Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 106/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 288
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Dominika Znaniecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lipca 2010r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji za lata 2006- 2007 i I półrocze 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w C. [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bd 106/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Marszałek Województwa[...], działając na podstawie art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954, z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 260, poz. 2176), pkt 2 Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2007 (Monitor Polski Nr 71, poz. 714), pkt 2 Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 20 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2008 (Monitor Polski Nr 68, poz. 714), ustalił Przedsiębiorstwu Usługowo Produkcyjnemu "[...]" Sp. z o.o. w [...] opłatę za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na dzień 2 września 2009 r. za I półrocze 2006 r., za II półrocze 2006 r., za I półrocze 2007 r., za II półrocze 2007 r., za I półrocze 2008 r., wraz z należnymi odsetkami, w łącznej wysokości 166.755,00 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż pismem z dnia [...]r., znak: [...], Inspekcja Ochrony Środowiska [...] Inspektorat Ochrony Środowiska w [...], poinformowała, że w dniu 19 kwietnia 2007 r. przeprowadziła kontrolę interwencyjną w Przedsiębiorstwie Usługowo - Produkcyjnym "[...]" Sp. z o.o. w [...] przy ul. [...]. W trakcie kontroli stwierdzono, iż ww. podmiot od 2004 r. nie przekazuje odpadów do utylizacji lub unieszkodliwiania. Podmiot nie posiada dokumentu potwierdzającego złożenie informacji właściwemu organowi o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi. W trakcie kontroli uzyskano informację, że produkcję uszlachetniania skór zakończono dnia 1 marca 2007 r., a także stwierdzono, iż na terenie firmy znajdują się odpady poprodukcyjne w postaci ścinków i stróżyn skór o kodzie 04 01 08 w ilości 100 Mg oraz osadów z zakładowej oczyszczalni ścieków o kodzie 04 01 06 w ilości 2 Mg. Odpady skór magazynowane są na dwóch wybetonowanych, nie zadaszonych placach, a osady w workach foliowych pod wiatą. Ponadto, Inspekcja Ochrony środowiska [...] Inspektorat Ochrony Środowiska w[...], poinformowała organ, iż ww. podmiot, nie posiada uzgodnień określających sposób i miejsce magazynowania ww. odpadów. W związku z powyższym organ, zgodnie z pismem z dnia [...] r., znak:[...], wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec podmiotu - Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w [...], w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska za okres od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że strona przedstawiła wykazy zawierające zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat za okres I półrocza 2006 r., II półrocza 2006 r. oraz I półrocza 2007 r. Z uwagi jednak na nie przedłożenie przez stronę do dnia 8 czerwca 2009 r. przedmiotowej dokumentacji za okres II półrocza 2007 r. oraz I półrocza 2008 r., oraz zamieszczenie w wykazach zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacji nasuwających zastrzeżenia (brak informacji dotyczących opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów) za okres od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2007 r. organ przystąpił do dokonania własnych ustaleń w zakresie:

1. wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, w okresie od II półrocza 2007r. do I półrocza 2008r. przez Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w [...] (organ uwzględnił przedstawione w dniu 12 grudnia 2008r. informacje i dane dotyczące wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, w okresie od I półrocza 2006r. do I półrocza 2007r.),

2. magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, w okresie od I półrocza 2006r. do I półrocza 2008r. przez Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w [...].

Ustaleń dokonano w następujący sposób:

1. Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy cieplnej ≤ 5 MW opalanych olejem - olej lekki (zawartość siarki nie większa niż 0,5%):

• obliczono zużycie paliwa dla II półrocza 2007r. - w tym celu przyjęto przedstawioną przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. ilość zużytego paliwa dla tego rodzaju kotłów w II półroczu 2006r.,

• obliczono zużycie paliwa dla I półrocza 2008r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. ilości zużytego paliwa dla tego rodzaju kotłów w I półroczu 2006r. i I półroczu 2007r.,

Wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy cieplnej ≤ 5 MW opalanych olejem - olej lekki (zawartość siarki nie większa niż 0,5%) w okresie od II półrocza 2007r. do I półrocza 2008r. na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r.

2. Silniki w samochodach osobowych zarejestrowanych po raz pierwszy po dniu 30 czerwca 1995r., olej napędowy:

• obliczono zużycie paliwa dla II półrocza 2007r. - w tym celu przyjęto przedstawioną przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r. ilość zużytego paliwa dla tego rodzaju środków transportu w II półroczu 2006r.,

• obliczono zużycie paliwa dla I półrocza 2008r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r. ilości zużytego paliwa dla tego rodzaju środków transportu w I półroczu 2006r. i I półroczu 2007r.,

∙ obliczono zużycie paliwa dla I półrocza 2008 r. – w tym celu uśredniono przedstawione przez stronę 12 grudnia 2008 r. ilość zużytego paliwa dla tego rodzaju środków transportowych w I półroczu 2006 r. i I półroczu 2007 r.

3. Silniki w samochodach innych niż osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 Mg zarejestrowanych po raz pierwszy po dniu 30 czerwca 1995r., gaz płynny propan-butan (wózki widłowe):

• obliczono zużycie paliwa dla II półrocza 2007r. - w tym celu przyjęto przedstawioną przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r. ilość zużytego paliwa dla tego rodzaju środków transportu w II półroczu 2006r.,

Własnych ustaleń dotyczących korzystania ze środowiska przez Przedsiębiorstwo Usługowo - Produkcyjne "[...]" Sp. z o.o. w [...], w zakresie opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów za okres od I półrocza 2006r. do I półrocza 2008r., dokonano w następujący sposób:

Magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów:

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla I półrocza 2006r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2006r. oraz uwzględniono ilość odpadów składowanych od 2005r.,

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla II półrocza 2006r. - w tym celu uśredniono przedstawione przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2006 r. oraz uwzględniono ilość odpadów składowanych od 2005r.,

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla I półrocza 2007r. - w tym celu przyjęto przedstawione przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2007r. oraz uwzględniono ilość odpadów składowanych od 2005r.,

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla II półrocza 2007r. - w tym celu przyjęto przedstawione przez Stronę w dniu 12 grudnia 2008r. dane o rodzajach i ilości wytworzonych odpadów w 2007r. oraz uwzględniono ilość odpadów składowanych od 2005r.,

• obliczono masę odpadów składowanych selektywnie dla I półrocza 2008r. - w tym celu

uwzględniono ilość odpadów składowanych od 2005 r.

Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...] r. odwołanie wniósł pełnomocnik firmy "[...]" Sp. z o.o. w[...], wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wniesionego odwołania zarzucono, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r., art. 288 ust. 1 - Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., a także narusza przepisy prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 78 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, przedkładając na potwierdzenie faktu zaprzestania działalności przez PUH "[...]" Sp. z o.o. kserokopie dokumentów świadczących o: sprzedaży w dniu 17 marca 2007 r. podstawowego parku maszynowego, zmniejszającego się gwałtownie zatrudnienia w okresie marzec - maj 2007 r., złożenia w dniu 20 marca 2007 r. do Urzędu Dozoru Technicznego w [...] wniosku o wyrejestrowanie wszystkich urządzeń dozorowanych w związku ze zmianą profilu działalności firmy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, iż z uwagi na nie przedłożenie przez stronę dokumentacji za okres od II półrocza 2007r. do I półrocza 2008r. oraz zamieszczenie w wykazach zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, informacji nasuwających zastrzeżenia, tj. brak w w/wym. wykazach informacji dotyczących opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów za okres od I półrocza 2006r. do I półrocza 2007r., z pomocą Inspektora Ochrony Środowiska, [...] Inspektoratu Ochrony Środowiska w[...], przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, dokonując własnych ustaleń w zakresie:

I. wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, w okresie od II półrocza 2007r. do I półrocza 2008r. przez odwołującego, przy czym organ uwzględnił przedstawione przez stronę w dniu 12 grudnia 2008r. informacje i dane dotyczące wprowadzania pyłów lub gazów do powietrza w okresie od I półrocza 2006r. do I półrocza 2007r.,

II. magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, w okresie od I półrocza 2006r. do I półrocza 2008r.

Wskazano, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo i wnikliwie, a podstawą ustalenia wysokości opłat za magazynowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym były:

1. Protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] r. na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. przez pracowników Inspektora [...] Inspektoratu Ochrony Środowiska w[...],

2. Pismo z dnia [...] r. znak [...] skierowane do Wójta Gminy [...], z prośbą o informację na temat wydanych decyzji na usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania oraz wskazanie sposobu wykonania tych decyzji na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...],

3. Decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., znak [...],

4. Pismo z dnia [...] r. znak [...] przesłane przez Inspekcję Ochrony Środowiska w [...].

Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i dopiero na tej podstawie dokonał własnych ustaleń dotyczących korzystania ze środowiska przez PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...], wydając merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie, co jest zgodne z przepisami art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Odnosząc się do zarzutów i argumentów zawartych w uzasadnieniu wniesionego odwołania, organ stwierdził, że są one bezzasadne i z tego powodu nie mogły zostać uwzględnione, bowiem zgodnie z przepisem art. 284 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska to na podmiocie korzystającym ze środowiska ciążył obowiązek ustalenia we własnym zakresie wysokości należnej opłaty i wniesienia jej na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego i dopiero wobec nie wypełnienia przez stronę skarżącą swoich ustawowych obowiązków, postępowanie w sprawie naliczenia opłaty zostało wszczęte. Organ zwrócił też uwagę, że podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, odwołujący nie przedstawił kart przekazania odpadów, ani aktualnej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, zauważając również, że kontrola prowadzona w dniu [...] r. przez WIOŚ w [...] na terenie siedziby odwołującego, była przeprowadzona w związku z doniesieniami dotyczącymi zakopywania odpadów poprodukcyjnych, zaś w protokole z oględzin z dnia 5 czerwca 2007 r. przedstawiciel odwołującego – M. F. poinformował, iż jest w stanie usunąć odpady poprodukcyjne do dnia 31 sierpnia 2007r. Zgodnie zaś z informacją zawartą w piśmie odwołującego z dnia 11 grudnia 2008 r. powstałe odpady poprodukcyjne nadal były magazynowane w boksie i na podłożu betonowym, dopiero pismem z dnia [...] r. odwołujący poinformował, że w dniu 4 sierpnia zakończył pakowanie odpadów do worków. Odnośnie zaś faktu zakończenia działalności przez firmę "[...]" sp. z o.o. w [...] oraz zarzutu postawionego w odwołaniu przez pełnomocnika odwołującego, a dotyczącego faktu, iż organ I instancji posiadając wiedzę na temat zaprzestania przez odwołującego działalności gospodarczej, naliczył mu opłaty za korzystanie ze środowiska za II półrocze 2007r. i I półrocze 2008r., organ zauważył, iż dowód zaprzestania działalności gospodarczej przez określony podmiot stanowi wypis tego podmiotu z Krajowego Rejestru Sądowego, którego to dokumentu odwołujący, jak wskazują akta sprawy, nie przedstawił. Odwołujący poinformował bowiem jedynie organ I instancji o zaprzestaniu działalności produkcyjnej w zakresie uszlachetniania skór, ponadto w odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony poinformował, iż odwołujący zaprzestał działalności gospodarczej, informując jednocześnie, że zmienia on profil działalności firmy, co stanowi oczywistą sprzeczność.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

a. art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez nieprawidłowe i niezgodne z utrwalonym w doktrynie poglądem, uznanie ścinków skór i strużyn skór będących surowcem wyjściowym do dalszej produkcji podkładów skórzanych za odpad,

b. art. 288 ust. 1 ustawy prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez bezzasadne uznanie, że magazynowany surowiec w postaci ścinków skór i strużyn skór stanowi odpad i wymierzenie opłaty, w drodze decyzji bez przeprowadzenia własnych ustaleń co do rzeczywistej wagi magazynowanego surowca i oparcie się wyłącznie na szacunkowym wskazaniu WIOŚ co do ilości magazynowanego surowca, który w świetle art. 63 ustawy o odpadach, może być bezkosztowo magazynowany przez 3 lata, pomimo złożenia w toczącym się postępowaniu wniosku dowodowego przez skarżącego o precyzyjne ustalenie wagi magazynowanego surowca w związku z dowolnym ("na oko") ustaleniem ciężaru magazynowanego surowca i na tej podstawie wymierzenia ściśle wyliczonej opłaty z pominięciem zasady, iż o wysokości opłaty decyduje waga surowca,

