Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1368/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a,
journal: Dz.U. 2013 poz 872
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej  wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie  dochodzenia do uznania

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi F.F. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) maja 2017 r. nr (...) w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania grup producentów rolnych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] marca 2014 r. grupa producentów owoców i warzyw F. Sp. z o. o. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej grupie producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. (II półrocze 2 roku realizacji planu dochodzenia do uznania za grupę producentów). Grupa wnioskowała o pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania, za wskazany okres czasu w wysokości 9 765 259,12 zł.

Po uzupełnieniu braków formalnych wniosku oraz przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego poczynionych przez Stronę wydatków związanych z budową i wyposażeniem budynku sortowni owoców, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wydał [...] września 2014 r., na podstawie art. 117 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r.), art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a i lit. b ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. 2011 nr 145 poz. 868 ze zm.; dalej: "ustawa o organizacji rynków") i art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tj. Dz. U. 2016 poz. 23z późn. zm.), decyzję nr [...], którą:

- przyznał pomoc finansową na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej w wysokości 164 338 zł. za II półrocze 2013 r. realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi 55 476,40 zł.;

- przyznał pomoc finansową na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 3 541 502,60 zł. za II półrocze 2013 r. realizacji planu dochodzenia do uznania, z czego pomoc ze środków UE wynosi 1 677 7750,04 zł.;

- odmówił pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 548 741,57 zł.;

- dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 548 741,57 zł.;

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że dokonana przez biegłego ocena kosztorysu powykonawczego przedstawionego przez Stronę wskazuje na zawyżenie kosztów budowy budynku sortowniczego oraz placu manewrowego o kwotę 1 272 107,45 zł. netto. Dodatkowo w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono niezgodności w realizacji budynku w porównaniu do planowanej, przejawiające się m. in. w mniejszej ilości drzwi i okien, mniejszej niż zakładana ilości opraw oświetleniowych, montaż bramy wjazdowej nieujętej w kosztorysie orz dodatkowa komora spedycyjna, nie ujęta w planie dochodzenia.

W wyniku powyższego Dyrektor odmówił przyznania pomocy finansowej w kwocie 1 155 124,45 zł., co doprowadziło do przyjęcia niższej wysokości kosztów budowy, a tym samym obniżenia wysokości środków przyznanych z tytułu wsparcia Grupy.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji – w części odmawiającej przyznania pomocy - do Prezesa ARiMR .

Grupa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie oraz przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 4 803 324,34 zł.

Prezes ARiMR decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w zaskarżonej części decyzję w zakresie dotyczącym odmowy przyznania pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania i przyznał w zaskarżonej części pomoc na część kwalifikowanych kosztów inwestycji za II półrocze 2013 r. ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 618 961,80 zł. (w tym pomoc ze środków UE wynosi 293 226,72 zł.), a także odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 239 260,97 zł. i dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym PDU w wysokości 239 260,97 zł.

Od decyzji Prezesa Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w zaskarżonej w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260, 97 zł. oraz dotyczącej dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w takiej samej kwocie.

W wyniku rozpoznania skargi wyrokiem z 30 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3575/15 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł. oraz dotyczącej dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w takiej samej kwocie.

W uzasadnieniu wyroku WSA podzielił częściowo zarzuty skargi. Uznał, że zgodnie z przywołanym przez Skarżącą § 2 pkt 4 i 6 rozporządzenia z 16 grudnia 2008 r. plan dochodzenia do uznania zawiera obowiązek wskazania między innymi przedsięwzięć inwestycyjnych( inwestycji) realizowanych w poszczególnych latach oraz wysokość planowanych wydatków na realizację działań, o których mowa w pkt 4.

Wstępnie uznana grupa po realizacji inwestycji otrzyma pomoc finansową jeśli spełni warunki określone w § 1 rozporządzenia. Inwestycje lub jej etap muszą być przede wszystkim ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za dany okres rozliczeniowy oraz muszą być zrealizowane.

Potwierdzeniem spełniania warunków otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w § 1 rozporządzenia jest między innymi złożenie faktur albo dokumentu o równoważnej wartości dowodowej, potwierdzających wysokość poniesionych kosztów. Dla inwestycji budowlanej, która jest przedmiotem postępowania i sporu w niniejszej sprawie, konieczne jest złożenie między innymi aktualnego kosztorysu sporządzonego z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji z jej potwierdzeniem przez osoby uprawnione do tego.

Zatwierdzony plan dochodzenia do uznania, co prawda zawiera wysokość planowanych wydatków na realizację danej inwestycji, ale należy rozumieć go jedynie jako limit wydatków, które nie mogą zostać przekroczone. Nie oznacza to w żadnym stopniu ilości wydatków, które faktycznie zostały poniesione przez Grupę. Tym bardziej w ocenie Sądu nie może to oznaczać, że kosztorys powykonawczy, do którego złożenia jest zobowiązana Grupa ma tylko potwierdzać spełnienie warunków przyznania pomocy oraz potwierdzać, że budynek został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i jest zatwierdzony przez inspektora nadzoru lub kierownika budowy.

Sąd uznał, że przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia należy odczytywać łącznie z § 2 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 lit. a - d) tego rozporządzenia. Decyzje o zatwierdzeniu planu dochodzenia do uznania i o przyznaniu pomocy finansowej w tym znaczeniu są powiązane, że pomoc jest przyznawana do inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania oraz wysokość wydatków tam ustalona nie może zostać przekroczona.

Nie oznacza to jednak, że organ wydając decyzję o przyznaniu pomocy nie ma podstaw do badania merytorycznego złożonego kosztorysu powykonawczego ponieważ limit wydatków został już wcześniej ustalony w decyzji o zatwierdzeniu planu dochodzenia. W ocenie Sądu przepis § 2 ust.1 pkt 4 a rozporządzenia jasno wskazuje, że winien być złożony aktualny kosztorys sporządzony z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji.

Sąd wskazał również, że organ może dokonywać oceny przy wykorzystaniu informacji dotyczących kosztów i cen, między innymi w oparciu o katalogi norm i normatywów np. KNR, KNNR, KNZ, KNRW, NNRNKB) oraz w oparciu o bazy cen katalogowych (np. BISTYP-CONSULTING, SEKOCENBUD, INTERCENBUD, ORGBUD itp.).

