Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 688/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1  art. 39  ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
article: par. 2 par. 4 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 24 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011-2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez T.O. od decyzji z dnia [...] nr [...] wydanej przez Kierownika Biura Powiatu K. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

2.1. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i z akt sprawy administracyjnej wynika, że w dniu 18.05.2011 r. wpłynął do Biura Powiatu K. ARiMR wniosek T. O. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na rok 2011 do upraw w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariantach:

- 2.2 "uprawy rolnicze w okresie przestawiania" na areale [...] ha,

- 2.4 "trwałe użytki zielone w okresie przestawiania" na areale[...] ha,

- 2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha,

na działkach ewidencyjnych nr: [...] obręb ewidencyjny Ł., gmina D., powiat k., województwo z.

2.2. Po przeprowadzeniu weryfikacji wniosku ww. organ ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 do ww. areału upraw zatwierdzonego we wskazanych powyżej wariantach, odpowiednio w kwotach: [...] zł, [...] zł i [...] zł – łącznie [...] zł. Kwota ta została przekazana na konto Producenta w dniu [...] r.

W decyzji tej wskazano, że Producent rozpoczął w dniu 15.03.2011 r. 5-letni okres zobowiązania rolnośrodowiskowego.

2.3. Następnie, w dniu 16.05.2012 r. Producent złożył do organu ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarował te same uprawy, w tych samych wariantach, jak w 2011 roku.

W dniu 10.09.2012 r. w gospodarstwie Producenta została przeprowadzona kontrola metodą FOTO (materiał zdjęciowy został wykonany w dniach: 28.07.2012 r. i 04.08.2012 r.) oraz w dniu 12.09.2012 r. kontrola w zakresie wzajemnej zgodności metodą inspekcji terenowej. Kontrole te wykazały, że obszar [...] ha deklarowanych łąk (działki rolne [...] ) nie został wykoszony w ustawowym terminie do dnia 31 lipca danego roku i nie został zebrany pokos lub nie były na nim wypasane zwierzęta. Stwierdzono również, że na działce ewidencyjnej nr [..] , na działce rolnej [...], na której deklarowana była uprawa jabłoni domowej występuje łąka trwała, przez co powierzchnia w wariancie 2.10 została zmniejszona.

2.4. Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia 22.03.2013 r. przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie [...] zł za wariant 2.2, która została przekazana w dniu 12.04.2013 r. na konto Strony. W decyzji tej organ nakazał Producentowi usunięcie nieprawidłowości, tj. wykoszenie łąk do końca lipca 2013 r.

2.5. Na skutek odwołania wniesionego przez Producenta decyzja ta została uchylona w dniu [...] r. przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, który rozpatrując materiał dowodowy sprawy uzyskał korektę raportu z kontroli metodą FOTO, w której poprawiono stwierdzoną uprawę na działce rolnej C na jabłoń domową.

2.6. W nowej decyzji nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji ARiMR przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 w pomniejszonej wysokości, w wariantach: 2.2 - "uprawy rolnicze w okresie przestawiania" do powierzchni stwierdzonej [...] ha, w wysokości [...] zł, 2.10 - "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" do powierzchni stwierdzonej [...] ha, w wysokości [...] zł – łącznie: [...] zł.

Przy czym powierzchnia w wariancie 2.10 zatwierdzona do płatności [...] ha została ustalona przez organ na podstawie dodatkowych dokumentów złożonych przez Producenta, w tym m.in. protokołu z oszacowania szkód w sadzie z dnia [...] r., stwierdzającego ujemne skutki przezimowania na areale [...] ha.

W decyzji tej organ odmówił płatności dla wariantu 2.4 oraz poinformował Stronę, że w związku z wykrytymi nieprawidłowościami w zakresie przestrzegania norm i wymogów, tj. brak wykoszenia łąk w ustawowym terminie, została ustalona kwota sankcji [...] zł, stanowiąca 1% naliczonej płatności rolnośrodowiskowej. Organ odstąpił jednak od zastosowania zmniejszenia płatności, gdyż kwota ta nie przekracza równowartości [...] euro. Organ poinformował też, że w przypadku niezastosowania działań naprawczych przez Producenta mających na celu usunięcie stwierdzonych niezgodności do dnia [...] r., kwota obniżki będzie wymagana do zwrotu. Przyznana płatność do wariantu 2.10 w wysokości [...] zł została wypłacona Stronie w dniu [...] r.

2.7. Po rozpatrzeniu odwołania Producenta organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga Producenta na decyzję organu odwoławczego została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10.09.2014 r. - sygn. akt I SA/Sz 98/14.

2.8. Następnie, w roku 2013 Producent złożył kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do upraw w ww. wariantach.

W dniu [...] r. w gospodarstwie Producenta przeprowadzona została kontrola, która wykazała m.in., że zmniejszona została powierzchnia trwałych użytków zielonych o [...] ha, niewykoszona została część łąki w wariancie 2.4, zaś uprawa drzewek jabłoni prowadzona była niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie została zachowana należyta dbałość o stan fitosanitarny roślin i ochrona gleby, materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań i nie była utrzymana minimalna obsada drzewek. Według inspektorów terenowych, obsada działek rolnych (zgłoszonych w wariancie 2.10) drzewkami jabłoni domowej będących w normie (wysokość drzewek powinna wynosić co najmniej 80 cm, średnica pnia na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia powinna wynosić minimum 8 mm) wyniosła łącznie [...] sztuk na areale [...] ha. Łącznie na tym areale stwierdzono tylko [...] sztuk drzewek (żywych, martwych i niebędących w normie), przy czym minimalna wymagana obsada tych drzewek (przy wymogu 125 sztuk na 1 ha) dla obszaru [...] ha powinna wynosić łącznie [...] sztuk - po uwzględnieniu 5% tolerancji od wyliczonej obsady: [...]sztuk. Wykazane nieprawidłowości potwierdza dokumentacja zdjęciowa wykonana dla działek objętych wariantem 2.10. Podczas kolejnej kontroli gospodarstwa w dniu 28.11.2013 r. w zakresie wzajemnej zgodności stwierdzono, że nie zostały dokonane czynności naprawcze nakazane w ww. decyzji z dnia [...] r., tj. nie został wykoszony obszar [...] ha działki rolnej G (areał [...] ha), w związku z czym została ona wykluczona z płatności.

Wszystkie te ustalenia miały wpływ na obliczenie płatności rolnośrodowiskowej i zastosowanie obniżek, w tym 100% pomniejszenie płatności dla działek rolnych, na których zgłoszono sad, za brak zachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin, niespełnienie określonych wymagań dotyczących materiału szkółkarskiego i brak utrzymania minimalnej obsady drzewek na działkach rolnych C, D i E.

2.9. W oparciu o stwierdzone w kontrolach gospodarstwa nieprawidłowości, organ I instancji w decyzji nr [...] z dnia [...] r. przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową za rok 2013 w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie [...] zł, do wariantów: 2.1 "uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" do zatwierdzonego areału [...] ha – [...] zł; 2.3 "trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" do zatwierdzonego areału [...] ha – [...] zł oraz odmówił przyznania płatności do wariantu 2.10.

Na powyższą decyzję organu I instancji Producent wniósł odwołanie.

2.10. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję organu II instancji Producent złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 11.12.2014 r. ją oddalił (sygn. akt I SA/Sz 1220/14).

3.1. Zawiadomieniem z dnia [...] r., doręczonym w dniu [...] r., Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR poinformował Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za lata 2011 i 2012 wypłaconych na mocy ww. decyzji nr [...] z dnia [...] r. i decyzji nr [...] z dnia [...] r.

3.2. W decyzji nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR ustalił Producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł.

