Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1736/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145;  art. 146
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 93;  art. 93a
journal: Dz.U. 2003 nr 15 poz 148
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o finansach publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa dotacji pobranej w nadmiernej wysokości skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "k.p.a."], Minister Finansów, po rozpatrzeniu odwołania Województwa [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. nakazującą zwrot do budżetu państwa pobranej w nadmiernej wysokości dotacji w kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia 16 września 2002 r.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją Ministra Finansów nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. przyznano Województwu [...] dotacje celowe na wspieranie realizacji programów inicjowanych przez organy samorządu województwa zgodnie z celami i zasadami określonymi odpowiednio w § 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68, poz. 806 i z 2001 r. Nr 63, poz. 642).

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż w wyniku rozstrzygnięcia 3 postępowań na udzielenie zamówienia publicznego, przeprowadzonych we wrześniu i w październiku 2001 r. przez Wojewódzki Urząd Pracy w [...], Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości została wybrana jako wykonawca usług określonych w § 6 pkt 8 ww. rozporządzenia tj. doradczych i szkoleniowych świadczonych samorządom powiatowym w zakresie przygotowania i realizacji przez te jednostki programów mających na celu ograniczenie bezrobocia i rozwój przedsiębiorczości. Stosowne umowy pomiędzy Fundacją a Samorządem Województwa [...] zostały podpisane w dniach 8 października oraz 23 października 2001 r.

Zawarte umowy dotyczyły 3 bloków tematycznych:

instrumenty regulacyjne państwa w gospodarce samorządowej (w skrócie BLIŻEJ PRAWA)

inspirowanie, promocja i obsługa ruchu turystycznego na terenach wiejskich (w skrócie TURYZM)

przygotowanie nauczycieli szkół ponad podstawowych do prowadzenia zajęć z zakresu wyboru zawodu, bycia aktywnym na rynku pracy oraz promowania postaw przedsiębiorczości (w skrócie NAUCZYCIEL)

Każdy blok tematyczny został podzielony na 3 części obejmujące 7 lub 6 powiatów

sąsiadujących ze sobą, a mianowicie:

część I - 7 powiatów: [...],

skierniewicki i zgierski

część II - 7 powiatów: [...]

część III - 6 powiatów: [...],

Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości realizowała bloki tematyczne BLIŻEJ PRAWA i TURYZM w całości, tzn. część I, II i III oraz część II i III bloku NAUCZYCIEL.

Łącznie wg umów zawartych z Samorządem Województwa, Fundacja miała objąć

szkoleniami 364 osoby, a zobowiązanie za te usługi nie mogło przekroczyć kwoty

[...] zł.

W § 4 ww. umów zobowiązano Fundację m. in. do przestrzegania zasad określonych w ww. rozporządzeniu oraz do sporządzenia i dostarczenia Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w [...] informacji określonych w § 10 ust. 3 tego rozporządzenia. Stosowne informacje przekazano na formularzu stanowiącym załącznik nr 3 do rozporządzenia w terminach określonych w umowach.

Jednocześnie w § 6 umów zleceniobiorca zobowiązał się do przedłożenia WUP w [...] wraz fakturą końcową za wykonaną usługę Kosztorysu Powykonawczego wg załączonego wzoru wraz z rozliczeniem faktycznie poniesionych kosztów. W rozliczających otrzymane środki kosztorysach powykonawczych przesłanych Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy, Fundacja wykazała koszty w łącznej kwocie [...] zł

Z kwoty tej przypada na:

koszty bezpośrednie i pośrednie kwota [...] zł

z czego:

udokumentowane fakturami i umowami kwota [...] zł

udokumentowane oświadczeniami realizacyjnymi kwota [...] zł

koszty zakwaterowania kwota [...] zł

zysk Fundacji kwota [...] zł

Różnica w wysokości [...] zł między wykazaną w kosztorysach a otrzymaną z WUP została odniesiona w koszty Fundacji.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] w Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] ustalono, że Fundacja ta nie wywiązała się z warunków umowy zawartej z Województwem [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] zobowiązał Województwo [...] do zwrotu do budżetu Wojewody [...] kwoty [...] zł z tytułu pobrania w nadmiernej wysokości dotacji udzielonej z budżetu państwa na wspieranie realizacji programów inicjowanych przez organy samorządu województwa, przekazanej przez Województwo [...] na rzecz Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] na podstawie zawartych umów, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonymi od dnia stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji, tj. [...] września 2002 r.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] – opierając się na wynikach kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w [...] – stwierdził, że środki otrzymane z Wojewódzkiego Urzędu Pracy wykorzystywano niegodnie z przeznaczeniem określonym w umowach podpisanych z tym Urzędem na wykonanie usług, o których mowa w § 6 ust. 2 pkt 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000r. w sprawie, zasad warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68, poz.806, z późn. zmianami) w tym z następujących tytułów:

