Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 256/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 55/16 w sprawie ze skargi I. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. Z. na rzecz Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 55/16 oddalił skargę I. Z. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (dalej: Komisja II stopnia, Komisja Odwoławcza) z dnia [...] października 2015 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia.

W dniach od [...] do [...] marca 2015 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2015 r. z siedzibą we Wrocławiu.

Następnie uchwałą z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. Komisja podkreśliła, że skarżąca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną oraz z zadania z zakresu prawa administracyjnego również ocenę dostateczną. Komisja wskazała bowiem, że zgodnie z art. 366 ust. 1 u.r.p. pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Dla poprawnego rozwiązania zadania z prawa karnego należało sporządzić apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie z dnia 12 lutego 2015 r., po rozpoznaniu sprawy karnej [...], oskarżonego o to, że:

I. w dniu 12 września 2013 r. w L., woj. [...], zabrał w celu przywłaszczenia wieniec o wartości 270 złotych na szkodę J.B., tj. o przestępstwo z art. 278 § 1 k.k.,

II. w dniu 20 października 2014 r. w L., woj. [...], wielokrotnie uderzył J.B. pięściami w głowę oraz klatkę piersiową i spowodował u niego obrażenia w postaci stłuczenia klatki piersiowej, stłuczenia wargi dolnej i górnej, otarć naskórka prawej okolicy skroniowej, wstrząśnienia pnia mózgu oraz wybicia dwóch przednich zębów szczęki górnej, co skutkowało naruszeniem czynności narządów jego ciała na okres trwający dłużej niż 7 dni, tj. o przestępstwo z art. 157 § 1 k.k.,

III. w dniu 20 października 2014 r. w L., woj. [...], uszkodził samochód marki [...] stanowiący własność J.B. w ten sposób, że używając kamienia wybił wszystkie szyby w tym pojeździe, czym spowodował szkodę w wysokości 3.500 złotych, tj. o przestępstwo z art. 288 § 1 k.k.

1. Uznał, że czyn zarzucony oskarżonemu [...] w punkcie I stanowi wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. i na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie przeciwko niemu o ten czyn umorzył;

2. Oskarżonego [...] uznał za winnego czynu zarzucanego mu w punkcie II, popełnionego w sposób tam opisany, tj. przestępstwa z art. 157 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 157 § 1 k.k. wymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności;

3. Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k., wykonanie wymierzonej oskarżonemu [...] w punkcie 2 wyroku kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 3 (trzech) lat próby.

4. Oskarżonego [...] uniewinnił od popełnienia czynu zarzucanego mu w punkcie III, tj. od popełnienia przestępstwa z art. 288 § 1 k.k.

5. Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, w tym od uiszczenia opłaty.

Obydwaj egzaminatorzy, którzy sprawdzali pracę skarżącej z zakresu prawa karnego, wystawili z niej oceny niedostateczne. Pierwszy z egzaminatorów – A.K. stwierdził, że:

a/ sporządzona apelacja odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 119 § 1 k.p.k. i art. 427 § 2 k.p.k.,

b/ zdający prawidłowo wskazał podstawę apelacji, wskazał podstawę zarzutów apelacji oraz podstawę prawną wniosku końcowego apelacji,

c/ zdający wydaje się dostrzegać błąd w zakresie oceny prawnej czynu przypisanego oskarżonemu w pkt I części rozstrzygającej wyroku, ale nie wskazuje żadnych przyczyn, w których upatruje źródła owego błędu,

d/ podniesione zarzuty obrazy przepisu postępowania - art. 410 k.p.k. oraz prawa materialnego -119 § 1 k.w. są nieadekwatne do rzeczywistych uchybień, które w tym przypadku polega na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych przez Sąd w opisie czynu, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia,

e/ chybiony zarzut, że podstawą nieuwzględnienia wniosku o zobowiązanie sprawcy o zadośćuczynienie jest art. 170 § 1 k.p.k. (zdający nie dostrzega, że ten przepis ma również podpunkty), podczas gdy jest to przepis statuujący podstawy oddalenia wniosku dowodowego,

f/ wadliwie sformułowany zarzut obrazy art. 46 k.p.k. - przy czym należy przyjąć, że zdający miał na myśli art. 46 k.k. - albowiem w realiach niniejszej sprawcy przyczyną nieuwzględnienia wniosku o zadośćuczynienie było jego miarkowanie, czego zdający nie dostrzegł,

g/ nieadekwatne zarzuty obrazy art. 4 oraz 7 k.p.k. oraz nieuzasadniony przez zdającego zarzut błędu w ustaleniach faktycznych wobec rozstrzygnięcia o czynie opisanym w pkt III sentencji wyroku, w tym zakresie zdający nie dostrzegł rzeczywistego uchybienia, polegającego na błędnym pouczeniu świadka P. D. (obraza prawa materialnego - art. 115 § 11 k.k.),

h/ zdający nie dokonał poprawnej analizy istniejącego w sprawie materiału dowodowego oraz sporządzonego uzasadnienia wyroku, a w konsekwencji przygotował środek odwoławczy, który nie zabezpiecza interesów oskarżyciela posiłkowego w sposób oczekiwany od fachowego pełnomocnika,

