Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2982/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 3 listopada 2022 r., nr DO-II.7610.22.2019.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego oddala sprzeciw.


UZASADNIENIE

Decyzją z 3 listopada 2022 r., nr DO-II.7610.22.2019.Jl Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. w [...] (której następcą prawnym jest [...] S.A. w [...]) od decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r., nr 97/94 odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. w Warszawie (następcę prawnego [...] w [...]) prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], gm. [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 137,2900 ha wraz z nabyciem prawa własności znajdujących się na nim budynków, uchylił decyzję Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Warszawski, działając na podstawie art. 2 ust. 1 - 3 i 9 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464 ze zm.), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.) decyzją z 21 lutego 1994 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. w [...] prawa użytkowania wieczystego wyżej wskazanego gruntu wraz z nabyciem prawa własności znajdujących się na nim budynków.

[...] S.A. w [...] pismem z 29 marca 1994 r. złożyła odwołanie od decyzji Wojewody podnosząc, że przedsiębiorstwo państwowe [...] sprawowało 5 grudnia 1990 r. zarząd nad przedmiotową nieruchomością. Następnie [...] S.A., pismem z 21 grudnia 1994 r., wycofała odwołanie z 29 marca 1994 r. oraz jednocześnie wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Wojewoda Warszawski, działając na podstawie art. 155 kpa, decyzją z 12 grudnia 1995 r., nr 711/95 uchylił w całości decyzję z 21 lutego 1994 r. i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] S.A. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], gm. [...], obręb [...], oznaczonego jako działki nr [...], nr [...], nr [...] (stanowiące dawniej działkę nr [...]), o pow. 137,2900 ha wraz z nabyciem prawa własności znajdujących się na nim budynków.

Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, działając z urzędu, decyzją z 8 października 2002 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z 12 grudnia 1995 r. Po rozpatrzeniu wniosków [...] S.A. w [...] oraz Starosty [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z 11 marca 2003 r., nr ORZ.5.2/812-WP-393/02, uchylił decyzję z 8 października 2002 r. w części dotyczącej działki nr [...] oraz działek nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...]) i w tej części stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa Wojewody Warszawskiego z 12 grudnia 1995 r. została wydana z naruszeniem prawa, przy czym nie jest możliwe stwierdzenie nieważności tej decyzji w powyższym zakresie z uwagi na nieodwracalne skutki prawne oraz utrzymał w mocy decyzję z 8 października 2002 r. w części dotyczącej działki nr [...] i działek nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...]).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 843/16 oddalił skargę [...] S.A. w Warszawie na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 11 marca 2003 r.

Pismem z 14 grudnia 2016 r. [...] S.A. w [...] złożyła do Ministra Infrastruktury i Budownictwa oświadczenie o cofnięciu oświadczenia o cofnięciu odwołania z 29 marca 1994 r. od decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. wskazując, że przedmiotowe odwołanie nigdy nie zostało przekazane organowi II instancji, a także nie została wydana decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze, a zatem postępowanie w niniejszej sprawie pozostaje w toku.

Wyrokiem z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3405/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki [...] S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 843/16.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. w [...] (której następcą prawnym jest [...] S.A. w [...]) oraz zbadaniu akt sprawy

Minister Rozwoju i Technologii wskazał, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 843/16 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3405/18. Powyższe wyroki zapadły w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 12 grudnia 1995 r., który działając na podstawie art. 155 kpa zmienił ocenianą w niniejszym postępowaniu decyzję Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. W wyrokach tych sądy potwierdziły brak ostateczności decyzji z 21 lutego 1994 r. w związku z nierozpatrzonym odwołaniem.

Minister podał, że decyzja Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. została wydana, m.in. na podstawie art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 2 tej ustawy grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i odnosi się do stanu istniejącego 5 grudnia 1990 r. Uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.

Odnosząc się do kwestii legitymacji prawnej wnioskodawczyni Minister zauważył, że spółka [...] S.A. jest następcą prawnym spółki [...] S.A. w [...], o czym świadczy odpis pełny KRS nr [...], a zatem posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

Oceniając spełnienie pierwszej przesłanki wynikającej z art. 2 ustawy z 29 września 1990 r., tj. własności Skarbu Państwa bądź gminy (związku międzygminnego) do przedmiotowej nieruchomości Minister wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że Skarb Państwa nie posiada udokumentowanego prawa własności przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na datę 5 grudnia 1990 r.

Tymczasem spółka [...] S.A. w [...] w odwołaniu podniosła zarzut, że Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości 5 grudnia 1990 r., co zdaniem odwołującej się potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej obecnie dla działek nr [...], nr [...] i nr [...] (m.in. wydzielonych z działki nr [...]), gdzie własność działek wpisano na rzecz Skarbu Państwa, zaś jako podstawę nabycia wskazano dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 12 grudnia 1944 r. o przejściu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

W ocenie Ministra organ I instancji nie dokonał wyczerpującej analizy księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości celem ustalenia komu przysługiwało prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji jednoznacznie ustali czy nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowi własność Skarbu Państwa.

