Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 402/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 302 ust. 1 pkt 16
journal: Dz.U. 2013 poz 1650
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązanie do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej również: "organ II instancji" lub "Szef Urzędu") z [...] grudnia 2015 r., znak: [...] (dalej również: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Szef Urzędu, działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16, art. 315 ust. 1, art. 338 ust. 1 i 2 pkt 2 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 oraz z 2014 r., poz. 463 z późn. zm., zwanej dalej "u.o.c." lub "ustawą o cudzoziemcach") oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., rozpatrzył odwołanie [...] (zwanej dalej "skarżącą" lub "cudzoziemką") od decyzji Komendanta [...] z [...] września 2015 r. Nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki i jej małoletniego syna – [...] urodzonego ...] grudnia 2012 r. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji. W wyniku rozpoznania ww. odwołania Szef Urzędu uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku na wypadek, jeżeli nie opuści ona tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji, lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom - od dnia wykonania decyzji. Ponadto utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.

II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

II.1. Komendant [...] z [...] września 2015 r. orzekł o zobowiązaniu [...] oraz jej małoletniego syna [...] do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. Jako przesłanki zobowiązania do powrotu organ I instancji powołał okoliczności z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach wskazując, że [...] października 2014 r. decyzją nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył wniosek skarżącej o udzielenie ochrony międzynarodowej, odmawiając nadania cudzoziemce i jej synowi statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej. W dniu [...] marca 2015 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała ww. decyzję w mocy decyzją nr [...]. Cudzoziemka nie opuściła terytorium Polski po otrzymaniu ostatecznej decyzji w sprawie odmowy udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Organ I instancji stwierdził ponadto, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu cudzoziemki określone w art. 303 ust. 1 i 2 ustawy. Organ stwierdził, iż zainteresowana nie wykazała realnych przesłanek uzasadniających stwierdzenie, iż po powrocie przez nią do kraju pochodzenia będą naruszone jej prawa chronione w przepisach Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, z późn. zm.), a także zostanie naruszone jej prawo do życia rodzinnego i prywatnego chronione w art. 8 powołanej Konwencji. Organ stwierdził również, iż decyzja nie narusza praw dziecka chronionych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz, 526, z 2000 r. Nr 2, poz. 11 oraz z 2013 r. poz. 677), W ocenie organu w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

II.2. W odwołaniu cudzoziemka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i udzielenie jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, gdyż wbrew stwierdzeniu organu, w przypadku jej przeprowadzki z dzieckiem do zachodniej części [...], byłaby narażona nie nieludzkie i poniżające traktowanie z powodu statusu osoby wewnętrznie przesiedlonej. Według cudzoziemki, władze [...] nie są w stanie zapewnić odpowiednich warunków życia osobom takim, jak ona. Ponadto nie ma pracy, mieszkań i osoby pochodzące z [...] traktowane są jak separatyści.

