Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 596/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (punkt 1,2,3,4,5 decyzji Starosty [...]); 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Starosta [...] (dalej też jako "organ I instancji" lub "Starosta") decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4 oraz art. 142 w związku z art. 216 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz.U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 104, art. 105 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku E. F.-K., J. K. J., K. A. M., B. M. S., T. D. S., T. S. S., E. Z. oraz S. Z. w sprawie zwrotu nieruchomości, położonej w R. u zbiegu ulic A. S. i S. Z., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki zabudowane nr: [...] i [...]o łącznej powierzchni 2,0638 ha:

1. zwrócił prawo własności części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w R., odpowiadającej obecnie niezbudowanej działce wydzielonej nr [...] o powierzchni 0,2849 ha (obręb [...] - [...], ark. mapy 35), dla której VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...], uwidocznionej na mapie wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za numerem [...] dnia [...] lutego 2015 r. przez Prezydenta Miasta R. – Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R.;.

2. zwrot nieruchomości polega na przeniesieniu prawa własności gruntu szczegółowo opisanego w pkt 1, z dniem w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna

w określonych poniżej udziałach: T. S. 1/2 części, E. Z. 1/4 części, S. Z.1/4 części;

3. nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu orzekania

o zwrocie;

4. zobowiązał wymienionych w pkt 2 współwłaścicieli do zapłaty na rzecz Gminy Miasta R. kwoty [...] zł (słownie: [...]), w tym: T. S. [...] zł, E. Z. [...] zł, S. Z. [...] zł tytułem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za część nabytej w drodze wywłaszczenia nieruchomości, zgodnie z rozliczonymi udziałami w jej współwłasności. Wierzytelności Gminy Miasta R. podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu;

5. należność określona w pkt. 4 decyzji winna być uiszczana jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Miejskiego w R. prowadzone przez [...] II Oddział R. Nr [...] lub w kasie Urzędu. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie należności w ustalonym terminie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego;

6. odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości zawartej obecnie

w całej działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,4648 ha oraz w działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] (po wydzieleniu części podlegającej zwrotowi) o łącznej powierzchni 1,3141 ha;

7. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu masy budynkowej, usytuowanej w dacie wywłaszczenia na działce Nr [...] o powierzchni 1,0955 ha;

8. decyzja niniejsza po uprawomocnieniu się stanowi podstawę dokonania wpisu do księgi wieczystej. Wniosek do właściwego sądu składają strony uzyskujące prawo współwłasności objętej wnioskiem nieruchomości.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 2 września 2013 r. o zwrot nieruchomości obecnie oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i [...] wystąpił T. S. S.. Do wniosku

w późniejszym terminie dołączyli pozostali spadkobiercy byłych współwłaścicieli, tj.: E. K., J. J., K. M., B. S., T. D. S., E. Z., S. Z.. Następnie pismem z dnia 2 stycznia 2014 r. wniosek o zwrot został rozszerzony o kolejną działkę ewidencyjną nr [...].

Starosta wyjaśnił, że nabycie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zabudowanej, w skład której wchodziło gospodarstwo rolne, objętej roszczeniem o zwrot, a oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] i [...] nastąpiło na podstawie aktów notarialnych: Rep. A Nr [...] z dnia 29 marca 1974 r. oraz Rep. A Nr [...] z dnia 8 października 1974 r. w trybie działania art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jak wynika z decyzji przywołanej w wyżej wymienionych aktach notarialnych grunt ten był położony na terenie przewidzianym pod rozbudowę stadionu "[...]". W północnej części działki oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr [...] planowany był stadion lekkoatletyczny, a w południowej jej części oraz północnej i południowej części działki nr [...] zaplanowane zostały tereny rekreacyjne (zieleń, ciągi komunikacyjne - alejki, baseny otwarte). Na środku planowana była budowa hali sportowej.

Wnioskowana do zwrotu nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] o powierzchni 0,9683 ha i nr [...] o powierzchni 1,0955 ha odpowiada obecnie działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 0,4648 ha oraz części działek ewidencyjnych nr [...] o powierzchni 0,9254 ha i nr [...] o powierzchni 1,5414 ha. Grunt ten stanowi własność Gminy Miasta [...] na podstawie decyzji "komunalizacyjnej" Wojewody [...] znak: [...], uregulowaną w księgach wieczystych KW Nr [...] (działka [...]) oraz KW Nr [...] (działki: [...] i [...]) prowadzonych przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R.. Działki ewidencyjne nr [...] i [...] zostały objęte umową administrowania z dnia 1 sierpnia 2014 r. zawartą pomiędzy Gminą Miasta R., a Miejskim Ośrodkiem Sportu i Rekreacji w R. Spółka z o.o.

W trakcie przeprowadzonych wizji w terenie, które odbyły się 3 lutego 2014 r. oraz 8 maja 2014 r. (w drugim terminie dodatkowo została uwzględniona obecna działka ewidencyjna nr [...]) wykazały, że obecne działki ewidencyjne nr [...] i [...] znajdują się wewnątrz ogrodzenia klubu sportowego [...]. Południowy fragment działki ewidencyjnej nr [...] stanowi teren niezabudowany, płaski w niektórych częściach o nieregularnym ukształtowaniu powierzchni. Grunt ten jest w większości porośnięty trawą, a w części wysypany szlaką. W tej części zlokalizowana jest brama wjazdowa oraz skrzynka energetyczna. Wzdłuż wschodniej granicy działki znajduje się fragment podmurówki stanowiący prawdopodobnie pozostałość dawnego ogrodzenia. Północna części działki nr [...] położona jest wewnątrz ogrodzenia z blachy falistej stanowiącego zabezpieczenie głębokiego wykopu powstałego prawdopodobnie po rozebraniu budynku wykazanego na mapie zasadniczej, w pozostałej części jest to teren o nieregularnym ukształtowaniu powierzchni. Przy granicy z działką nr [...] znajduje się skarpa i resztki ogrodzenia. Działka nr [...] jest to teren równy, porośnięty trawą, na którym znajdują się bramki piłkarskie (2 szt. zamontowane na stałe). Wschodnia część przy granicy z działką nr [...]porośnięta jest krzewami i drzewami. Działka nr [...]

w południowej części stanowi chodnik oraz pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni. Południowowschodnia część zajęta jest pod jezdnię. Środkowa część porośnięta jest trawą oraz samosiejkami drzew i krzewów. W granicy z działką nr [...] znajdują się dwie bramy wjazdowe i skrzynka energetyczna. Północna część działki stanowi pas zieleni oddzielający chodnik od jezdni, chodnik, skarpę (przy granicy z działką nr [...]) porośniętą trawą, drzewami i krzewami oraz część jezdni (ulicy Z.).

Na przedmiotowym gruncie w trakcie wizji nie stwierdzono istnienia budynków wymienionych w aktach notarialnych Rep. A Nr [...]z dnia 29 marca 1974 r. oraz Rep. A Nr [...] z dnia 8 października 1974 r. związanych z przedmiotowym gruntem w dniu wywłaszczenia. Wobec tego postępowanie w części pochodzącej od spadkobierców nieżyjącego już współwłaściciela masy budynkowej T. M.S., tj.: B. M.S., J.K. J., T. D. S., E.F.- K., K. A. M. należy uznać za bezprzedmiotowe z uwagi na to, że grunt został wywłaszczony jedynie od nieżyjących współwłaścicieli M. Ł. K. i S. J. S., dla których następcami prawnymi są: E. Z., S.Z.i T.S. S..

Organ I instancji odnośnie obecnej działki ewidencyjnej Nr [...] wskazał, że zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdziła, iż, zgodnie z planem zagospodarowania terenu stadionu [...] stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej znak: [...] przywołanej w aktach notarialnych ogrodzenie wzdłuż ulicy Z. winno być odsunięte 11 metrów od ulicy (jezdni), co w przybliżeniu odpowiada dzisiejszym granicom obecnej działki ewidencyjnej Nr [...]. W takim przypadku należy poszerzyć rozpatrywany obszar w odniesieniu do ogólnego celu wywłaszczenia z uwagi, iż przedmiotowy teren miał stanowić zieleń izolującą, która nie miała sprecyzowanej formy. Na przyległych działkach został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci boiska treningowego (na działce nr [...]) oraz nieistniejących obecnie terenów rekreacyjnych (na części działki nr [...]). Pozostałości po ogrodzeniu wykazane w trakcie wizji oraz na mapie zasadniczej świadczą, iż teren był odgrodzony zgodnie z wyżej przywołanym planem. Decyzją podziałową Prezydenta Miasta R. znak: [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. zatwierdzony został podział między innymi działki oznaczonej nr [...] na działki [...],[...],[...],[...]. Według powyższej decyzji działka nr [...] do dziś zgodnie z wywłaszczeniem stanowi rezerwę terenu komunikacyjnego. Obecnie na tej działce znajdują się dwie bramy (w granicy z działką nr [...]) oraz podjazdy. Ich lokalizacja odpowiada rozmieszczeniu bram ujętych w wyżej przywołanym planie zagospodarowania terenu, co świadczy o realizacji celu wywłaszczenia.