Sąd stwierdził ponadto, że organ odwoławczy nie przeprowadził prawidłowego dowodu celem wyjaśnienia kwestii prawidłowości sporządzenia kosztorysu powykonawczego w spornych pozycjach. Podkreślił również, że Spółka przeprowadzając proces ofertowy i przedkładając uwzględniający je kosztorys sporządzony przez podmiot fachowy, zrealizowała obowiązek przedstawienia dowodów uzasadniających jej stanowisko w kwestii kosztów kwalifikowanych. Wskazał, że organ administracji powinien wnikliwie ustosunkować się do całokształtu materiału zawartego w aktach sprawy ponieważ odwołanie się wyłącznie do danych z katalogu, należało ocenić jako niewystarczające. Katalog bazy cen katalogowych, istotnie jest jednym z dowodów ale nie wystarczającym do weryfikacji cen, określonych jako rynkowe.

W tym stanie rzeczy Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę powinien przede wszystkim odnieść się zarzutów odwołania i do ustaleń organu I instancji opartych na opinii biegłego. Jeżeli w związku z zarzutami, wyjaśnieniami i dokumentami Skarżącej składanymi na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji ustaleń organu I instancji nie podzieli - a jednocześnie nadal będzie kwestionował prawidłowość sporządzenia kosztorysu powykonawczego przez Stronę - Prezes powinien na podstawie uzupełniającej opinii biegłego kosztorysanta dokonać oceny prawidłowości sporządzenia kosztorysu powykonawczego w spornych pozycjach a następnie na podstawie uzupełnionego materiału dowodowego wydać rozstrzygniecie w sprawie.

Po ponownym rozstrzygnięciu sprawy Prezes ARiMR decyzją z [...] maja 2017 r.nr [...]:

1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł. oraz dotyczącej dokonania obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł., oraz

2. odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 239 260,97 zł., oraz

3. dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w wysokości 239 260,97 zł.

Łączna kwota pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji, po uwzględnieniu kwoty odmowy w wysokości 239 260,97 zł oraz obniżenia w tej samej wysokości 239 260,97 zł, wynosi 4 324 802,40 zł za II półrocze 2013 r. realizacji planu dochodzenia do uznania.

Prezes wskazał, że biorąc pod uwagę treść wyroku WSA z 30 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3575/15, prowadził postępowanie odwoławcze w zakresie wynikającym z uchylenia przez Sąd jego decyzji z [...] czerwca 2015 r., będąc jednocześnie związany w sprawie oceną prawną dokonaną przez Sąd, zawartą w uzasadnieniu wyroku.

Następnie Prezes wskazał przepisy prawa, na podstawie których zobowiązany był rozstrzygać w sprawie, w tym m.in .rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz.U.2013r. poz.872 ze zm.) zwanego rozporządzeniem wykonawczym.

W szczególności wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynków pomoc finansowa, w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej, jest przyznawana wstępnie uznanym grupom producentów owoców i warzyw na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.

W myśl § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia wykonawczego: "Wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw, zwanej dalej "grupą", jest przyznawana pomoc finansowa na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji związanych ze zbiorem, przechowywaniem, magazynowaniem, przygotowaniem do sprzedaży owoców i warzyw, ujętych w grupie lub grupach produktów, dla których grupa została wstępnie uznana, jeżeli: inwestycja lub jej etap: zostały ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania na dany okres rozliczeniowy, (..,)".

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 4 lit. a rozporządzenia wykonawczego: potwierdzeniem spełniania przez grupę warunków przyznania pomocy finansowej, o której mowa w § 1 ust. 1, jest złożenie, w przypadku inwestycji lub jej etapu dotyczącego prac budowlanych, potwierdzonego przez inspektora nadzoru budowlanego aktualnego kosztorysu sporządzonego, z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji, z potwierdzonym przez kierownika budowy, a jeżeli jego ustanowienie nie jest wymagane - przez inwestora, zakresem wykonanych robót, (...)".

Jednocześnie, punkt 1 oraz 7 załącznika do rozporządzenia wykonawczego pn "Wykaz kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania" stanowi, że kwalifikowanymi kosztami inwestycji są koszty budowy budynków oraz budowli przeznaczonych do przechowywania, magazynowania lub przygotowania owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie z kosztorysem, z wyłączeniem kosztów rozbiórki i unieszkodliwienia materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki, oraz koszty zagospodarowania terenu w zakresie niezbędnym do zapewnienia właściwego dojazdu, eksploatacji i zabezpieczenia inwestycji w części uzasadniającej ich wykorzystanie bezpośrednio w procesie technologicznym służącym przechowywaniu, magazynowaniu, sortowaniu lub przygotowaniu owoców i warzyw do sprzedaży, zgodnie z kosztorysem.

Prezes wskazał, że przeprowadził badanie merytoryczne całokształtu materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, w szczególności: kosztorysu powykonawczego pn. "Budowa budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi i utwardzenie terenu wokół budynku'', złożonego [...] grudnia 2013 r. i złożonego w dniu [...] marca 2015 r., kosztorysu weryfikacyjnego z [...] września 2014 r., sporządzonego na zlecenie organu I instancji, protokołu z czynności kontrolnych z [...] sierpnia 2014 r. i jego uzupełnienia z [...] sierpnia 2014 r., a także wyjaśnień Grupy do powyższych dokumentów, stwierdzając szereg rozbieżności i niespójności dotyczących zakresu i liczby robót, zastosowanych wyrobów budowlanych, sposobu wykonania i wyceny wykonanych robót budowy budynku sortowni owoców i utwardzenia terenu. Jednocześnie wykonując wskazania Sądu zlecił mgr inż. J. K. biegłemu z zakresu budownictwa - rozliczania i kosztorysowania robót budowlanych - przy Sądzie Okręgowym w W. i Sądzie Okręgowym [...] w W. sporządzenie opinii, w przedmiocie tego, czy Grupa prawidłowo oszacowała koszty robót budowlanych z kosztorysu powykonawczego z dnia [...] grudnia 2013 r. na kwotę 8 050 000,22 zł + VAT w spornych pozycjach, wymienionych w kosztorysie weryfikacyjnym z dnia 12 września 2014 r., wykonanym na zlecenie organu I instancji, na kwotę 1 272 107,45 zł + VAT.

Następnie po analizie materiału dowodowego Prezes wskazał, że uznał iż wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR [...] z dnia [...] września 2014 r. w części podlegającej postępowaniu odwoławczemu i orzeczenia co do istoty sprawy.

Organ wskazał, że biegły w opinii technicznej w sprawie inwestycji pn. "Budowa budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi i utwardzenie terenu wokół budynku’ - w w zakresie spornych elementów wyceny kosztorysowej stwierdził, że Grupa nieprawidłowo oszacowała koszty robót budowlanych w większości spornych pozycji kosztorysu powykonawczego z [...] grudnia 2013 r., a szacowane zawyżenie wartości kosztorysu powykonawczego Grupy, wynikające z błędów zawartych w opisanych w opinii pozycjach kosztorysowych wynosi 1 708 032,55 zł netto, czyli więcej niż wartość zakwestionowana przez ARiMR w kwocie 1 272 107,45 zł netto. Biegły w opinii przeanalizował także aspekt wpływu udzielonej przez wykonawcę gwarancji na cenę wykonania robót budowlanych, a także kwestii wpływu ceny na jakość wykonanych robót.

