Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2622/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 31 §  2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. znak: [...], na podstawie art. 31 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zra., dalej: "K.p.a.") po rozpoznaniu wniosku [...] z dnia [...] marca 2012 r., sprecyzowanego [...] sierpnia 2014 r., o cofnięcie Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej Stowarzyszenie [...] do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa (decyzja Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r., zmieniająca decyzję Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1995 r., zmienioną decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] października 1998 r.,) postanowił odmówić wszczęcia z urzędu postępowania o cofnięcie Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej Stowarzyszenie [...] do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa.

W uzasadnieniu organ podał, że [...] (dalej: "[...] ") wniosła o cofnięcie Stowarzyszeniu [...] (dalej: "[...] " lub "Stowarzyszenie") zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskim do utworów na polu eksploatacji reemisja. Zezwolenie to zostało udzielone decyzją Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r.

We wniosku [...] podniosła, że stosownie do art, 11012 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm., zwanej dalej "pr. aut.") oraz art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 152, poz. 1016, dalej: "ustawa nowelizująca") [...] zobowiązany był w terminie 6 miesięcy od powołania Komisji [...], przedłożyć wniosek o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję reprezentowanego przez siebie repertuaru.

[...] stosowny wniosek przedłożył w dniu [...] czerwca 2011 r., ale pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wniosek wycofał. Wobec wycofania wniosku, Komisja [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., umorzyła postępowanie.

W ocenie [...], cofnięcie wniosku spowodowało, że Stowarzyszenie nie wykonało ciążącego na nim obowiązku w terminie określonym w art. 3 ust. 5 ustawy nowelizującej.

Zgodnie z art. 104 ust. 5 pkt 3 pr. aut. skutkować to powinno cofnięciem [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja. Przepis ten stanowi bowiem, iż zezwolenie może być cofnięte przez Ministra, jeżeli organizacja nie wypełnia obowiązku złożenia do zatwierdzenia tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych w przypadku określonym m.in. w art. 211 ust. 1 pr. aut., tj. w przypadku reemisji w sieciach kablowych.

W ocenie [...] upływ terminu wskazanego w art. 3 ust. 5 ustawy nowelizującej uniemożliwia Komisji [...] rozpatrzenie kolejnego, nowego wniosku [...] o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń na polu reemisja. Ponadto [...] zarzuciła [...], że projekt tabeli wynagrodzeń był przygotowany nienależycie, zawierał uchybienia o charakterze formalnym i merytorycznym.

Uzasadniając istnienie legitymacji do złożenia przedmiotowego wniosku, [...] podniosła, że zrzesza podmioty korzystające z utworów na polu reemisji, a do jej celów statutowych należy "reprezentacja i ochrona interesów jej członków". Bierze "czynny udział" w postępowaniach przed Komisją [...], m.in. w przedmiotowym postępowaniu z wniosku [...].

[...] w piśmie z dnia [...] maja 2012 r. wniósł o odmowę uwzględnienia wniosku.

Podniósł, że wykonał swój ustawowy obowiązek i w terminie przedłożył Komisji [...] projekt tabeli wynagrodzeń na polu eksploatacji reemisja. Jako powód cofnięcia wniosku, [...] wskazał przebieg tego postępowania, w wyniku którego Komisja nie zdążyła merytorycznie rozpatrzyć sprawy w ustawowym 6-miesięcznym terminie. Nadto powodem wycofania wniosku był zamiar przedłożenia nowej, wspólnej tabeli ze Stowarzyszeniem [...].

[...] kwestionował status [...], jako podmiotu uprawnionego do wszczęcia postępowania. W ocenie Stowarzyszenia, [...] ma co najwyżej interes faktyczny, a nie prawny.

[...] w toku postępowania przedstawiła dalsze argumenty w kwestii cofnięcia [...] zezwolenia na wykonywanie zarządu na polu reemisji.

Z kolei [...] poinformował o przedłożeniu Komisji [...] w dniu [...] czerwca 2012 r., wspólnie ze Stowarzyszeniem [...], wniosku o zatwierdzenie nowej tabeli wynagrodzeń za reemisję utworów.