3.3. Po rozpatrzeniu dowołania Producenta od tej decyzji organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. - ze względu na brak analizy przesłanek wskazujących na odstąpienie od ustalenia należności i nieuwzględnienie sankcji nałożonej w 2012 r. na Producenta w obliczeniu należności - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

3.4. Do protokołu z udostępnienia akt Producent złożył uwagi odnośnie stwierdzenia w jego gospodarstwie w 2013 r. nieskoszonych powierzchni, czyli niewykonania działań naprawczych, wyjaśniając, że niewykoszenie części łąk było spowodowane wystąpieniem na jego gruntach chronionego prawem storczyka. Ponadto

złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu polegającego na wykonaniu w jego obecności pomiaru powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie przez uprawnionych pracowników ARiMR. Organ odmówił przeprowadzenia takiego dowodu, gdyż podczas kontroli w gospodarstwie w 2013 r. Producent był obecny i podpisał raport z czynności kontrolnych bez uwag.

3.4. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji ustalił Producentowi kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł.

3.5. W odwołaniu od tej decyzji Producent zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 podnosząc, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do jego zastosowania. Zarzucił też, że ustalenia zawarte w protokołach pokontrolnych zawierają rozbieżności, a ponadto organ nie uwzględnił protokołu z oszacowania szkód w sadzie, sporządzonego przez specjalnie powołaną do tego komisję. Skarżący zakwestionował też prawidłowość policzenia drzewek stwierdzając, że ostateczne szacowanie i liczenie drzewek w sadzie powinno odbyć się późną jesienią, zatem niewłaściwy termin liczenia drzewek w 2012 r. wpłynął na błędne określenie stanu upraw. Podniósł także, iż w dniach od 11-18.04.2013 r. dosadził drzewka owocowe w ilości [...] na powierzchni [...] ha, co znacznie przewyższa wymaganą minimalną obsadę sadu [...] sztuk na 1 ha areału. Skarżący wskazał również na to, że w uprawie jabłoni domowej powstały szkody na wskutek wystąpienia wysmalania (wymarzania) roślin.

Ponadto Skarżący stwierdził, że pismem z 26.08.2013 r. (data wpływu do ARiMR 29.08.2013 r.) poinformował organ ARiMR o wystąpieniu szkód łowieckich w sadzie i zgłoszeniu tego faktu zarządowi K. Ł. "O.". K. Ł. sporządziło protokół nr [...] i porozumienie z dnia [...] r. - dołączone do odwołania. Zdaniem Skarżącego okoliczności te powinny zostać przyjęte jako siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności w niniejszej sprawie.

Co do zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ), Skarżący stwierdził, że niewykoszenie części tych użytków spowodowane było wystąpieniem ściśle chronionego storczyka na uprawianych gruntach. Ze względu na procedurę udokumentowania przez uprawnionego eksperta występowania chronionej rośliny, Producent nie poinformował wcześniej organu o występowaniu w jego gospodarstwie storczyka. Z tych względów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

4.1. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ ten wyjaśnił, że w myśl art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.) – dalej: "ustawa o ARiMR" - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do ust. 2 tego artykułu, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Wypłacone Producentowi środki publiczne za lata 2011-2012 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z funduszy UE oraz ze środków krajowych, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR.

4.2. Organ podkreślił, że płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana w oparciu o § 2. 1. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r.", w myśl którego, płatność taką przyznaje się rolnikowi, jeżeli m.in. (pkt 3): realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20.09.2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005r., str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych oraz (pkt 4) spełnia warunki przyznania takiej płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie zaś z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu i wariantu zapisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Do tych wymogów zaliczono m.in. wykonywanie co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa oraz utrzymanie minimalnej obsady drzewek, dla jabłoni domowej [...] sztuk na 1 ha (dla wariantów 2.10 i 2.9). Dla wszystkich wariantów rolnictwa ekologicznego następnym wymogiem jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, zaś dla wariantów 2.4 i 2.3 wymogiem jest koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie 2 tygodni po pokosie, a w uzasadnionych przypadkach w dłuższym terminie, niezwłocznie po ustaniu przyczyn, ze względu na które dotrzymanie dwutygodniowego terminu nie było możliwe. Ponadto w przypadku sadów, w oparciu o § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) i b) ww. rozporządzenia, wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości oraz średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego w każdym roku prowadzenia plantacji, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego zapisanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 01.02.2007 r. (Dz.U. Nr 29, poz. 189 ze zm.).