Prezes wskazał, że po zapoznaniu się z opinią pełnomocnik Strony przesłał zarzuty do opinii biegłego, kwestionując całość wniosków oraz założeń ww. opinii, w szczególności przyjęcie średnich cen rynkowych publikowanych w specjalistycznych wydawnictwach, stanowisko biegłego dotyczące błędnego zastosowania KNR 7-24 do budowy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi (s. 8 opinii), stanowisko biegłego w zakresie sposobu ustalenia wysokości cen płyt warstwowych (s. 10 opinii), a także wnosząc o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i wezwanie na tę rozprawę biegłego J. K. oraz dopuszczenie dowodu z jego zeznań na ww. okoliczności.

Dokonując oceny merytorycznej sprawy Prezes podkreślił, że zgodnie z art. 30 rozporządzenia nr 966/2012 środki wykorzystuje się zgodnie z zasadami należytego zarządzania finansami, czyli zgodnie z zasadami oszczędności, wydajności i skuteczności. Odwołując się do wskazanych w decyzji wyroków sądów administracyjnych Prezes w szczególności wskazał, m. in., że skoro żaden przepis nie ogranicza pojęcia cen rynkowych do cen średnich, to znaczy, że cenami rynkowymi uzasadniającymi przyznanie pomocy, są zarówno maksymalne ceny rynkowe, jak i minimalne ceny rynkowe.

Podkreślił, że biegły w wydanej opinii przeanalizował poszczególne sporne elementy wyceny kosztorysowej obu kosztorysów oraz inne, powiązane z nimi, pozycje z kosztorysu powykonawczego i ich składniki: cenę konstrukcji stalowej (poz. 29+34), nakłady robocizny na wykonanie obudowy z płyt warstwowych (poz. 41, 43, 65), ceny płyt warstwowych (poz. 41, 43, 65), nakłady robocizny na wykonanie posadzki (poz. 73), ceny materiałów do wykonania posadzki z betonu i jej wykończenia (poz. 73, 76, 77) wysokość stawki roboczogodziny dla robót brukarskich (poz. 144), ceny materiałów do wykonania nawierzchni z kostki brukowej. Prezes uznał, że biegły sporządził opinię w sposób konkretny, spójny, logiczny i stanowczy. Przedstawił jakie podstawy techniczne, technologiczne zostały przyjęte prawidłowo, lub nie do wykonania danej roboty (wg pozycji katalogu nakładów rzeczowych lub wg obmiaru), jakie katalogi nakładów wyceny lub katalogi producentów mają zastosowanie, lub nie, jakie są obmiary robót wynikające z prawidłowych współczynników konstrukcyjnych, jak również wykazując błędy popełnione zarówno w kosztorysie Grupy, jak również w kosztorysie weryfikacyjnym ARiMR. Biegły sporządził kosztorys weryfikacyjny, stanowiący załącznik Nr 1 do opinii technicznej, uwzględniający wszystkie opisane w opinii nieprawidłowości, stosując ceny rynkowe zawierające się pomiędzy maksymalnymi cenami rynkowymi a minimalnymi cenami rynkowymi. Biegły do wyceny poszczególnych pozycji robót posługiwał się cennikiem INTERCENBUD albo cennikiem SEKOCENBUD albo cenami producentów wyrobów budowlanych, adekwatnie do tych baz cenowych, jakie zastosował wykonawca w kosztorysie powykonawczym z dnia [...] grudnia 2013 r.

Biegły w tabeli Nr 2 zamieszczonej w opinii dokonał zestawienia wartości spornych pozycji kosztorysowych pobranych z kosztorysu powykonawczego Grupy, kosztorysu weryfikacyjnego ARiMR oraz kosztorysu weryfikacyjnego biegłego.

W podsumowaniu biegły stwierdził, że szacowane zawyżenie wartości kosztorysu powykonawczego Grupy, wynikające z błędów zawartych w spornych pozycjach kosztorysowych wynosi: 4 446 139,79 zł - 2 738 107,24 zł = 1 708 032,55 zł netto.

W wyniku analizy treści opinii technicznej, w tym porównania kosztorysu weryfikacyjnego - załącznik Nr 1 do opinii, z tabelą Nr 2 zamieszczoną w opinii, organ odwoławczy stwierdził, że w opinii w odniesieniu do wyceny posadzki z betonu i jej wykończenia (str. 12-13) w ostatnim akapicie biegły stwierdził: ponieważ nakłady na wykonanie posadzki obejmują wykonanie dylatacji, skreśleniu ulega pozycja 74 w kosztorysie Grupy, pozostaje natomiast pozycja 75 na wypełnienie szczelin dylatacyjnych, co zostało uwzględnione w kosztorysie weryfikacyjnym, a nie zostało uwzględnione w Tabeli Nr 2 - Zestawienie wartości kosztorysowych pozycji. Organ odwoławczy dokonał przeliczenia ww. pozycji kosztorysowych: w odniesieniu do pozycji 74 w kosztorysie Grupy koszt 7 935,44 zł został zredukowany do 0,00 zł, a wartość pozycji 75 w kosztorysie Grupy w kwocie 9 220,36 zł została zredukowana do kwoty 8 102,49 zł.

Uwzględniając powyższe przeliczenie, różnica wartości pomiędzy kosztorysem powykonawczym Grupy a kosztorysem weryfikacyjnym sporządzonym przez biegłego wynosi: 4 455 360,15 zł - 2 746 209,73 zł = 1 709 150,42 zł.

Prezes stwierdził w związku z tym, że oszacowanie kosztów robót budowlanych w celu ustalenia spełniania przez grupę warunków przyznania pomocy finansowej w odniesieniu do kosztów realizacji, zawartych w przedłożonym przez Grupę kosztorysie powykonawczym z dnia [...] grudnia 2013 r., należy oprzeć na opinii technicznej sporządzonej przez biegłego z zakresu budownictwa - rozliczania i kosztorysowania robót budowlanych.

