Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 688/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 1, 2 pkt 1, art. 90 ust. 1, 2, pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 24 poz 215
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami.
article: art. 5
journal: Dz.U. 2011 nr 222 poz 1321
law: Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Dnia 16 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 roku sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] znak: [...], w sprawie odmowy G. G. stwierdzenia, że spełnia on wymogi określone w przepisach prawa do wydania prawa jazdy kategorii A. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 107 z późn. zm.), art. 11 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r. póz. 1005, z późn. zm.), oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. Nr 79 z 2001 r. poz. 856 z późn. zm.).

W odwołaniu od decyzji organu I instancji G. G. wskazał, iż kwalifikacje praktyczne na prawo jazdy kat. A uzyskał z dniem 30 listopada 2012 r. kiedy to zdał z wynikiem pozytywnym praktyczny egzamin państwowy na prawo jazdy kategorii A, niemniej jednak uprawnienia te nie są mu wydane.

Wskazał ponadto, iż winę za zaistniałą sytuację ponosi Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [...] opóźniając przesłanie dokumentów do Prezydenta Miasta [...], który nie zrealizował tego obowiązku w przepisanym terminie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując powyższe odwołanie uznało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazało następujący stan faktyczny:

W dniu 30 stycznia 2013 r. wpłynął do Prezydenta Miasta [...] wniosek G. G. o wydanie prawa jazdy kategorii A i C. Przedmiotowy wniosek zawierał adnotacje o uzyskaniu w dniu 30 listopada 2012 r. pozytywnego wyniku praktycznego egzaminu państwowego z zakresu kategorii A.

Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie nr [...] z dnia 27 września 2012 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A, orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kategorii A, B, wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób kierujących pojazdami oraz fotografię.

Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] wezwał G. G. w celu weryfikacji danych zamieszczonych we wniosku o wydanie prawa

jazdy kategorii A z dokumentem tożsamości. Ponadto poinformowano stronę, że nie

osiągnęła minimalnego wymaganego wieku do uzyskania prawa jazdy kategorii A. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 21 lutego 2013 r. do organu wydającego uprawnienia do kierowania pojazdami zgłosił się G. G., który zapoznał się z aktami sprawy nie zajmując żadnego pisemnego stanowiska w sprawie wydania prawa jazdy kategorii A.

Organ odwoławczy wskazał, iż kwestię uzyskiwania uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi odpowiednich kategorii reguluje obecnie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), która w art. 11 ust. 1 stanowi, iż prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

uzyskała orzeczenie:

lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, Bl, B, B+E lub T;

odbyła szkolenie wymagane do uzyskania praw a jazdy danej kategorii;

zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;

4) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo

przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii o którym stanowi wyżej przytoczony art. 11 ust. 1 pkt 1 - jest określony przez ustawodawcę w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym, wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi:

14 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii AM;

16 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A1, B1 i T;

18 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A2, B, B+E, C1 i C1+E;

20 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A, jeżeli osoba co najmniej od 2 lat posiada praw o jazdy kategorii A2;

21 lat - dla motocykli trójkołowych o mocy przekraczającej 15 kW, jeżeli osoba posiada prawo jazdy kategorii A;

21 lat - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii C, C+E, D1 i D1+E, z

zastrzeżeniem ust. 2 pkt l, ust. 3 pkt 2 oraz art. 9;

7) 24 lata - dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii:

A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2,

D i D+E, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 oraz art. 9;

21 lat - dla tramwaju;

15 lat - dla pojazdu zaprzęgowego;

10 lat - dla roweru;

17 lat - dla roweru wieloosobowego, roweru lub wózka rowerowego przewożących inną osobę;

13 lat - dla jadącego po jezdni wózka inwalidzkiego;

21 lat - dla kolejki turystycznej.

Na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydał w dniu 31 lipca 2012 r. rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005 z późn. zm.), które w 9 ust. 1 pkt 1 i 2 stanowi, iż w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia należy:

zarejestrować wniosek w systemie teleinformatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze - dotyczy osób, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 3-5, pkt 7 lit. c, pkt 9, 10 i 12;

przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie:

poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności,

spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia szkolenia oraz do wydania prawa jazdy lub pozwolenia,

zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie,

zgodności danych z ujętymi w:

prowadzonej ewidencji osób bez uprawnień danymi w zakresie orzeczonych zakazów prowadzenia pojazdów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i orzeczeń psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane,

profilu kandydata na kierowcę danymi i informacjami - jeżeli osoba nie posiada wcześniej wydanego uprawnienia,

e) stwierdzenia, czy prawo jazdy podlega warunkowi, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy - jeżeli osoba ubiega się o wymianę wydanego za granicą prawa jazdy.

W myśl § 9 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, w wyniku negatywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w ust, 1, należy odmówić wydania prawa jazdy lub pozwolenia.

Odnosząc powyższe przepisy do rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że nie jest spornym, iż G. G. urodzony w dniu 16 lutego 1994 r. nie osiągnął minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami kategorii A - tj. 24 lat, albowiem wnioskodawca na dzień obecny ma ukończone 19 lat, co w świetle przywołanych powyżej przepisów determinuje Starostę do odmowy wydania prawa jazdy.

Organ dodał, iż wnioskodawca legitymuje się zarówno zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii A, jak i zdanym państwowym egzaminem z zakresu kategorii A prawa jazdy, które zostały przez niego uzyskane przed dniem 19 stycznia 2013 r. tj. przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.).

Nadmienił, że przed ww. dniem 19 stycznia 2013 r. obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), która w art. 90 ust. 2 pkt 3 stanowiła, iż dla kategorii A prawa jazdy wymagany był wiek - 18 lat, co konsekwentnie oznaczało, iż G. G. do dnia [...] spełniał wszystkie wymagane wówczas wymogi dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami tej kategorii. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.

Organ podkreślił, iż ustawodawca wprowadzając do życia ustawę o kierujących pojazdami, nie ustanowił żadnych przepisów intertemporalnych regulujących kwestię jaki akt prawny winien być zastosowany tj. ww. ustawa czy też ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym dla sytuacji, gdy ubiegający się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi odpowiedniej kategorii ukończy z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym a Starosta podejmuje rozstrzygnięcie po dniu [...], a więc pod rządami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

W ocenie organu skoro wchodząca w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. ustawa o kierujących pojazdami, nie przewiduje w rozpatrywanym zakresie żadnych przepisów przejściowych, organy administracji podejmują rozstrzygnięcia na podstawie obowiązującego stanu prawnego na dzień wydania decyzji.

Odnośnie pozostałych przepisów przejściowych organ wskazał na art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane.

Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2.

Egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. Wynik pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy, przez osobę która nie spełnia warunku o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do osób, które są uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub zdały określony egzamin.

Organ zauważył, że w rozpoznawanej sprawie absolutnie nie jest kwestionowany fakt ważności egzaminu z dnia 30 listopada 2012 r.

Wskazał jednak, iż obowiązany był uwzględnić normy ustawy o kierujących pojazdami jako akt powszechnie obowiązujący i wiążący w tym zakresie organy administracji publicznej.

Organ powołał się na § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1005), przepisy k.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i doktrynę wskazujące, iż odmowa wydania prawa jazdy ma formę decyzji administracyjnej.

Ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, dotyczącego nieprawidłowości w działaniu Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w [...] Kolegium stwierdziło, iż nie jest właściwe do weryfikacji tego zarzutu albowiem stosownie do art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy o kierujących pojazdami, nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych oraz nad Wojewódzkim Ośrodkiem Ruchu Drogowego sprawuje marszałek województwa.

