Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 754/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, del. Sędzia SO Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] (Nr [...];[...]) Poczta Polska S.A. (dalej także: wierzyciel) działając na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej także: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm., dalej także: ustawa abonamentowa) oddaliła zażalenie na postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] (Nr [...]), którym uznano zarzut J. M. (dalej jako strona lub zobowiązany) na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]z dnia 11 marca 2013 r., za nieuzasadniony.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. strona wniosła z uwagi na ukończenie w dniu 5 maja 2009 r. 75 roku życia zarzut wygaśnięcia (nieistnienia obowiązku) uiszczania opłat abonamentowych oraz zarzut braku doręczenia upomnienia.

Pismem z dnia 11 lipca 2013 r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela w celu uzyskania jego stanowiska.

Postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) wierzyciel uznał za nieuzasadniony zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi oraz zarzut braku doręczenia upomnienia.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano na wstępie, że obowiązki związane z rejestracją i opłatami z tytułu abonamentu rtv mają swoje źródło w ustawie abonamentowej. Nakłada ona na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji. Obowiązek ten trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania, które może nastąpić w momencie zaprzestania korzystania z urządzeń rtv. Dalej wskazano, że wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników rtv, wnoszenia opłat za abonament rtv oraz zgłaszania w urzędzie pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, należy do obowiązków abonenta.

Odnosząc się do zarzutu nie istnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, z uwagi na posiadanie przez stronę uprawnień do zwolnienia od tych opłat na mocy ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych Poczta Polska wskazała, że sam fakt nabycia takich uprawnień nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Zwolnienie z opłat abonamentowych nie odbywa się z mocy prawa, lecz zgodnie z art. 4 ust. 3 ww. ustawy wymaga przedłożenia w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Podkreślono, że zwolnienie z opłat abonamentowych, zgodnie z art. 4 ust. 3 wyżej wymienionej ustawy przysługuje od miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej oświadczenie i przedstawiono stosowne dokumenty.

W dalszej części swoich rozważań Poczta Polska S.A. akcentowała, że nie posiada dokumentu wskazującego na dokonanie przez stronę formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych oraz wskazała, że zgodnie z przepisem § 11 obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, obowiązkiem użytkownika odbiorników rtv jest niezwłoczne powiadomienie operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie w placówce Poczty Polskiej S.A., zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.

W dalszej części postanowienia z dnia [...] wierzyciel wywodził, że przed wejściem w życie wyżej wymienionego rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym należało dokonać w trybie § 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 poz. 1342, dalej jako rozporządzenie z 25 września 2007 r.), zgodnie z którym użytkownik zarejestrowanych odbiorników rtv zobowiązany był do powiadomienia placówki pocztowej o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania, albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia. Wierzyciel skonstatował, że z uwagi na powyższe, zarzut dotyczący braku istnienia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, z powodu posiadania przez stronę uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych uznał za nieuzasadniony.

Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w przepisie art. 15 § ust. 1 u.p.e.a., Poczta Polska S.A. wskazała, że upomnienie wzywające do zapłaty należności, nr [...], z dnia 18 maja 2012 r., zostało stronie skutecznie doręczone w dniu 22 maja 2012 r. Wierzyciel podkreślał, że po odebraniu upomnienia nie odnotował żadnej próby wyjaśnienia zasadności upomnienia bądź uregulowania zaległych opłat abonamentowych przez stronę. Ponadto wierzyciel poinformował stronę, że brak doręczenia upomnienia nie stanowi przeszkody do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w tym wskazał, że Poczta Polska S.A. nie musi wysyłać upomnienia, ponieważ zgodnie z § 13 pkt. 2 w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, póz. 1541, ze zm.), postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Obowiązek uiszczania opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych wynika wprost z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

W dalszej części swoich rozważań Poczta Polska S.A. wskazała, że powyższe stanowisko potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08, w którego uzasadnieniu, Trybunał stwierdził, iż obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej ciąży na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika z mocy prawa i nie trzeba w tym celu wydawać decyzji, ani postanowienia. Poczta nie musi wysyłać upomnienia, ponieważ postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego doręczania, gdyż zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia opłat abonamentowych bez wezwania.