Wniosek o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie [...] ocenił jako dążenie do pozbawienia prawa dochodzenia od członków [...] wynagrodzeń na podstawie art. 211 pr. aut..

Po rozpatrzeniu wniosku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...], odmówił zmiany decyzji w sprawie udzielenia [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi poprzez cofnięcie tego zezwolenia na polu eksploatacji reemisja.

Minister uznał, że [...] - jako reprezentacja zrzeszonych w niej operatorów telewizji kablowej - ma interes prawny w określonym rozstrzygnięciu sprawy, a ewentualne cofnięcie [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji może spowodować, że zrzeszeni w [...] operatorzy telewizji kablowej nie będą już zobowiązani do zawierania ze Stowarzyszeniem umów licencyjnych.

Minister nie podzielił jednak tezy, iż [...] uchybił ustawowemu obowiązkowi złożenia do Komisji [...] wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń za reemisję. Uznał, w oparciu o analizę przepisów art. 3 ust. 5-7 ustawy nowelizującej, że jedyne konsekwencje niedotrzymania przez organizację zbiorowego zarządzania terminu na złożenie wniosku o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń to utrata mocy obowiązującej dotychczas prawomocnie zatwierdzonych tabel. Wskazał ponadto, że przypadki, w których zezwolenie na zbiorowe zarządzanie może być cofnięte zostały określone w art. 104 ust. 5 pr. aut., natomiast w przedmiotowej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi.

[...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o uchylenie ww. decyzji i orzeczenie o cofnięciu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

[...] złożyła skargę na decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] stycznia 2013 r.

Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2395/13, uchylił decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie, mając na uwadze fakt, że [...] wnosiła o cofnięcie zezwolenia, a w razie wątpliwości, powinien wezwać [...] do sprecyzowania lub uzupełnienia wniosku. W pierwszej kolejności Minister powinien ocenić, czy wnioskodawca ma legitymację do wystąpienia z takim wnioskiem, a w razie popierania wniosku o cofnięcie zezwolenia w części, organ powinien ustalić krąg uczestników tego postępowania.

W związku z powyższym, Minister pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r., wezwał [...] do wskazania, czy pismo z dnia [...] marca 2012 r. stanowi wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia (częściowego) [...] zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej [...] do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji, czy też wniosek o zmianę tego zezwolenia poprzez wykreślenie prawa do zarządzania przez [...] prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja.

Ponadto, Minister wezwał [...] do wskazania, w jakim trybie wniosek ten został złożony - czy w trybie art. 31 § 1 K.p.a., czy też w trybie art. 28 K.p.a.

[...] wskazała, że pismo z dnia [...] marca 2012 r. zawiera wniosek o cofnięcie [...] zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu reemisji kablowej oraz, że wniosek ten został złożony w oparciu o przepis art. 28 K.p.a. Jednocześnie [...] podniosła, że powyższe nie wyklucza, iż jako organizacja społeczna zrzeszająca operatorów kablowych, może żądać cofnięcia zezwolenia, gdyż jest to uzasadnione celami statutowymi oraz przemawia za tym interes społeczny.

[...] wskazała, że jest ogólnopolską izbą gospodarczą, zrzeszającą podmioty, których działalność obejmuje pola eksploatacji objęte decyzją, na podstawie której [...] zarządza prawami autorskimi. W szczególności [...] reprezentuje operatorów kablowych reemitujących utwory oraz przedmioty praw pokrewnych nadawane w programach. Reprezentacja oraz ochrona interesów gospodarczych członków [...] jest jej celem statutowym, który pozostaje w ścisłym związku z niniejszym postępowaniem.

Ponadto [...] podniosła, że zgodnie z art. 11012 ust. 6 pkt 3 pr. aut. organizacja zrzeszająca podmioty korzystające z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, których działalność obejmuje pola eksploatacji wynikające z tabel wynagrodzeń, jeżeli złożyły wniosek o udział w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń może stać się uczestnikiem tego postępowania.

