Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2759/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących Z. K. i A. K. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. i A. małż. K., utrzymało w mocy decyzję Zarządu [...] z [...] lipca 2013 r. nr [...] o odmowie przekształcenia na rzecz Z. i A. małż. K. oraz M. H. przynależnego im prawa użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w prawo własności.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona przy ul. [...] w W., stanowiąca aktualnie działkę nr [...] z obrębu [...], pochodzi z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako "[...]"- dz. [...]. Objęta ona była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), przywoływanego jako: "dekret" i w dniu jego wejścia w życie stanowiła własność T. i K. P. Byli właściciele nie złożyli w terminie określonym w art. 7 ust. 1 dekretu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Natomiast ich następcy prawni wnieśli w roku 1988 o zwrot tej nieruchomości. Wniosek ten został rozpoznany i rozstrzygnięty decyzją Prezydenta [...] z [...] stycznia 2008 r. nr [...], który ustanowił nią na rzecz H.K. i M. H., na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) prawo użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości. W wykonaniu tej decyzji zawarta została dnia [...] kwietnia 2008 r. umowa notarialna rep. A Nr [...], a przyznane prawo ujawnione w księdze wieczystej nr [...].

H. K. przynależny jej udział w prawie użytkowania wieczystego, aktem notarialnym z [...] września 2008 r. rep. A Nr [...] darowała synowi A.K. Następnie pomiędzy małżonkami A. K. i Z. K. została w dniu [...] lutego 2009 r. zawarta umowa o rozszerzeniu wspólności ustawowej. Tym samym użytkownikami wieczystymi gruntu przy ul. [...] są M. H. oraz małż. A. i Z. małż. K., którzy wnieśli w dniu [...] grudnia 2012 r. - o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), przywoływanej dalej jako "u.p.p.u.w.".

Decyzją z [...] lipca 2013 r. Zarząd [...] odmówił przekształcenia prawa podnosząc, że wnioskodawcy nie byli użytkownikami wieczystymi w dniu [...] października 2005 r. Z uwagi zaś na to, że przynależne im prawo nabyli w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie miał do nich zastosowania art. 1 ust. 4 u.p.p.u.w, umożliwiający określonym podmiotom ubiegać się o przekształcenie prawa także wówczas, gdy prawo użytkowania wieczystego nabyli po ww. dacie. Takie uprawnienie przysługuje bowiem użytkownikom wieczystym, którzy uzyskali to prawo w trybie art. 7 dekretu.

Od decyzji tej Z. i A. małż. K. wnieśli odwołanie, kwestionując m.in. stanowisko organu, że nie został złożony przez ich poprzedników prawnych przewidziany w art. 7 dekretu wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Decyzją z [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium podtrzymało podniesioną w niej argumentację, iż w sytuacji, gdy wnioskodawcy nie byli użytkownikami wieczystymi na dzień [...] października 2005 r, a przy tym przysługującego im prawa nie nabyli w trybie przepisów dekretu, to nie mogą skutecznie wystąpić o jego konwersję.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli Z. K. i A.K., zarzucając organowi, iż przy rozstrzyganiu sprawy pominięto fakt, że działka, której dotyczył wniosek jest w ich rodzinie od wielu lat. Podnosili także argument, iż wniosek pro przyznanie własności czasowej przewidziany dekretem został złożony, ale prawdopodobnie zaginął.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. skarżąca Z. K. oświadczyła, że M.H., nie żyje. Ustalono, że zmarła ona [...] maja 2014 r. , co zostało potwierdzone złożonym do akt sądowych odpisem skróconym aktu zgonu nr [...] (k.40).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) -przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze, ale które miały wpływ na wynik sprawy toczącej się przed organami administracji publicznej. W pierwszym rzędzie zaś z urzędu bada czy kwestionowany akt obarczony jest kwalifikowanymi wadami prawnymi prowadzącymi do jego nieważności.

Kierując się powyższą regułą Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lipca 2014 r. tego rodzaju wadą jest obarczona, gdyż wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu M. H. (k. 40 akt sądowych), która była jedną z inicjatorek postępowania administracyjnego zmarła ona w dniu [...] maja 2014 r., a zatem przed wydaniem kwestionowanej decyzji. Oznacza to, że powyższe rozstrzygnięcie, którego adresatem była także wyżej wymieniona , zostało skierowane do osoby zmarłej, a więc takiej, która nie mogła mieć statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że choć kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowałaby kwestię skutków prawnych skierowania decyzji organu do osoby zmarłej, to zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w takiej sytuacji decyzji stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, który skierował decyzję do zmarłej strony prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 1959/06 Lex nr 505429, z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 708/12 Lex nr 1452172). Jest to uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby bowiem można było mówić o postępowaniu administracyjnym, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a., status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Ponadto jak wynika z treści art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Stosownie zaś z art. 8 Kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci.

W związku z powyższym nie ulega wątpliwości Sądu, że zmarła M. H., jako osoba niemająca zdolności prawnej nie mógł być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a skoro tak to w stosunku do niej nie można było prowadzić postępowania, ani skierować do niej podjętego rozstrzygnięcia. Skoro zaś do takiej sytuacji doszło, to należy przyjąć, że podjęte w przedstawionych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięcie sprawy obarczone jest od dnia wydania wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co skutkować musi stwierdzeniem jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając zaś na względzie, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny ze skutkiem ex tunc, Sąd nie badał i nie odniósł się do merytorycznych zarzutów skargi, gdyż przed rozstrzygnięciem sprawy w sposób nie obciążony wadą nieważności byłoby to przedwczesne.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.