Następną kwestią, którą należało zbadać było ustalenie, czy przedmiotowy grunt znajdował się 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...] S.A. w [...].

Minister zauważył, że zarząd to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca 5 grudnia 1990 r. ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r., Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ustawy, tj. 1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.

Minister wskazując na powyższe przepisy uznał, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z 10 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA 1989/97; z 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98; z 2 Iutego2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05). Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów SN z 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09).

Organ odwoławczy podkreślił, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

Minister wskazał, że jak wynika z uzasadnienia decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. spółka [...] S.A. w [...] nie legitymowała się 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu, zaś dołączone do wniosku zaświadczenie lokalizacyjne z 21 maja 1952 r., nr [...] nie spełniało wymogów powołanego § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r.

Pismem z 25 stycznia 2019 r. [...] S.A. (następca prawny [...] S.A. w [...]) wskazała, że protokół zdawczo - odbiorczy z 25 lipca 1950 r., którym Nadleśnictwo Państwowe [...] przekazało Dyrekcji Okręgowej [...] w [...] tereny leśne o ogólnej pow. 112,3 ha oraz protokół zdawczo - odbiorczy przejęcia gruntów leśnych o pow. 31,07 ha według mapy z 1947 r. dowodzi istnienia prawa zarządu [...] S.A. do przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r.

Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 4 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 marca 1993 r. protokół przekazania nieruchomości, sporządzony pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. stanowi dokument potwierdzający prawo zarządu. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie konieczne jest ustalenie czy protokół zdawczo - odbiorczy z 25 lipca 1950 r. stanowi dowód zarządu spółki [...] S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz czy protokół ten dotyczy obszaru, co do którego wnioskodawca wystąpił o uwłaszczenie. Konieczne zatem jest sporządzenie stosownej opinii przez geodetę uprawnionego w celu ustalenia tych okoliczności.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności przemawiają za koniecznością uchylenia decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Minister wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ wojewódzki jest zobowiązany do określenia nowego przedmiotu postępowania uwłaszczeniowego, mając na uwadze, że ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 11 marca 2003 r. stwierdzono, że decyzja Wojewody Warszawskiego z 12 grudnia 1995 r. została wydana z naruszeniem prawa w części dotyczącej działki [...] oraz działek nr [...] i nr [...] oraz stwierdzono nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z 12 grudnia 1995 r. w części dotyczącej działki nr [...] i działek nr [...] i nr [...] (powstałych z podziału działki nr [...]).

Organ odwoławczy podniósł, że działka nr [...] o pow. 137,2900 ha, będąca przedmiotem decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. uległa licznym podziałom, zatem należy również określić aktualny stan prawny nowopowstałych nieruchomości oraz ustalić, które działki stanowią przedmiot postępowania uwłaszczeniowego mając na uwadze, że od wydania decyzji przez organ I instancji upłynęło 28 lat oraz wydane w sprawie decyzje w trybach nadzwyczajnych.

Ponadto organ wojewódzki uwzględnieni dokonaną przez organ naczelny ocenę przesłanek z art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. w celu ustalenia, czy dawna działka nr [...] w całości stanowiła własność Skarbu Państwa 5 grudnia 1990 r., czy zgromadzona w sprawie dokumentacja potwierdza prawo zarządu oraz czy uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Zasadna może okazać się analiza dokumentów wymienionych w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości powstałych z podziału działki nr [...].

Minister podniósł, że zakres postępowania wyjaśniającego, jakie należy przeprowadzić w niniejszej sprawie, wykracza poza kompetencje organu odwoławczego do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego (art. 136 kpa), a zatem zgodnie z art. 138 § 2 kpa, a w szczególności wyrażoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, konieczne jest przekazanie sprawy organowi wojewódzkiemu do ponownego rozpatrzenia w celu podjęcia działań zmierzających do wypełnienia dyspozycji określonej w art. 77 § 1 kpa.

Sprzeciw (nazwany skargą) od decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 3 listopada 2022 r. złożył Skarb Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Skarb Państwa zaskarżył decyzję w całości i wniósł o jej uchylenie. Decyzji zarzucono błędne rozpoznanie odwołania spółki [...] S.A. w [...], której następcą prawnym jest [...] S.A., w sytuacji, gdy odwołanie od decyzji Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. zostało cofnięte i postępowanie w sprawie odwołania powinno być umorzone. Niezależnie od powyższego zarzutu wniesiono o dokonanie przez Sąd kontroli postępowania odwoławczego w pełnym zakresie. Zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu sprzeciwu.

W odpowiedzi na sprzeciw (zatytułowanej odpowiedzią na skargę) organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że organ wadliwie pouczył skarżącego o przysługującym środku zaskarżenia - w postaci skargi. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa. Zważyć należy, że zgodnie z art. 64a ppsa od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Stosownie do art. 64c § 1 i § 2 ppsa sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem sprzeciwu.