Z uwagi na powyższe wierzyciel podkreślił, że zarzut dotyczący braku doręczenia upomnienia uznaje za nieuzasadniony oraz wskazał, iż w związku z tym, że w okresie poprzedzającym wysłanie upomnienia nie były uiszczane opłaty z tytułu abonamentu, na zarejestrowanej na stronę książeczce radiofonicznej nr [...] (obecnie nr ewidencyjny abonenta [...]) Poczta Polska S.A. informowała stronę o powstałym zobowiązaniu wysyłając zawiadomienia (na adres wskazany we wniosku rejestracyjnym) w następujących terminach: 14.08.2007 r., 3.03.2008 r., 28.10.2008 r., 4.05.2009 r., 21.04.2010 r., 25.05.2010 r. Wierzyciel podkreślił przy tym, że strona pomimo wysłanych zawiadomień nie kwestionowała obowiązku wnoszenia przez siebie opłat abonamentowych.

Końcowo Poczta Polska S.A. odnosząc się do wniosku zawartego w zarzutach wskazała, że nie posiada uprawnień do umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych opłat abonamentowych. Uprawnienia takie przysługują wyłącznie Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji (KRRiT), która zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych, w sytuacjach wyjątkowych, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu.

W zażaleniu na ww. postanowienie z dnia [...] strona podkreślała, że podtrzymuje zarzut nieistnienia obowiązku wskazując na obrazę przepisu art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych i § 3 i § 5 rozporządzenia MT z dnia 29 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników, a polegający na tym, że naliczenie opłat abonamentowych miało miejsce pomimo braku doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jako posiadaczowi imiennej książeczki opłat abonamentowych, która stanowiła dowód zarejestrowania odbiorników rtv do dnia 12 grudnia 2008 r., a po tej dacie straciła ważność, a także naliczaniu opłat abonamentowych mimo uzyskania zwolnienia z opłat i dopełnienia formalności prawnych z tym związanych po dniu 5 maja 2009 r., tj. ukończeniu 75 roku życia.

Postanowieniem z dnia [...] wierzyciel oddalił powyższe zażalenie.

Motywując to rozstrzygnięcie w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych z powodu braku doręczenia zawiadomienia o nadaniu stronie indywidualnego numeru identyfikacyjnego wskazano, że Poczta Polska na mocy Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187 poz. 1342) została zobowiązana, do nadania posiadaczom imiennych książeczek rtv, indywidualnych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia ich o nadanych numerach, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia tj. do 13 grudnia 2008 r. Rozporządzenie Ministra Transportu nie nakładało na Pocztę Polską obowiązku "doręczenia" lecz "przesłania" zawiadomienia o nadaniu posiadaczom imiennych książeczek indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Podkreślono, że Poczta Polska wykonała zobowiązanie wobec strony wysyłając, przesyłką listową, w dniu 31 lipca 2008 r. zawiadomienie, o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...], na stosowny adres wraz z pakietem zawierającym spersonalizowane blankiety wpłat (blankiet spersonalizowany zawierał imię i nazwisko abonenta, jego adres oraz numer rachunku bankowego dla wpłat rtv). Podkreślono, że ponieważ Poczta Polska nie odnotowała zwrotu adresowanej do strony ww. korespondencji, uznano ją za dostarczoną.

Mając na uwadze zarzuty zażalenia Poczta Polska podkreślała, że użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wynikających z wcześniejszych uregulowań prawnych oraz ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, poprzedzającej ustawę abonamentową, pozostali nadal abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat, za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania posiadanych odbiorników.

Wierzyciel wyjaśnił również, iż użytkownicy posiadający, przed dniem wejścia w życie ww. rozporządzenia zarejestrowane odbiorniki rtv nie musieli, składać kolejnych wniosków o rejestrację tych samych odbiorników, ponieważ Poczta Polska nie anulowała zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiła imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym.

Z uwagi na powyższe Poczta Polska uznała zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych z powodu braku doręczenia zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego za nieuzasadniony.

Rozpatrując zarzut dotyczący naliczania opłat abonamentowych, mimo uzyskania przez stronę zwolnienia z wnoszenia tych opłat, Poczta Polska podkreśliła, że nie posiada dokumentu stwierdzającego dopełnienie przez stronę formalności związanych ze zwolnieniem z opłat abonamentowych, a tym samym nie dysponuje dokumentem stanowiącym w przedmiotowej sprawie zasadniczy element rozstrzygający co do istnienia zobowiązania. Wskazano przy tym, że zwolnienie z opłat abonamentowych nie odbywa się z mocy prawa, lecz zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych wymaga przedłożenia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Poczta Polska końcowo podkreślała, że z uwagi na to, iż warunek ten nie został przez stronę spełniony powyższy zarzut także należało uznać za nieuzasadniony.

