Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2115/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83f ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego Towarzystwa [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez Towarzystwo [...] (dalej: "skarżący", "stowarzyszenie“) jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ odwoławczy“, "Minister“) z [...] czerwca 2017 r. znak [...], w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, którą Minister:

1. uchylił zaskarżoną decyzję [...] Konserwatora Zabytków (dalej: "organ I instancji“, "[...]KZ“) z [...] września 2014 r. nr [...] w zakresie wyznaczenia terminu usunięcia drzew wymienionych w punkcie I decyzji do dnia [...] grudnia 2014 r.;

2. ustalił termin usunięcia drzew do 28 lutego 2018 r. z wyłączeniem okresu lęgowego ptaków, przypadającego między 1 marca a 15 października;

3. uchylił zaskarżoną decyzję [...]KZ w części dotyczącej niżej wymienionych drzew i umorzył postępowanie w tej części:

|lp |gatunek |nr działki |obwód pnia (cm) |nr we wniosku |

|1 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |155 |7 |

|2 |grab pospolity Carpinus betulus |[...] obr. [...] |48 |13 |

|3 |wiąz szypulkowy Ulmus laevis - jeden z dwóch pni |[...] obr. [...] |49 |19 |

|4 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |146 |22 |

|5 |klon jesionolistny Acer negundo |[...] obr. [...] |195 |23 |

|6 |lipa drobnolistna Tilia cordata |[...] obr. [...] |118 |25 |

|7 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |80 |28 |

|8 |lipa drobnolistna Tilia cordata |[...] obr. [...] |108 |29 |

|9 |lipa drobnolistna Tilia cordata |[...] obr. [...] |126 |30 |

|10 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |139 |31 |

|11 |grab pospolity Carpinus betidus |[...] obr. [...] |34 |33 |

|12 |grab pospolity Carpinus betulus |[...] obr. [...] |35 |34 |

|13 |grab pospolity Carpinus betidus |[...] obr. [...] |38 |35 |

|14 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |90 |39 |

|15 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |114 |40 |

|16 |kasztanowiec biały Aesculus hippocastanum |[...] obr. [...] |290 |44 |

|17 |klon srebrzysty Acer saccharinum |[...] obr. [...] |110 |45 |

|18 |parczelina trójlistkowa Ptelea trifoliata |[...] obr. [...] |45 |49 |

|19 |klon jesionolistny Acer negundo |[...] obr. [...] |95 |52 |

|20 |śliwa mirabelka Prunus domestica |[...] obr. [...] |69 |55 |

|21 |klon jesionolistny Acer negundo |[...] obr. [...] |170 |61 |

|22 |wiąz polny Ulmus minor |[...] obr. [...] |51 |64 |

|23 |robinia biała Robinia pseudoacacia |[...] obr. [...] |200 |69 |

|24 |robinia biała Robinia pseudoacacia |[...] obr. [...] |105 |70 |

|25 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |215 |75 |

|26 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |124 |83 |

|27 |robinia biała Robinia pseudoacacia |[...] obr. [...] |95 |85 |

|28 |klon jawor Acer pseudoplatanus |[...] obr. [...] |140 |86 |

|29 |klon jesionolistny Acer negundo |[...] obr. [...] |70 |87 |

|30 |klon jesionolistny Acer negundo |[...] obr. [...] |80 |88 |

|31 |lilak pospolity Syringa vulgaris |[...] obr. [...] |20+30+40 |89 |

|32 |topola Simona "Fastigiata" Populus simonii "Fastigiata" |[...] obr. [...] |160 |90 |

|33 |wiąz szypułkowy Ulmus laevis |[...] obr. [...] |30+60 |9i |

|34 |klon polny Acer campestre |[...] obr. [...] |125 |94 |

|35 |klon pospolity Acer platanoides |[...] obr. [...] |165 |97 |

|36 |grab pospolity Carpinus betulus |[...] obr. [...] |76 |98 |

|37 |robinia biała Robinia pseudoacacia |[...] obr. [...] |180+195 |101 |

4. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 22 stycznia 2013 r. [...] wystąpiło o udzielenie pozwolenia na usunięcie 101 drzew z terenu Parku [...] w W., ze względu na ich zly stan zdrowotny i stwarzane zagrożenie bezpieczeństwa osób i mienia.

