Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2103/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia del. WSA Marek Olejnik (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 983/17 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1.Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 983/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę W. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 19 września 2017r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA".

2.Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Szczecinie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący, który zaskarżył ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł także o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z czterech dokumentów na okoliczność, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący zarzucił :

1/ na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 145 § 1 pkt. 1a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit.b) ustawy Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "O.p.") poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżący ze swojej winy nie zgłosił upadłości spółki "S." Sp. z o.o.,

- art. 145 § 1 pkt. 1a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 2 w zw. z art. 122, art. 121§1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący odpowiada za zaległości podatkowe spółki których termin upływał w czasie gdy nie pełnił on faktycznie obowiązku członka zarządu.

2/ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów praw procesowego które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 145 § 1 pkt. 1c w związku z art. 106 § 3 i 5 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 kodeksu postępowania cywilnego poprzez ich nienależyte zastosowanie, polegające na zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów przejawiające się w naruszeniu obowiązku wyprowadzenia z materiału dowodowego wniosków logicznych i spójnych poprzez rozstrzygnięcia bez uwzględnienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i złożonych przez strony w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a także zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, w tym:

- zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i oddalenie wniosków dowodowych złożonych przez Skarżącego w piśmie dnia 22 lutego 2018 roku oraz złożonych w toku rozprawy,

- oparcie zaskarżonego wyroku na ustaleniach sprzecznych z istniejącym stanem faktycznym i ustalenie, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe "S." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, których termin upływał w czasie gdy nie pełnił on obowiązku członka zarządu.

W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, ze nie pełnił faktycznie funkcji członka zarządu w roku 2010 i 2011. Potwierdzają to stosowne dokumenty przedkładane w toku postępowania przed organem a także zeznania syna Skarżącego, który potwierdził, że Skarżący w tych latach pojawiał się w firmie coraz rzadziej a od połowy 2010 roku niemal okazjonalnie jedynie nadzorując firmę w razie poważniejszych wątpliwości. Powyższe było spowodowane chorobą jaką przechodził wówczas Skarżący. W związku z powyższym, Skarżący nie miał wiedzy o zobowiązaniach spółki w tamtym okresie a także o tym, czy spółka była wypłacalna czy też zachodziła przesłanka niewypłacalności.

Wskazano także, że w momencie formalnego pełnienia funkcji członka zarządu przez Skarżącego - tj. do lipca 2011 roku - brak było przesłanek do ogłoszenia upadłości spółki bowiem kondycja finansowa spółki "S." Sp. z o.o. w latach 2010r. i 2011r. była dobra i nie uzasadniała wystąpienia przez ówczesnych członków zarządu spółki z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub likwidacji.

W ocenie Skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny bezpodstawnie oddalił wnioski dowodowe złożone m. in. w piśmie z dnia 22 lutego 2018 roku. Bowiem były one niezbędne do wszechstronnego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Dopuszczenie w/w wniosków dowodowych uzupełniało stan faktyczny o kwestię wypłacalności spółki "S." Sp. z o.o. w roku 2011 i ewentualnych przesłanek na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w czasie w którym członkiem zarządu był Skarżący. Brak dopuszczenia dowodu na powołaną okoliczność skutkuje zgromadzeniem niepełnego stanu faktycznego sprawy i wydaniem Wyroku z naruszeniem przepisów postępowania.

2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

3.2. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegają zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego wyroku został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

W ramach podstawy kasacyjnej z art.174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1c w związku z art. 106 § 3 i 5 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 233 kodeksu postępowania cywilnego poprzez ich nienależyte zastosowanie, polegające na zastosowaniu przez Sąd pierwszej instancji oczywiście błędnych kryteriów oceny dowodów oraz przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów będące konsekwencją oddalenia wniosków dowodowych złożonych przez Skarżącego.

Ww. zarzut należy uznać za niezasadny. Art. 106 § 5 p.p.s.a. w zakresie postępowania dowodowego, o którym mowa w 106 § 3 p.p.s.a., odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.c. stanowiąc - do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakres postępowania dowodowego w sposób kategoryczny wyznacza art. 106 § 3 p.p.s.a.

Przepis ten wprowadza odstępstwo od zasady orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a.), a więc na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Posłużenie się w analizowanym przepisie stwierdzeniem "sąd może" wyraźnie wskazuje na uprawnienie sądu, a nie jego obowiązek. Już tylko to stwierdzenie wyklucza możliwość skutecznego postawienia sądowi pierwszej instancji zarzutu jego naruszenia. Nie przeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 160/09; z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I GSK 243/10; z dnia 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 165/11; z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II OSK 840/11; z dnia 22 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 3138/19; opubl. CBOSA).

W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art.141 §4 p.p.s.a. Nie można bowiem zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodów uzupełniających. Nie ulega natomiast wątpliwości, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wnioskowanych dowodów zawiera wszystkie niezbędne elementy z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji szczegółowo wskazał przyczyny dla których odmówił przeprowadzenia dowodów uzupełniających. Nie można zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować także zaprezentowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny stanu faktycznego sprawy.

