Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 689/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1958 nr 11 poz 37
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.
article: w zwiazku z art. 156 § 1 pkt 2; i art. 145 § 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant sekretarz sądowy Monika Myślak - Kordjak po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Gospodarki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 518/09 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz L. W. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpoznaniu wniosku L. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z [...] grudnia 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu przytoczył ustalenia stanu faktycznego. Decyzją z [...] grudnia 2008 r. po rozpoznaniu wniosku J. S. i innych z [...] grudnia 1990 r. nie stwierdził nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r., znak [...], w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa – Młyn wodno-elektryczny M. J. i T. J. w A., powiat R. W uzasadnieniu organ wskazywał, że nie można przypisać ocenianemu orzeczeniu Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r. wady rażącego naruszenia prawa na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani żadnej innej wady wskazanej w § 1 tego artykułu, tylko z tej przyczyny, że późniejszą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2007 r. stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. W ocenie organu orzekającego, stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., które stanowiło podstawę do wydania orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r. nie stanowi przesłanki stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, lecz może być rozważane w ramach dyspozycji art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. – wznowienie postępowania, zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył liczne stanowiska orzecznictwa sądowoadministarcyjnego. W konkluzji swojego rozstrzygnięcia Minister Gospodarki stwierdził, że Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości, orzekając o przejściu na własność państwa przedmiotowego młyna, na mocy wskazanego orzeczenia, nie dopuścił się jakiegokolwiek naruszenia prawa ani tym bardziej jego kwalifikowanej formy – rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia prawa, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organ nie stwierdził aby oceniane rozstrzygnięcie naruszało pozostałe przesłanki wymienione w art. 156 k.p.a.

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. L. W. działająca przez pełnomocnika złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym oraz w związku z art. 1 pkt 3 dekretu z dnia [...] grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.

W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r.

Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołała liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Twierdziła, że wycofanie z obiegu prawnego zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, zobowiązuje organ administracji publicznej do stwierdzenia nieważności orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 24 lipca 1963 r. o stwierdzeniu przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Młyn wodno-elektryczny – M. J. i T. J. w A., powiat R.

Po dokonaniu ponownej szczegółowej analizy materiału dowodowego, zgromadzonego w sprawie, w kontekście podnoszonych zarzutów organ ponownie rozpoznający sprawę nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, uznając zarzuty skarżącej za bezzasadne i pozbawione podstaw prawnych.

Organ rozpoznając sprawę ustalił, że współwłaścicielami przedsiębiorstwa pn. Młyn wodno-elektryczny – M. J. i T. J. w A. byli : F. T. w 12091/40960 części, jej mąż J. T. w [...] części, jak również S. D. w [...] części oraz jej mąż J. D. w pozostałej [...] części.

Na podstawie zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. ustanowiono przymusowy zarząd państwowy nad tym przedsiębiorstwem, pod którym pozostawał do 8 marca 1958 r. Tego dnia na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U Nr 11, poz. 37), z mocy prawa to przedsiębiorstwo młyńskie przeszło na własność państwa, co zostało potwierdzone deklaratoryjnym orzeczeniem Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r.

Zgodnie z art. 2 ww. ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie dekretu z [...] grudnia 1918 r., przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie.

Przejście zatem przedsiębiorstwa na własność Państwa następowało z mocy prawa i dotyczyło przedsiębiorstw pozostających pod przymusowym zarządem. Z też względu właściwy minister był zobowiązany wydać orzeczenie stwierdzające przejście z mocy prawa na własność Państwa danego przedsiębiorstwa, będącego pod przymusowym zarządem państwa.

Organ wskazywał, że z akt sprawy nie wynika, aby właściciele przedmiotowego przedsiębiorstwa wystąpili o jego zwrot w terminie wskazanym w art. 7 ust. 1 ustawy z 25 lutego 1958 r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości prawidłowo zatem ustalił, że przedsiębiorstwo pozostawało pod przymusowym zarządem państwowym. Powyższa okoliczność stanowiła wyłączną przesłankę orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność Państwa.

Zarządzenie Ministra Skupu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem młyńskim było dla Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości wiążące, wobec czego miał on ustawowy obowiązek stwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa.

Zdaniem organu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2007 r. stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r., ze skutkiem ex tunc. Zarządzenie to zostało wycofane z obrotu prawnego, tak jak gdyby nigdy nie zostało wydane, jednakże nastąpiło to z datą [...] września 2007 r.

Dla dokonania właściwej pod względem prawnym orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r. ważne jest, iż w dacie jego wydania istniał stan prawny zgodny z przesłankami ustawy, na podstawie której decyzja ta została wydana.

Organ podnosił, że treść podania wnioskodawcy wskazuje, że zawiera on wniosek o stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. oraz orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r. w trybie art. 156 k.p.a. Organ zauważał, że w postępowaniu nieważnościowym, dotyczącym ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Organ podnosił, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że uznanie zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu za wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkuje tym, że orzeczenie o przejściu danego przedsiębiorstwa na własność państwa jest również taką samą wadą. Organ w tym zakresie powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyr. z 11 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1935/99 – "o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem lub uchylono obowiązek".