i/ zdający co do zasady poprawnie zakreślił zakres zaskarżenia i spośród wszystkich podniesionych zarzutów należy uznać, że dostrzegł jedno z czterech istotnych uchybień. Odnośnie czynu z pkt I sentencji wyroku, zdający dostrzegł uchybienie polegające na błędnym uznaniu przez Sąd, iż oskarżony popełnił wykroczenie, podczas gdy swoim zachowaniem zrealizował znamiona przestępstwa rozboju. Jednocześnie, zdający wykazał się brakiem wiedzy co do zasad normujących możliwości reformatoryjnego orzekania przez Sąd ad quem, wnioskując z obrazą art. 454 § 1 k.p.k., aby Sąd Odwoławczy zmienił w tym zakresie wyrok "poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu z art. 278 § 1 k.k. na czyn z art. 280 § 1 k.k. (podczas gdy Sąd przyjął kwalifikację z art. 119 §1 k.w.),

j/ zdający zaskarżył rozstrzygnięcie o czynie z pkt II sentencji wyroku w części dotyczącej "nienałożenia na oskarżonego zobowiązania go do uiszczenia zadośćuczynienia" i w kierunku tego środka karnego skoncentrował swoje dalsze rozważania, pomijając w tym zakresie, że przedmiotem zarzutu należy uczynić również nieuwzględnienie przez Sąd wniosku o zobowiązanie sprawcy do naprawienia szkody, zdający nie podniósł skutecznie żadnego z dwóch istotnych zarzutów do tego rozstrzygnięcia, argumentując w treści uzasadnienia, że Sąd z obrazą art. 167 k.p.k. nie uwzględnił wniosku pokrzywdzonego o zadośćuczynienie. Zdający błędnie przyjął, że motywem negatywnego rozstrzygnięcia Sądu w zakresie tego jednego środka karnego, na którym skoncentrował swoją uwagę, było "uznanie, że materiał dowodowy ujawniony w toku rozprawy nie wystarczał do nałożenia na oskarżonego obowiązku do uiszczenia zadośćuczynienia" (zarzut nr 1 w petitum apelacji), podczas gdy uchybienie Sądu polegało na bezpodstawnym miarkowaniu kwoty zadośćuczynienia (obraza prawa materialnego, a to art. 46 k.k.).

k/ zdający nie dostrzegł istotnego uchybienia, że Sąd - z obrazą art. 49a k.p.k. - przyjął, że pokrzywdzony uchybił terminowi złożenia wniosku o naprawienie szkody,

l/ zdający częściowo poprawnie sformułował wniosek apelacji o zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie środka karnego, niemniej nie przedstawił żadnej rzeczowej argumentacji w tym zakresie,

ł/ zdający nie podniósł żadnego skutecznego zarzutu wobec rozstrzygnięcia z pkt IV sentencji wyroku, polegającego na uniewinnieniu oskarżonego od czynu z art. 288 k.k. W tym zakresie zdający sformułował nieuzasadnione i nieadekwatne do stanu faktycznego w sprawie zarzuty natury procesowej (naruszenia art. 4 i 7 k.p.k.), nie dostrzegając istoty uchybienia, które polegało na błędnym przyjęciu przez Sąd, że świadek P.D. jest osobą najbliższą dla oskarżonego, dając w ten sposób wyraz niezrozumienia istoty zakazu dowodowego sformułowanego w treści art. 186 § 1 k.p.k,

m/ zdający poprawnie sformułował wniosek apelacyjny, wnosząc o uchylenie wyroku w zakresie tego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, niemniej nie przedstawił żadnej rzeczowej argumentacji w tym zakresie,

n/ praca sporządzona niestarannie, zdający prezentuje chaotyczny wywód, operuje kolokwialnym językiem, nader skrótowo prezentuje argumentację na poparcie swoich tez.

Egzaminator H. S. ocenił, że:

a/ przedłożona do oceny praca spełnia większość wymogów formalnych stawianych apelacjom karnym: została skierowana do właściwego Sądu, określa podmiot wnoszący apelację, przywołuje skarżony wyrok. Zawiera także zarzuty, zakreśla granice zaskarżenia, jak również formułuje wniosek odwoławczy. Do pracy został dołączony 1 odpis, co stanowi liczbę wystarczającą zważywszy na brak konieczności doręczania apelacji innej stronie niż oskarżony,

b/ istotnym mankamentem pracy jest interpretacja przez zdającego szeregu przytoczonych przepisów prawnych. Nie sposób uznać, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 46 k.p.k. ze względów podanych przez autora apelacji (uznanie przez Sąd, iż w sprawie występują braki w materiale dowodowym),

c/ nie można również uznać, iż Sąd naruszył art. 7 k.p.k. w odniesieniu do zeznań świadka D.; zeznań tych Sąd nie wziął w ogóle pod uwagę, co było błędem, lecz nie naruszyło art. 7 k.p.k., a art. 182 tejże ustawy oraz art. 115 § 11 k.k., d/ brak jakichkolwiek argumentów przemawiających za poglądem zdającego, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 4 k.p.k. Trudno uznać, iż błędna kwalifikacja czynu dokonana przez Sąd naruszyła przepis prawa procesowego,