Organ odwoławczy uznał zatem przedłożoną opinię techniczną za logiczną i wiarygodną, a przedstawione w niej wyliczenia, uszczegółowione w kosztorysie weryfikacyjnym stanowiącym załącznik nr 1 do opinii, za odpowiadające cenom rynkowym, które są cenami mieszczącymi się pomiędzy minimalnymi, a maksymalnymi cenami rynkowymi. W odniesieniu do poszczególnych pozycji kosztorysu powykonawczego Grupy, na podstawie skorygowanych przez biegłego obmiarów wykonanych robót oraz cen jednostkowych zawartych w kosztorysie weryfikacyjnym, uwzględniając analizę całokształtu materiału dowodowego i dokonane obliczenia, organ odwoławczy stwierdził, że wartość kosztorysu powykonawczego Grupy w zakresie budowy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi, w spornych pozycjach kosztorysowych została zawyżona o kwotę 1 709 150,42 zł netto. Oznacza to, że wartość budowy budynku sortowni owoców zakwalifikowaną przez grupę, tj. kwotę 7 000 000,00 zł należy pomniejszyć o kwotę w powyższej wysokości.

W zakresie utwardzenia terenu wokół budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi, sporne pozycje kosztorysowe dotyczące wysokości stawki roboczogodziny dla robot brukarskich oraz cen materiałów do wykonania nawierzchni z kostki brukowej, zostały uznane za oszacowane prawidłowo przez Grupę.

Organ odwoławczy zaaprobował podstawy i źródła wyceny przyjęte przez biegłego w ww. opinii, mając na uwadze zdefiniowanie pojęcia cen rynkowych w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, metodykę określania cen rynkowych publikowanych przez specjalistyczne wydawnictwa, w tym wypadku INTERCENBUD oraz SEKOCENBUD, a przede wszystkim metodykę sporządzenia przez Grupę kosztorysu powykonawczego dla inwestycji. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że w toku postępowania Zarząd Grupy oświadczał (np. w piśmie z dnia [...].09.2014 r.), że: "( ..) inwestycje "Budowa budynku sortowni" oraz "Utwardzenie terenu" zostały zrealizowane w oparciu o ceny rynkowe ujęte w bazie danych INTERCENBUD"(IV kwartał2013r.) dla okresu odpowiadającego terminowi , co pozwala wnioskować, że rynkowość cen ujętych w specjalistycznych wydawnictwach może stanowić platformę do określenia wartości realizacji inwestycji, w przedziale od minimalnych do maksymalnych cen rynkowych.

Zdaniem organu odwoławczego ww. wydawnictwa specjalistyczne, lub opracowania innych wydawnictw branżowych, stanowią właściwy punkt odniesienia do sytuacji rynkowej w danym okresie i otoczeniu, w danej branży robót budowlanych.

Innym sposobem ustalenia ceny rynkowej realizacji inwestycji budowlanej, dla konkretnego budynku wraz z zagospodarowaniem, byłoby przeprowadzenie otwartego i konkurencyjnego postępowania ofertowego na podstawie jednego opracowania: dokumentacji projektowo- budowlanej i kosztorysu inwestorskiego na "Budowę budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi i utwardzeniu terenu wokół budynku", co ze względu na upływ czasu od terminu wykonania inwestycji nie jest już możliwe. W tym też kontekście istotne jest uchylenie się Strony od wykazania, że Grupa przeprowadziła, w oparciu o projekt i kosztorys inwestorski, postępowanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy inwestycji budowlanej budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi i utwardzeniu terenu wokół budynku.

Prezes zauważył, że pomiędzy Grupą a wykonawcą: I. Sp. z o.o., została zawarta umowa z [...] lipca 2013 r. na wykonanie usług związanych z przygotowaniem i zarządzaniem realizacją spornej inwestycji budowlanej, zgodnie z którą wykonanie usługi polegało będzie na przygotowaniu projektu budowlanego i uzyskanie decyzji akceptującej projekt budowlany.

Prezes nie dał zatem wiary stwierdzeniom Strony, że przeprowadziła postępowanie ofertowe do oszacowania wartości inwestycji budynku sortowni owoców w wysokości wskazanej w planie dochodzenia do uznania Grupy na lata od 2012 r. do 2016 r., zatwierdzonym w dniu [...] listopada 2012 r., gdyż w tym czasie nie posiadała projektu budowlanego, a zatem nie mogła sporządzić rzetelnego obmiaru robót lub kosztorysu inwestorskiego. Organ uznał, że cena za realizację wynikająca z umowy zawartej w dniu [...] września 2013 r. pomiędzy Grupą a wykonawcą I. Sp. zo.o, są cenami rynkowymi, gdyż ceny te uzgodniły podmioty gospodarcze działające na wolnym rynku, za wykonanie określonych robót budowlanych. Tym niemniej tak ustalona cena przez podmioty gospodarcze stanowi ekstremum, nie mające odzwierciedlenia na rynku. W tym znaczeniu cenę budowy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi i utwardzeniu terenu wokół budynku o oznaczonych parametrów można uzgodnić na dowolną wielokrotność ustalonej umownie kwoty.

Prezes wskazał, że przyjęcie koncepcji - uznawania do refundacji ze środków publicznych każdej ceny rynkowej wynikającej ze swobodnie zawartej umowy nabycia lub wytworzenia towarów lub usług - byłoby sprzeczne z ogólnymi zasadami wykorzystywania środków publicznych. Uwzględniając powyższe, podstawy i źródła wyceny przyjęte przez biegłego w ww. opinii, są uzasadnione do oceny zebranego materiału dowodowego.

Prezes ARiMR dokonał szczegółowego przedstawienia wyliczenia należnej Grupie kwoty stwierdzając, że deklarowaną przez Grupę wysokość poniesionych kosztów inwestycji przedstawionych do naliczenia przyznania pomocy w kwocie 9 765 259,12 zł netto, po weryfikacji kosztorysu powykonawczego inwestycji przez biegłego (szczegółowe obmiary i wyliczenia zawiera kosztorys weryfikacyjny - załącznik nr 1 do opinii) oraz analizie całokształtu materiału dowodowego należy pomniejszyć o kwotę 1 709 150,42 zł netto, w wyniku czego kwota kwalifikowanych kosztów inwestycji wyniosła 8 056 108,70 zł netto.

Grupie przysługuje zwrot 47,505 % poniesionych kosztów kwalifikowanych inwestycji w 2013 roku (zgodnie z art. 47 ust. 4 RK nr 543/2011), co powoduje, że całkowita kwoty pomocy finansowej na pokrycie kwalifikowanych kosztów— hipotetycznie wyniosłaby 3 827 054,44 zł netto, czyli byłaby niższa od kwoty wypłaconej.

