Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 910/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6172 Notariusze i aplikanci notarialni
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138  1 pkt 2 , 104, art. 107  1 i 3 k.p.a.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 34 c, art. 8 ust. 1, art. 34a żkt 1, art. 34 c ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 46 poz 276
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Finansów, na podstawie art. 138 §1 pkt 2, w związku z art. 104 i art. 107 § 1 i 3 Kpa, w związku z art. 34c ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2010 r., Nr 46, poz. 276 ze zm.), art. 8 ust. 1, art. 34a pkt 1, art. 34 c ust. 1 i 2, w związku z art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy, po rozpatrzeniu odwołania J. H. uchylił decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia [...] października 2011 r. w części dotyczącej ustalenia wysokości kary pieniężnej i po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o nałożeniu tej kary w wysokości 2.500,00 zł za niedopełnienie obowiązku rejestracji dwóch transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w dniach od [...] do [...] maja 2011 r., na podstawie art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Generalny Inspektor Informacji Finansowej, przeprowadził kontrolę działalności prowadzonej przez notariusza J. H., w Kancelarii Notarialnej przy ul. [...] w K. Kontrolą objęto okres od dnia [...] października 2009 r. do [...] kwietnia 2011 r.

Ustalenia dotyczące kontrolowanej instytucji obowiązanej, w tym stwierdzone nieprawidłowości wraz ze wskazaniem zaleceń pokontrolnych zostały przedstawione w protokole z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], z którego wynika m.in., że w dniu [...] stycznia 2010 r. notariusz sporządził akt notarialny pod numerem [...], którego przedmiotem były dwie transakcje darowizny nieruchomości, każda z tych transakcji miała wartość 160.000,00 zł. Transakcje te nie zostały zarejestrowane w trybie art. 8 ust. 1 ustawy zgodnie z którym instytucja obowiązana przeprowadzająca transakcję, której równowartość przekracza 15.000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję również w przypadku, gdy jest ona przeprowadzana za pomocą więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane i zostały podzielone na operacje o mniejszej wartości z zamiarem uniknięcia obowiązku rejestracji.

Niedopełnienie obowiązku rejestracji ww. transakcji zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy jest nieprawidłowością wskazaną w art. 34a pkt 1. Nieprawidłowość ta stała się podstawą do wszczęcia przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej postępowania nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W postanowieniu Generalny Inspektor poinformował o możliwości złożenia wyjaśnień z czego strona skorzystała nadsyłając pismo z dnia [...] sierpnia 2011 r. wyjaśniające przyczyny stwierdzonej nieprawidłowości oraz informujące o dokonaniu rejestracji transakcji.

Minister Finansów stwierdził, iż ustalenia w zakresie stwierdzonej nieprawidłowości, będące podstawą do wszczęcia postępowania o nałożenie kary pieniężnej, nie budzą wątpliwości.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez odwołującego Minister zgodził się ze stwierdzeniem, że przedmiotem obu transakcji było bezpłatne świadczenie darczyńcy na rzecz obdarowanego. Podkreślił jednakże, iż pomimo tego, że darowizna nieruchomości nie jest świadczeniem odpłatnym i nie dochodzi do przepływu żadnych środków pieniężnych, to dochodzi do przeniesienia własności wartości majątkowej, jaką stanowi nieruchomość. Zatem istnieje możliwość, aby wykorzystać ten rodzaj transakcji w procesie prania pieniędzy. Zrozumienie powyższego jest istotne w kontekście skutecznego przeciwdziałania praniu pieniędzy. Jednocześnie Minister Finansów odnosząc się do argumentów zachowania czujności przy przeprowadzaniu czynności zauważył, że przepisy ustawy przewidują obowiązek rejestracji transakcji w dwóch trybach, tj. w trybie art. 8 ust. 1 oraz art. 8 ust. 3. Zdaniem Ministra Finansów nie ma żadnych wątpliwości interpretacyjnych zarówno co do tego, że transakcje, których równowartość przekracza 15.000 euro, powinny być rejestrowane, jak i co do tego, iż winny być rejestrowane transakcje darowizny wartości majątkowych.