e/ skala błędów w interpretacji przepisów nie pozwoliła na uznanie, iż zdający posiadł wiedzę z zakresu prawa karnego w wymaganym stopniu. Należy jednak odnotować, iż zakres zaskarżenia został podany przez zdającego w sposób prawidłowy,

f/ istotne błędy zawiera wniosek odwoławczy odnoszący się do pkt 1 wyroku; wnioskowanie o zmianę orzeczenia w tej części narusza zasadę ne peius,

g/ praca została sporządzona w sposób nieodpowiadający postulatowi staranności, zawiera bowiem błędy pisarskie, interpunkcyjne, a nawet - ortograficzne ("niedopuścił"). Wiele do życzenia pozostawia styl pracy. W apelacji zawarto niedopuszczalne powtórzenia.

W konsekwencji uchwałą z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Komisja I stopnia stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Skarżąca złożyła odwołanie od uchwały Komisji I stopnia.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę Komisji I stopnia z dnia [...] marca 2015 r. nr 57/2015. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 507 ze zm., dalej: u.r.p.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.).

Komisja Odwoławcza odnosząc się do odwołania zawierającego szczegółową analizę recenzji obu egzaminatorów oraz zwrotów użytych przez zdającą w ocenianej pracy wskazała, że oceny zostały wydane po analizie trzech podstawowych kryteriów: zachowania wymogów formalnych, prawidłowości zastosowania przepisów i umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia. Podzielając zatem oceny cząstkowe egzaminatorów, uznała, iż brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania zdającej i podwyższenia oceny. Za utrzymaniem bowiem tej oceny przemawia okoliczność, że zdająca nie spełniła kryterium poprawności zaproponowanego przez nią sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, a nadto nie wykazała się znajomością przepisów prawa karnego i ich interpretacji na poziomie dostatecznym.

Oceny te potwierdziła również analiza rozwiązania zadania. Stan faktyczny i prawny zadania egzaminacyjnego był na tyle jasny, iż dawał podstawy do ustalenia, że Sąd I instancji dopuścił się szeregu poważnych, a zarazem widocznych już na pierwszy rzut oka uchybień, których skutkiem było wydanie niekorzystnego dla oskarżyciela posiłkowego wyroku. Skarżąca, wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, nie postawiła zaskarżonemu w wyrokowi w istocie żadnego prawidłowego i oczekiwanego zarzutu, a te które skonstruowała nie zostały w ogóle rozwinięte w uzasadnieniu apelacji. Nie dostrzegła bowiem ani obrazy prawa materialnego - art. 280 § 1 k.k. w zakresie czynu z pkt I, ani też naruszenia normy z art. 49a k.p.k. oraz art. 46 § 1 k.k., ani tym bardziej obrazy art. 182 § 1 k.p.k. odnośnie czynu z pkt III, która skutkowała niesłusznym uniewinnieniem oskarżonego od dokonania tego czynu. Jedynym postawionym zarzutem było pośrednie zakwestionowanie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego w pkt I. Jednakże określenie uchybienia jako obrazy prawa procesowego - art. 410 k.p.k. i art. 119 § 1 k.w. jednocześnie było oczywiście wadliwe.

Obaj egzaminatorzy trafnie zauważyli, iż z uwagi na użycie przez oskarżonego przemocy wobec osoby, oczywiste było, że obrażono przepis art. 280 § 1 k.k., bowiem to właśnie tego przestępstwa dopuścił się oskarżony wobec oskarżyciela posiłkowego. Zdająca w rozwiązaniu zadania nie powołała się na to uchybienie. Nie wykazała więc żadnej wiedzy odnośnie rozumienia problemu interpretacyjnego przepisów art. 280 § 1 k.k., art. 119 § 1 k.w., a także 130 § 3 k.w. oraz uznanego orzecznictwa Sądu Najwyższego w tej materii. Przeciwnie, podnosząc zarzut obrazy art. 119 § 1 k.w., w uzasadnieniu wskazała błędnie na konieczność zmiany kwalifikacji prawnej czynu z art. 278 § 1 k.k. na art. 280 § 1 k.k., nie odnosząc się w dalszej części rozważań z jakich przyczyn, ani też jak rozumie pojęcie "przemocy".

Skarżąca nie dostrzegła również obrazy przepisu art. 182 § 1 k.p.k. Uchybienie to godziło w interes oskarżyciela posiłkowego, skoro oskarżony na skutek tego błędu sądu został uniewinniony od zarzutu dokonania przestępstwa z pkt III. Brak zarzutów dotyczących popełnionych przez Sąd w zaskarżonym wyroku uchybień powoduje, że apelacja nie mogłaby się okazać skutecznym środkiem odwoławczym. Śladowa argumentacja w uzasadnieniu środka odwoławczego żadną miarą nie daje obrazu, jaką wiedzę posiada zdająca na temat przepisów o postępowaniu dowodowym, skoro podstawą zarzutu uczyniła art. 7 k.p.k., statuujący jedną z zasad tego postępowania ("zasada swobodnej oceny dowodów"). Akurat w tym przypadku Sąd zasady tej nie naruszył, bowiem świadka P.D. zwolnił (niesłusznie) od złożenia zeznań.

