Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 656/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 121
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Kosińska Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2020 r. sprawy ze skarg R.G. i J.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zgody na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargi.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] (dalej jako "Wojewoda") decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej jako "Starosta") z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wójt Gminy S. (dalej jako "wnioskodawca") wnioskiem z 6 kwietnia 2018 r. wystąpił do Starosty o udzielenia Gminie S. zgody na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości gruntowej oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha, z obrębu [...], gmina [...], stanowiącej własność J. G. w udziale 1/2 i R. G. w udziale 1/2 (dalej jako "skarżący"), wywłaszczonej na rzecz ww. gminy decyzją Starosty z [...] marca 2018 r. nr [...] z przeznaczeniem pod drogę gminną – ul. [...].

Starosta decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], na podstawie art. 122 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (wówczas Dz.U. z 2018 r. poz. 121 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", udzielił Gminie S. zgody na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, dz. nr [...] o pow. [...] ha i dz. nr [...] o pow. [...] ha, wywłaszczonej na rzecz ww. gminy decyzją z [...] marca 2018 r. (pkt 1) oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący wnieśli odwołanie od decyzji z [...] marca 2018 r., zaś zwłoka w natychmiastowym zajęciu nieruchomości uniemożliwi Gminie S. podjęcie dalszych działań zmierzających do realizacji celu publicznego, określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Skutkiem zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest natomiast odebranie posiadania nieruchomości dotychczasowym podmiotom i umożliwienie inwestorowi przystąpienia do realizacji celu publicznego.

Wojewoda, po rozpoznaniu odwołań skarżących, decyzją z [...] lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 122 ust. 1 u.g.n. i art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i wskazał, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzją o wywłaszczeniu wydawana jest przez organ w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu nie stała się ostateczna albo w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została przez organ odwoławczy decyzja, która została zaskarżona do sądu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała natomiast w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 122 ust. 1 u.g.n. starosta jest zobowiązany do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego. Wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie mu rygoru natychmiastowej wykonalności jest obligatoryjne, jeśli zaistnieją przesłanki wymienione w ww. art. 122 ust. 1 u.g.n. i zostanie złożony wniosek. Jak wskazał natomiast Starosta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, budowa drogi gminnej - ul. [...] jest uzasadniona ważnym interesem społecznym, ma na celu poprawę warunków komunikacyjnych mieszkańców miejscowości [...] oraz umożliwienie właścicielom działek dojazdu do własnych nieruchomości. Potrzeba "dopełnienia brakującego ogniwa", jakim jest budowa drogi gminnej ul. [...] w zrealizowanym układzie drogowym, jest niezbędna dla poprawy warunków komunikacyjnych w tym obszarze. Wnioskodawca wskazał natomiast, że umożliwienie zjazdu na ulicę [...] ma strategiczne znaczenie dla rozwoju komunikacji na terenie miejscowości [...]. Docelowo planowane jest również przekierowanie ruchu transportu publicznego z ulicy [...] na ulicę [...]. Powyższe działania mają przyczynić się do zmniejszenia natężenia ruchu na istniejących ulicach w K., co z kolei wpłynie na poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego. Wojewoda podzielił w tej sytuacji argumentację wnioskodawcy, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z ważnym interesem społecznym, gdyż budowa drogi ma służyć zaspokojeniu potrzeb lokalnej społeczności. Inwestycja przyczyni się do poprawy warunków komunikacyjnych, a także zapewni mieszkańcom dostęp do drogi publicznej. Inwestycja ta zapewni poprawę bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego poprzez zmniejszenie natężenia ruchu na istniejących ulicach. Jak wskazał bowiem wnioskodawca wywłaszczone działki mają kluczowe znaczenie dla istnienia całej drogi, gdyż znajdują się na początku zjazdu z ronda na ulicę [...], są ogrodzone i uniemożliwiają skomunikowanie ulicy z istniejącym układem dróg. Pozyskanie tego gruntu ma priorytetowe znaczenie dla udrożnienia przejazdu na ulicy [...]. Wnioskodawca podkreślił również, że zatrzymanie realizacji inwestycji celu publicznego już na etapie uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, chociażby jednej nieruchomości, wstrzymuje całość prac, co w konsekwencji doprowadzi do uniemożliwienia realizacji zaplanowanej inwestycji. Skoro zatem dalsza zwłoka w realizacji inwestycji mogła skutkować negatywnymi konsekwencjami dla ważnego interesu społecznego koniecznym było wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. W konsekwencji Wojewoda uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 122 ust. 1 u.g.n. Odnosząc się natomiast do załączonego do odwołania wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności na czas rozpatrywania odwołania, organ zaznaczył, że rygor natychmiastowej wykonalności został nadany zaskarżonej decyzji na podstawie art. 122 ust. 1 u.g.n., który zobowiązuje Starostę wydającego decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości do jego nadania. Nie miały tu zatem zastosowania reguły nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności określone w art. 108 K.p.a., stąd Wojewoda nie mógł w przedmiotowej sprawie rygoru tego wstrzymać na podstawie art. 135 K.p.a. Rygor nadany na podstawie art. 122 ust. 1 u.g.n. stanowi bowiem nierozerwalną część decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. G. (sygn. akt IV SA/Wa 2773/18) oraz J. G. (sygn. akt IV SA/Wa 2836/18). Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1 K.p.a., co w konsekwencji skutkowało niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa; naruszenie art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. art. 83 § 3, art. 84 § 1, art. 85 § 1, art. 89 § 1 K.p.a. w związku z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego. Jednocześnie skarżący wnieśli o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji na czas rozpatrywania skargi.