3.3. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił także zawarty w skardze kasacyjnej wniosek Skarżącego o dopuszczenie dowodów uzupełniających. Podkreślenia bowiem wymaga, że możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczy postępowania przed sądem pierwszej instancji. Wniosek taki wynika już z samej systematyki ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Regulujący omawianą kwestię art. 106 § 3 tej ustawy znajduje się w Dziale III ustawy zatytułowanym: Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała SN z dnia 18 grudnia 2001 r., sygn. akt III ZP 25/01). Wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 271/19, opubl. CBOSA). Sąd w niniejszej sprawie powyższe stanowisko podziela, co oznacza, że nie mógł zostać przeprowadzony dowód z dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, który na dodatek miałby zmierzać do ustalania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanu faktycznego w sprawie.

3.4. W zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 2 w zw. z art. 122, art. 121§1 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że odpowiada On za zaległości podatkowe spółki których termin upływał w czasie gdy nie pełnił faktycznie obowiązków członka zarządu.

Mając na względzie materię, która legła u podstaw toczonego sporu, w punkcie wyjścia należy przypomnieć treść normy prawnej stanowiącej materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 116 § 1 O.p., w myśl którego za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r., Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2019 r. poz. 243 i 326) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl natomiast art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Przesłanka, o której mowa w art. 116 § 2 O.p., tj. pełnienie funkcji członka zarządu ma charakter obiektywny: istotne jest, czy dana osoba pełniła taką funkcję faktycznie, tzn. miała nieograniczoną możliwość sprawowania funkcji, niezależnie od dopełnienia wymogów formalnych. Możliwość przyjęcia, że przesłanka nie została zrealizowana zachodzi jedynie wtedy, kiedy dana osoba nie mogła wykonywać swojej funkcji ze względu na obiektywne i nie dające się usunąć przeszkody, jak np. ciężka choroba, wyłączająca możliwość działania. Z całą pewnością nie stoi na przeszkodzie przeniesieniu odpowiedzialności sytuacja, gdy członek zarządu dobrowolnie ogranicza swoje możliwości działania, np. nie wypełnia obowiązków. Orzecznictwo wskazuje przykładowo, że odpowiedzialność solidarna członka zarządu spółki, o której mowa w art. 116 O.p., dotyczy co do zasady osób pełniących funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres obowiązków, jakie zostały im powierzone oraz jakie faktycznie czynności podejmowali czy nadzorowali. Cyt. przepis odwołuje się bowiem do przesłanki "pełnienia obowiązków członka zarządu" rozumianej formalnie, tj. posiadania formalnych uprawnień członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy obciążony odpowiedzialnością członek zarządu faktycznie zajmował się interesami podmiotu, w którym był członkiem zarządu (zob. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 57/17, opubl. CBOSA).

3.5. Jak wynika z akt sprawy w latach 2006-2011 Skarżący pełnił funkcję członka zarządu "S." Sp. z o.o. Z chwilą przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę z o.o. aktem notarialnym został powołany do jej zarządu. W połowie 2011 r. złożył pisemną rezygnację z funkcji członka zarządu, a udziały przekazał w listopadzie 2011 r. Skarżący przebywał na zasiłku chorobowym w okresie od 10 marca 2010 r. do 24 sierpnia 2010 r., na świadczeniu rehabilitacyjnym w okresie od 25 sierpnia 2010 r. do 21 stycznia 2011 r. i ponownie na zasiłku chorobowym w okresie od 21 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Jak zeznali świadkowie w 2010 r., z uwagi na problemy zdrowotne, Skarżący coraz mniej uczestniczył w życiu firmy, a praktycznie od połowy 2010 r. zajmował się wyłącznie nadzorem nad warsztatem i doradztwem przy naprawach sprzętu na warsztacie. Nie pojawiał się regularnie w firmie, jedynie w razie zapotrzebowania - w sytuacjach zaistniałych pytań i problemów.

Z zebranych dowodów wynika, że Skarżący w spółce zajmował się sprawami technicznymi, warsztatem, produkcją i stanem technicznym maszyn, a sprawy biurowe prowadził syn. Zeznał również, że informacje o sytuacji ekonomicznej spółki otrzymywał od syna P. S. (Prezesa spółki). Sam nie miał dostępu do dokumentacji finansowej prowadzonej w sposób elektroniczny, gdyż nie potrafił obsługiwać tych systemów. Zeznał także, że wszystkie sprawy w ramach zarządu były uzgadniane na bieżąco, a wnioskami do KRS oraz płatnościami zajmował się syn.