Za całkowicie nietrafne Komisja II stopnia uznała zarzuty postawione przez zdającą - obrazy art. 170 § 1 (bez wskazania jakiego aktu prawnego) i art. 4 k.p.k.. Nie miały one bowiem żadnego znaczenia prawnego z punktu widzenia zabezpieczenia interesów oskarżyciela posiłkowego, zwłaszcza w sferze finansowej (odszkodowanie i zadośćuczynienie). Nadto, zdająca zażądała zmiany kwalifikacji prawnej czynu z pkt I, co było niedopuszczalne z uwagi na zakaz wynikający z zasady ne peius (art. 454 § 1 k.p.k.). Ponadto wniosek końcowy apelacji pomijał milczeniem kwestię rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody majątkowej.

W świetle powyższych kryteriów, rozważań i ustaleń organ odwoławczy podzielił oceny egzaminatorów oraz uzasadnienia tych ocen.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie podziela również zarzutu jakoby w trakcie egzaminu radcowskiego doszło do oczywistej i rażącej nierówności szans zdających, a to wobec przyjmowania od niektórych zdających rozwiązań po ogłoszeniu przez Przewodniczącego Komisji zakończenia pierwszego dnia egzaminu. Na posiedzeniu w dniu [...] października 2015 r. przeprowadzony został dowód z protokołu egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach [...] do [...] marca 2015 r. przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] z siedzibą we W.. Z zapisu w punktach [... i [...] protokołu wynikało, że egzamin z prawa karnego rozpoczął się o godz. [...], zaś zakończył o godz. [...], a więc trwał 6 godzin. Przebieg egzaminu nie został zakłócony, w szczególności brak było adnotacji, że jakakolwiek praca została oddana z dużą zwłoką, bądź też zdający kontynuowali pisanie prac po zakończeniu egzaminu. Taką ocenę potwierdziła również treść pisma z dnia [...] czerwca 2015 r. Przewodniczącego Komisji Nr [...] A.K., który wskazał, iż Komisja Egzaminacyjna nie dopuściła do sytuacji, by którykolwiek ze zdających kontynuował pisanie pracy po zakończeniu egzaminu. Zarzut ten jawił się zatem jako całkowicie bezpodstawny.

Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 23 września 2016 r. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) skargę oddalił.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarzuty skarżącej sprowadzają się do twierdzenia, że Komisja Odwoławcza z naruszeniem powołanych w skardze przepisów wadliwie przyjęła, a tym samym wadliwie oceniła i uzasadniła, jednocześnie podnosząc nowe zarzuty i zmieniając na niekorzyść skarżącej rangę zarzutów sformułowanych przez Komisję I stopnia, iż wynik egzaminu radcowskiego, który zdawała skarżąca, został prawidłowo ustalony. Negatywny wynik egzaminu radcowskiego był zaś konsekwencją uzyskania przez skarżącą oceny niedostatecznej z części pierwszej egzaminu obejmującej rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że oceniając zaskarżoną uchwałę, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że nie odniesiono się w niej do wszystkich zarzutów odwołania i do wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu. Okoliczność, że Komisja II stopnia nie zgodziła się z argumentacją skarżącej i przedstawiła odmienną niż skarżąca, przy tym zgodną z ocenami cząstkowymi, ocenę rozwiązania zadania z prawa karnego, nie może oznaczać, że omawiana uchwała jest wadliwa, w tym wewnętrznie sprzeczna. Komisja Odwoławcza oceniając zarzuty zdającej zaprezentowane w odwołaniu, rozbudowała argumentację egzaminatorów co do stwierdzonych w pracy uchybień. Jeżeli przy ocenie zarzutów odwołania, dostrzeżono i inne mankamenty pracy w zakresie ocenianego zadania, to w świetle art. 368 ust. 9, 12 i 14 pkt 4 u.r.p. w powiązaniu z § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Komisja Odwoławcza była uprawniona do ich uwzględnienia, tak samo gdyby dostrzegła i inne pozytywne elementy ocenianej pracy.

Sąd zaznaczył, że Komisja Odwoławcza wprost nie odniosła się do wniosków dowodowych. Jednakże wypowiedziała się odnośnie kwestii objętej tymi wnioskami, gdyż odniosła się do zapisów protokołu z egzaminu radcowskiego, z którego wynikał czas trwania egzaminu. Ponadto z zapisów na wydruku z nośnika, na którym skarżąca rozwiązywała zadanie z prawa karnego, wynikało, że w przypadku skarżącej egzamin został rozpoczęty o godz. [...], a zakończył się o godz. [...] czyli trwał 6 godz. 12 min. Jeżeli były i inne przekroczenia czasu sporządzania prac (choć przez skarżącą nie wykazane, a z protokołu z przebiegu egzaminu nie wynikające), np. do 6 godz. 20 min, to skarżąca także znalazła się grupie egzaminowanych osób, które rozwiązywały zadanie ponad 6 godz., a różnice nie były znaczne.