Z powyższego przepisu [...] wywodziła swój interes prawny do działania jako strona postępowania o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie [...] na polu eksploatacji reemisja twierdząc, że skoro posiada interes prawny w udziale w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń, to tym bardziej jako organizacja posiada interes prawny w weryfikacji, czy wnioskodawca takiego postępowania jest uprawniony do jego zainicjowania i do występowania w nim w charakterze strony.

Pomimo powoływania się na własny interes prawny, [...] przywołała swój status jako organizacji społecznej uprawnionej do żądania wszczęcia postępowania z urzędu, zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a.

Następnie organ wezwał [...] do jednoznacznego wskazania w jakim trybie został złożony wniosek z dnia [...] marca 2012 r. - w trybie art. 28 K.p.a., czy też w trybie art. 31 § 1 K.p.a. Podniósł, że udzielona przez [...] odpowiedź nie pozwalała na jednoznaczną ocenę tej kwestii.

Odpowiadając na wezwanie Ministra, [...] podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

Wobec faktu, że [...] złożyła alternatywny wniosek, o wszczęciu przez Ministra z urzędu postępowania o cofnięcie [...] zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej Stowarzyszenie [...] do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa (pomimo dwukrotnego wezwania do sprecyzowania na jakiej podstawie został złożony) Minister uznał, że wniosek ten należało rozpoznać.

Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Wówczas postępowanie administracyjne wszczynane jest z urzędu. Na podstawie przywołanego przepisu organizacja społeczna może żądać wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, o ile spełnione zostały (łącznie) następujące przesłanki: żądanie musi dotyczyć innej osoby, nie zaś samej organizacji społecznej, żądanie musi być uzasadnione statutowymi celami organizacji oraz musi to być uzasadnione interesem społecznym. Okoliczności te winny być wykazane przez organizację społeczną kierującą żądanie do organu administracji.

Jak wskazała [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2014 r. oraz z dnia [...] października 2014 r., za wszczęciem, a następnie za udziałem [...] w postępowaniu mającym za przedmiot częściowe cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego [...] na polu reemisja kablowa, przemawia konieczność zapewnienia organizacji społecznej realnej możliwości wypełniania zadań statutowych, tj. ochrony interesów gospodarczych swoich członków. Okoliczność ta wypełnia, zdaniem [...], przesłankę interesu społecznego, o której mowa w art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. [...] podkreśliło także, że rolą organu jest ustalenie, czy [...] posiada legitymację do wystąpienia z wnioskiem.

Odnosząc się do wniosku [...], Minister stwierdził, że organizacja ta posiada status organizacji społecznej, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a.

Zgodnie z tym przepisem za organizację społeczną uznaje się organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. [...] - jak stanowi § 1 pkt 3 jej statutu - jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców. Zgodnie z treścią art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 710) o izbach gospodarczych, izba gospodarcza jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej podmiotów w zakresie ich działalności wytwórczej, handlowej, budowlanej lub usługowej, w szczególności wobec organów państwowych.

Wobec tego [...] stanowi organizację społeczną uprawnioną do występowania z wnioskiem, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 1 kpa.

Jednocześnie [...] żąda wszczęcia postępowania, które jej nie dotyczy. Nie jest bowiem użytkownikiem praw autorskich czy pokrewnych, a jedynie jest organizacją skupiającą takich użytkowników. Jest organizacją reprezentującą interesy zrzeszonych w niej członków (przedsiębiorców). Ewentualne częściowe cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego [...] na polu eksploatacji reemisja kablowa, będzie mogło mieć skutki w stosunku do tych przedsiębiorców, którzy korzystają z repertuaru, nie zaś w stosunku do [...].

Kolejną przesłanką warunkującą uwzględnienie wniosku [...] jest zgodność żądania organizacji społecznej wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby ze statutowym celem jej działania. Warunkiem spełnienia tej przesłanki jest istnienie takiego celu, który został określony w statucie danej organizacji, a przedmiot toczącego się postępowania wkracza w zakres działania organizacji społecznej.

Jak zostało wskazane w § 6 statutu [...] celem tej organizacji jest między innymi reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych jej członków. [...] zrzesza użytkowników praw autorskich i pokrewnych, którzy w prowadzonej działalności gospodarczej wchodzą w stosunki prawne z organizacjami zbiorowego zarządzania, w tym z [...]. Zdaniem organu postępowanie w przedmiocie częściowego cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi udzielonego [...] na polu eksploatacji reemisja kablowa mogą mieścić się w zakresie statutowej działalności [...]. Zawarcie umów cywilnoprawnych użytkownika (operatora telewizji kablowej) w zakresie reemisji z organizacją zbiorowego zarządzania jest na mocy przepisów prawa obligatoryjne, a treść tych umów jest częściowo kształtowana przez tabele wynagrodzeń.

Ostatnią przesłanką, która winna być zbadania przy rozstrzyganiu o udziale [...] w przedmiotowym postępowaniu, jest interes społeczny.

W ocenie Ministra to organizacja społeczna powinna wykazać istnienie interesu społecznego, którym się kieruje, występując ze swoim żądaniem. Tylko w przypadku wykazania takiego interesu, organ administracji może ocenić, czy interes ten ma charakter interesu społecznego i zestawić go z interesem strony.

Organizacja społeczna, żądająca udziału w postępowaniu, musi dołożyć wszelkich starań, aby jej wniosek był kompletny nie tylko z punktu widzenia kryteriów art. 31 § 1 k.p.a., ale także z punktu widzenia przedmiotu żądania (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt IIOSK 218/11, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl)".

[...] we wniosku nie wskazała żadnych konkretnych argumentów przemawiających za dopuszczeniem do udziału w postępowaniu. Argumenty takie nie zostały również przedstawione w odpowiedzi na dwukrotne wezwania do wykazania spełnienia przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie [...] wskazywało głównie, że przysługuje jej status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.

Pomimo żądania zajęcia jednoznacznego stanowiska co do podstaw wniosku, [...] pozostawała przy alternatywnym określeniu żądania wszczęcia postępowania, tj. jako strony tego postępowania (na wniosek) ewentualnie jako organizacji społecznej (domagając się wszczęcie postępowania przez Ministra z urzędu). Wniosek o wszczęcie postępowania złożony przez [...] jako stronę postępowania został uzasadniony (Minister nie podzielił tej oceny, co znalazło wyraz w odrębnym rozstrzygnięciu).

Natomiast wniosek alternatywny złożony w trybie art. 31 K.p.a. uzasadnienia nie zawierał. [...] wskazało jedynie, że poprzez złożenie wniosku realizuje cele statutowe, a w szczególności cel w postaci ochrony interesów gospodarczych swoich członków, uznając ochronę tego typu interesów za równoznaczną z ochroną interesu społecznego.

Zdaniem Ministra argumentacja przedstawiona przez [...] nie była wystarczająca do wykazania, że [...] legitymuje się interesem społecznym, który uzasadniałby żądanie wszczęcia z urzędu postępowania mającego za przedmiot częściowe cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie na polu eksploatacji reemisja udzielonego [...]. Interes, który reprezentuje [...] stanowi bowiem wyłącznie interes podmiotów w nim zrzeszonych. Tymczasem interes nawet wielu jednostek nie jest równoznaczny z interesem społecznym.

Postępowanie, którego wszczęcia domaga się [...] dotyczy częściowego cofnięcia zezwolenia udzielonego organizacji zbiorowego zarządzania. [...] nie było stroną postępowania o udzielenie tego zezwolenia, a sama organizacja zbiorowego zarządzania nie inicjowała postępowania w przedmiocie częściowego cofnięcia przyznanego przez Ministra zezwolenia na zbiorowe zarządzanie.

Zdaniem organu, wniosek nie mógł być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a., nie może prowadzić do uznania, że [...] wykazało istnienie interesu społecznego, który uzasadniałby wszczęcie postępowania w przedmiocie częściowego cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie udzielonego organizacji społecznej.

Minister, wskazał, że przedmiotem postępowania, o którego wszczęcie wnioskowało [...], miałoby być cofnięcie zezwolenia na zbiorowy zarząd prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa, które zostało udzielone [...].

