Wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III RN 155/98
Sąd Najwyższy
Data orzeczenia: 1999-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Organizacje społeczne
Powołane przepisy: article: art. 3[1] ust. 6, art. 3[2] ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 października 1996 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego.
article: art. 127 par. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Niewykonanie przez Radę Ministrów obowiązku wynikającego z kompetencji do wydania rozporządzenia zapewniającego prawidłowe wykonanie ustawy /art. 146 ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 92 Konstytucji RP/ narusza konstytucyjne zasady funkcjonowania państwa prawnego /art. 2 i art. 7 Konstytucji RP/, a tym samym może stanowić delikt konstytucyjny.

TEZY

1. Niewykonanie przez Radę Ministrów obowiązku wynikającego z kompetencji do wydania rozporządzenia zapewniającego prawidłowe wykonanie ustawy /art. 146 ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 92 Konstytucji RP/ narusza konstytucyjne zasady funkcjonowania państwa prawnego /art. 2 i art. 7 Konstytucji RP/, a tym samym może stanowić delikt konstytucyjny.


SENTENCJA

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody K. na decyzję Społecznej Komisji Rewindykacyjnej w Warszawie (...) w przedmiocie zwrotu majątku utraconego przez NSZZ "Solidarność" Kopalni Węgla Kamiennego "Piast" w B. w wyniku wprowadzenia stanu wojennego na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1998 r. I SA 1429/97

uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie w sprawie ze skargi przed NSA w Warszawie.


UZASADNIENIE

Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 4 kwietnia 1997 r. (...) wydanym na podstawie art. 1, art. 2, art. 3[1], art. 3[2], i art. 3[3] ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /t.j. Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 - powoływanej nadal jako: ustawa rewindykacyjna/ zobowiązała Wojewodę Katowickiego do zapłaty na rzecz NSZZ "Solidarność" Komisji Zakładowej przy Kopalni Węgla Kamiennego "Piast" w B. kwoty 317.194, 64 zł, w tym 10.000,- zł w gotówce, a pozostałej należności na zasadach i w trybie określonym w art. 32 ustawy rewindykacyjnej, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania orzeczenia. Społeczna Komisja Rewindykacyjna umorzyła natomiast postępowanie w pozostałej części, które prowadzone było wobec Związku Zawodowego Górników przy Kopalni "Piast", ponieważ nie jest on następcą prawnym nie istniejącego już NSZZ Pracowników tej Kopalni, który przejął majątek wnioskodawcy oraz w związku z cofnięciem wniosku o zwrot gotówki.

Wojewoda K. powołując się na art. 127 par. 3 Kpa zwrócił się do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie orzeczenia w tej części, w której dotyczy ono Wojewody K. W uzasadnieniu swego wniosku Wojewoda K. podniósł, że organem właściwym do reprezentowania Skarbu Państwa w przedmiotowej sprawie jest Minister Skarbu Państwa, a nie wojewoda, co wynika z zarówno z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej /Dz.U. nr 106 poz. 497/, jak i z art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych /Dz.U. nr 51 poz. 598/ w brzmieniu nadanym przez art. 37 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie niektórych ustaw normujących funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej /Dz.U. nr 106 poz. 496/ oraz art. 1 ust. 3 i ust. 4, a także art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 sierpnia 1996 r. o urzędzie Ministra Skarbu Państwa /Dz.U. nr 106 poz. 493/. Równocześnie Wojewoda K. zarzucił, że ponieważ art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej stanowi, iż Rada Ministrów w drodze rozporządzenia wydanego w porozumieniu z Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych i Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym "Solidarność" określi zasady i tryb regulowania między innymi takich zobowiązań, jak te, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia w powyższym orzeczeniu, a do chwili kiedy Społeczna Komisja Rewindykacyjna wydawała orzeczenie w rozpoznawanej sprawie rozporządzenie takie nie zostało wydane, to oznacza to, że wydając to orzeczenia Komisja naruszyła prawo, bowiem wydała je pomimo braku wymaganych podstaw prawnych w postaci przepisów wykonawczych konkretyzujących postanowienia przedmiotowej ustawy.

Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 11 lipca 1997 r. (...) oddaliła powyższy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podnosząc, że stosownie do wyraźnych postanowień art. 4 i art. 5 ustawy rewindykacyjnej w imieniu Skarbu Państwa występują wojewodowie właściwi ze względu na siedzibę organizacji uprawnionej do uzyskania zwrotu majątku lub środków finansowych. Natomiast okoliczność, że brak jest rozporządzenia wykonawczego, o którym mowa w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, ani nie pozbawia Komisji kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć w sprawach należących do jej zakresu właściwości, ani też nie uzasadnia zmiany wydanego orzeczenia, a jedynie będzie miała znaczenie dla wykonania tego orzeczenia. W tej sytuacji Wojewoda Katowicki w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r. (...) w zakresie w jakim obciążało ono Wojewodę Katowickiego obowiązkiem zwrotu na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" przy Kopalni Węgla Kamiennego "Piast" w B. kwoty 307.194,64 zł, powtarzając w uzasadnieniu skargi zarzuty, które podniósł uprzednio zwracając się do Komisji o uchylenie orzeczenia. W opinii Wojewody K., nie ma on bowiem prawa do dysponowania składnikami majątkowymi, o których mowa jest w art. 3[2] ustawy rewindykacyjnej, a zatem zaskarżone orzeczenie Komisji jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa. Społeczna Komisja Rewindykacyjna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 1998 r. /I SA 1429/97/ stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego je orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r. w części zobowiązującej Wojewodę K. do zapłaty kwoty 307.194.64 zł na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" przy Kopalni Węgla Kamiennego "Piast" w B. W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono w szczególności, że jakkolwiek stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. /III ZP 34/97/ warunkiem dopuszczalności skargi na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej jest uprzednie zwrócenie się do tej Komisji z wezwaniem do usunięcie naruszenia prawa /art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływana nadal jako: ustawa o NSA/, a nie zwrócenie się z wnioskiem do Komisji o ponowne rozpatrzenie sprawy /art. 127 par. 3 Kpa/, to jednak biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie wniosek Wojewody Katowickiego do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej o uchylenie orzeczenia z dnia 4 kwietnia 1997 r. wniesiony został w trybie art. 127 par. 3 Kpa, co pozostawało w bezpośrednim związku i było zgodne z ówczesną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego typu sprawach, która znalazła wyraz w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 1996 r. /OPS 4/96 - ONSA 1997 Nr 2 poz. 44/, a przy tym wniesiony został przed datą podjęcia wspomnianej uchwały przez Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że ocena zgodności z prawem wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie powinna opierać się na art. 34 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 127 par. 3 Kpa, a nie na art. 34 ust. 3 ustawy o NSA. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracji stwierdził, że skoro wniosek złożony został przez skarżącego w trybie art. 127 par. 3 Kpa, to niedopuszczalne było jego oddalenie /art. 138 par. 1 Kpa/. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu, wedle którego Wojewoda K. nie miałby być właściwym do reprezentowania Skarbu Państwa w postępowaniu prowadzonym w niniejszej sprawie. Przeciwnie, w opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego w art. 1 ust. 3 i w art. 2 pkt 5 ustawy o urzędzie Ministra Skarbu Państwa wyłączona została właściwość tego Ministra do reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa i ochrony interesów Skarbu Państwa, jak również wykonywania uprawnień w zakresie praw do akcji i udziałów oraz w stosunku do mienia pozostałego po likwidacji określonych jednostek, jeżeli z mocy odrębnych przepisów uprawnienia te należą do innych organów administracji rządowej, a tak właśnie stanowi art. 3[1] ust. 6 ustawy rewindykacyjnej. Natomiast oceniając przedmiotowe rozstrzygnięcia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 i pkt 5 Kpa/. Bowiem z przepisów ustawy rewindykacyjnej wynika wprawdzie, że Skarb Państwa reprezentowany przez właściwych wojewodów ma obowiązek zaspakajać roszczenia organizacji związkowych w zakresie określonym w art. 3[1] ust. 4 ustawy rewindykacyjnej, przy uwzględnieniu reguł kompensacji w formach określonych w art. 3[2] ust. 1 ustawy rewindykacyjnej, jednakże przy równoczesnym założeniu, że szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, określone zostaną w drodze rozporządzenia Rady Ministrów /art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej/. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakres wynikającego z art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej upoważnienia do wydania rozporządzenia przez Radę Ministrów wskazuje na to, że do czasu wydania tego rozporządzenia Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5, bowiem do tego czasu nie jest znany nie tylko tryb, ale także szczegółowe zasady regulowania tych zobowiązań. Naczelny Sąd Administracyjny stanął zatem na stanowisku, że skoro art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej odnosi się wprost do zobowiązań wymienionych w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, to wynika stąd, że Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać także w odniesieniu do wartości zobowiązań Skarbu Państwa nie przekraczających wartości określonych w art. 3 ust. 2 ustawy rewindykacyjnej, ponieważ nie są znane ani szczegółowe zasady, ani tryb regulowania takich zobowiązań. Dlatego w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 26 marca 1997 r. Tym bardziej, że orzeczenie to, w części dotyczącej nałożonego na Wojewodę K. obowiązku, nie mogłoby zostać wykonane do czasu wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów, o którym mowa w art. 32 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej /art. 156 par. 1 pkt 5 Kpa/.

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego pismem z dnia 25 września 1998 r. (...) wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 1998 r. /I SA 1429/97/ zarzucając mu rażące naruszenie prawa, a w szczególności: naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej w wyniku ustalenia, że Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa z tytułu różnić bądź nadpłat, o których mowa w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 tej ustawy, jeżeli przekroczą one wielkość określoną w ustawie, dopóki Rada Ministrów nie wyda na podstawie art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej rozporządzenia w sprawie szczegółowego trybu i zasad regulowania zobowiązań Skarbu Państwa w tym zakresie; naruszenie art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej, w wyniku jego błędnej interpretacji, która doprowadziła do wniosku, że zobowiązania Skarbu Państwa przekraczające określone kwoty w całości mają być regulowane wyłącznie w formach przewidzianych w art. 3[2] ust. 1 ustawy rewindykacyjnej; naruszenie art. 51 ustawy o NSA w części stwierdzającej nieważność również punktu 2, rozstrzygnięcia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r., a to wobec tego, że w danym wypadku nie wystąpiły okoliczności uzasadniające rozpoznanie sprawy poza granicami skargi; naruszenie przepisów regulujących właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, które nie przewidują możliwości wzruszania stanowiska organów publicznych w wypadku odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa /art. 34 ust. 3 ustawy o NSA/; naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy o NSA wobec braku wskazania okoliczności, które mogłyby rzeczywiście uzasadniać wydanie takiego rozstrzygnięcia, jak zawarte w sentencji zaskarżonego wyroku. W konsekwencji powyższych zarzutów, rewizja nadzwyczajna zarzuca także zaskarżonemu wyrokowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej wobec tego, że w wyroku tym sformułowany został faktycznie "zakaz" realizowania przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną ustawowych kompetencji tego organu w przedmiotowej sprawie oraz w innych podobnych sprawach, a także z uwagi na to, że w wyniku tego wyroku ulegnie powiększeniu kwota zobowiązania Skarbu Państwa /z tytułu odsetek naliczanych od dnia wydania orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej do dnia zapłaty/ wobec pozbawienia mocy prawnej tytułu prawnego zwolnienia się Skarbu Państwa od tej części jego zobowiązania, która podlegała i podlega zaspokojeniu przez zapłatę w gotówce /w danym wypadku kwoty 10.000 zł/. W tej sytuacji w rewizji nadzwyczajnej sformułowany został alternatywnie wniosek albo o uchylenie zaskarżonego nią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, albo o uchylenie tego wyroku i oddalenie skargi Wojewody K. na rozstrzygnięcia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu przytoczonych powyżej zarzutów rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że skoro w chwili orzekania w niniejszej sprawie składowi orzekającemu Naczelnego Sądu Administracyjnego znana była uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. /III ZP 34/97 - OSNAPU 1998 nr 4 poz. 105/, to Naczelny Sąd Administracyjny powinien oceniać zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 23 kwietnia 1997 r. wyłącznie w nawiązaniu do art. 34 ust. 3 ustawy o NSA, traktując wniosek Wojewody K. skierowany do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W konsekwencji, przedmiotem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wszczętego na skutek skargi Wojewody Katowickiego powinna być wyłącznie ocena legalności wydanego w niniejszej sprawie orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r., a nie orzeczenie wydane przez tę Komisję w dniu 11 lipca 1997 r. Rewizja nadzwyczajna wywodzi również, że błędne jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jakoby Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie mogła orzekać o zobowiązaniach Skarbu Państwa przekraczających /w zależności od tego czy podmiotem uprawnionym jest zakładowa organizacja związkowa, czy organizacja związkowa szczebla ponadzakładowego/ odpowiednio 10.000,- zł i 100.000,- zł dopóki nie zostanie wydane rozporządzenie Rady Ministrów na podstawie art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Błąd ten, w opinii rewizji nadzwyczajnej, wynika stąd, że Naczelny Sąd Administracyjny zdaje się utożsamiać kompetencję Społecznej Komisji Rewindykacyjnej do orzekania o ewentualnych zobowiązaniach Skarbu Państwa z tytułu różnic i nadpłat, o których mowa w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej /art. 5 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej/ oraz kompetencje właściwych miejscowo wojewodów do realizacji tego typu zobowiązań w imieniu Skarbu Państwa /art. 3[1] ust. 6 ustawy rewindykacyjnej/. Z kolei art. 3[2] ust. 1 i ust. 2 ustawy rewindykacyjnej mówią o formach, w jakich może dojść do realizacji zobowiązań Skarbu Państwa z tytułu wspomnianych wyżej różnić lub nadpłat, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli kwota zobowiązania miałaby przekraczać odpowiednio 10.000,- zł w stosunku do zakładowej organizacji związkowej lub 100.000,- zł w stosunku do organizacji związkowej szczebla ponadzakładowego, względnie w stosunku do organizacji społecznej, to odpowiednie nadwyżki ponad te kwoty mogą być spłacane jedynie w formach określonych w art. 32 ust. 1 ustawy rewindykacyjnej. Przy czym, w opinii rewizji nadzwyczajnej, dla prawidłowej interpretacji powyższych przepisów prawnych istotne znaczenie ma w szczególności sformułowanie końcowego fragmentu art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej. Analiza przedstawionej regulacji prawnej prowadzi w rezultacie do wniosku, że: po pierwsze - zobowiązania Skarbu Państwa, które nie przekraczają stosownych kwot, określonych różnie w zależności od tego, który podmiot jest upoważniony do ich otrzymania /art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej/, mają być realizowane wyłącznie w formie gotówkowej; natomiast po drugie - zobowiązania Skarbu Państwa przekraczające kwoty, o których mowa w art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej, mają być realizowane w formie gotówkowej do wysokości odpowiednio 10.000 zł lub 100.000 zł oraz w formie rzeczowej lub w formie obligacji w odniesieniu do tej części zobowiązania, która stanowi nadwyżkę odpowiednio w stosunku do wymienionych wyżej kwot. I w ten sposób w opinii rewizji nadzwyczajnej - Społeczna Komisja Rewindykacyjna prawidłowo zinterpretowała powyższe przepisy wydając orzeczenie w przedmiotowej sprawie.

Natomiast Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie posiada kompetencji do określania w wydawanych orzeczeniach formy kompensowania zobowiązań Skarbu Państwa stanowiących, stosownie do postanowienia art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej, odpowiednie nadwyżki ponad kwotę 10.000 zł lub 100.000 zł. Obowiązku takiego nie może nałożyć na tę Komisję również rozporządzenie jakie zostanie wydane przez Radę Ministrów na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej, bowiem rozporządzenie to ma określić jedynie "szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, o których mowa w art. 3[1] ust. 4 i 5" ustawy rewindykacyjnej. W opinii rewizji nadzwyczajnej, zaskarżone rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest sprzeczne nie tylko z literą prawa, ale i z oczywistymi intencjami ustawodawcy zmierzającego do możliwie szybkiego ustalenia i realizacji istniejących zobowiązań Skarbu Państwa wobec organizacji związkowych i innych organizacji społecznych, które utraciły mienie w wyniku wprowadzenia stanu wojennego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r. /III ZP 34/97 - OSNAPU 1998 nr 4 poz. 105/ od mającego walor prawny decyzji administracyjnej orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej, która nie jest organem naczelnym administracji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany w trybie określonym w art. 127 par. 3 Kpa, lecz skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą można wnieść po uprzednim zwróceniu się do właściwego organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa /art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - powoływana nadal jako: ustawa o NSA/. W tej sytuacji, z formalnoprawnego punktu widzenia, wniesiony w rozpoznawanej sprawie przez stroną "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy" powinien być potraktowany przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną jako zwrócenie się strony z "wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa" /art. 34 ust. 3 ustawy o NSA/. Dlatego stwierdzić należy, że orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 11 lipca 1997 r. (...), mocą którego Komisja oddaliła wniosek Wojewody K. o ponowne rozpoznanie sprawy nie narusza powyższego przepisu.

W konsekwencji oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do stwierdzenia jego nieważności jako wydanego bez podstawy prawnej lub też z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/. Należało natomiast przyjąć, że skarga strony w niniejszej sprawie dotyczy orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r. (...) i wyłącznie to orzeczenie powinno być w danym wypadku przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Społeczna Komisja Rewindykacyjna jest organem właściwym do podejmowania rozstrzygnięć w sprawach o zwrot majątku lub środków finansowych na podstawie przepisów ustawy rewindykacyjnej /art. 4, art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego - t.j. Dz.U. 1996 nr 143 poz. 661 ze zm. - powoływanej nadal jako: ustawa rewindykacyjna/. Art. 3[1] ust. 4 ustawy rewindykacyjnej przesądza przy tym co do zasady, że Skarb Państwa /w imieniu Skarbu Państwa występują wojewodowie właściwi ze względu na siedzibę organizacji uprawnionej do uzyskania zwrotu majątku lub środków finansowych - art. 3[1] ust. 6 ustawy rewindykacyjnej/ obowiązany jest wypłacić podmiotom uprawnionym na podstawie art. 2 ust. 3 i ust. 3a oraz na podstawie art. 3 tej ustawy różnice pomiędzy należnymi im kwotami a kwotami, które związki zawodowe i organizacje społeczne są obowiązane zwrócić na podstawie odpowiednio art. 3[1] ust. 1 - ust. 3 ustawy rewindykacyjnej. Skarb Państwa obowiązany jest również do wyrównania nadpłaty, jeżeli organizacje zobowiązane do zwrotu wypłaciły organizacjom uprawnionym do uzyskania zwrotu majątku kwoty wyższe aniżeli kwoty wynikające z art. 3[1] ust. 1 - ust. 3 ustawy rewindykacyjnej /art. 3[1] ust. 5 w związku z art. 3[1] ust. 6 ustawy rewindykacyjnej/. Równocześnie w art. 3[2] ust. 1 ustawy rewindykacyjnej określone zostały formy rekompensowania różnic lub nadpłat, wymienionych w art. 3[1] ust. 4 i ust. 5 ustawy rewindykacyjnej, które stosować należy w stosunku do nadwyżki zobowiązania Skarbu Państwa wówczas, gdy wartość należna z tytułu różnicy, wyrównania lub nadpłaty miałaby przekraczać 10.000 zł w stosunku do zakładowej organizacji związkowej lub 100.000 zł w stosunku do organizacji związkowej szczebla ponadzakładowego względnie organizacji społecznej /art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej/. Co oznacza, że, należności z tytułu różnicy, wyrównania lub nadpłaty, które nie stanowią tzw. a nadwyżek /a więc nie przekraczające wartości odpowiednio - 10.000 zł w wypadku zakładowej organizacji związkowej oraz 100.000 zł w wypadku organizacji związkowej szczebla ponadzakładowego lub organizacji społecznej/ powinny być realizowane wyłącznie w formie gotówkowej i to zarówno wówczas, gdy cała należność od Skarbu Państwa nie przekracza odpowiednio wartości 10.000 zł lub 100.000 zł, jak i wtedy, gdy wartości te zostały w konkretnym wypadku przekroczone. Tak więc, w świetle przedstawionej regulacji prawnej, zaskarżone orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 4 kwietnia 1997 r. jest w pełni zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest również trafny pogląd prawny sformułowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wedle którego pomimo, że omawiana ustawa ustaliła powyższe zasady, to konsekwencją tego, że w art. 3[2] ust. 3 zobowiązała ona równocześnie Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia "szczegółowych zasad i trybu regulowania zobowiązań Skarbu Państwa" jest, iż Społeczna Komisja Rewindykacyjna nie może orzekać na podstawie przepisów ustawy rewindykacyjnej o zobowiązaniach Skarbu Państwa do czasu wydania rozporządzenia, o którym mowa w art. 3[2] ust. 3 tej ustawy, bowiem do tego czasu nie jest znany zarówno tryb, jak i szczegółowe zasady regulowania tych zobowiązań. Należy zważyć przede wszystkim, że w wydanym na podstawie art. 32 ust. 3 ustawy rewindykacyjnej rozporządzeniu Rada Ministrów określić ma jedynie "szczegółowe zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa", z czego wynika, że postanowienia tego rozporządzenie nie będą stanowiły materialnoprawnej podstawy orzekania w sprawie zakresu zobowiązań Skarbu Państwa oraz form kompensowania tych należności, a w szczególności różnic lub nadpłat ponad wartości określone w art. 3[1] ust. 2 w związku z art. 3[2] ust. 1 i art. 2 ust. 4 ustawy rewindykacyjnej, które określone zostały wprost w ustawie. Natomiast postanowienia rozporządzenia wydanego na podstawie art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej określić mają wyłącznie zasady i tryb regulowania zobowiązań Skarbu Państwa, w zakresie w jakim nie zostały one już przesądzone w samej ustawie /art. 3[2] ust. 2 ustawy rewindykacyjnej - a contrario/. Wprawdzie okoliczność, że Rada Ministrów dotychczas nie wydała rozporządzenia, o którym mowa w art. 3[2] ust. 3 ustawy rewindykacyjnej, nie uniemożliwia orzekania przez Społeczną Komisję Rewindykacyjną w sprawach zwrotu majątku na podstawie ustawy rewindykacyjnej, tym niemniej fakt ten w istotny sposób utrudnia, a w określonym zakresie wręcz uniemożliwia realizację postanowień ustawy rewindykacyjnej, co stanowi naruszenie praw uprawnionych podmiotów, a tym samym konstytucyjnych zasad funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego /art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz.U. nr 78 poz. 483/. Bezczynność Rady Ministrów w zakresie realizacji kompetencji do wydania rozporządzenia niezbędnego w celu zapewnienia wykonania ustawy może stanowić /art. 146 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/ delikt konstytucyjny i podlegać odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu /art. 198 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej/.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 78 poz. 483/ oraz art. 393[1]5 Kpc w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 43 poz. 189 ze zm./, a także na podstawie art. 5 ust. 2 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz ustawy o zmianie ustawy o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego oraz o zmianie ustawy o związkach zawodowych /opublikowanej w Dz.U. nr 162 poz. 1113 z dnia 30 grudnia 1998 r./, orzekł jak w sentencji.