[...]KZ decyzją z [...] września 2014 r. nr [...]:

I. zezwolił Miastu [...] na usunięcie z terenu Parku [...] w W. 30 drzew, w tym dwóch dwupniowych, oznaczonych numerami: 1, 9, 11, 12, 13, 16,19, 20, 25, 27, 29, 30, 33, 34, 35, 36, 38, 41. 44, 51. 52, 64, 73, 76, 77, 81, 85, 90, 91, 99;

II. odstąpił od pobierania opłaty za ich usunięcie;

III. odmówił Miastu [...] pozwolenia na usunięcie z terenu Parku [...] w W. 23 drzew, w tym dwóch dwupniowego i trzypniowego, oznaczonych numerami: 7, 22, 23, 28, 31, 39, 40, 45, 49, 55, 61, 69, 70, 75, 83, 86, 87, 88, 89, 94, 97, 98, 101;

IV. umorzył postępowanie w części dotyczącej wydania pozwolenia na usunięcie czterech drzew z terenu Parku [...], oznaczonych numerami: 6, 67, 72, 84.

Decyzja [...] Konserwatora Zabytków nr [...] jest decyzją częściową, kończącą postępowanie z wniosku Miasta [...] z 22 stycznia 2013 r. Powołując się na stan faktyczny ustalony w zgromadzonym materiale dowodowym, [...]KZ opisał wszystkie wymienione w sentencji decyzji drzewa, wskazując przesłanki przemawiające za ich usunięciem lub zachowaniem. Ponadto, organ wyjaśnił, że w stosunku do czterech drzew postępowanie zostało umorzone, ponieważ zostały one uprzątnięte po ich wywróceniu się.

Odwołanie od decyzji [...]KZ nr [...], w zakresie punktu I i II sentencji decyzji, dotyczącego udzielenia pozwolenia na usunięcie 30 drzew, bez naliczania opłaty, wniosło Towarzystwo [...], dopuszczone do udziału w postępowaniu postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2013 r. W odwołaniu od decyzji stowarzyszenie zaskarżyło również postanowienie [...]KZ nr [...] z [...] maja 2014 r., którym organ I instancji podjął z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2014 r., i wniosło o uchylenie go w całości. Stowarzyszenie zarzuciło, iż decyzja nr [...] została wydana mimo braku rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który winien wydać zgodę na odstępstwa od ustawowych zakazów niszczenia objętych ochroną prawną grzybów, roślin i zwierząt oraz siedlisk tych organizmów, na wnioskowanych do usunięcia drzewach. Ponadto wskazano, że powołany przez organ specjalista dokonał oględzin jedynie pod kątem występowania w obrębie zadrzewień chronionych gatunków zwierząt (bez uwzględnienia bezkręgowców), z pominięciem grzybów, mszaków i porostów. Postawiono również zarzut naruszenia art. 79 i 81 k.p.a., bowiem dowód z oględzin drzew został przeprowadzony bez udziału stron postępowania. W odniesieniu do podjęcia zawieszonego postępowania, stowarzyszenie wskazało, iż podjęto je z naruszeniem prawa, bowiem nie ustąpiły przyczyny uzasadniające wcześniejsze zawieszenie tego postępowania. Stowarzyszenie zarzuciło ponadto, że nie zapewniono mu możliwości zapoznania się z opinią prof. W. R., wykonaną na zlecenie wnioskodawcy, która przesądziła o podjęciu zawieszonego postępowania.

Decyzją z [...] marca 2015 r., znak: [...], Minister uchylił zaskarżoną decyzję [...]KZ nr [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 79, 81, 107 § 3 k.p.a.) i materialnego (art. 83 ust. 2c ustawy o ochronie przyrody). Organ odwoławczy wskazał również na fakt dwukrotnego rozstrzygnięcia w przedmiotowym postępowaniu sprawy zezwolenia na usunięcie drzewa nr 44 - kasztanowca białego o obwodzie pnia 290 cm (tj. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. - odmowa zezwolenia i decyzją nr [...] z [...] września 2014 r. - udzielenie zezwolenia), co sprawia, że w zakresie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa nr 44 decyzja [...]KZ jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata).

Na skutek skargi wniesionej przez stowarzyszenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 973/15 uchylił decyzję Ministra z [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał na naruszenie przez organ odwoławczy art. 139 k.p.a. poprzez złamanie zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się, wobec uchylania zaskarżonej decyzji w całości, podczas gdy skarżący domagał się uchylenia decyzji tylko w części. W ocenie sądu Minister, mimo wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., pogorszył sytuację prawną odwołującego się określoną decyzją organu pierwszej instancji, bowiem uchylenie całej decyzji organu pierwszej instancji, zatem także w części odmawiającej zezwolenia na usunięcie drzew, narusza wprost interes stowarzyszenia dążącego do maksymalnej ochrony drzewostanu. Ponadto, sąd stwierdził, że Minister, podzielając zarzut skarżącego co do niewystarczających ustaleń w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie rozwinął tej tezy w kontekście uzasadniającym traktowanie jej jako przesłanki do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie sądu zarzut braku uzasadnienia decyzji pod kątem wpływu wycinki drzew na zachowanie walorów zabytkowych parku, nie jest wystarczający do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy winien w sposób jednoznaczny wskazać nie tylko wadliwości postępowania przed organem I instancji, ale i powody, dla których nie jest możliwe w danej sprawie zastosowanie art. 136 k.p.a. Uchylenie decyzji organu I instancji, pomimo istnienia możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a., narusza art. 138 § 2 k.p.a. Właściwy sens przepisu art. 138 § 2 k.p.a. można bowiem wydobyć jedynie w zestawieniu ze znaczeniem przepisu art. 136 k.p.a., skoro wady postępowania dowodowego przed organem I instancji mogą być dwojakiego rodzaju: takie, które organ odwoławczy może usunąć przez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego albo takie, które wymagają przekazania sprawy organowi I instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W ocenie sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazano, żeby wady orzeczenia organu pierwszej instancji uzasadniały jej uchylenie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

W uzasadneniu prawnym zaskarżonej decyzj z [...] czerwca 2017 r., wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister wskazał, że postępowanie w badanej sprawie zostało wszczęte na wniosek z 22 stycznia 2013 r., podczas obowiązywania ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w wersji ogłoszonej w Dzienniku Ustaw z 2009 r. Nr 151 poz.1220 (potem: Dz. U. z 2013 r. poz. 627). Mający zastosowanie w sprawie art. 83 ust. 2 tej ustawy stanowił, iż "zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków". Park [...] w W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] lipca 1990 r. pod numerem [...]. [...]KZ jest organem właściwym do wydania zezwolenia na usunięcie drzew na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Wojewodą [...] a Miastem [...] 1 czerwca 2005 r. w sprawie powierzenia Miastu [...] prowadzenia niektórych spraw z zakresu właściwości Wojewody [...], realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] ze zm.). Podczas obowiązywania art. 83 ust. 2 we wskazanym brzmieniu, została wydana decyzja nr [...] [...]KZ z [...] września 2014 r. i decyzja Ministra znak: [...] z [...] marca 2015 r. W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego i ponownego postępowania odwoławczego, doszło do dwukrotnej zmiany przepisów ustawy o ochronie przyrody: na mocy art. 29 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw oraz na mocy art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 30.12.2016 r. poz. 2249), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. W myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy o ochronie przyrody, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. W dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywały przepisy znowelizowanej z dniem 1 stycznia 2017 r. ustawy o ochronie przyrody. Organ odwoławczy wskazał, że jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego oraz stanu prawnego i ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania decyzji przez organ drugiej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w obecnym stanie prawnym podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku Miasta [...] z 22.01.2013 r. stanowi art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zgodnie z którym zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Stosownie do treści art. 83c ust. 1 powołanej ustawy (uprzednio art. 83 ust. 2c), organ właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu i przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w ich obrębie gatunków chronionych. Gatunki chronione w rozumieniu ustawy o ochronie przyrody to:

- chronione gatunki zwierząt, wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt;

- chronione gatunki roślin, wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin;

- chronione gatunki grzybów, wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.

