Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4639/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Drogi publiczne
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji i umorzono postępowanie administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1996 nr 235 poz 59 art. 3 i art. 7
law: Dyrektywa Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiająca dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty  maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu  międzynarodowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L T-S-BSp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 3189/15 w sprawie ze skargi L T-S-B Sp. z o.o. w T na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] października 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] sierpnia 2015 r. , nr [..]; 3. umarza postępowanie administracyjne; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz L T-S –B Sp. z o.o. w T 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), oddalił skargę L T –S –B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: Skarżąca), na decyzję Generalnego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD), z dnia [..] października 2015r., wydanej w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynikało, że:

W dniu 27 maja 2015 r. w miejscowości Wielka Wieś, na drodze wojewódzkiej nr 975, zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika samochodowego marki I oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej marki K. Pojazdem członowym kierował M S , który wykonywał przejazd z ładunkiem artykułów chemicznych w imieniu L T – S – B Sp. z o.o. do Włoch. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 27 maja 2015 r.

Wobec stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych norm, co do nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego, decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD) z dnia [..] sierpnia 2015 roku nałożono na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 1.500 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Decyzją z dnia [..] października 2015 roku GITD, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.: dalej k.p.a.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 1, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm., dalej: u.d.p.), po rozpatrzeniu odwołania Skarżącej, utrzymał decyzję WITD w mocy

W uzasadnieniu wskazał, że droga wojewódzka nr 975 nie została wymieniona w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012 r. poz. 1061, dalej: rozporządzenie w sprawie wykazu dróg). Stanowi więc drogę, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.

Natomiast w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono naruszenie dopuszczalnych norm, co do nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu członowego - 9,2 t (po odjęciu błędu w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1,2 t. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym.

Podkreślił, iż miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru równości terenu na stanowisku kontroli pojazdów z dnia 25 marca 2015 r. Pojazd członowy został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II, o nr fabrycznych 856711 i 856688. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności, wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w Poznaniu, w dniu 22 stycznia 2014 r., na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE, z dnia 23 kwietnia 2009 r. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23) i weszła w życie wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd członowy zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Stan faktyczny ustalono na podstawie protokołu kontroli z dnia 27 maja 2015 r., dokumentacji fotograficznej oraz kopii dokumentów okazanych przez kierującego w trakcie kontroli.

Mając na uwadze powyższe wyniki pomiarów, organ stwierdził, że kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które kierowca winien posiadać zezwolenie kategorii I.

GITD przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stanowiących podstawę prawną nałożenia kary w wysokości 1 500 zł,

Stwierdził również, że strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia, co zwalniałoby ją z odpowiedzialności zgodnie z art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Po rozpatrzeniu skargi złożonej przez Skarżącą, Sąd I instancji ją oddalił.

Uznał, iż w rozpoznawanej sprawie, czynności kontrolne były przeprowadzone zgodnie z prawem, bowiem pomiarów dokonano za pomocą wag, które posiadały stosowną legalizację Urzędu Miar. Przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca miał możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag, ze świadectwami legalizacji, a odczytu wskazań dokonano w jego obecności. Natomiast miejsce w którym dokonano kontroli, legitymuje się odpowiednim dokumentem z pomiaru pochylenia terenu.

Podkreślił, że numery wag zastosowanych do ważenia pojazdu odpowiadają numerom wag wskazanych w świadectwie legalizacji, a protokół kontroli kontrolowany kierowca podpisał bez uwag.

Wskazał, że instrukcja obsługi wag typu SAW, wskazuje, że eksploatacja tych wag bez wykorzystania żadnych środków możliwa jest na wszystkich normalnych nawierzchniach drogi, a w przypadku nawierzchni nierównej, konieczne jest zachowanie co najmniej 5 mm odległości przy nawierzchni drogi wskutek pomiaru odchylenia (ugięcia) nawierzchni przy obciążeniu. Tabela w pkt 2.5 tej instrukcji przedstawia propozycje ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza to ważenia pojazdów wieloosiowych. Każdą oś waży się osobno, a wyniki osi wielokrotnych uzyskuje się przez ich sumowanie..

Protokół z ważenia kontrolowanego pojazdu zawiera informację, iż na drodze obowiązywał nacisk do 8 t. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono nacisk 9,2 t na pojedynczej osi napędowej pojazdu, a więc przekroczenie o 1,2 t, kierowca nie okazał zezwolenia kategorii I.

Wbrew przekonaniu Skarżącej ważenie pojazdu przeprowadzono prawidłowo. Podczas kontroli stwierdzono jedynie przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Naruszenie takie jest odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej masy całkowitej.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że Skarżąca nie przedstawiła dowodów wskazujących, dochowanie należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Podkreślił, że Skarżąca nie tylko winna zakwestionować swoją odpowiedzialność, ale również przedstawić jeszcze dowody na dochowanie w powyższym zakresie należytej staranności. Brak winy musi bowiem realnie zaistnieć, a podmiot prowadzący działalność musi wykazać dołożenie należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej zgodnie z prawem.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz.2700 ze zm., dalej p.p.s.a.):

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. rozdziału 8 pkt 3 załącznika nr XII do Traktatu pomiędzy Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej (dalej Traktat Ateński z 2003 r.), poprzez jego niezastosowanie i dokonanie wykładni przepisów wtórnych prawa wspólnotowego, tj. art. art 41 p.r.d., w oderwaniu od przepisów pierwotnych,

II. art. 41 p.r.d., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż na drodze wojewódzkiej nr 975 obowiązuje ograniczenie nacisku osi do 8 t., w sytuacji gdy droga ta została zmodernizowana z użyciem ze środków pochodzących z Funduszy Unii Europejskiej i najpóźniej od czasu oddania jej do eksploatacji, otwarta jest dla przewozu międzynarodowego dla pojazdów spełniających wymagania dyrektywy 96/53/WE (w tym nacisk osi 11,5 t).

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała również, iż konstrukcja art. 41 p.r.d. została uznana przez Komisję Europejską za uchybienie zobowiązaniom ciążącym na mocy art. 3 i 7 dyrektywy 96/53/WE w zw. z pkt 3.4 załącznika I do tej dyrektywy, jak również na mocy art. 28 i 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Wobec powyższych zarzutów wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i rozpoznanie skargi, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji GITD z dnia [..] października 2015r. i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego - w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się uzasadniona.

Podkreślić bowiem należy, że wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 21 marca 2019 r. w sprawie C – 127/17, Trybunał uznał, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się na niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 przywołanej dyrektywy.

Z akapitu pierwszego art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE wynika, że akt ten nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów.

Akapit drugi tego przepisu stanowi natomiast, że obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym.

Ze stanowiska TSUE wynika,, że wymieniona regulacja prawna, jako wyjątek od ustanowionej w art. 3 ust. 1 dyrektywy nr 96/53/WE zasady swobodnego ruchu pojazdów (tak w ruchu międzynarodowym, jak i w ruchu krajowym) podlegać powinna wykładni ścisłej (zawężającej) co oznacza, że przewidziany w przywołanym przepisie brak dostosowania infrastruktury drogowej należy odnosić do sytuacji szczególnych, a mianowicie do sytuacji przykładowo w przepisie tym wymienionych, a w konsekwencji, że za równoważne wymienionym sytuacjom szczególnym nie można uznać sytuacji kreowanych na gruncie u.d.p., której art. 41 ust. 2 i ust. 3 ustanawia dalej jeszcze idące wyjątki oraz warunki przemieszczania się po drogach krajowych pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 i pkt 3.4 załącznika nr I do wymienionej dyrektywy unijnej wartościom nacisku osi, albowiem z uwagi na ich zakres oraz powszechnie obowiązujący charakter sytuacje te stanowią ograniczenia w stosowaniu zasady swobodnego ruchu pojazdów. Tym samym, wynikające z prawa krajowego ograniczenia, mające zastosowanie, w zależności od rodzajów dróg, ze względu na jakość infrastruktury drogowej, uwzględniając okres przejściowy, wynikający z pkt 3 rozdziału 8 załącznika XII do Traktatu Ateńskiego, a ustalony do dnia 31 grudnia 2010 r., nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 w/w dyrektywy. Wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby bowiem zasadę ustanowioną w art. 3 tej dyrektywy.

Gdy ponadto, za ruch międzynarodowy, w rozumieniu art. 3 ust. 1 przywołanej dyrektywy uznać przemieszczanie się pojazdów na terytorium co najmniej dwóch państw członkowskich bez względu na konkretną infrastrukturę drogową, na której koncentruje się ten ruch (pkt 52 wyroku), to wykładnia art. 7 Dyrektywy nr 96/53/WE oraz konsekwencje wynikające z tego przepisu, w odniesieniu do zasady swobodnego ruchu pojazdów, odpowiadających wartościom maksymalnym określonym w załączniku nr I do tej dyrektywy, w tym maksymalnemu dopuszczalnemu naciskowi na oś napędową pojazdów silnikowych dwuosiowych z naczepami trzyosiowymi, który wynosi 11,5 t., nie pozwala na stosowanie wskazanych wyjątków.

W świetle stanowiska Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C – 127/17, brak jest usprawiedliwionych podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym, w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika nr I do w/w dyrektywy, wartościom nacisku osi ograniczeń, dalej idących, niż wynikające z art. 7 tej dyrektywy wyjątki. Z art. 41 u.d.p. wynika bowiem, że pojazdy o maksymalnym nacisku osi napędowej nieprzekraczającym wartości 11,5 t objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 i ust. 3 w/w ustawy krajowej, zaś pojazdy nieprzekraczające maksymalnego nacisku pojedynczej osi wynoszącego 10 t, objęte są zakresem ograniczeń wynikających z art. 41 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 w/w ustawy, a zniesienie wskazanych ograniczeń wymaga spełnienie warunku posiadania specjalnego płatnego zezwolenia, niepozostającego w związku ze stopniem uszkodzenia dróg. Tak więc podejście Sądu I instancji do omawianej kwestii spornej nie może być uznane za zasadne w sytuacji, gdy dopuszcza ono możliwość nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1.500 zł za przekroczenie o 1,2t, dopuszczalnego nacisku osi napędowej na drodze wojewódzkiej nr 275, dla której ustanowiony w prawie krajowym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi wynosił 8 t.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw do ustanawiania w prawie krajowym, tak określonego dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu, jako warunku przemieszczania się w ruchu międzynarodowym po polskich drogach krajowych, stwierdzony w toku kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynoszący 9,2 t, nie uzasadnia twierdzenia o przekroczeniu maksymalnego dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu w relacji do ustanowionego w pkt 3.4.1 załącznika nr I do dyrektywy nr 96/53/WE poziomu 11,5 t, a więc przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej pojazdu o 1,2 t., co oznacza brak podstaw do nałożenia kary pieniężnej. To zaś uzasadnia oceną o braku zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, jak również decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji WITD wydanej z naruszeniem prawa materialnego.

Stwierdzając więc, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję GIDT, w przedmiocie kary za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle przedstawionych argumentów skarga ta jest zasadna, w rezultacie czego należało ją uwzględnić i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu administracji I instancji, a następnie umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 i art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).orzekł, jak w sentencji wyroku.