Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3071/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: ART. 3 UST. 1
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej J. M, kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją nr [...], z [...] września 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), po rozpatrzeniu wniosku J. M.o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. znak [...] orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność A. Z., J. G. i W. D., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżona do Sądu decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Prezydium Rady Narodowej m. L. Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z [...] maja 1966 r. znak [...] wywłaszczyło za odszkodowaniem nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2 Zd. Nr [...] stanowiącą własność A. Z., J. G., W.D.

Pismem z 29 czerwca 1992 r. J. M. działająca w imieniu własnym jako spadkobierczyni J. G. oraz w imieniu A. Z. i D. W. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r.

Dalej Minister Infrastruktury i Budownictwa przedstawił przebieg wszczętego postępowania nieważnościowego i wydawane w jego toku decyzje, w wyniku których zawiadomieniem z 18 września 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w L., Urząd Spraw Wewnętrznych z [...] maja 1966 r.

Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. znak [...].

Pismem z [...] października 2015 r. J. M. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2015 r. nr [...] podnosząc, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. narusza przepisy ustawy z 12 marca 1958 r., tj. art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 5. Ponadto art. 4 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogródkach działkowych (Dz. U. z 1949 r. nr 19, poz. 117) oraz ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone przepisami art. art. 7 k.p.a., art. 80 k.p.a.

Rozpatrując powyższy wniosek, organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury i Budownictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 1907 z późn. zm.), właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury i Budownictwa i stwierdził, że w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym Minister Infrastruktury i Budownictwa ponownie bada sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. pod kątem występowania wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.

Wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), zatem w aspekcie przytoczonej ustawy należy oceniać zaskarżoną decyzję.

W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały materialno - prawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W niniejszej sprawie celem wywłaszczenia nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonej jako działka nr [...], było przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod ogrody działkowe co wypełniało przesłankę użyteczności publicznej, bowiem jak wskazuje przepis art. 1 ust. 4 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogródkach działkowych (Dz. U. z 1949 r. nr 18, poz. 117) ogródki działkowe stanowiły urządzenia użyteczności publicznej. Natomiast zgodnie z art. 4 ww. ustawy pracownicze ogrody działkowe tworzyło się w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20% ludności mieszkało w domach zbiorowych, pozbawionych ogrodów. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miały być przewidziane na ten cel odpowiednie obszary. Jednocześnie ustawa stanowiła, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel "odpowiednie obszary (art. 4 ustawy) oraz, że gminie służy prawo nabycia na ten cel "odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia" (art. 7 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że w sytuacji, w której zaistniały okoliczności określone w art. 4 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, na właściwym organie ciążył obowiązek podejmowania działań mających na celu zakładanie takich ogrodów.

Ponadto prawidłowo wskazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji z [...] maja 2015 r., że w czasie kiedy dokonano wywłaszczenia przedmiotowej działki nr [...], każde zadanie gospodarcze, a przede wszystkim inwestycje – w świetle dekretu z 1 października 1947 r. o planowej gospodarce narodowej (Dz. U. nr 64, poz. 373), mogło być realizowane wyłącznie w ramach narodowego planu gospodarczego, przyjętego na dany rok czy na okresy dłuższe (plany roczne i pięcioletnie). Nabycie zatem nieruchomości niezbędnej dla realizacji zadania gospodarczego następowało dla potrzeb wykonywanego w ramach planu gospodarczego zadania, dla realizacji którego nastąpiło wywłaszczenie, co potwierdza niezbędność i odpowiedniość przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Odnosząc się do zarzutu braku wykazania niezbędności przedmiotowej nieruchomości na wskazany cel wywłaszczenia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachowała się decyzja lokalizacyjna potwierdzająca jej niezbędność. Niemniej jednak z innych dokumentów, w szczególności z oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości wynika, że funkcjonowała ona w obrocie prawnym, została wydana w dniu [...] października 1962 r. przez Prezydium Rady Narodowej m. L. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury.