W myśl art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20.09.2005 r., "płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe", natomiast zgodnie z ust. 3 tego artykułu "płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie".

Zgodnie natomiast z § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13.03.2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program Rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. 2013 r., poz. 361 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe" - rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariancie 2.10 na podstawie rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 26.02.2009 r., może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tego wariantu w przepisach tego rozporządzenia (z 2009 r.).

4.3. Organ wskazał, że stosownie do przepisów art. 28 ustawy z dnia 07.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r., poz. 173 j.t.) – dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, przy czym pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem.

W myśl ust. 6 tego artykułu, właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są określone w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie natomiast z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Płatność taka podlega zwrotowi także w innych przypadkach określonych w ust. 2 tego paragrafu.

Również płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ust. 6).

Organ wyjaśnił dalej, że dla wariantów 2.10 i 2.9, których zobowiązanie zostało podjęte wcześniej niż w 2013 r. oraz w przypadku niewykonania działań naprawczych stosowany jest § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., w myśl którego "płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego (...) lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy: 1) rolnik:

a) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub stref buforowych objętych danym wariantem,

b) zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem, (...)

2) kolejny raz stwierdzono uchybienie w przestrzeganiu wymogów, o którym mowa w § 27 ust. 3.".

4.4. Natomiast na podstawie art. 18 ust. 1 obowiązującego od 2011 r. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 r. ze zm.) – dalej: "rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011" – pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, (...) oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi (...), przy czym, w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

4.5. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że w przypadku stwierdzenia w 2013 r. niespełnienia przez Producenta któregokolwiek z wymogów w ramach określonych pakietów i ich wariantów, na podstawie art. 18 rozporządzenia nr 65/2011 płatność rolnośrodowiskowa przyznana w latach 2011 i 2012 podlega odzyskaniu w części, której dotyczy niespełnienie wymogu. Zatem w przypadku wariantu 2.10 (2.9), na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. zwrotowi podlega płatność przyznana do działek rolnych, na których w roku następnym stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów (granica błędu do 5% wymaganej obsady), tj. 100% przyznanej płatności za rok 2011 i 2012.

Natomiast w przypadku wariantu 2.4, zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku niezachowania powierzchni trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie stosuje się zmniejszenie 20% płatności wypłaconych w latach wcześniejszych.

Dodatkowo, w myśl § 44 rozporządzenia rolnośrodowiskowego:

"1. Jeżeli na podstawie art. 28b ustawy o ARiMR nie zastosowano zmniejszenia lub wykluczenia, o którym mowa w art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009, kierownik biura powiatowego Agencji (...) podejmuje działania, o których mowa w art. 23 ust. 2 akapit drugi tego rozporządzenia.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, w decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej:

1) podaje się informację o:

a) niezastosowaniu zmniejszenia lub wykluczenia,

b) objęciu stwierdzonej niezgodności działaniami, o których mowa w art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, podejmowanymi przez kierownika biura powiatowego Agencji, w roku następującym po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

2) nakazuje się realizację w wyznaczonym terminie określonych działań mających na celu usunięcie stwierdzonych niezgodności.".

Wobec stwierdzenia w roku następnym, że Producent nie wykonał wskazanych działań naprawczych, to kwota [...] zł stanowiąca 1% przyznanej płatności za 2012 r., która nie została potrącona z płatności w ww. decyzji z dnia [...] r., gdyż nie przekraczała równowartości [...] euro, wymagana jest obecnie do zwrotu.

4.6. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy uznał, że na podstawie wyników z kontroli na miejscu przeprowadzonych 19.09.2013 r. i 28.11.2013 r. w gospodarstwie Producenta, jest on zobowiązany do zwrotu:

1) za rok 2011:

a) w wariancie 2.2 płatność przyznana do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł x 20% potrącenia za zmniejszenie areału TUZ w gospodarstwie w 2013 r., zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego = [...] zł;

b) w wariancie 2.4 płatność przyznana do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł, stawka płatności [...] zł/ha:

- zmniejszenie areału TUZ w 2013 r. o [...] ha x [...] zł/ha = [...] zł

- wykluczenie działki rolnej G o obszarze [...] ha za jej niewykoszenie w 2013 r. x [...] zł/ha = [...] zł

- potrącenie 20 % za zmniejszenie areału TUZ w 2013 r., zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z płatności obliczonej z powierzchni [...] ha [...] x [..] zł/ha = [...] zł x 20% = [...] zł, razem do zwrotu za wariant 2.4 : [...];

c) w wariancie 2.10 płatność przyznana do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł ze względu na niespełnienie w 2013 r. wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.