Z wyjaśnień udzielonych przez Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji wynika, że obecna działka ewidencyjna Nr [...] w całości stanowi pas drogowy ulicy [...] oraz ulicy [...], co zostało poddane w wątpliwość z uwagi na to, że organ prowadzący niniejsze postępowanie wszedł w posiadanie dowodu przeczącego, którym niewątpliwie jest prawomocna decyzja Prezydenta Miasta R. Nr [...]z dnia 14 grudnia 2004 r., znak: [...] zezwalająca na budowę obejmująca m.in. tę działkę. Według tej decyzji na tym terenie planowana była budowa prywatnych parkingów wraz z dojazdami. Powyższe jednak nie ma szczególnego znaczenia dla odmowy zwrotu, gdyż zgodnie z planem realizacyjnym całej inwestycji towarzyszącej wywłaszczeniu w tej części został zrealizowany.

Starosta powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 596/12 zauważył, że w celu prawidłowego funkcjonowania tego rodzaju obiektu niezbędne jest istnienie odpowiednio dużego pasa terenu wokół samej płyty boiska. Pozwala to na racjonalne gospodarowanie i wykorzystanie całego terenu stadionu zgodnie z jego przeznaczeniem. Gospodarowanie to byłoby znacznie utrudnione, jeśli nie całkowicie wykluczone, gdyby teren stadionu ograniczał się tylko do samej płyty boiska. Wskazał, że orzeczenie to zostało podtrzymane wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1139/13. Należy analogicznie stwierdzić, że funkcjonowanie pozostałej części terenu pełniącego funkcję zieleni rekreacyjnej byłoby również znacznie utrudnione, gdyby ograniczyć się jedynie do tego terenu biorąc pod uwagę, iż pełnił również rolę wyjścia ze stadionu piłkarskiego. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że na omawianym gruncie cel wywłaszczenia został zrealizowany i nie podlega zwrotowi.

Odnośnie obecnej działki ewidencyjnej nr [...] – organ I instancji zauważył, że w trakcie przeprowadzonej wizji stwierdzono, iż na tej działce zlokalizowane jest boisko treningowe. Zgodnie z projektem stanowiącym podstawę wywłaszczenia (nabycia) na tej części gruntu planowana była budowa stadionu lekkoatletycznego. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż na omawianym gruncie zostało przeprowadzone zebranie wierzchniej warstwy ziemi nieurodzajnej, odwodnienie terenu, uformowanie i odwodnienie skarpy pod trybuny, nawiezienie i częściowe rozplantowanie czarnoziemu na płytę boiska co zostało wykazane w protokole z kontroli problemowej przeprowadzonej na obiekcie [...] w dniu 5 kwietnia 1983 r. Boisko zostało również wykazane w protokole inwentaryzacyjnym z dnia 21 listopada 1996 r. jako "istniejące boisko treningowe przy ulicy D.". Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12, oceniając czy cel wywłaszczenia można uznać za zrealizowany dopuszczalna jest modyfikacja inwestycji (zmiana boiska lekkoatletycznego na treningowe boisko piłkarskie), co w tym przypadku ma miejsce. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że wyżej opisany teren został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia i należy uznać, że nie podlega zwrotowi.

Odnośnie wydzielonej działki ewidencyjnej Nr [...]– organ I instancji wskazał, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów wykazała, iż na tej działce istniały tereny zielone ujęte w projekcie realizacyjnym. Dowodem zrealizowania celu wywłaszczenia na tym terenie jest mapa sytuacyjna z 1976 r. wpisana do zasobu materiałów geodezyjnych i kartograficznych ówczesnego Rejonowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno- Kartograficznej w R. w dniu 3 sierpnia 1976 r. za Nr [...] (obecny identyfikator materiału zasobu [...]). Na mapie tej wykazano, że na przedmiotowym terenie funkcjonują alejki podpisane jako "ch.bet." wraz z alejką stanowiącą dojście do boiska stadionu piłkarskiego oraz basenu (znajdujących się poza wywłaszczonym obszarem), podpisane jako "j. bet". Takie zróżnicowanie nawierzchni alejek występuje również po drugiej stronie boiska, od strony ulicy J., gdzie alejka wzdłuż trybun oznaczona jest jako "j. bet", a północna alejka do wyjścia w kierunku ulicy J. podpisana jest jako "ch. bet". Ze zdjęcia lotniczego aktualnego na rok 1981, przesłanego przez Prezydenta Miasta R., pobranego z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. wynika, iż szerokość alejek na przedmiotowym terenie jest zbliżona do szerokości alejki prowadzącej od stadionu piłkarskiego. W takim przypadku należy uznać, iż całość komponuje się jako piesze ciągi komunikacyjne. Mapa sytuacyjna ze swej natury przedstawia uwarunkowania istniejące w momencie jej tworzenia, co zresztą potwierdza przywołane wyżej zdjęcie lotnicze, na którym widać regularne alejki i równomierne nasadzenia. Teren ten został również opisany w projekcie technicznym inwestycji w części: "Realizacyjny plan zagospodarowania", nr zlecenia [...], wrzesień 1976 r. oraz "Założeniach Techniczno – Ekonomicznych" sporządzonych przez Zakład Projektowania "[...]" w grudniu 1978 r., nr zlecenia [...] wskazując na wykorzystanie terenu zgodnie z celem wywłaszczenia oraz podkreślając, iż istniejąca zieleń na terenie zespołu sportowo-rekreacyjnego znajduje się w bardzo dobrym stanie.

Organ I instancji podniósł, że plan zagospodarowania terenu stadionu, stanowiący załącznik do decyzji przywołanej w aktach notarialnych, przewidywał bardziej złożone urządzenie zieleni oraz alejek, poprzez ich rozbudowę jednakże na tym terenie zostały urządzone alejki niewątpliwie służące do obsługi obiektów sportowych zlokalizowanych poza wnioskowanym terenem. Przebieg alejek niewątpliwie odpowiada rozmieszczeniu bram w granicy z obecną działką ewidencyjną nr [...]. Dlatego też należy uznać, że ta część terenu została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podlega zwrotowi.

Odnośnie zaś powstałej w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...]- zgodnie z planem realizacyjnym stanowiącym podstawę wywłaszczenia - w południowej części gruntu miały znajdować się tereny rekreacyjne (alejki, nasadzenia) oraz na części miała być wybudowana nowa hala sportowa. Zdaniem organu I instancji, z dokumentów zebranych podczas prowadzonego postępowania dowodowego nie wynika aby cel wywłaszczenia został zrealizowany w tej części terenu. Aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1996 r. między innymi przedmiotowy grunt został przekazany na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zwolnienie dotychczasowego użytkownika wieczystego [...] Zakładu Przemysłu Skórzanego "[...]." Spółka Akcyjna w upadłości z zaległości w zobowiązaniach podatkowych należnych Skarbowi Państwa. W tym akcie zostały wymienione między innymi takie budynki jak: kuchnia letnia, budynek mieszkalny jednokondygnacyjny, spichlerz murowany, które zostały również uwzględnione w protokole uzgodnień wartości obiektów budowlanych znajdujących się na przedmiotowym terenie, wykonywanym wówczas przez biegłych. W wykazie tym nie ma żadnej wzmianki o istnieniu oddanej do użytku hali sportowej.

