Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2579/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 5 ust. 1 i ust2
journal: Dz.U. 2004 nr 53 poz 532
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński,, sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

W dniu 17 sierpnia 2012 r. R. K. wystąpił w imieniu B. K. - przedstawiciela ustawowego małoletniej G. K. (dalej: "pełnomocnik skarżącej") do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie G. K. (dalej: "skarżąca") zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowy wniosek uzasadniono posiadaniem polskiego pochodzenia.

Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2012 r. Nr [...] orzekł o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, iż skarżąca co prawda zadeklarowała posiadanie narodowości polskiej oraz wykazała posiadanie związków z polskością, to jednak nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałoby, iż jedno z jego rodziców lub dziadków albo oboje pradziadków było narodowości polskiej, a tym samym nie udokumentowała posiadania polskiego pochodzenia. W ocenie Wojewody [...] nie można uznać przedstawionego [...] maja 2011 r. "Wypisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego o Rejestracji Urodzenia zgodnie z artykułami 126, 133, 135 Kodeksu [...]" za wiążący, gdyż jest to współcześnie wystawiony dokument, nie dający podstawy do zweryfikowania treści zapisów pierwotnych.

Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącej złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i udzielenie skarżącej wnioskowanego zezwolenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 32 i art. 52 ust. 5 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, sprostowanie Dz. U. z 2001 r., Nr 28, poz. 319), w zw. z art. 5 i art. 6 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004r., Nr 53, poz. 532 z późn. zG.), a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 75 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013 r. 267, ze zm., dalej: "K.p.a."). W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż skarżąca zadeklarowała narodowość polską, wykazała swój związek z polskością poprzez pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i zwyczajów oraz udowodniła, że jej babcia jest narodowości polskiej. W jego ocenie w wątpliwości co do przedstawionych przez skarżącą dokumentów organ prowadzący postępowanie powinien był zwrócić się do organu, który rzeczone dokumenty wystawił, w celu sprawdzenia ich autentyczności oraz zgodności z prawem ich wydania. Podniósł także, iż w przypadku innego obywatela [...], organ I instancji w oparciu o przedstawione wyciągi z dokumentów wydane przez Państwowy Rejestr Aktów Stanu Cywilnego [...] wydał pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto powołując się na treść art. 15 umowy [...][...] maja 1993 r. (Dz. U. z [...]. Nr [...], poz. [...]) podniósł, iż w świetle przepisów ww. umowy organ administracji publicznej winien uznać dokumenty, wydane przez [...] Państwowy Rejestr Aktów Stanu Cywilnego, potwierdzające posiadanie narodowości polskiej przez babcię skarżącej. Stwierdził także, iż organ prowadzący sprawę powinien również uwzględnić fakt: że ojciec skarżącej otrzymał od Wojewody [...] decyzję o udzieleniu zgody na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na posiadanie polskiego pochodzenia, a dokument potwierdzający zawarcie związku małżeńskiego przez babkę cudzoziemca, będący również dowodem narodowości polskiej, został zignorowany przez organ wydający decyzję w sprawie.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Uzasadniając decyzję wskazał, że zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym w dniu składania wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się skarżąca przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wielokrotnej wizy Schengen wydanej 9 grudnia 2011 r. przez konsula we [...], w celu odwiedzin, z terminem ważności od 21 grudnia 2011 r. do 20 grudnia 2013 r., na czas pobytu 90 dni. Pierwszy wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ww. wizy nastąpił 9 stycznia 2012 r. Skarżąca ubiega się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się z uwagi na polskie pochodzenie. Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w przedmiotowej sprawie pozwala na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała swoje związki z polskością. Dlatego też należy zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, iż skarżąca spełnia jedną z przesłanek do udzielenia przedmiotowego zezwolenia.

Następnie podał, że w uzasadnieniu wniosku o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się wskazano, iż skarżąca: "posiada polskie pochodzenie po babci".

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżąca jest córką B. K., ur. [...] października 1969 r. B. K. jest synem T. K. (z d. G.) która jest córką M. G. (z d. M.).

Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie przez organ I instancji wynika, iż pełnomocnik skarżącej w celu udokumentowania posiadania przez nią polskiego pochodzenia do akt sprawy złożył:

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem wraz z tłumaczeniem na język polski kopię aktu urodzenia skarżącej (w akcie urodzenia wskazano [...] obywatelstwo rodziców skarżącej),

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem, przetłumaczoną na język polski kopię zaświadczenia o zawarciu [...] stycznia 1939 r. związku małżeńskiego przez pradziadków skarżącej tj. M. M. (c. B.), lat 27 (narodowość: Polka) i A. G. (s. F.), lat 22 (narodowość: [...]). Zaświadczenie wystawiono [...] sierpnia 1966 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem wraz z tłumaczeniem na język polski kopię świadectwa urodzenia ojca skarżącej - B. K., ur. [...] października 1969 r. Zapisu w księdze rejestracji aktów urodzenia dokonano [...] grudnia 1969 r. Z informacji o rodzicach B. K. (dziadkach skarżącej) wynika, iż: ojciec – N. K. (s. M., narodowość: [...]), matka – T. K. (c. A., narodowość: [...]). Dokument wystawiono [...] grudnia 1969 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem, przetłumaczoną na język polski kopię Wypisu Nr [...] z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o rejestracji urodzenia babci skarżącej – T. G. (c. A.), ur. [...] lutego 1940 r. (miejsce urodzenia: [...], obwód w., powiat s., wieś P.). Z informacji o rodzicach T. G. (pradziadkach skarżącej) wynika, iż: ojciec - G. A. (s. F., narodowość [...]); matka: G. M. (c. B., narodowość: Polka). Dokument wydano na prośbę ojca skarżącej. Zgodnie z ww. dokumentem wypis sporządzono [...] maja 2011 r., zaś wpisu do akt dokonano [...] czerwca 1957 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię Wyciągu Nr [...] z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o państwowej rejestracji urodzenia ojca skarżącej B. K., ur. [...] października 1969 r. (miejsce urodzenia: [...]). Z informacji o rodzicach B. K. (dziadkach skarżącej) wynika, iż: ojciec - M. K. (s. M., narodowość [...]); matka: T. K., (c. A., narodowość: Polka). Dokument wydano na prośbę ojca skarżącej. Zgodnie z ww. dokumentem wyciąg sporządzono [...] sierpnia 2012 r., zaś wpisu do akt dokonano [...] listopada 2010 r.

Zważywszy na charakter prowadzonego postępowania, organ odwoławczy uznał za zasadne uwzględnienie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się ojcu skarżącej, wobec którego decyzją z [...] czerwca 2011 r. Nr [...] Wojewoda [...] orzekł o udzieleniu ww. zezwolenia w trybie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie dotyczącym przedmiotowego postępowania.

Z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ojcu skarżącej wynika, iż B. K. w celu udokumentowania posiadania polskiego pochodzenia do akt sprawy dołączył:

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem, wraz z tłumaczeniem na język polski kopię zaświadczenia o zawarciu [...] stycznia 1939 r. związku małżeńskiego przez dziadków B. K. – M. M. (c. B.), lat 27 (narodowość: Polka) i Pana A. G. (s. F.), lat 22 (narodowość: [...]). Zaświadczenie wystawiono [...] sierpnia 1966 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem, wraz z tłumaczeniem na język polski kopię Wypisu Nr 00009089967 z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o rejestracji urodzenia matki B. K. – T. G. (c. A.), ur. 9 lutego 1940 r. (miejsce urodzenia: [...], obwód w., powiat s., wieś P.). Z informacji o rodzicach T. G. (dziadkach B. K.) wynika, iż: ojciec - G. A. (s. F., narodowość [...]); matka: G. M. (c. B., narodowość: Polka). Dokument wydano na prośbę B. K.. Zgodnie z ww. dokumentem wypis sporządzono [...] maja 2011r., zaś wpisu do akt dokonano [...] czerwca 1957 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem, wraz z tłumaczeniem na język polski, kopię aktu małżeństwa rodziców B. K. – M. K., ur. w 1937 r. (s. M., narodowość: [...]) i T. G., ur. 1940 r. (c. A., narodowość: [...]., miejsce urodzenia: wieś P. powiatu obwodu w.). Małżeństwo zarejestrowano [...] października 1962 r.,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem wraz z tłumaczeniem na język polski kopię świadectwa urodzenia matki B. K. – T. G., ur. [...] lutego 1940 r. W rubrykach dotyczących rodziców T. G. brak jest informacji o ich obywatelstwie,

- potwierdzoną za zgodność z oryginałem wraz z tłumaczeniem na język polski kopię świadectwa urodzenia B. K., ur. [...] października 1969 r. Zapisu w księdze rejestracji aktów urodzenia dokonano [...] grudnia 1969 r. Z informacji o rodzicach B. K. wynika, iż: ojciec – N. K. (s. M., narodowość: [...]), matka – T. K. (c. A., narodowość: [...]). Dokument wystawiono [...] grudnia 1969 r.

Mając na uwadze postanowienia art. 10 i art. 81 K.p.a. pismem z 8 kwietnia 2013 r. organ odwoławczy poinformował pełnomocnika skarżącej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, uzupełnieniu złożonego wniosku oraz złożeniu oświadczenia do protokołu. W odpowiedzi na powyższe pismem z 24 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, iż podtrzymuje zarzuty zawarte w przedmiotowym odwołaniu w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się. W ww. piśmie powołano się na pozytywne rozstrzygnięcie wydane w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ojcu skarżącej. Powołując się na treść art. 15 umowy [...] dnia [...] maja 1993 r. podniósł, iż organ administracji winien był uznać dokumenty – wyciągi – wydane przez [...] Państwowy Rejestr Aktów Stanu Cywilnego, potwierdzające posiadanie narodowości polskiej przez babcię skarżącej i w oparciu o powyższe dokumenty oraz inne przesłanki zobowiązany był wydać skarżącej decyzję o udzieleniu zgody na osiedlenie się na terytorium RP. Podał, że przedmiotowe wyciągi były dotychczas bez zastrzeżeń uznawane za dokumenty potwierdzające narodowość polską. Uprzedzając ewentualne żądanie organu odwoławczego dotyczącego dostarczenia dokumentów opatrzonych klauzulą apostille powołując się na treść art. 15 ww. umowy podkreślił, iż taka klauzula nie jest wymagana w odniesieniu do dokumentów wydawanych przez [...]. Dodatkowo pełnomocnik skarżącej uzupełnił akta sprawy o kopię wraz z tłumaczeniem na język polski pisma Ministerstwa Sprawiedliwości [...] – Oddział Rejestracji Państwowej Aktów Stanu Cywilnego [...] Rejonowego Urzędu Ministerstwa Sprawiedliwości w Mieście [...]. W ww. piśmie wskazano, iż do kompetencji organów rejestracji państwowej aktów stanu cywilnego nie należy wydawanie kopii aktowych zapisów obywateli. Ww. dokument został wydany w sprawie innego cudzoziemca, wobec którego również toczyło się postępowanie administracyjne o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się z uwagi na posiadanie polskiego pochodzenia.

Pismem z 31 lipca 2013 r. organ odwoławczy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania oryginału lub potwierdzonej urzędowo za zgodność z oryginałem kserokopii dokumentów o charakterze źródłowym, potwierdzających posiadanie przez przodków skarżącej narodowości polskiej lub obywatelstwa polskiego, a w dokumentów potwierdzających, iż jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej lub posiadało obywatelstwo polskie (wraz z ich apostille oraz tłumaczeniem ich i apostille na język polski).

W odpowiedzi na powyższe 22 sierpnia 2013 r. uzupełniono akta sprawy o znajdującą się już w aktach sprawy kopię wraz z tłumaczeniem na język polski zaświadczenia o zawarciu [...] stycznia 1939 r. związku małżeńskiego przez pradziadków skarżącej – M. M. (narodowość: Polka) i A. G. (narodowość: [...]). Zaświadczenie wystawiono [...] sierpnia 1966 r.

Pismem z 19 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, iż w jego ocenie materiały przedstawione w sprawie są w pełni wystarczające do udzielenia skarżącej wnioskowanego zezwolenia. Podniósł, iż jedynym dokumentem źródłowym, którym dysponuje skarżąca jest zaświadczenie nr [...] o zawarciu związku małżeńskiego pomiędzy A. G. oraz M. M., tj. babcią skarżącej. W jego ocenie istotne informacje, potwierdzające narodowość polską antenatów skarżącej wynikają z całokształtu dokumentacji znajdującej się u Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W dalszej części pisma powołując się na treść art. 15 umowy [...][...] maja 1993 r. oraz art. 3 Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005r., Nr 112, poz. 938) podniósł, iż brak jest podstawy prawnej do żądania klauzuli apostille na dokumentach wystawionych przez urzędy [...]. Stwierdził, że ewentualne wątpliwości w kwestii stosowania bądź niestosowania apostille w odniesieniu do dokumentów wystawionych przez władze [...] winien rozstrzygnąć Departament Prawno – Traktatowy Ministerstwa Spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto w ww. piśmie podniósł, iż ojciec skarżącej w 2012 r. otrzymał od Wojewody [...] zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie polskiego pochodzenia, posiadanego po swojej babci, będącej zarazem prababcią skarżącej. Do sprawy ojca skarżącej, B. K. został również przedłożony dokument, stwierdzający narodowość polską matki B. K., M. G., tj. wypis z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego. Dokument ten został wystawiony przez Miejski Oddział Rejestracji Państwowej Aktów Stanu Cywilnego we [...]. Przedmiotowy dokument potwierdza posiadanie narodowości polskiej przez babcię skarżącej, M. G.. W trakcie ww. postępowania organy administracji publicznej nie kwestionowały ww. dokumentu na potwierdzenie posiadania polskiego pochodzenia przez ojca skarżącej.

Organ odwoławczy odnosząc się do powyższego wyjaśnił, iż zarówno Polska, jak i [...], której obywatelem jest skarżąca są stronami międzynarodowej Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r. Zgodnie z art. 1 powołanej Konwencji ma ona zastosowanie do dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone na terytorium jednego z Umawiających się Państw i które mają być przedłożone na terytorium innego Umawiającego się Państwa.

Wyjaśnił że apostille jest rodzajem zaświadczenia, na podstawie którego dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną międzynarodowej Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r. są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji.

Zgodnie z art. 15 umowy [...] [...] maja 1993 r. dokumenty, które sporządził lub uwierzytelnił właściwy organ jednej z Umawiających się Stron, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej, posiadają moc na terytorium drugiej Umawiającej się Strony bez potrzeby legalizacji. Dotyczy to także odpisów i tłumaczeń dokumentów, które uwierzytelnił właściwy organ (ust. 1). Dokumenty, które na terytorium jednej z Umawiających się Stron traktowane są jako dokumenty urzędowe, uważane są za takie również na terytorium drugiej Umawiającej się Strony (ust. 2).

Organ argumentował, że powyższa umowa dotyczy spraw cywilnych i karnych, nie ma zatem zastosowania w postępowaniu o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się, które jest postępowaniem administracyjnym. Dlatego też zarzut pełnomocnika skarżącej w powyższej kwestii jest niezasadny.

Organ odwoławczy stwierdził, że szczegółowa analiza akt sprawy wykazała, iż decyzją z [...] czerwca 2011r. Nr [...] Wojewoda [...] orzekł o udzieleniu ojcu skarżącej zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. decyzja została wydana w oparciu o potwierdzoną za zgodność z oryginałem, wraz z tłumaczeniem na język polski kopię zaświadczenia o zawarciu [...] stycznia 1939 r. związku małżeńskiego przez dziadków B. K. – M. M. (narodowość: Polka) i A. G. (narodowość: [...]). Zaświadczenie wystawiono [...] sierpnia 1966 r. Jest to jedyny dokument źródłowy w sprawie skarżącej. Mając na uwadze powyższe, w ocenie organu odwoławczego, należy stwierdzić, iż w sprawie skarżącej udokumentowano, iż jedynie jej prababcia (babcia B. K.) posiadała narodowość polską, a tym samym nie wypełnił ona wymogu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, gdyż w sprawie nie przedstawiono dokumentów potwierdzających, iż co najmniej jedno z jego rodziców, albo dziadków lub dwoje pradziadków posiadało polską narodowość.

W celu udokumentowania posiadania przez skarżącą polskiego pochodzenia dołączono do akt sprawy potwierdzone za zgodność z oryginałem wyciągi z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o rejestracji urodzenia: babci skarżącej – T. K. z d. G. (c. A.), ur. [...] lutego 1940 r. (z ww. wyciągu wynika polska narodowość prababki skarżącej – G. M.); ojca skarżącej – B. K., ur. [...] października 1969 r. Z ww. wyciągu wynika, iż matka B. K. (tj. babcia skarżącej) – T. K. posiadała narodowość polską.

Szczegółowa analiza akt sprawy wykazała, iż ww. wyciąg, w którym wskazano na polską narodowość babci skarżącej – T. K. stoi w sprzeczności z dokumentacją zgromadzoną w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się ojcu skarżącej, w której to dokumentacji ze wszystkich aktów stanu cywilnego (kopia aktu małżeństwa rodziców B. K.; kopia świadectwa urodzenia B. K.), które nie są współcześnie wydanymi wyciągami, jednoznacznie wynika, iż babcia skarżącej – T. K. posiadała narodowość [...].

Ponadto organ stwierdził, iż ww. wyciągi, jako wydane współcześnie – w 2011 r. i 2012 r. w świetle art. 6 ustawy o repatriacji nie mogą stanowić dowodu posiadania polskiego pochodzenia przez stronę. Brak jest tym samym podstaw do przyjęcia, iż strona wykazała posiadanie przez jedno z rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków narodowości, poprzez dołączenie dokumentów spełniających kryteria art. 6 ustawy o repatriacji.

Odnosząc się do treści przedmiotowego odwołania wskazał, iż sama deklaracja dotycząca posiadania polskiego pochodzenia nie jest wystarczająca do ustalenia tej przesłanki. Nie bez znaczenia jest fakt, że stosowany w sprawie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uzależnia stwierdzenie tego pochodzenia zgodnie z ustawą. Zatem chodzi tu o ustawę polską w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji, z czego wynika, że organami uprawnionymi do stwierdzenia polskiego pochodzenia są wyłącznie polskie organy władzy publicznej. Organ prowadzący postępowanie stosując w tym przypadku art. 5 i art. 6 ustawy o repatriacji dokonując oceny przedłożonych dokumentów musi mieć na uwadze kto i kiedy je wydał oraz czy ich treść odnosi się do przeszłości, w której to przeszłości odpowiednio wskazany przodek był narodowości polskiej.

Organ powołując się na powyższe ustalenia stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby posiadała polskie pochodzenie, gdyż nie dołączyła dokumentów o charakterze źródłowym stwierdzających, iż co najmniej jedno z jej rodziców, albo dziadków lub dwoje pradziadków posiadało polską narodowość, a zatem organ, udzielając w tym stanie rzeczy wnioskowanego zezwolenia - które jest bezterminową formą legalizacją pobytu na terytorium Polski - naruszyłby obowiązujące przepisy prawa.

Ponadto odnosząc się do wydawania przez organ I instancji pozytywnych rozstrzygnięć w sprawie zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w oparciu o współczesne dokumenty G.in. wyciągi z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego wyjaśnił, iż decyzje wydane w przeszłości przez organ administracyjny nie stanowią źródła prawa, a tym samym nie mogą być wiążące w przedmiotowej sprawie.

Jednocześnie organ odwoławczy z urzędu stwierdził, iż wobec skarżącej nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie jej zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła powyższej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców naruszenie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zw. z art. 5 i 6 ustawy o repatriacji oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja narusza także art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy jak również poprzez naruszenie słusznego interesu strony. Ponadto jest sprzecza z treścią art. 75 § 1 K.p.a. i została wydana z naruszeniem zasad określonych w art. 6 i art. 8 K.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoją dotychczasową argumentację.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 27 stycznia 2013 r. skarżąca poinformowała, że zapadł wyrok Sądu Rejonowego we [...], potwierdzający posiadanie narodowości polskiej przez babkę skarżącej – T. K., córkę A.. Wywodziła, że w świetle umowy z dnia [...] maja 1993 r. pomiędzy Rzecząpospolitąpolską a [...] (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...], ze zm.) wyrok ten powinien być uznany przez polskie organy administracji publicznej.

Do pisma dołączyła wyrok wraz z tłumaczeniem przysięgłym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.

Odnosząc się do podstaw prawnych rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, a tym samym do wzorca kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia dokonywanego przez Sąd przypomnieć należy, że stosownie do postanowień art. 52 ust. 5 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. O ile przepis ten stanowi, że polskie pochodzenie winno być stwierdzone na podstawie ustawy, o tyle artykuł ten nie wyjaśnia, na jakiej podstawie osoba polskiego pochodzenia miałaby zrealizować swój zamiar zamieszkania w Polsce na stałe. Właściwe zastosowanie znajduje więc art. 8 ust. 2 Konstytucji, statuujący zasadę bezpośredniego stosowania Konstytucji, chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Co do przedmiotowego zakresu regulacji prawnej uszczegóławiającej art. 52 ust. 5 Konstytucji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny wskazując w wyroku z 13 maja 2003 r., SK 21/02 (OTK-A 2003/5/39), że skoro istnieje możliwość przyjęcia, że art. 52 ust. 5 Konstytucji nie będzie stanowił legis imperfectae przy uznaniu, iż ustawą, w ramach której jest możliwe wymagane przez art. 52 ust. 5 Konstytucji stwierdzenie pochodzenia, jest ustawa o cudzoziemcach – należy aprobować taką właśnie hipotezę interpretacyjną" (III, lit. A, pkt 12).