c. art. 288 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. poprzez bezzasadne naliczenie opłaty za korzystanie ze środowiska za II półrocze 2007 r. i I półrocze 2008 r. za wprowadzenie do środowiska gazów i pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy 5 MW oraz za zużycie paliw w silnikach spalinowych posiłkując się danymi porównawczymi o poziomie zużycia paliw z II półrocza 2006 r. pomimo posiadania wiedzy przez organ, że strona w marcu 2007r. zaprzestała produkcji garbowania skór likwidując jednocześnie podstawowy park maszynowy, niezbędny do garbowania skór oraz wyzbyła się pojazdów silnikowych zatrzymując na stanie jeden samochód osobowy.

Zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a w szczególności zaniechania przeprowadzenia na żądanie skarżącego dowodu z przeważenia surowca w celu dokładnego ustalenia jego rzeczywistej wagi, a nie posiłkowania się danymi szacunkowymi WIOŚ co miało istotny wpływ na końcowe wyliczenia opłaty, a nadto pominięcie faktu całkowitego zaprzestania produkcji garbowania skór przez skarżącego w marcu 2007r., co skutkowało naliczaniem opłat za korzystanie ze środowiska za II półrocze 2007r. i I półrocze 2008r. za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z kotłów o nominalnej mocy 5 MW oraz za zużycie paliw w silnikach spalinowych poprzez nieuprawnione przyjęcie danych o zużyciu paliw z II półrocza 2006r., tj. co przeczy zasadzie wyczerpującego zebrania i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego jak i zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa a także braku ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do stanowiska skarżącego uznającego magazynowanie ścinków skór oraz strużyn za surowiec nie stanowiący odpadu w znaczeniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach co nie podlega jak zaznaczono wyżej przez okres 3 lat żadnej opłacie a naliczenie jej winno nastąpić dopiero po zaprzestaniu działalności produkcyjnej przez skarżącego w przypadku jednoznacznego uznania surowca za odpad.

Zdaniem strony skarżącej nieprawidłowo Kolegium skupiło swoją uwagę głównie na polemice czy PHP [...] zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, czy też zaprzestała produkcji garbowania skór, co było faktem jaki można wprost wywnioskować po analizie materiału. To właśnie ten moment w ocenie strony skarżącej, niesie za sobą doniosłe skutki finansowe dla skarżącego, ponieważ nie można wprowadzać do atmosfery gazów z kotłowni i pojazdów, które nie są eksploatowane. Podniesiono, że Kolegium w ślad za organem I instancji powtórzyło również nieprawdziwe stwierdzenie o tym, że strona skarżąca usiłowała zakopać odpady bez uprzedniego sprawdzenia tego faktu. Ponadto strona skarżąca podniosła, iż w związku z zaprzestaniem produkcji nie tylko zaczęto sprzedawać park maszynowy, na co przedłożono dowody, ale i postanowiono sprzedać zakopane w ziemi zbiorniki na paliwo. Fakt wykopywania był zauważalny, gdyż doprowadził do kontroli WIOŚ. Zdaniem strony skarżącej, bez bliższego sprawdzenia tej okoliczności uznano, że wykopany dół będzie służył do umieszczenia w nim ścinków skór, a WIOŚ w toku kontroli nie zażądał od skarżącej oświadczenia w tej sprawie, a w protokole WIOŚ brak jakiejkolwiek informacji, na temat znalezienia w dole ścinków skór lub innych odpadów. Natomiast naruszenie art. 7 kpa zdaniem skarżącej polegało na nie zebraniu w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego, pomimo złożenia przez odwołującego wniosku o przeprowadzenie istotnego dowodu w postaci rzetelnego przeważenia surowca w celu ustalenia rzeczywistej jego wagi, a nie opieranie się na szacunkowym wskazaniu wagi przez WIOŚ. Dokonane ustalenia stanu faktycznego, w ocenie skarżącej, oparte zostały tylko i wyłącznie na protokole WIOS oraz na danych pochodzących z 2006 r. co do ilości zużytego paliwa, przy czym pominięto najistotniejszy dowód w postaci przeważenia surowca oraz pominięto dalsze przesłanki o kapitalnym znaczeniu tj. ustalenia czy mamy do czynienia z odpadem czy też ze surowcem magazynowanym do dalszego przerobu technologicznego, osadzenia tych ustaleń z faktem zaprzestania przez skarżącego jakiejkolwiek produkcji garbowania skór w marcu 2007r., oceny trwałości decyzji administracyjnych wydanych przez gminę i zgodnego z nimi postępowania przez skarżącą co do faktu magazynowania. Skarżąca nie zgadza się z argumentacją Kolegium zawartą w zaskarżonej decyzji, że jeżeli w toku kontroli nie kwestionowano ustaleń WIOŚ co do np. wagi surowca, to dla Kolegium ma to walor ostateczności. Zdaniem strony skarżącej ma ona prawo na każdym etapie postępowania administracyjnego zgłaszać istotne dla sprawy wnioski dowodowe, a tym samym kwestionować dowolnie poczynione przez organ ustalenia. Wynika to wprost z treści art. 10 kpa - fundamentalnej zasady uczestnictwa stron w postępowaniu na każdym etapie postępowania. Jeżeli więc organ i Kolegium uznało, że ustalenie wagi odpadu - surowca nieprecyzyjnym określeniem "około" 100 ton jest wystarczające do wymierzenia dokładnie wyliczonej wysokości opłaty, to opłata ta winna być również określona "około" 150 - 170 tyś. złotych, gdyż nikt de facto nie przeprowadził w tym zakresie rzeczowego dowodu, a tylko z precyzyjnego określenia wagi można precyzyjnie określić wysokość opłaty.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. znak[...], na mocy której ustalono dla PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] opłatę za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów na dzień 2 września 2009 r. za l półrocze 2006 r., za II półrocze 2006 r., za I półrocze 2007, za II półrocze 2007, za I półrocze 2008, w łącznej wysokości 166.755,00 zł wraz z należnymi odsetkami.

Podkreślić należy, że materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 288 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w myśl którego, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie przedłożył wykazu zawierającego informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat czy zamieścił dane nasuwające zastrzeżenia - marszałek województwa wymierza opłatę, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Przepis ten określa zatem szczególne zasady, które mogą być wykorzystane w postępowaniu o wymierzenie opłaty dla podmiotu korzystającego ze środowiska tj., że organ administracji (marszałek województwa) może wykorzystywać ustalenia własne lub wyniki kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Nie ma przeszkód, by opierał się na jednych i drugich, gdyż spójnik "lub:" nie oznacza alternatywy rozłącznej i pozawala na stosowanie wymienionych wariantów w różnych konfiguracjach.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że decyzja Marszałka Województwa podjęta została w związku z kontrolą interwencyjną w Przedsiębiorstwie Usługowo - Produkcyjnym "[...]" Sp. z o. o. w [...] przeprowadzoną przez [...] Inspektora Ochrony Środowiska w[...], która ujawniła, iż ww. podmiot od 2004 r. korzysta ze środowiska i nie przekazuje odpadów do utylizacji lub unieszkodliwiania oraz nie posiada dokumentu potwierdzającego złożenie informacji właściwemu organowi o wytwarzanych odpadach oraz sposobach gospodarowania nimi.

Słusznie zatem Marszałek Województwa [...] mając na uwadze fakt nie ustalenia i nie wniesienia stosownie do przepisu art. 284 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska opłaty za składowanie odpadów, pismem z dnia [...] r. znak [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska za okres od l półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r. i wezwał stronę do złożenia na piśmie niezbędnych informacji, tj. informacji o ilości i rodzajach gazów lub płynów wprowadzonych do powietrza w okresie od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r. informacji o ilości i rodzaju składowanych odpadów w okresie od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r., informacji o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej w okresie od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r. oraz informacji o ilości i składzie ścieków wprowadzonych do wód lub ziemi w w/wym. okresie czasu.

Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 4 Prawo ochrony środowiska - opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za składowanie odpadów, natomiast do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość opłaty i wnosi ją na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego (art. 284 ust. 1), a opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce (art. 285 ust. 1). Podmiot korzystający ze środowiska wnosi opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 285 ust. 2), a od 1 lipca 2005 r. - po upływie każdego półrocza. Z kolei przepis art. 276 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Bezpośrednio wiąże się z tym kolejna regulacja wynikająca z art. 293 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą, za składowanie odpadów bez uzyskania decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska odpadów podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone w wysokości 0,05 % jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie odpadów na składowisku za każdą dobę składowania.

Z akt sprawy wynika, że pomimo wezwania nie zostały przedłożone przez stronę zobowiązaną dokumenty zawierające informacje o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości należnych opłat za okres od II półrocza 2007 r. do I półrocza 2008 r., a zamieszczone w wykazach zwierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje nasuwały zastrzeżenia, tj. brak informacji dotyczących opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania opadów za okres od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2007 r. Obligowało to orzekający organ do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, dokonując własnych ustaleń w zakresie:

1. wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, w okresie od II półrocza 2007 r. do I półrocza 2008 r. przez odwołującego, przy czym organ uwzględnił przedstawione przez stronę w dniu 12 grudnia 2008 r. informacje i dane dotyczące wprowadzania pyłów lub gazów do powietrza w okresie od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2007 r.,

2. magazynowania odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów, w okresie od I półrocza 2006 r. do I półrocza 2008 r.

Podstawą ustalenia przez organ, wysokości opłat za magazynowanie odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym były: protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej w dniu [...] r. na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w [...] przez pracowników [...] Inspektoratu Ochrony Środowiska w [...], odpowiedź na pismo z dnia [...] r. znak [...] skierowane do Wójta Gminy[...], z prośbą o informację na temat wydawanych decyzji na usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do składowania lub magazynowania oraz wskazanie sposobu wykonania tych decyzji na terenie PUP "[...]" Sp. z o.o. w[...], decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...] r., znak [...] oraz pismo z dnia z dnia [...] r. znak [...] przesłane przez Inspekcję Ochrony Środowiska w[...].

Uchybieniem organów obu instancji jest jednak to, że nie zawarły w swoich decyzjach szczegółowych wyliczeń (rachunku), z których jasno wynikałby sposób obliczenia spornej opłaty. Organy poprzestając na przywołaniu jedynie treści przepisów, dopuściły się tym samym naruszenia art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. Organ II instancji ponieważ w ogóle nie poczynił oceny poprawności dokonanych przez organ I instancji obliczeń, naruszył także przepis art. 138 i art. 15 k.p.a. Nie można bowiem uznać za taką ocenę ogólnikowego stwierdzenia organu odwoławczego, z którego wynika że cyt. "Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo i wnikliwie." Powyższe uzasadnia konieczność przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, które stanowiłoby wiarygodną i bezsporną podstawę naliczenia opłat za magazynowanie odpadów bez wymaganej decyzji określającej sposób i miejsce magazynowania odpadów.

Organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Istotą postępowania odwoławczego jest bowiem, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie od początku. Kontrola instancyjna obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej przez organ l instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 138 k.p.a. organ II instancji rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie jej okoliczności i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji.

W postępowaniu odwoławczym oprócz tego, że jego granice wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia organu l instancji, to dodatkowo granice te określa zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wynika obowiązek dla organu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym zastosowania art. 136 k.p.a., a więc uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Z zasady praworządności wypływa obowiązek czuwania nad zgodnością z prawem decyzji organu l instancji. Istota zatem postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu l instancji, a nie tylko jej skontrolowaniu, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Można przyjąć, że organ zaakceptował sposób ustalenia opłaty przyjęty przez organ I instancji, lecz w decyzji Marszałka ogólnikowo wskazano sposób obliczenia odpadów bez podania szczegółowych danych matematycznych pozwalających na czytelne ustalenie podanych ilości sumarycznych. Decyzja w niniejszej sprawie jest samodzielnym aktem, zatem sięganie do innych dokumentów stanowiących podstawę wydania innych decyzji, w których zawarto dane niezbędne dla ustaleń w niniejszej decyzji narusza obowiązujące reguły postępowania. Dotyczy to braku konkretnego wskazania ilości odpadów przyjętych dla ustalenia opłaty za I i II półrocze 2006 r., konkretnych ilości uśrednionych, wielkości uwzględnionych ilości od 2005 r. oraz konkretnych wielkości dla ustalenia masy odpadów w 2007 r., wskazania wielkości stanowiących iloczyn wartości dla ustalenia opłat zawartych w załączniku decyzji. Wartość opłaty stanowi iloczyn 4 czynników OP= W x S x M x T a w załączniku do decyzji zawarto ich 5. W wyniku zobowiązania Sądu organ wyjaśnił, że jeden z nich jest iloczynem 2 pozostałych. Nie rozważono też wagi odpadu ze względu na jego charakter. Należy jednak zwrócić uwagę, że przepisy rozporządzenia o ustaleniu wysokości opłat różnicują je w odniesieniu do odpadów mokrych. W tym względzie organ nie wypowiedział się, choć strona zarzuciła niewłaściwe ustalenie wagi.