Powyższe, w ocenie Starosty dowodzi, że na dzień 21 listopada 1996 r. na przedmiotowym terenie znajdowały się jeszcze pozostałości po wywłaszczonym gospodarstwie rolnym. Obecnie grunt ten w większości porośnięty jest trawą, południowozachodni fragment jest wysypany szlaką. Z aktualnej mapy zasadniczej wynika, że przez grunt ten przebiegają sieci: kanalizacji deszczowej, wodociągów, telekomunikacyjne, ciepłownicze, elektroenergetyczne. Wystąpienie urządzeń infrastruktury technicznej na terenie objętym wnioskiem o zwrot nie stanowi jednak podstawy do odmowy zwrotu. Samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci przesyłowych nie uniemożliwia korzystania z danej nieruchomości przez jej byłego właściciela lub inną osobę uprawnioną.

Odnosząc się do wystąpień ustawowego przedstawiciela Gminy Miasta R. - Prezydenta Miasta R. z dnia: 6 czerwca 2014 r., 29 lipca 2015 r. oraz

z dnia 4 grudnia 2015 r., znak: [...] w części dotyczącej zagospodarowania działki ewidencyjnej nr [...] (południowej jej części przeznaczonej do zwrotu) organ I instancji podniósł, że przedłożone dokumenty w żaden sposób nie dowodzą zrealizowania celu wywłaszczenia. Boczna brama od strony ulicy Z. ukazana na planie realizacyjnym z 1973 r. (istniejąca do dziś) znajduje się w środkowej części obecnej działki ewidencyjnej nr [...], a więc na gruncie, który nie podlega zwrotowi (pkt 6 decyzji). Istniejąca zaś boczna brama od strony ulicy S. (ujawniona w trakcie wizji) nie jest oznaczona jako droga ewakuacyjna na planie realizacyjnym stanowiącym podstawę wywłaszczenia. Sankcjonując bowiem założenia tego planu przylega ona do mających zaistnieć terenów rekreacyjnych, co oznacza w tym miejscu brak realizacji celu wywłaszczenia.

Funkcjonowanie w obrocie prawnym aktualnego pozwolenia na budowę hali sportowo - widowiskowej również nie stanowi przesłanki dla odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli w terminach ustawowo zawitych cel ten nie został zrealizowany. Ustawowo przewidziany 7-letni okres rozpoczęcia inwestycji zaczął obowiązywać z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (art. 242), czyli z dniem 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letni okres na zakończenie inwestycji z dniem 22 września 2004 r. (art. 1 pkt 89 lit. a i art. 19 ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11.

W związku z powyższym organ I instancji uznał, że teren oznaczony zgodnie

z mapą podziału jako działka nr 81/1 nigdy nie został zagospodarowany zgodnie

z celem wywłaszczenia.

Pismem z dnia 19 stycznia 2016 r. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w R. Sp. z o.o. (dalej "Spółka") wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji żądając jej uchylenia w części dotyczącej punktu pierwszego ww. rozstrzygnięcia, tj. orzeczenia o zwrocie nieruchomości odpowiadającej obecnie niezabudowanej działce nr [...] o pow. 0.2849 ha i przekazania sprawy w tej części Staroście do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że w jej ocenie cel wywłaszczenia na przedmiotowej działce został zrealizowany i w związku z tym Starosta błędnie orzekł

o jej zwrocie. Dodatkowo zarzuciła organowi I instancji naruszenie procedury administracyjnej polegające na nie uznaniu jej za stronę toczącego się postępowania.

Wojewoda [...] (dalej jako "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub "Wojewoda") decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej jako "Kpa") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy nieruchomości oznaczone w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...] i [...] wraz z naniesieniami, które obecnie odpowiadają objętym roszczeniem zwrotowym częściom działek nr [...] i [...] oraz całej obecnej działce nr [...], nabyte zostały na rzecz Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 21 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. j. Dz. U. Nr 10, poz. 64) w związku z ich przeznaczeniem zgodnie z decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w[...] z dnia [...] marca 1973 r. znak: [...] pod rozbudowę stadionu sportowego, aktami notarialnymi:

- Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 1974 r. udział odpowiadający część nieruchomości stanowiącej działki: nr [...] o pow. 0,9683 ha i [...] o pow. 1,0955 ha, łącznie 2,0638 ha oraz udział stanowiący 1/3 wartości części składowych nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego - stanowiący własność M. Ł. K.. Powyższym aktem notarialnym nabyto także na rzecz Państwa udział stanowiący 1/3 wartości części składowych nie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego - stanowiący łączną własność E. S., B. M. S., J. A. S. i J. K. S..

- Rep. A Nr [...] z dnia [...] października 1974 r. - udział odpowiadający

A część nieruchomości o pow. 2,0638 ha, położonej w R. przy ul. S. [...], wraz z częściami składowymi przedmiotowej nieruchomości, stanowiący własność S. J. S. zgodnie z księgą wieczystą Nr.Rep.KW [...].

Organ II instancji wyjaśnił, że w związku z tym, iż objęte roszczeniem zwrotowym nieruchomości stanowią obecnie własność Gminy Miasta [...], Wojewoda [...] postanowieniami Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] (dot. wniosku o zwrot części obecnych dz. nr [...] i [...]) oraz Nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. (dot. wniosku o zwrot dz. nr [...]) w związku z treścią art. 142 ust 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., dalej jako "u.g.n.") na podstawie art. 26 § 2 i § 3 oraz art. 123 § 1 Kpa wyznaczył Starostę [...] jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków zwrotowych.

Następnie Wojewoda odniósł się do kwestii związanej z pominięciem przez organ I instancji Spółki jako strony. Wskazał, że jak wynika z akt sprawy Spółka na mocy zawartej w dniu 1 sierpnia 2014 r. z Gminą Miasta [...] umowy o administrowanie działek nr [...] i [...] ma prawo do wykorzystania ww. nieruchomości na swoje potrzeby. Umowa powyższa zgodnie z jej treścią może być rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym w przypadku wydania prawomocnej decyzji o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Z tego też powodu, w ocenie organu II instancji Spółka posiada przymiot strony w toczącym się postępowaniu zwrotowym. Biorąc pod uwagę powyższe, w piśmie z dnia 22 kwietnia 2016 r. poinformowano strony o dopuszczeniu Spółki do udziału w toczącym się postępowaniu oraz umożliwiono jej zapoznanie się z aktami sprawy, wniesienie uwag czy złożenie nowych wniosków dowodowych. Spółka w odwołaniu wskazała, że jej stanowisko jest "zbieżne z prezentowanym w sprawie stanowiskiem Gminy Miasta [...] o braku jakichkolwiek podstaw do zwrotu nieruchomości". Stanowiska tego jednak nie poparła żadnymi dodatkowymi dowodami, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Także w postępowaniu przed organem odwoławczym Spółka ani nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy ani nie wniosła nowych dowodów w sprawie. Dlatego też zdaniem Wojewody stwierdzone naruszenie przez Starostę przepisów postępowania nie stanowi przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji organu I instancji.

W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia prawidłowości decyzji Starosty [...] zarówno o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości zawartej obecnie w całej działce ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,4648 ha oraz działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni 1,3141 ha, jak i zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] odpowiadającej obecnie niezabudowanej wydzielonej działce nr [...] o pow. 0.2849 ha.

Odnosząc się do zarzutów Spółki kwestionujących prawidłowość orzeczonego

w decyzji Starosty [...] zwrotu działki [...] wydzielonej z działki nr [...] odpowiadającej części nieruchomości wywłaszczonej Wojewoda stwierdził, że ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, iż na wywłaszczonym fragmencie pierwotnej działki [...] odpowiadającym obecnej działce [...] miał powstać teren rekreacyjny oraz sala gimnastyczna. Na części tej znajdującej się w granicach kompleksu sportowego w okresie między 1974 a 1981 rokiem, bezspornie rozpoczęto prace mające na celu realizację ww. zamierzeń inwestycyjnych, tj. wyburzono część znajdujących się na niej budynków będących pozostałością wywłaszczonego gospodarstwa rolnego. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, samo wyburzenie budynków trudno uznać za realizację celu wywłaszczenia.

