Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1259/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...],[...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311) Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Spółka [...] wniosła odwołanie. W uzasadnieniu wyjaśniła, że organ I instancji w toku postępowania naruszył art. 7, art. 8, art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ponadto w ocenie skarżącego Wojewoda naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu odwołującej się Spółki.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" i wyjaśnił, że na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], Gmina [...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła z mocy prawa prawo własności nieruchomości położonej w [...],[...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...]. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby przywołana decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym skutki prawne w postaci potwierdzenia nabycia prawa własności przedmiotowego gruntu przez Gminę [...] wiążą organ orzekający w sprawie uwłaszczeniowej. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność jednostki samorządu terytorialnego, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, w której dziale drugim jako właściciel działki nr [...] ujawniona jest Gmina [...], na podstawie powołanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.

Skoro przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Minister Inwestycji i Rozwoju obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. Organ II instancji zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r.

Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Spółka [...]. W uzasadnieniu skargi zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

I - przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli:

- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona,

- art. 7, art. 8, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom znajdującym się w aktach sprawy,

II - naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, czyli:

- art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. z 1991 r. Dz. U. Nr 30, poz. 127 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie tej ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa,

- art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) w związku z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. z 2002 r. Dz. U. Nr 112, poz. 981 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że z powołanych przepisów prawa wynika, że przedsiębiorstwo państwowe [...] gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie [...] stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji [...] w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "[...]" oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe [...] w toku jego dalszej działalności,

- art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...] oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z jego treścią grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.

Zgodnie z treścią art. 34a tej ustawy grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Pamiętać jednak należy, że przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720).

Jak wynika z akt sprawy, sporna działka nr [...] na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. z dniem 27 maja 1990 r. została z mocy prawa skomunalizowana na rzecz Gminy [...]. Nie jest kwestionowany przy tym fakt, że decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że decyzja komunalizacyjna, wydawana na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, posiada charakter deklaratoryjny i stanowi potwierdzenie dokonanych ex lege zmian odnośnie prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, które dokonały się ze skutkiem na dzień 27 maja 1990 r. Oznacza to, że objęta kontrolowaną decyzją działka w wymaganej ustawą dacie 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła już własności Skarbu Państwa zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r., co prawidłowo ustaliły organy obu instancji. W tej sytuacji nie zostały spełnione ustawowe przesłanki zawarte w art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" warunkujące prawną możliwość skorzystania z zawartej w tym przepisie regulacji prawnej.

Negatywna zatem decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zasadnie organ II instancji przyjął w tej sytuacji, że kwestia pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. w realiach niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia, skoro sporna działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r. Bezprzedmiotowe są zatem zarzuty skargi wskazujące na prawo zarządu [...] w stosunku do spornego gruntu. Zarzuty te nie są bowiem związane z istotą sprawy ani gdy chodzi o jej stan prawny, ani gdy chodzi o stan faktyczny. Kwestia prawa zarządu czy też jego dowodzenia jest całkowicie poza przedmiotem kontrolowanego postępowania.

Zwrócić należy uwagę, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1417/11 dotyczącym zakresu zastosowania przepisów art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] Sąd ten jednoznacznie uznał, że "Przepisy art. 34 i 34a ustawy z 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] nie dotyczą gruntów, których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa - art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, lecz gruntów o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy". Oznacza to, że uwłaszczenie, dokonywane w oparciu o przepisy ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", może dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego, na dzień wejścia w życie tej ustawy, tj. na dzień 27 października 2000 r., własność ogólnonarodową (państwową). W rozpatrywanej zaś sprawie w tej dacie niewątpliwie sporna nieruchomość została z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. skomunalizowana na rzecz Gminy [...], czyli stanowiła mienie samorządu gminnego.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak tytułu prawnego [...] uzasadniał komunalizację ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Faktyczne władanie nieruchomością przez [...] nie wyłączało bowiem ustawowej przesłanki wymienionej w tym przepisie, tj. że mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej. Faktyczne władanie mieniem przez inny podmiot nie stanowi zatem negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie przepisu ustawy komunalizacyjnej następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1348/08).

Podkreślić także należy, że data 27 października 2000 r., w której posiadanie nieruchomości stanowi zgodnie z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" przesłankę nabycia użytkowania wieczystego, określona została przez ustawodawcę jako data późniejsza w stosunku do daty 27 maja 1990 r., czyli daty wywołującej oznaczone ustawowo skutki prawne w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym ustawę o pracownikach samorządowych. Oznacza to, że nabycie użytkowania wieczystego przez [...] na podstawie powołanej ustawy komercjalizacyjnej nie powodowało, że w dacie 27 maja 1990 r. grunty nabywane nie należały do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2019 r. sygn. akt 677/16). Sąd orzekający podziela także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2860/12, zgodnie z którym nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że aby [...] mogła na podstawie omawianych przepisów uzyskać prawo wieczystego użytkowania, grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie.

Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju oraz poprzedzającą ją decyzją Wojewody [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym i przepisów powołanych w skardze. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadził do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.