Organ wskazał, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz doktrynie przyjmuje się zatem, iż rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wada będąca przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji powinna tkwić w samej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 24 lipca 1963 r. wydane zostało bez podstawy prawnej organ podniósł, że przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. stanowił, że przejście mienia na własność państwa następowało z mocy prawa, niemniej jednak dla potwierdzenia tego faktu wymagane było wydanie stosownej decyzji, przy czym należy zaznaczyć, iż orzeczenie określonego ministra miało tylko charakter deklaratoryjny. Zatem w sferze materialnoprawnej danego podmiotu, który jest adresatem decyzji deklaratoryjnej, nie statuuje ona nowego stanu prawnego, lecz ustala jedynie granice tego stanu, precyzując w sposób szczegółowy treści stosunku prawnego wynikającego bezpośrednio z mocy ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 518/09 po rozpoznaniu sprawy ze skargi L. W. na decyzję Ministra Gospodarki z [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Minister Gospodarki z [...] grudnia 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że organ niezasadnie przyjął, że stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem nie skutkuje nieważnością orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia [...] lipca 1963 r. o przejęciu na własność Państwa tego przedsiębiorstwa. Stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego nad przedmiotowym przedsiębiorstwem ma skutek wsteczny (ex tunc). Skutek wsteczny decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2007 r. o stwierdzeniu nieważności zarządzenia Ministra Skupu z dnia [...] czerwca 1955 r. polega na tym, że orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] lipca 1963 r. było z dniem jego wydania obarczone wadą nieważności, a więc w ogóle nie powinno wejść do obrotu prawnego. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, utrwalił się pogląd, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie był właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakikolwiek sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej wadą nieważności. Istnienie w obrocie prawnym w dniu [...] czerwca 1955 r. zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu było warunkiem koniecznym do wydania orzeczenia o przejściu na własność Państwa przedsiębiorstwa. Stosownie do art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym przedsiębiorstwa, pozostające w dniu 8 marca 1958 r. pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z 16 grudnia 1918 r. przechodziły z mocy prawa na własność państwa. Skoro w dniu 8 marca 1958 r. przedmiotowe przedsiębiorstwo nie pozostawało pod przymusowym zarządem, ponieważ zarządzenie z dnia 18 czerwca 1955 r. nie weszło do obrotu prawnego, to orzeczenie o przejęciu zostało wydane z rażącym ruszeniem prawa art. 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. Rażące naruszenie tego przepisu polegało na tym, że treść wydanego na jego podstawie orzeczenia z 24 marca 1963 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym – w związku z brakiem w obiegu prawnym w dniu 8 marca 1958 r. zarządzenia o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego. Rozporządzanie cudzą nieruchomością przez organ administracji publicznej, który musi wykazać się podstawą prawną zawartą w przepisach prawa powszechnie obowiązującego do działania w formach prawnych administracji o charakterze władczym było i jest rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r., OPK 4/98, ONSA 1999, nr 1, poz. 13).

Sąd wskazał, że przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wymienia jako przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego przypadek, w którym zachodzi potrzeba rozpatrzenia wpływu zmiany czy też uchylenia decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego na bezpośrednio zależną od nich decyzję administracyjną, chodzi tu o rozstrzygnięcie jakieś sprawy lub pojedynczej kwestii zawartej w decyzji administracyjnej lub orzeczeniu sądowym wydanych w odrębnej i samodzielnej sprawie. Zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść.

Co prawda bez wydania zarządzenia Ministra Skupu z [...] czerwca 1955 r., nr [...] o ustanowieniu przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem "Młyn wodno-elektryczny" w A. nie można było wydać orzeczenia o przejściu tego przedsiębiorstwa na własność państwa, ale żaden przepis nie nakładał na organ wydania takiego orzeczenia. Nie zachodził tutaj przypadek decyzji administracyjnej zależnej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Organ aby ujawnić własność państwa w księgach wieczystych wydawał orzeczenie o przejściu własności, po ustaleniu, że nie nastąpił zwrot w trybie określonym w ustawie. Orzeczenia o przejściu własności w trybie art. 9 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienie pozostającego pod zarządem państwowym były nową sprawą administracyjną i przykładem decyzji gdzie pomiędzy decyzją o przymusowym zarządzie państwowym, a orzeczeniem o ujawnieniu przejścia własności nie było związku koniecznego.

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] grudnia 2008 r. nr [....].