Organ ustalił w oparciu o opinię geodezyjną z dnia [...] grudnia 2014 r. opracowaną przez E. R. uprawnionego geodetę, że wywłaszczona nieruchomość na ogólnym kierunkowym planie zagospodarowania przestrzennego z [...] kwietnia 1961 r. znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zieleń urządzoną do użytku publicznego. Opinia została sporządzona na podstawie nadesłanych z Urzędu Miasta L. kopii ogólnego planu zabudowania m. L. z 1934 r. zatwierdzonego w dniu [...] kwietnia 1935 r. a także kopii planu kierunkowego z [...] kwietnia 1961 r.

W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki wywłaszczenia oraz niezbędności o jakich mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy.

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z Państwowego Biura Notarialnego w L. z [...] marca 1966 r., nr [...] wynika, że właścicielami przedmiotowej nieruchomości byli A. Z., J. G. i W. D.

Pismami z 30 kwietnia 1965 r. Zakłady [...] w budowie zwróciły się do A. Z., W. D. i J. G., współwłaścicieli nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2 z propozycją nabycia przedmiotowej nieruchomości, wskazując termin do omówienia warunków umowy sprzedaży. Jak wynika z protokołów pertraktacji żaden z właścicieli nie stawił się w Zespole Adwokackim nr [...] w L. w celu podjęcia rokowań w sprawie zawarcia umowy kupna-sprzedaży. Pozwala to stwierdzić, że przesłanki art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. zostały spełnione o wobec niepowodzenia rokowań sprawa została skierowana na drogę postępowania wywłaszczeniowego.

Zawiadomieniem z 15 października 1965 r. znak [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. L. Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 9 listopada 1965 r. Zawiadomienie zostało odebrane przez współwłaścicieli w dniu 18 października 1965 r.

Mając powyższe na uwadze, oceniając legalność wywłaszczenia organ stwierdził, że z akt sprawy nie wynika aby badane orzeczenie w części wywłaszczenia nieruchomości w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonej jako działka nr [...] było dotknięte jedną z wad wymienionych z art. 156 § 1 k.p.a.

Natomiast odszkodowanie, zgodnie z art. 21 ustawy z 12 marca 1958 r., ustalane było na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. W przedmiotowej sprawie organ wywłaszczeniowo - odszkodowawczy przeprowadził wymaganą przepisami ustawy wywłaszczeniowej rozprawę.

Z protokołu z przeprowadzonej rozprawy wywłaszczeniowo - odszkodowawczej z dnia 9 listopada 1965 r. wynika, że wzięli w niej udział A. Z., W. D. i J. G. Współwłaściciele stwierdzili, że są współwłaścicielami nieruchomości położonych przy ul. [...] i że na zawnioskowanej do wywłaszczenia nieruchomości brak było trwałych naniesień roślinnych. Znajdowało się ogrodzenie z drutu kolczastego na słupkach drewnianych. Współwłaściciele nie zgodzili się na wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości pod ogródki działkowe wskazując, że w taki sam sposób działka jest użytkowana przez nich. Ponadto wskazali, że odszkodowanie za ogrodzenie należy się J. G. Przewodniczący rozprawy zlecił oszacowanie ogrodzenia.

Biegły, choć nie uczestniczył w rozprawie wywłaszczeniowo - odszkodowawczej to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnej opinii szacunkowej. Z archiwalnych akt wywłaszczeniowych wynika, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustalono na podstawie opinii biegłego Prezydium Rady Narodowej m. L. - mgr J. S. Podstawą prawną przyznanego odszkodowania za grunt stanowił przepis art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy z 12 marca 1958 r. zgodnie z którym jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie obliczane było jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej okręgu I. Stawka dla gruntu klasy I w strefie miejskiej okręgu I wynosiła [...] zł za hektar, zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa z 24 września 1962 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1962 r. nr 72, poz. 335). Zatem cena za metr kwadratowy wynosiła [...] zł.

Zgodnie z zaświadczeniami z Państwowego Biura Notarialnego w L. współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości posiadali inne grunty przy ul. [...].

Zatem biegły wyliczając kwotę odszkodowania zastosował powyższe przepisy, ustalając odszkodowanie za grunt w wysokości [...] zł ([...]). Taka właśnie kwota odszkodowania została przyznana orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. Zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji wskazują, że strony otrzymały orzeczenie. Należy stwierdzić, że w aktach archiwalnych brak jest dokumentów wskazujących na kwestionowanie przez współwłaścicieli wysokości odszkodowania, odwołanie nie zostało złożone.