W ocenie organu II instancji, znajdujące się w aktach sprawy zdjęcie lotnicze z 1981 r. oraz mapy: sytuacyjna z 1976 r., szczegółowy plan sytuacyjny zagospodarowania terenu stanowiący załącznik graficzny do decyzji nr [...] z dnia [...] września 1985 r. czy mapa podziału L.ew. [...] z dnia 2 listopada 1995. nie są wystarczającymi dowodami potwierdzającymi realizację celu wywłaszczenia na tej części nieruchomości. Na zdjęciu widoczne są bowiem nadal budynki stanowiące pozostałości gospodarstwa rolnego. Fakt istnienia budynków jeszcze w 1996 r. potwierdza także, znajdujący się w aktach sprawy i przywołany w uzasadnieniu decyzji organu I instancji akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia 21 listopada 1996 r., z którego wynika, że na gruncie przekazanym przez [...] Zakłady Przemysłu Skórzanego "[...]" Spółka Akcyjna w upadłości Skarbowi Państwa za zaległości podatkowe należne Skarbowi Państwa znajdowały się takie budynki jak: kuchnia letnia, budynek mieszkalny jednokondygnacyjny czy spichlerz murowany. Budynki te wymienione zostały także w protokole uzgodnień wartości obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości w [...] przy ul. S. stanowiących własność S. S. sporządzonym w celu oszacowania wartości nieruchomości w trakcie procesu wywłaszczeniowego przez H. P.i Z. M..

Następnie organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia, iż w którymkolwiek momencie przeszłości, przed dniem złożenia wniosku o zwrot, ta część nieruchomości wywłaszczonej była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia czy zmodyfikowanym celem i użytkowana jako teren rekreacyjny. W ocenie organu II instancji z akt sprawy można wywieść, że teren ten mimo, iż funkcjonujący w granicach kompleksu sportowego stanowił jakby teren zapasowy, w ciągłym przygotowaniu do budowy lub fragmentarycznie objęty budową, której nigdy nie zakończono. W przypadku tego fragmentu terenu nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż doszło jedynie do modyfikacji celu wywłaszczenia, poprzez zrealizowanie na całym jego obszarze terenów rekreacyjnych, których wykorzystaniu nie przeszkadzał zlokalizowany na nich budynek. Bez znaczenia w odniesieniu do oceny przesłanek uzasadniających zwrot tej części nieruchomości pozostaje także fakt dotyczący zlokalizowania na tej działce instalacji przesyłowych. W materiale dowodowym niniejszej sprawy brak jest zaś jakiegokolwiek dowodu, pozwalającego uznać, że nieruchomość ta została wywłaszczona jedynie w celu zlokalizowania na niej urządzeń przesyłowych. Biorąc pod uwagę powyższe organ II instancji orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty.

Pismem z dnia 1 lipca 2016 r. Spółka (dalej jako "skarżąca") reprezentowana przez radcę prawnego wniosła skargę na ostateczne w toku instancji ww. rozstrzygnięcie Wojewody w zakresie dotyczącym orzeczenia o zwrocie prawa własności części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...], odpowiadającej obecnie niezabudowanej działce wydzielonej nr [...] o powierzchni 0,2849 ha. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, ze względu na niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,

2) art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego,

3) art. 107 Kpa poprzez sporządzenie ogólnikowego i zawierającego sprzeczności wewnętrzne uzasadnienia, uniemożliwiającego dokonanie właściwej oceny przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję w sprawie,

- prawa materialnego, tj.:

4) art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. poprzez błędną wykładnię

i zastosowanie polegające na uznaniu, że na projektowanej działce nr [...]

o powierzchni 0,2849 ha cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.

Mając na względzie powyższe naruszenia prawa skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty w częściach dotyczących orzeczenia o zwrocie prawa własności części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...], odpowiadającej obecnie niezabudowanej działce wydzielonej nr [...] o powierzchni 0,2849 ha oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa procesowego, skarżąca zauważyła, że już samo uzasadnienie decyzji Wojewody, w części dotyczącej terenu obecnej działki ewidencyjnej nr [...], zawiera wewnętrzne sprzeczności, co niewątpliwie utrudnia poddanie tej decyzji kontroli sądowej, gdyż ogranicza możliwość dokonania właściwej oceny przesłanek, którymi kierował się organ wydając decyzję w tej części. Organ II instancji raz bowiem twierdzi, że w okresie między 1974 a 1981 rokiem w granicach obecnej działki nr [...] wyburzono część znajdujących się na niej budynków, po czym w następnym akapicie uzasadnienia wskazuje, że w ramach tej samej działki [...] żadne większe zmiany co do istniejącej w roku 1972 zabudowy nie zaszły aż do roku 1996. Wykazuje to wewnętrzną sprzeczność w rozumowaniu organu

i niewątpliwie utrudnia poddanie decyzji Wojewody sądowej kontroli, jak również świadczy o tym, że organ nie przeprowadził w sposób należyty postępowania dowodowego.

Zdaniem skarżącej również samo postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób wadliwy. W szczególności organy administracji publicznej zignorowały okoliczności faktyczne wskazane w toku postępowania przez Prezydenta Miasta [...] przemawiające za przyjęciem tezy, iż zagospodarowanie tej części nieruchomości było zgodne z celem wywłaszczenia. W sposób całkowicie dowolny dokonały również oceny materiału dowodowego dostępnego w sprawie, jak i zaniechały podjęcia czynności zmierzających do usunięcia istniejących w sprawie wątpliwości natury faktycznej, co niewątpliwie miało wpływ na końcowe rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Stan zagospodarowania obecnej działki nr [...] w okresie przed nabyciem jej przez Skarb Państwa może być bowiem w szczególności ustalony na podstawie protokołu uzgodnień wartości obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości w [...] przy ulicy [...], mapy podziału sporządzonej na podstawie art. 9 dekretu z dnia 13 czerwca 1956 r. o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej (Dz.U. Nr 25, poz. 115) przez Miejską Pracownię Geodezyjną w [...] i wpisanej do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu 17 listopada 1972 r. pod nr ew. [...], jak również na podstawie graficznego projektu zagospodarowania pod nazwą "Plan zagospodarowania terenu stadionu [...]", stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1973 r. W szczególności pierwsze ze wskazanych powyżej opracowań kartograficznych wyraźnie określa sposób zagospodarowania obecnej działki [...] w dacie przed nabyciem jej przez Skarb Państwa. Organ II instancji przyjął, że fakt istnienia zabudowy w zasadniczo niezmienionym zakresie przynajmniej do 1996 r. stanowi istotną przesłankę przemawiającą za uznaniem, iż cel wywłaszczenia na obecnej nieruchomości [...] nie został zrealizowany. Na poparcie tezy o braku zmiany sposobu zagospodarowania tej nieruchomości organ wskazał w szczególności akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1996 r., w którym to dokonano jedynie wyliczenia budynków, których właścicielem pozostawał wówczas [...] Zakład Przemysłu Skórzanego "[...]" Spółka Akcyjna, w ślad za księgą wieczystą prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. tj. KW nr [...]. Nie przesądza to jednak, że stan wskazany w księdze wieczystej był zgodny w tamtym czasie ze stanem rzeczywistym. Wątpliwości w tym względzie organ administracji publicznej powinien zaś powziąć na podstawie właściwej analizy dowodów dostępnych w aktach sprawy. Już bowiem z samego zdjęcia lotniczego z 1981 r. można z dużym prawdopodobieństwem wywnioskować, że znaczna część zabudowań w dacie wykonania fotografii już nie istniała. Całkowicie niezrozumiałe w tym względzie są twierdzenia organu, jakoby na zdjęciu tym widoczne były nadal budynki stanowiące pozostałość gospodarstwa rolnego. Samo zdjęcie zaś wykonane zostało jeszcze przed rokiem 1987, kiedy to rozpoczęto budowę hali oraz krytej pływalni (na zdjęciu w miejscu budowy hali wyraźnie widoczne urządzone tereny zieleni). Powyższe znajduje potwierdzenie w znajdujących się w aktach sprawy opracowaniach kartograficznych. W szczególności uwagę należy zwrócić na mapę sytuacyjną sporządzoną w 1976 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w [...], będącą opracowaniem ze swej istoty zawierającym aktualne informacje o przestrzennym rozmieszczeniu obiektów ogólnogeograficznych oraz elementach ewidencji gruntów i budynków, a także sieci uzbrojenia terenu: nadziemnych, naziemnych i podziemnych. Na mapie tej uwidocznione zostały już planowane naniesienia w postaci otwartego basenu oraz okalających go terenów zieleni, wraz z wytyczonymi alejkami. Miejsce gdzie obecnie znajduje się budynek socjalno-usługowy określone jest natomiast jako "plac budowy". Na powołanej mapie sytuacyjnej odwzorowane zostały również budynki nabyte przez Skarb Państwa aktami notarialnymi z 1974 r. Jednakże porównanie stanu tej zabudowy ze stanem istniejącym w dacie nabycia wskazuje, że część masy budynkowej nie istniała już w 1976 r. Podobnie analiza realizacyjnego planu szczegółowego zagospodarowania terenu, stanowiącego załącznik graficzny do decyzji nr [...] z dnia [...] września 1985 r. (w decyzji opracowanie to określone zostało jako: "szczegółowy plan sytuacyjny zagospodarowania terenu") pozwala stwierdzić, że