Minister Gospodarki wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – naruszeniu przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym poprzez błędne przyjęcie, sprowadzające się do uznania, że Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydając orzeczenie w dniu 24 lipca 1963 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa – Młyn wodno-elektryczny M. J. i T. J. w A., na podstawie zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. ustanowiono przymusowy zarząd wiedział, iż decyzją Ministra Rolnictwa z dnia [...] września 2007 r. (po 55 latach) stwierdzona zostanie nieważność zarządzenia Ministra Skupu z dnia 18 czerwca 1955 r. a tym samym organ Minister Gospodarki winien stwierdzić, nieważność orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa, podczas gdy samo stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z dnia [...] czerwca 1955 r. ustanawiającego przymusowy zarząd nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności orzeczenia w dniu [...] lipca 1963 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa – Młyn wodno-elektryczny M. J. i T. J. w A. Nie można zatem przyjąć kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji z tego powodu, że opierała się ona na innej ostatecznej decyzji, która została później uchylona. Jest to sytuacja którą można i należy rozwiązać we właściwym dla niej trybie wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.;

b) naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 9 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowy poprzez błędne przyjęcie, że "Orzeczenie o przejęciu własności w trybie art. 9 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym były nową sprawą administracyjna i przykładem decyzji gdzie pomiędzy decyzją o przymusowym zarządzie państwowym, a orzeczeniem o ujawnieniu przejścia własności nie było związku koniecznego".

Na tych podstawach wnosił:

1) o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2) zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Leokadia Wyrzykowska w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiła o odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak spełnienia wymogów właściwych dla skargi kasacyjnej ewentualnie o jej oddalenie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 i art. 9 ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U. Nr 11, poz. 37 ze zm.) nie jest zasadny. Według art. 2 powołanej ustawy o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym "Przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu, o którym mowa w art. 1 (...), przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w niniejszej ustawie". Przesłanką materialnoprawną przejścia z mocy prawa na własność Państwa, ustanowioną w art. 2, było pozostawanie w dniu wejścia w życie tej ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. z 1918 r. Nr 21, poz. 67). Brak przesłanki materialnoprawnej powoduje skutek prawny nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli przepis prawa materialnego tego rodzaju przesłankę ustanawia. Brak przesłanki materialnoprawnej ma miejsce w przypadku gdy organ administracji publicznej wadliwie ustalił jej wystąpienie, jak i w przypadku gdy została ona ustalona na podstawie działania organu administracji publicznej z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa obwarowanego sankcją nieważności. Wadliwość decyzji administracyjnej, w zależności od ciężaru naruszenia prawa obwarowana jest zróżnicowanymi sankcjami: sankcją wzruszalności decyzji oraz sankcją nieważności decyzji. To zróżnicowanie sankcji wobec wadliwej decyzji uzasadnione jest tym, że w demokratycznym państwie prawnym jest niedopuszczalne zachowanie skutków prawnych działania organu administracji publicznej podjętego z ciężkim, kwalifikowanym naruszeniem przepisów prawa. Zastosowanie sankcji nieważności oznacza pozbawienie mocy wywołania skutku prawnego decyzji od chwili jej wejścia do obrotu prawnego. Zastosowanie sankcji wzruszalności zostało ograniczone do naruszeń prawa, które nie należą do naruszeń kardynalnych. Z tego względu przy jej zastosowaniu zostaje przerwany skutek prawny decyzji na przyszłość. Skutki prawne wywołane są pozostawione w mocy. Z tego względu naruszenie prawa o ciężarze ciężkiego, kardynalnego naruszenia prawa obwarowanego sankcją nieważności nie może być podciągnięte pod skutki prawne sankcji wzruszalności. Ma to podstawowe znaczenie prawne dla wykładni art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Art. 145 § 1 pkt 8 stanowi expressis verbis o uchyleniu, a zatem o zastosowaniu sankcji wzruszalności skutków prawnych na przyszłość, co otwiera możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania. Art. 145 § 2 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, którego brzmienie nadano nowelizacją z 1980 r. nie został zmieniony. Ma to takie konsekwencje prawne, że stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli jej skutkiem prawnym jest skutek materialnoprawny – nieistnienia stosunku materialnoprawnego z powodu braku podstaw lub rażącego naruszenia przepisów prawa, nie może być podciągnięte pod przesłankę wznowienia postępowania. Jeżeli stosunek materialnoprawny nie mógł być nawiązany o takiej treści jak przyjęto to w decyzji, to nie otwiera się możliwość prawna ponownego rozpoznawania i rozstrzygania sprawy w trybie wznowienia postępowania. Nieważność stosunku materialnoprawnego z powodu braku podstaw prawnych do jego nawiązania lub nawiązania z rażącym naruszeniem prawa wyłącza dopuszczalność ponownego merytorycznego rozpoznawania i rozstrzygania sprawy w postępowaniu administracyjnym. Zamyka to dopuszczalność rozszerzającej wykładni przesłanki wznowienia postępowania wyliczonej w art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W zaskarżonym wyroku Sąd w pełni prawidłowo ocenił zastosowanie sankcji nieważności decyzji w płaszczyźnie skutku prawnego. Brak skutku materialnoprawnego ustanowienia zarządu państwowego powodował, że nie została spełniona przesłanka materialnoprawna przejścia przedsiębiorstwa na własność Państwa. Takie znaczenie prawne braku skutku materialnoprawnego ma decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2007 r. nr [...] stwierdzająca nieważność zarządzenia Ministra Skupu nr [...] z [...] czerwca 1955 r. dla orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] lipca 1963 r. znak [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa Przedsiębiorstwa – Młyn wodno-elektryczny M. J. i T. J. w A., powiat Radom.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.