W skardze na ww. postanowienie z dnia 13 maja 2014 r. strona zarzucała niezgodność z prawem i naruszenie przepisów art. 7, 8, 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), art. 35 § 1, 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych oraz § 3 i § 5 Rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych z dnia 25 września 2007 r.

Skarżący podnosząc powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uznanie podniesionych przez niego zarzutów za zasadne oraz umorzenie egzekucji prowadzonej przeciwko niemu z wniosku Poczty Polskiej jako niedopuszczalnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania od wierzyciela według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i stanu sprawy skarżący podkreślał, że stanowisko Poczty Polskiej wskazuje na ewidentną dowolność w interpretacji przepisów prawa i źródeł istnienia zobowiązania pomiędzy nim a wierzycielem oraz ich dowodów. W ocenie skarżącego podniesione przez wierzyciela argumenty dowodzą swoistej "schizofrenii prawnej" z jednej bowiem strony wierzyciel uzależnia istnienie zwolnienia z opłat abonamentowych, a co za tym idzie ustanie stosunku zobowiązaniowego - do posiadania dokumentu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych ze zwolnieniem z tych opłat, co jak podkreślał skarżący on uczynił, a z drugiej strony - powstanie stosunku zobowiązaniowego pomiędzy Nim a Pocztą Polską po 12 grudnia 2008 r. opiera się jedynie na domniemaniu przesłania stronie stosownego zawiadomienia, z którego powstać miało zobowiązanie do uiszczania przez skarżącego finansowych należności publiczno-prawnych.

Skarżący podkreślał, że powyższe rozporządzenie nakładało na operatora publicznego obowiązek powiadomienia osoby posiadającej odbiornik rtv (użytkownika) o nadaniu numeru poprzez przesyłanie jej zawiadomienia określonego w załączniku do rozporządzenia i akcentował, że on nie otrzymał takowego powiadomienia. W jego ocenie potwierdza to również fakt, że nie dokonywał on opłat abonamentowych na spersonalizowanych blankietach wpłat, które jak twierdzi wierzyciel, zostały przesłane razem z wymaganym zawiadomieniem.

W dalszej części skargi skarżący wskazał, że Poczta Polska opiera swe domniemanie powiadomienia go o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jedynie na tym, iż nie odnotowała zwrotu adresowanej do niego przesyłki z dnia 31 lipca 2008 r. i na tej podstawie uznaje ją za doręczoną. Skarżący podnosił, że z ww. rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r. wprost stanowi, iż dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników rtv w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za ich używanie stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. do dnia 12 grudnia 2008 r. W ocenie skarżącego powyższe wskazuje jednoznacznie, że powiadomienie użytkownika o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego miało charakter konstytutywny dla stosunku prawnego będącego podstawą do naliczania opłat abonamentowych rty. Skarżący podkreślał, że po 12 grudnia 2008 r. nie składał wniosku o rejestrację odbiornika i do tego dnia nie został powiadomiony zgodnie z ww. rozporządzeniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego poprzez przesłanie mu stosownego zawiadomienia. Skarżący akcentował, że po 12 grudnia 2008 r. nie istniał żaden z dowodów zarejestrowania przez niego odbiorników rtv, o których mowa w § 3 ww. rozporządzenia. Operator publiczny nie dopełnił też w stosunku do jego osoby obowiązku, o którym mowa w § 5. Końcowo skarżący podkreślał, że z tych też względów zarzut nieistnienia obowiązku uiszczania przez niego opłat abonamentowych jest w pełni uzasadniony w odniesieniu do należności finansowych z tytułu opłat abonamentowych powstałych po dacie 12 grudnia 2008 r., zaś wcześniejsze ewentualne należności z tego tytułu uległy przedawnieniu jako okresowe z upływem trzech lat od ich powstania.

W odpowiedzi na skargę Poczta Polska S.A. wniosła o jej oddalenie podtrzymują stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa.

Stan faktyczny sprawy jest po części sporny i został zaprezentowany przy okazji opisywania stanowisk strony i wierzyciela. W ocenie Sądu brak jest zatem konieczności jego ponownego powielania. Sąd jako prawidłowe uznaje ustalenia jakie w zakresie stanu faktycznego poczyniła Poczta Polska S.A.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia 13 maja 2014 r. wierzyciel oddalił zażalenie na postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...], którym uznano zarzut strony na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...]do nr [...]z dnia 11 marca 2013 r. za nieuzasadniony.