Ustosunkowując się do wskazanych przez stronę powodów niedopełnienie obowiązku rejestracji transakcji, Minister Finansów poinformował, iż w świetle przyjętej w ustawie konstrukcji obowiązku nałożenia kary pieniężnej, bez znaczenia pozostają przyczyny powstania nieprawidłowości. Stwierdzenie, że instytucja obowiązana dopuściła się nieprawidłowości wskazanych w art. 34a lub w art. 34b ustawy przesądza o konieczności wszczęcia postępowania, o którym mowa w rozdziale ustawy zatytułowanym "Kary pieniężne". W dalszej części uzasadnienia Minister, po dokonaniu analiz odwołania, decyzji organu I instancji oraz pozostałych materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie, stwierdził, iż Generalny Inspektor określając wysokość kary pieniężnej naruszył art. 34c ust. 2 ustawy w części dotyczącej ustalenia możliwości finansowych notariusza. Mając na uwadze powyższe i kierując się przesłankami wskazanymi w art. 34c ust. 2 ustawy, Minister Finansów uchylił decyzję Generalnego Inspektora w części dotyczącej ustalenia wysokości kary pieniężnej w wysokości 7.500,00 zł i po ponownym rozpatrzeniu sprawy i orzekł o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 2.500,00 zł za niedopełnienie obowiązku rejestracji dwóch transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. H., zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, wstrzymanie ich wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia:

- art. 8 ust. 1 i 11 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 1 lit n, pkt 2 i 3, art. 34a pkt 1, ustawy z dnia 16 listopada 2000 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż umowa darowizny nieruchomości podlega obowiązkowi rejestracji, a w konsekwencji bezpodstawne nałożenie kary pieniężnej,

-art. 7, 77 i 107 § 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i niewskazaniu w uzasadnieniu decyzji w jaki sposób umowa darowizny nieruchomości może być wykorzystywana w procederze prania pieniędzy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

-art. 2, 31 ust. 3, 51 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady prawidłowej legislacji i zasady proporcjonalności oraz obowiązku gromadzenia wyłącznie niezbędnych informacji o obywatelach przy regulacji obowiązku notariusza jako instytucji obowiązanej do rejestrowania i przekazywania informacji o obywatelach, co skutkuje niekonstytucyjnością wskazanych obowiązków, a w konsekwencji niemożnością nałożenia kary pieniężnej za ich niewykonanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podniesione zarzuty wskazując m.in., iż zaskarżona decyzja nie wyjaśnia z jakiego powodu uznaje, że obowiązek rejestracji ma obejmować również nieodpłatne czynności - darowiznę nieruchomości. Jednozdaniowe uzasadnienie zawiera błąd logiczny albowiem fakt, iż transakcja spełnia warunki definicji wcale nie oznacza, iż może być wykorzystana w procesie prania brudnych pieniędzy i bez znaczenia jest tu rodzaj obowiązku (ogólny - nie wymagający szczególnej czujności czy też szczegółowy). Zdaniem skarżącego, z punktu widzenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności obowiązkowi rejestracji winny podlegać wyłącznie takie transakcje opisane w ustawie, które rzeczywiście mogą być wykorzystywanie przy procederze prania pieniędzy. Nie sposób sobie wyobrazić w jaki sposób darowizna nieruchomości może odzwierciedlać przekazanie wartości majątkowych pochodzących z działalności o charakterze przestępczym lub z udziału w takiej działalności, w celu ukrycia lub zatajenia bezprawnego pochodzenia tych wartości majątkowych wobec materialnej i formalnej jawności ksiąg wieczystych. W ocenie skarżącego definicja transakcji jednoznacznie odnosi się do obrotu pieniężnego - w zamkniętym katalogu wskazuje się bowiem na wpłaty i wypłaty w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, kupno i sprzedaż wartości dewizowych (ale już nie darowizna, jak się wydaje, bo trzeba by przyjąć nieracjonalność ustawodawcy), zamianę wierzytelności na akcje lub udziały. Skarżący wywodził, iż nie każda transakcja powodująca przeniesienie wartości nieruchomości może być uznana za dokonywaną w potencjalnym celu prania pieniędzy. Stwierdził, iż specyfika obrotu nieruchomościami powoduje, iż z natury rzeczy ich darowizna nie może być objęta zakresem stosowania ustawy, a w konsekwencji nie istnieje możliwość nałożenia kary za jej brak. Następnie skarżący zwrócił uwagę na konieczność wykładni prokonstytucyjnej kwestionowanych przepisów.