II.3. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen i orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu, od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku na wypadek, jeżeli nie opuści ona tego terytorium w terminie dobrowolnego powrotu, określonym w decyzji lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę w tym terminie wbrew przepisom - od dnia wykonania decyzji. Ponadto utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu Szef Urzędu wskazał, że [...] [...] czerwca 2014 r. złożyła wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, obejmujący jej małoletniego syna – [...]. Decyzją z [...] października 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył wniosek cudzoziemki o udzielenie ochrony międzynarodowej, odmawiając nadania statusu uchodźcy i udzielenia jej ochrony uzupełniającej. W dniu [...] marca 2015 r. powyższą decyzję utrzymała w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją nr [...]. Powyższe rozstrzygniecie cudzoziemka zaskarżyła do WSA w Warszawie, który wyrokiem z 30 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1307/15 oddalił skargę. 7 kwietnia 2015 r. [...] złożyła za pośrednictwem Komendanta [...] kolejny wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej. Wniosek został przekazany do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który [...] maja 2015 r., umorzył postępowanie w powyższej sprawie z powodu niedopuszczalności wniosku. W dniu [...] lipca 2015 r. cudzoziemka wystąpiła po raz trzeci o udzielenie jej ochrony międzynarodowej. W dniu [...] listopada 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponownie umorzył postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku. Cudzoziemka odwołała się od powyższego rozstrzygnięcia do Rady do Spraw Uchodźców. W dniu [...] lipca 2015 r. Komendant [...] wszczął z urzędu postępowanie o zobowiązanie do powrotu skarżącej i jej małoletniego dziecka z uwagi na fakt, iż nie opuściła ona terytorium Polski w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej ostatecznej decyzji dotyczącej odmowy udzielenia jej ochrony międzynarodowej. Cudzoziemka nie opuściła terytorium Polski, lecz jak wskazano wyżej, po raz trzeci złożyła wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej. Analizując materiał dowodowy zebrany przez organ I instancji, Organ odwoławczy podkreślił, że wobec [...] jednoznacznie mają zastosowanie przesłanki, określone w art. 302 ust. 1 pkt 16 u.o.c., gdyż nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po otrzymaniu ostatecznej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie wskazuje, iż nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające wydanie wobec cudzoziemki decyzji o zobowiązaniu do powrotu, określone w art. 303 ust. 1 u.o.c. W dniu 30 lipca 2015 r. [...] została przesłuchana do protokołu i zeznała, że pochodzi z miasta [...] na wschodzie [...], jest członkiem kościoła [...] i w Polsce uzyskała z rodziną pomoc od pastora. Cudzoziemka nie posiada paszportu, lecz jedynie [...] dowód osobisty, w chwili obecnej otrzymuje świadczenia socjalne, chciałaby podjąć pracę. Do Polski cudzoziemka przyjechała wraz z rodziną - matką i sześciorgiem rodzeństwa, swoim synem i córką siostry. Według cudzoziemki, jej życie na [...] jest zagrożone, ponieważ w [...] toczą się walki, jest tam niebezpiecznie, gdyż jest to strefa przyfrontowa, rodzina musiała tam pozostawić cały dobytek. Skarżąca w trakcie postępowania o udzielenie jej ochrony międzynarodowej zeznała, że w regionie, w którym mieszka, są działania wojenne, sytuacja bezpieczeństwa jest zdestabilizowana, obawia się o życie swoje i dziecka. Jednak cudzoziemka zeznała jednocześnie, że nigdy nie była prześladowana, nie brała udziału w działaniach wojennych, nie była aresztowana, czy zatrzymana, nie należała do organizacji o charakterze politycznym, społecznym, czy kulturowym. Cudzoziemka nie brała pod uwagę zamieszkania w zachodniej części [...], gdyż nie ma tam nikogo bliskiego oraz obawiała się, że rodzina zostanie tam źle przyjęta. Organ podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji z [...] października 2014 r. orzekającej o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, iż obawy cudzoziemki są uzasadnione z uwagi na sytuację w obwodzie [...], jednak posiada ona możliwość zamieszkania w innym regionie kraju pochodzenia. Rada do Spraw Uchodźców w decyzji z [...] marca 2015 r. podtrzymała to stanowisko. W decyzji podkreślono, że cudzoziemka nie doznała osobiście represji ze strony separatystów, a jej obawy przed zamieszkaniem na zachodzie [...] nie zostały potwierdzone. Szef Urzędu podkreślił, że wobec skarżącej nie zachodzą przesłanki, mogące uzasadniać udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o co wnioskuje w odwołaniu. Cudzoziemka nie legitymuje się wizą, czy innym tytułem pobytowym uwzględnionym w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 u.o.c. Ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa wart. 303 ust. 1 pkt 4, 8-12 ustawy o cudzoziemcach. W kontekście przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 348 ustawy o cudzoziemcach, mając na uwadze przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a dotyczące praw gwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności organ II instancji wskazał, że art. 2-8 Konwencji nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Uwzględniając okoliczności faktyczne, ustalenia dokonane w toku postępowania o udzielenie stronie ochrony międzynarodowej, a także materiał dowodowy zgromadzony w toku niniejszego postępowania w ocenie Szefa Urzędu deklarowane przez skarżącą okoliczności wyjazdu z kraju pochodzenia nie pozwalają na uznanie, iż w przypadku powrotu przez nią do kraju pochodzenia faktycznie zagrożone byłyby jej prawa chronione w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak wynika z materiału dowodowego skarżąca na [...] nie była nigdy aresztowana, sądzona bądź skazana wyrokiem sądu. Odnosząc się do powoływanej przez cudzoziemkę przynależności do Kościoła [...] organ odwoławczy zauważył, iż jak wynika z aktualnych raportów, dotyczących sytuacji na terytorium [...], wyznawcy wiary ewangelicznej nie są prześladowani poza terenami objętymi walkami zbrojnymi, a cudzoziemka ma możliwość skorzystania z pomocy instytucji w kraju pochodzenia oraz relokacji w ramach [...], gdzie na większości terytorium nie toczą się żadne wałki. Ponadto, wbrew stwierdzeniu cudzoziemki, większość mieszkańców zachodniej i centralnej [...] jest pozytywnie nastawiona do przesiedleńców i udziela im pomocy. Natomiast z wyjaśnień cudzoziemki wynika, że powodem jej wyjazdu z [...], nie zaś przesiedlenia do innej części są problemy finansowe. Ponadto, z dostępnych informacji nie wynika, by wierni Kościoła zielonoświątkowego, poza obszarem objętym konfliktem zbrojnym spotykali się z jakimikolwiek formami prześladowania. Podsumowując Szef Urzędu wskazał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w przypadku powrotu przez zainteresowaną do kraju pochodzenia zagrożone byłoby jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub mogłaby ona zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub mogłaby być zmuszona do pracy, lub mogłaby być pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarani bez podstawy prawnej, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W sprawie nie zachodzi zatem przesłanka z art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Uwzględniając powyższe okoliczności organ odwoławczy stwierdził, iż zobowiązanie do powrotu skarżącej nie naruszy jej prawa do życia rodzinnego i prywatnego rozumieniu przepisów powołanej Konwencji. [...]przebywa w Polsce od czerwca 2014 r. wraz z całą rodziną - matką, swoim dzieckiem i rodzeństwem. Wcześniej, jak wynika z materiału dowodowego jej życie koncentrowało się na [...]. Jak wynika z informacji dostępnych organowi, pozostali członkowie jej rodziny, także ubiegają się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Obecnie toczące się wobec cudzoziemki postępowanie w sprawie udzielenia jej ochrony międzynarodowej jest kolejnym takim postępowaniem, a w takiej sytuacji wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu na gruncie obowiązujących przepisów jest dopuszczalne (art. 303 ust. 4 i art. 305 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach). Cudzoziemka podjęła decyzję o pozostaniu w Polsce, lecz nie posiada z Polską więzi na tyle silnych i trwałych, aby uznać zobowiązanie jej do powrotu za nieuzasadnioną ingerencję w prawa do życia rodzinnego, czy też życia prywatnego, chronionego Konwencją. Organ II instancji podkreślił, iż cudzoziemka jest osobą dorosłą, posiadającą własne dziecko i jej sytuacja nie może być nierozerwalna z sytuacją pozostałych członków rodziny, którzy także nie posiadają tytułów pobytowych w Polsce. Decyzja zobowiązująca cudzoziemkę do powrotu wydana została zaś również w stosunku do jej małoletniego syna, zatem więź matki z synem nie zostanie zerwana. W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ odwoławczy nie stwierdził, aby wobec skarżącej zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 u.o.c., która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie dysponują jedynie pewną swobodą w określeniu terminu dobrowolnego powrotu i określeniu zakazu wjazdu przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określeniu okresu tego zakazu.