Zgodnie z art. 211 ust. 1 pr. aut. operatorom sieci kablowych wolno reemitować w sieciach kablowych utwory nadawane w programach organizacji radiowych i telewizyjnych wyłącznie na podstawie umowy zawartej z właściwą organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi.

Zgodnie z art. 104 ust. 1 i 2 pkt 2 pr. aut., organizacje zbiorowego zarządzania to stowarzyszenia zrzeszające określone w ustawie kategorie podmiotów, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy, które uzyskały zezwolenie Ministra. Zgodnie z ust. 5 tego przepisu, zezwolenie może być cofnięte, jeśli organizacja nie wykonuje należycie obowiązków w zakresie zarządzania powierzonymi jej prawami oraz ich ochrony, narusza przepisy prawa w zakresie udzielonego zezwolenia, nie wypełnia obowiązku złożenia do zatwierdzenia tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych, w przypadkach określonych w ustawie.

Cofnięcie zezwolenia jest najbardziej dotkliwą sankcją za nieprawidłowe wykonywanie obowiązków płynących z faktu, że dane stowarzyszenie uzyskało status organizacji zbiorowego zarządzania. Nawet jednak w razie niewykonywania bądź nienależytego wykonywania zbiorowego zarządu, Minister jest zobowiązany wezwać właściwą organizację do usunięcia naruszenia w wyznaczonym terminie (art. 104 ust. 4 pr. aut.).

Minister może także stosować środki przewidziane w ustawie z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm., tj. w art. 25 i 28 w związku z art. 104 ust. 2 pr. aut.). Są to środki, które nie prowadzą do cofnięcia zezwolenia, ale mogą działać dyscyplinująco na stowarzyszenie.

W razie cofnięcia zezwolenia danej organizacji zbiorowego zarządzania podmioty w niej zrzeszone tracą ochronę prawno-autorską. Organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona, na mocy art. 211 pr. aut. do wyłącznej reprezentacji twórców w zakresie reemisji, tj. do zawierania umów licencyjnych z operatorami kablowymi, jak również do pobierania i wypłaty należnych twórcom wynagrodzeń z tytułu reemisji. Pośrednictwo to jest obowiązkowe i bez reprezentacji właściwej organizacji zbiorowego zarządzania uprawnione podmioty, pomimo ustawowego uprawnienia, nie uzyskają w ogóle stosownego wynagrodzenia.

Brak uprawnienia organizacji zbiorowego zarządzania do zawierania umów na podstawie art. 211 pr. aut. prowadzić również będzie do tego, że operatorzy kablowi nie będą mieli podstaw prawnych do legalnego korzystania z twórczości podmiotów uprawnionych, gdyż nie będzie działała organizacja, która mogłaby to zapewnić. W konsekwencji nie mogliby reemitować utworów, a więc prowadzić działalności gospodarczej.

Oceniając przesłankę występowania interesu społecznego w kontekście przedmiotu postępowania administracyjnego, które miałoby zostać wszczęte na wniosek [...] i rozważając interes operatorów kablowych, gospodarki rynkowej, abonentów oraz interes uprawnionych podmiotów, Minister uznał, że przesłanka zgodności żądania [...] z interesem społecznym nie została spełniona.

[...] nie uzasadniła swego wniosku tak aby stwierdzić, iż spełniona została przesłanka interesu społecznego, o której mowa w art. 31 § 1 K.p.a., oraz ważąc interes społeczny z interesem strony oraz celami organizacji społecznej, która wniosek złożyła, Minister uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku [...].