Natomiast wyceny ogrodzenia i werandy dokonał mgr inż. M. K. - rzeczoznawca Urzędu Spraw Wewnętrznych m. L. Wartość werandy oszacował na kwotę [...] zł, natomiast wartość ogrodzenia na kwotę [...] zł.

Jak wynika z szacunku naniesień biegły dokonał szacunku werandy w oparciu o cennik dla szacowania budynków systemem szczegółowym, zaś parkan według zestawienia cen jednostkowych obowiązujących od 1 stycznia 1966 r.

Mając powyższe na uwadze, oceniając legalność przyznanego odszkodowania organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby badane orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. znak [...] w części przyznanego odszkodowania było dotknięte jedną z wad wymienionych z art. 156 § 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2016 r. wniosła J. M. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- przepisów prawa procesowego:

a. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia nieważność decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa mimo udowodnienia przez skarżącą naruszenia prawa w postaci wydania decyzji administracyjnej jednoznacznie sprzecznej z treścią przepisów;

b. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania oraz niedokonanie czynności dowodowych, sprawdzających wymaganą ilość ludności, zamieszkującą w domach zbiorowych pozbawionych ogrodów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia i nie tylko niezebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, lecz także nie rozpatrzenia tego materiału dowodowego w całości;

c. art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, skutkujące załatwieniem sprawy w sposób naruszający zasadę swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez rozstrzyganie wszelkich wątpliwości automatycznie na niekorzyść wnioskodawczyni, nie odnosząc się do wszystkich przepisów, obowiązujących w chwili wywłaszczenia przy ocenie uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia o wywłaszczeniu, przyjęcie, iż wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło zgodnie z obowiązującym prawem mimo, że materiał dowodowy, zebrany w sprawie i oceniany zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego nie potwierdza jednoznacznie tej okoliczności, wskazując w rzeczywistości na brak możliwości zastosowania wskazanych w uzasadnieniu przepisów poprzez niemożność rozpoczęcia postępowania wywłaszczeniowego ze względu na nieprzydatność terenu na ten cel oraz brak jego niezbędności, a także poprzez błędne przyjęcie, że w świetle materiału dowodowego oraz zasad doświadczenia życiowego należało uznać, że nastąpiło prawidłowe poinformowanie współwłaścicieli o wywłaszczeniu nieruchomości w sytuacji, gdy zebrane w sprawie dowody uzasadniały odmienną ocenę;

d. art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94) przez niewystąpienie do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości przed rozpoczęciem postępowania wywłaszczeniowego i nieudowodnienie doręczenia pisma z dnia 30 kwietnia 1965 r. wystosowanego do A. Z., W. D. i J. G. przez Zakłady [...] w budowie ze względu na niestawiennictwo ww. osób w Zespole Adwokackim nr [...] w L. w celu podjęcia rokowań w sprawie zawarcia umowy kupna-sprzedaży nieruchomości;

e. art. 22 ust. 1 pkt. 5 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez niewskazanie obowiązku szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego orzeczenia o wywłaszczeniu, wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w L. w dniu [...] maja 1966 r.

- przepisów prawa materialnego:

a. art. 4 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogródkach działkowych (Dz. U. z 1949 r. nr 18, poz. 117) poprzez błędne ich zastosowanie w sytuacji, w której nie było podstaw do ich zastosowania w szczególności z racji braku zamieszkania wymaganej części ludności w domach zamieszkania ogólnego, a przez to bezpodstawne wywłaszczenie nieruchomości;

b. art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez błędne zastosowanie i uznanie wywłaszczenia za dopuszczalne z powodu niezbędności przeznaczenia nieruchomości na cele użyteczności publicznej, podczas gdy przeznaczenie nieruchomości na stworzenie ogródków działkowych nie może zostać zaliczone do urządzeń użyteczności publicznej.

W konsekwencji powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie podniesione w niej argumenty są uzasadnione.

Zaskarżona decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Prezydium Rady Narodowej m. L. z [...] maja 1966 r. znak [...] orzekającego o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2, oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność A. Z., J. G. i W. D.