Minister wskazał, że [...]KZ powołując się na dwie ekspertyzy opracowane w lipcu 2014 r. w Pracowni Badań Ekologicznych "[...]" M. W., obejmujące rozpoznaniem 29 drzew, stwierdził, iż w obrębie drzew, na których usunięcie udzielił zezwolenia w punkcie I decyzji, nie występują chronione gatunki zwierząt. Organ I instancji nie wypowiedział się natomiast co do występowania w obrębie tych drzew chronionych gatunków roślin i grzybów. Rozpoznania w powyższym zakresie nie zawierają również przywołane powyżej ekspertyzy, wykonane w Pracowni Badań Ekologicznych "[...]". Ponadto, z materiału dowodowego sprawy (ekspertyzy, protokoły z oględzin) oraz z uzasadnienia decyzji wynika, że w odniesieniu do drzewa nr 41 - topoli kanadyjskiej o obwodzie pnia 196 cm - organ pierwszej instancji nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie, o którym mowa w art. 83c ust. 1 (uprzednio art. 83 ust. 2c) ustawy o ochronie przyrody - tj. nie zbadał, czy w obrębie tego drzewa nie występują chronione gatunki zwierząt, roślin i grzybów. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy, przystępując do ponownego rozpatrywania sprawy po uchyleniu jego decyzji z [...] marca 2015 r., zwrócił się do Pracowni Badań Ekologicznych "[...]" M. W., z siedzibą w Ż., gmina [...], o sporządzenie ekspertyzy odnośnie do 30 drzew, wymienionych w punkcie I zaskarżonej decyzji nr [...], w zakresie występowania w ich obrębie chronionych gatunków zwierząt, roślin i grzybów. Opracowanie, datowane na październik 2016 r., zostało wykonane na podstawie oględzin drzew w terenie. Podczas ekspertyzy terenowej szczególną uwagę zwrócono na obecność porostów, dziupli i pęknięć kory. Jak wyjaśniono w opracowaniu, "ze względu na czas przeprowadzenie ekspertyzy, nie udało się ustalić, czy wytypowane drzewa są miejscem lęgowym ptaków oraz letnimi kryjówkami nietoperzy. Z tego powodu potraktowano wszystkie odpowiedniej wielkości dziuple i szczeliny jako potencjalne miejsca lęgowe dziuplaków oraz potencjalne letnie kryjówki nietoperzy. Ponadto uznano, iż większość drzew (poza całkowicie suchymi oniewielkim obwodzie pnia) może w sezonie lęgowym ptaków stanowić potencjalne miejsca budowy gniazd, dlatego ich wycinkę zalecono po sezonie lęgowym." Zespól autorski, pod kierunkiem dr. M. W., podczas wizji terenowej nie stwierdził chronionych gatunków grzybów, roślin i zwierząt zasiedlających oceniane drzewa, wymienione w punkcie I zaskarżonej decyzji nr [...] [...] Konserwatora Zabytków. Zastrzeżono jedynie, że topola biała (nr 1) posiada liczne pionowe pęknięcia, które mogą być potencjalnym miejscem lęgowym ptaków oraz kryjówkami nietoperzy. Podobnie oceniono, że glediczja bezcierniowa (nr 51), z uwagi na obecność obszernej dziupli, może być potencjalnym miejscem lęgowym ptaków oraz kryjówką nietoperzy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy ustalił również, że [...]KZ po doręczeniu mu ostatecznego orzeczenia Ministra z [...] marca 2015 r. przystąpił do ponownego procedowania sprawy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z terenu Parku [...], objętych uchyloną decyzją nr [...]. W trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji zostały przeprowadzone dwukrotnie oględziny drzew (5 czerwca 2015 r. i 30 października 2015 r.), podczas których udokumentowano ich stan. Ponadto, pismem z 24 czerwca 2016 r. wnioskodawca poinformował organ pierwszej instancji o ubytkach drzewostanu Parku [...] na skutek wichury, podczas której całkowicie zniszczone zostały dwa drzewa wchodzące w zakres postępowania - wiązy oznaczone numerami 64 i 91. Według Ministra zgromadzona dokumentacja fotograficzna potwierdza, że wiąz polny nr 64 i wiąz szypulkowy nr 91 uległy wykrotowi. Oględziny w terenie przeprowadzone przez zespól Pracowni Badań Ekologicznych "[...]" M. W. potwierdziły brak powyższych okazów drzew w terenie. Wobec tego w ocenie organu odwoławczego decyzję nr [...] w części dotyczącej wiązów nr 64 i 91 należało uchylić, a postępowanie w tej części umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że podczas oględzin mających na celu ocenę, czy w obrębie zadrzewień nie występują gatunki chronione grzybów, roślin i zwierząt, stwierdzono brak w terenie drzewa gatunku grab pospolity nr 34 i brak drzewa gatunku topola Simona nr 90. Okoliczności usunięcia tych drzew nie są znane organowi drugiej instancji, niemiej jednak ich brak w terenie czyni postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia na ich usunięcie bezprzedmiotowym. Z uwagi na powyższe, Minister uchylił decyzję [...]KZ nr [...] w tej części i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew, które zostały usunięte lub wywróciły się przed wydaniem orzeczenia w postępowaniu odwoławczym. Minister wskazał dalej, że sprawa udzielenia zezwolenia na usunięcie kasztanowca pospolitego o obwodzie pnia 290 cm, oznaczonego we wniosku Miasta [...] z [...].01.2013 r. numerem 44, została rozstrzygnięta ostateczną decyzją [...]KZ nr [...] z [...] grudnia 2013 r., zatem zaskarżona decyzja nr [...] jest drugim orzeczeniem w tej samej sprawie. Organ odwoławczy orzekł więc o uchyleniu zaskarżonej decyzji w tej części i umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcia kasztanowca białego nr [...]