Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1225/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 59 par. 1 pkt 7, art. 1a pkt 2, pkt 12 lit. a, art. 7 par. 1,2, 3,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/ Po 1225/15

Uzasadnienie

Na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] o numerze [...] Dyrektor Izby Celnej wszczął postępowanie egzekucyjne wobec ŁD w celu zaspokojenia zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego za miesiące od stycznia do kwietnia 2014 r. Zawiadomieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej dokonał na podstawie w/w tytułu wykonawczego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A. Kwestionując prawidłowość dokonania powyższej czynności egzekucyjnej pełnomocnik zobowiązanego pismem z dnia [...] wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. W piśmie tym zażądał nadto uchylenia dokonanych zajęć egzekucyjnych oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W dniu [...] Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie w którym uznał wniesioną skargę za zasadną.

W związku z uwzględnieniem skargi, pismem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej wycofał zawiadomienie o zajęciu z dnia [...].

W dniu [...] wpłynął do Izby Celnej wniosek ŁD o uchylenie czynności egzekucyjnej dokonanej na podstawie zawiadomienia z dnia [...] oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] o numerze [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w związku z uwzględnieniem przez Dyrektora Izby Skarbowej skargi strony na powyższą czynność egzekucyjną, wnioski w tym zakresie są w pełni zasadne.

W dniu [...] organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...] którym umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanej w drodze zawiadomienia z dnia [...].

W dniu [...] wydał również postanowienie nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec ŁD na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...].

Pismem z dnia [...], działając na podstawie art. 59 § 5 u.p.e.a, strona wniosła zażalenie na drugie z wymienionych postanowień. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że uznanie przez Dyrektora Izby Skarbowej za zasadną skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego dokonaną zawiadomieniem z dnia [...] potwierdza, iż czynność organu egzekucyjnego została dokonana z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego, zastosowany środek egzekucyjny należało więc uznać za niedopuszczalny, bowiem w myśl art. 6 kpa, w związku z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Nadto - jak stwierdził - obowiązkiem organów jest prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W związku z powyższym spełniona została - jego zdaniem - przesłanka umorzenia postępowania określona w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., gdyż zastosowany środek egzekucyjny był niedopuszczalny, co zostało potwierdzone przez organ egzekucyjny poprzez wycofanie zaskarżonego zawiadomienia o zajęciu. Wobec tego skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia.

W dniu [...] Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie, w którym utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].

