Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 70/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 107 par. 1 pkt 5 i art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] września 2017 r., nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie zmiany decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B. T. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...], Wójt Gminy Ś. przyznał B. T. (skarżącej) świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł, na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. na J. T. (pkt 1), J. T. (pkt 2) i I. T. (pkt 3).

Decyzją z dnia [...] września 2017r. nr [...], Wójt Gminy Ś. zmienił decyzję z [...] kwietnia 2016r. [...] w części dotyczącej świadczenia w ten sposób, że odmówił od 1 kwietnia 2017r. świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł miesięcznie przyznanego na syna I. T.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, przywoławszy treść art. 5 ust. 3 i 4, art. 2 pkt 14, art. 7 ust. 3 oraz art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195 ze zm., brzmienie aktualne w sprawie: t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1851 ze zm. – "u.p.w.") organ stwierdził, że miesięczny dochód rodziny skarżącej po doliczeniu dochodu uzyskanego przez skarżącą za lipiec 2015r. w kwocie 1216,71 zł oraz przez męża za marzec 2017r. w kwocie 3452,03 zł wyniósł 4984,55 zł, co w przeliczeniu na osobę daje 996,91 zł i przekracza kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczeń na pierwsze dziecko.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od powyższej decyzji, w którym zakwestionowała ona zasadność zaliczenia do dochodu rodziny diet uzyskiwanych przez męża z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] października 2017r. ([...]), uchyliło decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] września 2017r. i przekazało organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji wydał decyzję zmieniającą decyzję z [...] kwietnia 2016r. niezgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.w., gdyż obejmuje swym rozstrzygnięciem okres sprzed wydania decyzji reformatoryjnej, tj. decyzja z dnia [...] września 2017r. uchyla postanowienia od 1 kwietnia 2017 r. W ocenie SKO organ I instancji dokonał zmiany decyzji własnej przyznającej wnioskowane świadczenia poprzez jej uchylenie, jednakże wadliwie określił datę, od której odmówił wnioskowanego świadczenia – rzeczona odmowa winna obowiązywać od daty decyzji zmieniającej, t.j. od [...] września 2017r. Organ stwierdził, że za okres, w którym strona nie posiadała prawa do pobierania przedmiotowego świadczenia, musi być wydana decyzja o nienależnie pobranym świadczeniu i o ewentualnym jego zwrocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 4 stycznia 2018r., sygn. akt II SA/Bd 1301/17, uwzględniając sprzeciw skarżącej od powyższej decyzji - uchylił ją. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające rozstrzyganie przez organ odwoławczy kasatoryjnie na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organ odwoławczy winien podjąć decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości lub w części i reformatoryjnie rozstrzygnąć co do istoty sprawy. Jak wskazał Sąd, w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania i konieczności wyjaśnienia sprawy w istotnym zakresie, stwierdził zaś jedynie uchybienie natury merytorycznej.

