Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 160/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.235(1), art.235(2)
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par.5 ust6.1, par.6 ust.1, par.8 ust.1 i ust.2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Wysocka, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. (dalej: Wojewódzki Inspektor Sanitarny, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A sp. z o.o. w R. (dalej: strona, skarżąca, spółka) oraz działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1412 ze zm., dalej u.p.i.s.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm., dalej k.p.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) oraz § 8 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t. jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej rozporządzenie), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. (dalej: Powiatowy Inspektor Sanitarny, organ pierwszej instancji) z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], o stwierdzeniu u T. M. (dalej: pracownik) choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych).

Opisana na wstępie decyzja organu odwoławczego została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w J. (dalej: DWOMP, jednostka specjalistyczna) pismem z dnia 5 listopada 2015 r. zawiadomił organ pierwszej instancji o zgłoszeniu podejrzenia wystąpienia u pracownika choroby zawodowej w postaci m.in. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 12 listopada 2015 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych – przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że pracownik, u którego stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, urodzony w dniu [...], pracował w spółce w okresie od dnia 1 marca 1996 r. do dnia 12 maja 2013 r., w narażeniu zawodowym na hałas, zapylenie, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, czynniki chemiczne oraz przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego na stanowiskach operatora maszyn, pomocnika stolarza, operatora wózka widłowego, operatora autoklawów do impregnacji drewna.

Orzeczeniem lekarskim DWOMP nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., rozpoznano u pracownika chorobę zawodową w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, wywołanego sposobem wykonywania pracy w zakładzie skarżącej w okresie od dnia 1 marca 1996 r. do dnia 12 maja 2013 r.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego jednostka specjalistyczna ustaliła, że okres pracy na stanowisku operatora wózka widłowego i operatora autoklawów wiązał się z wielokrotnie powtarzanymi przez pracownika w ciągu zmiany roboczej ruchami prostowania i rotacji kończyn, powodującymi szczególne obciążenie mięśni i ich przyczepów.

W ocenie lekarza-orzecznika DWOMP, obraz kliniczny schorzenia, mimo współistniejących u pacjenta uogólnionych zmian zwyrodnieniowych stawów kończyn i kręgosłupa, dane o narażeniu zawodowym, zgromadzona dokumentacja medyczna, w tym udokumentowane objawy chorobowe schorzenia narządu ruchu w okresie upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej (rozpoznanie łokcia tenisisty w listopadzie 2011 r.) pozwalają z przeważającym prawdopodobieństwem przyjąć zawodową etiologię zdiagnozowanego schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

Powiatowy Inspektor Sanitarny, mając na względzie powyższe okoliczności, a także biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 5 pkt 4a u.p.s. oraz art. 104 k.p.a., stwierdził wystąpienie u pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych, tj. przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione następujące warunki: choroba musi zostać rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych oraz w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana m.in. w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym narażeniem zawodowym.

Powiatowy Inspektor Sanitarny podkreślił, że skoro specjalistyczna placówka upoważniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych rozpoznała u pracownika chorobę zawodową wymienioną pod pozycją 19.5 wykazu chorób zawodowych, a analiza przebiegu zatrudnienia na zajmowanych przez pracownika stanowiskach pracy pozwalała z przeważającym prawdopodobieństwem przyjąć zawodową etiologię rozpoznanej choroby, to należało stwierdzić jej wystąpienie w niniejszej sprawie.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca, która we wniesionym odwołaniu zakwestionowała wystąpienie przesłanek do jej wydania, w tym w szczególności narażenia zawodowego.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, przechodząc do rozpoznania istoty sprawy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do stwierdzenia wystąpienia u pracownika choroby zawodowej. Wypowiedziała się bowiem w tej kwestii uprawniona jednostka orzecznicza, która przyjęła za wysoce prawdopodobne, że zdiagnozowane u pracownika schorzenie miało związek z panującym w zakładzie skarżącej narażeniem zawodowym na sposób wykonywania pracy. O tym zaś, że takie narażenie istniało świadczą sporządzona przez organ pierwszej instancji karta oceny narażenia zawodowego oraz przeprowadzone dowody z przesłuchania strony i świadków. Powyższe ustalenia są przy tym zgodne z niezależną oceną lekarza orzekającego w niniejszej sprawie. W związku z tym, że ustalenia kliniczne rozpoznanego schorzenia nie budzą wątpliwości i są wszechstronnie udokumentowane, nie było potrzeby wystąpienia o dodatkową konsultację w jednostce orzeczniczej II stopnia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji wyjaśnił, że fakt dopuszczenia do wykonywania pracy w ramach badań wstępnych lub profilaktycznych, wykonywanych okresowo w trakcie zatrudnienia, w żaden sposób nie przesądza o możliwości uznania schorzenia za chorobę zawodową. Bez znaczenia w tych okolicznościach pozostaje także domniemane zatajenie przez pracownika informacji o stanie swojego zdrowia. Przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy w powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy. Istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma osobnicza, indywidualna wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Oznacza to, że nie każdy pracownik zatrudniony w tych samych warunkach zachoruje na chorobę zawodową.

