjnego. Obowiązany do wypłaty odszkodowania, zgodnie ze wskazaną powyżej decyzją wywłaszczeniową, był [...]. Tak więc w dokumentach tegoż Ośrodka lub jego następców prawnych należy poszukiwać dowodów na to, czy odszkodowanie rzeczywiście zostało wypłacone. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie ze strony Kościoła Katolickiego, że takiego odszkodowania nie otrzymał. Odpowiedź na to pytanie jest bardzo istotna, gdyż wskazywać będzie, jakie przepisy będą miały zastosowanie do przeprowadzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, czy przepisy o gospodarce nieruchomościami, czy też przepisy o stosunku Państwa do Kościoła w Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, choć nie ze wszystkimi argumentami można się zgodzić. Ocena bowiem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zależeć będzie od ostatecznych ustaleń poczynionych w tej sprawie w zakresie wyżej podanym. Jednakże, pomimo, iż w uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zajmował się także innymi kwestiami, to uznać należy, że nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż uchylenie decyzji powoduje w istocie konieczność dalszego wyjaśnienie sprawy przez organ administracyjny.

W niniejszej sprawie wniosek Archidiecezji P. złożony został na skutek pisma [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. powiadamiającego o uprawnieniu do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Archidiecezja P. w dniu 10 listopada 2004 r. złożyła w Zarządzie Geodezji i Katastru Miejskiego [...] wniosek o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb Ś., arkusz mapy 14, działka 24/2 o powierzchni 1.4479 ha, zapisanej w księdze wieczystej kw nr [...].

Stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy zostanie ustalone, że odszkodowanie nie zostało wypłacone lub odebrane, to postępowanie o zwrot wywłaszczonej nie ruchomości toczyć się powinno na podstawie ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jeśli zostanie ustalone, że odszkodowanie zostało wypłacone lub odebrane – wtedy zastosowanie mieć będzie ustawa o gospodarce nieruchomościami.

Wobec tego uznać należy, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 1, art. 2 oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również wskazane przepisy ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślić należy, że dotyczy on ustaw, na podstawie których odjęto prawo własności w innym trybie, niż wywłaszczenie, dotyczy to między innymi umowy zawartej na podstawie art. 6 ustawy 12 marca 1958 r. w trybie przymusowym. Nie oznacza to, że – jak argumentuje skarżący kasacyjnie – w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, gdyż decyzja o wywłaszczeniu powoływała wprost przepisy powołanej ustawy wywłaszczeniowej, a więc było to wywłaszczenie sensu stricto.

Tym samym zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisu również nie jest trafny.

Nie jest zrozumiały zarzut naruszenia art. 13 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, który oznacza tylko tyle, że mimo, iż wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, to jeżeli później nieruchomość przeszła na własność gminy w drodze komunalizacji, to zwrotu tej nieruchomości można dochodzić od jednostki samorządu terytorialnego również w drodze postępowania regulacyjnego.

Na koniec dodać wypada, że stan prawny w niniejszej sprawie od czasu wydania decyzji administracyjnych oraz wyroku Sądu pierwszej instancji uległ zmianie, został bowiem uchylony przepis art. 62 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, który to przepis ograniczał czasowo termin, w jakim mogły być składane wnioski o wszczęcie postępowania regulacyjnego. Został on uchylony przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. (Dz. U. Nr 2011, poz. 1889) zmieniającej wskazaną ustawę z dniem 1 lutego 2011 r. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej, że termin składania wniosków do Komisji Majątkowej minął w dniu 31 grudnia 1992 r. W obecnym stanie prawnym nie można zatem uznać, że jeżeli Archidiecezja P. wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dopiero w dniu 10 listopada 2004r. , to nastąpiło to po upływie terminu określonego w art. 62 ust. 3 powołanej ustawy. Uchylenie powołanego przepisu oznacza więc, że osoba prawna Kościoła Katolickiego ma prawo również dziś wystąpić o przeprowadzenie postępowania regulacyjnego. Najpierw jednak musi zostać bezsprzecznie ustalone, czy w niniejszej sprawie zostało wypłacone odszkodowanie, o czym już była mowa powyżej. W razie bowiem ustalenia, że odszkodowanie zostało wypłacone, postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości winno się toczyć na postawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a wtedy zasadny staje się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania na rzez Gminy Miasta P.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy.