Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 225/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 27 ust. 5 i  art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...], nr [...]) w całości i przyznało K. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad siostrą – D. K., na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 maja 2022 r. w wysokości 1.830 zł.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 7 sierpnia 2020 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wspomniany wyżej wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz wystąpienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u. ś.r. Wskazał, że po pierwsze, decyzją z dnia [...], nr [...], stronie przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad siostrą D. K. na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., co oznacza, że na dzień wpływu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wskazując na akcentowaną okoliczność organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., w myśl którego, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Po drugie, ojciec wnioskodawcy – Z. K. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. także stanowi przeszkodę do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.

Organ pierwszej instancji odnotował również, że "nie bierze pod uwagę" wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 uzasadniając swoje stanowisko tym, że orzecznictwo nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa.

Na skutek wniesionego odwołania, powołaną na wstępie decyzją SKO uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przyznało wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad D. K. na okres od 1 listopada 2020 r. do 31 maja 2022 r. w wysokości 1.830 zł.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że ojciec osoby wymagającej opieki żyje i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest on przy tym osobą spokrewnioną z D. K. w stopniu bliższym aniżeli wnioskodawca. Jednocześnie organ drugiej instancji zaakcentował, że D. K. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, zaś jej opiekunem prawnym został ustanowiony wnioskodawca. Wskazując na powyższe Kolegium uznało, że skutki wynikające z orzeczenia sądowego ustanawiającego stronę opiekunem prawnym D. K. uzasadniają w niniejszym przypadku uznanie, że to na wnioskodawcy – a przed ojcem – spoczywa pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego wobec osoby wymagającej opieki.

Nie kwestionując przy tym spełnienia przez stronę dalszych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. tych wskazanych w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad siostrą od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 maja 2022 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia daty początkowej przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organ drugiej instancji wyjaśnił, że kierował się tu treścią art. 27 ust. 5 u.ś.r. W myśl tego przepisu, w przypadku zbiegu uprawnień do m.in. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. W tym kontekście Kolegium podniosło, że do 31 października 2020 r. wnioskodawcy przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad siostrą. Zaakcentowało przy tym, że w toku postępowania strona złożyła rezygnację z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak pod warunkiem ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ drugiej instancji podkreślił, że nie jest władny wyeliminować z obrotu prawnego decyzji przyznającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Poza tym, decyzja ta wygaśnie z upływem 31 października 2020 r. Od 1 listopada 2020 r. stronie nie będzie zatem przysługiwało prawo do tego rodzaju świadczenia, co uzasadniało – zdaniem SKO – przyjęcie, że od 1 listopada 2020 r. w sprawie zostaną spełnione wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Powołaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący K. K. zaskarżył w części, w jakiej decyzja ta nie przyznaje wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 sierpnia do 31 października 2020 r.

Formułując zarzuty skargi skarżący wskazał na naruszenie:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że przepis ten wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego;

2) art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno językowa, jak i funkcjonalna wykładnia prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce.

W uzasadnieniu skargi strona zawarła polemikę ze stanowiskiem organu drugiej instancji w zakresie ustalenia daty początkowej przyznanego jej świadczenia pielęgnacyjnego. Zwróciła uwagę, że we wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia strona zawarła wniosek o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym, skarżący dokonał wyboru świadczenia, o jakim mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., a zatem, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być ustalone na okres od dnia złożenia wniosku o to świadczenie.

Na tle wymienionych wcześniej zarzutów skargi oraz przywołanej na ich uzasadnienie argumentacji skarżący wniósł o:

1) uchylenie decyzji SKO w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 sierpnia 2020 r., ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania;

2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że gdyby skarżący bezwarunkowo zrezygnował ze specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i decyzja przyznająca ten zasiłek zostałaby wyeliminowana, to wówczas byłoby możliwe przyznanie mu wnioskowanego świadczenia z datą wcześniejszą. Organ drugiej instancji zwrócił również uwagę, że decyzja przyznająca stronie specjalny zasiłek opiekuńczy została już zrealizowana i na jej podstawie strona otrzymywała przez okres zasiłkowy to świadczenie. Dalej wskazał, że w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do ewentualnego zwrotu specjalnego zasiłku opiekuńczego, który był już wypłacony, ani do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2020 r. w kwocie różnicy między specjalnym zasiłkiem opiekuńczym a świadczeniem pielęgnacyjnym, jak też do wzajemnej ich kompensaty.

Z urzędu należy wskazać, że decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy K. zmienił (z urzędu) zmienił decyzję SKO z dnia [...] w ten sposób, że ustalił, iż od dnia 1 stycznia 2021 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać będzie stronie w wysokości 1.971 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu (decyzji lub postanowienia) nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jak wynika z treści skargi, skarżący nie zgadza się z decyzją SKO we Wrocławiu z dnia [...] w zakresie przyjętej w tej decyzji daty początkowej świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem strony, prawo do tego świadczenia powinno zostać jej przyznane począwszy od daty złożenia wniosku o to świadczenie.

Zdaniem SKO z kolei, skoro strona posiadała przyznane jej do dnia 31 października 2020 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego a nadto, w sprawie nie nastąpiła stanowcza rezygnacja strony z tego świadczenia, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić począwszy od 1 listopada 2020 r.