Skarżący Skarb Państwa zastosował się do pouczenia wskazanego w decyzji i złożył skargę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, jednakże po upływie czternastodniowego terminu. Sąd uznał skargę za skutecznie wniesiony sprzeciw.

Stosownie do treści art. 112 kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 kpa powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017 r. str. 621). Zdaniem Sądu skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i postępowaniu sądowym. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zauważyć należy, że wprawdzie w art. 112 kpa ustawodawca nie wskazał sprzeciwu, jednak zgodnie art. 64b § 1 ppsa do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze. Wobec tego skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 kpa w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek Sądu rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1206/17).

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Podnieść należy, że zakres kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie wywołanej sprzeciwem od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa jest odmienny od zakresu kontroli w sprawach wywołanych skargą. Z przepisów art. 64b § 2 i 3, art. 64e, art. 151a § 1 ppsa wynika, że kontrola sądu w sprawie ze sprzeciwu ma charakter znacznie węższy, niż w przypadku wniesienia skargi. W postępowaniu sądowym wywołanym sprzeciwem bierze udział tylko wnoszący sprzeciw i organ. Stronami postępowania administracyjnego nie są uczestnicy postępowania, w szczególności wymienieni w art. 33 § 1 ppsa (art. 64b § 3 ppsa).

Wobec tego, że postępowanie sądowe wywołane sprzeciwem dotyczy tylko kontroli zasadności zastosowania przez organ odwoławczy przesłanek z art. 138 § 2 kpa w

postępowaniu tym nie ma zastosowania art. 145 i art. 145a ppsa. Art. 64e ppsa wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 kpa.

Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Zauważyć należy, że decyzja na podstawie art. 138 § 2 kpa może być wydana w sytuacji, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, skutkiem czego nie zostały w nim poczynione ustalenia wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy na podstawie norm prawa materialnego, a zakres postępowania, jakie powinno jeszcze zostać przeprowadzone przekracza granice postępowania uzupełniającego, które może przeprowadzić organ odwoławczy, stosownie do art. 136 kpa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Jak słusznie zauważył Minister w przedmiotowej sprawie zostały wydane dwa wyroki

Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 3405/18 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 843/16. Sądy obydwu instancji wskazały, że decyzja Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. nie ma waloru ostateczności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że cofnięcie odwołania nie powoduje zakończenia postępowania i nabycia przez decyzję organu I instancji waloru ostateczności. Organ odwoławczy miał obowiązek zbadania na podstawie art. 137 kpa dopuszczalności cofnięcia odwołania i w przypadku braku podstaw do jego nieuwzględnienia zakończyć postępowanie wydając decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Dopiero bowiem wydanie takiego formalnego rozstrzygnięcia skutkuje, że decyzja staje się ostateczna. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Nie została bowiem wydana decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze. Natomiast pismem z 14 grudnia 2016 r. [...] S.A. w [...] złożyła oświadczenie cofające oświadczenie o cofnięciu odwołania. Z wyżej wskazanych przyczyn nie sposób przyjąć, że decyzja Wojewody Warszawskiego z 21 lutego 1994 r. stała się ostateczna. Nie można też z powyższych przyczyn podzielić stanowiska skargi, że postępowanie odwoławcze powinno być umorzone.

Wskazać należy, że decyzja organu I instancji została wydana w 1994 r. Po jej wydaniu doszło do szeregu zmian na gruncie i podziału nieruchomości. Wprawdzie uwłaszczenie następuje według stanu prawnego na 5 grudnia 1990 r. jednakże istotne jest określenie przedmiotu uwłaszczenia ze wskazaniem aktualnych oznaczeń nieruchomości. Wobec tego konieczne jest określenie, które działki z dawnej działki nr [...] stanowią przedmiot postępowania uwłaszczeniowego i które podlegały przepisowi art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. Jest to tym bardziej istotne, że w piśmie z 25 stycznia 2019 r. spółka [...] S.A. wniosła o stwierdzenie nabycia przez jej poprzednika prawnego prawa użytkowania wieczystego jedynie do działek nr [...], nr [...] i nr [...], które zostały wydzielone z działki nr [...] oraz nabycie prawa własności budynków i urządzeń. Konieczne jest też ustalenie, czy nieruchomość stanowiła 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz czy zebrane w sprawie dowody potwierdzają prawo zarządu. [...] S.A do pisma z 25 stycznia 2019 r. przedłożyła protokół zdawczo - odbiorczy z 25 lipca 1950 r. na wykazanie prawa zarządu. Konieczne jest więc dokonanie oceny tego dowodu, a także zbadanie, czy ewentualne uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich.

Należy podzielić stanowisko Ministra, że zakres postępowania wyjaśniającego, jakie należy przeprowadzić wykracza poza kompetencje organu odwoławczego do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego na podstawie art. 136 kpa oraz wyrażoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Prawidłowo więc organ zastosował przepis art. 138 § 2 kpa.

Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, z mocy art. 151a § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.