Słusznie zatem organ odwołał się w tym zakresie do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573, ze zG.). Należy jednak wskazać, że ustawa ta nie udziela szczególnych preferencji, przy ubieganiu się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się, cudzoziemcom polskiego pochodzenia. Preferencje takie wprowadza Konstytucja, której jako aktowi wyższego rzędu należy przyznać pierwszeństwo stosowania. W takich sytuacjach ustawa o cudzoziemcach jest jedynie aktem pomocniczym w ustaleniu między innymi organu odpowiedzialnego za rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Natomiast jedyną ustawą, która określa, na jakich zasadach ustalana jest polska narodowość, jest ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. - o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532, ze zm.). Taki stan rzeczy powoduje, że organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się cudzoziemcowi deklarującemu polską narodowość, powinien ustalić jego polską narodowość na podstawie załączonych do akt sprawy dokumentów, wykorzystując kryteria określone w ustawie o repatriacji, kierując się koniecznością dokonania takiej wykładni, by zapewnione było wykonanie normy konstytucyjnej. Prawo do osiedlenia w Polsce jest wszakże konstytucyjnie adresowane do osoby, której polskie pochodzenie zostało "ustawowo" stwierdzone.

Wskazany tryb postępowania zaakceptowany został co do zasady w orzecznictwie, o czym świadczą wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 17 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 14/13, z 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2810/12, z 21 lipca 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 354/10, z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1618/09, z 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2263/07, CBOSA, a prawidłowość takiego stanowiska potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności w wyroku z 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1814/11, CBOSA.

Oceniając podmiotowy zakres regulacji ustawy o repatriacji stwierdzić należy, że ustawa o repatriacji obejmuje osoby repatriujące się ze wschodnich terenów b. ZSRR pomijając jednocześnie, m.in. obszar [...]. W art. 10 ustawy o repatriacji przyznano Radzie Ministrów uprawnienie do zniwelowania skutku nierównego traktowania cudzoziemców pochodzenia polskiego zamieszkach w różnych częściach świata poprzez możliwość rozszerzenia zakresu podmiotowego ustawy w drodze określenia w rozporządzeniu innych państw lub innych części Federacji Rosyjskiej, niż wymienionych w art. 9, których obywatele polskiego pochodzenia mogą ubiegać się o wydanie wizy krajowej w celu repatriacji, w szczególności, których obywatele są dyskryminowani ze względów religijnych, narodowościowych lub politycznych. NSA we wspomnianym wyżej wyroku z 14 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1814/11 wskazał, że oznacza to potencjalnie uniwersalny charakter instytucji stwierdzania polskiego pochodzenia na podstawie art. 5 i art. 6 tej ustawy, w związku z czym okoliczność, że przewidziane w ustawie o repatriacji stwierdzanie polskiego pochodzenia związano expressis verbis z celami ustawy (art. 5 ust. 1), tak co do przesłanek, jak i trybu oraz właściwości orzekających organów powoduje, że dopuszczalne jest wykorzystywanie przesłanek stwierdzania polskiego pochodzenia na podstawie przepisów tej ustawy w stosunku do osób nie objętych jej zakresem podmiotowym, a zatem również obywateli [...], przez wojewodę jako organ właściwy w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się (art. 71b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).

Aprobując przytoczoną wyżej wykładnię przedstawioną przez NSA stwierdzić należy, że relewantne przesłanki decydujące o rozstrzygnięciu niniejszej sprawy zawiera art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji stanowiący, że za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu tej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

- co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

- wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2 (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy).

Stanowiące podstawę prawną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przepisy ustawy o repatriacji mają niezależnie od aspektu materialnoprawnego (uprawnienie do osiedlenia w Polsce), aspekt proceduralny, dotyczący trybu, w jakim ma następować stwierdzenie przesłanki polskiego pochodzenia. Zgodnie z przepisem art. 6 ustawy o repatriacji, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności:

- polskie dokumenty tożsamości;

- akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością;

- dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

- dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

- dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej.

Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności:

- o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej;

- potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie.

Przed wypowiedzeniem się na temat prawidłowości oceny dokonanej przez organ w rozpatrywanej sprawie, co do spełnienia przez skarżącą tych wymogów, należy odnieść się do sposobu ich interpretacji. Posiłkowo ponownie odwołując się do powołanego wyżej wyroku TK, Sąd wskazuje, że w jego uzasadnieniu znalazło się następujące stwierdzenie. "Zgodnie (...) z konstytucyjnym systemem źródeł prawa (rozdział III Konstytucji) brak jest podstaw do traktowania al pari polskich aktów legislacyjnych i aktów ustawodawczych wydawanych przez inne państwo. Nawet wiążące Polskę umowy międzynarodowe muszą spełniać szczególne przesłanki, aby mogły być uznane za wchodzące do systemu źródeł prawa obowiązującego w Polsce. Nawet więc wówczas (co bynajmniej nie jest oczywiste na tle twierdzeń skargi i jej dokumentacji), gdyby np. wobec skarżącej w niniejszej sprawie na [...] przeprowadzono ustawowe badanie pochodzenia (czego nie należy utożsamiać z istnieniem stosowanego wpisu w rubryce "narodowość" w dokumentach wystawionych przez władze [...]) i wynik tego ustalenia wskazywałby na polskie pochodzenie, nie byłoby to równoznaczne z automatycznym spełnieniem przesłanki "ustawowego ustalenia" polskiego pochodzenia, wymaganej przez art. 52 ust. 5 Konstytucji. Konieczne jest bowiem, aby stwierdzenie polskiego pochodzenia następowało na podstawie polskiego ustawodawstwa" (III, lit. A, pkt 3).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 lutego 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1833/10, CBOSA, zajął stanowisko krytyczne wobec mocy dowodowej współcześnie wytworzonych dokumentów, odnoszących się do czasów minionych. Wskazał m.in., iż "Organ prowadząc postępowanie dowodowe na okoliczność ustalenia polskiego pochodzenia musiał kierować się zapisami wskazanych przepisów, w tym art. 6 ustawy o repatriacji. Wymieniony przepis wymienia przykładowo dokumenty mogące być dowodem w sprawie. Wskazanie to wyraźnie odnosi się do dokumentów, z których będzie wynikała wiedza źródłowa odnosząca się do faktów zaistniałych w przeszłości, w tym na datę narodzin poszczególnych przodków".

Z pewnością umowa z dnia [...] maja 1993 r. pomiędzy [...] (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...], ze zm.) nie wyłącza wymogów ustawowych ustalonych dla dowodzenia okoliczności warunkujących udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP mimo, że zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 tej umowy dokumenty, które sporządził lub uwierzytelnił organ jednej z umawiających się stron, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej, posiadającej moc na terytorium drugiej strony bez potrzeby legalizacji. Dotyczy to także odpisów i tłumaczeń dokumentów, które uwierzytelnił właściwy organ. Dokumenty, które na terytorium jednej strony traktowane są jako dokumenty urzędowe, uważane są za takie również na terytorium drugiej strony. Jest to uregulowanie częściowo zbieżne z art. 1138 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi.

Niezależnie od oceny tej umowy w kontekście art. 241 ust. 1 Konstytucji zwrócić należy uwagę na przedmiotowo organiczny zakres umowy do postępowań cywilnych i karnych, a przede wszystkim na okoliczność wynikającą z zastosowania reguły kolizyjnej lex specialis derogat legi generali. Oceniając dokumenty przedłożone przez aplikującego należy zatem analizować czy przywołane uregulowania ustawy o repatriacji zawierają unormowania, które dotyczą szczegółowo danych uwarunkowań potwierdzania polskiego pochodzenia (tj. czy przepisy ustawy o repatriacji bezpośrednio odnoszą się do tego zagadnienia, odróżniając się od przepisów tej umowy), co wskazywałoby na pierwszeństwo ich zastosowania przed innymi unormowaniami w tym zakresie. W ocenie Sądu również zestawienie zasady lex specialis derogat legi generali z regułami dotyczącymi systemowego pierwszeństwa aktów prawnych wynikającymi z art. 91 ust. 2 Konstytucji nie pozwala na przyjęcie poglądu nie uznającego adekwatności do danej sprawy przepisów wskazanych w myśl zasady lex specialis...

