Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 102/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska,, Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 grudnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie dofinansowania likwidacji barier w komunikowaniu się osób niepełnosprawnych 1/ uchyla zaskarżone postanowienie, 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. K. 67,32 zł (sześćdziesiąt siedem złotych i trzydzieści dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania).


UZASADNIENIE

Skarżący T. K. w dniach 28 grudnia 2000 r. i 22 stycznia 2001 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie dwa wnioski o dofinansowanie lub sfinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) zakupu komputera w celu likwidacji barier w komunikowaniu się. Uzasadniając wnioski twierdził. że jest niepełnosprawny (całkowicie niezdolny do pracy) i komputer przyczyni się do jego rehabilitacji i wyrównania szans w stosunku do osób pełnosprawnych.

W dniu 26 marca 2001 r. społeczna komisja do spraw opiniowania wniosków o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych i w komunikowaniu się zaopiniowała wniosek skarżącego negatywnie, zaś Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie pismem z dnia 9 maja 2001 r. poinformował skarżącego, że jego wniosek w oparciu o opinię społecznej komisji został rozpatrzony negatywnie.

Pismem z dnia 15 maja 2001 r. skarżący zażądał sporządzenia i doręczenia mu pisemnego uzasadnienia negatywnego rozpatrzenia jego wniosku. Uzasadnienie takie zostało sporządzone i doręczone skarżącemu w dniu 21 maja 2001 r.

W dniu 6 listopada 2001 r. skarżący złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie odwołanie od decyzji tego Ośrodka z dnia 9 maja 2001 r. Z odwołania tego wynikało, że skarżący uważa. iż pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 9 maja 2001 r. jest decyzją administracyjną.

Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2001 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium stwierdziło, że pismo Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 9 maja 2001 r. nie jest decyzją administracyjną. W szczególności wskazano, że w sprawach udzielania osobie fizycznej dofinansowania ze środków finansowych PFRON na likwidację barier w komunikowaniu się zastosowanie mają postanowienia określone w załączniku do Uchwały nr 347/99 Zarządu PFRON z dnia 10 sierpnia 1999 r. regulujące zasady i procedury dotyczące postępowania w tego rodzaju sprawach. Zgodnie z § 7 ust. 3 tychże zasad i procedur, jak wskazano, Starosta lub Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie albo inna jednostka, o której mowa w § 5 ust. 1, podejmuje decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania dofinansowania, o czym powiadamia wnioskodawcę w ciągu 14 dni. W przypadku stanowiska pozytywnego dochodzi do zawarcia stosownej umowy cywilno-prawnej, która określa kwotę dofinansowania i jej przeznaczenie, sposób przekazania dofinansowania oraz termin i sposób rozliczenia dofinansowania. Z kolei w razie stanowiska odmownego wnioskodawcy nie przysługuje żaden środek prawny, w tym również nie służy mu odwołanie w trybie administracyjnym, jako że stanowisko, o którym mowa w § 7 ust. 3 zasad i procedur. nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 i 107 k.p.a. Zdaniem Kolegium przyjęcie odmiennego stanowiska nie znajduje podstaw prawnych i racjonalnego uzasadnienia, gdyż z przepisów prawa materialnego nie wynika, aby tego typu sprawy rozstrzygane były w formie decyzji administracyjnej.

W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżący wywodził. opierając się na treści załącznika do Uchwały Zarządu PFRON nr 347/99 art. 45 ust. 1 i art. 75 ust. 2 Konstytucji oraz orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 1984 r. w sprawie SA/Wr 309/84, że pismo z dnia 9 maja 2001 r. było decyzją.

W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Rozpoznając skargę Sąd zważył co następuje:

Skarga jest zasadna. aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych.

Podstawą działalności organów władzy publicznej mogą być wyłącznie przepisy prawa

(art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 k.p.a.). Zatem, tylko przepisy prawa mogą być źródłem uprawnienia dla organu władzy publicznej do wydania decyzji administracyjnej. Uchwała Zarządu PFRON nie może być zaliczona do źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Nie mieści się ona bowiem w katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa, wymienionych w Rozdziale III Konstytucji. Z tego względu jako podstawę uprawnienia organu władzy publicznej do wydania decyzji należy wykluczyć załącznik do uchwały Zarządu PFRON nr 347/99.

