Wyrok NSA, sygn. akt I SA 842/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 610  Sprawy komunalizacji mienia
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Komunalizacja mienia
Powołane przepisy: article: art. 12
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: Korzystanie przez osoby wymienione w art. 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ z mienia ogólnonarodowego /państwowego/ w dniu 27 maja 1990 r., bez względu na tytuł prawny korzystania, jest okolicznością wyłączającą to mienie spod komunalizacji z mocy prawa.

TEZY

Korzystanie przez osoby wymienione w art. 12 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ z mienia ogólnonarodowego /państwowego/ w dniu 27 maja 1990 r., bez względu na tytuł prawny korzystania, jest okolicznością wyłączającą to mienie spod komunalizacji z mocy prawa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Prezydenta Miasta K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 14 września 1992 r. w przedmiocie odmowy skomunalizowania nieruchomości zajmowanej przez konsulat.


UZASADNIENIE

Wojewoda (...) decyzją z dnia 10 lutego 1992 r. odmówił stwierdzenia nabycia własności z mocy prawa przez Gminę K. zabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w K. przy ul. S. nr 9, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 276, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 417/135A/116. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia było ustalenie, że z nieruchomości korzysta Urząd Konsularny Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, co - zdaniem organu - wyłącza komunalizację z mocy art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent Miasta K., który wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że Gmina K. nabyła z mocy prawa własność nieruchomości położonej przy ul. S. nr 9. Termin "korzystają", zastosowany przez ustawodawcę w art. 12 powołanej ustawy, jest wyjaśniony - zdaniem odwołującego się - w akcie prawnym wydanym na podstawie art. 17 ust. 7 ustawy komunalizacyjnej przez Radę Ministrów, a mianowicie w uchwale nr 104 z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego /M. P. Nr 30 poz. 235/. Zgodnie z instrukcją stanowiącą załącznik do tej uchwały nie obejmuje się inwentaryzacją nieruchomości lub jej części przekazanych w użytkowanie wieczyste przedstawicielstwom dyplomatycznym i urzędom konsularnym państw obcych. (...) Nieruchomość przy ul. S. nr 9 użytkuje Konsulat Ameryki na podstawie umowy najmu zawartej z Przedsiębiorstwem Gospodarki Mieszkaniowej w 1978 r. Według oceny odwołującego się zatem, do tej nieruchomości nie ma zastosowania przepis art. 12 pkt 1 powołanej ustawy.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podzieliła stanowisko organu I instancji i decyzją z dnia 14 września 1992 r. nr KKU 865/92/AŁ utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że przepis art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych expressis verbis wyłącza z komunalizacji mienie ogólnonarodowe /państwowe/, jeżeli korzystają z niego przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne państw obcych oraz instytucje międzynarodowe korzystające z immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych (...). Ustawodawca nie określa przy tym formy prawnej korzystania przez wymienione w tym przepisie podmioty z mienia ogólnonarodowego. Ratio legis takiego unormowania wynika z konieczności stałości stosunków prawnych z przedstawicielstwami państw obcych, przy czym gwarantem tej stałości jest Państwo, w którego imieniu zobowiązania te wykonują organy rządowe. Tak rozumianego sensu przepisu ustawowego nie może zmienić przepis instrukcyjny, którego celem jest uregulowanie sposobu inwentaryzacji mienia ogólnonarodowego podlegającego komunalizacji.

Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie zgodził się Prezydent Miasta K., który w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, powtarzając argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pojęcie normatywne "korzystają", użyte w art. 12 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./, należy wiązać ze stanem faktycznym, a nie prawnym. Korzysta z rzeczy ten, kto jej używa. Osoba używająca rzeczy jest jej posiadaczem. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, zawartym w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że przepis art. 12 powołanej ustawy nie obejmuje stanów posiadania z obligacyjnych stosunków prawnych, lecz dotyczy tylko rzeczowych.

Posiadanie należy do praw rzeczowych i dotyczy władztwa nad rzeczą. Instytucja ta jest uregulowana w tytule IV księgi drugiej kodeksu cywilnego. Wejście w posiadanie rzeczy może nastąpić bez tytułu prawnego bądź na podstawie prawa własności, umów: użytkowania wieczystego, najmu, dzierżawy, użyczenia itp. (...).

Omawiany przepis art. 12 powołanej wyżej ustawy nie wskazuje podstawy prawnej korzystania przez osoby w tym przepisie wymienione z mienia ogólnonarodowego /państwowego/.

Należy zatem przyjąć, że korzystanie przez osoby wymienione w art. 12 tej ustawy z mienia ogólnonarodowego /państwowego/ w dniu 27 maja 1990r., bez względu na tytuł prawny korzystania, jest okolicznością wyłączającą to mienie spod komunalizacji z mocy prawa.

Instrukcja w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia podlegającego komunalizacji, stanowiąca załącznik do uchwały nr 104 Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie sposobu dokonywania inwentaryzacji mienia komunalnego /M. P. Nr 30 poz. 235/, nie zawiera - wbrew twierdzeniom skarżącego - określenia pojęcia "korzystają", użytego w art. 12 ustawy. Zawiera ona tylko przepis wskazujący, jakie mienie ogólnonarodowe /państwowe/ nie podlega inwentaryzacji, w tym wymienia mienie oddane w użytkowanie wieczyste osobom, o których mowa w art. 12 ustawy. Redakcja przepisu instrukcji dotyczącego omawianej materii /pkt III. 3. 4/ jest nieadekwatna do treści art. 12 ustawy. W świetle art. 12 ustawy okolicznością istotną dla wyłączenia spod komunalizacji z mocy prawa jest nie prawo użytkowania wieczystego, ale korzystanie przez osoby wymienione w tym przepisie w dniu 27 maja 1990 r. z nieruchomości ogólnonarodowej /państwowej/.

(...) Instrukcja stanowiąca załącznik do powyższej uchwały Rady Ministrów nie może zmieniać treści ustawy. Ustawa bowiem, a nie instrukcja określa zakres komunalizacji mienia ogólnonarodowego /państwowego/.

Z omówionych wyżej względów skarga okazała się nieuzasadniona i dlatego należało ją oddalić stosownie do art. 207 par. 5 Kpa.