W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że uwzględnienie skargi strony na czynność egzekucyjną dokonaną w drodze zawiadomienia organu egzekucyjnego z dnia [...], w następstwie którego organ egzekucyjny wycofał z A wadliwe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, nie może być utożsamiane z niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie skargi organ ocenił wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami ustawy, które regulują sposób i formę jej dokonania. Nie wypowiedział się natomiast w zakresie dopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. Organ podkreślił, że ustawodawca rozróżnia pojęcie "czynności egzekucyjnej" i "środka egzekucyjnego". Pierwsze definiuje jako "wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego" (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.), podczas gdy drugie określa mianem egzekucji z wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. składników majątkowych. W konsekwencji, wystąpienia formalnych błędów w działaniu organu egzekucyjnego zmierzającym do zastosowania danego środka egzekucyjnego (np. jak to miało miejsce w przedmiotowym przypadku: nieprawidłowe oznaczenie - w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego - okresu rozliczeniowego, którego dotyczy dochodzony obowiązek) nie można identyfikować z niedopuszczalnością tego środka. Analiza przepisów art. 7 § 1 i 2 i 3 u.p.e.a. zdaniem organu prowadzi do wniosku, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych za niedopuszczalny należy uznać środek niewymieniony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Nadto niedopuszczalne będzie także zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy dochodzony obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych okoliczności nie wystąpiła. W toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, zawiadomieniem z dnia [...] dokonano zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego, a zatem zastosowano prawnie dopuszczalny środek egzekucyjny. Nadto przedmiotowy obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] nie został dotychczas wykonany ani nie stał się bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego, w dniu [...] zobowiązany wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Izby Skarbowej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania - art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi określona w tym przepisie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, ze określone w art. 59 § 1-2 u.p.e.a. przesłanki umorzenia mają charakter materialnoprawny lub formalnoprawny. Do tych drugich zalicza się zaś istotne naruszenia proceduralne, np. zastosowanie niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Skarżący podniósł, że uznanie za zasadną skargi zobowiązanego na czynność egzekucyjną oznacza, iż zajęcie egzekucyjne zostało dokonane z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego. Zakwestionował przy tym trafność zaprezentowanej w zaskarżonym postanowieniu tezy, że wadliwe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nie może być utożsamiane z niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, uchybienie przepisom procedury dokonywane przez organy egzekucyjne winno skutkować uznaniem, iż czynność dokonana z uchybieniem przepisom jest niedopuszczalna. Za niedopuszczalny, w opinii skarżącego, należy zwłaszcza uznać środek egzekucyjny zastosowany na podstawie wadliwych zawiadomień o zajęciu. Dlatego – zdaniem skarżącego - należy uznać, że w takiej sytuacji dochodzi do zrealizowania przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wyrażonej w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to czy uwzględnienie skargi na czynność egzekucyjną z powodu uchybienia przepisom procedury przez organy egzekucyjne ( przez nieprawidłowe oznaczenie - w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego - okresu rozliczeniowego, którego dotyczył dochodzony obowiązek) winno skutkować uznaniem, iż zastosowany środek egzekucyjny jest niedopuszczalny w rozumieniu przepisu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. Z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 r.). dalej u.p.e.a., co skutkować by miało umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

Artykuł 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. wymienia trzy przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego, a mianowicie: niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz niedoręczenie zobowiązanemu upomnienia, mimo że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Bezsporne jest, że z pierwszą i ostatnią z wymienionych przyczyn nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia. Wyjaśnienia więc wymaga, czy nieprawidłowe oznaczenie - w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego - okresu rozliczeniowego, którego dotyczył dochodzony obowiązek powoduje niedopuszczalność środka egzekucyjnego ? Na to pytanie należy udzielić negatywnej odpowiedzi. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a. czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast środki egzekucyjne to zinstytucjonalizowane formy przymusu państwowego stosowane przez powołane organy przewidziane w ustawie i służące do doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych obowiązków wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych oraz innych obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej i stosowanych według ściśle określonej procedury. Wśród środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a wymienia m.inn egzekucję z rachunków bankowych. W art. 7 § 3 u.p.e.a. sformułowano zasadę niedopuszczalności stosowania środków egzekucyjnych, gdy obowiązek stał się bezprzedmiotowy lub został już wykonany.

Należy zgodzić się z organem, że analiza przepisów art. 1a pkt 12 lit a oraz art. 7 § 1 i 2 i 3 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych za niedopuszczalny należy uznać środek niewymieniony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. Z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego mamy bowiem do czynienia w przypadku wykorzystania środka nieprzewidzianego w ustawie oraz w przypadku użycia środka przewidzianego co prawda w ustawie, lecz w odniesieniu do egzekucji obowiązków innego rodzaju (patrz: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Komentarz pod redakcją Dariusza R. Kijowskiego LEX 2015 – komentarz do art. 59 u.p.e.a. - P. Pietrasz). Nadto niedopuszczalne będzie także zastosowanie środka egzekucyjnego w sytuacji, gdy dochodzony obowiązek został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy (art. 7 § 3 u.p.e.a.) W niniejszej sprawie żadna z wymienionych okoliczności nie wystąpiła. W toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, dokonano zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego, a zatem zastosowano prawnie dopuszczalny środek egzekucyjny należności pieniężnych ( art. 1a pkt 12 lit.a u.p.e.a) Nadto obowiązek podatkowy objęty tytułem wykonawczym z dnia [...] do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie został wykonany ani nie stał się bezprzedmiotowy.

Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W konsekwencji, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.