Mając na uwadze istotę sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.

Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1).

W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny nie będąc wierzycielem obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W wyniku wystąpienia przez organ egzekucyjny do wierzyciela, zostało wydane postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela, a po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia, zaskarżone postanowienie.

Z uwagi na stanowisko strony skarżącej przyjdzie wskazać, że skargi na stanowisko wierzyciela dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych były już wielokrotnie rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, m. in. w wyroku z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nim poglądy, w związku z czym posłuży się przedstawioną w nim argumentacją.

Prawem materialnym regulującym obowiązki związane z posiadaniem odbiorników rtv jest aktualnie ustawa abonamentowa. Wskazanie podstaw materialnoprawnych Sąd połączy z prezentacją fragmentu wywodów zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 ustawy abonamentowej - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika". Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają (z pewnymi wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozstrzygnięcia) zarejestrowaniu w placówkach operatora publicznego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188, ze zm.). Szczegóły procesu rejestracji odbiornika normuje rozporządzenie rejestracyjne, zgodnie z którym odbiornik winien zostać zarejestrowany – na wniosek użytkownika złożony w placówce Poczty Polskiej – w terminie 14 dni od jego nabycia (wejścia w posiadanie przez użytkownika – § 2 tego rozporządzenia). Dowodem zarejestrowania odbiornika jest "wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" lub "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" (§ 3 tego rozporządzenia). Wspomniany numer identyfikuje użytkownika w systemie i stanowi część numeru rachunku bankowego, na który mają być dokonywane wpłaty z tytułu abonamentu. Użytkownik ma obowiązek niezwłocznego powiadamiania (przez złożenie w placówce Poczty Polskiej "Formularza zgłoszenia zmiany danych") o zmianie danych zawartych we wniosku, o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników oraz o zaprzestaniu używania odbiorników. Stosownie do § 5 rozporządzenia rejestracyjnego dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie tego rozporządzenia, tj. od dnia 13 grudnia 2007 r. (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia rejestracyjnego z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Przepis art. 7 ustawy o opłatach abonamentowych zawiera postanowienia, których celem jest umożliwienie kontroli wywiązywania się z obowiązku rejestracji odbiorników i uiszczania abonamentu. Kontrolę tę sprawuje Poczta Polska, a nadzór nad jej działaniami sprawuje minister właściwy do spraw łączności (ust. 1 i 2). Nieuiszczone opłaty abonamentowe oraz opłaty karne mają być egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (art. 7 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych); ustawodawca przesądził też, że w razie opóźnień w uiszczaniu abonamentu naliczane będą odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych).

Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu – czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. W tej sytuacji brak decyzji administracyjnej nie stanowi przeszkody w przeprowadzeniu egzekucji administracyjnej abonamentu. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych. Nie nastręcza to obecnie problemów, ponieważ każdy zarejestrowany użytkownik wpłaca należność na konto bankowe (nawet jeśli czyni to w pocztowym "okienku"), w którego numerze zakodowany jest jego indywidualny numer identyfikacyjny, o którym mowa w rozporządzeniu rejestracyjnym.

We wniesionym w dniu 28 czerwca 2013 r. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzucie zobowiązany wskazał, że nieistnienie obowiązku, które wynika z faktu ukończenia przez niego 75 lat z dniem 5 maja 2009 r. oraz podkreślał brak doręczenia upomnienia. W zażaleniu i skardze strona dodatkowo podniosła brak doręczenia zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jako posiadaczowi imiennej książeczki opłat abonamentowych i wskazała, że książeczka stanowiła dowód zarejestrowania przez niego odbiorników rtv tylko do dnia 12 grudnia 2008 r., a po tej dacie utraciła ważność. W skardze strona ponownie zarzucała brak dowodu doręczenia numeru identyfikacyjnego i podkreślała, że po 12 grudnia 2008 r. nie składała wniosku o rejestrację odbiornika, a także i to, że dopełniła formalności ewidencyjne związane z ukończeniem w dniu 5 maja 2009 r. 75 roku życia.

Wierzyciel wskazywał natomiast, że w toku postępowania ustalono, iż rejestracja odbiorników radiowo-telewizyjnych została dopełniona przez skarżącego w dniu 20 grudnia 2000 r. na podstawie pisemnego wniosku "o wydanie książeczki opłat radiowo/telewizyjnej (książeczka na nazwisko skarżącego o nr [...]) oraz, że miało miejsce nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego: [...], o którym (niezwrócone nadawcy) zawiadomienie wysłano do strony w dniu 31 lipca 2008 r. wraz z spersonalizowanymi blankietami wpłat.