III.1. Z powyższą decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie zgodziła się skarżąca, która w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia w sprawie wyczerpującego postępowania dowodowego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji osób przesiedlonych na [...] i nie zbadanie indywidualnych, odnoszących się do skarżącej, przesłanek umożliwiających zamieszkanie w części terytorium [...] kontrolowanej przez rząd w [...] i związanego z tym zagrożenia nieludzkim lub poniżającym traktowaniem w przypadku powrotu na [...],

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 348 pkt 1 lit. b ustawy o cudzoziemcach poprzez brak udzielenia cudzoziemce zgody na pobyt humanitarny, pomimo że powrót na [...] spowoduję, że cudzoziemka będzie poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu poprzez brak odpowiednich warunków życiowych i środków do życia.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała w szczególności, że chęć niesienia pomocy uchodźcom wewnętrznym przez mieszkańców zachodnich regionów [...] zdecydowani spada. Podkreśliła, że również organy państwa mają ograniczone możliwości niesienia pomocy osobom uciekającym ze wschodnich rejonów [...]. Przesiedleńcy z [...] mają zaś problemy ze znalezieniem mieszkania. Zdaniem Skarżącej przesiedleńcom zarzuca się, że są winni trwającego konfliktu, ponadto są leniwi, negatywnie wpływają na lokalny rynek pracy jak również na ilość miejsc w szkołach i przedszkolach. W związku z powyższymi argumentami skarżąca podniosła, że organ odwoławczy niedokładnie przeanalizował materiał dowodowy i jednocześnie naruszył art. 348 pkt 1 lit b u.o.c. Bowiem powrót skarżącej na [...] będzie się wiązał z nieludzkim i poniżającym traktowaniem.

III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

III.3. Na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w ramach prawa pomocy poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. W złożonym załączniku do protokołu rozprawy pełnomocnik wskazał w szczególności na art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w tym na treść art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach (tj. kwestię ochrony praw dziecka).

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonywanie oceny pod kątem zgodności z prawem oznacza z kolei, że sąd administracyjny sprawując wymiar sprawiedliwości bada legalność, a nie celowość działalności administracji publicznej. Badanie to sprowadza się do oceny zgodności z prawem zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej w trzech płaszczyznach, a mianowicie: a) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych, b) dochowania wymaganej prawem procedury c) zgodności działania z prawem materialnym (por. np. uzasadnienie uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Uzupełniająco należy wskazać, że sąd administracyjny dokonuje rzeczonej oceny legalności działania administracji publicznej na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Oznacza to w szczególności, że sąd zasadniczo nie czyni własnych ustaleń faktycznych, a orzeka na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych (argumentum ex art. 106 § 3 p.p.s.a; por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2014 r., II OSK 2546/12, CBOSA; J. Jagielski, M. Jagielska, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 3 wyd., Warszawa 2015, s. 567). W aspekcie ustaleń faktycznych obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim dokonanie oceny, czy materiał dowodowy został przez organ prawidłowo zebrany i oceniony (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2015 r., II GSK 789/14, CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

IV.3.1. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby uchylenie przedmiotowej decyzji Szefa Urzędu. W szczególności poczynione przez organy ustalania faktyczne mają oparcie w zebranym materiale dowodowym, a dokonana wykładnia i subsumcja prawa materialnego jest trafna. Jeżeli chodzi o ustalenia faktyczne dotyczące braku przesłanki możliwości poddania skarżącej nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu po powrocie na [...] (scil. na część tego kraju, która nie jest pod kontrolą separatystów), to ustalenia organu w tej kwestii bazują również na materiale zebranym w sprawie zakończonej decyzją Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania statusu uchodźcy oraz odmowy przyznania ochrony uzupełniającej (skarga skarżącej od tej decyzji została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 6 października 2015 r. IV SA/Wa 1307/15). Realna możliwość poddania skarżącej nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu na terytorium będącym pod kontrolą rządu w [...] nie wynika również z treści zeznań [...] (k. 62), a nadto skarżąca nie zaoferowała innych dowodów mogących prowadzić do przeciwnych ustaleń.

IV.3.2. Podstawą materialnoprawną zobowiązania skarżącej do powrotu był art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z tymi przepisami, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec:

a) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2, albo

b) przebywa w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców.

W myśl zaś powołanego wyżej art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia mu ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej - stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona.