Zdaniem Sądu nie jest wystarczająco uzasadnione wywodzenie odmiennego poglądu z pomocniczego charakteru stosowania ustawy o repatriacji, na który zwracano uwagę w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 stycznia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1446/09, CBOSA). Ta pomocniczość automatycznie nie wyłącza uznania pierwszeństwa jej regulacji, która to ustawa jako jedyna zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia", tj. określa jaką osobę uznaje się za osobę polskiego pochodzenia. Nawet bowiem reguły odpowiedniego stosowania nie można rozciągać na kwestie, które zostały tą ustawą uregulowane w sposób pełny i wyczerpujący.

Ponadto Sąd podziela pogląd (wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z 20 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2885/12, CBOSA), że sposób interpretacji prawa nie może prowadzić do obejścia reguł dowodowych wskazanych w ustawie, ani naruszać kompetencje suwerennego państwa (Polski) do oceny przez jego organy, kto ma uzyskać szczególny status uprawniający m.in. do osiedlenia.

W wyroku z 9 kwietnia 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2810/12, CBOSA) WSA stwierdził, że brak jest przesłanek do uznania, jakoby wolą prawodawcy nie było dokonywanie oceny według wskazanych kryteriów, kto jest osobą polskiego pochodzenia. Ustawa o repatriacji została uchwalona już w okresie obowiązywania obecnej Konstytucji R.P., w której posłużono się właśnie identycznym określeniem "osoba polskiego pochodzenia". Należy też wskazać, że przyjęcie jakoby kwestie oceny spełnienia kryterium polskiego pochodzenia dla osób zamieszkujących tereny byłego ZSRR nie były uregulowane w konkretny sposób w ustawie o repatriacji prowadziłoby do całkowitej dowolności, co do oceny możliwości korzystania z przywileju wynikającego z Konstytucji, co podważałoby podstawowe reguły państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Sąd aprobuje przywołany wyżej pogląd.

Co do oceny przedłożonych materiałów w kontekście zachowania przez skarżącą wymogów art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji stwierdzić należy, że na aprobatę zasługuje twierdzenie organu, że skarżąca nie udokumentowała jednoznacznie polskiego pochodzenia przodków, gdyż nie nadesłała dokumentów, w wystarczający sposób wskazujących na polską narodowość lub obywatelstwo jej przodków.

Na aprobatę zasługuje twierdzenie organu, że w sprawie udokumentowano jedynie, iż prababcia skarżącegj (babcia B. K.) posiadała narodowość polską, a tym samym skarżąca nie wypełniła wymogu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, gdyż w sprawie nie przedstawiono dokumentów potwierdzających, iż co najmniej jedno z jego rodziców, albo dziadków lub dwoje pradziadków posiadało polską narodowość.

W piśmie procesowym z 27 stycznia 2013 r. skarżąca poinformowała, że zapadł wyrok Sądu Rejonowego we [...] (opatrzony datą [...] lipca 2012 r.), potwierdzający posiadanie narodowości polskiej przez babkę skarżącej – T. K., córkę A.. Wywodziła, że w świetle umowy z dnia [...] maja 1993 r. pomiędzy [...] (Dz. U. z [...] r. Nr [...], poz. [...], ze zm.) wyrok ten powinien być uznany przez polskie organy administracji publicznej.

Organ nie odniósł się w zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2013 r. do tego dokumentu.

Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy oraz czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi są wystarczające - por. wyr. NSA z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, Nr 2, poz. 31, CBOSA.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażano już stanowisko, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się również takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w toku wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 5 i pkt 8 K.p.a. (zob. uzasadnienie wyroku 7 sędziów NSA z 16 stycznia 2006 r., I OPS 4/05, ONSAiWSA 2006/2/39).

Sąd przeprowadził dopuścił dowód z tego dokumentu w oparciu o art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. - Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej: p.p.s.a. uznając, że to organ – stosując się do przedstawionej wyżej wykładni prawa - w ponownie prowadzonym postępowaniu powinien dokonać oceny dokumentu, pod kątem tego czy daje on podstawy do zweryfikowania treści zapisów pierwotnych i czy stanowi dowód na potwierdzenie narodowości polskiej cudzoziemki.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.