Na powyższą decyzję G. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zaskarżając ją w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako niezgodnych z prawem i nakazanie organowi administracji I instancji dokonania czynności materialno technicznej wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A wobec spełnienia przez niego wymagań wynikających z ustawy Prawo o ruchu drogowym z dnia 20 czerwca 1997 r. w zakresie wymaganego wieku do kierowania pojazdami przed 19 stycznia 2013 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 11 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w wyniku ich zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tych przepisów, co jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że przepis ten nie pozwala na zastosowanie do stanów faktycznych sprzed dnia 19 stycznia 2013 r. art. 90 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, uchylonej z dniem 19 stycznia 2013 r.

Podkreślono, iż G. G.przed zmianą przepisów, która nastąpiła w dniu 19 stycznia 2013 r. spełnił wszystkie wynikające z art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymagania, w tym posiadał także wymagany wiek do kierowania pojazdami – ukończył 18 lat. Bez wątpienia otrzymałby zatem prawo jazdy kategorii A gdyby do jego wydania doszło przed dniem 19 stycznia 2013 r. Potwierdzenia dokumentem tego uprawnienia skarżący nie otrzymał wyłącznie wskutek braku współpracy ośrodka ruchu drogowego z Prezydentem Miasta [...], czego skutkiem było nieprzekazanie przed 19 stycznia 2013 r. do organu wydającego te uprawnienia wniosku o wydanie prawa jazdy kandydata, który zdał w całości egzamin państwowy. Rozstrzygnięcie powyższej sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące po dniu 19 stycznia 2013 r. sprawia, że skarżący nie może aktualnie otrzymać dokumentu prawa jazdy kategorii A i staje przed koniecznością czekania z otrzymaniem uprawnień do momentu spełnienia warunku dotyczącego podwyższonego w nowych przepisach wieku. Skarżący powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt P 66/07 oraz P 43/07.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wnosząc o przyjęcie uzasadnienia zaskarżonej decyzji jako uzasadnienia odpowiedzi na skargę.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. referendarz sądowy w wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 16 października 2013 r. skarżący popierał skargę. Wyjaśniał, że po zdaniu egzaminu na prawo jazdy kat. A dnia 30 listopada 2013 r. zgłosił w WORD, żeby nie przesyłać jego dokumentów do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta [...] z uwagi na to, że będzie chciał zdawać egzamin na prawo jazdy kat. C. Pytał się w WORD, czy w związku z opóźnieniem w przekazaniu dokumentów do Wydziału Komunikacji nie spowoduje to jakichś niekorzystnych dla niego skutków. Odpowiedziano mu, że nie i że dokumenty mogą zostać przesłane w terminie 1 roku.

Skarżący przedłożył do akt sprawy decyzje SKO w [...] i w [...] z dnia [...] i z [...] dotyczących spraw o analogicznym stanie faktycznym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 z 2012r,) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepis art.139 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 30 poz.151) i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie kwestią sporną jest czy G. G. spełnił przesłanki do wydania mu prawa jazdy kategorii A i według jakich przepisów winno być oceniane spełnienie tych przesłanek.

Należy zaznaczyć, że do dnia 18 stycznia 2013r. w zakresie przesłanek wydania prawa jazdy obowiązywała ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r. poz.1137 z późn. zm.) zwana dalej p.r.d.

Zgodnie treścią art.88 ust.1 ustawy z 20 czerwca 1997r. dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym jest prawo jazdy określonej kategorii.

W myśl art.88 ust.2 pkt 1 wymienionej ustawy prawo jazdy kategorii A uprawnia do kierowania motocyklem.

Zgodnie z treścią art.90 ust.1 p.r.d. prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

W myśl art.90 ust.2 pkt 3 p.r.d. wymagany dla danej kategorii wiek wynosi: 18 lat dla kategorii A,B,B+E,C, C+E,C1 lub C1+E.

Zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. nr 24 poz.215 z późn. zm.) wydanie lub odmowa wydania prawa jazdy, pozwolenia oraz ich wtórników następują w drodze decyzji administracyjnej.