Podniósł również, iż w przypadku przepisów o charakterze represyjnym pożądana jest jasność regulacji i znamion czynu zabronionego. A nie wiedzieć z jakich powodów GIIF wprowadza swoją alogiczną interpretację ustawy przyjmując sam, iż niektóre transakcje nie podlegają obowiązkowi rejestracji bo GIIF tak uważa, a inne i owszem podlegają również z tego powodu że GIIF tak uważa. Zdaniem skarżącego nie sposób przyjąć, że logicznym jest stanowisko, iż to obligacyjny charakter jest wyznacznikiem obowiązku rejestracji.

Skarżący stwierdził, iż zarówno dla Ministra Finansów jak i GIIF definicja transakcji jest rozmyta i ustalana na potrzeby konkretnego przypadku i postawił pytanie w jaki sposób przy niedookreślonym zakresie desygnatów, w świetle zasady państwa prawnego, dopuszczalne jest stosowanie sankcji o charakterze represyjnym.

W dalszej części uzasadnienia skarżący przeprowadził wywód mający wskazywać na niezgodność z Konstytucją całego systemu informowania GIIF o transakcjach dokonywanych przez notariuszy.

Skarżący wywiódł nadto, iż w przypadku transakcji o wartości przenoszącej 15.000 euro notariusz dostarczy odpowiednim organom władzy państwowej tą samą informację dwa razy. To znaczy, że dostarczając drugi raz dane dotyczące transakcji notariusz robi to niepotrzebnie. Ponieważ odpowiednie organy podatkowe jak i Generalny Inspektor Informacji Finansowej należą do tego samego działu administracji rządowej, zdaniem skarżącego można wprowadzić system przekazywania informacji o transakcjach pomiędzy organami administracyjnymi.

Nadto nałożony na notariusza obowiązek rejestracji transakcji narusza przepis art. 51 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP w zakresie postulatu przyzwoitej legislacji. Stworzony przez ustawodawcę kosztowny, kompletnie nieefektywny system gromadzenia informacji, jest kolejną próbą przerzucenia na obywateli kosztów funkcjonowania administracji publicznej nie mającą konstytucyjnego uzasadnienia. System ten nastawiony jest wyłącznie na represje, a jak wskazuje dotychczasowa praktyka jego efektywność sprowadza się do karania instytucji zobowiązanych za brak papierowych procedur lub brak szkoleń, co zapewne przynosi budżetowi dodatkowe środki ale w niczym nie poprawia efektywności systemu.

Skarżący przytoczył także argumentację mającą uzasadnić wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Polski ustawodawca, wzorem zaleceń Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich nr 91/308 z 10 czerwca 1991 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do celów prania pieniędzy, uchwalił 16 listopada 2000 r. ustawę o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu. Założeniem było stworzenie kompleksowego systemu prawnoorganizacyjnego, nastawionego na zapobieganie wprowadzaniu do obrotu i legalizacji dochodów pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz na wczesne wykrywanie przestępstwa prania pieniędzy.

Ustawa określa zasady oraz tryb przeciwdziałania wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu oraz obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania informacji. Do przeciwdziałania praniu pieniędzy powołany został Generalny Inspektor Informacji Finansowej, działający na podstawie i zgodnie z ustawą.

Pranie brudnych pieniędzy to działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy lub innych wartości majątkowych uzyskanych z nielegalnych źródeł, bądź służących do finansowania nielegalnej działalności. Jest to proces, przy pomocy którego dochody przypuszczalnie uzyskane z działalności przestępczej są przekazywane, przekształcane, wymieniane albo też łączone i mieszane z legalnymi funduszami w celu ukrycia lub zatajenia prawdziwego charakteru, źródła, ukierunkowania, przepływu lub własności tych dochodów. Celem procesu prania pieniędzy jest nadanie pozorów legalności funduszom uzyskanym z działalności pozaprawnej lub działań z nią powiązanych.

Obowiązki podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym w zakresie gromadzenia i przekazywania informacji dotyczą w szczególności:

-rejestrowania transakcji - instytucja przyjmująca dyspozycję lub zlecenie klienta, obowiązana do przeprowadzenia transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, również gdy jest ona przeprowadzana sposobem więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane;

-identyfikacji klientów - w celu wykonania obowiązku rejestracji instytucje obowiązane dokonują identyfikacji swoich klientów w każdym przypadku złożenia dyspozycji lub zlecenia dotyczących przeprowadzenia transakcji, na podstawie dokumentów przedstawionych przy złożeniu dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji albo przy zawieraniu umowy z klientem;

-procedury wstrzymywania transakcji i blokady rachunku.