Łącznie za rok 2011: [...] zł.

2) za rok 2012:

a) w wariancie 2.2 płatność przyznana do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł x 20% potrącenia za zmniejszenie areału TUZ w gospodarstwie w 2013 r., zgodnie z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego = [...] zł;

b) w wariancie 2.10 płatność przyznana do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł ze względu na niespełnienie w 2013 r. wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r.;

c) 1% sankcji za niewykonanie działań naprawczych wskazanych w decyzji nr [...] z dnia [...] r. w wysokości [...] zł.

Łącznie za rok 2012: [...] zł.

Razem kwota do zwrotu za lata 2011-2012 = [...] zł.

Doręczenie Stronie decyzji skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty wskazanej w tej decyzji w terminie 60 dni od daty jej doręczenia. W razie niedotrzymania tego terminu, od dnia następującego do dnia zwrotu nienależnie pobranej płatności, od kwoty tej nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

4.7. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 11.12.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1220/14) potwierdził, że Skarżący nie zgłosił organowi w odpowiednim terminie wraz z dowodami, faktów wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności.

Zatem choć w gospodarstwie Producenta wystąpiły okoliczności nadzwyczajne jak zniszczenie drzewek owocowych przez dzikie zwierzęta czy też pojawienie się storczyka, który jako roślina ochronna wymaga dopasowania zabiegów agrotechnicznych do etapu wzrostu i rozwoju, to jednak – w ocenie organu odwoławczego - nie można je uznać jako siłę wyższą/nadzwyczajne okoliczności w myśl § 45 ust. 7a i 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ze względu na uchybienie art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006". W myśl tego przepisu, w przypadku wystąpienia jednej z kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, nie będzie wymagany częściowy lub pełny zwrot pomocy otrzymanej przez beneficjenta jeśli producent rolny złoży taką informację do organu w ciągu 10 dni od dnia ustania tych okoliczności oraz dołączy dowody na potwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji. Producent nie przedstawił jednak takich dowodów w wyznaczonym ustawowym terminie - dostarczył je dopiero w terminie późniejszym, w postępowaniu odwoławczym.

Zdaniem organu, nie ma więc możliwości zwolnienia Producenta z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata 2011-2012. Skarżący nie dotrzymał bowiem wymogów dotyczących uprawy drzewek owocowych oraz zmniejszył powierzchnię TUZ w gospodarstwie, a także nie wykonał działań naprawczych w wariancie 2.4 objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w okresie jego trwania.

4.8. Dokonując oceny, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 r. i w kolejnych latach – organ wskazał, że w myśl tego przepisu, obowiązek zwrotu płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie ww. przepisu. Płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011 i 2012 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek Strony, nie wynikały one z błędu organu. Dopiero bowiem w 2013 r. podczas kontroli w gospodarstwie Producenta wyszły na jaw ww. nieprawidłowości nakazujące orzeczenie o zwrocie płatności.

4.9. Nie powstała też możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, bowiem kwota zwrotu jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro.

5.1. W skardze do sądu decyzji organu odwoławczego Producent zarzucił:

1) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006 r., str. 15, ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) - poprzez uznanie przez organy ARiMR, że mimo wystąpienia przypadku działania siły wyższej nie został dochowany 10-dniowy termin od ustania tych okoliczności wraz z niezbędnymi dowodami, gdy w rzeczywistości termin ten zostanie zachowany,

2) przepisu art. 21 ust. 2 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich w związku z art, 7, 8, 9, 11 K.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania z naruszeniem wymogów zobowiązujących organ do stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podnosząc takie Skarżący zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