W myśl § 5 ust.1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia prawo jazdy lub pozwolenie albo wtórnik tych dokumentów wydaje się w następujących przypadkach, po otrzymaniu:

1) od osoby ubiegającej się o wydanie po raz pierwszy prawa jazdy lub pozwolenia - za pośrednictwem ośrodka:

a) wniosku,

b) zaświadczenia o ukończeniu wymaganego dla danej kategorii rodzaju szkolenia,

c) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane,

d) pisemnej zgody rodziców lub opiekunów, jeżeli osoba nie ukończyła 18 lat,

e) dowodu uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy lub pozwolenia,

f) wyraźnej fotografii o wymiarach 3,5 x 4,5 cm, przedstawiającej osobę bez nakrycia głowy i okularów z ciemnymi szkłami w taki sposób, aby ukazywała głowę w pozycji lewego półprofilu z widocznym lewym uchem, z zachowaniem równomiernego oświetlenia twarzy. Osoba z wrodzonymi lub nabytymi wadami narządu wzroku może załączyć fotografię przedstawiającą osobę w okularach z ciemnymi szkłami, a osoba nosząca nakrycie głowy zgodnie z zasadami swojego wyznania - fotografię przedstawiającą osobę z nakryciem głowy, pod warunkiem, że fotografia taka zamieszczona jest w dokumencie potwierdzającym tożsamość tej osoby;

Z dniem 19 stycznia 2013r. weszła w życie ustawa z 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 30 poz.151 z późn. zm.) zwana dalej u.k.p.

W myśl art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011r. prawo jazdy, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, stwierdza posiadanie uprawnienia do kierowania odpowiednio motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów:

1) na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w ruchu międzynarodowym na terytorium:

a) państw-stron Konwencji, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. b - z wyjątkiem kierowania motorowerem lub ciągnikiem rolniczym,

b) państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym - z wyjątkiem kierowania ciągnikiem rolniczym.

Zgodnie z treścią art.8 ust.1 pkt 7a.) wymienionej ustawy wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi: 24 lata – dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A – jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

W myśl art.11 ust.1 u.k.p. prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii;

2) uzyskała orzeczenie:

a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;

3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

Zgodnie z treścią art.134 ust.2a u.k.p. zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania o których mowa w niniejszej ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2.

W myśl art.134 ust.3 u.k.p. egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie.

Zgodnie z treścią § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2012r. poz.1005 z późn. zm.) w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia należy:

1) zarejestrować wniosek w systemie teleinformatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze - dotyczy osób, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 3-5, pkt 7 lit. c, pkt 9, 10 i 12;

2) przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów w zakresie:

a) poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności,

b) spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia szkolenia oraz do wydania prawa jazdy lub pozwolenia,

c) zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie,

d) zgodności danych z ujętymi w:

– prowadzonej ewidencji osób bez uprawnień danymi w zakresie orzeczonych zakazów prowadzenia pojazdów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i orzeczeń psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane,

– profilu kandydata na kierowcę danymi i informacjami - jeżeli osoba nie posiada wcześniej wydanego uprawnienia,

e) stwierdzenia, czy prawo jazdy podlega warunkowi, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy - jeżeli osoba ubiega się o wymianę wydanego za granicą prawa jazdy;

3) w przypadku posiadania w prowadzonych ewidencjach orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami sprzecznego z otrzymanym orzeczeniem - skierować osobę na badania lekarskie w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy oraz zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 81 ustawy i zawiadomić o fakcie stwierdzenia sprzecznych orzeczeń organ przeprowadzający kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich;

4) w przypadku braków w dokumentacji, w zależności od ich rodzaju, wezwać do ich uzupełnienia w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego osobę, której dokumenty dotyczą, lub w przypadku, o którym mowa w art. 10 ust. 5 ustawy, dowódcę jednostki wojskowej;