w 1985 r. na terenie obecnej działki nr [...] pozostały jedynie dwa obiekty istniejące

w 1974 r. (zlokalizowane w miejscu planowanego basenu pływackiego 21x25, oznaczonego na mapie zgodnie z legendą nr "3"). W istocie jednak zauważyć należy, że wskazany realizacyjny plan szczegółowy zagospodarowania terenu sporządzony został na kopii mapy zasadniczej założonej w 1978 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w [...], co wskazuje, że stan taki musiał istnieć już w ww. roku. Podobnie, zawarta w aktach mapa podziału L.ew. [...] z dnia [...] listopada 1995 r., zatwierdzona ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. (nr [...]) także wyraźnie wskazuje, że w dniu podpisania aktu notarialnego repertorium A nr [...], wymienione w tym akcie budynki w rzeczywistości nie znajdowały się na terenie obecnej działki [...]. Tym samym, organ już na podstawie powyższych okoliczności powinien powziąć wątpliwość co do istnienia wskazanej zabudowy na wspomnianym terenie, tym bardziej, że okoliczność taka wynikała z opracowań kartograficznych będących dokumentami urzędowymi. Kwestia ta zaś, zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności, powinna być z urzędu wyjaśniona przez organ administracji publicznej.

Zdaniem skarżącej przedstawione powyżej okoliczności w sposób niewątpliwy świadczą o wyburzeniu większości zabudowań istniejących w granicach obecnej działki [...] na długo przed 1996 r. i jednocześnie wskazują, że organ administracji publicznej dokonał całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego, nie wskazując przy tym w żadnym miejscu, dlaczego odmówił mocy dowodowej powoływanym przez stronę opracowaniom kartograficznym (mimo, że niektóre z nich posiadają walor dokumentu urzędowego). Niewątpliwie też organy rozstrzygające w sprawie mogły podjąć także wiele innych czynności, zmierzających do potwierdzenia lub wykluczenia tych okoliczności. W szczególności mogły podjąć starania zmierzające do uzyskania wglądu do danych zawartych w istniejącej w 1996 r. księdze wieczystej nr [...], prowadzonej ówcześnie przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] (co pozwoliłoby prawdopodobnie ustalić w jakich okolicznościach z ksiąg wieczystych usunięte zostały wpisy dotyczące omawianych tu budynków). Ponadto organy administracji publicznej skorzystać mogły z dostępnych źródeł osobowych, np. w osobie M. T., będącego pracownikiem [...] w kluczowym z punktu widzenia tych okoliczności okresie (notatka służbowa z rozmowy z ww. osobą znajduje się w aktach sprawy).

W ocenie skarżącej wskazane powyżej błędy organów administracji w zakresie oceny dostępnego materiału dowodowego, jak i zaniechanie podjęcia istotnych z punktu widzenia sprawy czynności dowodowych sprawiły, że organy w sposób całkowicie bezkrytyczny przyjęły, że w okresie przed 1996 r. na obecnym terenie działki nr [...] nie zmienił się w zasadzie sposób zagospodarowania terenu w porównaniu do tego jaki istniał przed nabyciem nieruchomości przez Skarb Państwa. Zajmując takie stanowisko zaniechano w ogóle jakichkolwiek prób wyjaśnienia jaką rolę odgrywały te tereny, uznając, że istnienie zabudowań samo w sobie przesądzało o tym, że pozostawały one w zasadzie niezagospodarowane na cel wywłaszczenia. Natomiast sama okoliczność, że tereny te były systematycznie pozbawiane pierwotnej zabudowy powinien już świadczyć, że mogły i - zdaniem skarżącej - były wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do powołanej okoliczności, że na południowej części działki nr 81 powstała zaplanowana wcześniej i uwidoczniona na planie realizacyjnym z 1973 r. brama wjazdowa, która niezbędna była do właściwego wykorzystania stadionu na którym odbywały się pierwszo - i drugoligowe rozgrywki piłki nożnej, a także umożliwiała właściwe korzystanie z pozostałych obiektów sportowych i rekreacyjnych zlokalizowanych na tym terenie. Do wskazanej kwestii odniósł się wprawdzie organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji podkreślając, że "istniejąca boczna brama od ulicy S. (ujawniona w trakcie wizji) nie jest oznaczona jako droga ewakuacyjna na planie realizacyjnym stanowiącym podstawę wywłaszczenia", co pozostaje argumentem o tyle nietrafionym, że żadna z zaznaczonych na planie realizacyjnym bram nie została na tym planie opisana jako droga ewakuacyjna. Nie można więc tylko na tej podstawie odrzucić argumentu o wykorzystaniu tego terenu jako dojścia do obiektów sportowych oraz drogi ewakuacyjnej czy terenu potrzebnego dla służb odpowiedzialnych za porządek i bezpieczeństwo na stadionie, na którym przecież rozgrywane były mecze w ramach najwyższej klasy rozgrywkowej w kraju (jaką ówcześnie stanowiła pierwsza liga). Do tej ostatniej kwestii organy administracji publicznej w żadnym miejscu się nie odniosły, podobnie jak nie podjęły jakichkolwiek starań zmierzających do weryfikacji twierdzeń skarżącej.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji orzekające w sprawie w odniesieniu do terenu obecnej działki [...] przyjęły błędne założenia i na żadnym etapie postępowania, w rzeczywistości nie ustaliły w jaki sposób wykorzystywany był ten teren. Zamiast tego organy te przyjęły pewne założenia (zresztą sprzeczne ze sobą), czy to dotyczące wyodrębnienia terenu obecnej działki nr [...] z kompleksu sportowo - rekreacyjnego, czy też zakładające ciągłe istnienie zabudowań na tym terenie (co miało w ich mniemaniu przesądzać o niemożliwości zagospodarowania tego terenu zgodnie

z celem wywłaszczenia), a w konsekwencji zaniechały przeprowadzania dokładnego

i rzetelnego postępowania wyjaśniającego, obejmującego cały okres począwszy od nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa. Biorąc zaś pod uwagę, że założenia te są błędne, zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do terenu objętego obecną działką [...], a w szczególności dokonania ponownej oceny zebranych w sprawie dowodów zgodnie z przyjętymi w postępowaniu administracyjnym zasadami ich oceny, jak również podjęcia dodatkowych czynności dowodowych, zmierzających do usunięcia istniejących wątpliwości oraz potwierdzenia lub zaprzeczenia istotnym okolicznościom powołanym przez skarżącą. Powyższe powinno zaś znaleźć odwzorowanie we właściwie sformułowanym uzasadnieniu decyzji. Wadliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego w odniesieniu do terenu obecnej działki nr [...] jest szczególnie widoczna na tle rzetelnie i prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego w stosunku do pozostałych terenów stanowiących przedmiot decyzji organów obu instancji. W odniesieniu do tych terenów dokonano bowiem jednoznacznego ustalenia sposobu ich zagospodarowania w kontekście celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi w zakresie zarzutu naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. skarżąca wskazała na dodatkowe argumenty, których rozważenie jej zdaniem jest konieczne w celu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wskazała, że nieruchomość, która podlegała wywłaszczeniu (stanowiąca wówczas działki ew. nr [...] i [...]), została wywłaszczona na potrzeby wieloelementowego, obejmującego łącznie ponad 8 ha przedsięwzięcia, jakim była realizacja kompleksu sportowo - rekreacyjnego. Cel ten został zrealizowany, aczkolwiek w nieco inny sposób, niż by wynikało z decyzji lokalizacyjnej, będącej podstawą do zawarcia z poprzednikami prawnymi uczestników umowy zbycia nieruchomości. W przypadku złożonych przedsięwzięć w celu wywłaszczenia mieści się nie tylko realizacja dokładnie tych obiektów, które zostały przewidziane na etapie poprzedzającym wywłaszczenie, ale także innych obiektów, które funkcjonalnie stanowią element złożonego przedsięwzięcia i są konieczne do prawidłowego korzystania z niego. Budowa kompleksu sportowego, w ramach którego miało dojść do rozbudowy stadionu, budowy boiska treningowego, hali gimnastycznej, basenów jest bez wątpienia inwestycją złożoną, składającą się z wielu elementów. Wypada więc wskazać, że planowane w 1973 r. przedsięwzięcie zostało w znacznej części, choć z pewnymi modyfikacjami, zrealizowane. Modyfikacje te nie powinny zaważyć na ocenie, czy na nieruchomości zrealizowano cel, w jakim była wywłaszczona. Na terenie, obecnie stanowiącym działkę ew. nr [...] w obrębie [...], nie została co prawda wybudowana hala gimnastyczna (której realizacja była przewidziana na części terenu stanowiącego obecną działkę nr [...]), ale teren ten stał się funkcjonalnie związany z pozostałą częścią kompleksu i stanowił jego niezbędny element. Na terenie tym zostały bowiem wybudowane urządzenia infrastruktury technicznej niezbędne do korzystania z pozostałych elementów kompleksu sportowego (w szczególności z basenu odkrytego) oraz ciągi komunikacyjne - dojścia do boiska treningowego i planowanej sali gimnastycznej. Nie jest więc tak, że teren stanowiący obecnie działkę ew. nr [...] został całkowicie pominięty przy realizacji kompleksu sportowego - wręcz przeciwnie, zostały na nim umieszczone ważne elementy infrastruktury tego kompleksu.

