Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 918/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 716
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., po uprzednim wszczęciu postepowania, Burmistrz S. ustalił panu J. B. (dalej powoływany także jako Skarżący) wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za na 2016 r. przyjmując do wymiaru: podatku od nieruchomości od budynków mieszkalnych o ogólnej powierzchni 156,09 m2 w kwocie 108,00 zł, podatku rolnego od pow. 8,1380 ha przeliczeniowych w kwocie 1094.00 zł i podatku leśnego od lasu o pow. 3,6822 ha w kwocie 155,00 zł. Organ podatkowy wskazał, że ustalenie wysokości zobowiązania pieniężnego na 2016 r. nastąpiło w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego w S., w której Skarżący figuruje jako właściciel działek oraz dzierżawca działki nr [...], stanowiącą własność Gminy S. Podano numerację geodezyjną działek, obręb ich położenia, powierzchnię ogólną każdej z działek, ich klasyfikację oraz przeliczenie na hektary przeliczeniowe. Wyjaśniono, że podział działki Nr [...] nie został odnotowany w księgach wieczystych, natomiast do opodatkowania przyjęto działki [...] (składającą się z [...] - użyczoną bratu R., ale znajdującą się w samoistnym posiadaniu Skarżącego, oraz [...]) oraz działkę [...], bez [...]- która weszła w skład ulicy [...].

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżący w złożonym odwołaniu zarzucił rażące naruszenie prawa w postaci zasady swobodnej oceny dowodów, przez ich tendencyjną i niezgodną z uznanym orzecznictwem ocenę dowodów z dokumentów - co skutkowało niewłaściwym opodatkowaniem działek [...] i [...] położonych w S. oraz naruszenie art. 2 Konstytucji RP w następstwie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej.

Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że ustalenie zobowiązania podatkowego na rok 2016 r. zostało przede wszystkim oparte na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Z ewidencji tej wynika, że Skarżący jest właścicielem następujących działek: w obrębie wsi K.: [...], ,,, w obrębie miasta S,: ,,, (z działki [...]), [...] (z działki [...]), [...], [...] w obrębie m. S,: ,,, w obrębie m. S,: [...]. Ponadto Skarżący jest dzierżawcą gruntu o nr [...] od Gminy S. położonego w obrębie m. S. Wszystkie działki, których właścicielem jest Skarżący zostały uwidocznione w księgach wieczystych o nr KW [...] i KW [...], z tym że działka o numerze [...] figuruje w księdze wieczystej jako [...], działki [...] figurują jako [...], a działki [...] figurują jako [...]. Odnośnie działki [...] – jej podział na działki [...] nie został odnotowany w księdze wieczystej. Fragment działki o nr [...] został jednak zajęty pod ulicę [...] i stanowi nieruchomość o numerze [...] (KW [...]) - dlatego nie został objęty opodatkowaniem. W zakresie podatku leśnego, dane w kwestii wieku lasu wynikają z oświadczenia Skarżącego z dnia [...] lipca 1989 r. W kwestii powierzchni mieszkalnej - przyjęto dane za protokołem oględzin z dnia [...] sierpnia 2007 r. W aktach sprawy znajdują się złożone przez Skarżącego w dniu [...] sierpnia 2009 r. informacje podatkowe za lata 2007-2009, w których wykazał inne przedmioty do opodatkowania niż we wcześniejszej informacji dot. roku 2004. Wynika z nich, że Skarżący zgłosił do opodatkowania tylko część gruntów: do podatku rolnego - działkę nr geod. [...] (z obrębu S.), działkę nr geod. [...] (z obrębu S.) i działkę nr [...] (z obrębu S.), do opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2008-2009 zgłosił pow. mieszkalną - 62,62 m2 (ul. [...]). W informacji o lasach na 2007-2009 wpisał "niemożność złożenia informacji".

Ponieważ od kilku lat Skarżący kwestionuje prawidłowość opodatkowania podatkiem wyżej wymienionych nieruchomości, ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. w znacznej mierze opiera się także na materiałach dowodowych zgromadzonych w toku prowadzonych postępowań dotyczących lat poprzednich, m.in. informacje podatkowe składane przez podatnika w latach poprzednich, wypisy z ksiąg wieczystych, umowę dzierżawy dot. działki Nr [...], protokoły z oględzin nieruchomości z [...] sierpnia 2007 r., z [...] kwietnia 2009 r., wyjaśnienia Skarżącego z [...] sierpnia 2009 r., protokół przesłuchania Skarżącego, akt notarialny z [...] lutego 2007r., decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] lutego 2010 r. o stwierdzeniu nieważności podziału działki [...], decyzję Starostwa Powiatowego z [...] maja 2007 r. o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

Organ odwołując się do brzmienia art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazał, że co do zasady organy podatkowe są związane danymi wynikającymi z ewidencji. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego i dopóki nie zostanie przedstawiony przeciwdowód lub nie nastąpi zmiana zapisu w ewidencji, dotychczasowe zapisy w niej zamieszczone stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Organ szczegółowo przedstawił zapisy ewidencji gruntów dotyczące spornych działek oraz wyjaśnił, dlaczego częściowo nie pokrywają się one za zapisami ksiąg wieczystych.