Z powyższego wynika, że choroba nie stanowiła przeszkody uniemożliwiającej Skarżącemu uczestniczenie w sprawach dotyczących Spółki. Okoliczność tę potwierdzają również m.in. podpisany przez Skarżącego bilans oraz rachunek zysków i strat sporządzone na dzień 31.12.2010 r. oraz protokół negocjacji, które odbyły się w dniu 12.04.2011 r., w których Skarżący uczestniczył w charakterze wiceprezesa zarządu i głównego udziałowca spółki. Zobowiązany pełnił zatem faktycznie funkcję członka zarządu spółki co czyni zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie za nieuzasadnione. Nie ma znaczenia dla tej oceny podział obowiązków w spółce jak również okoliczność, że Skarżący nie potrafił obsługiwać systemów informatycznych. Nie są to bowiem okoliczności niezależne od Niego.

Odnosząc się natomiast do powołanych w skardze kasacyjnej wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zauważyć, że zapadły one na gruncie innych okoliczności faktycznych, niż występujących w niniejszej sprawie. Dotyczyły one w większości sytuacji, gdy członek zarządu sprawuje faktycznie swą funkcje mimo formalnego wygaśnięcia mandatu członka zarządu.

3.6. W ramach drugiego z kasacyjnych zarzutów naruszenia prawa materialnego Skarżący zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1a p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że Skarżący ze swojej winy nie zgłosił upadłości spółki "S." ponieważ w momencie formalnego pełnienia funkcji członka zarządu spółki "S." tj. do lipca 2011 roku - brak było przesłanek do ogłoszenia upadłości w/w spółki.

Na wstępie podnieść trzeba, że zaskarżona decyzja dotyczy zobowiązań podatkowych, których termin płatności przypadał w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki przez Skarżącego. Ostateczną decyzją z dnia 22.12.2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. określił spółce "S." wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług m.in. za miesiące od grudnia 2010 r. do kwietnia 2011 r. Za w pełni zasadny uznać należy wywód organów podatkowych co do momentu powstania zobowiązania osoby prawnej z tytułu podatku od towarów i usług. Termin płatności pierwszej należności w podatku VAT (grudzień 2010 r.) miał miejsce w dniu 25 stycznia 2011 r., a ostatniej (za kwiecień 2011r.) w dniu 25 maja 2011 r. czyli w okresie w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Zgodnie art. 99 ust. 1 i art. 103 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podatnicy obowiązani byli składać w urzędzie skarbowym deklaracje podatkowe za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia następującego po każdym kolejnym miesiącu oraz obliczać i wpłacać ten podatek. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku należnego w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Co również istotne, zgodnie z treścią art. 107 § 2 pkt 2 i 4 O.p. osoby trzecie ponoszą również odpowiedzialność za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Są to bowiem należności ściśle związane z zaległościami podatkowymi (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 3868/14).

Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji deklaratoryjnej przez organ podatkowy na podstawie przepisu art. 21 § 3 O.p. nie zmienia oceny, że zobowiązanie powstało z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania - a zatem istniało już wcześniej i powinno zostać wykonane w terminach przewidzianych w przepisach prawa (tak np. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1605/06, oraz wyrok z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt I FSK 1835/15).

3.7. W każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości, gdyż tylko niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie art. 116 § 1 O.p. Zaakcentowania wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości w ogóle nie został przez Skarżącego złożony w okresie pełnienia przez Niego obowiązków członka zarządu spółki.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.) dłużnik jest niewypłacalny, jeśli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku nawet wówczas, gdy na bieżąco je wykonuje. Obie postacie niewypłacalności stanowią samodzielną podstawę ogłoszenia upadłości. Oznacza to, że nie muszą być spełnione kumulatywnie, aby ogłosić upadłość danego dłużnika. Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 i 2 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powyższego, nie powinno budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań wobec wierzycieli. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż "S." Sp. z o.o. nie uregulowała należności zarówno cywilnoprawnych jak i podatkowych przypadających w okresie do grudnia 2010r. do kwietnia 2011 r. na rzecz wielu podmiotów, w tym m.in. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. czy Prezydenta Miasta S.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSP 3/09, badanie przez organ podatkowy właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno uwzględniać wysokość zobowiązania podatkowego, określonego w decyzji organu podatkowego nawet w sytuacji wydania tej decyzji w okresie, kiedy członek zarządu nie pełnił już funkcji.

Z dokonanych w powyższym zakresie ustaleń wynika, iż zaległości spółki systematycznie przyrastały, co potwierdza, iż co najmniej od końca 2010 r. nie była ona w stanie spłacać w pełni swoich zobowiązań, a stan ten nie uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Skarżącego co do nieposiadania przez spółkę zaległości w zapłacie należności oraz braku podstaw do ogłoszenia jej upadłości w czasie, kiedy sprawował funkcję w jej zarządzie. W realiach niniejszej sprawy należy bowiem przyjąć, że już na przełomie 2010/2011 zaistniał w spółce stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, a więc w okresie, w którym strona pełniła obowiązki członka zarządu "S." Sp. z o.o. co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p.

4. Z powyższych przyczyn skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 tej ustawy.