Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1049/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2), art. 237
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 8, par. 18 poz. 22.2
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u J.K. chorobę zawodową - zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej, wymienioną w pozycji 22.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na dokonane w toku postępowania wyjaśniającego ustalenia potwierdzające, iż wyżej wymieniony będąc zatrudnionym w latach [...], [...] i [...] w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w T. na stanowiskach robotnika górniczego pod ziemią, górnika pod ziemią i górnika strzałowego pod ziemią oraz w latach [...] i [...] w A S.A.- Oddział Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" w L., na stanowiskach górnika strzałowego pod ziemią i górnika pod ziemią, pracował w warunkach związanych z narażeniem zawodowym na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne. Równocześnie wspomniana choroba została u niego zdiagnozowana przez lekarzy Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., co znalazło wyraz w orzeczeniu tej placówki z dnia [...], nr [...].

Odwołanie od tej decyzji złożył pracodawca – A S.A. Oddział KWK "[...]" w L. wskazując na brak związku przyczynowego pomiędzy sporną chorobą i warunkami, w jakich pracował J.K. oraz wnosząc o skierowanie pracownika na ponowne badania lekarskie w placówce orzeczniczej drugiego szczebla.

Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił kwestionowaną w odwołaniu decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...] nr [...], a równocześnie odmówił stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej - zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej, wymienionej w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869).

W pierwszej kolejności organ administracyjny wskazał, że wspomniane wyżej rozporządzenie weszło w życie w toku postępowania, a mianowicie z dniem 3 lipca 2009 r. Zgodnie przy tym z brzmieniem jego § 11 ust. 1, do postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Równocześnie podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów, do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego pomiędzy środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, to jest ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał to schorzenie istniało w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem.

W tym kontekście przyznano, że przeprowadzone w sprawie dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło fakt, iż J.K. pracował w narażeniu na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym w okresach wymienionych w decyzji pierwszoinstancyjnej. Podkreślono jednak, że jakkolwiek orzeczeniem lekarskim Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] nr [...] (wydanym po dokonaniu oceny warunków pracy, wyników badania podmiotowego i przedmiotowego oraz badań dodatkowych, a mianowicie rtg kości kończyn górnych, palestezjometrii oraz próby oziębieniowej połączonej z termometrią skórną) rozpoznano u niego chorobę zawodową w postaci zespołu wibracyjnego, to jednak badania przeprowadzone w toku postępowania odwoławczego rozpoznania tego nie potwierdziły. Strona została bowiem poddana diagnostyce w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (obserwacja kliniczna w dniach [...]), gdzie wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...], nr [...], w którym nie rozpoznano choroby zawodowej wymienionej w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 2009 r. W treści wspomnianego orzeczenia powołano się na obserwację i badania kliniczne (wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, wyniki prób oziębieniowych, wyniki palestezjometrii, radiogramy układu kostno-stawowego kończyn górnych) oraz konsultację neurologiczną i ortopedyczną.

W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy pismem z dnia [...] wystąpił do Kierownika Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. o zajęcie stanowiska w sprawie odmiennych wyników badań przedstawionych w obu cytowanych wyżej orzeczeniach. W pisemnej odpowiedzi udzielonej pismem z dnia [...], wspomniana placówka podtrzymała treść swojego orzeczenia z dnia [...] uznając przy tym, że Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jako jednostka orzecznicza drugiego szczebla ma prawo zmienić orzeczenie jednostki pierwszego szczebla i dlatego pomiędzy diagnozami tych placówek nie musi zachodzić zgodność.

Następnie, to jest w dniu [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. zwrócił się do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wyniki badań radiologicznych [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. W odpowiedzi na powyższe (udzielonej pismem datowanym na [...]), placówka orzecznicza drugiego szczebla stwierdziła, że przeprowadzona komisyjnie ocena zdjęć radiologicznych J.K., nie potwierdziła obecności zmian opisywanych przez jednostkę orzeczniczą pierwszego szczebla, a zatem okoliczności sprawy nie uzasadniają zmiany orzeczenia z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania u wyżej wymienionego spornego schorzenia.

Mając na względzie powyższe organ drugiej instancji wywiódł, że analiza całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza przywołanego orzeczenia lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...], jak również ich opinii uzupełniającej z dnia [...] doprowadziła do wniosku, że odwołanie zakładu pracy zasługiwało na uwzględnienie.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 71/10 orzekł o uchyleniu tego aktu.

W uzasadnieniu przywołanego wyroku Sąd zwrócił uwagę, że zapadłe w sprawie orzeczenia lekarskie są zasadniczo rozbieżne, wobec czego organ odwoławczy słusznie wystąpił do Kierownika Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. o zajęcie stanowiska w sprawie odmiennych wyników badań przedstawionych w tych orzeczeniach. Jak wynika z odpowiedzi wspomnianej placówki udzielonej w piśmie z dnia [...], podtrzymała ona treść swojego orzeczenia z dnia [...] uznając równocześnie, że jednostka orzecznicza drugiego stopnia ma prawo zmienić orzeczenie jednostki pierwszego stopnia.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji prawidłowo organ drugiej instancji zwrócił się do Ordynatora Oddziału Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego uwzględniającego wyniki badań radiologicznych przeprowadzonych w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia. W odpowiedzi na powyższe, wspomniany Instytut stwierdził, że komisyjnie przeprowadzona ocena zdjęć radiologicznych (dobrej jakości technicznej) J.K. nie daje merytorycznych podstaw do zmiany treści orzeczenia z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania u niego postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 K.p.a., albowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. Zaakcentował mianowicie, że obydwie jednostki diagnostyczne wydawały swoje ponowne opinie tylko w oparciu o ten sam materiał dowodowy, który stanowił podstawę pierwotnych orzeczeń. Zarówno bowiem z pism zlecających wspomnianym jednostkom wydanie opinii uzupełniających, jak też z samej treści tych opinii nie wynika, aby dysponowały one materiałem dowodowym wytworzonym w drugiej jednostce (zwłaszcza zdjęciami rtg). Tymczasem, w ocenie Sądu dopiero konfrontacja ocen tych samych materiałów, a w szczególności zdjęć (ośrodka w S. przez ośrodek w K. i vice versa) pozwoliłaby jednoznacznie wyjaśnić wszystkie istniejące w sprawie wątpliwości.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wydał decyzję z dnia [...], nr [...], mocą której powtórnie uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] oraz odmówił stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej - zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej, wymienionej w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych.

Na wstępie organ odwoławczy raz jeszcze zaznaczył, że w toku postępowania nastąpiła zmiana mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Z dniem 3 lipca 2009 r. weszło bowiem w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zaś zgodnie z brzmieniem § 11 ust. 1 omawianego aktu wykonawczego, do postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań (a więc także wydane orzeczenia lekarskie) pozostają skuteczne.

W dalszej części uzasadnienia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. opisał cały przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Następnie podniósł, że stosownie do wskazań zawartych w wyroku z dnia [...], pismem datowanym na [...] wystąpił do [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego po dokonaniu porównania wyników badań radiologicznych przeprowadzonych w tej jednostce oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. W odpowiedzi na powyższe, placówka orzecznicza pierwszego stopnia nadesłała pismo z dnia [...], w którym stwierdzono, iż obowiązujące przepisy nie uprawniają jej do weryfikacji orzeczenia placówki drugiego szczebla, zaś konfrontacja ocen tych samych materiałów nie znajduje uzasadnienia w świetle obowiązującego trybu postępowania w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej. Równocześnie w cytowanym piśmie, placówka orzecznicza zasugerowała przeprowadzenie konsultacji w niniejszej sprawie w innej jednostce orzeczniczej drugiego stopnia, która nie była dotąd w niej zaangażowana.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podniósł, iż pismem z dnia [...] wystąpił - zgodnie z powyższą sugestią - do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o skierowanie sprawy do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., celem uzyskania kolejnej opinii lekarskiej.

W następstwie powyższego, Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu [...] wydał orzeczenie nr [...], mocą którego odmówił rozpoznania u skarżącego spornej choroby podnosząc w uzasadnieniu, że w trakcie hospitalizacji w Klinice Chorób Zawodowych tego Instytutu nie stwierdzono objawów uszkodzenia obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego, otrzymano ujemny wynik próby oziębieniowej i uciskowej, w badaniu palestezjometrycznym nie stwierdzono zaburzenia czucia wibracji zaś w wykonanych badaniach radiologicznych nie zaobserwowano charakterystycznych dla zespołu wibracyjnego zmian kostnych.

Mając na uwadze analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza treść przywołanego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] organ drugiej instancji podniósł, że odwołanie zakładu pracy należało uznać za uzasadnione, gdyż brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Decyzją z dnia [...] [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po raz kolejny uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] i odmówił stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 22.2 wykazu z rozporządzenia z 2009 r.

Po przedstawieniu przebiegu postępowania organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził jedynie, że po przeanalizowaniu uzupełnionego zgodnie z wymogami wyroku z dnia 8 września 2012 r. materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich Instytutów w S. i w Ł., ponownie uwzględnił odwołanie zakładu pracy.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 8 października 2012 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1320/11 orzekł o uchyleniu tego aktu.

W uzasadnieniu przywołanego wyroku Sąd stwierdził, że decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] została wydana z naruszeniem art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), bowiem nie zostały zrealizowane wiążące wskazania zawarte w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r. Nie przewidywały one poddawania pracownika ponownym badaniom, lecz dokonanie ponownej oceny już przeprowadzonych badań. Dlatego też Sąd nakazał, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy zwrócił się do IMPiZŚ w S. o dokonanie oceny wyników wszystkich badań, a w szczególności zdjęć rtg, wykonanych u J.K., a zatem także tych, które zostały przeprowadzone w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. Sąd stwierdził, że wskazana jednostka orzecznicza II stopnia wydać powinna orzeczenie uzupełniające, w którym podda analizie wyniki badań przeprowadzonych w placówce pierwszego szczebla oraz dokona ich konfrontacji z wynikami własnej diagnostyki, a następnie - uwzględniając płynące z tej konfrontacji konkluzje - raz jeszcze wypowie się co do istnienia bądź nieistnienia u skarżącego spornej choroby zawodowej. W ocenie Sądu uzyskanie takiej opinii stanowić będzie niezbędny i minimalny wymóg umożliwiający organowi sanitarnemu wykonanie obowiązków wynikających z wyroku tut. Sądu z dnia 8 lipca 2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 71/10, a tym samym wydanie decyzji odpowiadającej wymogom sformułowanym w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a. Natomiast ustosunkowując się do zawartego w skardze wniosku o powołanie niezależnego biegłego celem dokonania oceny zdjęć rtg wykonanych u skarżącego, Sąd wyjaśnił że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości uwzględnienia takiego żądania.

W związku z treścią drugiego wyroku organ odwoławczy wystąpił do IMPiZŚ w S. o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego, spełniającego nakreślone przez Sąd wymogi. Instytut wydał takie orzeczenie w dniu [...], w którym podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko, podkreślając przy tym, że nie dysponuje zdjęciami rtg, na podstawie których [...] Ośrodek Medycyny Pracy w K. sporządził swoje orzeczenie lekarskie. Powołał się natomiast na wyniki własnych badań wskazując, że gdyby na "[...]" zdjęciach były uwidocznione zmiany chorobowe odpowiadające objawom zmienionej omawianej choroby zawodowej, to powinny być one widoczne na kolejnych zdjęciach, ze względu na trwałość tych zmian. Instytut powołał się nadto na treść orzeczenia wydanego w Ł. i wyraził pogląd, że ocena wszystkich materiałów dowodowych w tym również zdjęć rtg wykonanych w [...] r. przez wszystkie jednostki medyczne nie znajduje prawnego uzasadnienia, a jednostka II stopnia ma prawo weryfikować i zmieniać orzeczenia jednostki I stopnia. Instytut nie może opierać się tylko na wynikach badań i konsultacji dokonanych we wcześniejszym etapie postępowania, a wręcz przeciwnie – pożądane jest przeprowadzenie własnej diagnostyki.

Decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po raz kolejny uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] i odmówił stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej wymienionej w poz. 22.2 wykazu z rozporządzenia z 2009 r. Po przedstawieniu przebiegu postępowania organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził jedynie, że po przeanalizowaniu uzupełnionego zgodnie z wymogami wyroku z dnia 8 września 2012 r. materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich Instytutów w S. i w Ł., ponownie uwzględnił odwołanie zakładu pracy.

Powyższa decyzja również została zaskarżona przez J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 483/13 orzekł o uchyleniu tego aktu.

W uzasadnieniu przywołanego wyroku Sąd zobowiązał [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., aby ten spowodował by IMPiZŚ w S. zrealizował wytyczne wyroku, a w szczególności wydał uzupełniające orzeczenie lekarskie z uwzględnieniem dokumentacji wytworzonej w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K., dokonując analizy sporządzonych tam zdjęć rtg, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia.

W związku z treścią tego wyroku organ odwoławczy uzyskał orzeczenie lekarskie uzupełniające IMPiZŚ w S. z dnia [...], w którym zgodnie z wiedzą medyczną z zakresu patologii sądowej zdaniem lekarzy orzeczników opisane zmiany radiologiczne na zdjęciach rtg z dnia [...] [...]OMP w K. nie uzasadniały rozpoznania u J.K. postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Lekarze orzecznicy IMPiZŚ w S. podtrzymali swoje stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u w/wym. choroby zawodowej z poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych przedstawione w orzeczeniu lekarskim IMPiZŚ w S. z dnia [...].

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] oraz odmówił stwierdzenia u J.K. choroby zawodowej - zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej, wymienionej w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz poinformował, że w dniu [...] wpłynęło do organu pismo Prokuratury Rejonowej [...] w K. z dnia o zgłoszeniu udziału Prokuratora Prokuratury Rejonowej do toczącego się postępowania w przedmiocie choroby zawodowej J.K. Pismem z dnia [...] [...]PWIS udzielił informacji Prokuraturze Rejonowej o toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Organ odwoławczy po przeanalizowaniu uzupełnionego zgodnie z wymogami wyroku WSA w Gliwicach z dnia 18 marca 2014 r. materiału dowodowego, zwłaszcza orzeczeń lekarskich [...]OMP w K., Instytutów w S. i w Ł. ponownie uwzględnił odwołanie zakładu pracy i orzekł jak w sentencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. wniósł o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego wnosząc jednocześnie o przyznanie "choroby zawodowej trybem administracyjnym z powodu opieszałości przewlekłego postępowania w kwestii wyjaśnienia mojej choroby zawodowej zdiagnozowanej w [...]OMP w K. w dniu [...]" oraz zobowiązanie [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. (wyrokiem Sądu) o przeprowadzenie dodatkowych badań skarżącego. W uzasadnieniu stwierdził, że jest to czwarta decyzja organy odwoławczego, od której zostało złożona skarga (odwołane). Skarżący przedstawił chronologicznie przebieg postępowania poczynając od orzeczenie [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] nr [...]. Szeroko również zacytował fragmenty trzech wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, jakie zapadły w rozpatrywanej sprawie i podkreślił, że organy nie wykonywały zaleceń Sądu, czego skutkiem było uchylanie kolejnych decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Odnosząc się do zaskarżonej decyzji z dnia [...] stwierdził, że przedłużające się postępowanie w sprawie jego choroby zawodowej spowodowało, że zdjęcia rtg stanowiące podstawę orzeczenia przez [...]OMP w K. u skarżącego choroby zawodowej zdezaktualizowały się. Dalej stwierdził, że przyznanie skarżącemu choroby zawodowej przez WSA w Gliwicach oraz wniosek o zobowiązanie [...]PWIS w K. o przeprowadzenie dodatkowych badań jest uzasadniony.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, akcentując brak rozpoznania choroby zawodowej przez specjalistów z obu Instytutów.