Przepis § 3 art. 107 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zadaniem, zatem uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Obowiązkiem zaś każdego organu administracji rozpatrującego sprawę jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej, co wypływa również z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 9 k.p.a.(zasada udzielania informacji), art. 7 k.p.a (zasada wyjaśnienia stanu faktycznego), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania, czyli dokładnego wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy). Na podstawie art. 77 § 1 k.p.a organ administracji publicznej jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Na organie odwoławczym spoczywa obowiązek usunięcia naruszeń prawa popełnionych przez organ l instancji.

Przedstawione uchybienia przeprowadzonego postępowania administracyjnego skutkowały tym, że Sąd mógł jedynie domyślać się w oparciu o przedłożone akta sprawy, jak organy ustaliły stan faktyczny. Decyzja powinna być jednak czytelna a nie rozkodowywana na podstawie danych stanowiących podstawę wydania decyzji ustalającej opłaty za wcześniejsze okresy. Tym samym Sąd pozbawiony został możliwości zbadania poprawności naliczenia opłaty podwyższonej na podstawie danych wynikających z akt stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy będą musiały określić zatem szczegółowy sposób obliczania opłaty i wskazać w oparciu o jakie dowody, czy też podstawę prawną, przyjęły określone wartości składowe całego procesu obliczeniowego. Te niejasności będą musiały znaleźć wyjaśnienie przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że rozważania (także obliczenia) dotyczące sposobu naliczania opłaty podwyższonej winny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji a nie w jej załączniku, jak to bez upoważnienia prawnego uczyniono w niniejszej sprawie. Sąd podziela bowiem pogląd, że przedmiot decyzji administracyjnej wynika z jej osnowy i uzasadnienia, a nie załączników, których nie można interpretować dowolnie w oderwaniu od treści decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 24 17/00, LEX nr 75521).

Wprawdzie obowiązek umieszczenia w decyzji elementów dodatkowych rozstrzygnięcia sprawy może wynikać z przepisów odrębnych, do których odsyła art. 138 § 2 k.p.a., a wśród nich można wymienić załącznik do decyzji jako jej integralną część, jednakże takiej regulacji nie przewiduje powołana ustawa - Prawo ochrony środowiska. Charakter decyzji sprowadzającej się do wymierzenia opłaty podwyższonej nakazuje, co słusznie stwierdził już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (wyrok z dnia 3 lipca 2008r, sygn. akt II SA/Wr 676/08, niepub.), precyzyjne przedstawienie przeprowadzonego wyliczenia tej opłaty w sposób łatwy do zrozumienia i skontrolowania, przede wszystkim przez stronę, ale także przez organ II instancji i sąd administracyjny.

Skoro decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz z naruszeniem przepisów prawa procesowego (k.p.a.) w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to podlegają one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Bezprzedmiotowy jest zarzut skarżącej co do opłaty za wprowadzenie gazów i pyłów do powietrza oraz zużycie paliwa, gdyż opłaty za ocenianie okresy nie przekraczały minimum uzasadniającego zwolnienie z opłat, zatem nie obciążono nimi skarżącego. W tych okolicznościach wystąpił brak substratu zaskarżenia.

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 tej ustawy. O zwrocie kosztów sądowych orzeczono w oparciu o przepis art. 200 powołanej ustawy.