W przypadku budowy złożonego przedsięwzięcia, jakim jest kompleks sportowo-rekreacyjny, za realizację celu wywłaszczenia należy uznać także budowę urządzeń infrastruktury niezbędnych dla użytkowników tego przedsięwzięcia do prawidłowego korzystania z niego. Niewątpliwie bowiem pomiędzy poszczególnymi elementami kompleksu musi istnieć wolna przestrzeń, która pozwala na poruszanie się pomiędzy poszczególnymi budynkami i w której zlokalizowane są elementy sieci przesyłowej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy cel wywłaszczenia rozumiany w powyższy sposób został zrealizowany na całej nieruchomości, nie wyłączając działki [...]. Na jej terenie powstał bowiem wodociąg przeznaczony na potrzeby kompleksu, ciąg pieszy oraz miejsce do parkowania. Tym samym teren stanowiący obecnie działkę [...], jest jednym z elementów kompleksu sportowo-rekreacyjnego i służy korzystaniu z niego. Nie można więc twierdzić, jak to czyni Wojewoda w zaskarżonej decyzji, że działka ta nie została zagospodarowana na cel, w którym została wywłaszczona. Pomimo, że faktyczny sposób zagospodarowania terenu stanowiącego obecnie działkę [...] odbiegał częściowo od sposobu, jaki przewidziano dla niego w zatwierdzonym planie realizacyjnym z 1973 r., to należy tę okoliczność poczytywać tylko za modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu wywłaszczenia, a nie za zmianę celu wywłaszczenia, świadczącą o niewykorzystaniu nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w umowie nabycia nieruchomości. Modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, nie powoduje zaś zmiany celu wywłaszczenia. Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dostrzega różnicę pomiędzy modyfikacją a zmianą celu wywłaszczenia, lecz błędnie uważa, iż zrealizowanie na terenie działki [...] urządzeń infrastruktury, jak wodociąg i ciągi piesze, stanowi niedopuszczalną zmianę przeznaczenia nieruchomości, uzasadniającą jej zwrot na podstawie art. 136 u.g.n. Obiekty te są nieodłącznym elementem kompleksów sportowych i rekreacyjnych, służącym do użytku podmiotom korzystającym z tych obiektów a także służbom zapewniającym bezpieczeństwo podczas różnego rodzaju wydarzeń odbywających się na obiekcie (np. meczów ligowych piłki nożnej). Jak zresztą wskazano w skardze, teren działki [...] był prawdopodobnie przeznaczony dla służb odpowiedzialnych za porządek i bezpieczeństwo na stadionie, na którym rozgrywane były mecze na wysokim (a przez pewien czas - nawet na najwyższym) szczeblu rozgrywek piłki nożnej. Nie sposób więc uznać, że pewna modyfikacja projektowanego przedsięwzięcia, polegająca na umieszczeniu na terenie działki [...] parkingu i ciągów pieszych, jest niezgodna z celem, na jaki wywłaszczono nieruchomość, i rodzi obowiązek zwrotu tej działki.

Pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. stanowiącym odpowiedź na skargę skarżącej uczestnicy postępowania – E. Z. i S. Z. reprezentowani przez adwokata wnieśli o oddalenie skargi. Podnieśli, że zgodzić się należy ze Starostą i Wojewodą, iż na działce nr [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych argumentów mających świadczyć, że cel ten został zrealizowany, a jedynie wskazuje na okoliczności, które świadczą tylko o możliwości powzięcia w sprawie pewnych wątpliwości co do ustalonego stanu faktycznego, bądź też uznania, że obecność budynków gospodarczych na działce [...] nie stanowiła przeszkody w realizacji celu wywłaszczenia. Dwa zaś niezależne od siebie dokumenty urzędowe, tj. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. o nabyciu przez "[...]" prawa użytkowania wieczystego terenów obejmujących m.in. obecną działkę nr [...], jak również akt notarialny z dnia [...] listopada 1996 r. Rep. A nr [...] potwierdzają istnienie na spornej działce budynków gospodarczych, które to znajdowały się na niej również w momencie wywłaszczenia. Nie można zaś mówić o utworzeniu terenu rekreacyjnego w sytuacji pozostawienia na nim licznych obiektów o charakterze rolniczo - gospodarczym. Zasady prawidłowego gospodarowania nakazują bowiem najpierw usunąć budynki zbędne, a dopiero później przystąpić do dalszych prac adaptacyjnych. Żaden teren o charakterze rekreacyjnym nie może spełniać swojej funkcji tak długo, jak posadowione są na nim budynki o innym niż rekreacyjnym przeznaczeniu. Fakt istnienia bramy wjazdowej również nie może świadczyć o tym, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. W aktach sprawy brak jest dowodów, które świadczyłyby, że brama była wykorzystywana przez osoby chcące uczestniczyć w wydarzeniach sportowych mających miejsce na działce nieobjętej niniejszym postępowaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest ta część decyzji Wojewody, która utrzymuje w mocy decyzję Starosty w części dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (punkt 1,2,3,4 i 5 decyzji organu I instancji), tj. w zakresie dotyczącym orzeczenia o zwrocie prawa własności części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w [...], odpowiadającej obecnie niezabudowanej działce wydzielonej nr [...] o powierzchni 0,2849 ha.

W niniejszej sprawie istota sprawy sprowadza się do ustalenia, czy na spornej działce objętej wnioskiem o zwrot doszło do realizacji celu na który ta działka została wywłaszczona. Zgodnie z "Planem zagospodarowania terenu stadionu [...], stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1973 r. projektem zagospodarowania terenu stadionu [...] na terenie spornej działki miał powstać teren rekreacyjny z zielenią ozdobną i alejkami, miała na nim też znajdować się część hali sportowej.

Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy u.g.n., a w szczególności art. 136 oraz art. 137 tej ustawy. Zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n. nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Jak zaś wynika z ust. 3 tego artykułu, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Zgodnie z regulacją art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, przy czym w tym ostatnim przypadku - jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie za w pełni zasadne należy uznać zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kpa, ze względu na niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 107 Kpa poprzez sporządzenie nie przekonywujących uzasadnień, uniemożliwiających dokonanie właściwej oceny przesłanek, którymi kierowały się organy wydając decyzje w sprawie.

Zgodzić się należy ze skarżącą, że postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone w wyczerpujący sposób. W szczególności organy obu instancji w sposób całkowicie dowolny dokonały oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, jak i zaniechały podjęcia czynności zmierzających do usunięcia istniejących wątpliwości, co mogło mieć istotny wpływ na wynik końcowego rozstrzygnięcie.