5) w wyniku pozytywnej weryfikacji dokumentów:

a) wypełnić wniosek o wydanie prawa jazdy lub pozwolenia w części H,

b) wprowadzić dane do systemu teleinformatycznego i utworzyć lub zaktualizować kartę kierowcy; czynność wykonuje się przez zamknięcie profilu kandydata na kierowcę i przeniesienie danych do ewidencji kierowców,

c) w przypadku:

– prawa jazdy - przekazać podmiotowi, o którym mowa w art. 19 pkt 2 ustawy, dane, o których mowa w § 4 ust. 1 - w terminie nie dłuższym niż 2 dni robocze od dnia otrzymania wymaganych dokumentów lub przekazania danych przez ośrodek egzaminowania w drodze teletransmisji,

– pozwolenia - wypełnić druk pozwolenia w terminie nie dłuższym niż 2 dni robocze od dnia otrzymania wymaganych dokumentów lub przekazania danych przez ośrodek egzaminowania w drodze teletransmisji,

d) po otrzymaniu prawa jazdy od podmiotu, o którym mowa w art. 19 pkt 2 ustawy - uzupełnić dane we wniosku oraz w systemie teleinformatycznym,

e) umieścić akta przeprowadzonego postępowania w teczce akt ewidencyjnych osoby w ewidencji kierowców.

W myśl § 9 ust.2 pkt 1 wymienionego rozporządzenia w wyniku negatywnej weryfikacji dokumentów, o których mowa w ust.1 należy odmówić wydania prawa jazdy lub pozwolenia.

Z przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. wynika, że do dnia 18 stycznia 2013r. jednym z wymogów do otrzymania prawa jazdy kategorii A było ukończenie 18 roku życia. Z dniem 19 stycznia 2013r. ustawa z 5 stycznia 2011r. wprowadziła nową przesłankę do otrzymania prawa jazdy kategorii A a mianowicie ukończenie 24 roku życia.

W niniejszej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Z dniem 30 listopada 2012r. G. G. spełnił wszystkie wymogi do otrzymania prawa jazdy kategorii A określone w art.90 ust.1 i 2 ustawy z 20 czerwca 1997r. a mianowicie: ukończył 18 lat, uzyskał orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, odbył wymagane szkolenie, zdał z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy teoretyczny i praktyczny oraz przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni. Nadto złożył wniosek o wydanie prawa jazdy wraz z wymaganą fotografią (§ 5 ust.1 pkt.1 a. i f. rozporządzenia z 21 stycznia 2004r.). Nie uiścił jedynie opłaty za wydanie prawa jazdy (§ 5 ust.1 pkt.1 e. rozporządzenia z 21 stycznia 2004r.) lecz jest rzeczą zrozumiałą, że opłatę taką uiszcza się dopiero w momencie wydania prawa jazdy. W dniu 30 stycznia 2013r. Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w [...] przesłał całość dokumentacji skarżącego do Urzędu Miasta [...] – Wydział Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów. Nastąpiło to już po stycznia 2013r. a więc po wejściu w życie ustawy z 5 stycznia 2011r., która wprowadziła wymóg ukończenia 24 roku życia do wydania prawa jazdy kategorii A. Organy administracji obu instancji oparły się na przepisach ustawy z 5 stycznia 2011r. oraz przepisach rozporządzenia z 31 lipca 2012r. i odmówiły wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A gdyż nie miał on wymaganego wieku a mianowicie nie ukończył 24 lat. W związku z czym powstaje wątpliwość czy organy obu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia prawidłowo oparły się na nowych przepisach czy też winny tutaj zastosować przepisy ustawy z 20 czerwca 1997r. oraz rozporządzenia z 21 stycznia 2004r.

Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia charakteru prawnego dokumentu jakim jest prawo jazdy. Zarówno z treści przepisu art.88 ust.1 ustawy z 20 czerwca 1997r. jak i z treści art.5 ust.1 ustawy z 5 stycznia 2011r. wynika, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania pojazdami silnikowymi. Prawo jazdy nie jest źródłem uprawnień do kierowania pojazdami lecz jest dokumentem stwierdzającym, że dana osoba posiada takie uprawnienie. Źródłem uprawnień do kierowania pojazdami jest spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych przez prawo a mianowicie: zdanie egzaminu państwowego (teoretycznego i praktycznego), odbycie wymaganego szkolenia, uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego i osiągnięcie wymaganego wieku. Z chwilą spełnienia tych przesłanek dana osoba nabywa uprawnienie do kierowania pojazdami zaś prawo jazdy jest jedynie dokumentem potwierdzającym posiadanie takich uprawnień. Można zatem uznać, że prawo jazdy jest jedynie desygnatem uprawnień do kierowania pojazdami a nie źródłem tych uprawnień. Oznacza to, że osoba która spełniła wszystkie ustawowe wymogi do otrzymania prawa jazdy jak zdanie egzaminu państwowego, odbycie szkolenia i inne, nabyła uprawnienie do kierowania pojazdami zaś prawo jazdy stanowi jedynie potwierdzenie istnienia tych uprawnień.

Ustawa z 5 stycznia 2011r. weszła w życie w dniu 19 stycznia 2013r. i art.134 tej ustawy zawiera uregulowanie przejściowe. Z przepisu tego wynika między innymi, że zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie kategorii A jak również pozytywny wynik egzaminu państwowego uzyskane przed 19 stycznia 2013r. uznaje się za spełniające wymogi określone w ustawie z 5 stycznia 2011r. W przepisach przejściowych brak jest jednak uregulowania sytuacji takiej jaka miała miejsce w niniejszej sprawie a mianowicie gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki otrzymania prawa jazdy przewidziane w ustawie z 20 czerwca 1997r. zaś wydanie dokumentu jakim jest prawo jazdy następuje po dniu 19 stycznia 2013r. czyli już po zmianie przepisów.

Oceniając jakie przepisy ustawy winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie należy podnieść, że jedną z konstytucyjnych zasada państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP) jest zasada niedziałania prawa wstecz. Jest to podstawowa zasada porządku prawnego. Polega ona na tym, że do zdarzenia prawnego powstałego i zakończonego w okresie poprzednio obowiązujących przepisów w zasadzie nie można stosować nowych przepisów. Zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego i w wyjątkowych sytuacjach może zostać nadana moc wsteczna aktowi prawnemu. W wyroku z dnia 10 grudnia 2007r. w spr. P 43/07 (Lex nr 321915) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "zasada lex retro non agit, wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zasady zaufania obywateli do państwa. Zasada niedziałania prawa wstecz polega na tym, aby nie stanowić prawa, które nakazywałoby stosowanie nowo ustanowionych norm do sytuacji zaistniałych przed wejściem ich w życie. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest wtedy, gdy jest to konieczne w celu realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji, a także jeżeli przemawia za tym konieczność realizacji innej zasady konstytucyjnej, a realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa (zob. np. wyroki TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80 i powołane tam orzeczenia; z 7 lutego 2006 r., sygn. SK 45/04, OTK ZU nr 2/A/2006, poz. 15 oraz z 5 września 2007 r., sygn. P 21/06)".

Również w wyroku z dnia 12 maja 2009r. w spr. P 66/07 (Lex nr 511940) Trybunał Konstytucyjny podniósł, że "istotę zasady niedziałania prawa wstecz można sprowadzić do twierdzenia, że prawo powinno co do zasady działać "na przyszłość", wobec tego nie należy stanowić norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń zaszłych i zakończonych przed ich wejściem w życie. Innymi słowy, następstwa prawne zdarzeń, mających miejsce pod rządami dawnych norm, należy oceniać według tych norm, nawet jeżeli w chwili dokonywania tej oceny obowiązują już nowe przepisy (por. np. powołany wyrok o sygn. P 43/07)".

Sąd w niniejszym składzie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, iż " w sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy". Podobny pogląd wyraził NSA w wyroku z 10 września 2008r. w spr. II GSK 157/08 (Lex nr 487976).