Łączna kwota wypłaconej pomocy finansowej wyniosła 4 324 802,40 zł a różnica pomiędzy wnioskowaną kwotą pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości 4 638 986,34 zł, a ustaloną w trakcie kontroli po wyroku Sądu kwotą należną na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji w wysokości 3 827 054,44 zł wynosi 811.931,91 zł, co stanowi 16,904 % kwoty wnioskowanej. Dlatego też - mając na uwadze przepis art. 139 Kpa - odmówił przyznania wnioskowanej kwoty pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w kwocie 239 260,97 zł. Jednocześnie Prezes powołując się na treść art. 116 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 543/2011 zbadał, czy Grupa nie jest odpowiedzialna za włączenie niekwalifikowalnej kwoty do wniosku, czego dotyczyło jej oświadczenie złożone w piśmie z [...] września 2014 r. i jej stanowisko w tej kwestii przedstawione w odwołaniu. Organ w odniesieniu do tego zagadnienia wskazał, że nie podziela stanowiska Strony o braku jej odpowiedzialności za przedstawienie w składanych dokumentach kosztów niekwalifikowanych. Organ stwierdził, że w ramach umowy zawartej [...] września 2013 r. z E. Sp. z o.o. z siedzibą w W., Grupa zleciła wykonawcy zarządzanie realizacją inwestycji budowlanej w przedmiocie budowy budynku sortowni owoców oraz budowy placu manewrowego w miejscowości K., w oparciu o projekt budowlany oraz decyzję pozwolenia na budowę w zamian za wynagrodzenie w łącznej kwocie 460 000 zł. Przedmiot tej umowy obejmował m.in. dokonanie odbioru inwestorskiego poprzedzonego audytem zgodności realizacji oraz weryfikację kosztorysu powykonawczego, sporządzonego przez Wykonawcę robót na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji, pod kątem zakresu i technologii zrealizowanych prac (postanowienia § 1 pkt 2 lit. f-g umowy).Tym samym Grupa zlecając zarządzanie i nadzór nad realizacją inwestycji budowlanych profesjonalnemu podmiotowi, którego usługi z tytułu wykonania umowy zaakceptowała i zapłaciła wynagrodzenie, nie może uchylić się od odpowiedzialności za błędy w przedkładanych dokumentach. Tym samym zasadne było dokonanie obniżenia należnej kwoty pomocy finansowej o różnicę pomiędzy wnioskowaną kwotą pomocy finansowej, a kwotą faktycznie należną Grupie, jednakże mając na uwadze przepis art. 139 Kpa, Prezes dokonał obniżki należnej kwoty pomocy finansowej w kwocie 239 260,97 zł.

Prezes podzielił również opinię biegłego w zakresie analizy wpływu udzielonej przez wykonawcę 10-letniej gwarancji na cenę wykonania robót budowlanych, a także wpływu ceny na jakość wykonanych robót, wskazanego przez Grupę w wyjaśnieniach zawartych w piśmie z dnia [...] września 2014 r. i uznał, że nie może ona rzutować na cenę wykonania robót. Podkreślił przy tym, że w aktach sprawy brak jest umowy gwarancyjnej lub oświadczenia wykonawcy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi o zakresie i terminie gwarancji udzielonej Grupie, wskazującej na okres 10 lat. Organ odnosząc się także do pisma Strony z [...] września 2014 r., że przy weryfikacji kosztów wykonania robót budowlanych należałoby wziąć pod uwagę rezerwę na gwarancję, jakiej udzielił wykonawca na wszystkie elementy zrealizowanej inwestycji, która kształtuje się na poziomie ok. 15%, a w przypadku gwarancji dziesięcioletniej 20% finalnej wartości inwestycji wskazał, że w świetle powyższego, uzasadnione jest wnioskowanie, że całkowita wartość realizacji inwestycji wskazana w kosztorysie powykonawczym Grupy z dnia [...] grudnia 2013 r. na kwotę 8 050 000,22 zł mogła zostać skalkulowana na poziomie co najmniej o ok. 15% wyższym niż faktyczny realizacji inwestycji. Na koniec odnosząc się do zarzutów Strony zawartych w odwołaniu od decyzji Dyrektora z [...] września 2014 r. podniesionych w skardze do WSA sygn. akt V SA/Wa 3575/15 oraz w odniesieniu do opinii biegłego Prezes w szczegółowo wskazał dlaczego ich nie podziela.

W szczególności Prezes zauważył, że w związku ze stwierdzeniem zawartym w planie dochodzenia do uznania Grupy w odniesieniu do inwestycji: budowa budynku sortowni owoców), że: "Szacunki kosztów dokonane zostały w oparciu o średnie, aktualne ceny", co jest rozbieżne z ustaleniem WSA zawartym w wyroku, w którym Sąd stwierdził że Spółka przeprowadzając proces ofertowy i przedkładając uwzględniający je kosztorys sporządzony przez podmiot fachowy zrealizowała obowiązek przedstawienia dowodów uzasadniających jej stanowisko w kwestii kosztów kwalifikowanych ", wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień w tym zakresie lub przedstawienia innych dowodów posiadanych przez Grupę, a nieznanych organowi, świadczących o racjonalności poniesionych kosztów, mogących mieć wpływ na rozpatrzenie odwołania, lecz Strona odpowiadając na wezwanie w całości uchyliła się od udowodnienia tej okoliczności. Organ odwołując się do podnoszonej przez Stronę kwestii wpływu warunków pogodowych na koszty budowy w szerokich wywodach z powołaniem się na literaturę tematu wykazał, że okoliczność ta (zwyżka cen) w istocie nie miała miejsca. Organ uznał za niezasadne również pozostałe okoliczności podnoszone przez Stronę, w tym jej zdaniem specyfikę budowy związanej z komorami chłodniczymi, pominiętej przez biegłego.

Od decyzji Prezesa Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając decyzji: I. naruszenie przepisów postępowania, w postaci błędnego zastosowania art. 7,77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2013 r.poz. 872), zwanego dalej: rozporządzeniem MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez:

pominięcie przy ocenie materiału dowodowego zarzutów do opinii biegłego J. K. zawartych w pismach Skarżącej z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz z dnia [...] lutego 2017 r.;

nie przekazanie biegłemu zarzutów Skarżącej zawartych w w/w pismach;

przyjęcie w całości opinii biegłego bez uwzględnienia zarzutów Skarżącej;

przyjęcie, że Skarżąca nie przeprowadziła postępowania ofertowego przed zleceniem budowy, ponieważ na dzień zatwierdzenia planu nie posiadała projektu budowlanego na budowę budynku sortowni owoców i komorami chłodniczymi;

pomimo że:

Skarżąca, we wskazanych powyżej pismach, podnosiła w szczególności, że biegły oparł swoja opinię przede wszystkim na bazach cen Intercenbud oraz Sekocenbud, co jest niezgodne z oceną prawną wskazaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt: V SA/Wa 3575/15, jak również wskazała, iż biegły zastosował w ramach własnej wyceny spornych pozycji kosztorysowych średnie ceny rynkowe, co stanowi naruszenie dyspozycji § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r.;

