Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1757/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6289 Inne o symbolu podstawowym 628
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 5
journal: Dz.U. 1950 nr 9 poz 87
law: Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent stażysta Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r., nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku W. P.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym

i prawnym.

Protokołem z dnia 27 marca 1950 r. w sprawie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej B., powiat [...]- na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczaniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. R. P. Nr 9, poz. 87) - Pełnomocnik Wojewódzki do spraw zabezpieczenia dóbr martwej ręki O. D. dokonał przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej [...], powiat [...] należącej do gminy kościelnej T. W protokole tym został szczegółowo wymieniony stan nieruchomości z zabudowaniami oraz inwentarz żywy i martwy.

Następnie protokołem zdania przejęcia dóbr martwej ręki z dnia 7 kwietnia 1950 r. – na podstawie zarządzenia Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr martwej ręki na Województwo [...] L. dz.- [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. – Pełnomocnik Wojewódzki do spraw zabezpieczenia dóbr martwej ręki O. D. zdał, a Okręgowy Zarząd PGR w B. przejął Gospodarstwo [...] na rzecz Państwa według protokołu zabezpieczającego z dnia [...] marca 1950 r. z pewnymi zmianami bieżącymi.

Po rozpoznaniu wniosku A. S. z dnia [...]kwietnia 1950 r. Pełnomocnik Wojewódzki dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] - na zasadzie art. 72 i nast. Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 III 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. RP Nr 36, poz. 341) łącznie z postanowieniami ustawy z 20 marca 1950 r. o przejęciu na rzecz Państwa dóbr martwej ręki - wyłączył od przejęcia na rzecz Państwa z nieruchomości pokościelnej [...] i postanowił wydać A. S., opisany w protokole przejęcia tej nieruchomości z dnia [...] marca 1950 r. enumeratywnie wymieniony inwentarz, stanowiący jego wyłączną własność jako dzierżawcy tej nieruchomości. Ustalił również, iż pozostały inwentarz ujęty w tym protokole stanowi własność Państwa.

Ponieważ postanowienie to nie zostało wykonane, dlatego też H. S. (następca prawny A. S.) wystąpiła z powództwem do Sądu Wojewódzkiego w B., który wyrokiem z dnia [...] lutego 1957 r., sygn. akt [...] zasądził na jej rzecz od Skarbu Pastwa i Zespołu PGR Nr [...] odpowiednie kwoty pieniężne tytułem odszkodowania za bezprawnie zabrany inwentarz.

Wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. W. P. zwrócił się do Wojewody [...] o "stwierdzenie w trybie art. 156 § 1 kpa nieważności decyzji - zarządzenia Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo P. z dnia 3 kwietnia 1950 r., znak L. dz. [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa z nieruchomości ziemskiej pokościelnej [...]pow. [...], inwentarza żywego i martwego stanowiącego wyłączną własność dzierżawcy tej nieruchomości A. S.".

W uzasadnieniu wniosku wskazał między innymi, że na podstawie zarządzenia Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] L. dz. [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., Pełnomocnik Powiatowy dla spraw zabezpieczenia dóbr martwej ręki, w oparciu o przepisy Ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. Nr 9, poz. 87 ze zm.), przejął w dniu [...] kwietnia 1950 r. nieruchomość ziemską pokościelną [...] pow. [...] na rzecz Państwa, wraz z inwentarzem żywym i martwym, opisanym w protokołach przejęcia z dnia [...]marca 1950 r. i [...]kwietnia 1950 r. Na podstawie tego samego zarządzenia, oprócz nieruchomości ziemskiej należącej do gminy pokościelnej [...], został również przejęty na rzecz Państwa inwentarz żywy i martwy, stanowiący wyłączną własność dzierżawcy tej nieruchomości A. S.

Na skutek wniosku A. S. z dnia [...] kwietnia 1950 r. o wyłączeniu inwentarza na nieruchomości pokościelnej Białowieża od przejęcia na rzecz Państwa, Pełnomocnik Wojewódzki dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki w B. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1950 r., nr [...] , postanowił wyłączyć od przejęcia na rzecz Państwa z nieruchomości pokościelnej [...] i wydać A. S., opisany w protokole przejęcia z dnia [...] marca 1950 r. stanowiący jego wyłączną własność inwentarz.

Dodał, że należy podkreślić, iż nawet ówczesne władze komunistyczne przyznały się do błędu i uznały, że mienie A. S. zostało przejęte na rzecz Państwa z naruszeniem postanowień ustawy z dnia 20 marca 1950 r. Podniósł również, iż postanowienie to nie zostało nigdy wykonane.

Wojewoda [...] pismem z dnia [...] lipca 2007 r. powiadomił wnioskodawcę, że w dokumentach archiwalnych [...] Urzędu Wojewódzkiego nie znajduje się zarządzenie Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., znak: [...] oraz, iż z treści jego pisma z dnia 18 kwietnia 2007 r. wynika, że przedmiotem wniosku jest stwierdzenie nieważności protokołu z dnia 27 marca 1950 r., który był przedmiotem ostatecznej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2004 r. Jednocześnie Wojewoda zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu - którego stwierdzenia nieważności się domaga.

W. P. pismem z dnia 30 lipca 2007 r. powiadomił Wojewodę [...], że nie posiada oryginału czy też kopii zarządzenia Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., znak: L. Dz. [...]. Stwierdził też, iż przedmiotowe zarządzenie wymienione jest w protokole zdania przyjęcia dóbr martwej ręki z [...]kwietnia 1950 r. i na to właśnie zarządzenie - jako na podstawę przejęcia Gospodarstwa [...] na rzecz Państwa - powołał się Pełnomocnik dla Spraw Zabezpieczenia Dóbr Martwej Ręki [...] D. Dodał, że jest to oczywisty dowód na okoliczność, iż zarządzenie to zostało wówczas wydane - zatem niezrozumiałym jest fakt, że w dokumentach Urzędu Wojewódzkiego brak jest tego dokumentu.

Jednocześnie podniósł, że z treści jego wniosku w żadnej mierze nie wynika, aby jego przedmiotem miało być stwierdzenie nieważności protokołu z dnia 27 marca 1950 r. Następnie ponownie stwierdził, iż przedmiotem tego wniosku jest stwierdzenie nieważności zarządzenia (decyzji) Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., znak: L. Dz. [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa z nieruchomości ziemskiej pokościelnej [...] pow. [...], inwentarza żywego i martwego stanowiącego wyłączną własność dzierżawcy tej nieruchomości A. S.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. - z powołaniem się na art. 65 § 1 w związku z art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - przekazał według właściwości wniosek W. P. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. zwrócił się do [...]Urzędu Wojewódzkiego w B. o wypowiedzenie się, czy przedmiotowe zarządzenie z dnia 3 kwietnia 1950 r. nie zostało ewentualnie przekazane do właściwego archiwum państwowego.

W odpowiedzi Wojewoda [...] nadesłał pismo Archiwum Państwowego w B. z dnia 6 lutego 2008 r., w którym podniesiono, że przeprowadzenie poszukiwań pisma Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki znak L. Dz. [...] z [...] kwietnia 1950 r. będzie możliwe po uzyskaniu informacji o jego przedmiocie, gdyż przekazane akta byłego PWRN w B. dotyczące dóbr martwej ręki są ułożone rzeczowo, w większości według poszczególnych nieruchomości, a nie według numerów dziennika.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przy piśmie z dnia 25 kwietnia 2008 r. przedstawił wnioskodawcy wyżej wymienione pismo Archiwum Państwowego w B., z prośbą o "ewentualne podjęcie współpracy z tym Archiwum, mającej na celu odszukanie wyżej wymienionego dokumentu".

Następnie zaś pismem z dnia 27 października 2008 r., z powołaniem na art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, wezwał go do usunięcia braku we wniosku z dnia 18 kwietnia 2007 r. poprzez "przedstawienie oryginału lub uwierzytelnionej za zgodność z oryginałem kopii wyżej wymienionego zarządzenia".

W. P. pismem z dnia 25 listopada 2008 r. poinformował Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że zwrócił się do Archiwum Państwowego w B, Archiwum Akt Nowych w W. i Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura w B., z prośbą o przeprowadzenie kwerendy w celu odszukania w zasobach archiwalnych tych Instytucji przedmiotowego zarządzenia z dnia 5 kwietnia 1950 r. Dodał, iż żądanie przedstawienia przez niego przedmiotowego zarządzenia w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie ma również trudności z odszukaniem tego dokumentu, jest nie do zaakceptowania. Poinformował też, że po otrzymaniu odpowiedzi z ww. Instytucji niezwłocznie poinformuje organ o wynikach przeprowadzonej kwerendy i przedstawi swoje stanowisko i ewentualnie dalsze wnioski w sprawie.

Ze względu na powyższe Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z dnia 22 grudnia 2008 r. - z powołaniem się na art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - poinformował W. P. o pozostawieniu wspomnianego wniosku z dnia 18 kwietnia 2007 r. bez rozpoznania.

Zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 marca 2009 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 236/09 odrzucił skargę W. P. uznając, że wniesienie skargi na tego typu czynność jest niedopuszczalne.

Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] - w oparciu o przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - umorzył postępowanie z wniosku W. P.

W uzasadnieniu wskazał, że obrocie prawnym nie występuje wymienione we wniosku W. P. zarządzenie z dnia [...] kwietnia 1950 r. Zarządzenia tego nie przedstawił sam wnioskodawca, nie dysponuje nim także Wojewoda [...]. Również poszukiwania omawianego zarządzenia w Archiwum Państwowym w B. nie przyniosły rezultatu. Powyższe wskazuje, że nie istnieje akt administracyjny będący przedmiotem rozpatrywanego wniosku.

Dodał, iż nawet w przypadku, gdyby omawiane zarządzenie istniało, to miało by ono jedynie charakter zaświadczenia, a nie decyzji administracyjnej. Tymczasem zgodnie z art. 156 § 1 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzeniu nieważności w postępowaniu administracyjnym podlegają decyzje i postanowienia. Natomiast kwestionowane przez wnioskodawcę zarządzenie - nawet gdyby istniało to nie mieściłoby się w kategorii wymienionych aktów i w związku z tym w trybie postępowania nadzorczego nie mogłaby być badana jego legalność. Oznacza to, że z uwagi na przedmiot wniosku, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tego zarządzenia, bowiem przepisy wyżej wymienionej ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego przewidywały przejście własności nieruchomości objętych tą ustawą, a wymienionych w art. 1 i 4, z mocy samego prawa. Ustawa ta nie przewidywała wydawania deklaratoryjnych decyzji o przejęciu nieruchomości, których dotyczyła, a podstawą do dokonywania wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości były akty prawne mające charakter zaświadczenia, wydawane przez właściwe organy administracji.

W. P. wnioskiem z dnia 29 września 2011 r., zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu swojego wniosku wskazał, że chciałby zwrócić uwagę na fakt, iż zakres stosowania ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczaniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego wyznaczył jednoznacznie sam tytuł tej ustawy. Tymczasem Pełnomocnik Wojewódzki dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...], zarządzeniem [...] z dnia [...]kwietnia 1950 r. bezprawnie przejął również na rzecz Państwa mienie stanowiące wyłączną własność A. S., które znajdowało się na nieruchomości pokościelnej B.

Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...]lipca 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]września 2011 r., nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku W. P.

W uzasadnieniu wskazał, że W. P. nie przywołał dowodów ani faktów stanowiących nowe okoliczności istotne dla sprawy. W szczególności nie przedstawił zarządzenia Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., [...]. Powoduje to taki skutek prawny, że brak jest w rozpatrywanej sprawie przedmiotu postępowania, to jest decyzji lub postanowienia, których dotyczyć miałoby stwierdzenie nieważności z przyczyn wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że stanowisko takie zajął także Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2004 r. w sprawie sygn. akt I SA 1609,03.

Podtrzymał również swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] września 2011 r. dotyczące zarządzenia z dnia 3 kwietnia 1950 r. stwierdzając, że o ile zarządzenie to by istniało, to miałoby ono jedynie charakter zaświadczenia, a nie decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 156 § 1 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzeniu nieważności w postępowaniu administracyjnym podlegają decyzje i postanowienia. Zatem wspomniane zarządzenie, nawet gdyby istniało, nie mieściłoby się w kategorii wymienionych aktów i w związku z tym w trybie postępowania nadzorczego nie mogłaby być badana jego legalność.

Dodał, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności przedmiotowego zarządzenia, bowiem przepisy ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego przewidywały przejście własności nieruchomości objętych tą ustawą a wymienionych w art. 1 i 4, z mocy samego prawa. Ustawa ta nie przewidywała wydawania deklaratoryjnych decyzji o przejęciu nieruchomości, których dotyczyła, a podstawą do dokonywania wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości, były akty prawne mające charakter zaświadczenia, wydawane przez właściwe organy administracji.

Następnie uznał, że prawidłowo został zastosowany przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który dotyczy bezprzedmiotowości postępowania, czyli braku przedmiotu postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania bowiem mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mamy do czynienia, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie administracyjne, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i wynikać może z różnych przyczyn. Tak więc, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożył W. P. wnosząc o uchylenie obu decyzji.

Podniósł, że organ nieprawidłowo zastosował przepis art. 105 § 1 kpa, który dotyczy bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Ponadto przytoczył uzasadnienie zamieszczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że przedmiotowe zarządzenie wydane zostało pod rządami obowiązującego wówczas rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym i było decyzją o charakterze konstytutywnym. Podkreślał, że zarządzenie wymienione zostało w protokole zdania - przyjęcia dóbr martwej ręki z dnia [...] kwietnia 1950 r. - co stanowi dowód na okoliczność, że zarządzenie to było w obrocie prawnym.

W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ W. P. nie przywołał nowych faktów ani dowodów, które miałyby wpływ na zmianę oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ponadto nadal nie przedstawił przedmiotowego zarządzenia - co powoduje brak przedmiotu postępowania Podtrzymał też swoje dotychczasowe stanowisko ponownie wskazując, że w przypadku istnienia tego zarządzenia, miałoby ono jedynie charakter zaświadczenia, a nie decyzji administracyjnej, a zatem w trybie postępowania nadzorczego nie mogłaby być badana jego legalność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r. umarzającą postępowanie z wniosku W. P. o stwierdzenie w trybie art. 156 § 1 kpa nieważności decyzji - zarządzenia Pełnomocnika Wojewódzkiego dla Spraw Przejęcia Dóbr Martwej Ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., znak L. dz. [...], w części dotyczącej przejęcia na rzecz Państwa z nieruchomości ziemskiej pokościelnej [...] pow. [...], inwentarza żywego i martwego stanowiącego wyłączną własność dzierżawcy tej nieruchomości A. S.

Na wstępie Sąd pragnie podnieść, iż nie podziela stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie, że nie odnalezienie zarządzenia Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr martwej ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., L: Dz. [...] świadczy o tym, że ono nie istnieje, zatem brak jest przedmiotu postępowania. Takie wnioskowanie jest nieuzasadnione. Zarządzenie to było niewątpliwie wydane - gdyż było podstawą sporządzenia protokołu zdania przejęcia dóbr martwej ręki z dnia [...] kwietnia 1950 r. - lecz obecnie nie można ustalić jego treści z uwagi na brak tego zarządzenia.

Mimo braku treści tego zarządzenia oraz informacji, czy nadal jest w obrocie prawnym, czy też zostało może uchylone - Sąd uznał, że możliwe jest jego badanie przez organy administracji.

Po przeanalizowaniu charakteru tego zarządzenia organy obu instancji uznały - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko i argumentację – że przedmiotowe zarządzenie z dnia [...] kwietnia 1950 r. nie ma charakteru indywidualnego orzeczenia administracyjnego, lecz jest to przepis ogólny.

Tymczasem zgodnie z art. 156 § 1 i art. 126 kpa stwierdzeniu nieważności w postępowaniu administracyjnym podlegają decyzje i postanowienia. Natomiast ww. zarządzenie nie mieści się w kategorii tych aktów i w związku z tym w trybie postępowania nadzorczego nie może być badana jego legalność. Oznacza to, że z uwagi na przedmiot wniosku, nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności tego zarządzenia.

Wobec tego organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 105 § 1 kpa - który dotyczy bezprzedmiotowości postępowania, czyli braku przedmiotu postępowania administracyjnego. Z bezprzedmiotowością postępowania bowiem mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie administracyjne, bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia i wynikać może z różnych przyczyn. Tak więc, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

Poza tym zarządzenie Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr martwej ręki na Województwo [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., L: Dz. [...] nie było podstawą – jak stwierdza skarżący – przejęcia na rzecz Państwa w dniu [...] kwietnia 1950 r. nieruchomości ziemskiej pokościelnej [...] wraz z inwentarzem żywym i martwym.

Podstawą przejścia własności tej nieruchomości na rzecz Państwa z mocy samego prawa - bez konieczności wydawania deklaratoryjnych decyzji o przejęciu nieruchomości - była ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczaniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. R. P. Nr 9, poz. 87). Z art. 1 ust. 1 tej ustawy wynika, że wszystkie nieruchomości ziemskie związków wyznaniowych przejmuje się na własność Państwa, art. 2 ust. 1 precyzował, iż wszystkie ulegające przejęciu nieruchomości ziemskie przechodzą z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania (...),zaś art. 5 stanowił, iż Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie nieruchomości ziemskie, podlegające przejęciu na własność Państwa (...).

W związku z powyższym także przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Państwa. Następnie zaś protokołem z dnia [...] marca 1950 r. w sprawie przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej [...], powiat [...] - na podstawie ww. ustawy z dnia 20 marca 1950 r. - Pełnomocnik Wojewódzki do spraw zabezpieczenia dóbr martwej ręki O. D. dokonał przejęcia na rzecz Państwa nieruchomości ziemskiej [...], powiat [...] należącej do gminy kościelnej [...].

Natomiast zarządzenie Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr martwej ręki na Województwo [...]L. dz.- [...]z dnia [...] kwietnia 1950 r. – było tylko ogólną podstawą do sporządzenia protokołu zdania przejęcia dóbr martwej ręki z dnia [...] kwietnia 1950 r. – którym Pełnomocnik Wojewódzki do spraw zabezpieczenia dóbr martwej ręki O. D. zdał, a Okręgowy Zarząd PGR w B. przejął Gospodarstwo [...]na rzecz Państwa według protokołu zabezpieczającego z dnia [...]marca 1950 r. z pewnymi zmianami bieżącymi.

Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały właściwej oceny charakteru zarządzenia Wojewódzkiego Pełnomocnika do spraw przejęcia dóbr martwej ręki na Województwo [...] L. dz.- [...]z dnia [...] kwietnia 1950 r. – słusznie uznając, że nie jest to ani decyzja, ani postanowienie i prawidłowo umarzając postępowanie dotyczące stwierdzenia jego nieważności - brak było bowiem materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie było dopuszczalne.

Stwierdzić też należy, że organy wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).