WSA odnosząc się do zarzutu podnoszącego brak możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego, wskazał, iż w postępowaniu mającym na celu ustalenie wyniku egzaminu sprawdzane prace egzaminacyjne plus protokół przebiegu egzaminu stanowią pełny materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2351/14, opubl orzeczenia.nsa.gov.pl). Prace egzaminacyjne z pewnością były znane skarżącej, a co do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego, strona nie wykazała czy miał brak zapoznania się z nim istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.), stanowiący, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów związanych z błędną oceną rozwiązania zadania z prawa karnego, należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 364 ust. 2 u.r.p., egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych, przy czym pierwsza część egzaminu, według ust. 5 tego art. , rozwiązanie zadania z zakresu prawa karnego, polega na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, że jest brak podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny opracowane na potrzeby egzaminu.

W ramach oceny prac pisemnych, w tym pracy z zakresu prawa karnego wprowadzono kryteria oceny określone w art. 365 ust. 2 u.r.p., według których przy ocenie między innymi zadania z zakresu prawa karnego bierze się pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Wskazany przepis formułuje kryteria oceny przygotowania zdającego do wykonywania zawodu radcy prawnego, zgodnie z art. 364 ust. 1 u.r.p. Tak surowa regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu radcy prawnego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości. Kryteria oceny muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z nich świadczy o braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, które polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywania.

Z powyższego wynika, że ocenę pozytywną może uzyskać rozwiązanie zadania, które spełnia kryteria określone w art. 365 ust. 2 u.r.p., czyli jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje zdający. Zatem spełnienie przez pracę jedynie kryterium formalnego nie jest wystarczające do uzyskania oceny pozytywnej, czego niezasadnie skarżąca oczekiwała od Komisji obu szczebli.

Skarżąca sporządziła apelację w imieniu oskarżyciela posiłkowego. Jak prawidłowo zauważyła Komisja Odwoławcza, podlegający zaskarżeniu apelacją wyrok Sądu Rejonowego obarczony był wieloma istotnymi wadami. Zdająca egzamin, przy wielości sformułowanych zarzutów, nie postawiła jednak kwestionowanemu orzeczeniu żadnego prawidłowego zarzutu. Nadto uzasadnienie apelacji nie dość, że nie uzupełniało zarzutów, to także zawierało stwierdzenia niezgodne z obowiązującymi przepisami (o czym niżej). Nie miało zasadniczego znaczenia, że sąd rozpoznałby tak sformułowaną, jak przez skarżącą, apelację. Problem tkwił w tym, że apelacja miała wykazać, że zdająca egzamin potrafi samodzielnie reprezentować stronę, spełniając jednocześnie wymagania z art. 365 ust. 2 u.r.p. w zw. z art. 364 ust. 1 u.r.p. Określone w art. 365 ust. 2 u.r.p. kryteria oceny zadań z części pierwszej egzaminu radcowskiego należy interpretować z uwzględnieniem treści art. 364 ust. 1 tego aktu, w którym sformułowano ogólne cele egzaminu radcowskiego. Należy bowiem mieć na uwadze, że ten egzamin polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby zdającej do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania, m.in. z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego. Za wyraz dostatecznego wykazania się wiedzą z zakresu procedury karnej nie można uznać napisania apelacji w sposób jedynie formalnie poprawny, zapewniający jej rozpoznanie przez sąd odwoławczy, zawierając w tej apelacji zarzuty nie dotykające istoty błędów popełnionych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, dając tym samym dowód nieznajomości podstawowych zasad rządzących postępowaniem karnym. Ponadto obowiązek ochrony interesu strony spocznie wówczas na sądzie rozpatrującym apelację, nie wypełni go natomiast pełnomocnik reprezentujący skarżącego (vide wyroki NSA: z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1678/14, w sprawie II GSK 2961/14).

Co do czynu pierwszego – zarzucanego z art. 278 § 1 k.k., skarżąca nie dostrzegła naruszenia prawa materialnego, to jest art. 119 § 1 k.w. i art. 280 § 1 k.k. Oskarżonemu należało przypisać popełnienie przestępstwa z art. 280 § 1 k.k., co zdająca powiązała z naruszeniem art. 410 k.p.k. (Podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej.), mimo że materiał dowodowy był kompletny i prawidłowo ujawniony na rozprawie, zamiast z naruszeniem prawa materialnego. Kolejny postawiony zarzut odnośnie tego czynu również nie dotykał istoty sprawy, gdyż dotykał kwestii przedawnienia karalności czynu, nie wyjaśniając też, dlaczego należało kwalifikację czynu zmienić.

Ponadto wniosek apelacyjny co do tego zarzutu został błędnie sformułowany, bo z naruszeniem art. 454 § 1 k.p.k., mówiący, iż sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono lub warunkowo umorzono postępowanie. Nie było więc można żądać zmiany wyroku co do tego punktu.