Skarżąca przeprowadziła postępowanie ofertowe ponieważ w innym przypadku nie byłaby w stanie wskazać wysokości wydatków w planie dochodzenia do uznania, a do oszacowania kosztów na realizację inwestycji nie jest wymagane posiadanie projektu budowlanego ze względu na ogólne parametry budynku, które zostały określone w planie dochodzenia do uznania;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 poprzez przyjęcie, że Skarżąca ponosi odpowiedzialność za włączenie do wniosku niekwalifikującej się kwoty pomocy finansowej, ponieważ odpowiada za przedłożone dokumenty jak również przy realizacji inwestycji oraz w ramach sporządzania kosztorysu powykonawczego korzystała z pomocy fachowych podmiotów, pomimo że nie jest możliwe przypisanie Skarżącej odpowiedzialności za włączenie do wniosku uznanej przez organ za niekwalifikującą się kwotę pomocy finansowej, ponieważ zrealizowała inwestycję określoną w planie dochodzenia do uznania, poniosła koszty zgodnie z zawartą umową na jej realizację po uprzednim wybraniu najniższej oferty, a dopiero na etapie rozliczania wnioskowanej pomocy finansowej organ uznał, że poniesione przez Skarżącą koszty nie kwalifikują się do objęcia pomocą finansową.

W uzasadnieniu skargi Strona wskazała, że organ oparł się na opinii biegłego bez zobowiązania go do wykonania opinii uzupełniającej, mimo, że Strona złożyła w pismach z [...] stycznia 2017 r. i [...] lutego 2017 r. zastrzeżenia do opinii. Biegły oparł się w opinii na średnich cenach rynkowych, co stanowi naruszenie § 2 ust. 1 pkt 4) lit a) rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r.(wykonawczego dop.Sądu), na co wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach WSA w Warszawie czy też NSA w wyroku o sygn. akt: II GSK 1106/14). Niedopuszczalne jest po raz kolejny utożsamiane cen rynkowych, o których mowa w w/w przepisie tylko ze średnimi cenami rynkowymi. Nadto biegły w sposób dowolny opiniując kosztorysy powykonawcze Skarżącej, w sposób dowolny uznaje, że do budowy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi należy stosować inny KNR, niż KNR stosowany do budowy budynków gazoszczelnych, tj. KNR 7-24, w żaden sposób nie poruszając kwestii gazoszczelności. Biegły w opinii wziął również w odniesieniu do wyceny płyt warstwowych pod uwagę ceny z grudnia 2016 r. na co wskazuje wprost w treści opinii. Biegły nie odniósł się do tempa budowy i okresu jesienno - zimowego realizacji prac.

Organ II instancji, pomimo zgłoszenia zarzutów do opinii w żaden sposób nie odniósł się do ich treści w zaskarżonej decyzji, jak również nie umożliwił biegłemu odniesienie się do tych zarzutów. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że strona postępowania administracyjnego ma prawo domagać się odpowiedzi na zarzuty do opinii biegłego.

W ocenie Skarżącej organ bezzasadnie uznał, że nie przeprowadziła ona postępowania ofertowego (mimo, że nie było ono sformalizowane) chociaż organ powinien wiedzieć, że na etapie zatwierdzania planu niezbędne jest dokonanie postępowania ofertowego, ponieważ należy oszacować koszty inwestycji ujętej w planie, poza tym do oszacowania kosztów inwestycji nie jest niezbędne posiadanie projektu budowlanego, jeżeli Skarżąca znała ogólne parametry budynku, które następnie zostały wskazane w planie dochodzenia do uznania.

Skarżąca nie zgodziła się również tym, że ponosi odpowiedzialność za wskazanie kosztów niekwalifikowanych wskazując, że zrealizowała inwestycje ujętą w planie dochodzenia do uznania, poniosła całość kosztów tej inwestycji, które są kosztami kwalifikowanymi oraz dokonała wyboru najkorzystniejszej dla siebie oferty na wykonanie budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi. Niezależnie od tego wysokość wydatków na realizację inwestycji została zatwierdzona w planie dochodzenia do uznania po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania przez właściwego organy, które zgodnie z art. 111 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) przeprowadziły w tym zakresie badanie rzetelności szacunków wskazanych w planie.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna a jej argumenty nie są trafne. Istotą sporu jest to czy organ rozpoznając ponownie sprawę zasadnie zakwestionował w zaskarżonej decyzji jako niekwalifikowalne część kosztów zrealizowanej przez Skarżącą inwestycji budowlanej w K. stanowiącej budynek sortowni wraz z zainstalowanymi komorami chłodniczymi ( koszty placu manewrowego nie zostały zakwestionowane), odmawiając przyznania pomocy w odniesieniu do kwoty 239. 260,97 zł. i obniżając przyznaną kwotę pomocy o taka samą sumę.

W ocenie Sądu organ po wykonaniu zaleceń WSA zawartych w wyroku z 30 maja 2016 r. sygn. akt V Sa/Wa 3575/15 dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim organ wskazał, na istnienie istotnych różnic w danych dotyczących kosztów inwestycji w spornych pozycjach kosztorysu powykonawczego wskazywanych w kosztorysie złożonym [...] grudnia 2013 r., kosztorysu weryfikacyjnego z [...] września 2014 r. złożonego [...] marca 2015 r., sporządzonego na zlecenie organu I instancji, protokołu z czynności kontrolnych z [...] sierpnia 2014 r. i jego uzupełnienia z [...] sierpnia 2014 r., a także wynikających z wyjaśnień Grupy do powyższych dokumentów. Spowodowało to konieczność powołania biegłego ( w osobie mgr. inż..J. K.), dysponującego wiadomościami specjalnymi w zakresie budownictwa i kosztorysowania, co organ uczynił dopuszczając taki dowód i przeprowadzając go. Biegły w swojej opinii wyraźnie wskazał na podstawy jej wykonania i źródła z jakich korzystał dokonując wyliczeń oraz ich metodykę. Koronnym zarzutem Skarżącego jest niezgodność – jego zdaniem – powyższej opinii z treścią § 2 ust. 1 pkt 4) lit. a) rozporządzenia MRiRW z dnia 12 lipca 2013 r. (rozporządzenie wykonawcze) w zw. z art. 153 p.p.s.a., w związku z faktem, że biegły w swojej opinii wskazał, że " W kwestii cen jednostkowych robocizny, materiałów i sprzętu przyjąłem powszechnie stosowaną zasadę, że nie powinny być one wyższe od cen rynkowych. Za ceny rynkowe uważam średnie ceny publikowane przez specjalistyczne wydawnictwa, w tym wypadku przede wszystkim INTERCENBUD, jak również SEKOCENBUD. W przypadku braku cen w tych wydawnictwach - ceny uzyskane od producentów". W związku z tym stwierdzeniem Skarżący odwołując się do wskazywanego przez siebie orzecznictwa sądowo-administracyjnego podkreślił, że średnie ceny nie mogą być uznawane za ceny rynkowe, bo cenami takimi są ceny od minimalnych do maksymalnych obowiązujące na rynku.