Wobec treści orzeczenia lekarskiego organ odwoławczy uznał za niezasadny również zarzut braku udokumentowanych objawów wystąpienia u pracownika przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej w okresie do 18 listopada 2012 r. oraz tego, że pracownik przechodząc na zwolnienie chorobowe w listopadzie 2011 r. leczył się z powodu innych dolegliwości chorobowych, niż choroba wymieniona w decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona zarzuciła organowi drugiej instancji:

← naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w zw. z § 8 ust. 2 rozporządzenia, poprzez zaniechanie zażądania od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, w sytuacji istnienia wątpliwości co do zawodowej etiologii choroby pracownika;

← naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a, poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, polegającej na przyznaniu waloru mocy dowodowej orzeczeniu lekarskiemu, w sytuacji stwierdzenia w nim jedynie prawdopodobieństwa zawodowej etiologii choroby oraz uznania zawartego w nim wnioskowania za logicznie poprawne w sytuacji istnienia dowodów w postaci protokołów oględzin organu pierwszej instancji, z których wynika jednoznacznie, że w odniesieniu do pracownika nie występowały długotrwałe i wysokie natężenia ruchów monotypowych przy wykonywanej przez niego pracy;

← naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a, poprzez sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego pominięcie, że przypadek pracownika jest pierwszym przypadkiem tego rodzaju schorzenia w zakładzie skarżącej od początku jego funkcjonowania tj. od 1973 r., przy zachowaniu tego samego profilu produkcyjnego oraz poziomu zatrudnienia wynoszącego od 50 do 160 osób wykonujących takie same lub podobne czynności;

← błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji, polegający na braku udokumentowania objawów wystąpienia u pracownika przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej w okresie do 18 listopada 2012 r., co stanowi warunek konieczny do uznania go za chorobę zawodową.

W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła treść przedstawionych zarzutów, wnosząc w konkluzji o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 205/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, iż w trzech innych postępowaniach prowadzonych z udziałem pracownika w przedmiocie stwierdzenia chorób zawodowych: w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, przewlekłego zapalenia okołostawowego barku i zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, dotyczących tego samego narażenia zawodowego, wypowiadała się jednostka orzecznicza drugiego stopnia, tj. Instytut Medycyny Pracy (IMP) w Ł., która przyjęła, że brak jest podstaw do uznania ich zawodowej etiologii. Z tego powodu wszystkie te postępowania wymagały – zdaniem sądu wojewódzkiego – równoległego prowadzenia i wspólnego wyjaśnienia okoliczności tych spraw, gdyż ustalenia dokonane w jednym z nich mogły mieć znaczenie dla pozostałych.

Powyższe stanowisko zostało zakwestionowane przez organ odwoławczy, jak i uczestniczącego w sprawie pracownika, w drodze skarg kasacyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 739/18, uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi.

W zasadniczych motywach swojego wyroku NSA wskazał, że w niniejszej sprawie organy przeprowadziły postępowanie dowodowe obejmujące m.in. ocenę narażenia zawodowego, przebiegu zatrudnienia pracownika, wydanie orzeczenia przez uprawnioną jednostkę lekarską pierwszego stopnia (DWOMP), przesłuchanie świadków oraz dokonały oceny zebranego materiału dowodowego. Treść orzeczenia DWOMP nie budziła wątpliwości organów inspekcji sanitarnej skoro stwierdziły one u pracownika chorobę zawodową. Nie ma przy tym podstaw by je kwestionować poprzez powoływanie się na orzeczenia jednostki specjalistycznej II stopnia, wydane w innych sprawach i dotyczące innych chorób zawodowych. Schorzenia w tamtych sprawach dotyczą różnych (innych) części ciała i każda ze zgłoszonych chorób będzie odnoszona do innych okoliczności faktycznych. Organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek rozpatrzyć każdy przypadek indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego narażenia i osobniczej wrażliwości pracownika.