5.2. W uzasadnieniu skargi Skarżący - cytując fragment zaskarżonej decyzji dotyczący nieuwzględnienia okoliczności nadzwyczajnych (zniszczenie drzewek owocowych przez dzikie zwierzęta, pojawienie się storczyka) – stwierdził, że organ nie uwzględnił faktu, że Skarżący w terminie 10 dni od ustania okoliczności, tj. w dniu 28.08.2013 r. poinformował o tym kierownika biura powiatowego ARIMR. Dokumenty potwierdzające zgłoszenie związane z działaniem dzikich zwierząt zostały dostarczone dopiero z momentem ich wygenerowania przez koło łowieckie. Niezwłocznie po zatwierdzeniu przez prezesa koła protokołu i porozumienia, Skarżący przekazał je do organu ARiMR. Również w terminie 10-dniowym została skierowana do organu informacja o niewykoszeniu [...] ha powierzchni z obsadą storczyka. Skarżący nie miał możliwości sporządzenia dodatkowej dokumentacji, ponieważ termin wegetacyjny storczyków uniemożliwił przygotowanie opinii botanika - co jednak nie wpłynęło negatywnie na zachowanie terminów zgłoszenia nadzwyczajnych okoliczności.

Ponadto Skarżący zauważył, że jeśli w ocenie organów ARiMR zgłoszenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności obarczone było brakiem dokumentacji potwierdzającej zdarzenie, to organ powinien wezwać go do uzupełnienia braków formalnych informacji, czego jednak żaden z organów nie uczynił.

6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

7.1. Na wstępie wskazać należy, że na podstawie kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie Skarżącego w dniach 19.09.2013 r. i 28.11.2013 r. stwierdzone zostały nieprawidłowości w zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej uprawach rolnych, przytoczone powyżej (m.in. zmniejszona została powierzchnia trwałych użytków zielonych o [...] ha, niewykoszona została część łąki w wariancie 2.4, uprawa drzewek jabłoni prowadzona była niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, nie została zachowana należyta dbałość o stan fitosanitarny roślin i ochrona gleby, materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań i nie była utrzymana minimalna obsada drzewek).

7.2. Na podstawie takich ustaleń organ I instancji w decyzji z dnia [...] r. przyznał skarżącemu Producentowi płatność rolnośrodowiskową za rok 2013 w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z dnia [...] r., który rozpatrywał sprawę na skutek odwołania wniesionego przez Producenta. Jego skarga do sądu na decyzję organu II instancji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11.12.2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1220/14. Sądowi rozpoznającemu przedmiotową sprawę wiadomym jest z urzędu, że skarga kasacyjna Producenta od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.09.2016 r., sygn. akt II GSK 641/15.

7.3. W związku z tym zauważyć należy, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a.: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.". Zgodnie natomiast z art. 171 tejże ustawy: "Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.".

7.4. Niewątpliwie zatem, skoro w sprawie dotyczącej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 prawomocnie przyznano Skarżącemu płatność obniżoną z powodu ustalonych nieprawidłowości w uprawach, to takie ustalenia faktyczne musiały zostać przyjęte za podstawę rozstrzygania także w przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu płatności za lata 2011 i 2012 i to zarówno przez organy ARiMR, a także przez Sąd. Ustalenia te nie mogły więc zostać w tej sprawie skutecznie podważane przez Skarżącego.

Zauważyć przy tym należy również, że także w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012 na skutek stwierdzonych nieprawidłowości przyznana została Skarżącemu płatność w pomniejszonej wysokości, z uwzględnieniem m.in. ustalonych w protokole z oszacowania szkód w sadzie z 24.05.2012 r. ujemnych skutków przezimowania na areale [...] ha oraz niewykoszenia łąk w ustawowym terminie. Z tego drugiego powodu organ ustalił też sankcję w kwocie [...] zł (tj. poniżej [...] euro), stanowiącą 1% naliczonej płatności rolnośrodowiskowej oraz poinformował też Producenta, że w przypadku niezastosowania działań naprawczych mających na celu usunięcie stwierdzonych niezgodności do dnia 31.10.2013 r., kwota tej obniżki będzie wymagana do zwrotu. Ustalenia takie zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji w decyzji z [...] r. a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 10.09.2014 r., sygn. akt I SA/Sz 98/14 oddalił skargę Producenta. Wyrok ten stał się prawomocny, zatem także i w zakresie nieprawidłowości dotyczących roku 2012, w tym ustalenia ww. sankcji, są wiążące dla organów ARiMR i dla Sądu.