Definicję użytych w ustawie pojęć zawiera art. 2 omawianej ustawy.

I tak, ilekroć w ustawie jest mowa:

-o instytucji obowiązanej - rozumie się przez to m.in. notariuszy - w zakresie czynności notarialnych dotyczących obrotu wartościami majątkowymi,

-transakcji - rozumie się przez to dokonywane we własnym, jak i w cudzym imieniu, na własny, jak i na cudzy rachunek:

a) wpłaty i wypłaty w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, w tym przekazy pieniężne w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1781/2006, zlecone zarówno na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza nim,

b) kupno i sprzedaż wartości dewizowych,

c) przeniesienie własności lub posiadania wartości majątkowych, w tym oddanie w komis lub pod zastaw takich wartości, oraz przeniesienie wartości majątkowych pomiędzy rachunkami należącymi do tego samego klienta,

d) zamianę wierzytelności na akcje lub udziały;

-przeprowadzaniu transakcji - rozumie się przez to wykonanie zlecenia lub dyspozycji klienta przez instytucję obowiązaną.

Definicja transakcji mówi o czynnościach dokonywanych bez żadnych dalszych ograniczeń, w tym bez podziału na transakcje, do których ważności lub w ogóle przeprowadzenia konieczny jest udział instytucji obowiązanej, oraz transakcje, do których ważności lub w ogóle przeprowadzenia udział instytucji obowiązanej nie jest konieczny, a jedynie następuje na skutek wniosku czy woli zainteresowanych. Transakcja to pojęcie kluczowe dla ustawy, ponieważ lwia część obowiązków instytucji obowiązanych wiąże się z transakcjami, ale "transakcjami" w rozumieniu tej ustawy, a nie wszystkimi transakcjami, jakie przeprowadza instytucja obowiązana. W tym rozumieniu darowizny są transakcjami ponieważ stanowią "przeniesienie własności wartości majątkowych"; cel transakcji nie ma znaczenia, a jedynie transfer wartości. W przypadku transakcji darowizny bez znaczenia dla procesu prania pieniędzy pozostaje fakt, iż po stronie obdarowanego nie istnieje świadczenie wzajemne. Obdarowany może (co do zasady) swobodnie dysponować przedmiotem obdarowania, między darczyńcą a obdarowanym mogą istnieć różne relacje, zależności, także o wymiarze finansowym, które nie są znane instytucji zobowiązanej, a mogą mieć związek z praniem pieniędzy (finansowaniem terroryzmu). Relacje te mogą natomiast być widoczne przez instytucje powołane do walki z praniem pieniędzy, które dysponują odpowiednimi narzędziami, w tym informacjami gromadzonymi od różnych podmiotów zaangażowanych w obrót gospodarczy, prawny (zob. A. Damasiewicz komentarz LEX/el. 2010 stan prawny: 2010-04-12 Komentarz do art. 2 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu)

Zauważyć należy, iż ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158) – Prawo o notariacie, w art. 18 przewidującym zasady zachowania tajemnicy zawodowej, wyraźnie stanowi, że obowiązek zachowania tajemnicy nie dotyczy informacji udostępnianych na mocy ustawy o praniu pieniędzy i przeciwdziałaniu terroryzmowi.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 8 ust. 1 oraz art. 34a pkt 1 i art. 34 c ust. 1 i 2 w/w ustawy.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy instytucja obowiązana przeprowadzająca transakcję, której równowartość przekracza 15.000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję również w przypadku, gdy jest ona przeprowadzana za pomocą więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane i zostały podzielone na operacje o mniejszej wartości z zamiarem uniknięcia obowiązku rejestracji.

Należy podkreślić, iż ustawa określa dwa kryteria, według których dokonuje się rejestracji. Pierwsze jest obiektywne i automatyczne, bo związane z limitem kwotowym równowartości 15.000 euro, a drugie, o którym mowa w art. 8 ust. 3 – bardziej subiektywne i połączone z indywidualną oceną każdej transakcji (W. Jasiński, Nowe rozwiązania prawne w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, PUG 2002, nr 4).