Przypomnienia wymaga, że treść przepisu § 2 ust.4 lit.a rozporządzenia wykonawczego brzmi: w przypadku inwestycji lub jej etapu dotyczącego prac budowlanych potwierdzonego przez inspektora nadzoru budowlanego aktualnego kosztorysu sporządzonego, z zastosowaniem cen rynkowych, na podstawie obmiaru zrealizowanej inwestycji, z potwierdzonym przez kierownika budowy, a jeżeli jego ustanowienie nie jest wymagane - przez inwestora, zakresem wykonanych robót.

Biorąc pod uwagę stanowisko Strony wskazać należy, że organ II instancji nie kwestionował tego, że ceny rynkowe mogą być zarówno cenami minimalnymi jak i cenami maksymalnymi. Sąd wskazuje przy tym, że cenami rynkowymi są też ceny średnie, ponieważ stanowią one wypadkową obowiązujących na rynku cen w określonym czasie, stanowią też w częstych wypadkach realnie istniejącą i stosowaną przez kontrahentów pozycję rynkową. W ocenie Sądu biegły miał więc prawo zastosować je w opinii, skoro istniał spór między organem a stroną co do części kosztów inwestycji, a Strona mimo, że złożyła kosztorys powykonawczy i faktury wykazujące poniesione koszty, w sytuacji ich weryfikacji przez organ( a do weryfikacji takiej- co potwierdził Sąd w wyroku z 30 maja 2016 r., organ miał prawo), w istocie nie udokumentowała, że koszty te rzeczywiście powinny być poniesione w wykazywanej wysokości. Należy stwierdzić, że biegły wskazał z jakich katalogów korzystał przy wycenie, przy czym zauważenia wymaga, że wyliczenia biegłego odbiegały w przypadku spornych pozycji wydatków dotyczących budynku sortowni od wskazywanych przez Stronę ale i od kosztorysu weryfikacyjnego organu I instancji ze względu na zawyżenie np. obmiaru robót (dach), ciężaru konstrukcji stalowej, ciężaru ocynkowania. Okoliczności te biegły w sposób przekonujący wskazując na pomiary, zasady dotyczące wykonywania prac, wyjaśnił. Strona w piśmie z [...] lutego 2017 r. wskazując, że nie zgadza się z całością opinii biegłego, wyróżniła jako szczególnie niewłaściwą wycenę dotyczącą płyt warstwowych zarówno jeśli chodzi o zakwestionowanie przez biegłego zastosowania przez Stronę katalogu KNR 7-24 do budowy budynku sortowni z komorami chłodniczymi, jak również w zakresie sposobu ustalenia wysokości cen płyt (str. 8, 9 opinii). Odnosząc się do tych zarzutów trzeba przypomnieć, że jeśli chodzi o wspomniane płyty biegły wskazał, że Strona w kosztorysie powykonawczym podzieliła obudowę ścian na: obudowę ścian zewnętrznych z płyt grubości 10 cm (poz.41) i obudowę ścian chłodni z płyt grubości 12 cm. Biegły wskazał, że na rynku istnieje 5 katalogów nakładów rzeczowych, w których występują normy na montaż płyt warstwowych, przy czym wyjaśnił, że dla potrzeb sprawy należało wziąć pod uwagę 3 z nich, w tym KNR 7-24. Wskazał, że w katalogu wybranym do wyceny przez Stronę występują bardzo wysokie ceny za robociznę w porównaniu do pozostałych dwóch katalogów i porównując ich zapisy w koniecznym dla sprawy zakresie wskazał jednoznacznie, że KNR 7-24, nie ma zastosowania do wyceny budowy ścian i dachów obiektów o wysokościach i rozpiętościach charakterystycznych dla dużych obiektów, jak przedmiotowa hala magazynowa, lecz wykonania komór chłodniczych (zgodnie z tytułem Rozdziału 4) w obrębie budynków wykonanych w innych technologiach. Następnie omówił dwa pozostałe tj. KNR-W 2-05 i KNRR 7 i przekonująco wyjaśnił dlaczego dla potrzeb spornej sortowni należało zastosować wycenę w oparciu o katalog KNR-W 2-05.

Jeśli chodzi zaś o wycenę przedmiotowych płyt to biegły wskazał, że w projekcie budowlanym w odniesieniu do wspomnianych płyt znalazły się bardzo skromne informacje, zaś Strona w dwóch pismach z [...] sierpnia 2014 r. i z [...] lutego 2015 r. dla uzasadnienia cen kosztorysowych powoływała się na SEKOCENBUD. W związku z powyższym biegły wskazał, że w cennikach z IV kwartału 2013 r. SEKOCENBUD i INTERCENBUD znalazł ceny płyt warstwowych ,ale kontrastują one z cenami udzielanymi przez producentów ze względu na wysokość zamówienia i następnie wskazał dlaczego uznał za celowe wybranie oferty [...]. Z zapisów tych jak należy rozumieć Strona wywiodła, że skoro biegły konsultował ceny u producentów to znaczy, że są to ceny z daty sporządzenia opinii czyli z 2016 r.

Zdaniem Sadu jest to zupełnie dowolna ocena Strony, ponieważ z tej części opinii wyraźnie wynika, że biegły ma świadomość, że ceny płyt muszą dotyczyć IV kwartału 2013 r., o czym wprost pisze, niezależnie od tego, że cała opinia dotyczyła kosztów spornych pozycji kosztorysu powykonawczego, za ten właśnie okres. Biorąc pod uwagę przedmiotowe zapisy opinii jak i całą jej zawartość należy podkreślić, że biegły odnosi się do każdej spornej kwestii i logicznie oraz w oparciu o wskazywane źródła wyjaśnia je. Sąd uznał, że opinia ta w sposób całkowicie uzasadniony została uznana za prawidłową przez Prezesa ARiMR i stanowiła m.in. podstawę rozstrzygnięcia. Sąd jest zdania, że całkowicie bezzasadne są zarzuty Strony dotyczące tego, że dokonując wyceny w zakresie obudowy ścian płytami warstwowymi biegły "dowolnie uznaje, że do budowy budynku sortowni owoców z komorami chłodniczymi należy stosować inny KNR, niż KNR stosowany do budowy budynków gazoszczelnych, tj. KNR 7-24, w żaden sposób nie poruszając kwestii gazoszczelności". Odnosząc się do tego zarzutu ponownie trzeba zauważyć, że biegły ma świadomość zainstalowania w budynku komór chłodniczych i kwestionując ceny przyjęte przez Stronę na podstawie KNR 7-24 wskazuje, że stosuje się go do innych budowli ( o innych gabarytach), przy czym zauważenia wymaga, że biegły przyjął w ślad za kosztorysem powykonawczym Strony grubość zastosowanych płyt z rdzeniem poliuretanowym (PUR) a przyjęcie przez biegłego KNR-W 2-05, miało związek m.in. ze sposobem transportu płyt o dużych powierzchniach.