• kosztów udokumentowanych oświadczeniami

realizacyjnymi na łączną kwotę [...] zł

* kosztu zakupu "Systemu Fast Move" w kwocie [...] zł

* reklamy zamieszczonej w czasopiśmie

EURO-FAKTY w kwocie [...] zł

• faktury za ksero dwukrotnie ujętej w

kosztach w kwocie [...] zł

[...] zł

[...] zł

[...] zł

Razem

10% zysku liczonego od kosztów pośrednich i bezpośrednich

Razem

plus koszty niezrealizowanych noclegów i wyżywienia [...] zł

[...] zł

minus koszty poniesione przez Fundację [...] zł

Ogółem [...] zł

Wojewoda [...] stwierdził również, że na podstawie art. 15 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie [Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.], art. 46 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o finansach publicznych [Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.] oraz Zarządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. w sprawie Regulaminu Kontroli przeprowadzanych przez [...] Urząd Wojewódzki, służby finansowe [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] podległe Wojewodzie [...] przeprowadziły kontrolę problemową w Urzędzie Marszałkowskim w [...].

Zakres kontroli obejmował przekazywanie i rozliczanie środków budżetu państwa pochodzących z rezerw celowych ujętych w ustawach budżetowych na rok 2000 i 2001 w części 83, przeznaczonych na dotacje celowe na realizację programów inicjowanych przez organy samorządu województwa zgodnie z celami i zasadami określonymi w § 1 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68, poz. 806 i z 2001 Nr 63, poz. 642), przyznanych przez Wojewodę [...] województwu [...] odpowiednio w dziale 86 rozdziale 8695 § 03 w roku 2000 i w dziale 853 rozdziale 85395 § 2230 w roku 2001, w tym w odniesieniu do dotacji przekazanych przez Województwo [...] Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...]; na podstawie zawartych umów.

Kontrola przeprowadzona w powołanym zakresie miała na celu określenie czy działania Województwa [...] w latach 2000-2001 zapewniały prawidłowość realizacji i rozliczania powołanych programów wojewódzkich, w świetle ustaleń pokontrolnych Urzędu Kontroli Skarbowej ujętych w wyniku kontroli Nr [...] z dnia [...] września 2002 r., w odniesieniu do dotacji, przekazanych przez Województwo [...], na podstawie zawartych umów Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości, w celu świadczenia usług doradczych samorządom powiatowym w zakresie przygotowywania i realizacji przez te jednostki programów mających na celu ograniczenia bezrobocia i rozwój przedsiębiorczości.

Jak zauważył organ kontrola ta potwierdziła ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie uchybień w sprawowaniu nadzoru nad rozliczeniem umów z Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości.

Województwo [...] złożyło odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] zarzucając jej:

1) naruszenie procedury administracyjnej mający wpływ na zaskarżone

rozstrzygnięcie:

przepisów art. 104 § 1 i 2, 107 oraz art: 77 § 1 K.p.a, poprzez wydanie decyzji na skarżącego w sytuacji gdy nie może on być stroną zaskarżonego postępowania administracyjnego,

przepisów art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj: Dz. U. z 1999 r., Nr 54, poz. 57, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 grudnia 2002 r. w związku z art. 5 ust. 6 pkt. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. Nr 106, poz. 489, z późn. zm.) przyjmując błędną właściwość Wojewody [...] do wydania zaskarżonej decyzji,

błędnej wykładni przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68 poz. 80, z późn. zm.),

błędnej wykładni art. 145 i 146 ustawy o finansach publicznych przez przyjęcie, że dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości w sytuacji gdy w tych samych okolicznościach i przy ocenie tych samych faktów Wojewoda przyjmował status dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, której zwrotu skarżący winien dokonać od dnia przekazania dotacji z budżetu państwa tj. 7 grudnia 2001 r.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r.