[...] złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Skarżący zarzucił postanowieniu Ministra z dnia [...] kwietnia 2015 r. naruszenie art. 31 § 2 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 k.p.a. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, i nie wszczęcie postępowania z urzędu, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania z urzędu wystąpiła [...] - organizacja, której cele statutowe uzasadniały wszczęcie postępowania. Skarżący podnosił ponadto, że za wszczęciem postępowania przemawiał interes społeczny polegający na realizacji zadań statutowych [...] - poprzez zapewnienie, że postępowanie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń na polu eksploatacji reemisja toczy się z inicjatywy podmiotu, który w sposób właściwy sprawuje zbiorowy zarząd prawami autorskimi na polu reemisji. Interesem społecznym przemawiającym za wszczęciem postępowania jest realizacja celów statutowych [...], oraz ochrona interesów gospodarczych jej członków.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. (znak pisma [...]), na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 31 §1 i 2, z art. 138 § 1 pkt. 1 i z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...] z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającym wszczęcia z urzędu postępowania o cofnięcie Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w W. zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania w części uprawniającej Stowarzyszenie [...] do wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ podał, że konieczność wydania przedmiotowego postanowienia, wynikła z faktu złożenia przez [...] wniosku z dnia [...] marca 2012 r. o cofnięcie [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja. Skarżący wskazał dwie alternatywne podstawy wniosku, w tym art. 31 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem:

1) wszczęcia postępowania,

2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu,

jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Do wszczęcia postępowania z urzędu, zobligowany jest organ, który otrzymał żądanie organizacji społecznej, jeśli uzasadnione jest to celami statutowymi tejże organizacji i jednocześnie (koniunkcja) za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny.

Ponadto organizacja społeczna może występować z powyższym żądaniem jedynie w sprawach dotyczących innej osoby.

W zakresie pierwszej przesłanki, tj. posiadania przez wnioskodawcę przymiotu organizacji społecznej, organ wskazał, iż art. 5 § 2 pkt. 5 k.p.a., stanowi, że przez organizację społeczną rozumie się organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne. Natomiast art. 2 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 710), stanowi, że izba gospodarcza jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców, w szczególności wobec organów władzy publicznej.

Stosownie do § 1 statutu [...], jest ona organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców.

W związku z powyższym organ stwierdził, że [...] posiada przymiot organizacji społecznej, w konsekwencji pierwsza przesłana wyrażona w art. 31 § 1 została spełniona.

W zakresie przesłanki występowania w sprawie innej osoby, wskazał na statut [...], który w § 6 pkt. 1 stanowi, iż celem [...] jest m. in. reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków [...], w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych.

Potem analizie poddał przesłankę interesu społecznego. Argumentacja [...], iż przez interes społeczny należy rozumieć realizację celów statutowych organizacji społecznej, jest zdaniem organu twierdzeniem nieuprawnionym.

Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 maja 2014 r. (sygn. akt. II GSK 501/13), pojęcie interesu społecznego wymaga indywidualnej oceny w każdej sprawie. Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za podjęciem przez organ działań żądanych przez tę organizację.

Nawet, jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi to organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie skarżąca podniosła, iż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, będzie miało bezpośredni wpływ na treść uprawnień i obowiązków przedsiębiorców - członków [...].

W razie orzeczenia o cofnięciu [...] przedmiotowego zezwolenia, operatorzy kablowi nie będą mieli obowiązku zawierania umów licencyjnych z [...], których przedmiotem jest reemisja utworów. [...] utożsamiała interes społeczny z interesem swoich członków.

Minister stwierdził, że żądanie [...], jako organizacji społecznej zrzeszającej operatorów kablowych, którzy na podstawie przytoczonego wyżej art. 211 pr. aut. mają obowiązek zawarcia umowy na polu eksploatacji reemisja jedynie za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania, nie ma charakteru żądania w interesie społecznym. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym (J. Borkowski w: Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, s. 258).

W ocenie Ministra, za działanie w imię interesu społecznego, nie mogą zostać uznane czynności, w wyniku których podmioty prawa autorskiego lub posiadacze praw pokrewnych, które reprezentuje dana organizacja zbiorowego zarządzania zostaną pozbawione ochrony ze strony tej organizacji, a także możliwości zawierania umów z remitentami - z powodu braku właściwej organizacji.

[...] nie wykazała dostatecznie, iż za wniesionym przez nią żądaniem wszczęcia postępowania, przemawia interes społeczny.

[...] z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2015 r.