Przede wszystkim organy obu instancji pominęły okoliczność, że stan zagospodarowania obecnej działki nr [...] w okresie przed nabyciem jej przez Skarb Państwa może być ustalony na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, tj. protokołu uzgodnień wartości obiektów budowlanych zlokalizowanych na nieruchomości w [...] przy ulicy S., mapy podziału sporządzonej na podstawie art. 9 dekretu z dnia 13 czerwca 1956 r. o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej (Dz.U. Nr 25, poz. 115) przez Miejską Pracownię Geodezyjną w [...] i wpisanej do ewidencji składnicy geodezyjnej w dniu [...] listopada 1972 r. pod nr ew. [...], jak również na podstawie graficznego projektu zagospodarowania pod nazwą "Plan zagospodarowania terenu stadionu [...]", stanowiącego załącznik do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1973 r.

Słusznie zauważyła skarżąca, że w szczególności pierwsze ze wskazanych powyżej opracowań kartograficznych wyraźnie określa sposób zagospodarowania obecnej działki [...] w dacie przed nabyciem jej przez Skarb Państwa. Organy obu instancji przyjęły jednak, że fakt istnienia zabudowy w zasadniczo niezmienionym zakresie przynajmniej do 1996 r. stanowi istotną przesłankę przemawiającą za uznaniem, iż cel wywłaszczenia na obecnej nieruchomości [...] nie został zrealizowany. Na poparcie tezy o braku zmiany sposobu zagospodarowania tej nieruchomości organy wskazały akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 1996 r., w którym to dokonano jedynie wyliczenia budynków, których właścicielem pozostawał wówczas [...] Zakład Przemysłu Skórzanego "[...]" Spółka Akcyjna, w ślad za księgą wieczystą prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], tj. KW nr [...].

Zdaniem Sądu, powyższe nie może jednak przesądzać, że stan wskazany w księdze wieczystej był zgodny w tamtym czasie ze stanem rzeczywistym. Wątpliwości w tym względzie można zaś powziąć na podstawie właściwej analizy dowodów dostępnych w aktach sprawy. Zgodzić się należy ze skarżącą, że z przywoływanego przez organy zdjęcia lotniczego z 1981 r. można z dużym prawdopodobieństwem wywnioskować, iż znaczna część zabudowań w dacie wykonania fotografii jednak już nie istniała w ww. roku.

W ocenie Sądu, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy jest również znajdująca się w aktach sprawy mapa sytuacyjna sporządzona w 1976 r. przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w [...], stanowiąca opracowanie zawierające aktualne na ww. rok informacje o przestrzennym rozmieszczeniu obiektów ogólnogeograficznych oraz elementach ewidencji gruntów i budynków, a także sieci uzbrojenia terenu: nadziemnych, naziemnych i podziemnych. Na mapie tej uwidocznione zostały już planowane naniesienia w postaci otwartego basenu oraz okalających go terenów zieleni, wraz z wytyczonymi alejkami. Miejsce gdzie obecnie znajduje się budynek socjalno-usługowy określone jest natomiast jako "plac budowy". Na powołanej mapie sytuacyjnej odwzorowane zostały również budynki nabyte przez Skarb Państwa aktami notarialnymi z 1974 r. Porównanie stanu tej zabudowy ze stanem istniejącym w dacie nabycia wskazuje, że co najmniej część masy budynkowej, wbrew temu co wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., jak również z aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1996 r. Rep. A nr [...] nie istniała już jednak w 1976 r.

Również analiza realizacyjnego planu szczegółowego zagospodarowania terenu, stanowiącego załącznik graficzny do decyzji nr [...] z dnia [...] września 1985 r. (w decyzji opracowanie to określone zostało jako: "szczegółowy plan sytuacyjny zagospodarowania terenu") pozwala stwierdzić, że w 1985 r. na terenie obecnej działki nr [...] pozostały jedynie dwa obiekty istniejące w 1974 r., zlokalizowane w miejscu planowanego basenu pływackiego 21x25, oznaczonego na mapie zgodnie z legendą nr "3". Skoro zaś wskazany realizacyjny plan szczegółowy zagospodarowania terenu sporządzony został na kopii mapy zasadniczej założonej w 1978 r. przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w [...], to stan taki musiał istnieć już w ww. roku.

Nadto zauważyć należy, że zawarta w aktach mapa podziału L.ew. [...] z dnia 2 listopada 1995 r., zatwierdzona ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. (nr [...]) także wyraźnie wskazuje, że w dniu podpisania aktu notarialnego repertorium A nr [...], wymienione w tym akcie budynki w rzeczywistości nie znajdowały się już na terenie obecnej działki [...].

Tym samym, zgodzić się należy ze skarżącą, że na podstawie powyższych okoliczności organy obu instancji powinny co najmniej powziąć istotne wątpliwości co do istnienia wskazanej zabudowy na wspomnianym terenie, tym bardziej, że okoliczność taka wynika z opracowań kartograficznych będących dokumentami urzędowymi. Powyższe bowiem okoliczności w sposób niewątpliwy świadczą o wyburzeniu jednak większości zabudowań istniejących w granicach obecnej działki [...] na długo przed 1996 r. i jednocześnie wskazują, że organy nie podejmując kroków do wyjaśnienia tych spornych okoliczności dokonały całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego w tym zakresie.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy rozstrzygające w sprawie mogły podjąć dodatkowe czynności zmierzające do potwierdzenia lub wykluczenia powyższych okoliczności. W szczególności mogły podjąć starania zmierzające do uzyskania wglądu do danych zawartych w istniejącej w 1996 r. księdze wieczystej nr [...], prowadzonej ówcześnie przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], co mogłoby prawdopodobnie ustalić w jakich okolicznościach z ksiąg wieczystych usunięte zostały wpisy dotyczące znajdujących się tam budynków. Ponadto organy obu instancji mogły skorzystać z dostępnych źródeł osobowych, np. w osobie M. T., będącego pracownikiem "[...]" w kluczowym z punktu widzenia tych okoliczności okresie. W aktach sprawy znajduje się zaś jedynie notatka służbowa z rozmowy z ww. osobą.

Wskazane powyżej błędy organów obu instancji w zakresie oceny dostępnego materiału dowodowego, jak i zaniechanie podjęcia istotnych z punktu widzenia sprawy czynności dowodowych sprawiły, że organy w sposób dowolny przyjęły, że w okresie przed 1996 r. na obecnym terenie działki nr [...] nie zmienił się w zasadzie sposób zagospodarowania terenu w porównaniu do tego jaki istniał przed nabyciem nieruchomości przez Skarb Państwa. Zajmując takie stanowisko zaniechano w ogóle jakichkolwiek prób wyjaśnienia jaką rolę odgrywały te tereny, uznając, że istnienie zabudowań (budynków gospodarczych znajdujących się w dacie wywłaszczenia) samo w sobie przesądzało o tym, że pozostawały one w zasadzie niezagospodarowane na cel wywłaszczenia. Zdaniem Sądu, fakt, że tereny te były jednak systematycznie pozbawiane pierwotnej zabudowy powinien już świadczyć, że mogły być one wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia.

Nie bez znaczenia pozostaje również, że na południowej części działki nr [...] powstała zaplanowana wcześniej i uwidoczniona na planie realizacyjnym z 1973 r. brama wjazdowa, która jak wskazuje skarżąca prawdopodobnie mogła być niezbędna do właściwego wykorzystania stadionu na którym odbywały się pierwszoligowe i drugoligowe rozgrywki piłki nożnej, a także umożliwiała właściwe korzystanie z pozostałych obiektów sportowych i rekreacyjnych zlokalizowanych na tym terenie.

W ocenie Sądu organy obu instancji orzekające w sprawie w odniesieniu do terenu obecnej działki [...] przyjęły błędne założenia i nie ustaliły w wyczerpujący sposób jak rzeczywiście wykorzystywany był teren spornej działki. Biorąc zaś pod uwagę powyższe, zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w odniesieniu do terenu objętego obecną działką [...], a w szczególności dokonania ponownej oceny zebranych w sprawie dowodów zgodnie z przyjętymi w postępowaniu administracyjnym zasadami ich oceny, jak również podjęcia dodatkowych czynności dowodowych, zmierzających do usunięcia istniejących wątpliwości oraz potwierdzenia lub zaprzeczenia istotnym okolicznościom powołanym przez skarżącą. Powyższe powinno zaś znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 Kpa.