. Minister wskazał dalej, że pismem z 8 lipca 2016 r. wnioskodawca zrezygnował z ubiegania się o zezwolenie na usunięcie części drzew objętych uchyloną decyzją nr [...], w związku z czym [...]KZ decyzją nr [...] z [...] lipca 2016 r. umorzył postępowanie w stosunku do 26 drzew objętych decyzją nr [...], oznaczonych numerami: 7, 22, 23, 25, 28, 29, 30, 31, 39, 40, 45, 49, 55, 61, 69, 70, 75, 83, 86, 87, 88, 89, 94, 97, 98, 101. Organ odwoławczy stwierdził wobec tego, że postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie wymienionch drzew jest bezprzedmiotowe i decyzję [...]KZ nr [...] w części dotyczącej tych drzew należy uchylić a postępowanie prowadzone w sprawę udzielenia zezwolenia na usunięcie ww. drzew należy umorzyć. Organ wyjaśnił dalej, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania w odniesieniu do drzew oznaczonych we wniosku numerami: 13, 19 (1 pień o obwodzie 49 cm), 33, 35, 52 i 85, tj. 3 grabów pospolitych o obwodach pni 48, 34 i 38 cm, 1 pnia wiązu szypułkowego o obwodzie 49 cm, klonu jesionolistnego o obwodzie pnia 95 cm i robinii akacjowej o obwodzie pnia 95 cm, wynika z obowiązku uwzględnienia zmiany stanu prawnego w dacie orzekania przez organ odwoławczy. Stosownie do przepisu art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, zmienionego z dniem 1 stycznia 2017 r., przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 100 cm - w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego; b) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew. Wymienione powyżej drzewa nie osiągnęły rozmiarów obwodów pni wskazujących na konieczność uzyskania zezwolenia na ich usunięcie. W odniesieniu do pozostałej części decyzji [...]KZ nr [...] organ odwoławczy stwierdził, iż jest ona zasadna merytorycznie w zakresie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew wymienionych w punkcie I decyzji i w zakresie umorzenia postępowania w odniesieniu do drzew wymienionych w punkcie IV decyzji. Zgoda organu administracji na usunięcie drzew podyktowana jest złym stanem zachowania tych okazów: częściowo są to drzewa już obumarłe lub w stanie nie rokującym na przeżycie oraz drzewa zagrażające bezpieczeństwu użytkowników parku. Niezależnie od ich walorów kompozycyjnych i wartości zabytkowej parku, ich usunięcie jest konieczne z powodu złej kondycji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stanowisko to jest udokumentowane materiałem dowodowym w postaci ekspertyz dendrologicznych m. in. autorstwa dr. hab. inż. J. B., prof. dr. hab. inż. M. S., Pracowni Badań Ekologicznych "[...]" M. W. pod kierunkiem dr. M. W. oraz w postaci protokołów oględzin drzew. Organ odwoławczy wskazał, że za usunięcie drzew nie naliczono opłaty stosownie do art. 86 ust. 1 pkt 4 i 10 ustawy o ochronie przyrody. Organ wskazał, że rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt wprowadzono szereg zakazów w stosunku do dziko występujących zwierząt, należących do gatunków objętych ochroną ścisłą lub częściową, dotyczących m.in. niszczenia siedlisk lub ostoi, będących ich obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania oraz niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd, mrowisk, nor, legowisk, żeremi, tam, tarlisk, zimowisk lub innych schronień. Od powyższych zakazów w § 9 ww. rozporządzenia wprowadzono odstępstwa, w myśl których, zakaz usuwania gniazd, o którym mowa w § 6 ust. i pkt 8 oraz w § 8 ust. i pkt 6, nie dotyczy usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne. Z tego powodu termin usunięcia drzew ustalono do 28 lutego 2018 r., z wyłączeniem okresu lęgowego ptaków. W sezonie lęgowym drzewa te (poza całkowicie suchymi) mogą być potencjalnym miejscem budowy gniazd. Ponadto, w okresie letnim drzewa, w których stwierdzono dziuple i szczeliny, mogą być letnimi kryjówkami nietoperzy. Organ podkreślił, że wykonana przez zespół pod kierunkiem dr. M. W., w październiku 2016 r., ekspertyza nie wykazała występowania jakichkolwiek gatunków chronionych w obrębie przeznaczonych do usunięcia zadrzewień. Odnosząc się do zaskarżenia postanowienia [...]KZ nr [...], którym organ pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie części wymienionych we wniosku drzew, z uwagi na konieczność zweryfikowania ustaleń w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych i ich siedlisk przez biegłego w tej dziedzinie, Minister podtrzymał swoje stanowisko, wyrażone w uchylonej decyzji z [...] marca 2015 r. Orgnan odwoławczy zwrócił uwagę, że sąd nie zakwestionował tego stanowiska w wyroku z 17 lutego 2016 r. W ocenie MInistra postępowanie zostało podjęte w sposób prawidłowy, ponieważ to do obowiązków organu prowadzącego postępowanie należy dokonanie ustaleń dotyczących występowania gatunków chronionych w obrębie drzew. Dopiero potwierdzenie przez organ występowania takich gatunków i konieczność uzyskania zgody innego organu - RDOŚ - na zniszczenie określonego gatunku chronionego lub siedliska i miejsca żerowania, jest przesłanką do zawieszenia postępowania. Dopiero okoliczność, iż postępowanie jest w toku, daje możliwość zidentyfikowania, przy udziale biegłych lub samodzielnie, konkretnych gatunków chronionych. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia art. 79 i 81 k.p.a., wskazując że zgodnie ze stanowiskiem sądu istotą dowodu z opinii biegłego jest "samodzielne, bez udziału stron i organu, przygotowanie i opracowanie opinii. Dopiero po sporządzeniu opinii przez biegłego strona może wnosić stosowne uwagi do opinii, wnioskować o wyjaśnienie określonych kwestii, poszerzenie badań, uściślenie i wyjaśnienie wniosków. Nie można uznać, iż organy prowadzące postępowanie administracyjne są zobowiązane powiadomić strony tego postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia przez biegłych oględzin związanych z materią jego opinii". W niniejszej sprawie strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, w tym z przygotowanymi ekspertyzami. Na skutek tego zawiadomienia stowarzyszenie wniosło o dokładniejsze wyjaśnienie kwestii występowania gatunków chronionych. W trakcie postępowania odwoławczego na zlecenie organu drugiej instancji została sporządzona ekspertyza, z którą strony miały możliwość się zapoznać. Stowarzyszenie, po otrzymaniu zawiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, pismem z 30 listopada 2016 r. wniosło aby Minister zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji [...]KZ nr [...] z [...] września 2014 r., do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy dopuszczenia do udziału w niniejszym postępowaniu Ogrodu [...] Stowarzyszenia [...], z siedzibą w W.. Organ odwoławczy wyjaśnił, że [...]KZ postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] odmówił dopuszczenia Ogrodu [...] Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwrolenia na usunięcie drzew z terenu Parku [...] w W.. Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ogrodu [...] Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 września 2015 r., sygn. akt. VII SA/Wa 230/15, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ odwołaczy wskazał na treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, że w orzecznicwtie sądowym podkreśla się, iż jednym z elementów warunkujących wydanie przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania na podstawie tego przepisu jest wystąpienie zagadnienia wstępnego, tj. wystąpienia przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. W ocenie Ministra wniesienie do sądu administracyjnego skargi na postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] listopada 2014 r. znak: [...] jest postanowieniem ostatecznym, wyczerpany został tok instancji. Generalną zasadą jest wykonalność ostatecznego postanowienia (postanowień) zapadłych przed organami drugiej instancji. Wykonanie nie zostało wstrzymane przez sąd administracyjny. Kontrola tego aktu przed sądem administracyjnym nie wpływa na możliwość procedowania przez organy administracji w niniejszej sprawie i nie stanowi przeszkody w rozpatrzeniu odwołania od decyzji. W ocenie Ministra w sprawie brak jest zagadnienia wstępnego, od którego zależałoby rozpatrzenie sprawy udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew z terenu Parku [...] w W. z wniosku [...] z 22.01.2013 r. gdyż w wskazanych przez skarżącego przyczynach zawieszenia postępowania nie sposób dopatrzeć się związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że stanowisko sądu odnośnie do naruszenia zasady reformationis in peius przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zawarte w wyroku z 17 lutego 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 973/15, nie znajduje uzasadnienia w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1569/12 orzekł, iż: "dyspozycja art. 139 k.p.a. jednoznacznie tylko stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Jednak wr przedmiotowej sprawie skarżąca organizacja społeczna nie jest stroną danego postępowania tylko działa na prawach strony, gdyż została do niej dopuszczona na mocy art. 31 § 2 k.p.a. w związku z art. 31 § 3 k.p.a. Oznacza to, że postępowanie administracyjne nie toczy się w takiej sprawie w interesie prawnym organizacji społecznej, stąd jej odwołanie nie powinno stanowić przeszkody dla swobodnego określenia sytuacji prawnej strony". Minister wskazał, że tym samym NSA podzielił jego stanowisko, iż zasada reformationis in peius nie obowiązuje w stosunku do organizacji społecznej działającej na prawach strony, która złożyła odwołanie - zgodnie z art. 139 k.p.a. organ nie może orzec na niekorzyść strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a nie organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 k.p.a.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z [...] czerwca 2017 r. stowarzyszenie zarzuciło, że zaskarżona decyzja ma wady skutkujące jej nieważnością:

1) w zakresie pkt. 1 i 2 sentencji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 par. 1 pkt. 2 k.p.a.), gdyż organ odwoławczy rażąco naruszył:

- art. 139 k.p.a. (w związku z art. 170 p.p.s.a. i prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 17 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 973/15), ponieważ Minister reformując (przedłużając) termin ważności udzielonego przez organ I instancji zezwolenia na usunięcie drzew – działał na szkodę stowarzyszenia - które złożyło odwołanie od decyzji [...]KZ;

- art. 138 par. 1 pkt. 3 k.p.a. (poprzez jego nie zastosowanie), a także art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. (poprzez jego zastosowanie), w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - gdyż nie można było reformować w omawianym zakresie rozstrzygnięcia [...]KZ - skoro wyszło ono bezpowrotnie z obrotu prawnego z dniem 31 grudnia 2014 r. - w tej sytuacji postępowanie odwoławcze podlegało umorzeniu - na podstawie art. 138 par. 1 pkt. 3 k.p.a.;

2) odnośnie pkt. 3 sentencji decyzji - z wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., gdyż punkt ten dotyczy sprawy rozstrzygniętej ostatecznie wydaniem przez [...]KZ (organ I instancji) [...] lipca 2016 r. prawomocnej decyzji Nr [...] o umorzeniu w części prowadzonego postępowania - na wniosek Zarządu Oczyszczania Miasta - strony, na żądanie której postępowanie to zostało wszczęte we wrześniu 2014r.

Ponadto skarżący zarzucił, że zakończone przez Ministra [...] czerwca 2017r. postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7 k.p.a. - bez prawidłowego wyjaśnienia stanu prawnego sprawy, obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji - ponieważ organ odwoławczy:

- dokonał reformacji rozstrzygnięcia wydanego przez [...]KZ (organ I instancji) na podstawie nieaktualnych przepisów 4 rozdziału ustawy z dnia 16 kwietnia 2014r. o ochronie przyrody, które weszły w życie 1 stycznia 2017 r. wprowadzone ustawą z dnia 16 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. 2016r., poz. 2249) i obowiązywały tylko do 15 czerwca 2017 r.;

- nie uwzględnił w postępowaniu zmian przepisów dotyczących usuwania drzew i krzewów, omawianego rozdziału 4 ustawy o ochronie przyrody, obowiązujących od 16 czerwca 2017 r., wprowadzonych w ustawie z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. 2017r., poz. 1074) - dotyczących także spraw wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy zmieniającej.