Należy podkreślić, decyzja o zobowiązaniu do powrotu jest decyzją związaną (verba legis: "decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się"). Organom nie pozostawiono zatem uznania, czy w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach można zastosować ten środek prawny kierując się np. względami słuszności. Teza o związanym charakterze decyzji o zobowiązaniu do powrotu przyjmowana jest również w piśmiennictwie (zob. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 6 komentarza do art. 302) oraz orzecznictwie (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016 r., II OSK 1935/14, CBOSA). Organy nie mogły zatem, powołując się m. in. na wskazany w skardze art. 7 k.p.a., odstąpić od wydania decyzji zobowiązującej do powrotu w razie ustalenia, że zachodzi chociażby jedna z przesłanek wskazanych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, obowiązek wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest niezależny od tego, czy w realiach danej sprawy cudzoziemiec miał świadomość okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Chodzi tu bowiem o obiektywną odpowiedzialność administracyjną, a nie odpowiedzialność karną opartą na zasadzie winy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2013 r., IV SA/Wa 2918/12, CBOSA). Tylko zaistnienie okoliczności wyraźnie wskazanych w innych przepisach prawa może uzasadniać niewydanie w takim przypadku decyzji zobowiązującej do powrotu. Okoliczności takie zostały wskazane m. in. w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponieważ okoliczności te stanowią wyjątek od zasady wydawania decyzji o zobowiązaniu do powrotu w razie zajścia okoliczności określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie mogą być one poddawane wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać m. in. na art. 303 ust. 1 pkt 2 (udzielanie cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zajście przesłanki do ich udzielenia). Z treści skargi wynika, że skarżąca powołuje się na art. 348 pkt 1 lit.b ustawy o cudzoziemcach wywodząc, że jej powrót na [...] spowoduje, iż będzie ona poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu poprzez brak odpowiednich warunków życiowych i środków do życia. Z kolei pełnomocnik skarżącej wskazał na naruszenie praw dziecka (art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach).

IV.3.3. W niniejszej sprawie nie jest kwestią sporną zajście przesłanki pozytywnej z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach obligującej organy do wydania wobec skarżącej decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Otóż w dniu [...] marca 2015 r. skarżącej została doręczona decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Decyzją tą Rada utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców [...] z dnia [...] października 2014 r. orzekającą o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej (decyzja ta obejmowała również małoletnie dziecko skarżącej [...], ur. [...].12.2012 r.). Skarżąca nie opuściła Polski w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej wskazanej wyżej decyzji Rady. Uzupełniająco należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1307/15) oddalił skargę [...] na decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny.