Organ w uzasadnieniu decyzji w związku z zarzutem strony odnośnie naruszenia procedury administracyjnej, tj. przepisów art. 104 § 1 i 2, art. 107 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na skarżącego, w sytuacji, gdy nie może on być stroną zaskarżonego postępowania administracyjnego stwierdził, że skoro to Zarząd Województwa otrzymał dotację, to tylko Zarząd Województwa może być stroną postępowania dotyczącego zwrotu dotacji w związku z jej nieprawidłowym wykorzystaniem.

Minister nie zgodził się także z zarzutem, że odwołujący nie miał możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Wskazał, że Wojewoda [...] zwracał się do odwołującego o zajęcie stanowiska i uwzględniał jego prośby o przesunięcie terminu do wypowiedzenia się.

Organ podniósł, że w wyniku rozstrzygnięcia 3 postępowań na udzielenie zamówienia publicznego Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości została wybrana jako wykonawca usług określonych w § 6 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 sierpnia 2000 r., tj. doradczych i szkoleniowych świadczonych samorządom powiatowym w zakresie przygotowania i realizacji przez te jednostki programów mających na celu ograniczenie bezrobocia i rozwój przedsiębiorczości. W § 4 umów zobowiązano Fundację m.in. do przestrzegania zasad określonych w ww. rozporządzeniu z dnia 1 sierpnia 2000 r. oraz do sporządzenia i dostarczenia Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w [...] informacji określonych w § 10 ust. 3 tego rozporządzenia.

Wykazane w dokumentacji nieprawidłowości naruszyły warunki określone umową, które Fundacja zawarła z Województwem [...]. Zgodnie z § 6 umów w rozliczeniu należało ująć faktycznie poniesione koszty. Minister Finansów uznał, że udokumentowania tych kosztów nie stanowią oświadczenia rozliczeniowe. Poza nielicznymi wyjątkami, oświadczenia nie występują jako dowody kosztowe w obrocie gospodarczym. Podkreślił również, że zarówno preliminarz kosztów jak i kosztorys powykonawczy uwzględniały narzut zysku w procencie do kosztów pośrednich i bezpośrednich.

Minister Finansów dodał, że przeprowadzona przez służby finansowe podległe Wojewodzie [...] kontrola potwierdziła ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej w zakresie uchybień w sprawowaniu nadzoru przez Województwo [...] nad rozliczeniem umów z Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości w [...].

Postanowieniem z [...] maja 2007 r. Minister Finansów wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] marca 2007 r.

Decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2007 r. Województwo [...] zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono następujące zarzuty:

1. naruszenie procedury administracyjnej mające wpływ na zaskarżone rozstrzygniecie:

- przepisów art. 104 § 1 i 2, art. 107 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne wydanie decyzji na skarżącego w sytuacji gdy nie może być on stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego

- przepisów art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj. Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 57 z późniejszymi zmianami) w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 grudnia 2002 r. w związku z art. 5 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. Nr 106 poz. 489 z późniejszymi zmianami) polegającą na przyjęciu, że właściwym do wydania zaskarżonej decyzji jest Wojewoda [...].,

2. błędnej wykładni przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68 poz. 80 z późniejszymi zmianami) w szczególności § 3 ust. 1 i § 11 ust. 2 oraz § 6 pkt 8,

3. nieprawidłowej wykładni przepisów art. 145 i 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249 poz. 2104 ze zmianami) przez przyjęcie, że dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości w sytuacji gdy w dniu 7 grudnia 2001 r. czyli dacie przekazania dotacji z budżetu państwa obowiązywały przepisy art. 93 i 94 ustawy z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych i umowy z Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości zawarte zostały w czasie obowiązywania ustawy z 28 listopada 1998 r.

W motywach skargi podniesiono, że problematyka udzielania dotacji w chwili obecnej unormowana została przepisami art. 145 i 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249 poz. 2104 ze zmianami). Odnośnie decyzji i umów zawartych w 2001 r. zdaniem skarżącego stosować należy przepis art. 93 i następne ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 15 z 2003 r. poz. 148 ze zmianami). Urząd Kontroli Skarbowej i Wojewoda [...] dokonując ustaleń w zakresie prawidłowości wykorzystania rezerwy celowej na wspieranie realizacji lokalnych programów restrukturyzacyjnych 2001 stwierdzili, że dotacja wykorzystana została przez Województwo [...] niezgodnie z przeznaczeniem i zgodnie z powyższym Wojewoda [...] wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. (uchylona przez Ministra Finansów) zobowiązując Województwo do zwrotu kwoty [...] zł. wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych od dnia przekazania dotacji z budżetu państwa tj. [...] grudnia 2001 r.