Strona w skardze podnosi zarzuty dotyczące braku przedstawienia sformułowanych przez nią zastrzeżeń do opinii biegłego w dwóch pismach, z których w piśmie z [...] stycznia 2017 r. zakwestionowała całość opinii biegłego ze względu na uznanie za ceny rynkowe cen średnich oraz całość opinii w zakresie jej części technicznej a następnie [...] lutego 2017 r. ponownie zakwestionowała całość opinii formułując zastrzeżenia, o których była mowa wyżej w związku z czym ponowiła wniosek o wydanie przez biegłego nowej opinii lub przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z jego udziałem na okoliczność przyjęcia jako rynkowych średnich cen oraz na okoliczność sposobu ustalania cen płyt warstwowych. Organ nie uznał za celowe zlecenia biegłemu ponownej opinii jak również nie uznał konieczności przeprowadzenia rozprawy wydając decyzję, w której ustosunkował się do zastrzeżeń dotyczących treści opinii biegłego. Organ wprawdzie w sposób formalny nie oddalił wniosków Strony ale treść decyzji w zakresie zasadności i przydatności opinii biegłego wyjaśnia jego stanowisko. Nie jest więc tak jak twierdzi Strona w skardze, że organ nie tylko nie przedstawił jej zastrzeżeń biegłemu ale również nie odniósł się do przedstawionych przez nią zastrzeżeń do opinii biegłego.

Sąd jest zdania, że organ mógł sam odnieść się do zastrzeżeń zgłaszanych przez Stronę ponieważ dotyczą one opinii jako takiej. Strona nie zgłasza zarzutów, w których wykazuje błędy opinii, czy też pominięcie jakiejś spornej pozycji, a kwestionuje opinię co do zasady. Również kwestia dotycząca płyt warstwowych, nie polega tak naprawdę na wykazaniu nieprawidłowości stanowiska biegłego a braku zgody Strony na zastosowany przez niego KNR. Biegły swoje stanowisko, co do zastosowanych cen i co do każdej pozycji przedstawił w opinii jednoznacznie, zatem doręczenie mu pism Strony w ocenie Sądu, nie doprowadziłoby do zmiany tego stanowiska. Jeśli zaś chodzi o rozprawę to zdaniem Sądu w sprawie nie zachodzą przesłanki jej przeprowadzenia określone w art. 89 k.p.a. a Strona w istocie też ich nie wykazywała.

Jeśli chodzi o twierdzenia Strony co do tego, że kwoty, o które się ubiega są w całości kwalifikowane a ceny wskazane w kosztorysie, a pierwotnie w planie dochodzenia do uznania, były wynikiem przeprowadzenia postępowania ofertowego jakkolwiek niesformalizowanego, Sąd uznaje w tej kwestii za całkowicie uzasadnione stanowisko Prezesa tj., że takiego postępowania nie było. Organ w świetle (pomyłkowego zapewne, bo w aktach brak jest dowodu na tę okoliczność – stanowiska Sądu zajętego w wyroku z 30 maja 2016 r. co do postępowania ofertowego), zasadnie podjął próbę wyjaśnienia tej kwestii ponieważ miałoby to znaczenie dla sprawy, co spełzło na niczym, ponieważ Strona nie podjęła żadnego wysiłku ażeby tę okoliczność w sposób korzystny dla siebie wyjaśnić. Nadto rację ma także organ gdy odwołując się do planu dochodzenia do uznania oraz kosztorysu powykonawczego wskazuje, że Strona odwoływała się do cen średnich, ponadto wyjaśniając zastosowane w kosztorysie powykonawczym ceny, powoływała się na katalog INTERCENBUD, w którym podawane są ceny uśrednione.

Zdaniem Sądu nietrafne są także zarzuty Strony dotyczące tego, że biegły nie wziął pod rozwagę okoliczności pogodowo - klimatycznych panujących w IV kwartale 2013 r., jak również tego, że ze względu na końcówkę boomu inwestycyjnego ceny te były wyższe. W zakresie tych okoliczności Sąd wskazuje, że skoro biegły korzystał z katalogów i z innych źródeł w zakresie odnoszących się do cen IV kwartału 2013 r, to siłą rzeczy wszystkie elementy wpływające na wysokość cen były w nich uwzględnione, zatem biegły nie musiał zawierać w opinii wyjaśnień w tym zakresie.

Niezależnie od tego Sąd w poruszonych zagadnieniach, nie powtarzając argumentacji organu w tym przedmiocie w całej rozciągłości podziela jego stanowisko. Kończąc zagadnienia związane z opinią biegłego i przedstawioną w niej wyceną spornych pozycji kosztorysu Sąd wskazuje, że biegły odniósł się także do okoliczności związanych z ewentualnym wpływem - 10 letniej jak twierdzi Strona- gwarancji udzielonej jej przez wykonawcę inwestycji i przekonująco wyjaśnił brak podstawy do podwyższenia cen w związku z taką okolicznością. Stanowisko to podzielił również Prezes, który zasadnie podkreślił dodatkowo, że zgodnie z umową o wykonanie prac budowlanych gwarancja została udzielona na 36 m-cy i brak jest dowodów na to, że jej okres został wydłużony.

Sąd mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności uznał, że zarzut dotyczący naruszenia przepisów wskazanych w pkt 1 skargi jest całkowicie nieuzasadniony. Bezzasadny jest również zarzut z pkt II skargi. Zdaniem Sądu organ w realiach sprawy prawidłowo zastosował treść art. 117 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 543/2011 i biorąc pod uwagę to, że koszty niekwalifikowalne stanowiące różnicę między łączną kwotą wnioskowaną a kwotą należną przekraczają 3% (jest to 16,904%) a Grupa nie wykazała, że nie ponosi winy za przedstawienie we wniosku kwot niekwalifikowanych, zastosował obniżenie płatności. Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że to Strona odpowiada za wybór podmiotu odpowiedzialnego m.in. za weryfikację kosztorysu powykonawczego zatem również ona odpowiada za dane wskazane we wniosku.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sad Administracyjny mając na uwadze powyższe okoliczności i uznając, że organ prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a. a zatem zaskarżona decyzja jest prawidłowa działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.