IV.3.4. Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły również, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielanie cudzoziemce zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Sąd podziela w całości obszerne motywy takiego rozstrzygnięcia podane na s. 6 – 11 zaskarżonej decyzji. W szczególności odnosząc się do wywodów skargi należy przypomnieć, że zgodnie z art. 348 pkt 1 lit.b u.o.c., cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. W orzecznictwie i piśmiennictwie zwraca się uwagę, że dla zastosowania tego przepisu sama ewentualność złego traktowania nie jest wystarczająca. Cudzoziemiec musi być narażony na takie traktowanie w bardziej indywidualny sposób niż tylko na skutek ogólnej przemocy panującej w danym państwie. Nie jest też wystarczające stwierdzenie nieprzestrzegania praw obywatelskich lub dysfunkcje systemu politycznego (por. np. P. Dąbrowski, [w:] Ustawa o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2015, teza 8 do art. 348). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r., II OSK 27/09 (CBOSA) wskazał, że za "poniżające" traktowanie można uznać tylko takie, które miało na celu wywołanie w ofierze uczucia strachu lub udręczenia, będącego w stanie poniżyć i upodlić. Wchodzące w grę cierpienie i poniżenie musi co do zasady zawsze wykraczać poza nieunikniony element cierpienia i poniżenia związanego z daną formą zgodnego z prawem traktowania. Tymczasem okoliczności podawane przez skarżącą nie mogą w żaden sposób wypełniać opisanych wyżej znamion nieludzkiego lub poniżającego traktowania. W szczególności okolicznościami takimi nie są trudności socjalne i kulturowe, z jakimi spotykają się wewnętrzni przesiedleńcy z terenów będących pod kontrolą separatystów. Sąd w niniejszym składzie podziela przy tym pogląd, że ewentualne pogorszenie sytuacji ekonomicznej cudzoziemca po powrocie do kraju pochodzenia nie stanowi podstawy do niewydawania decyzji zobowiązującej do powrotu (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2011 r., II OSK 1123/10, CBOSA). Skarżąca zarzuca organom nieuwzględnienie jej indywidulanej sytuacji, ale nie wskazuje przy tym, na czy ta jej indywidulana szczególna sytuacja miałaby polegać w porównaniu z innymi wewnętrzami przesiedleńcami. Na gruncie niniejszej sprawy należy również przypomnieć, że przesłanka możliwości poddania skarżącej nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu po powrocie na [...] była badana przez WSA w Warszawie w sprawie IV SA/Wa 1307/15. Przesłanka ta jest bowiem jedną z okoliczności uzasadniających przyznanie ochrony uzupełniającej [zob. art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680)]. Sąd w wyroku z 6 października 2015 r. stwierdził między innymi: "Organy słusznie przyjęły, że w stosunku do skarżącej nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. W szczególności, wbrew zarzutom skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, czy też poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia". Dalej Sąd stwierdził w szczególności: "Wynika z niej bowiem, że Rada do Spraw Uchodźców uwzględniła powyższe kwestie, ale w ocenie Sądu zasadnie przyjęła, że same warunki egzystencji przesiedleńców na [...] nie stanowią przesłanki wystarczającej do twierdzenia, że osoby te są zagrożone nieludzkim lub poniżającym traktowaniem". Te oceny są wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę w związku z instytucją prawomocności materialnej wyroków sądów administracyjnych (art. 170 p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podzielić należy prezentowany w orzecznictwie pogląd, że moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. W świetle art. 170 p.p.s.a., oceny wyrażone w wyroku z 6 października 2015 r. były również wiążące dla Szefa Urzędu wydającego decyzję z [...] grudnia 2015 r. Na gruncie niniejszej sprawy raz jeszcze należy przypomnieć o tożsamości przesłanki z art. 15 pkt ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze wskazaną w skardze przesłanką udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 pkt 1 lit.b u.o.c.). Skarżąca nie wykazał w trakcie postępowania przed organem I i II instancji, aby sytuacja wewnętrznych przesiedleńców na [...] uległa po marcu 2015 r. zasadniczej zmianie.

IV.3.5. Skarżąca na s. 2 skargi wspomina, że pod jej opieką znajduje się syn [...] (ur. [...] grudnia 2012 r.). Kwestię tę podniósł również pełnomocnik skarżącej w załączniku do protokołu z rozprawy. Okoliczność ta nie może jednak per se uzasadniać przyznanie skarżącej ochrony z uwagi na naruszenie praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu (art. 348 pkt 3 u.o.c.). Trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji (s. 10), że skarżąca została zobowiązana do powrotu wraz z małoletnim synem. Nie dojdzie zatem do pozbawienia kontaktu skarżącej z dzieckiem. Należy mieć również na uwadze, że skarżąca przebywa w Polsce dopiero od czerwca 2014 r., zaś zobowiązanie do powrotu następuje do kraju urodzenia skarżącej i jej syna. Trudno zdaniem sądu mówić w takim przypadku o naruszeniu praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

IV.4. Na zakończenie warto zwrócić uwagę na dwie jeszcze okoliczności. Po pierwsze, okres zakazu wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen został określony w zaskarżonej decyzji na 1 rok, czyli w dolnych graniach uznania przysługującego organom w tej materii (zgodnie z art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, maksymalny okres zakazu wjazdu w realiach niniejszej sprawy wynosił 3 lata). Po drugie, skarżąca po upływie okresu zakazu będzie mogła podjąć starania o legalny pobyt na terytorium Polski. Innymi słowy, wykonanie zaskarżonej decyzji nie przekreśla możliwości pobytu w przyszłości przez skarżącą i jej dziecko na terenie Polski, o ile tylko skarżąca spełni wymagane prawem warunki do takiego zamieszkania.

IV.5. Sąd nie stwierdził z urzędu innych uchybień niż wskazane w skardze, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

IV.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.