Zaskarżonemu Postanowieniu zarzuciła naruszenie:

- art. 31 § 2 Kpa w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 Kpa przez uznanie, że żądanie wszczęcia postępowania było nieuzasadnione, wobec braku interesu społecznego który uzasadniałby wszczęcie postępowania w sprawie z urzędu, w sytuacji gdy interes taki istnieje;

- art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 31 § 1 i 2 Kpa, przez utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z urzędu, w sytuacji gdy wszczęcia postępowania żąda [...] jako organizacja społeczna, jest to uzasadnione jej celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny.

Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt. 1 Kpa organizacja społeczna w sprawie dotyczącej innej osoby może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z art. 31 § 2 Kpa, organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu. Do wszczęcia postępowania z urzędu, zobligowany jest organ, który otrzymał żądanie organizacji społecznej, a żądanie to jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i za wszczęciem postępowania przemawia interes społeczny. Ponadto organizacja może występować z powyższym żądaniem w sprawach dotyczących innej osoby.

Minister ustalił że skarżąca posiada przymiot organizacji społecznej, występuje w sprawie która go nie dotyczy (dotyczy innej osoby), a żądanie [...] uzasadnione jest jej celami statutowymi, którymi zgodnie z § 6 statutu [...], są reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków. Organ zanegował jednak, występowanie interesu społecznego.

Naruszenie organu polegało na braku stwierdzenia interesu społecznego, a w konsekwencji odmowy wszczęcia postępowania o cofnięcie [...] zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa, w sytuacji gdy taki interes społeczny w rzeczywistości istnieje.

Interes społeczny jest pojęciem niedookreślonym, brak jest jednolitej definicji tego pojęcia, zarówno w przepisach prawa administracyjnego, jak również w doktrynie. W tej sytuacji, zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 r. sygn. VII SA/Wa 1762/12 przyjmuje się, że podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 k.p.a.

Z nieokreślonego charakteru interesu społecznego wynika, że wykluczone jest domaganie się od organizacji udowodnienia tej przesłanki. Domniemywa się istnienie interesu społecznego po stronie organizacji społecznej. Ponadto interes społeczny w występowaniu organizacji pracodawców w postępowaniu administracyjnym polega m.in. na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe uprawnienia wobec członków. Nie można wiązać tego interesu jedynie z przepisem prawa materialnego i wnioskować o jego istnieniu z faktu, czy postępowanie strony jest zgodne, czy nie z interesem społecznym. Przy takim podejściu, w przypadku przewidywanych negatywnych dla strony rozstrzygnięć, nie byłoby nigdy możliwe wystąpienie w sprawie organizacji, które reprezentowałyby interes strony.

Interes społeczny może polegać również na czuwaniu nad ochroną praw pewnej grupy ludności, w tym pracodawców. Organizacja reprezentująca inne podmioty, jak [...] zrzeszająca operatorów kablowych, wnosząca o wszczęcie postępowania w celu realizacji jej celów statutowych, powinna być uznana jednocześnie za działającą w interesie społecznym (rozumianym jako interes podmiotów w niej zrzeszonych).

W razie orzeczenia o cofnięciu [...] zezwolenia na zbiorowe zarzadzanie prawami autorskimi na polu reemisji, operatorzy kablowi - przedsiębiorcy będący członkami [...] nie będą mieli obowiązku zawierania właśnie z tą organizacją umów licencyjnych, których przedmiotem jest reemisja utworów. Tym samym merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie tylko nie pozostaje obojętne z punktu widzenia celów statutowych [...], ale również z punktu widzenia interesu społecznego rozumianego jako interes członków tej organizacji.

Istnieje ścisły związek między celami statutowymi [...], a tym samym interesem społecznym w postaci ochrony interesów gospodarczych jej członków (a także operatorów kablowych nie zrzeszonych w [...]), a ewentualnym, merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie. Zatem wszczęcie postępowania przez Ministra na wniosek [...] jawi się jako w pełni uzasadnione i konieczne. Wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia [...] zezwolenia na zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja pozwoli na zweryfikowanie, czy [...] należycie wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Takie postępowanie leży również w interesie podmiotów, których prawami [...] zarządza.