Zdaniem organu, nie zasługiwały zarzuty Skarżącego podniesione w odwołaniu. Organy podatkowe dokonując wymiaru podatku opierają na wszelkich dowodach, które zostaną zebrane w toku postępowania, zaś podstawą dokonania wymiaru są dane z ewidencji gruntów i budynków oraz dane z ksiąg wieczystych umożliwiające ustalenie osoby zobowiązanej do uiszczenia podatku. Dokonana przez organy ocena dowodów jest korzystna dla Skarżącego, skoro część działki o nr [...] została przeznaczona pod drogę, to nie jest wykorzystywana przez Skarżącego i Skarżący nie został w tym zakresie obciążony podatkiem. Zaznaczył przy tym, że w postępowaniu podatkowym nie jest możliwe naprawienie wszystkich dokumentów w tym ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów, nie jest możliwe nadanie odpowiednich numerów właściwym fragmentom działek. Zdaniem Kolegium, przeprowadzone postępowanie przed sądem cywilnym nie doprowadziło w żadnym zakresie do zmian w stanie faktycznym a zatem nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.

Na powyższą decyzję, Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej powoływana jako o.p.) przez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza S. w mocy, mimo iż była ona dotknięta naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przez pominięcie dowodów w zakresie posiadania samoistnego gruntów innych osób przez Skarżącego oraz posiadania gruntów Skarżącego przez Gminę S. Skarżący podkreślił, że ewidencja gruntów i budynków nie zawiera danych o posiadaczach samoistnych gruntów, dlatego też nie jej podstawie nie można ustalić, kto jest zobowiązany do zapłaty podatku.

Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji, o rozpoznanie sprawy łącznie ze sprawą dotyczącą odmowy uzupełnienia decyzji (I SA/Bk 727/16) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 8 marca 2017 r. Skarżący przedstawił argumentację podważającą rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016. Podkreślił, że ustalenie czy nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym może nastąpić jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego a nie w oparciu o zapisy ewidencji. Dodatkowo wskazał, że wyrok sądu cywilnego oddalającego powództwo o eksmisję gminy S. z działki stanowiącej jego własność, potwierdził, że Gminie przysługuje skuteczne władztwo do działek [...] a zatem od tychże działek podatnikiem powinna być Gmina, a nie Skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy organy prawidłowo obciążyły Skarżącego zobowiązaniem podatkowym w podatku od nieruchomości za 2016 r., płatnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, w szczególności w odniesieniu do działek, których jest właścicielem, a które znajdują się w posiadaniu samoistnym Gminy S. oraz, których nie jest właścicielem, a które znajdują się w jego posiadaniu samoistnym i zależnym.

Wskazać należy, że zgodnie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 716 ze zm., dalej powoływana jako u.p.o.l.), podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym (art. 3 ust. 3 u.p.o.l.). W tym ostatnim przypadku obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Podobne regulacje zawarto także w art. 3 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 617 ze zm.) oraz w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy o podatku leśnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 374), zgodnie z nimi regułą jest, że podatnikami podatku rolnego i leśnego są właściciele gruntów i lasów, chyba że grunt lub las znajduje się w samoistnym posiadaniu.

Podstawę wymiaru podatków w myśl postanowień art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz.1629 ze zm.), stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże związanie to odnosi się wyłącznie do powierzchni gruntów i budynków, ich rodzaju oraz oznaczenia.

Dokonując oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego należy stwierdzić, że Burmistrz S. ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego w oparciu m.in. o dane zawarte w ewidencji gruntów,

z których wynika, że Skarżący figuruje jako właściciel działek oraz dzierżawca działki nr [...], stanowiącej własność Gminy S. Wszystkie działki, których właścicielem jest Skarżący zostały uwidocznione w księgach wieczystych o nr KW [...] i KW [...], z tym że działka o numerze [...] figuruje w księdze wieczystej jako [...], działki [...] i [...] figurują jako [...], a działki [...], [...] figurują jako [...]. Jednakże podział działki 1535/2 na działki [...] oraz [...] nie został odnotowany w księdze wieczystej. Fragment działki nr [...] został jednak zajęty pod ulicę [...] i stanowi nieruchomość o nr [...]

(KW [...]) – dlatego nie został objęty opodatkowaniem. Działka nr [...] stała się własnością Skarbu Państwa i weszła w skład działki nr [...], która stanowi ulicę [...]. Ostatnia okoliczność została ujawniona w księdze wieczystej KW [...]. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku sprzeczności danych zawartych

w ewidencji gruntów i budynków z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej nieruchomości, pierwszeństwo mają wpisy wieczystoksięgowe (wyrok WSA

w Gliwicach w sprawie o sygn. I SA/Gl 838/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając powyższe na uwadze należy uznać,

że rzeczywisty stan posiadania działek nr [...] i [...]został prawidłowo ustalony.

Podkreślić należy, że w sytuacji wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością zapisów ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów, organy podatkowe nie mają uprawnienia ustalania rzeczywistego stanu prawnego czy rzeczywistego stanu władania poszczególnymi nieruchomościami. Stan prawny nieruchomości określają wpisy w księdze wieczystej, a ewentualne wątpliwości i spory z tym związane badane i rozstrzygane być powinny w toku postępowania wieczystoksięgowego. Również dlatego podatkowo istotne i wiążące organy podatkowe dane, zawarte w ewidencji gruntów i budynków, winny być korygowane i ewentualnie zmieniane w odpowiednim postępowaniu administracyjnym, a nie postępowaniu podatkowym. Z powyższych względów powinnością organów podatkowych jest wprawdzie ustalenie stanu prawnego oraz istotnych podatkowo cech nieruchomości, stanowiących przedmiot opodatkowania, ale tylko przez zgromadzenie informacji wynikających – odpowiednio – z wpisów do ksiąg wieczystych oraz z wpisów do ewidencji gruntów i budynków – zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2015 r., II FSK 1203/15 w sprawie ze skargi kasacyjnej Skarżącego dotyczącej podatku od nieruchomości za wcześniejsze lata. Owszem, w świetle art. 194 § 3 o.p. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciw dokumentowi będącemu wypisem z rejestru gruntów, ale tylko gdy odnosi się do wadliwości jego treści. Odrębną od postepowania podatkowego kwestią pozostaje też ustalenie spornego przebiegu granic działek, czemu może służyć postępowanie rozgraniczeniowe.

Reasumując, organy prawidłowo ustaliły Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne na 2016 r. uwzględniając zapisy ewidencji gruntów oraz ksiąg wieczystych. Opodatkowane zostały działki stanowiące własność Skarżącego oraz te, które były w jego samoistnym posiadaniu oraz posiadaniu zależnym (dzierżawionym od Gminy S.). Zaznaczyć przy tym należy, że w odniesieniu do fragmentu działki nr [...], zajętego pod ulicę [...], Skarżący nie został uznany za podatnika i nie został obciążony podatkiem od nieruchomości. Tym samym, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Brak zatem było podstaw do uwzględnienia zarzuty naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 pkt 3 o.p.

Zgodzić się należy ze Skarżącym, że zapisy ewidencji gruntów nie przesądzają, czy dany grunt znajduje się w posiadaniu samoistnym jednakże w tym zakresie organy oparły się nie tylko na zapisach ewidencji, ale również innym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, w szczególności protokołach oględzin nieruchomości z 2007 r. i 2009 r., wyjaśnieniach Skarżącego z 7 sierpnia 2009 r., czy decyzjach stwierdzających nieważność podziału działki, bądź też odmawiających wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zaznaczyć przy tym należy, że Skarżący nie zgłaszał na etapie postępowania przed organami podatkowymi, jakoby stan faktyczny i prawny spornych nieruchomości w 2016 r. uległ zmianie w porównaniu do lat wcześniejszych, dlatego też organy mogły oprzeć się w tym zakresie na ustaleniach z lat poprzednich, które były poddane ocenie również przez sądy administracyjne.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi oraz pisma złożonego na rozprawie, w zakresie wpływu wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] w sprawie oddalenia powództwa o ustalenie, wydanie nieruchomości i przywrócenie stanu zgodnego z prawem na stan faktyczny w sprawie, zdaniem Sądu nie mógł mieć on wpływu na prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Podkreślić należy, że orzeczenie to w żadnym zakresie nie zmieniło zakresu władania nieruchomościami należącymi do Skarżącego, jak również posiadania nieruchomości przez Gminę S. Wywody Sądu zawarte w uzasadnieniu są zbieżne ze stanowiskiem zawartym w skarżonej decyzji podatkowej. Tym samym błędne jest stanowisko Skarżącego, jakoby z wyroku tego wynikało, że nieprawidłowo został on obciążony podatkiem, który powinna opłacać Gmina S.

Kwestia niezupełności decyzji organu I instancji, a w konsekwencji zaskarżonej decyzji Kolegium, była przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt I SA/Bk 727/18. Trzeba zauważyć, że zaskarżona decyzja dotyczy opodatkowania nieruchomości stanowiących własność, lub będących w samoistnym lub zależnym podsiadaniu Skarżącego, nie może ze swej istoty rozstrzygać o prawach i obowiązkach innych podatników nie będących stroną postępowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dostrzegając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.