Zdaniem składu orzekającego twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w pełni zasadne.

Wskazać przy tym przyjdzie, że po raz pierwszy opłaty "za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych" zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r., dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).

W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2531 ze zm.) o radiofonii i telewizji. Przepisy wspomnianej ustawy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga to, że w sprawie bezsporne jest, iż pod rządami tej ustawy, w 2000 r. skarżący zarejestrował odbiorniki rtv.

Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa abonamentowa, której regulację już wyżej przedstawiono. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W tej ustawie z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji, ustawodawca połączył obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji obowiązek taki ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym.

W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciążył m. in. na podmiotach, które w dacie wejścia w życie ustawy abonamentowej miały zarejestrowany odbiornik rtv.

Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Wskazać także należy, że w ocenie Sądu, zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje. W niniejszej sprawie wymagałoby to przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika, czego nie uczyniono.

Odniesienie się do argumentacji skargi dotyczącej nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342), zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).

Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia.

Zaakcentować trzeba, że organ wskazał datę wysłania tego zawiadomienia (31 lipca 2008 r.), a zatem nadano je przed końcem listopada 2008 r. Podkreślenia wymaga, że w różnych terminach wysyłano zawiadomienia informując stronę o powstałym zobowiązaniu (pisma z dnia: 14 sierpnia 2007 r., 3 marca 2008 r., 28 października 2008 r., 4 maja 2009 r., 21 kwietnia 2010 r., 25 maja 2010 r.). Wskazać także przyjdzie, że trzy ostatnie pisma-zawiadomienia o nieuiszczaniu opłat abonamentowych wysłano już po upływie 12 miesięcy, o których mowa cytowanym powyżej § 5 ust. 1 rozporządzenia. Mając na uwadze zarzuty przyjdzie także wskazać, że w dniu 18 maja 2012 r. do strony skierowano na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie, które odebrała osobiście w dniu 22 maja 2012 r. Ponadto należy podkreślić, że na żadne z tych powiadomień strona w żaden sposób nie zareagowała, w szczególności nie podnosiła, że nie powiadomiono jej o nadaniu indywidualnego numeru. Okoliczności takiej nie podniosła również w zarzucie dotyczącym nieistnienia obowiązku, ale dopiero w zażaleniu na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela, gdyż na tych etapach postępowania spodziewała się zapewne, że wierzyciel nie posiada żadnych dowodów dotyczących zarejestrowania odbiorników.

W zakresie argumentacji dotyczącej faktu ukończenia przez stronę zarzutu "wygaśnięcia – nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w związku z ukończeniem 75 lat z dniem [...]2009 r.", Sąd podzielając stanowisko Poczty Polskiej A.S. obszernie wyrażone w postanowieniu z dnia [...] i zaakceptowane w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...], podkreśla, że strona nie przedłożyła żadnego dowodu przedłożenia w placówce pocztowej oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia. Sam fakt nabycia uprawnienia z tytułu osiągniętego wieku nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Zwolnienie z opłat abonamentowych, na które powołuje się strona, nie następuje z mocy prawa, lecz stosownie do art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej dla skorzystania z przedmiotowego zwolnienia konieczne jest przedłożenia w placówce Poczty Polskiej S.A. oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedłożenia dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie.

Ze względów wyżej wyrażonych Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów wskazanych w skardze, w tym art. 7, art. 8, art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu w toku postępowania Poczta Polska S.A. podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Strona była ponadto informowana należycie i wyczerpującego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz udzielano jej niezbędnych informacji, wyjaśnień, wskazówek i czuwano, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.

Mając na uwadze zgłaszane w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 35 i art. 36 u.p.e.a. przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast stosownie do art. 36 § 1 u.p.e.a. w zakresie niezbędnym do wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz udzielania pomocy na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy organ egzekucyjny lub wierzyciel, o którym mowa w art. 5, może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.

W ocenie Sądu, ze względów wyżej już wyrażonych w sprawie, której przedmiotem była kwestia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na prowadzoną egzekucję, nie doszło do naruszenia ww. przepisów u.p.e.a. Wskazać także przyjdzie, że szersze odniesienie się do ww. zarzutów uniemożliwia Sądowi brak ich precyzyjnego uzasadnienia przez stronę skarżącą.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skargę – w oparciu o art. 151 tej ustawy oddalił.