W myśl art. 34a omawianej ustawy instytucja obowiązana, z wyłączeniem Narodowego Banku Polskiego, która nie dopełnia obowiązku rejestracji transakcji, o której mowa w art. 8 ust. 1, przekazania Generalnemu Inspektorowi dokumentów dotyczących tej transakcji lub przechowywania przez wymagany okres rejestru tych transakcji lub dokumentów dotyczących tej transakcji podlega karze pieniężnej.

Przyjęte rozwiązanie wprowadza kary pieniężne za braki proceduralno-organizacyjne, nakładane przez Generalnego Inspektora w drodze postępowania administracyjnego.

Stosownie bowiem do art. 34c. ust. 1 cyt. ustawy karę pieniężną nakłada Generalny Inspektor w drodze decyzji, w wysokości nie większej niż 750.000 zł, a w razie naruszenia, o którym mowa w art. 34a pkt 5 - w wysokości nie większej niż 100.000 zł. Ustalając wysokość kary pieniężnej, Generalny Inspektor uwzględnia rodzaj i zakres naruszenia, dotychczasową działalność instytucji obowiązanej oraz jej możliwości finansowe (ust. 2.) .

W rozpoznawanej sprawie osobą odpowiedzialną za wykonywanie obowiązków określonych w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu jest bezpośrednio skarżący jako notariusz wykonujący działalność jednoosobowo.

Z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika m.in., że kontrolerzy stwierdzili nieprawidłowość polegającą na niedopełnieniu obowiązku rejestracji dwóch transakcji darowizny nieruchomości, z których każda miała wartość 160.000,00 zł, a więc o wartości powyżej 15 000 euro, co nie jest przedmiotem sporu.

Sąd, uznając za prawidłowe, podziela w całej rozciągłości stanowisko organu, iż zaniechanie to wyczerpuje przesłanki art. 34a pkt 1. Jak już wyżej wskazano zgodnie z art. 2 pkt 2 i 3, umowa darowizny nieruchomości jest transakcją w rozumieniu przywołanych przepisów ustawy i podlega obowiązkowi rejestracji transakcji w trybie art. 8 ust. 1 oraz obowiązkowi przekazywania danych o zarejestrowanych transakcjach na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy.

Jak słusznie podkreślił organ, przedstawione zarzuty zostały sformułowane dopiero w skardze do Sądu co uniemożliwiło Ministrowi zajęcie stanowiska na etapie rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji. Tym niemniej w odpowiedzi na skargę Minister ustosunkował się do podniesionych zarzutów w sposób szczegółowy i zasługujący na aprobatę. Wobec uznania przez Sąd stanowiska organu za prawidłowe wydaje się nie być celowym powtarzanie argumentacji.

Jednakże odnosząc się do przedstawionego w skardze sposobu interpretacji należy podkreślić, iż wpis do księgi wieczystej, jak i cechy go charakteryzujące tj. jawność, ogólna dostępność, są wykorzystywane przez sprawców prania pieniędzy do nadawania transakcji i środkom majątkowym znamion legalności.

W przedmiotowej sprawie skarżący, w sytuacji, gdy, w jego ocenie, okoliczności przeprowadzenia transakcji darowizny nieruchomości nie wskazywały na to, że może mieć ona związek z praniem pieniędzy (lub finansowaniem terroryzmu), zobowiązany był postąpić zgodnie z art. 8 ust. 1 tj. dokonać rejestracji transakcji darowizny nieruchomości, której równowartość przekraczała 15.000 euro. Bez znaczenia dla powstania i wykonania obowiązku rejestracji w trybie art. 8 ust. 1 transakcji darowizny nieruchomości pozostaje to, czy skarżący wyobraża sobie czy też nie, że darowizna nieruchomości może być wykorzystana w procesie prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, które jest przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu. Jako finansowanie terroryzmu rozumie się gromadzenie, przekazywanie lub oferowanie środków płatniczych, instrumentów finansowych, papierów wartościowych, wartości dewizowych, praw majątkowych lub prawa do innych rzeczy ruchomych lub nieruchomości w celu sfinansowania przestępstwa o charakterze terrorystycznym.