Przepisem prawa powszechnie obowiązującego, zawierającego podstawę działania organów władzy publicznej w zakresie pomocy osobom niepełnosprawnym w likwidowaniu barier w komunikowaniu się jest ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.). Jednakże również ta ustawa nie zawiera przepisów, które mogłyby stanowić podstawę do wydania decyzji administracyjnej w tych sprawach. W ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonego postanawiania, które to brzmienie jest istotne w niniejszej sprawie z uwagi na kontrolny charakter działania sądów administracyjnych, zamieszczone były jedynie ogólne przepisy określające kompetencje organów władzy publicznej w zakresie likwidacji barier w komunikowaniu się, bez wyraźnego wskazania, iż działanie tych organów w tym zakresie może przybrać formę decyzji administracyjnej w znaczeniu aktu kształtującego prawa i obowiązki podmiotu od nich niezależnego. Najwyraźniejszym tego przykładem jest art. 35a pkt 2 tej ustawy, który stanowił, że do zadań powiatowego centrum pomocy rodzinie należy m.in. podejmowanie działań zmierzających do ograniczania skutków niepełnosprawności i likwidacji barier utrudniających osobom niepełnosprawnym funkcjonowanie w społeczeństwie oraz art. 47 ust. 1 pkt 11, z którego wynikało, że środki utworzonego na mocy ustawy państwowego funduszu celowego są przeznaczane m.in. na dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się (art. 47 ust. 1 pkt 11 ustawy).

Niemniej wskazane przepisy, jakkolwiek nie mogą być podstawą wydania decyzji administracyjnej, to są niewątpliwe podstawą działania organów władz publicznej w zakresie administrowania środkami publicznymi przeznaczonymi na określony cel, a więc podstawą podejmowania innych niż decyzja administracyjna aktów i czynności z zakresu administracji publicznej. Działania te są przy tym ukierunkowane na zapewnienie określonej generalnie grupie ludzi (osobom niepełnosprawnym) różnorodnych świadczeń, nie ujętych przez ustawodawcę w formie zamkniętej listy (art. 9 ust. 2 pkt 3 i art. 10 ust. 1 ustawy). Zmierzających do ich rehabilitacji społecznej. Można zatem stwierdzić, że są to akty i czynności, o których mowa wart. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153. poz. 1270 ze zm.) oraz akty i czynności, o których była mowa w nieobowiązującym obecnie, ale obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonego postanowienia art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74. poz. 368 ze zm.).

Fakt, że czynności organów administracji publicznej podejmowane na podstawie art. 35a pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych były aktami i czynnościami, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wywoływało w związku z wniesieniem przez skarżącego odwołania od pisma z dnia 9 maja 2001 r., uznanego przez niego za decyzję. obowiązek podjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze czynności mających na celu zapobieżenie poniesienia przez skarżącego szkody z powodu nieznajomości prawa. Obowiązek ten wynikał z art. 9 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Kolegium miało zatem obowiązek wyjaśnienia skarżącemu trybu zaskarżania do sądu administracyjnego aktów i czynności, o których mowa, w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a więc poinformowania go, że przed wniesieniem skargi należy zwrócić się do właściwego organu z wezwaniem o usunięcie naruszenia prawa (art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Gdyby skarżący mimo takich wyjaśnień nadal twierdził, że wnosi odwołanie od decyzji, to wtedy dopiero Kolegium byłoby uprawnienie do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

W związku z tym, że nie można wykluczyć, iż skarżący na skutek pouczenia, o którym mowa nie zmieniłby sposobu postępowania co zapewniłoby mu drogę do sądowej kontroli podjętej czynności, uchybienie art. 9 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga skarżącego jest zasadna.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium wyjaśni skarżącemu tryb zaskarżania do sądu administracyjnego aktów i czynności, o których mowa wart. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, który obowiązywał w chwili wniesienia przez niego odwołania od pisma z dnia 9 maja 2001 r. oraz z uwagi na zmianę przepisów. W szczególności wejście w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tryb zaskarżania czynności i aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 powołanej ustawy, określony w art. 52 § 3 i art. 53 § 2 tej ustawy, przy czym na potrzeby obliczenia terminu do wniesienia skargi w razie braku odpowiedzi organu należy przyjąć, że wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa będzie odwołanie od pisma z dnia 9 maja 2001 r. wraz z ewentualnym wyjaśnieniem skarżącego co do sposobu jego rozumienia, a datą jego doręczenia właściwemu organowi, data przesłania przez Kolegium tego odwołania oraz ewentualnego wyjaśnienia skarżącego właściwemu organowi.

Wobec uwzględnienia skargi Sąd na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się wpis sądowy oraz koszty dojazdu pełnomocnika.

Mimo uwzględnienia skargi Sąd nie orzekł o wstrzymaniu zaskarżonego aktu w myśl art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przepis ten ma zastosowanie w ocenie Sądu do aktów, które w jakikolwiek sposób są wykonywane, zaś postanowienie którym stwierdzono niedopuszczalność odwalania nie podlega żadnemu wykonaniu.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.