7.5. Mając zatem na względzie te wstępne uwagi stwierdzić należy, że zaistniały przesłanki do wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie zwrotu płatności wypłaconych skarżącemu Producentowi za lata 2011 i 2012. Zasadnie bowiem organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że zarówno przepisy unijne jak i krajowe przewidują możliwość zwrotu płatności pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, a w istocie ustalają obowiązek zwrotu.

Obowiązek taki ustanowiono przede wszystkim w art. 5 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, który stanowi, że: "W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.".

Równocześnie należy podkreślić, że w myśl art. 18 ust. 1 tego rozporządzenia Komisji (UE) – pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia: a) odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.

W zdaniu drugim tego ustępu ustanowiono ważną zasadę, iż: "W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.".

Ww. przepisy rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 nie mają znaczenia w sprawie.

7.6. Przytoczone przepisy unijne dotyczące zwrotu nienależnych płatności zostały uszczegółowione w przepisach krajowych.

Zgodnie z art. 28 ust. 1–2 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich:

"1. Pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych (...).

2. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: 1) wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; (pominięto dalsze punkty).".

Stosownie natomiast do § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu (ust. 1). Płatność taka podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik:

1) nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu (...), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, objętych danym wariantem,

2) zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem; (ust. 2).

Dla wariantów 2.10 i 2.9, których zobowiązanie zostało podjęte wcześniej niż w 2013 r. oraz w przypadku niewykonania działań naprawczych stosowany jest natomiast § 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., który określa podobne przesłanki zwrotu nienależnej płatności rolnośrodowiskowej (przytoczone powyżej).

7.7. Biorąc pod uwagę taki stan prawny należało uznać, że wobec stwierdzonych w gospodarstwie Skarżącego w roku 2013 nieprawidłowości, a we wskazanym wyżej zakresie także w 2012 r., prawomocnie potwierdzonych wyrokami sądów, zaistniały przesłanki faktyczne i prawne do orzekania o zwrocie wypłaconych nienależnie płatności za lata 2011 i 2012.

7.8. Organy obu instancji badały również, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności nakazujące odstąpienie od odzyskania wypłaconych za te lata płatności. Obowiązek takiego badania wynika bowiem z art. 47 wskazanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 1974/2006 (wskazywanego również w skardze). Artykuł ten stanowi, że:

"1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.".

7.9. Zasadnie w tym zakresie organ odwoławczy powołał się na ww. prawomocny wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11.12.2014 r. (sygn. akt I SA/Sz 1220/14), w którym stwierdzono, że Producent fakt niewykoszenia części działki rolnej G tłumaczył wystąpieniem rośliny chronionej – storczyka, jednak "Sąd zgodził się z organem, że okoliczność taka winna być zgłoszona Agencji niezwłocznie po jej wykryciu, gdyż miała ona wpływ na przyznanie płatności. (...). Tego Skarżący nie uczynił, na powyższy fakt powołał się dopiero w postępowaniu odwoławczym". Również co do okoliczności wystąpienia szkód łowieckich w uprawach sadu w 2013 r. Sąd zauważył, że "strona winna przedłożyć dowody" potwierdzające wystąpienie takich okoliczności, "czego w tym postępowaniu rolnik nie uczynił".

7.10. Stwierdzić więc należy, że wprawdzie Producent w piśmie z 26.08.2013 r. zgłosił organowi ARiMR fakt wystąpienia szkód łowieckich w sadzie (wpływ pisma 29.08.2013 r.), to nie przedstawił żadnych dowodów na jej wystąpienie. Dopiero do odwołania z dnia [...] r. od decyzji z dnia [...] r. w niniejszej sprawie (a więc po upływie kilkunastu miesięcy) Producent dołączył wskazane wyżej dowody mające potwierdzić wystąpienie szkód łowieckich.

Załączników takich nie dołączył też do pierwszego odwołania z [...] r.

7.11. Wprawdzie organ I instancji z urzędu w piśmie z 18.03.2014 r. wystąpił do wskazanego koła łowieckiego o informację na temat szkód łowieckich w gospodarstwie Skarżącego w latach 2012 i 2013 i koło w piśmie z 25.03.2014 r. wyjaśniło, że w związku z otrzymaniem pisma Producenta z 26.08.2013 r. o wystąpieniu szkód łowieckich, w dniu 04.09.2013 r. dokonano oględzin uprawy i sporządzono protokół oględzin nr [...], a na poczet pomierzonych strat w uprawie koło "zrefundowało dnia 09.10.2013 r. koszty związane z zakupem sitaki do ogrodzenia przedmiotowej uprawy".

Zauważyć jednak należy, że w załączonym do ww. odwołania protokole oględzin nr [...] z dnia 04.09.2013 r. (podpisanym przez Producenta) stwierdzono straty na całym zgłoszonym do płatności areale sadu ([...] ha) a procent zniszczenia uprawy określono na 70% - jednak na takie szkody Skarżący nie wskazywał inspektorom przeprowadzającym (z udziałem Producenta) kontrolę w dniu 19.09.2013 r. i podpisał bez uwag protokół kontroli. Ponadto w porozumieniu z dnia 26.10.2013 r. podpisanym przez Producenta z kołem łowieckim stwierdzono, że z uwagi na trudną sytuację materialną koła wypłata odszkodowania "nastąpi w ratach i stanowić będzie" refundację kosztów ogrodzenia plantacji i uzupełnienia nasadzeń – co jest niespójne z ww. pismem koła łowieckiego z 25.03.2014 r., w którym stwierdzono "zrefundowanie" tych kosztów w dniu 09.10.2013 r. Te niespójności i niejasności podważają więc wiarygodność przedłożonych przez Skarżącego dowodów. Niezrozumiały przy tym byłby fakt tak długotrwałego nieprzedkładania organowi posiadanego już od 04.09.2013 r. (jak wynika z jego treści) dowodu, mimo obowiązku wynikającego z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1974/2006 i art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.

7.12. Zasadnie więc w zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że powoływanych przez Skarżącego okoliczności nie można też uznać za siłę wyższą/nadzwyczajne okoliczności w myśl § 45 ust. 7a i 8 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, również ze względu na uchybienie art. 47 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Wskazane przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego stanowią, że: "Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest: (...),

7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;

8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.".

Zauważyć przy tym należy, że ww. pkt 7a wszedł w życie dopiero 15.03.2014 r.

7.13. Dokonując następnie oceny, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnej płatności na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należy wskazać, iż przepis ten stanowi że: "3. Obowiązek zwrotu [nienależnej płatności], o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na zastosowanie tego przepisu, bowiem płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011 i 2012 zostały prawidłowo wypłacone na wniosek Producenta, przy czym za rok 2012 kwestionował on fakt pomniejszenia płatności. Dokonanie tych płatności nie wynikało zatem z błędu organu. Okoliczności uzasadniające ten zwrot wykryto bowiem dopiero w 2013 r. podczas kontroli w gospodarstwie Producenta, gdy ustalono, że nie dotrzymał on wymogu utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych w zgłoszonym do programu rolnośrodowiskowego sadzie, a także warunku utrzymania wielkości areału trwałych użytków zielonych i nie wykonał działań naprawczych w wariancie 2.4 wskazanych w decyzji z dnia 20.08.2013 r. – dotyczących roku 2012.

7.14. Nie zaistniała też w sprawie możliwość odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w myśl którego, organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota zwrotu nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro.

7.15. Prawidłowo więc w zaskarżonej decyzji uznano, że kwota płatności rolnośrodowiskowej w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, którą Skarżący obowiązany jest zwrócić, powiększoną o odsetki. Jednocześnie nie zaistniały negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w ust. 3 tego artykułu.

7.16. Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego (w tym zarzucanych w skardze), Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.