Rozpoznając sprawę ponownie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] lutego 2018r. nr [...], orzekło "uchylić w punkcie 3. decyzję Wójta Gminy Ś. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. dotyczącą świadczenia wychowawczego przyznanego B. T. na I. T. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i odmówić prawa do tego świadczenia od dnia [...] września 2017 r." (pkt 1) i w pozostałym zakresie utrzymać w mocy decyzję organu I instancji (pkt 2). Decyzją z dnia [...] maja 2018r., nr [...], SKO na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność powyższej decyzji własnej. Organ wskazał, że w wyniku skargi B. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję z [...] lutego 2018r., nr [...], dokonał jej weryfikacji i dostrzegł obarczającą ją wadę – uchylona winna być decyzja z dnia [...] września 2017r., nr [...], a nie jak wpisano w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 2016r., nr [...]". Decyzja SKO uchylająca w tym zakresie decyzję organu I instancji wydana została bez podstawy prawnej.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lipca 2018r. sygn. II SA/Bd 497/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie sądowe wywołane skargą na decyzję SKO z [...] lutego 2018r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2018r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło "uchylić w punkcie 3. decyzję Wójta Gminy Ś. nr [...] z dnia [...] września 2017r. w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego przyznanego B. T. na I. T. na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. i odmówić prawa do tego świadczenia od dnia [...] września 2017r." (pkt 1) i w pozostałym zakresie utrzymać w mocy decyzję organu I instancji (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2017r. wskazując, że zasadnie zakwalifikowano jako składnik dochodu rodziny skarżącej wypłacone jej mężowi należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postacie diet na pokrycie kosztów związanych z zagranicznymi podróżami służbowymi. W ocenie organu nie została spełniona przesłanka warunkująca uzyskanie prawa do świadczenia na pierwsze dziecko. SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2017r. co do naruszenia przez organ I instancji art. 27 ust. 1 u.p.w.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy B. T., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu organu odwoławczego zarzuciła naruszenie art. 7, 7a, 8 §1 i 2 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie i nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji; oraz naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaliczeniu do dochodu przypadającego na członka rodziny diet wypłacanych mężowi skarżącej jako kierowcy w związku z wyjazdami w trasy międzynarodowe.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja organu odwoławczego nie odnosi się do decyzji I instancji, albowiem w decyzji I instancji nie ma punktu 3, więc decyzja nie może być uchylona w tym punkcie. Uzasadnienie decyzji nie odnosi się nadto do części postępowania, w tej sprawie, jak również dla wielu istotnych dla sprawy kwestii. Strona skarżąca zgodziła się jednak z organem II instancji, że decyzja w tej sprawie nie może mieć charakteru ex tunc, bowiem ma ona charakter decyzji konstytutywnej. Jej wydanie musiałoby odnosić się do przyszłości. Przedstawiono nadto argumentację kwestionującą prawidłowość zaliczenia do dochodu rodziny diet z tytułu międzynarodowych podróży służbowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 2188). Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie kontroli sądowoadministracyjnej poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018r., nr [...], którą organ odwoławczy uchylił w części decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] września 2017r., zmieniającą ostateczną decyzję własną organu I instancji z [...] kwietnia 2016r. o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. na troje dzieci. W decyzji zmieniającej organ I instancji odmówił od 1 kwietnia 2017r. świadczenia wychowawczego przyznanego na pierwsze dziecko, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 3 u.p.w.

Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona na zasadach określonych powyższej wykazała, że zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja ją poprzedzająca, zasługiwały na uchylenie z powodu naruszenia przepisów prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, na podstawie art. 135 i art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. stwierdził ponadto podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, w którym powyższe rozstrzygnięcia powzięto.