W tej sytuacji uznać należy także, iż obowiązek gromadzeniu i przekazywania przez notariuszy informacji na podstawie przepisów ustawy w celu przeciwdziałania praniu pieniędzy (oraz finansowaniu terroryzmu) nie wykracza poza ramy wynikające z art. 51 ust. 2 Konstytucji stanowiący, iż władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym albowiem to ustawodawca obowiązek taki nałożył w omawianej ustawie.

Odnosząc się do możliwości nałożenia na osoby wykonujące wolne zawody dalej idących ograniczeń w wolości ich wykonywania niż w odniesieniu do innych osób oraz do przywołanego przez skarżącego art. 31 ust. 3 Konstytucji, wyrażającego zasadę proporcjonalności, należy zauważyć, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zasadnym jest stanowisko Ministra Finansów, iż ograniczenia, mogą mieć miejsce w celu ochrony bezpieczeństwa państwa rozumianego także jako bezpieczeństwo w wymiarze finansowym, gospodarczym. Winno być bezspornym, iż pranie pieniędzy i finansowanie terroryzmu godzą w wartości chronione przez Konstytucję. Zatem, nawet gdy dochodzi do ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, zasadne jest ich ograniczenie ze względu na dobro jakim jest bezpieczeństwo państwa. Nie narusza także zasady proporcjonalności konieczność ponoszenia przez notariuszy (obok wielu innych instytucji obowiązanych) pewnych kosztów w związku z realizacją obowiązków wpisujących się w walkę z praniem pieniędzy oraz finansowaniem terroryzmu.

Ustosunkowując się do zarzutu, że nałożony na obowiązek rejestracji transakcji narusza art. 51 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP w zakresie postulatu przyzwoitej legislacji, należy podkreślić, iż organy administracji stosują prawo natomiast go nie stanowią. Zabezpieczając sferę wolności człowieka Konstytucja stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności "mogą być ustanowione tylko w ustawie". Mogą zatem być tylko dziełem ciała przedstawicielskiego pochodzącego z wyborów powszechnych. Tylko Sejm i Senat są władne ograniczenia te wprowadzać nadając im formę ustawy, a więc aktu prawnego parlamentu uchwalanego w szczególnym trybie i zajmującego wysokie miejsce (tuż po Konstytucji) w systemie źródeł prawa w państwie. W sferę tę nie mogą zatem wkraczać - jako prawodawcy - organy władzy wykonawczej.

Tym samym zarzuty dotyczące tworzenia norm prawnych są bezprzedmiotowe.

Wydana w sprawie decyzja o nałożeniu kary jest decyzją sankcyjną i dotyczy stanu faktycznego na dzień, do którego obowiązek ustawowy powinien być wykonany. Nakładane na podstawie w/w przepisu sankcje mają charakter represyjny, a ich celem jest dyscyplinowanie adresatów norm prawnych zagrożonych sankcją do przestrzegania obowiązującego prawa. Niewątpliwie dla osiągnięcia skuteczności przedmiotowe sankcje muszą powodować dolegliwość ale jednocześnie muszą być współmierne w stosunku do rodzaju naruszenia i nieuchronne.

W ocenie Sądu organ uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Jak wynika z analizy uzasadnienia decyzji, Minister przeprowadził szczegółowe postępowanie dowodowe, dopuszczając szereg dowodów, które zostały omówione- zaś dokonana przez organ ocena została powiązana z konkretnymi faktami i poparta przekonującą -zdaniem Sądu- argumentacją.

A zatem uznać należy, iż w rozpoznawanej sprawie organ administracji ustalił wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Zdaniem Sądu analiza okoliczności dokonana przez organ nie jest wadliwa i mieści się w granicach obowiązującego prawa. Nałożona kara jest adekwatna do stwierdzonego w toku postępowania naruszenia przepisów prawa, które znajduje odzwierciedlenie w zebranym materialne dowodowym.

Organ działał w granicach prawa i uzasadnił wysokość wymierzonej kary wskazując przesłanki, którymi się kierował. Wymierzając ją w podanej wyżej wysokości, odwołał się do wyników finansowych skarżącego. Należy zaakcentować, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie wykazano, że wysokość nałożonej kary została ustalona przez organ dowolnie.

W konsekwencji, w ocenie Sądu należy uznać, iż organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, albowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, nie dopuściły się tym samym obrazy przepisów kpa wskazanych w skardze. Ponadto poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne obu zaskarżonych decyzji organ nie naruszył normy postępowania administracyjnego wskazanej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, skargę należało oddalić.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.