Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 324/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i oddalono wniosek o przywrócenie terminu
Powołane przepisy: article: art. 87 par. 4, art. 88, art. 177 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 55/10 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 06 listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. oddalić wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Ke 55/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił wniosek J. S. o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej.

Sąd podał, że przedmiotowy wniosek został złożony 18 czerwca 2010 r. W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazał, że nie otrzymał oryginału zawiadomienia z Krajowej Rady Doradców Podatkowych o wyznaczeniu go do reprezentowania J. S. w ramach prawa pomocy i dysponuje jedynie zawiadomieniem w formie elektronicznej. Następnie, 22 czerwca 2010 r. wniósł skargę kasacyjną.

Wskazując na motywy odrzucenia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie miał zastosowanie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", bowiem wniosek strony, z uwagi na jego treść był niedopuszczalny. Sąd wskazał, że dla czynności sporządzenia skargi kasacyjnej ustawa p.p.s.a. nie przewiduje żadnego terminu, gdyż jest to czynność faktyczna. Ponadto, w ocenie Sądu, gdyby nawet zakwalifikować wniosek strony jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to i tak wniosek ten stosownie do treści art. 87 p.p.s.a. jako spóźniony podlegałby odrzuceniu. Ustalając moment kiedy przyczyna uchybienia terminu ustała, Sąd wskazał, że w dniu 1 czerwca 2010 r. pełnomocnik przeglądał akta sprawy, w których znajdowało się zawiadomienie o wyznaczeniu go do reprezentowania J. S. Ponadto w skardze kasacyjnej pełnomocnik sam przyznał, że zawiadomienie o umocowaniu do działania w sprawie otrzymał drogą mailową w dniu 22 maja 2010 r. Zatem, niezależnie którą z wymienionych dat przyjąć za moment ustania przyczyny uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, złożony w dniu 18 czerwca 2010 r. wniosek musiał zostać uznany za spóźniony.

Na powyższe orzeczenie strona złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie skargi kasacyjnej.

Pod adresem Sądu pierwszej instancji został sformułowany zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87 § 1 w zw. z art. 177 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu pełnomocnik przyznał, że zawiadomienie o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie otrzymał drogą mailową 22 maja 2010 r., a zatem 2 dni przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W jego ocenie, termin do wniesienia wymienionego środka zaskarżenia powinien biec od momentu kiedy dowiedział się o wyznaczeniu go do prowadzenia sprawy, z uwzględnieniem czasu niezbędnego do zapoznania się z aktami oraz sporządzenia i wniesienia kasacji. Powinien być to zatem termin 30dniowy, gdyż w przeciwnym razie doszło by do ograniczenia uprawnień strony, dla której wyznaczono pełnomocnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądów wyrażonych odnośnie niedopuszczalności złożonego wniosku "o przywrócenie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej". Sąd pierwszej instancji wykazał się w tym zakresie wyjątkowym formalizmem, który w kontekście zastosowania art. 88 p.p.s.a. nie może zasługiwać na akceptację.

Analogicznie należało również ocenić stwierdzenie, że wniosek strony, wobec przekroczenia 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., był spóźniony. Decydujące znaczenie ma w tej kwestii art. 87 § 4 p.p.s.a., stanowiący, że strona powinna wraz z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy zaznaczyć, że w sprawie rozpoznawanej mamy do czynienia z wniesieniem skargi kasacyjnej, dla której to czynności ustawodawca zakreślił na podstawie art. 177 § 1 p.p.s.a. 30-dniowy termin. Pamiętać trzeba również, że dla sporządzenia skargi kasacyjnej, stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. zastrzeżono przymus adwokacki, o czym strona dowiaduje się przeważnie otrzymując odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to przeważnie upływa bezskutecznie zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie pomyślnie dla strony zakończone. Najczęściej konieczne jest zatem wnioskowanie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony. Gdyby zatem stosować wprost zapis z art. 87 § 4 p.p.s.a. pełnomocnik z urzędu miałby zaledwie 7 dni na wniesienie skargi kasacyjnej, co w praktyce całkowicie podważało by sens prawa pomocy w tym zakresie. Ponadto doszło by do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, poprzez warunkowanie terminu wniesienia środka zaskarżenia statusem majątkowym strony. Rację ma zatem pełnomocnik skarżącej wskazując na obiektywne trudności, które wiązałyby się z wniesieniem kasacji w 7-dniowym terminie, wynikającym ze ścisłego stosowania art. 87 § 4 p.p.s.a. w odniesieniu do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym miejscu trzeba zatem stwierdzić, że 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a., nie ma zastosowania w realiach rozpoznawanej sprawy. Termin ten bowiem, mając na uwadze treść art. 177 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wynosi 30 dni od momentu kiedy to pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu.

Niezależnie od powyższego, mimo, że nie było podstaw do odrzucenia wniosku strony na podstawie art. 88 p.p.s.a. nie mógł on zasługiwać na uwzględnienie. Niedopełniono bowiem obowiązku wynikającego z art. 87 § 4 p.p.s.a., a mianowicie wraz z wnioskiem nie dokonano czynności wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez stwierdzenie "wraz z wnioskiem" należy rozumieć dokonanie czynności nie później niż w terminie do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, czyli konkretnie w analizowanym przypadku w terminie 30 dni od momentu ustania przyczyny uchybienia. Z oświadczenia pełnomocnika strony wynika, że informację o ustanowieniu go do występowania w sprawie otrzymał 22 maja 2010 r., a zatem mając na uwadze wcześniejsze wywody, do dnia 21 czerwca 2010 r. miał czas by wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełnić czynności wniesienia skargi kasacyjnej. Z akt sprawy wynika jednak, że skarga kasacyjna została wniesiona 22 czerwca 2010 r., a więc z naruszeniem 30-dniowego terminu przewidzianego dla tej czynności procesowej.

Z uwagi na powyższe, postanowienie Sądu pierwszej instancji stosownie do treści art. 197 § 1 w zw. z art. 188 p.p.s.a. należało uchylić jednocześnie oddalając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu.

.