Stąd też w ocenie NSA, brak jest podstaw do przyjęcia, że wszystkie cztery postępowania dotyczące stwierdzenia różnych chorób zawodowych u pracownika wymagały równoległego prowadzenia i wspólnego wyjaśnienia okoliczności tych spraw i w związku z tym decyzja jaka zapadła w niniejszej sprawie jest przedwczesna. Sądowi pierwszej instancji umknęło ponadto, że w pozostałych trzech sprawach prowadzonych w odrębnych postępowaniach orzeczenia lekarskie jednostek I i II stopnia były ze sobą zgodne, tj. nie rozpoznawały u pracownika chorób zawodowych. Tym bardziej więc trudno znaleźć uzasadnienie dla kwestionowania orzeczenia lekarskiego jednostki I stopnia wydanego w niniejszej sprawie poprzez odwołanie się do orzeczeń jednostek lekarskich II stopnia w tamtych sprawach.

Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz stwierdzając, że sąd wojewódzki nie rozpoznał istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania celem dokonania kontroli legalności wydanych decyzji z uwzględnieniem poczynionych wskazań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej u.p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).

Należy również zauważyć, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany był oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 739/18. Zgodnie bowiem z art. 190 u.p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o stwierdzeniu choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej (poz. 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych).

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Wskazane rozporządzenie ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy materialnoprawne, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy, wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przy czym podkreślenia wymaga, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i § 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia go od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownik został poddany badaniom w uprawnionej jednostce orzeczniczej tj. w DWOMP, która wydała orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Stwierdza ono, że rozpoznane u pracownika przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej stanowi chorobę wymienioną w poz. 19 pkt 5 wykazu chorób zawodowych oraz ma zawodową etiologię.

Oceniając powyższe orzeczenie na tle przepisów rozporządzenia należy uznać, że spełnia ono wymagania określone w § 5 tego aktu. Zostało ono wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia wskazanej w § 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, tj. w poradnia chorób zawodowych wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy.

Opinia spełnia również wymagania określone w § 6 rozporządzenia, gdyż została wydana na podstawie wyników przeprowadzonych badań i konsultacji lekarskich, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Uzasadnienie opinii jest logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie czynniki zadecydowały o stwierdzeniu, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma charakter zawodowy. Opinia w tym względzie jest przekonująca i zasługuje na włączenie w poczet wartościowego materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do pracownika orzeczenia lekarskiego, uznającego istnienie związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem zawodowym. Bez znaczenia przy tym była zarzucana przez skarżącą okoliczność, że lekarz orzecznik wskazał jedynie na wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii zdiagnozowanej choroby. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest bowiem wymagane bezsporne potwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a ujawnioną chorobą. Zgodnie z cytowanym już art. 2351 k.p., wystarczającym będzie jeżeli wskazana relacja zostanie ustalona co najmniej z wysokim stopniem prawdopodobieństwa.

Na ocenę prawidłowości wydanego orzeczenia lekarskiego nie miał również wpływu fakt, że organy prowadzące postępowanie nie skorzystały z możliwości jaką daje § 8 ust. 2 rozporządzenia i nie zwróciły się o dodatkowe wyjaśnienia do lekarza-orzecznika bądź nie wystąpiły do jednostki orzeczniczej II stopnia o przeprowadzenie dodatkowej konsultacji. Warunkiem podjęcia wskazanych działań jest bowiem uprzednie stwierdzenie przez organ, że zgromadzony materiał dowodowy jest niewystraczający do wydania decyzji. Skoro w niniejszej sprawie organy takich wątpliwości nie miały, to nie można było im zarzucić, że nie zwróciły się do jednostek orzeczniczych o dodatkowe wyjaśnienia.