Wadliwość zaskarżonej decyzji uwidoczniła się już na gruncie redakcji jej sentencji. W punkcie pierwszym zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekł "uchylić w punkcie 3. decyzję Wójta Gminy Ś. nr [...] z dnia [...] września 2017r. w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej świadczenia wychowawczego przyznanego B. T. na I. T. na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. i odmówić prawa do tego świadczenia od dnia [...] września 2017r.". Jak wynika z akt sprawy, sentencja decyzji organu I instancji, do której odnosi się osnowa decyzji zaskarżonej, pozbawiona jest punktów: w decyzji tej Wójt Gminy Ś. orzekł "zmienić decyzję [...] z dnia [...].04.2018r. w części dotyczącej świadczenia w następujący sposób: odmówić od 01.04.2017r. świadczenia w formie świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł miesięcznie przyznanego na syna I. T.". Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. rozstrzygniecie, określane także mianem "osnowy" bądź "sentencji" decyzji, jest koniecznym elementem decyzji administracyjnej. Stanowi zasadniczo wiążące ustalenie konsekwencji prawnych stosowanego przez organ administracji przepisu prawa materialnego. Rozstrzygnięcie (sentencja) powinno być precyzyjne, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, jego treści nie można domniemywać z treści uzasadnienia decyzji i winno być ono z tym uzasadnieniem spójne. Prawidłowa konstrukcja rozstrzygnięcia (sentencji) decyzji pozwala na jasne i konkretne określenie jej przedmiotu, obowiązków lub uprawnień względem adresata z niej wynikających oraz konsekwencji, jakie decyzja ta wywiera w obrocie prawnym. Sentencja decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie nie odnosi się do decyzji organu I instancji, przy czym w ocenie Sądu nie można wskazanej wyżej okoliczności ocenić w kategoriach nieistotnego naruszenia prawa procesowego. Redakcja osnowy zaskarżonej decyzji sugeruje, że powołana tam decyzja pierwszej instancji rozstrzygnęła sprawę administracyjną w zakresie szerszym niż jest to w rzeczywistości, i że pozostałe punkty tej decyzji (co najmniej dwa) zachowały moc i wiążą jej adresata. Konsekwencją powyższego jest zaistnienie wątpliwości – niedopuszczalnej zgodnie z powyższymi uwagami - czy organ odwoławczy w istocie rozstrzygnął w przedmiocie sprawy administracyjnej, w której odwołanie od decyzji I instancji wniosła skarżąca. Ani adresat decyzji, ani organy działające w sprawie, ani też orzekający Sąd nie jest uprawniony do czynienia domniemań co do rzeczywistej woli organu odwoławczego we wskazanym zakresie, a które to domniemania miałyby sanować stwierdzoną wadę i uzasadniać pozostawienie tak skonstruowanej decyzji w obrocie prawnym. W stosunku do aktu organu I instancji decyzja II instancji winna świadczyć o realizacji kompetencji, o których mowa w art. 138 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., przy czym niedopuszczalne są żadne wątpliwości co do tego, którego aktu decyzja ta dotyczy.

Kontynuując argumentację co do wadliwości decyzji obu instancji wskazać najpierw należy, że zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę tych decyzji art. 27 ust. 1 u.p.w. organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego (...). Przepis ten bez wątpienia znajdzie zastosowanie w razie zmiany dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę powyżej kwoty 800 złotych, w następstwie czego osoba uprawniona (art. 4 ust. 2 u.p.w.) utraci prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – art. 5 ust. 3 u.p.w. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym świadczeń rodzinnych, ale zachowującym aktualność przy interpretacji art. 27 ust. 1 u.p.w., utrwalony jest pogląd, że decyzja w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie jest decyzją konstytutywną, kształtującą sytuację strony wyłącznie na przyszłość. Przepis ten nie daje natomiast podstaw do wstecznego określenia okresu, na który przyznano świadczenie, to jest do ponownego orzeczenia określającego inny (krótszy) okres uprawniający do pobierania świadczenia, niż wynikający z decyzji pierwotnej w sytuacji, gdy okres ten upłynął (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2012 r., I OSK 1099/12; z dnia 20 marca 2012 r., I OSK 1919/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I OSK 1035/11 oraz wyroki WSA: w Lublinie z 9 listopada 2010 r., II SA/Lu 500/10; w Gdańsku z 26 listopada 2008 r., I SA/Gd 711/08; w Łodzi z 14 lutego 2012 r., II SA/Łd 1360/11 i z 20 września 2011 r., II SA/Łd 616/11 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślenia wymaga, iż postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji, zwłaszcza takiej na mocy której strona nabyła prawo jest zawsze postępowaniem nadzwyczajnym, zatem wobec wyrażonej w art. 16 § 1 in fine K.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych, przepisy w tym zakresie nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Nie budzi wątpliwości to, że art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowi lex specialis, w rozumieniu art. 163 K.p.a., który umożliwia zmianę lub uchylenie decyzji, na mocy której strona nabyła prawo bez jej zgody. Przy czym podkreślenia wymaga, iż przepis ten przewiduje dwie odrębne sytuacje, tj. zmianę decyzji oraz jej uchylenie, co oczywiście może się odnosić zarówno do całości rozstrzygnięcia decyzji, jak również jej określonej części.