Zgodzić się przy tym należy ze skarżącą, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Wojewody, w części dotyczącej terenu obecnej działki ewidencyjnej nr [...], zawiera co najmniej wewnętrzne sprzeczności. Organ II instancji raz bowiem twierdzi, że w okresie między 1974 a 1981 rokiem w granicach obecnej działki nr [...] wyburzono część znajdujących się na niej budynków, po czym w następnym akapicie uzasadnienia wskazuje jednak, że w ramach tej samej działki [...] żadne większe zmiany co do istniejącej w 1972 r. zabudowy nie zaszły aż do 1996 r. Stanowi to niewątpliwie wewnętrzną sprzeczność w rozumowaniu organu, jak również potwierdza zasadność zarzutu dotyczącego nie przeprowadzenia przez organ w sposób należyty postępowania dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien mieć przede wszystkim na uwadze, że inwestycja, której realizacja była celem wywłaszczenia polegała na rozbudowie stadionu [...]. Rozbudowa ta nie ograniczała się zaś wyłącznie do samego stadionu, gdyż planem zagospodarowania terenu objęty został teren o powierzchni około 8 ha, na którym obok istniejącego stadionu, hotelu i części infrastruktury komunikacyjnej powstać miały: pawilon socjalno-usługowy przy basenie, basen kąpielowo - sportowy otwarty, typowa kryta pływalnia, sala gimnastyczna, boisko lekkoatletyczne, kiosk, kasa, ustęp publiczny. Powyższe oznacza, że objęta roszczeniem zwrotowym nieruchomość wchodząca w skład powyższego kompleksu obiektów sportowych miała być jego integralną częścią połączoną z głównym obiektem, tj. istniejącym na dzień wywłaszczenia stadionem i hotelem, siecią alejek rekreacyjnych, umożliwiających m.in. sprawne poruszanie się i opuszczenie obiektu przez uczestników imprez sportowych czy użytkowników projektowanego kompleksu sportowego.

W przypadku zaś realizacji inwestycji, na którą składa się kompleks obiektów i urządzeń ocena przesłanek zwrotowych nie może być dokonywana w odniesieniu do każdego z elementów zorganizowanej całości, powinna być natomiast odniesiona do realizacji całego zamierzenia inwestycyjnego. Tylko bowiem taka ocena pozwala na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego spełnienia przesłanek zwrotowych w stosunku do danej nieruchomości. Realizacja takiego celu, ze swej istoty, obejmuje swoim zakresem wykonanie określonych naniesień (budynków, budowli i innych urządzeń), jak i odpowiedniego zagospodarowania terenu otaczającego, tak by można było mówić o właściwym spełnianiu funkcji sportowej i funkcji rekreacyjnej przez wskazane tereny i zlokalizowane na nich obiekty.

Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie akceptowany jest pogląd, zgodnie z którym w przypadku wywłaszczenia nieruchomości, np. pod osiedle mieszkaniowe cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko

w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, a także infrastruktury towarzyszącej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 450/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2013 r., II SA/Kr 958/13). Powyższe zaś stanowi istotny argument przemawiający za koniecznością wykładni przesłanki realizacji celu wywłaszczenia (o której mowa w art. 136 oraz 137 u.g.n.) w odniesieniu do pewnej funkcjonalnie powiązanej całości. Oceny realizacji celu wywłaszczenia na poszczególnych terenach nie można bowiem w sposób automatyczny utożsamiać z dokonaniem na nich konkretnych naniesień, lecz raczej

z rolą jaką te tereny pełnią w kontekście realizacji tego celu.

Oczywiście wykorzystanie wywłaszczonych terenów bezpośrednio dla dokonania określonych inwestycji stanowi najpełniejszą i najłatwiejszą do udowodnienia formę realizacji celu wywłaszczenia. Nie można jednak abstrahować od tego, że w przypadku przedsięwzięć złożonych, w skład których wchodzi większa liczba elementów składających się na wspólną całość, nie sposób rozważać kwestii realizacji celu wywłaszczenia w tak wąskim zakresie. Właściwe funkcjonowanie kompleksu obiektów, którym przypisuje się określoną funkcję (w niniejszej sprawie jest to funkcja sportowo -rekreacyjna), niewątpliwie z jednej strony wymaga odpowiedniego zaplecza terenu, z drugiej natomiast - istnienia określonej infrastruktury towarzyszącej. Tym samym interpretując przesłankę realizacji celu wywłaszczenia wyrażoną w przepisach u.g.n., organy obu instancji powinny uwzględnić nie tylko okoliczność, czy na danym terenie dokonane zostały określone naniesienia związane z celem wywłaszczenia, ale również sposób wykorzystania terenu z punktu widzenia realizacji funkcji całego kompleksu sportowo – rekreacyjnego.

Oczywistym dla Sądu jest zaś, że budowa kompleksu sportowego, w ramach którego miało dojść do rozbudowy stadionu, budowy boiska treningowego, hali gimnastycznej, basenów jest bez wątpienia inwestycją złożoną, składającą się z wielu elementów. Organy obu instancji winny więc rozważyć czy pomimo tego, że na terenie spornej, obecnie stanowiącej działkę ew. nr [...] w obrębie [...], nie została co prawda wybudowana hala gimnastyczna (której realizacja była przewidziana na części terenu stanowiącego obecną działkę nr [...]), to teren ten stał się funkcjonalnie związany z pozostałą częścią kompleksu i stanowił jego niezbędny element. Bezspornym jest bowiem, że na spornym terenie zostały wybudowane urządzenia infrastruktury technicznej niezbędne do korzystania z pozostałych elementów kompleksu sportowego (w szczególności z basenu odkrytego) oraz ciągi komunikacyjne - dojścia do boiska treningowego i planowanej sali gimnastycznej. Nie można więc jednoznacznie uznać, że teren stanowiący obecnie działkę ew. nr [...] został całkowicie pominięty przy realizacji kompleksu sportowego, skoro zostały na nim umieszczone ważne elementy infrastruktury tego kompleksu.

W ocenie Sądu, w przypadku budowy tak złożonego przedsięwzięcia, jakim jest kompleks sportowo-rekreacyjny, za realizację celu wywłaszczenia należy uznać także budowę urządzeń infrastruktury niezbędnych dla użytkowników tego przedsięwzięcia do prawidłowego korzystania z niego. Niewątpliwie bowiem pomiędzy poszczególnymi elementami kompleksu musi istnieć wolna przestrzeń, która pozwala na poruszanie się pomiędzy poszczególnymi budynkami i w której zlokalizowane są elementy sieci przesyłowej. Na terenie działki [...] powstał zaś wodociąg przeznaczony na potrzeby kompleksu, ciąg pieszy oraz miejsce do parkowania. Obiekty takie są nieodłącznym elementem kompleksów sportowych i rekreacyjnych, służącym do użytku podmiotom korzystającym z tych obiektów a także służbom zapewniającym bezpieczeństwo podczas różnego rodzaju wydarzeń odbywających się na obiekcie (np. meczów ligowych piłki nożnej). Jak zaś wskazano w skardze, teren działki [...] był prawdopodobnie przeznaczony dla służb odpowiedzialnych za porządek i bezpieczeństwo na stadionie, na którym rozgrywane były mecze na wysokim (a przez pewien czas - nawet na najwyższym) szczeblu rozgrywek piłki nożnej.

W związku z powyższym, pomimo, że faktyczny sposób zagospodarowania terenu stanowiącego obecnie działkę [...] odbiegał częściowo od sposobu, jaki przewidziano dla niego w zatwierdzonym planie realizacyjnym z 1973 r., to organy zgodnie z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa winny w uzasadnieniach swoich decyzji szczegółowo również rozważyć czy powyższe nie stanowi jednak jedynie modyfikacji inwestycji mieszczącej się w celu wywłaszczenia, a nie zmiany celu wywłaszczenia, świadczącej o niewykorzystaniu nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w umowie nabycia nieruchomości. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie mogły bowiem poprzestać, tak jak to uczyniły w niniejszej sprawie, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty nie są wystarczającymi dowodami potwierdzającymi realizację celu wywłaszczenia na tej części nieruchomości. Arbitralne stwierdzenie organów, nie zawierające przekonywującego uzasadnienia, że nie doszło do modyfikacji celu wywłaszczenia również nie zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów, Sąd mając na uwadze art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje oparcie w art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.