Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2617/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2j
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant asystent sędziego Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 17 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 500/14 w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 500/14 (dalej wyrok z 17 lipca 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę C. M. (dalej wnioskodawca albo skarżący) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2014 r.) w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013.

Wyrok z 17 lipca 2014 r. zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy:

Do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło w dniu [...] maja 2013 r. podanie wnioskodawcy o przyznanie płatności na rok 2013 r., w którym ubiegał się on o przyznanie płatności do gruntów rolnych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca), płatności cukrowej, płatności do surowca tytoniowego (płatność do tytoniu), płatności do krów i płatności uzupełniającej dla producentów surowca tytoniowego (płatność niezwiązana do tytoniu). Wraz z podaniem strona złożyła dwadzieścia załączników graficznych i informację o numerze indentyfikacyjnym krowy, do której ubiegał się o płatność.

W dniu [...] czerwca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęła kopia jednorocznej umowy na uprawę tytoniu ze zbiorów 2013 roku zawartej pomiędzy G. - [...] w K. a P. Sp. z o.o. wraz z załącznikiem nr 1 i 1a. W załączniku nr 1a. wnioskodawca jest wskazany jako rolnik będący członkiem grupy producentów tytoniu, w imieniu którego grupa podpisała umowę na uprawę tytoniu, a w załączniku nr 1 widnieje wykaz działek ewidencyjnych, na których strona prowadzi uprawę tytoniu.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2014 r.) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 w kwocie 38 458,22 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, płatności zwierzęcej, specjalnej płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, płatności do krów. Ponadto przyznał również płatność cukrową w kwocie 8 461,61 zł i płatność niezwiązaną do tytoniu w kwocie 75 512,97 oraz odmówił przyznania płatności do tytoniu – V.

Od decyzji tej w zakresie odmowy przyznania płatności do tytoniu strona złożyła odwołanie. Rozpatrując powyższe odwołanie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR rozstrzygnięciem z [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2014 r.

Organ odwoławczy podał, że wnioskodawca w podaniu z dnia [...] maja 2013 r. zaznaczył, że ubiega się o przyznanie płatności do tytoniu, ale do wniosku nie dołączył załączników wymaganych w przypadku ubiegania się o płatność do tytoniu, tj. kopii umowy na uprawę tytoniu jeżeli nie jest członkiem grupy producentów tytoniu albo oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierających oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji - jeżeli jest członkiem grupy producentów tytoniu. Z treści art. 7 ust. 2j ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U. 2012, poz. 1164 ze zm., dalej ustawa z 2007 r.) wynika bowiem, że producent rolny oprócz zaznaczenia, że ubiega się o płatność do tytoniu, powinien do wniosku dołączyć oświadczenie o zawarciu umowy kontraktacji zawierające oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji - jeżeli jest członkiem grupy producentów tytoniu albo kopię umowy na uprawę tytoniu jeżeli nie jest członkiem grupy producentów tytoniu.

Strona nie składając ww. oświadczenia nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności do ilości tytoniu określonej w umowie na uprawę tytoniu ze zbiorów 2013 r. zawartej pomiędzy G. - [...] w K. a firmą P. Sp. z o.o., która wpłynęła do Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] czerwca 2013 r. Zdaniem organu, powyższe świadczy o tym, że w terminie składania wniosków i zmian do wniosków - tj. od dnia [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. strona nie wnioskowała o przyznanie płatności do tytoniu objętego ww. umową (zob. art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65, ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 1122/2009). Organ podkreślił, że termin składania wniosków i zmian do wniosków jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Z uwagi na powyższe po 10 czerwca 2013 r. nie ma możliwości uwzględnienia wniosku strony o przyznanie płatności do tytoniu zawartego w odwołaniu od decyzji, z uwagi na upływ terminu do składania wniosków o ww. płatność.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze na powyższą decyzję C. M. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do tytoniu, zarzucił naruszenie:

- art. 18 ust. 1, ust. 2 w zw. z art. 7 ust. 2j ustawy z 2007 r. przez bezpodstawne uznanie, że nie złożył wniosku o przyznanie płatności do tytoniu, gdyż nie dołączył do wniosku oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierającego oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach, której została zawarta umowa kontraktacji, co skutkowało bezpodstawnym odmówieniem przyznania tej płatności;

- naruszenie art. 19 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 2b pkt 3 ustawy z 2007 r. przez odmowę przyznania płatności do tytoniu w sytuacji, gdy spełniał on wszelkie przesłanki do przyznania przedmiotowej płatności;

- naruszenie art. 3 ust. 3 ustawy w zw. z art. 77 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) przez odmowę przyznania płatności w sytuacji, gdy organy dysponowały z urzędu materiałem dowodowym potwierdzającym okoliczności warunkujące przyznanie płatności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Motywując wskazany na wstępie wyrok z 17 lipca 2014 r. sąd I instancji opierając się na treści skargi zwrócił uwagę, że jej autor zakwestionował zaskarżone rozstrzygnięcie wyłącznie w tej części, w której organ odmówił skarżącemu przyznania płatności do tytoniu z uwagi na niezłożenie wraz z wnioskiem o przyznanie płatności do tytoniu załączników wymienionych w art. 7 ust. 2j ustawy z 2007 r. W związku z powyższym rozważania WSA w niniejszej sprawie zostały ograniczone tylko do tej kwestii.

Sąd I instancji podkreślił, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego ma charakter postępowania szczególnego. Z art. 3 ust. 1 ustawy z 2007 r. wynika, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustawodawca nie zdecydował się na zastosowanie metody odpowiedniego stosowania k.p.a. Zatem w przypadkach gdy inaczej niż regulacje zawarte w k.p.a. stanowią przepisy Unii Europejskiej lub ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stosowanie przepisów k.p.a. jest wyłączone. Ustawa o płatnościach bezpośrednich w art. 3 ust. 2 obejmuje regulacje odmienne od przepisów zawartych w k.p.a. Z przedstawionych względów zastosowania w niniejszej sprawie nie znajdowały art. 7 i 77 §1 k.p.a. W ocenie sądu I instancji, organ administracji wywiązał się prawidłowo z obowiązku o którym stanowi art. 3 ust. 1-3 ustawy z 2007 r., na co wskazuje uzasadnienie zaskarżonej decyzji.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że w przypadku płatności do tytoniu rolnik może zawrzeć kilka umów z pierwszymi przetwórcami surowca tytoniowego lub z grupą producentów, ale ubiegać się o płatność do jednej z tych umów. Dlatego też wymóg złożenia wraz z wnioskiem o przyznanie płatności do tytoniu jednego lub obu dokumentów, o których mowa art. 7 ust. 2j pkt 1 i 2 ustawy z 2007 r. jest o tyle istotny, że pozwala zweryfikować zakres wniosku – tego jakie umowy on obejmuje. Zarówno kopia umowy na uprawę tytoniu, jak i dołączenie oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji pozwalają określić ilość deklarowanego surowca tytoniowego, gdyż w złożonej kopii umowy ilość ta powinna być zawarta, a złożone oświadczenie wyraźnie wskazuje na konkretną umowę z której wynika ilość surowca tytoniowego. Wymienione w art. 7 ust. 2j pkt 1 lub 2 ustawy z 2007 r. załączniki są zatem integralnie związane z wnioskiem, są jego częścią określającą wielkość uprawnień do płatności do tytoniu, a określenie wielkości deklarowanych uprawnień do płatności musi odbywać się w granicach czasowych na złożenie wniosku i zmian do wniosku.

W ocenie Sądu, złożenie wniosku o przyznanie płatności do tytoniu bez wymaganych załączników oznacza, że strona nie wystąpiła z żądaniem o przyznanie płatności do ilości tytoniu określonej w umowie na uprawę tytoniu ze zbiorów 2013 r. zawartej z grupą producentów. W związku z powyższym WSA nie podzielił stanowiska skarżącego, że załączniki dokumentują jedynie pewne okoliczności, a brak dołączenia ich do wniosku nie uniemożliwia przyznania płatności do tytoniu. Wymaga bowiem podkreślenia, że wprawdzie art. 63 k.p.a. wyznacza minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej tej czynności, to przepis art. 7 ust. 2j pkt 1 lub 2 ustawy z 2007 r., jako przepis szczególny w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., wprowadza inne wymagania co do treści wniosku o płatność do tytoniu.

W niniejszej sprawie skarżący zaznaczył na formularzu wniosku z dnia [...] maja 2013 r., że ubiega się o przyznanie płatności do tytoniu, ale nie dołączył oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierającej oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji. Jednoroczna umowa na uprawę tytoniu ze zbiorów 2013 r. zawarta pomiędzy G. - [...] w K. a firmą P. Sp. z o.o., która wpłynęła do organu w dniu [...] czerwca 2013 r. nie może sanować ww. wniosku, gdyż z załącznika nr 1a do tej umowy wprost wynika, że skarżący jest członkiem grupy producentów rolnych, natomiast z treści art. 7 ust. 2j pkt 1 ustawy z 2007 r. wynika, że kopię umowy na uprawę tytoniu może do wniosku o przyznanie płatności dołączyć tylko rolnik, który nie jest członkiem grupy producentów tytoniu. Zatem skarżący zaznaczając na formularzu wniosku, że wnioskuje o przyznanie płatności do surowca tytoniowego, ale nie załączając wymaganego przez art. 7 ust. 2j pkt 2 ustawy z 2007 r. oświadczenia nie zgłosił ilości tytoniu, do której ubiega się o płatność - ilości określonej w umowie na uprawę tytoniu ze zbiorów 2013 r. Przedmiotowe oświadczenie określa bowiem zakres wniosku i stanowi podstawę do weryfikacji uprawnień do płatności. Z uwagi na powyższe, brak złożenia w przewidzianym w ustawie terminie kompletnego wniosku wraz z załącznikami skutkował wydaniem negatywnej decyzji w tym zakresie.

Sąd podkreślił ponadto, że organy są związane zakresem wniosku i nie mogą przyznawać pomocy z urzędu, nawet jeśli w rzeczywistości rolnik spełnił przesłanki do przyznania płatności.

W skardze kasacyjnej z [...] września 2014 r. C. M. zastępowany przez radcę prawnego, zaskarżył w całości wyrok z 17 lipca 2014 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) w postaci:

1) naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2007 r. przez oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, w sytuacji gdy organy procedujące w sprawie naruszyły zasadę praworządności, o której mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2007 r., a to poprzez brak wezwania skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku w zakresie dotyczącym płatności do tytoniu, w sytuacji gdy już z treści wniosku wynikało, że skarżący popełnił oczywistą omyłkę nie załączając do wniosku dokumentu, o którym mowa w art. 7 ust. 2j pkt 2 ustawy z 2007 r. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku przedmiotowego naruszenia w obrocie prawnym pozostały wadliwe decyzje organów procedujących w sprawie, którymi przedwcześnie odmówiono przyznania skarżącemu płatności do tytoniu, niezasadnie twierdząc, że skarżący nie wystąpił z żądaniem o przyznanie płatności do tytoniu;

2) naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. przez oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, w sytuacji gdy organy procedujące w sprawie nie wezwały skarżącego do uzupełnienia wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. w sytuacji gdy z treści przedmiotowego wniosku w sposób oczywisty wynikało, że skarżący popełnił oczywisty błąd nie załączając do wniosku dokumentu, o którym mowa w art. 7 ust. 2j pkt 2 ustawy z 2007 r. - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku przedmiotowego naruszenia w obrocie prawnym pozostały wadliwe decyzje organów procedujących w sprawie, którymi przedwcześnie odmówiono przyznania Skarżącemu płatności do tytoniu, niezasadnie twierdząc, że skarżący nie wystąpił z żądaniem o przyznanie płatności do tytoniu;

3) naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z 2007 r. w zw. z art. 7 k.p.a. przez oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia, w sytuacji gdy organy procedujące w sprawie naruszyły przy rozpatrywaniu sprawy zarówno interes społeczny jak i słuszny interes skarżącego, a to poprzez odmowę przyznania skarżącemu płatności do tytoniu w sytuacji gdy przyczyną odmowy była wyłącznie oczywista omyłka skarżącego we wniosku - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w wyniku przedmiotowego naruszenia w obrocie prawnym pozostały wadliwe decyzje organów procedujących w sprawie, którymi przedwcześnie odmówiono przyznania skarżącemu płatności do tytoniu, niezasadnie twierdząc, że skarżący nie wystąpił z żądaniem o przyznanie płatności do tytoniu.

Skarżący powołując się na art. 185 §1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Ponadto na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., która w tej sprawie nie występuje. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z 2007 r., czyli naruszenie przepisów postępowania. Zatem zakres badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny będzie wyznaczać zarzut podniesiony w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wskazać przy tym należy, że kasator powiązał naruszenia przepisów postępowania z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.). Analiza uzasadnienia skargi kasacyjnej w powyższym zakresie dowodzi, że zawarty w niej zarzut w istocie dotyczy naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. oraz art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy w zw. z art. 7 k.p.a. Zarzucane Sądowi pierwszej instancji uchybienie sprowadza się do tego, że Sąd ten nie uwzględnił skargi, mimo że orzekające organy naruszyły wskazane przepisy postępowania administracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tak sformułowane zarzuty nie są trafne.

Strona skarżąca stawiając zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. twierdziła, że przepis ten powinien być podstawą do wezwania skarżącego przez właściwy organ do usunięcia braku formalnego wniosku, tj. oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierających oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji – a więc dokumentu, o którym mowa w art. 7 ust. 2j pkt 2 ustawy z 2007 r.

Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę.

Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Powołany przepis służy usuwaniu braków formalnych, które zostały określone w art. 63 k.p.a. Przy czym wymagania co do treści żądania zostały określone w art. 63 § 2 k.p.a. Trzeba jednak mieć na względzie, że postępowanie w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter szczególnego postępowania administracyjnego, do którego z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej (o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy z 2007 r.) stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 ustawy).

Odrębność omawianego postępowania w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego wyraża się w: 1) określeniu innego katalogu obowiązków organu administracji (stanie na straży praworządności; rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, udzielenie stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnienie stronom, na ich żądanie, czynnego udziału w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań); 2) wyłączeniu stosowania w tym postępowaniu art. 81 k.p.a.; 3) skierowanie do stron i innych osób uczestniczących w postępowaniu obowiązku przedstawienia dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; 4) ustanowienie zasady, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne (art. 3 ust. 2-3 ustawy).

Nadto istotną cechą omawianego postępowania jest wysoki stopień jego sformalizowania, przejawiający się w ujednoliconym formularzu wniosku, którego złożenie wszczyna postępowanie i który stanowi podstawową formę składania oświadczeń woli i wiedzy w sprawach o przyznanie pomocy oraz szybkość, która ma zapewnić sprawność działania organów, jak i stron (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 300/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) . Podstawowym elementem zapewniającym sprawność postępowania jest niewątpliwie termin ustawowy odnoszący się do czasu podejmowania konkretnych działań lub czynności, warunkujących skuteczność ubiegania się o pomoc i jej udzielenie. Jest on adresowany w szczególności do beneficjentów przyznawanych płatności (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 1810/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wynika z art. 25 ust. 1 ustawy, rolnik składa wnioski w sprawach dotyczących płatności obszarowych, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, płatności do krów i owiec, płatności do tytoniu, płatności niezwiązanej do tytoniu oraz płatności niezwiązanej do skrobi i zgody, o której mowa w art. 28 ust. 1, na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Agencję. Z kolei w myśl art. 18 ust. 1 ustawy płatności obszarowe, płatność do krów i owiec oraz płatność do tytoniu są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie tych płatności - jak wynika z art. 18 ust. 2 ustawy - składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (art. 18 ust. 3 ustawy).

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy tego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, 1 % za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny.

Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że płatności są przyznawane na wniosek rolnika, złożony w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin na złożenie wniosku nie podlega przywróceniu. Natomiast wniosek o przyznanie płatności mógł być złożony także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie składania wniosków tj. w 2013 r. do dnia 10 czerwca 2013 r., jednakże za każdy dzień opóźnienia stosowana jest redukcja w wysokości 1% kwoty płatności za każdy dzień roboczy spóźnienia.

Z kolei w art. 7 ustawy zostały określone materialnoprawne przesłanki, które musi spełnić rolnik ubiegający się o płatności wymienione w tym przepisie. W art. 7 ust. 2b-2k ustawy wskazane zostały przesłanki materialnoprawne niezbędne do uzyskania przejściowej płatności z tytułu owoców miękkich.

Zgodnie z art. 7 ust. 2j ustawy do wniosku o przyznanie płatności do tytoniu rolnik dołącza kopię umowy na uprawę tytoniu - jeżeli nie jest członkiem grupy producentów tytoniu albo oświadczenie o zawarciu umowy kontraktacji zawierające oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji - jeżeli jest członkiem grupy producentów tytoniu.

Grupa producentów tytoniu przekazuje dyrektorowi oddziału regionalnego Agencji właściwemu ze względu na siedzibę grupy kopię umowy na uprawę tytoniu w terminie do dnia 31 maja roku, w którym została ona zawarta.

Sąd I instancji odwołując się pośrednio lub wprost do powyższych regulacji uznał, że brak dołączenia oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierającego oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji nie mógł być uznany za brak formalny wniosku, gdyż w momencie jego złożenia nie upłynął ustawowy termin do złożenia przedmiotowego oświadczenia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji zaakceptował pogląd organu administracji, który wskazując na art. 7 ust. 2j ustawy, stwierdził, że wskazany w art. 18 ust. 2 ustawy termin na dopełnienie obowiązku dołączenia kopii umowy na uprawę tytoniu (jeżeli nie jest członkiem grupy producentów tytoniu) albo oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierającego oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji (jeżeli jest członkiem grupy producentów tytoniu), jest terminem prawa materialnego, czyli jest nieprzywracalny. Sąd I-instancji podkreślił, że wymienione w art. 7 ust. 2j pkt 1 lub 2 ustawy załączniki są zatem integralnie związane z wnioskiem, są jego częścią określającą wielkość uprawnień do płatności do tytoniu, a określenie wielkości deklarowanych uprawnień do płatności musi odbywać się w granicach czasowych na złożenie wniosku i zmian do wniosku. W konsekwencji złożenie wniosku o przyznanie płatności do tytoniu bez wymaganych załączników oznacza, że strona nie wystąpiła skutecznie z żądaniem o przyznanie płatności do ilości tytoniu określonej w umowie na uprawę tytoniu ze zbiorów w 2013 r. Przyjęcie takiego stanowiska w zaskarżonym wyroku oznacza, że Sąd I instancji uznał, iż uchybienie terminowi do złożenia kopii umowy na uprawę tytoniu albo oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierających oznaczenie umowy na uprawę tytoniu określonemu w art. 7 ust. 2j ustawy wywołuje skutek prawny w postaci wygaśnięcia uprawnienia do płatności do tytoniu.

Strona skarżąca w ramach podstaw kasacyjnych zawartych w skardze kasacyjnej tego poglądu nie zakwestionowała. Nie sformułowano bowiem zarzutu błędnej wykładni bądź też niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, do których odwołał się Sąd I instancji. Nie wskazano przy tym na inne przepisy prawa, które w ocenie strony skarżącej stanowiły podstawę prawną do skutecznego twierdzenia, iż wymóg dołączenia oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji zawierających oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji jest brakiem formalnym wniosku o płatność.

Z tych też powodów nie sposób wywieść, że brak oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji jest brakiem formalnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., który to brak podlegałby usunięciu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Wskazać bowiem trzeba, że termin materialny do dokonania określonej czynności ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego bezskuteczny upływ powoduje wygaśnięcie prawa. Konsekwencją jego uchybienia jest wygaśnięcie możliwości dokonania określonej czynności. Jest to tzw. termin zawity prawa materialnego. Oznaczenie daty końcowej terminu zawitego prawa materialnego z reguły następuje przez podanie czasu trwania danego terminu. Jednocześnie przepisy mogą też określać ten termin przez wskazanie konkretnej daty. Takie terminy orzecznictwo określa jako szczególne rodzaje terminów zawitych, to jest terminy kalendarzowe, charakteryzujące się najdalej idącym rygoryzmem (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 300/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz orzeczenie SN z dnia 30 stycznia 1961 r. sygn. I CR 196/60, publ. OSN 1962/2/58). Jak już wyżej wskazał Naczelny Sąd Administracyjnych, strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie poglądu Sądu I instancji, który legł u podstaw zaskarżonego wyroku, że określony w art. 18 ust 2 ustawy w zw. z art. 23 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/09 termin składania wniosków i zmian do wniosków - tj. do 10 czerwca 2013 r., w którym rolnik był zobowiązany złożyć oświadczenie o zawarciu umowy kontraktacji zawierających oznaczenie umowy na uprawę tytoniu, w ramach której została zawarta umowa kontraktacji jest terminem prawa materialnego.

W konsekwencji nie sposób przyjąć, że niedołączenie oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji stanowiło braki formalne wniosku w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a.

Na marginesie należy zaznaczyć, iż z odmienną sytuacją mamy do czynienia, gdy już w treści samego wniosku wystąpiły nieścisłości w oznaczeniu działek określających poszczególne grupy upraw bądź też braków w wypełnieniu wszystkich stron formularza wniosku. Zastosowanie w tych sytuacjach trybu z art. 64 § 2 k.p.a. w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie budziło wątpliwości (zob. np. wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1108/10; wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 624/09, a także wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże w rozpoznawanej sprawie problem nie dotyczył tego rodzaju braków formalnych.

Nie są trafne pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.

W sytuacji, gdy w przepisie prawa powszechnie obowiązującego został w sposób wyraźny - poprzez wskazanie daty kalendarzowej - określony termin do dołączenia oświadczenia o zawarciu umowy kontraktacji, nie sposób zarzucać organowi naruszenie art. 7 k.p.a. przez to, iż zdaniem strony skarżącej winien był zastosować tryb z art. 64 § 2 k.p.a. Odnosząc się do kwestii stosowania art. 7 k.p.a. w omawianym postępowaniu należy zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 3 powołanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Przepis ten modyfikuje zatem obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania - określone w przepisach k.p.a. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. To nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10 i z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie NSA postępowanie w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter postępowania szczególnego, w którym organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego co do treści wniosku, w celu jego zmiany, tak aby był on zgodny z interesem strony (wyrok NSA z [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 366/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym w sytuacji, gdy organ odmówił płatności do tytoniu z tego względu, że rolnik nie dołączył w terminie dokumentu będącego obligatoryjnym elementem wniosku o przyznanie płatności nie można mówić o naruszeniu zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli zawartej w art. 7 k.p.a.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.