Jak wynika z całokształtu akt sprawy przedmiotem rozstrzygnięć organów obu instancji była zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej Wójta Gminy Ś. z dnia [...] kwietnia 2016r. przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na troje jej dzieci, w tym pierwsze dziecko, w kwocie po 500 zł na każde z dzieci na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r.

W związku ze złożeniem w siedzibie w dniu [...] kwietnia 2017r. zaświadczenia pracodawcy o uzyskaniu zatrudnienia przez męża skarżącej, na podstawie art. 27 ust. ust. 1 u.p.w. organ I instancji, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zmiany ww. decyzji: "poprzez odmowę od 1.04.2017r. prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł miesięcznie przyznanego na I. T., o czym zawiadomił pismem z 4 września 2017r. Następnie decyzją z [...] września 2017r. ([...]), zmienił decyzję z [...] kwietnia 2016r.: "w części dotyczącej świadczenia w następujący sposób: odmówić od 01.04.2017r. świadczenia w formie świadczenia wychowawczego w wysokości 500,00 zł miesięcznie przyznanego na syna I. T.". Abstrahując w tym miejscu nawet od niedopuszczalnego określenia przyszłego rozstrzygnięcia w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany decyzji stwierdzić należy, iż sentencja tej decyzji i jej uzasadnienia wobec treści decyzji zmienianej jest niejasna i błędna, nie odnosi się do treści sentencji decyzji z [...].04.2016r. i jest nieadekwatna do wynikającego z uzasadnienia decyzji zmieniającej zamiaru organu administracji. Nie odnosząc się do merytorycznej istoty sporu co do prawidłowości uwzględnienia w dochodach rodziny dochodu z tytułu diet, stwierdzić przyjdzie, że nie można jednoznacznie ustalić w jakim zakresie organ zmienił uprzednią decyzję ostateczną bądź ją uchylił. Organ bowiem orzekł o zmianie decyzji w części dotyczącej świadczenia, podczas gdy cała 3-punktowa sentencja decyzji z [...] kwietnia 2016r. dotyczy świadczeń wychowawczych, przy czym w odrębnym punkcie przyznawała świadczenie na każde z trojga dzieci skarżącej z określeniem kwoty oraz tożsamego okresu tj. od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. Jeżeli zatem zamiarem organu, na skutek zmiany sytuacji dochodowej rodziny była zmiana tego orzeczenia jedynie w części dotyczącej jednego dziecka tj. I. T., winien odnosić się do tej wyodrębnionej części decyzji czyli jej punktu 3. W dalszej kolejności należy podkreślić, że decyzją z [...].04.2016r. świadczenie na to dziecko zostało przyznane na jednoznacznie określony okres czyli od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. Tym samym orzekając o zmianie nawet w tej części decyzji należało tę zmianę odnieść do okresu czasu (tj. pozytywnie na nowo określić okres i negatywnie za pozostały), bądź uchylić w części dotyczącej tego okresu i na nowo go określić. Tymczasem zastosowana przez Wójta Gminy konstrukcja rozstrzygnięcia pozornie zmieniającego jest niejasna, skoro wobec świadczenia wychowawczego dla I. T. pierwotnie przyznanego na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r., w dniu [...] września 2017r. w ramach zmiany decyzji orzeka "odmówić od 1.04.2017r.", nie wypowiadając się co do całego wcześniejszego okresu świadczeniowego.

Wadliwości tej nie dostrzegł organ odwoławczy, lecz ja powielił, a nadto orzekł, jak słusznie zarzucono w skardze wobec, nieistniejącego rozstrzygnięcia, nieadekwatnie do treści sentencji decyzji zmieniającej Wójta z [...] września 2017r. Organ odwoławczy, zdaje się powielając uprzedni błąd w decyzji, której stwierdził nieważność ograniczył się tylko do zamiany daty i numeru decyzji, bez analizy i rozróżnienia treści sentencji obu decyzji Wójta czyli zmienianej w trybie nadzwyczajnym i zmieniającej. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy "uchylił w punkcie 3. (...)" decyzję organu I instancji i odmówił tego świadczenia od [...] września 2017r. wskazując, że decyzja zmieniająca nie ma mocy wstecznej i nie może sankcjonować stanów sprzed jej wydania.