Z kolei przy czynie z art. 157 § 1 k.k. zarzucanym jako drugi, zdająca w ogóle nie dostrzegła błędu Sądu I instancji co obowiązku – obowiązku naprawienia szkody, odnośnie którego - według Sądu - wniosek został złożony po upływie terminu przewidzianego w ustawie. Stanowisko Sądu I instancji uchybiało art. 49a k.p.k. w zw. z art. 46 k.k.

Natomiast odnośnie czynu zarzucanego jako trzeci – skarżąca wykazała się nieznajomością art. 182 § 1 k.p.k. w odniesieniu do świadka P.D. (Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.) w powiązaniu z art. 115 § 11 k.k. (Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.) w zw. z art. 186 § 1 k.p.k. (Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań albo zwolniona na podstawie art. 185 może oświadczyć, że chce z tego prawa skorzystać, nie później jednak niż przed rozpoczęciem pierwszego zeznania w postępowaniu sądowym; poprzednio złożone zeznanie tej osoby nie może wówczas służyć za dowód ani być odtworzone.). Skarżąca bowiem w uzasadnieniu apelacji uznała, że Sąd mógł oprzeć się na zeznaniach wspomnianego świadka z postępowania przygotowawczego, nie dostrzegając zakazu z art. 186 § 1 k.p.k.

Podsumowując Sąd I instancji uznał, iż słusznie Komisja Odwoławcza przyjęła, że skarżąca nie wykazała się znajomością podstawowych instytucji prawa karnego (zarówno materialnego, jak i procesowego). W takiej sytuacji prawidłowa była opinia organu, że praca skarżącej z prawa karnego nie zasługiwała na inną ocenę niż niedostateczna, zgodnie z art. 364 ust. 10 pkt 2 u.r.p.

Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła:

1) na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 §3, art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 368 ust 9 i ust 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2016 r., poz. 233 ze zm. dalej: u.r.p.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez:

- brak ustosunkowania się do wykazanych przez skarżącą pozytywnych elementów ocenionej pracy egzaminacyjnej skarżącej;

- pominięciu wniosków dowodowych skarżącej, co świadczy o braku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału sprawy;

które to uchybienia skutkowały wadliwym uznaniem przez Sąd pierwszej instancji, że postępowanie dowodowe w toku postępowania administracyjnego zostało przeprowadzone przez organy administracji prawidłowo a w konsekwencji, że zaskarżona uchwała odpowiadała prawu i z uwagi na to błędnie nie uchylił zaskarżonego aktu w zamian oddalając skargę;

b) art. 139 k.p.a., w zw. żart. 368 ust. 12 u.r.p. w zw. z art. 134 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez naruszenie zasady reformationis in peius, polegającej na tym, że Sąd pierwszej instancji, dokonując oceny zasadności podniesionych w skardze zarzutów uznał, że Komisja Egzaminacyjna lI stopnia może, a nawet powinna, rozszerzyć negatywną ocenę pracy skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady o nieorzekaniu na niekorzyść i ostatecznie do oddalenia skargi skarżącej, pomimo zachodzenia podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały jako wadliwej;

c) art. 8 k.p.a., art. 10 k.p.a. art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 368 ust. 12 u.r.p. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a, poprzez mylne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie nie doszło do sytuacji uniemożliwienia skarżącej zapoznania się i wypowiedzenia się w przedmiocie zgromadzonych dowodów w ramach postępowania odwoławczego, przez co naruszono jej uprawnienie do czynnego udziału w postępowaniu a przez to mylne uznanie przez ten Sąd, że skarga skarżącej podlega oddaleniu a zaskarżona uchwała nie narusza przepisów postępowania w zakresie uzasadniających jej uchylenie;

d) naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia, które w istocie nie zawiera motywów jakimi kierował się Sąd;

2) na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie - art. 364 ust. 1,2, 5 i 10 w zw. z art. 365 ust 2 u.r.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez mylne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że Komisja II stopnia nie naruszyła ustawy o radcach prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie ustalonej przez ustawodawcę skali ocen i nieuzasadnione utrzymanie oceny negatywnej z zakresu prawa karnego pomimo, że w uzasadnieniu uchwały Komisji li stopnia nie został wskazany i uzasadniony brak spełnienia wszystkich przesłanek, które dyskwalifikują pracę skarżącej a w związku z tym mylne uznanie przez ten Sąd, że skarga skarżącej podlega oddaleniu a zaskarżona uchwała nie narusza prawa materialnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są bezzasadne. Ich istota sprowadza się do twierdzenia, że Sąd I instancji z naruszeniem powołanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego wadliwie przyjął, a tym samym wadliwie ocenił i uzasadnił, iż wynik egzaminu radcowskiego, który zdawała skarżąca został prawidłowo ustalony. Negatywny wynik egzaminu radcowskiego był konsekwencją uzyskania przez skarżącą oceny niedostatecznej dotyczącej oceny zadania z zakresu prawa karnego. Tak więc kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie poddana została uchwała Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego dotycząca oceny rozwiązania tego właśnie zadania.

Przystępując do oceny zasadności zarzutów określonych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 364 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski składa się z pięciu części pisemnych, przy czym pierwsza część egzaminu polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia albo apelacji, a w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

W ramach oceny prac pisemnych, w tym pracy z zakresu prawa karnego wprowadzono kryteria oceny określone w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, które wskazują, że przy ocenie między innymi zadania z zakresu prawa karnego bierze się pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Powyższe kryteria oceny muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z nich świadczy o braku przygotowania do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, które polega na świadczeniu pomocy prawnej, która ma na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest wykonywania.

Z powyższego wynika, że ocenę pozytywną może uzyskać rozwiązanie zadania, które spełnia kryteria określone w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, czyli jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje zdający.

W ocenie NSA należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie , który uznał za całkowicie prawidłową argumentację Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia w odniesieniu do wytkniętych uchybień pracy skarżącej z prawa karnego.

Z akt sprawy wynika, że istotą zadania z prawa karnego było prawidłowe sporządzenie apelacji w imieniu oskarżyciela posiłkowego od wyroku Sądu Rejonowego w Lesznie.

Podkreślić należy, że Sąd I instancji zaakceptował stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale, a wskazujące na to, że zdająca przy sporządzaniu apelacji popełniła błędy uzasadniające wystawienie oceny niedostatecznej.

W związku z powyższym należy podkreślić, że Sąd I instancji trafnie podniósł, iż organ odwoławczy, jakkolwiek przyznał, że sporządzona przez zdającą apelacja nie zawierała w zasadzie braków formalnych, ani uchybień skutkujących jej odrzuceniem (wobec czego mógł jej zostać nadany bieg), to stwierdził - w sposób prawidłowy - że samo przygotowanie tego środka odwoławczego nie jest wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej, pretendującej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasadnie także Sąd I instancji stwierdził, że uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Komisja Egzaminacyjna II Stopnia w sposób wyczerpujący przeanalizowała orzeczenie, będące przedmiotem apelacji, wskazując, że sąd I instancji dopuścił się szeregu uchybień.

Poza sporem pozostaje więc okoliczność, że z akt sprawy wynika, iż w zadaniu egzaminacyjnym z prawa karnego podniesione przez skarżącą zarzuty dotyczące obrazy art. 410 k.p.k. oraz art. 119 § 1 k.w. są nieadekwatne do rzeczywistych uchybień, które polegały na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych przez Sąd w opisie czynu mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wskazano także na chybiony zarzut dotyczący podstawy nieuwzględnienia wniosku o zobowiązanie sprawcy do zadośćuczynienia odwołując się do art. 170 § 1 k.p.k. w sytuacji, gdy przepis ten dotyczy oddalenia wniosku dowodowego. Wadliwie został sformułowany zarzut obrazy art. 46 k.p.k. Podnoszono, że skarżąca nie dostrzegła naruszenia art. 115 § 11 k.k.- wadliwe pouczenie świadka. W ocenie egzaminatorów skarżąca wykazała się brakiem wiedzy co do zasad normujących możliwość reformatoryjnego orzekania przez Sąd wnioskując z obrazą art. 454 § 1 k.p.k. o to aby sąd odwoławczy zmienił w tym zakresie wyrok poprzez zmianę kwalifikacji prawnej czynu z art. 278 § 1 k.k. na czyn z art. 280 § 1 k.k., w sytuacji, gdy Sąd przyjął w wyroku kwalifikację czynu z art. 119 § 1 k.w. Skarżąca w zakresie czynu II nie uczyniła przedmiotem zarzutu nieuwzględnienie wniosku o zobowiązanie sprawcy do naprawienia szkody. Skarżąca nie dostrzegła także, że Sąd z obrazą art. 49a k.p.k. przyjął, że pokrzywdzony uchybił terminowi do złożenia wniosku o naprawienie szkody. Skarżąca nie podniosła żadnego skutecznego zarzutu wobec rozstrzygnięcia zawartego w punkcie IV sentencji wyroku, polegającego na uniewinnieniu oskarżonego od czynu z art. 288 k.k. W tym zakresie skarżąca uchybiła także art. 186 § 1 k.p.k. W zakresie dotyczącym zeznań świadka skarżąca nie dostrzegła także uchybień Sądu odnoszących się do obrazy art. 182 k.p.k.

Reasumując organ stwierdził, że w sporządzonej przez zdającą apelacji nie tylko zostały stwierdzone błędy odnoszące się do obrazy przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania karnego ale także nie zostały podniesione zarzuty, których podniesienie warunkuje należytą ochronę interesów oskarżyciela posiłkowego na gruncie stanu faktycznego stanowiącego kazus egzaminacyjny i które są niezbędne dla wykazania należytego przygotowania zdającej do wykonywania zawodu radcy prawnego. Ponadto uznano, że uzasadnienie apelacji sporządzone zostało niestarannie, zawierało chaotyczny wywód i skrótowo prezentowało argumentację na poparcie stawianych tez.

Analizując powyższe stanowisko organu II instancji - w zestawieniu z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku - należy podzielić pogląd Sądu I instancji co do braku znamion dowolności dokonanej przez organ oceny apelacji skarżącej, polegającej na uznaniu niewystarczającego przygotowania egzaminowanej do wykonywania zawodu radcy prawnego, co w szczególności wyraża się w nieodpowiednim opanowaniu materiału prawniczego i braku wystarczającej umiejętności stosowania prawa w praktyce. Podzielić należy pogląd prezentowany w orzecznictwie NSA, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w tych czynnościach.

Nawiązując do zarzutów skargi kasacyjnej podkreślić należy, że nie wszystkie popełnione przez zdającego egzamin radcowski błędy pracy egzaminacyjnej z poszczególnych części od drugiej do piątej egzaminu radcowskiego mogą dopuszczać wartościowanie tej pracy w ramach dopuszczonej art. 364 ust. 10 pkt 1 lit. a - d) u.r.p. skali, bowiem stwierdzenie błędu, którego ciężar gatunkowy dyskwalifikuje pracę, skutkować będzie wyłącznie oceną negatywną. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu, komisja egzaminacyjna musi rozważyć ciężar gatunkowy popełnionych przez zdających egzamin błędów i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p. Stwierdzone w zadaniu z prawa karnego błędy zostały trafnie ocenione przez organ oraz Sąd I instancji. Zaproponowane przez skarżącą rozwiązanie zadania z prawa karnego, przy uwzględnieniu ciężaru gatunkowego stwierdzonych błędów oraz mając na uwadze ich rozmiar , nie dawało podstaw do wystawienia oceny pozytywnej.

Naruszenie przepisów postępowania karnego oraz przepisów prawa materialnego, wskazanych przez egzaminatorów, w sytuacji sporządzania apelacji przez pełnomocnika reprezentującego oskarżyciela posiłkowego winno być oceniane przy uwzględnieniu treści art. 2 u.r.p. wskazującego, że zasadniczym celem świadczonej przez radców prawnych pomocy prawnej jest ochrona prawna interesów podmiotów, na których rzecz pomoc jest świadczona.

Powyższe wskazuje, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego opisany w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma również podstaw do uznania, za zasadne zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania. W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko wskazujące na to, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przywołany przepis wyraźnie i jednoznacznie determinuje więc zakres kognicji sądu administracyjnego. Sąd operuje bowiem w granicach sprawy, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe (vide wyrok NSA z 27.10. 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10; wyrok NSA z 18.05. 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; wyrok NSA z 28.09. 2010 r., sygn. akt I GSK 1158/09; wyrok NSA z 8.12. 2010 r., sygn. akt I GSK 618/09). Innymi słowy, granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia. Zaskarżenie konkretnej decyzji administracyjnej (aktu) oznacza, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego staje się ta sama sprawa, która została tą decyzją (aktem) rozstrzygnięta. Tak więc badając legalność zaskarżonej decyzji sąd administracyjny powraca do materialnego stosunku administracyjnoprawnego, który stanowił przesłankę wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego oraz wydania decyzji. Ze wskazanych wyżej obowiązków Sąd I instancji wywiązał się w sposób prawidłowy, nie dający podstaw do skutecznego postawienia zarzutu naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie podkreślić należy, że za pomocą art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować sądowej oceny stanu faktycznego sprawy, ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Ponadto należy dodać, że sąd administracyjny rozstrzygając sprawę w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest obowiązany odnieść się do wszelkich aspektów sprawy, podnoszonych również przez skarżącego, jeżeli w jego ocenie nie mają one istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy (vide wyrok NSA z dnia 12.06.2018 r. sygn. akt II GSK 96/17).

Za całkowicie nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy zauważyć i przypomnieć że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując istotne, przypisane mu funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, bądź czyni ją wyłącznie iluzoryczną (vide wyrok NSA z dnia 12.10. 2010 r., sygn. II OSK 1620/10).

Tak więc zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia wyroku może się okazać zasadny tylko wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Uwzględniając powyższe uwagi NSA stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy konstrukcyjne uzasadnienia: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do zarzutów skargi. Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy uwzględnieniu wskazanej wyżej argumentacji za niezasadny uznać należało zarzut opisany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej.

Brak jest także podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 134 § 2 p.p.s.a. Z treści wskazanego przepisu prawa wynika, że sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjna II Stopnia uznała, że przedstawione przez dwóch egzaminatorów błędy w zadaniu egzaminacyjnym z prawa karnego mają taki ciężar gatunkowy, że zaakceptowała przyjętą w uchwale Komisji Egzaminacyjnej I Stopnia ocenę zadania z prawa karnego uznając, iż zasadnie została praca oceniona na ocenę niedostateczną. Jak stwierdził Sąd I instancji Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odnosząc się do zarzutów skarżącej podanych w odwołaniu, jedynie rozbudowała argumentację egzaminatorów co do stwierdzonych przez nich błędów w zadaniu z prawa karnego. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej będzie każde orzeczenie które pogarsza sytuację skarżącego w stosunku do tej jaką miał przed wniesieniem skargi. Zaakceptowanie przez Sąd I instancji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały ocen i poszerzonej argumentacji stwierdzonych wcześniej błędów nie może stanowić o naruszeniu zakazu o jakim mowa w przywołanym przepisie prawa (vide wyrok NSA z dnia 27.04.2014 r. sygn. akt II FSK 980/12).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.