Tego rodzaju sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie gdyż zdarzenie prawne polegające na uzyskaniu przez skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A nastąpiło w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997r. a przed wejściem w życie ustawy z 5 stycznia 2011r. Z dniem 30 listopada 2012r. G. G. spełnił wszystkie ustawowe przesłanki do otrzymania prawa jazdy kategorii A Nie został jedynie wydany dokument potwierdzający nabycie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A. W sytuacji gdy skarżący nabył te uprawnienie w dniu 30 listopada 2012r. to wydanie prawa jazdy winno nastąpić w oparciu o przepisy obowiązującej wówczas ustawy z 20 czerwca 1997r. Przyjęcie odmiennego poglądu, że prawo jazdy winno zostać wydane na podstawie przepisów ustawy z 5 stycznia 2011r., stanowiłoby naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz. Oznaczałoby bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu 30 listopada 2012r. (nabycie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A) zastosowano by nową ustawę. W istocie ustawa z 5 stycznia 2011r. stosowana by była z mocą wsteczną do zdarzenia prawnego zakończonego przed jej wejściem w życie. Pogorszyłoby to sytuacje prawną skarżącego gdyż nowe uregulowanie wprowadza nową przesłankę otrzymania prawa jazdy w postaci ukończenia 24 roku życia, która nie była przewidziana w poprzednio obowiązującej ustawie. Nowe uregulowanie jest zatem niekorzystne dla skarżącego i naruszenie zasady lex retro non agit oznaczałoby jednocześnie naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony praw nabytych oraz zaufania obywatela do organów państwa.

W ocenie Sądu nie może być tak, że o tym jaką ustawę należy zastosować decydować ma moment w jakim wojewódzki ośrodek ruchu drogowego przekaże dokumentację danej osoby do właściwego wydziału prawa jazdy i jeżeli uczyni to przed 19 stycznia 2013r. to zastosowanie ma ustawa z 20 czerwca 1997r, a jeżeli uczyni to po 19 stycznia 2013r. to stosuje się przepisy nowej ustawy. W przekonaniu Sądu do wydania prawa jazdy winny mieć zastosowanie te przepisy, które obowiązywały w dacie nabycia przez konkretną osobę uprawnienia do kierowania pojazdami. G. G. nabył uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A w dniu 30 listopada 2012r. a więc winny mieć do niego zastosowanie przepisy ustawy z 20 czerwca 1997r. Sąd nie podzielił odmiennego poglądu w tym zakresie przedstawionego przez organy administracji obu instancji.

Wspomnieć należy, iż pogląd, że w sytuacji nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A przed 19 stycznia 2013r. prawo jazdy winno zostać wydane po tym dniu na podstawie przepisów ustawy z 20 czerwca 1997r. wyraziły także Samorządowe Kolegia Odwoławcze w [...] (decyzja z [...]) i w [...] (decyzja z [...]). Na rozprawie w dniu 16 października 2013r. skarżący złożył odpisy obu decyzji i ich analiza wskazuje, że dotyczą one takich samych stanów faktycznych jak w niniejszej sprawie. W obu sprawach samorządowe kolegia odwoławcze uznały, że mimo nie ukończenia 24 roku życia należy wydać prawo jazdy kategorii A w oparciu o przepisy ustawy z 20 czerwca 1997r. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w obu wymienionych decyzjach.

Reasumując Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Gr. G. w dniu 30 listopada 2012r. spełnił wszystkie ustawowe przesłanki do nabycia uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A i wydanie prawa jazdy potwierdzające te uprawnienie winno nastąpić na podstawie wówczas obowiązujących przepisów. Organy administracji błędnie zinterpretowały przepis art. 139 ustawy z 5 stycznia 2011r. naruszając jednocześnie zasadę lex retro non agit będącą elementem demokratycznego państwa prawnego (art.2 Konstytucji RP). Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a.) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu a następnie wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącego o wydanie mu prawa jazdy.

b.a.