Przenosząc poczynione rozważania do tak ukształtowanych okoliczności kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie koresponduje ze słusznym co do zasady stanowiskiem tego organu wyrażonym w jej uzasadnieniu, popartym przez Sąd, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze nie wywiera skutków ex tunc, a więc nie może kształtować stanu prawnego sprzed jej wydania. Jak wynika z sentencji decyzji organu odwoławczego, odmawia ona przyznania świadczenia od dnia [...] września 2017r., a więc modyfikuje stan prawny istniejący przed dniem jej wydania, którym był dzień [...] listopada 2018r. Rozpoznając sprawę reformatoryjnie organ odwoławczy zobowiązany jest rozstrzygnąć w przedmiocie spornego świadczenia powtórnie pod względem merytorycznym, a więc niewątpliwie i jego dotyczą w komentowanym zakresie reguły, jakie organ ten słusznie wyjaśnił organowi I instancji. Skoro zatem, co nie budzi w sprawie sporu, decyzja podejmowana na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.w. kształtuje sytuację strony wyłącznie na przyszłość, to wadliwe było rozstrzygnięcie co do okresu przyznanego uprawnienia trwającego przed dniem wydania decyzji reformatoryjnej z [...] listopada 2018r. Powyższe uwagi można sprowadzić do stwierdzenia, że organ odwoławczy, artykułując słuszny wytyk decyzji organu I instancji (rozstrzygnięcie o zmianie decyzji z mocą wsteczną), powielił ten błąd w swoim rozstrzygnięciu odmawiając przyznania przedmiotowego świadczenia od dnia [...] września 2017r., uznając – jak się wydaje – za istotną datę wydania zmieniającej decyzji organu I instancji. Rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze z datą wsteczną stanowi naruszenie art. 27 ust. 1 u.p.w.

O ile zatem wolą organu odwoławczego, na co wskazuje treść uzasadnienia skażonej decyzji była stosowna zmiana zaskarżonej odwołaniem decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, w ten sposób, aby dostosować zmianę okresu świadczenia rodzinnego na pierwsze dziecko skarżącej określonego w decyzji pierwotnej w taki sposób, aby uwzględniało to konstytutywny charakter takiej decyzji - to w ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie może odnieść takiego skutku i nie realizuje takiego celu. Po pierwsze dlatego, że wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, w ramach związania prawomocnym wyrokiem z 4 stycznia 2018r. (sygn. II SA/Bd 1301/17), Kolegium winno na mocy art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić w całości (zamiast w nieistniejącym punkcie 3.), a następnie orzec co do istoty sprawy ewentualnie odpowiednio uchylając lub zmieniając treść sentencji decyzji Wójta z dnia [...] kwietnia 2016r., właśnie co do jej punktu 3. Po wtóre, uwzględniając prawidłową wykładnię art. 27 u.p.w., Kolegium w tej sprawie nieprawidłowo zastosowało ten przepis, czego nie dostrzegła strona skarżąca, bowiem całkowicie pominęło obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego w dacie orzekania. Co do zasady więc decyzja organu odwoławczego mogła w tej sprawie winna uwzględnić stan faktyczny i prawny od dnia orzekania przez ten organ czyli [...] listopada 2018r. Organ nie wyjaśnił także przyczyn, dla których mimo braku w sentencji decyzji Wójta z [...] września 2017r. wskazania okresu przyznania świadczenia, orzekł w dniu [...] listopada 2018r. o odmowie przyznania świadczenia od [...] września 2017r.. Faktycznie zatem z mocą wsteczną od daty własnej decyzji reformatoryjnej. Podkreślenia przy tym wymaga, iż decyzja Wójta Gminy Ś. z [...] września 2017r., która w istocie zmieniła decyzję pierwotną w sprawie przyznania świadczenia w części odmawiając świadczenia wychowawczego na I. T., nie była wykonalna. Wynika to zarówno z treści art. 27 ust. 1 i 3 (a contrario) u.p.w., jak również art. 130 § 1 -3 k.p.a.