W tym kontekście, swoją realizację znajdzie istota interesu społecznego jako racjonalnie pojmowana kontrola społeczna nad postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. II OSK 843/07 - LEX nr 501062 "Udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych".

[...] mając świadomość uprawnień Ministra, w zakresie niewykonywania lub niewłaściwego wykonywania przez organizację zbiorowego zarządzania jej ustawowych obowiązków, występując o wszczęcie przedmiotowego postępowania, urzeczywistnia kontrolę społeczną nad postępowaniem administracyjnym.

Za wszczęciem postępowania z wniosku [...] o cofnięcie [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi przemawia interes społeczny. [...], czyli organizacja społeczna, spełnia wszystkie przesłanki z art. 31 § 1 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Jest to kontrola legalności rozstrzygnięcia, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów uznać należy, iż nie narusza ono prawa.

Na podstawie art. 31 § 1 pkt. 1 k.p.a. organizacja społeczna może żądać od organu wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W przedmiotowej sprawie żądanie organizacji społecznej (Skarżącego) nie spełnia wszystkich wskazanych w przepisie przesłanek warunkujących skuteczne wniesienie żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania muszą zaś zostać spełnione łącznie.

Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, iż naruszenie przepisów (art. 31 § 2 i art. 31 § 1 pkt. 1 k.p.a.) sprowadza się do braku stwierdzenia interesu społecznego, a w konsekwencji odmowy wszczęcia postępowania o cofniecie [...] zezwolenia na działanie w charakterze organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa, w sytuacji gdy taki interes społeczny w rzeczywistości istnieje.

Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie można stwierdzić istnienia interesu społecznego po jego stronie w żądaniu wszczęcia przedmiotowego postępowania. Od interesu społecznego oddzielić należy bowiem działanie na postawie statutu danej organizacji, zwłaszcza gdy charakter tej organizacji jest stricte gospodarczy, zmierzający do osiągniecia jak najlepszego wyniku finansowego zrzeszonych w niej członków.

Nie można w przedmiotowej sprawie utożsamiać interesu społecznego ze wskazanym przez skarżącego interesem członków [...]. Jak zasadnie stwierdzono w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2015 r., ewentualne cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskim na polu reemisji Stowarzyszeniu [...], nie leży nawet w interesie operatorów kablowych będących członkami [...]. Nade wszystko cofnięcie przedmiotowego zezwolenia nie leży w interesie ogólnospołecznym, rozumianym jako interes całego społeczeństwa - odbiorców kultury.

W przypadku uchylenia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisja kablowa Stowarzyszeniu [...], w stosunku do szerokiej gamy utworów brak będzie organizacji właściwej w rozumieniu art. 211 pr. aut. W konsekwencji powstanie sytuacja, w której zrzeszeni w [...] operatorzy kablowi nie będą mogli reemitować danej kategorii utworów, nad którymi zbiorowy zarząd sprawuje Stowarzyszenie [...].

Ewentualne cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja wpłynie również na brak dostępności utworów objętych zbiorowym zarządem przez Stowarzyszenie [...] dla użytkowników.

Nie bez znaczenia, dla ustalenia istnienia interesu społecznego, jest również fakt, iż obowiązkowe pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania w przypadkach wskazanych w pr. aut., w tym w art. 211 ma za zadanie chronić prawa twórców. Jeżeli nie będzie organizacji właściwej w rozumieniu tego przepisu to podmioty prawa autorskiego zostaną pozbawione ochrony ze strony tej organizacji.

W związku z powyższym należy stwierdzić, iż wniosek Skarżącego o cofnięcie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa [...], nie jest legitymowany interesem społecznym, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a.

W słusznej ocenie Ministra istnieją takie elementy interesu ogólnospołecznego, który koliduje ze wskazanym interesem członków [...]. W związku z powyższym słusznie Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia Stowarzyszeniu [...].

Odnoszenie się przez Sąd (a wcześniej organ) do argumentacji merytorycznej było na tym etapie niedopuszczalne, albowiem odbywa się to na dalszym etapie postępowania administracyjnego, po jego wszczęciu.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, iż organ prawidłowo ocenił wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).