Skarżący stwierdził, że w świetle ustaleń organów kontrolnych z dniem [...] grudnia 2006 r. uległy przedawnieniu roszczenia Wojewody [...] o zwrot dotacji wraz z odsetkami wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Wojewoda [...] i Minister Finansów zmienili więc kwalifikacje dotacji na dotację pobraną w nadmiernej wysokości z tego względu by obejść instytucję przedawnienia.

Skarżący zauważył również, że dotychczas wydane decyzje zostały skierowane do podmiotu, który nie jest stroną postępowania. Chociaż Województwo [...] otrzymało dotacje to jej wykorzystanie nastąpiło przez Fundację Rozwoju Przedsiębiorczości.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Ministra Finansów utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] orzekającej zwrot przez skarżącego nadmiernie pobranej dotacji na wspieranie realizacji programów inicjowanych przez organy samorządu województwa, przekazanej przez Województwo [...] na rzecz Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] na podstawie zawartych umów.

Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] została wybrana jako wykonawca usług określonych w § 6 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68, poz. 80, z późn. zm.), tj. doradczych i szkoleniowych świadczonych samorządom powiatowym w zakresie realizacji przez te jednostki programów mających na celu ograniczenie bezrobocia i rozwój przedsiębiorczości. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (Dz. U. Nr 68, poz. 80, z późn. zm.), to zarząd województwa odpowiedzialny jest za realizację programu. Stosownie do §6 ust. 1 rozporządzenia zarząd województwa zawrze z usługodawcami umowy, które określają szczegółowo usługi świadczone w ramach programów przez usługodawców, z zastrzeżeniem ust. 3. Natomiast na mocy § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia informację zbiorczą, sporządzaną po upływie IV kwartału roku budżetowego, zarząd województwa przekazuje właściwemu miejscowo wojewodzie, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku budżetowym, z tym, że przed sporządzeniem informacji zbiorczych dane zawarte w informacjach otrzymanych od usługodawców są weryfikowane przez zarząd województwa.

Stosownie do treści przepisu art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych z w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku zwrotu dotacji, dotacje udzielone z budżetu państwa, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego następnego roku, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu w wysokości wyższej niż:

1. określona w odrębnych przepisach lub umowie;

2. niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania,

o czym stanowi przepis art. 93 ust. 2 ustawy o finansach publicznych z dnia 26 listopada 1998 r.

Przy tak sformułowanych wymogach prawnych wydanie decyzji określającej kwotę dotacji przypadającej do zwrotu wymaga przede wszystkim jednoznacznego ustalenia zarówno okoliczności świadczących o pobraniu dotacji w nadmiernej wysokości, jak i wykazania, która część dotacji i dlaczego została uznana za nadmiernie pobraną. Aby tego dokonać konieczne jest także uprzednie ustalenie warunków przyznawania dotacji na wspieranie realizacji programów inicjowanych przez organy samorządu województwa, bowiem bez prawidłowego ustalenia tych kryteriów niemożliwa jest ocena, czy doszło do nadmiernego pobrania dotacji.

Odnośnie powołanego w skardze zarzutu nieprawidłowej wykładni przepisów art. 145 i 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Chociaż orzekający w sprawie Minister Finansów omyłkowo powołał przepisy art. 145 i 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, to jednak wnikliwie rozpatrzył przesłanki przewidziane mającymi zastosowanie w sprawie przepisami art. 93 i 93a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych. Należy również zwrócić uwagę, że art. 145 i 146 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych zawierają analogiczną redakcję jak art. 93 i 93a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych.