Skarżący w piśmie z dnia [...] podtrzymał swoje stanowisko, Zauważył, że organ na poparcie swego stanowiska niezasadnie powołuje się na orzeczenie IMP w Ł., bowiem nie było zaleceń WSA w Gliwicach przeprowadzenia badań skarżącego w tym Instytucie Nadto stwierdził, że w orzeczeniu lekarskim IMPiZŚ w S. z dnia [...] brak jest porównań zdjęć rtg wykonanych w dniu [...], co zdaniem skarżącego wynika z wyroków WSA w Gliwicach, a wydana jest jedynie opinia.

Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze akcentując, że jego zdaniem nie miała miejsca konfrontacja zdjęć wykonanych w K. Dołączył kserokopię swojego pisma z dnia [...] skierowanego do [...]OMP w K. i odpowiedź tegoż Ośrodka z dnia [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012, poz. 270 ze zm. –dalej "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała bowiem naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869), zwane dalej "rozporządzeniem". Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów. Zmiany do tego rozporządzenia zostały wprowadzone rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 662), które weszło w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r. (§ 3 rozporządzenia). Jednakże w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy dotychczasowe, co wynika, z treści § 2 rozporządzenia zmieniającego, w myśl którego do postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2.

Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia).

W związku z powyższym skarżący został poddany badaniu w jednostkach medycznych. Choroba zawodowa- zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej (poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych) została u skarżącego zdiagnozowana przez lekarzy Poradni Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy [...] Ośrodka Medycyny Pracy w K., co znalazło wyraz w orzeczeniu tej placówki z dnia [...], nr [...] (karta 6 akt adm.) oraz opinii uzupełniającej tegoż Ośrodka z dnia [...] (karta 26 akt adm.).W kolejnych orzeczeniach jednostek orzeczniczych II stopnia, to jest w orzeczeniach lekarskich Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...](karta 24 akt adm.) oraz Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł. z dnia [...] [...] (karta 43 akt. adm.) nie stwierdzono u skarżącego choroby zawodowej. Opinie uzupełniające Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podtrzymujące stanowisko o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej w postaci kostno- stawowej zespołu wibracyjnego, a mianowicie pismo z dnia [...] (karta 28 akt adm.), orzeczenie lekarskie uzupełniające z dnia [...] (karta 51 akt adm.) nie spełniały wymogu konfrontacji opinii lekarzy orzeczników z uwzględnieniem dokumentacji wytworzonej w krakowskiej placówce medycznej, w tym także po analizie sporządzonych tam zdjęć rtg, co wynikało z wyroków tut. Sądu. Dopiero w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] (karta 62 akt. adm.) dokonano analizy zdjęć wykonanych w dniu [...] w [...] Ośrodku Medycyny Pracy w K. pod kątem istnienia u skarżącego zmian radiologicznych, które mogłyby być następstwem przebytego narażenia zawodowego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. W wyniku dokonanej analizy nie znaleziono podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego postać kostno-stawowa (poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

U skarżącego nie rozpoznano schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych pod poz. 22.2 tj. zespołu wibracyjnego mającego postać kostną – stawową. Zgodne w swej treści wydały Instytuty w S. i w Ł. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych drugiego stopnia. Jakkolwiek orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...]. nr [...] zostało wydane w wyniku wadliwego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt IV SA/Gl 71/10 to wbrew twierdzeniu skarżącego organy nie mogły pominąć tego dowodu. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Należy wskazać, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.

W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 i powołane w nim orzecznictwo, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, o której mowa w art. 84 kpa, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ ten nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to o wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracyjne nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 688/11, LEX nr 1146150).

Tylko właściwie uzasadniona opinia lekarska może być powołana jako podstawa wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia. W przeciwnym razie może być ona zakwestionowana w postępowaniu administracyjnym czy sądowoadministracyjnym.

Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwą medyczną jednostkę orzeczniczą (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt I SA 1801/00, Lex nr 77663).

W kontekście powyższych uwag należy rozumieć związanie organu opinią lekarską w zakresie wiedzy medycznej. Takiej wiedzy nie posiadają organy administracyjne czy sądy, a zatem nie mogą, jak już wyżej wskazano, samodzielnie podważać opinii specjalistów. Jeżeli więc orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.

W świetle powyższego zasadne jest stanowisko Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, iż wydane w rozpoznawanej sprawie orzeczenia lekarskie, poprzedzone specjalistycznymi badania skarżącego oraz analizą zgromadzonej dokumentacji są obiektywne, przekonujące i wyczerpująco umotywowane.

Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.

Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę. Należy zauważyć również, że organ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną i nie jest uprawniony do odmiennej interpretacji wyników badań i rozpoznań uprawnionych jednostek orzeczniczych. Wyniki tych badań nie zostały pominięte w toku prowadzonego postępowania orzeczniczego. Rozpoznane u skarżącego schorzenia, nie są tożsame z zespołem wibracyjnym postać kostno-stawowa (poz. 22.2), która to jednostka jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i zgodnie z wolą ustawodawcy tylko ona może być uznana za chorobę zawodową. Jak wykazały bowiem jednostki orzecznicze dolegliwości ze strony kończyn górnych u skarżącego mogą mieć związek z początkowymi zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa szyjnego, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie pozostają w związku przyczynowo skutkowym z warunkami pracy zawodowej skarżącego. Natomiast zmiany radiologiczne na zdjęciach z dnia [...] nie uzasadniały zdaniem lekarzy orzeczników rozpoznania u skarżącego postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego.

Niezależnie od powyższego - ustosunkowując się do wyrażonego w skardze wniosku o przyznanie skarżącemu przez tut. Sąd choroby zawodowej oraz wniosku o zobowiązanie [...]PWIS w K. o przeprowadzenie u skarżącego dodatkowych badań (tomograf komputerowy, rezonans magnetyczny) należy zauważyć po pierwsze, iż Sąd może uchylić zaskarżona decyzję jeżeli zasadnym jest zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny zatem nie może "przyznać" skarżącemu choroby zawodowej bowiem jest to rozstrzygnięcie merytoryczne, do którego uprawnione są organy sanitarne. Po drugie zaś w sprawach o stwierdzenie choroby zawodowej miarodajna i wiążącą jest wyłącznie opinia wydana przez kompetentną placówkę orzeczniczą, o której mowa w § 5 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Wskazać należy, że upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki medyczne II stopnia wydały spójne, co do meritum orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Wydane orzeczenia lekarskie były poprzedzone specjalistycznymi badaniami lekarskimi, odzwierciedlającymi rzeczywisty stan zdrowia skarżącego, są obiektywne i przekonujące oraz wyjaśniają w sposób zrozumiały kierunek zapadłego rozstrzygnięcia.

Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę diagnostyczną, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej. Nie ma w tej sytuacji także znaczenia okoliczność, że skarżący wykonywał pracę w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, co przyjęto w sprawie jako okoliczność bezsporną, skoro rozpoznanemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej pod poz. 22.2 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia i uprawnione do tego jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, o jakiej mowa wyżej.

W świetle powyższego decyzje organów obu instancji uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Zaskarżona decyzja zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z treścią wydanych w sprawie przez uprawnione placówki diagnostyczne orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – zespół wibracyjny: postać kostno-stawowa (poz. 22.2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Skoro zatem wydana w sprawie decyzja administracyjna w niczym nie narusza prawa, brak było podstaw do uwzględnienia skargi, zatem podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.