Zadaniem organu, prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. wystąpienia przesłanek, określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest przeprowadzenie analizy przepisów, stanowiących podstawę wydania zakwestionowanej decyzji pod kątem ich naruszenia.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1961 r., nr 18, poz. 94, ze zm.) o wywłaszczenie może ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Jednocześnie art. 3 ust. 1 ww. ustawy stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

W przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek [...] w budowie, czyli przez podmiot uprawniony – przedsiębiorstwo państwowe, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Jak wynika z decyzji będących przedmiotem postępowania nadzorczego, wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło pod urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych.

Stosownie do przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 18, poz. 117), pracowniczy ogród działkowy był "urządzeniem użyteczności publicznej" (art. 1 ust. 4), przy czym pracownicze ogrody działkowe tworzyło się w każdym osiedlu, w którym co najmniej 20% ludności mieszkało w domach zbiorowych, pozbawionych ogrodów.

Ustawa stanowiła także, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przewidziane będą na ten cel "odpowiednie obszary" (art. 4) oraz że gminie służy prawo nabycia na ten cel "odpowiednich terenów w drodze wywłaszczenia" (art. 7 ust. 3), tj. obowiązującej wówczas ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Powyższe przepisy wskazują, że tworzenie pracowniczych ogrodów działkowych było zadaniem gminy. W przedmiotowym postępowaniu nadzorczym organ ocenił decyzję wywłaszczeniową pod kątem spełnienia przesłanek z art. 4 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. W ocenie Sądu, ocena ta została dokonana nieprawidłowo, gdyż to nie gmina była wnioskodawcą wywłaszczenia, a przedsiębiorstwo państwowe, na którym nie ciąży obowiązek realizacji zadań gminy. Skoro wnioskodawcą wywłaszczenia była [...] w budowie, to decyzję wywłaszczeniową należy ocenić pod kątem spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 2 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, zgodnie z którym zakłady pracy, zatrudniające więcej niż 200 osób, obowiązane są w warunkach, określonych w art. 6, zakładać i utrzymywać ogrody działkowe stałe dla swych pracowników i ich rodzin. Zatem w przedmiotowej sprawie, to nie spełnienie przesłanek z art. 4, a spełnienie przesłanek z art. 5 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, mógł świadczyć o obowiązku [...] w budowie podjęcia działań mających na celu zakładanie takich ogrodów. Z oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości wynika, że w związku z budową nowej inwestycji państwowej, decyzją Prezydium Rady Narodowej m. L., Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] października 1962 r. lokalizacją objęta została również działka przy ul. [...] o powierzchni [...] m².

Zatem organ ponownie musi dokonać oceny decyzji wywłaszczeniowej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 5 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych.

Natomiast Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że przeznaczenie nieruchomości na stworzenie ogródków działkowych nie może zostać zaliczone do urządzeń użyteczności publicznej. Z samego zapisu art. 1 ust. 4 ustawy z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych wynika, że pracowniczy ogród działkowy jest urządzeniem użyteczności publicznej, co w połączeniu z art. 3 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. pozwalało wywłaszczyć nieruchomość na taki cel, oczywiście przy wykazaniu jej niezbędności.

Sąd nie podziela również stanowiska skarżącej, że w toku postępowania wywłaszczeniowego doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości przez niewystąpienie do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości przed rozpoczęciem postępowania wywłaszczeniowego z uwagi na nieudowodnienie doręczenia pisma z 30 kwietnia 1965 r. wobec niestawiennictwa A. Z., W. D. i J. G. w Zespole Adwokackim nr [...] w L. w celu podjęcia rokowań w sprawie zawarcia umowy kupna-sprzedaży nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu, zgodnie z którym jeżeli postepowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie 54 lat od jej wydania to nie można przyjąć założenia, że dokument. Którego nie udało się odnaleźć nie istniał. Kompleksowa ocena materiału dowodowego w postaci m.in. kopii zawiadomień z 30 kwietnia 1965 r. oraz kopii protokołów sporządzonych dnia [...] maja 1965 r. w sprawie pertraktacji ugodowych i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody pozwala na przyjęcie, że wymóg art. 6 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. został spełniony.

Organ ponownie dokonując oceny decyzji wywłaszczeniowej uwzględni powyższe uwagi.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.