Sąd stwierdza, że również zarzut naruszenia przepisów art. 104 §1 i 2 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne wydanie decyzji na skarżącego jest niezasadny. Jest bowiem poza sporem, że decyzja o zwrocie dotacji nie nakładała na Fundację Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] żadnego obowiązku. Przeciwstawieniem "obowiązku" w art. 28 k.p.a. jest "interes prawny". Pojęcie interesu prawnego było już wielokrotnie wyjaśniane zarówno w piśmiennictwie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego" Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 14 i następne) jak i w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 19.01.1995 r., I SA 1326/93 z komentarzem J. Lipowicz i A. Agopszowicza, Glosa 1996/1/5) i zgodnie z wyrażonymi tam poglądami należy przyjąć, że stroną w rozumieniu art. 28 kpa z uwagi na interes prawny będzie osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 k.p.a., która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać konkretne korzyści, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej. Co więcej, brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie jej za stronę. Nie podlega zatem dyskusji, że decyzja o zwrocie dotacji mogła być skierowana wyłącznie do Województwa [...], a nie do Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...], która nie mogła oczekiwać skonkretyzowania w tej decyzji jakiejkolwiek korzyści na podstawie obowiązującego prawa, gdyż nie była stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 lutego 2008 r. sygn. akt II FSK 1680/06).

To Zarząd Województwa otrzymał dotację, a więc tylko Zarząd może być stroną postępowania dotyczącego zwrotu tej dotacji w związku z jej nieprawidłowym wykorzystaniem. Województwo [...] było w przedmiotowej sprawie beneficjentem dotacji celowej, dysponentem budżetu państwa w tym zakresie był zaś Wojewoda udzielający tej dotacji. Sam fakt zawarcia umów z usługodawcą – Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości w [...], nie zwolnił Zarządu Województwa z odpowiedzialności za nadzór nad ich realizacją. W nadzorze tym Zarząd Województwa – jak wykazały przeprowadzone kontrole Urzędu Kontroli Skarbowej i służby finansowe [...] Urzędu Wojewódzkiego – dopuścił się uchybień.

Rozpatrując zarzut dotyczący właściwości organu orzekającego o obowiązku zwrotu dotacji Sąd uznaje, że rację ma Minister Finansów twierdząc, iż zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 1 powołanej ustawy o kontroli skarbowej znowelizowanej zapisem art. 8 pkt 14 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych [Dz. U. Nr 137, poz. 1302 ze zm.], od dnia 1 września 2003 r. dyrektor urzędu kontroli skarbowej nie był uprawniony do wydawania decyzji dotyczących zwrotu wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości środków budżetu państwa. Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r., postępowania w sprawach podatkowych wszczęte i niezakończone ostatecznym rozstrzygnięciem w danym trybie przed dniem wejścia w życie ustawy, przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w Zycie ustawy, przy czym wszystkie już podjęte czynności pozostają w mocy. Wobec tego to Wojewoda [...], a nie organy kontroli skarbowej, które wszczynały postępowanie, był organem uprawnionym do udzielenia dotacji, zobowiązanym do kontroli i nadzoru nad jej wykorzystaniem, a także do orzekania w sprawie jej zwrotu do budżetu państwa.

Następnie, odnosząc się do powołanego w skardze zarzutu przedawnienia roszczenia zwrotu przedmiotowej dotacji Sąd wyjaśnia, że zgodnie z przepisem art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w art. 144 ust. 1 i 2 oraz art. 145 ust. 1 tej ustawy organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, a stosownie do ust. 3 tego artykułu w zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem art. 57 Ordynacji podatkowej. Kwestię tę analogicznie regulował przepis art. 93a ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych. Zatem, zobowiązanie do zwrotu dotacji powstaje z mocy prawa stosownie do przepisu art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (obecnie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych) i w tym wypadku powstało w dniu 28 lutego 2002 r. (dotacja została przekazana w dniu 7 grudnia 2001 r.). Należy wskazać, że decyzja w przedmiocie zwrotu dotacji ma charakter deklaratoryjny. Na mocy przepisu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, zaś stosownie do przepisu art. 145 ust. 1 dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie do dnia 28 lutego roku następującego po roku, w którym udzielono dotacji. W konsekwencji, zobowiązanie do zwrotu dotacji powstałe z mocy prawa przedawnia się po upływie 5 lat licząc od 31 grudnia 2002 r.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego łącznie zawarto z usługodawcą 12 umów. Zgodnie z § 4 tych umów zobowiązano Fundację m.in. do przestrzegania zasad określonych w powyższym rozporządzeniu oraz do sporządzenia i dostarczenia Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w [...] informacji określonych w § 10 ust. 3 tego rozporządzenia. Natomiast w § 6 umów Fundacja zobowiązała się do przedłożenia Wojewódzkiemu Urzędowi Pracy w [...] wraz z fakturą końcową za wykonaną usługę Kosztorysu Powykonawczego według załączonego wzoru wraz z rozliczeniem faktycznie poniesionych kosztów. Fundacja naruszyła jednak warunki określone umowami z Województwem [...]. Część kosztów ([...] zł) udokumentowała jedynie oświadczeniami realizacyjnymi, które – jak słusznie zauważył organ – nie mogą służyć jako faktyczne udokumentowanie poniesionych kosztów, nie występują bowiem w obrocie gospodarczym jako dowody kosztowe. Oświadczenia te – jak udowodniły przeprowadzone kontrole – były nierzetelne, a w niektórych przypadkach nieprawdziwe. Jak też słusznie zauważył Minister Finansów, zarówno preliminarz kosztów jak i kosztorys powykonawczy uwzględniały narzut zysku w procencie od kosztów pośrednich i bezpośrednich

