Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1157/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 710
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal (spr.), Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia WSA del. Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 34/18 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 17 listopada 2017 r. nr [...]; [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2017 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. z o.o. z siedzibą w C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. kwotę 360 (słownie: trzystu sześćdziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 22 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 34/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z 17 listopada 2017 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego na należnym podatku od towarów i usług za maj 2017 r.

W skardze kasacyjnej od ww. wyroku P. sp. z o.o. z siedzibą w C. (dalej: "spółka") – zrzekając się rozprawy – wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.:

- art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") poprzez błędną wykładnię i oddalenie skargi, pomimo że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu zostało wydane mimo braku istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających zastosowanie takiego przedłużenia, a tylko w przypadku istnienia dowodów materialnych na istnienie wątpliwości dotyczących zasadności zwrotu organ powinien korzystać z tego uprawnienia,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 217 § 2, art. 210 § 4 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez oddalenie skargi, mimo że uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek istotnych wątpliwości mogących stanowić podstawę do jego wydania i zarazem do dalszej weryfikacji zasadności przedmiotowego zwrotu, co oznacza, że zostało ono wydane na zasadzie dowolności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, a także o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię, ponieważ nie sposób uznać, by stanowisko interpretacyjne wyrażone w zaskarżonym wyroku było rozbieżne z tym, które przedstawiła strona skarżąca w rozpoznawanym środku odwoławczym. Argumentacja skargi kasacyjnej odnosząca się do kwestii prawa do zwrotu nadwyżki podatku jako zasadniczego czynnika wspólnego systemu VAT, gwarantującego jego neutralność, jest zgodna z tezą Sądu pierwszej instancji, że wstrzymanie się ze zwrotem jest dopuszczalne w przypadku, gdy "zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania". Znajduje też oparcie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości (por. np. wyrok w sprawie C-25/07 pkt 22 oraz powołane tam orzecznictwo), jak i krajowym (por. np. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 1532/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Centralna teza środka odwoławczego, że przesłanka przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku ma charakter ocenny i w związku z tym wątpliwości powzięte w ww. zakresie przez organ powinny zostać wykazane i uzasadnione, nie była kontestowana w spornym orzeczeniu i jest oczywista również dla Sądu odwoławczego.

Istota sporu nie sprowadza się zatem do wykładni art. 87 ust. 2 (zdanie drugie) ustawy o VAT, lecz do oceny jego zastosowania w ramach ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd pierwszej instancji uznał bowiem, że organy uprawdopodobniły, iż zgłoszony zwrot podatku budzi wątpliwości i wobec tego wymaga dodatkowego zweryfikowania. Wskazano w tym zakresie na szereg okoliczności ocenianych we wzajemnym powiązaniu, które takie zapatrywanie uzasadniają. W rozpoznawanej sprawie podstawą do wydania postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług była konieczność zweryfikowania prawidłowości dotyczących sprzedaży usług transportowych w maju 2017 r., co do których skarżąca w dniu 24 sierpnia 2017 r. została wezwana do przedłożenia dokumentacji źródłowej dotyczącej okresu objętego kontrolą, a więc dokumentów w zakresie rejestracji spółki, ewidencji zakupu i sprzedaży VAT, dowodów sprzedaży i zakupu za maj 2017 r. oraz innych dowodów potwierdzających dokonanie operacji gospodarczych (wszelkich umów leasingowych, dzierżawy, najmu, transportu, zlecenia, umów o współpracy, dowodów wew., historii rachunków bankowych, wydruku ewidencji środków trwałych).

Dla oceny zasadności zwrotu, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, miały bowiem znaczenie ustalenia dotyczące: wirtualnej siedziby spółki, braku zaplecza technicznego, nieoznakowania dojazdu oraz pomieszczeń magazynowych spółki, świadczenia usług transportowych m.in. w kręgu powiązanych firm osobowo. W ocenie Sądu, są to bowiem okoliczności, które mogą mieć wpływ na rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, z którymi spółka wiąże swoje uprawnienie do zwrotu podatku. Ponadto zauważono, że w okresie od III kwartału 2015 r. do maja 2017 r. spółka wykazywała znaczne kwoty zwrotu podatku od towarów i usług na rachunek bankowy podatnika (łącznie 674.490 zł) i trwały kontrole dotyczące podatku od towarów i usług za inne okresy rozliczeniowe oraz kontrole i czynności sprawdzające u kontrahentów spółki. Zdaniem spółki żadne z powyższych ustaleń nie uzasadnia wątpliwości co do zasadności zwrotu.

Twierdzenia te nie uwzględniają zasadniczej normy proceduralnej wyznaczającej sposób oceny okoliczności faktycznych sprawy, tj. zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej), której nie można tracić z pola widzenia również w kontekście innych postępowań wyjaśniających wymienionych w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT (por. art. 280, art. 292 Ordynacji podatkowej oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej). Zgodnie z jej treścią organ bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych (dowodów), kierując się w szczególności zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego (zob. np. wyrok NSA z 13 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1116/12, CBOSA). Wyjaśnienia skarżącej, odnosząc się do poszczególnych ustaleń (z osobna), nie podważają natomiast skutecznie ich kompleksowej oceny. Trudno bowiem nie powziąć wątpliwości w przypadku tylu współwystępujących okoliczności wskazujących na możliwość nadużycia w systemie VAT. Trafnie zatem oceniono w zaskarżonym wyroku jako dostateczną podstawę faktyczną wątpliwości odnośnie do rzetelności rozliczenia (zwrotu) wykazanego przez spółkę. Także więc w zakresie pozostałych zarzutów skarga kasacyjna nie mogła odnieść pożądanego rezultatu.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, stosownie do art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 209 ww. ustawy.