Na tle zarysowanych okoliczności spornych Sąd na wstępie zaznacza, że akceptuje przyjęte w zaskarżonej decyzji stanowisko SKO co do tego, iż szczególne okoliczności faktyczne sprawy (ustanowienie skarżącego opiekunem prawnym D.K.) uzasadniały przyjęcie, że na wnioskodawcy spoczywa pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego nad siostrą przed obowiązkiem jej ojca, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z tych względów, Sąd w pełni aprobuje zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

Sąd nie podziela natomiast przyjętej w sprawie przez ten organ wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r., a także, art. 24 ust. 2 u.ś.r., a w konsekwencji, przyjętej w zaskarżonej decyzji daty początkowej ustalenia stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a ściślej - "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17, dostępny pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) - to należy uznać, że art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18, dostępny pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy - tak jak w kontrolowanej sprawie - strona wnosiła o uchylenie przyznanego uprzednio świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Zaznaczenia wymaga, że użyty w art. 27 ust. 5 ustawy zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.

Podkreślić również trzeba, że aby strona mogła dokonać wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.

Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby stronę w dość trudnej sytuacji, wprowadzając stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18, dostępny pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zauważyć należy, że wymaganie, aby wnioskodawca zrzekł się otrzymywanego świadczenia, oczekiwał na uchylenie decyzji w tym przedmiocie i dopiero po uchyleniu decyzji wystąpił z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne, prowadziłoby do czasowego pozbawienia go środków utrzymania. Skoro więc przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać. W tym celu organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawowe prawo wyboru świadczenia (por. wyroki: NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19; WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19, dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

Jednocześnie na gruncie niniejszej sprawy Sąd w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W kontrolowanej sprawie skarżący dokonał wyboru korzystniejszego świadczenia już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem wyraźnie stwierdził, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z dniem jej wydania wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Stanowisko to następnie podtrzymał w treści oświadczenia z dnia 6 sierpnia 2020 r. W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 u.ś.r., nie mógł on zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął jej kompletny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, należało uznać, że Kolegium dokonało błędnej wykładni wskazanych przepisów ww. ustawy, przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia dopiero od dnia, od którego nie będzie przysługiwał jej ten zasiłek (tj. od 1 listopada 2020 r.), pomijając oświadczenie skarżącego o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, złożone 6 sierpnia 2020 r., a także, w samym wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 maja 20920 r., sygn. akt IV SA/Wr 106/20, że treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. oraz art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r. należy rozumieć w ten sposób, że w sytuacji spełnienia przez beneficjenta uprawnień do obu świadczeń, których jednoczesne pobieranie zostało wykluczone przez przepisy prawa, ustawodawca daje uprawnionemu możliwość wyboru jednego z nich, tj. takiego, które uprawniony uważa za bardziej dla siebie korzystne. Przy czym należy dostrzec, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. nie stawia żadnej granicy czasowej do dokonania takiego wyboru (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 748/18, CBOSA). Poczyniona uwaga uprawnia Sąd do stwierdzenia, że dokonany przez uprawnionego wybór świadczenia dla niego korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W myśl tego przepisu, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia korzystniejszego, to organy powinny przedsięwziąć odpowiednie czynności procesowe aby strona mogła z tego prawa wyboru w pełni skorzystać. W tym kontekście zwraca się uwagę m.in. na powinność organu podjęcia z urzędu działań zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego (zmiany lub uchylenia), z mocą wsteczną, decyzji ostatecznych przyznających prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12, z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 980/13, z 4 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2257/16, CBOSA). Akcentuje się przy tym, że nawet wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1987/15, CBOSA).

Podkreślić przy tym należy, że okoliczność, iż skarżący miał wcześniej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., a nawet pobrał za te miesiące ten zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W orzecznictwie sądowym zapadłym na tle podobnych okoliczności spornych wyrażony został pogląd (do którego Sąd się przychyla), że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń rodzinnych przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (zob. np.: wyrok WSA w Opolu z dnia 20 września 2018r., II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2019 r., II SA/Po 158/19 i WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2019 r., IV SA/Wr 360/19, dostępne pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W sumie Sąd stwierdził, że przyjęta w zaskarżonej decyzji data początkowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie znajduje uzasadnienia w świetle powołanych przepisów prawa, a organ odwoławczy w tym zakresie naruszył treść art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 u.ś.r., a także, art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy obowiązany jest, stosownie do poczynionych rozważań Sądu, a także, stosownie do poczynionych przez organ ustaleń, dokonać ponownej oceny daty początkowej świadczenia pielęgnacyjnego o jakim orzeczono w decyzji z dnia 29 października 2020 r. Przyjęcie nowej daty początkowej przyznanego już prawa powinno wiązać się z koniecznością wzajemnej kompensaty przyznanego stronie świadczenia pielęgnacyjnego i pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego za pokrywające się miesiące.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dotyczącej daty początkowej ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego (pkt I wyroku).

O kosztach postępowania (pkt II wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 zł składa się wynagrodzenie dla reprezentującego ją pełnomocnika, wyliczone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800).

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym zgłosił organ w odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik strony zawiadomiony o tym wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy w terminie czternastu dni od zawiadomienia go o tym fakcie.