Po trzecie, co również Sąd uwzględnia z urzędu, organ odwoławczy pominął istotną w rozpoznawanej sprawie okoliczność, iż świadczenie wychowawcze mocą decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016r. przyznane zostało skarżącej na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. W dniu wydawania rozstrzygnięcia przez organ II instancji decyzja przyznająca uprawnienie do przedmiotowego świadczenia została już zrealizowana, a więc nie była już możliwa jej zmiana lub uchylenie w trybie art. 27 ust. 1 u.p.w. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone w orzecznictwie, poczynione co prawda w odniesieniu do świadczeń rodzinnych ale aktualne w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych (vide: wyrok WSA w Krakowie w wyroku z dnia 19 czerwca 2018r., sygn. akt III SA/Kr 355/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), że odróżnić należy wygaśnięcie decyzji z upływem okresu zasiłkowego, na który decyzja przyznawała świadczenie od wygaśnięcia uprawnienia do pobierania tego świadczenia w związku z upływem okresu wypłaty świadczenia. Decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na wskazany okres pozostaje decyzją zrealizowaną, istniejącą w obrocie prawnym, a jej weryfikowanie na tym etapie może nastąpić wyłącznie na skutek któregoś z postępowań nadzwyczajnych określonych w art. 145, art. 154, art. 155 lub 156 k.p.a. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z [...] czerwca 2018r., sygn. II SA/Bd 1440/17 i powołane tam m.in. wyroki NSA z dnia [...] kwietnia 2017r., sygn. I OSK 1987/15 i 1988/15, z [...] listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1035/11 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec powyższego, co pozostaje również działaniem zawinionym przez Kolegium, które wydało w tej sprawie trzykrotnie wadliwe decyzje, organ ten orzekając po raz trzeci w trybie odwoławczym w sprawie dotyczącej zmiany decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, wobec upływu okresu określonego decyzją pierwotną, winien uchylić decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] września 2017r. w całości i umorzyć postępowanie administracyjne w tej sprawie jako bezprzedmiotowe, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a.

Wobec powyższych stwierdzeń i wad proceduralnych, skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych w znacznym stopniu decyzji administracyjnych, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do wskazanych w skardze zarzutów materialnoprawnych związanych z kwestią uwzględnienia w dochodzie rodziny skaranej diet męża uzyskiwanych w związku z wykonywaniem pracy kierowcy. Okoliczności te, będą bowiem podlegały odrębnej ocenie i analizie w ewentualnym odrębnym postępowaniu administracyjnym, gdy organ stwierdzi, że zachodzą podstawy do uznania części świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i ich zwrotu, w trybie przepisu art. 25 u.p.w. Przesłanki, które należy zbadać w tym postępowaniu wskazują, że decyzja taka dotyczyć będzie świadczeń już przyznanych albo wypłaconych. Wobec stwierdzenia przez Sąd, że postępowanie w sprawie zmiany decyzji pierwotnej stało się bezprzedmiotowe, przedwczesne i nieuprawnione byłoby w niniejszej sprawie przesadzanie tej spornej kwestii. Sąd nie może bowiem zastąpić organów administracji w rozstrzygnięciu merytorycznym ewentualnej przyszłej sprawy administracyjnej, a tym bardziej związać organów wykładnią prawa materialnego w takiej sprawie.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że decyzje organów obu instancji podjęte zostały z naruszeniem prawa materialnego w postaci art. 27 ust. 1 u.p.w., przy czym organ odwoławczy dopuścił się nadto naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a., art. 16 k.p.a, art. 107 § 1 pkt 5, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie oraz a contrario art. 105 § 1 k.p.a.. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Stwierdzając istnienie podstawy do umorzenia postępowania w postaci niedopuszczalności prowadzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r., Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. (punkt 2 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).