Podkreślić także należy, że opinia lekarska nie była jedynym dowodem jaki został zgromadzonym przez organy w toku postępowania wyjaśniającego. Podstawę do wydania decyzji stanowiły również karta oceny narażenia zawodowego, jak i zeznania pracownika oraz licznych zawnioskowanych przez niego świadków. Na ich podstawie organy trafnie przyjęły, że sposób wykonywania pracy na stanowiskach zajmowanych przez pracownika w zakładzie skarżącej mógł mieć istotny wpływ na powstanie i rozwój przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej, co zostało później potwierdzone w orzeczeniu lekarskim. Trzeba przy tym zauważyć, że ocena narażenia zawodowego była dokonana przez uprawnione do tego podmioty w rozumieniu § 6 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, jak i właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Nie zostały tym samym naruszone reguły prowadzenia postępowania dowodowego określone w art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Prawidłowo ustalono istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek organu wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów.

Odnosząc się do pozostałych podniesionych przez skarżącą zarzutów należy wskazać, że na wynik rozstrzygnięcia nie miała wpływu również okoliczność, iż niniejsza sprawa była pierwszym przypadkiem w historii działalności spółki, kiedy to stwierdzono wystąpienie choroby zawodowej, choć podobne czynności na przestrzeni lat wykonywało od 50 do 160 osób. Powstanie i rozwój choroby zawodowej jest bowiem zjawiskiem osobniczym, uzależnionym nie tyle od stanu zdrowia i właściwości biologicznych danego pracownika, ale od wpływu jaki na te czynniki mają warunki wykonywania pracy. Tę zależność nie zawsze można przewidzieć, ale jej zaistnienie daje się uprawdopodobnić bądź wykluczyć z wykorzystaniem wiadomości specjalnych. Stąd też w tym zakresie kwestię orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej powierzono wyspecjalizowanej grupie lekarzy, dysponujących odpowiednim przygotowaniem do oceny wpływu środowiska pracy na organizm człowieka. Zawsze odbywa się to jednak w konkretnym przypadku. I nawet brak występowania tego typu sytuacji w przeszłości nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że w indywidualnej sprawie mamy do czynienia z zawodową etiologia choroby.

Nie można również uznać za uzasadnione wątpliwości jakie skarżąca podniosła w stosunku do okoliczności związanych z przyjętym przez jednostkę orzeczniczą, a następnie organy sanitarne, okresem udokumentowanego ujawnienia objawów chorobowym. Z orzeczenia lekarskiego wprost bowiem wynika, że pierwsze objawy stanu zapalnego w obrębie łokcia pracownik zgłaszał już w listopadzie 2011r., podczas wizyty u ortopedy, a więc jeszcze w czasie zatrudnienia w zakładzie skarżącej. Odnotowano wówczas, że dolegliwości bólowe pojawiły się po długotrwałej pracy wymagającej dźwigania i spinania drewnianych elementów pasami. Tym samym należało uznać, że wystąpiły one w czasie upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej.

Na zakończenie należy również podkreślić, o czym była już mowa na wstępie rozważań, że tutejszy Sąd – będąc związanym stanowiskiem NSA wynikającym z wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 739/18 – nie brał pod uwagę rezultatów postępowań prowadzonych w kierunku rozpoznania u pracownika innych chorób zawodowych. Jak bowiem zaznaczył sąd odwoławczy, organy inspekcji sanitarnej mają obowiązek rozpatrzyć każdy przypadek indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego narażenia i osobniczej wrażliwości pracownika. W związku z tym nie znajduje uzasadnienia kwestionowanie orzeczenia lekarskiego wydanego w niniejszej sprawie poprzez odwołanie się do orzeczeń jednostki specjalistycznej wydanych w sprawach podejrzenia wystąpienia u pracownika innych chorób zawodowych. Jedynie na marginesie można zauważyć, iż ta sama jednostka orzecznicza wypowiadała się w tych sprawach, i sam fakt dokonania przez nią w równoległych lub zbliżonych czasowo badaniach odmiennej kwalifikacji w przypadku rozpoznania choroby zawodowej tzw. łokcia tenisisty, świadczy o wnikliwym i indywidualnym podejściu lekarzy do postawionego im zadania.

Reasumując, w niniejszej sprawie organy sanitarne na podstawie wyczerpująco zgromadzonego i trafnie ocenionego materiału dowodowego ustaliły prawidłowy stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że pracownik wykonywał czynności zawodowe w warunkach narażenia na powstanie przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej tj. choroby zawodowej zdefiniowanej w art. 2351 k.p. i ujętej w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 19 pkt 5.

Mając na uwadze, że zakwestionowana decyzja okazała się prawidłowa, a podniesione zarzuty nie były uzasadnione, wniesiona skarga podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 u.p.p.s.a.