Skarżący zarzucił także, że postępowanie odwoławcze zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 101 § 1 k.p.a. gdyż w odpowiedzi na wniosek stowarzyszenia z 30 listopada 2016 r. Minister powinien wydać postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., gdyż w sprawie miało miejsce zagadnienie wstępne, pozostawione rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny i dotyczące udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym jednej z organizacji społecznych - Stowarzyszenia [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 1369), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według powyższych kryteriów sąd uznał, że narusza ona przepisy postępowania oraz prawo materialne w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Niniejsza sprawa rozpoznawana jest po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy w wyniku uchylenia przez WSA w Warszawie wyrokiem z 17 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 973/15 decyzji Ministra z [...] marca 2015 r. W tej sytuacji zastosowanie znajduje treść art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna, o jakiej mowa w art. 153 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez sąd istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ocena prawna może również dotyczyć braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie obowiązani są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania mu się w pełnym zakresie. Wątpliwość prawna objęta oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu w danej sprawie nie może być przedmiotem ponownego wyjaśnienia w tej samej sprawie. Wobec powyższego sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest oceną prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku z 17 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 973/15, w szczególności co do uznania, że uchylenie przez organ odwołwaczy decyzji organu pierwszej instancji także w niezaskarżonej części, odmawiającej zezwolenia na usunięcie drzew, stanowi naruszenie art. 139 k.p.a., gdyż narusza wprost interes skarżącego stowarzyszenia, dążącego do maksymalnej ochrony drzewostanu i nie jest też niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wskazał WSA w wyroku z 17 lutego 2016 r., skarżące towarzystwo było zainteresowane w pełni "uostatecznieniem się" orzeczenia w części zakazu usunięcia drzew oraz umorzenia postępowania w części, w której stało się ono bezprzedmiotowe, a ponadto, ten zakres rozstrzygnięcia nie pozostawał w żadnym związku z częścią orzeczenia, która objęta została odwołaniem (odnoszącą zezwolenia na usunięcia określonych drzew i ustalenia braku opłaty z tego tytułu). W zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2017 r. Minister nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku z 17 lutego 2016 r. w zakresie zakazu orzekania na niekorzyść skarżącego stowarzyszenia, albowiem jego orzeczenie zawiera również rozstrzygnięcia w zakresie drzew, wymienionych w niezaskarżonym odwołaniem punkcie III. decyzji [...]KZ z [...] września 2014 r. nr [...] co do których organ pierwszej instancji odmówił wydania pozwolenia na usunięcie. Niezastosowanie się organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu stanowi uchybienie art. 153 p.p.s.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto Minister przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosował normę materialnoprawną, która nie obowiązywała już w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, gdyż orzekał w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w nieaktualnym brzmieniu, obowiązującym do 16 czerwca 2017 r. Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2017 r., poz. 1074) wprowadziła istotne zmiany w zakresie udzielania zezwoleń na usunięcie drzew, w tym również został zmieniony art. 83f ust.1 pkt 3, który organ odwoławczy wskazał jako podstawę prawną umorzenia postępowania co do części drzew. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji powołał się na treść art. 83f ust.1 pkt 3 obowiązującą do 16 czerwca 2017 r., zgodnie z którą przepisu art. 83 ust. 1 ustawy (przewidującego wymóg uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu) nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 130 cm nie przekracza: a) 100 cm w przypadku topoli, wierzb, kasztanowca zwyczajnego, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, robinii akacjowej raz platanu klonolistnego, b) 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew. W myśl art. 3 ustawy zmieniającej z 11 maja 2017 r. zmiany weszły w życie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli 17 czerwca 2017 r. Ustawa zmieniająca, oprócz dalszego odroczenia wejścia w życie zmienionego art. 83f ust. 14 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, nie zawiera innych przepisów przejściowych, wobec czego pozostałe zmienione przepisy ustawy o ochronie przyrody należy stosować od 17 czerwca 2017 r. do rozstrzygania wszystkich spraw o udzielenie pozwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, niezakończonych przed tą datą decyzą ostateczną. Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązjącym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, art. 83 ust. 1 ustawy nie stosuje się do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza: a) 80 cm w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego, klonu srebrzystego, b) 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej raz platanu klonolistnego, b) 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew. Zastosowanie przez organ odwoławczy do ustalonego stanu faktycznego nieprawidłowych przepisów materialnoprawnych miało więc wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpatrując sprawę Minister uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku.

Ponadto organ odwoławczy powinien mieć na uwadze, że wyrokiem z 5 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2989/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku WSA w Warszawie z 8 września 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 230/15, przesądzając tym samym prawomocnie, że organy niezasadnie odmówiły dopuszczenia organizacji społecznej – Ogród [...] Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. – do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek [...] z 22 stycznia 2013 r. w przedmiocie udzielenia pozwolenia na usunięcie 101 drzew z terenu Parku [...] w W.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien umożliwić tej organizacji udział w postępowaniu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt. I sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: się uiszczony wpis od skargi – 200 zł.