Niewłaściwie rozliczono też koszty zakwaterowania ([...] zł). W niektórych przypadkach bowiem liczba osób korzystających z noclegów była niższa niż osób, które zadeklarowały chęć korzystania z noclegów. Jak wynika z zestawień wydanych posiłków sporządzonych przez hotele, w których odbywały się szkolenia, większość osób nie korzystających z noclegu nie korzystała również z kolacji i śniadań. Pomimo tego usługodawca otrzymał pieniądze za noclegi i pełne wyżywienie wszystkich uczestników szkoleń nieprawdziwie wyjaśniając, że zgłoszenia uczestników nadchodziły zbyt późno by skorygować lub odmówić zamówione noclegi. Jak wykazała kontrola zgłoszenia dotarły do usługodawcy odpowiednio wcześnie, aby dokonać stosownych korekt.

Ponadto jak wykazano podczas kontroli, niezgodnie z przeznaczeniem wykorzystano kwotę [...] zł na zakup "Systemu Fast Move", kwotę [...] zł na reklamę w czasopiśmie Euro-Fakty oraz kwotę [...] zł – faktura za ksero dwukrotnie ujęta w kosztach.

Z przeprowadzonej kontroli wynika więc jednoznacznie, że usługodawca otrzymał środki większe o tych, które wynikały z umów. Na podstawie tychże umów Zarząd Województwa powinien wypłacić usługodawcy jedynie koszty realizacji usługi, jednak – jak ustalono podczas kontroli – usługodawca otrzymał także zwrot kosztów, których nie poniósł.

W ocenie Sądu wspomnianym powyżej wymogom warunkującym wydanie decyzji w oparciu o art. 93a ustawy o finansach publicznych z dnia 26 listopada 1998 r. podporządkowane musi być prowadzone postępowanie administracyjne. W jego ramach powinny zostać zgromadzone niezbędne do rozstrzygnięcia materiały dowodowe, dokonana następnie swobodna ich ocena, a w efekcie końcowym wyczerpujące uzasadnienie decyzji.

Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie w sposób należyty wyjaśniono zasadność przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy załatwieniu sprawy, a które w kontekście zastosowania art. 93 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych zostały wyżej nakreślone. Tym samym organ uwzględnił zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Strona miała również zagwarantowany czynny udział w postępowaniu, została pouczona o treści art. 10 k.p.a. Na jej wniosek organ dwukrotnie przedłużał termin do wypowiedzenia się co do treści materiałów i dowodów zgromadzonych w sprawie.

W rozpatrywanej sprawie dotację celową pobrano w nadmiernej wysokości. Przeprowadzone kontrole wykazały wysokość nadmiernie pobranej dotacji – [...] zł. Skarżący nie udokumentował tego, że kwota ta była niezbędna na sfinansowanie lokalnego programu restrukturyzacyjnego objętego umową pomiędzy Skarżącym a usługodawcą – Fundacją Rozwoju Przedsiębiorczości w [...]. Środki, które okazały się nadmierne w stosunku do celu, którego realizacji miały służyć, czyli pobrane w nadmiernej wysokości powinny wrócić do budżetu państwa. W sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane przepisem art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych, a wydane przez organy decyzje w przedmiocie zwrotu dotacji miały charakter związany.

W tym stanie rzeczy i stosownie do treści przepisu art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był do oddalenia skargi.