W uzasadnieniu skarg (o tożsamej treści) skarżący wskazali, że niezasadne było nadawanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, bowiem budowa ul. [...] nie ma takiej pilności, skoro tytuł inwestycyjny nie znalazł się w uchwale budżetowej nr [...] Rady Gminy S. z [...] grudnia 2017 r. oraz w aktualnych korektach dokonanych uchwałami z [...] lutego 2018 r., z [...] marca 2018 r. i z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie zmian w Uchwale Budżetowej Gminy S. na 2018 rok. Nieprawdziwe jest również stwierdzenie, że przedmiotowa inwestycja budowy drogi gminnej, jest niezbędna ze względu na słuszny interes społeczny. Gmina S. uchwałą budżetową na 2018 rok i innymi dokumentami planistycznymi, w których wskazywałaby powyższy tytuł inwestycyjny do realizacji w 2018 roku, nie potwierdza tej tezy o priorytetowym charakterze, co świadczy, że ma taki sam priorytet jak drogi znajdujące się w miejscowych planach zagospodarowania Gminy S., które nie są ujęte w jakichkolwiek dokumentach planistycznych, programowych i budżetowych. Nadanie natomiast decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności skutkować będzie niepowetowaną stratą w majątku skarżących.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 1 lutego 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2836/18 postanowił połączyć tę sprawę do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt IV SA/Wa 2773/18 i prowadzić je pod sygn. akt IV SA/Wa 2773/18. Następnie sprawę tę przekazano do Wydziału I, gdzie nadano jej sygn. akt I SA/Wa 656/19.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 122 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, udziela podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że decyzja, która umożliwia zajęcie nieruchomości, stanowi decyzję związaną, a więc rozstrzygnięcie zależne od istnienia innej, uprzednio wydanej decyzji, a mianowicie decyzji wywłaszczeniowej. W sytuacji zatem, gdy uprzednio wydana została decyzja na podstawie art. 112 u.g.n. (decyzja wywłaszczeniowa), zachodzą przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 122 ust. 1 u.g.n. (zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości). Taka sytuacja miała miejsce natomiast w niniejszej sprawie, bowiem w dniu [...] marca 2018 r. Starosta wydał decyzję o wywłaszczeniu przedmiotowych działek poprzez pozbawienie prawa własności skarżących. Decyzją z [...] maja 2018 r. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący na decyzję Wojewody wnieśli skargę do tutejszego sądu. Oznacza to, że spełniony został warunek uprzedniego wydania decyzji wywłaszczeniowej.

Sąd podziela również stanowisko Wojewody, że budowa drogi publicznej - ul. [...], stanowi cel publiczny, o którym mowa w art. 6 pkt 1 u.g.n.

Trafne jest też stanowisko, że w przedmiotowej sprawie, za spełnioną należy uznać również przesłankę zaistnienia ważnego interesu społecznego. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że decyzja ma przyczynić się do zaspokojenia potrzeb lokalnej społeczności rozumianej jako podmioty indywidualne i gospodarcze (ma na celu poprawę warunków komunikacyjnych mieszkańców miejscowości K. oraz umożliwienie właścicielom działek dojazdu do własnych nieruchomości). Tereny położone wzdłuż planowanej ul. [...] zostały bowiem zabudowane, co wiąże się z koniecznością zapewnienia mieszkańcom dostępu do drogi publicznej. Dodatkowo budowa ww. drogi ma na celu odciążenie ruchu drogowego z ul. [...] i [...], które są ulicami wąskimi. Planowane jest przekierowanie ruchu komunikacji miejskiej z ul. [...] w ul. [...]. Obecne skrzyżowanie ul. [...] i ul. [...] jest bowiem przewężone co utrudnia ruch komunikacyjny tymi ulicami. Nie ulega więc wątpliwości, że planowana inwestycja ma służyć zaspokojeniu potrzeb społecznych. Ponadto należy zaznaczyć, że nie tylko interes społeczny, lecz także ważny interes strony może w świetle art. 108 § 1 K.p.a. uzasadniać wydanie omawianego rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej szczegółowo przedstawiły natomiast argumenty przemawiające za spełnieniem przesłanek wymienionych w przytoczonym przepisie, tj. kwestie funduszy gminy przeznaczonych na realizację drogi, a w konsekwencji wstrzymanie wykonania całości prac i uniemożliwienia realizacji całej inwestycji.

Nadanie z kolei rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, która ma na celu usunięcie przeszkody w realizacji planowanego zamierzenia inwestycyjnego - celu publicznego, nie może być oceniane jako naruszające prawo.

W związku z powyższym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skarg. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.).

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji.