Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 893/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
sprostowano wyrok
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 , art. 40 , art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: par 12 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Iwona Niżnik-Dobosz WSA Agnieszka Nawara- Dubiel (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi W.S. i I.S. na decyzję nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 3 czerwca 2016 r. znak: [....] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących W.S. i I.S. kwotę 500 zł ( słownie: pięćset złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 30 listopada 2012 r., znak [...] na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) odmówił nałożenia na J.D. obowiązku polegającego na wykonaniu zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego położonego na nieruchomości w B. przy ul. [...] nr ewid. [...] do stanu zgodnego z prawem.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez W.S. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił wskazaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji MWINB wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że brak jest przesłanek do zastosowania art. 37 ust. ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i jednocześnie podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych na podstawie art. 40 tej ustawy - organ I instancji winien zalegalizować samowolę budowlaną poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z dnia 3 sierpnia 2015 r., nr [...] znak: [...] udzielił J.D. oraz G.P. pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, położonego na nieruchomości w B. przy ul. [...] na działce nr ew. gr. [...]. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 42 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez W. i I.S. ,[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzja z dnia 3 czerwca 2016 r., znak [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie są roboty budowlane polegające na wybudowaniu budynku gospodarczego o wymiarach 242 cm x 408 cm na działce nr [...] przy ul. [...] w B. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie, organ I instancji ustalił, że zachodzą przesłanki do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych i skarżoną decyzją z dnia 3 sierpnia 2015 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego, wydane rozstrzygnięcie jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2013 r., póz. 1409 z późn. zm.; dalej: PrBud) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W związku z tym, brak tego pozwolenia przesadza, że wykonane roboty budowlane stanowią samowolę budowlaną.

Ustawodawca przewidział również, że konsekwencją powstania samowoli budowlanej winna być rozbiórka samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego (art. 48 ust. 1 PrBud). Niemniej, równocześnie wskazał, iż rygoryzm nakazu przymusowej rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budów lanego ulega złagodzeniu w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa został zakończona przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (czyli przed dniem 1 stycznia 1995 r.), bądź w stosunku do tych obiektów budowlanych, odnośnie których przed tą datą zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W takiej sytuacji, celem usunięcia skutków wykonanej samowoli budowlanej należ stosować przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r, Prawo budowlane (art. 103 ust. 2 PrBud). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ przedmiotowy budynek gospodarczy wybudowany na działce nr [...] przy ul. [...] w B. powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r., co pozostaje faktem niespornym.

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U Nr 38. poz. 229 z późn. zm., dalej: PrBud) umożliwiała legalizację samowolnie wykonanych robót budowlanych (tzn. robót budowlanych, na które inwestor nie uzyskał ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę). Warunki legalizacji obiektu budowlanego zostały wskazane w art. 37 ust. 1 PrBud.

W toku postępowania dowodowego w niniejszej sprawie ustalono, że budynek gospodarczy został wybudowany w latach 70-tych ubiegłego stulecia, zatem budynek ten powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Równocześnie brak jest dokumentu potwierdzającego legalność wykonanych robót budowlanych.

Rolą organu nadzoru budowlanego było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych.

W ocenie organu odwoławczego, wybudowany budynek gospodarczy znajduje się w terenie, który jest przeznaczony pod powstanie tego rodzaju zabudowy. Budynek znajduje się w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN 1). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z ustaleniami uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 30 marca 2005 roku w sprawie miejscowego planu gospodarowania przestrzennego miasta B. , dopuszcza się sytuowanie budynków w odległościach mniejszych niż wynikające z warunków technicznych, w szczególności bezpośrednio przy granicy nieruchomości gruntowej, wtedy gdy lokalizacja taka nie stoi w sprzeczności z przepisami odrębnymi, nie narusza interesu osób trzecich oraz gdy spełniony jest jeden z poniższych warunków: 1) styk z terenem otwartym, w tym objętym zakazem zabudowy, 2) jednoczesna lub wspólna realizacja stykających się budynków o podobnej funkcji i gabarytach na działkach przylegających, 3) realizacja budynków plombowych i innych tworzących ciągłą pierzeje uliczną - przy usytuowaniu budynków planowanych w odległości od krawędzi jezdni nie mniejszej niż zabudowa istniejąca.

Powyżej przywołany przepis prawa miejscowego rozstrzyga, że aby można było wybudować obiekt budowlany bezpośrednio przy granicy z działką budowlaną lub w odległości od granicy mniejszej, niż ustalona w przepisach techniczno-budowlanych, należy kumulatywnie spełnić następujące przesłanki:

- lokalizacja budynku nie jest sprzeczna z przepisami odrębnymi;

- lokalizacja budynku nie narusza interesu osób trzecich;

- zostanie spełniony jeden z dodatkowych warunków, określonych w planie miejscowym, tj.: 1) styk z terenem otwartym, w tym objętym zakazem zabudowy, 2) jednoczesna lub wspólna realizacja stykających się budynków o podobnej funkcji i gabarytach na działkach przylegających, 3) realizacja budynków plombowych i innych tworzących ciągłą pierzeje uliczną (...).

W ocenie organu odwoławczego, budynek gospodarczy na działce nr [...] w B. , położony w odległości 50 cm od granicy z działką [...] oraz w granicy z działką nr [...] spełnia warunki bezpośredniego położenia przy granicy z sąsiednią działką budowlaną (działki nr [...]). Taka lokalizacja budynku gospodarczego nie jest sprzeczna z przepisami odrębnymi i nie narusza interesu osób trzecich, w tym właścicieli nieruchomości sąsiednich, którym wbudowanie budynku gospodarczego na działce nr [...] nie uniemożliwia zagospodarowanie własnych nieruchomości zgodnie z przepisami prawa. Należy wyjaśnić, że obowiązujące wcześniej przepisy warunków technicznych, umożliwiały powstanie zabudowy bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną dopiero po uzyskaniu zgody właścicieli nieruchomości sąsiednich. Niemniej aktualnie przepisy prawa, nie prze widują takiego wymogu. W związku z tym, sprzeciwy wobec takiego posadowienia budynku gospodarczego na działce nr [...], wnoszone przez W. i I.S. , nie mogły zostać uwzględnione przez organy nadzoru budowlanego.

Należy także wskazać, że prawidłowo PINB w O. ustalił, że wybudowanie budynku gospodarczego na działce nr [...] w B. nie powoduje (...) niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ekspertyzie technicznej, sporządzonej przez Panią R.D. wskazano, że (...) stan techniczny budynku jest dobry i użytkowanie budynku jest bezpieczne (k-[...] załącznik, s. [...]). Ponadto należy wyjaśnić, że wybudowany budynek gospodarczy posiada prostą konstrukcję i organy nadzoru budowlanego, posiadające stosowne uprawnienia budowlane i wiedzę specjalistyczną, nie znalazły przesłanek, wskazujących, by dalszy istnienie ww. budynku gospodarczego mogło powodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

W związku z tym, organ odwoławczy podtrzymuje stanowisko organu I instancji, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do legalizacji ww. budynku gospodarczego.

Należy także wskazać, że w przypadku, w którym brak jest podstaw do dokonania rozbiórki obiektu budowlanego, o których mowa w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. należy nakazać wykonanie obowiązków, o których mowa w art. 40. A jeżeli wybudowany obiekt budowlany jest zgodny z przepisami, to zalegalizowanie samowolnie wykonanych robót budowlanych, następuje poprzez wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego (por. art. 42 ust. 1 sPrBud).

W niniejszej sprawie budynek gospodarczy nie wymaga wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami. W związku z tym, prawidłowo PINB w O. , powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1923/10) zalegalizował samowolnie wykonane roboty budowlane, udzielając właścicielom obiektu budowlanego pozwolenia na użytkowanie.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. i I.S. zarzucając jej naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24.10.1974 r. przez jego błędną interpretację oraz dokonanie wadliwej interpretacji postanowień uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B. Na podstawie tego zarzutu skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że w okolicznościach niniejszej sprawy konieczne było zweryfikowanie materiału dowodowego w kierunku jednoznacznego ustalenia zgodności wybudowanego obiektu z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w okresie realizacji robót budowlanych - czego organ nie uczynił w przedmiotowej sprawie - a następnie zgodności istnienia przedmiotowego obiektu z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania przez organ nadzoru w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej.

Organy administracji orzekające w sprawie w dniu 03.08.2015 r. i w dniu 03.06.2016 r. oparły się o materiał dowodowy - wyjaśnienia Burmistrza Miasta B. zawarte w piśmie z dnia 17 maja 2010 r. co do oceny zgodności budynku gospodarczego z obowiązującym planem miejscowym z dnia 30.03.2005 r. Nie zostało ustalone - po upływie 5-6 lat od daty w/w pisma Burmistrza - czy nadal obowiązuje w dacie orzekania ten sam planem miejscowym lub czy nie zostały zmienione jego postanowienia.

Ponadto oceny spełnienia przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., w tym oceny czy obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę - dokonuje organ wydający decyzję. Dotyczy to również oceny zapisów planu miejscowego. Ocena burmistrza w tym zakresie nie jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie.

Ponadto obowiązkiem organów administracji w tej sprawie winno być dokonanie szczegółowej oceny spełnienia drugiej przesłanki zawartej wart. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tzn. powodowanie powstania stanu niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ dokonał w/w oceny jedynie powierzchownie w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze można uznać, że w tej sprawie naruszony został przepis prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., a także zasada praworządności i prawdy obiektywnej (art. 6 i 7 Kpa).

Wskazano także na naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., zgodnie z którym ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi i normami. Jak wynika to z akt sprawy, naruszone zostały warunki usytuowania budynku na działce nr ew. [...] od granicy z działką skarżących poprzez wybudowanie go w granicy bez zgody Skarżących (właścicieli działki sąsiedniej). Nadto badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiązać należy z okresem jej realizacji, a nie obowiązującymi obecnie przepisami.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja jest wadliwa, choć nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie. W szczególności nie mają racji skarżący, że "badanie zgodności samowoli budowlanej z przepisami budowlanymi wiązać należy z okresem jej realizacji, a nie obowiązującymi obecnie przepisami."

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Celem wprowadzenia tego przepisu było umożliwienie inwestorom, którzy dopuścili się samowoli budowlanej pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane skorzystania z mniej restrykcyjnych przepisów poprzedniej ustawy w zakresie legalizacji tej samowoli. Przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w jego pierwotnym brzmieniu, przewidywał w przypadku samowoli budowlanej bezwzględny nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Odesłanie w art. 103 ust. 2 do przepisów poprzednio obowiązujących ma ten skutek, że w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed 1 stycznia 1995 r., skutki samowoli budowlanej należy likwidować z użyciem środków prawnych przewidzianych w Prawie budowlanym z 1974 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, ale obiekt budowlany został wybudowany niezgodnie z przepisami, właściwy organ nakazuje inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy w drodze decyzji administracyjnej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy z 1974 prawo budowlane). Zgodnie natomiast z art. 42 ust. 1, inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej.

Niesporny w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 37 i art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r., procedura legalizacyjna powinna zostać zakończona decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, wydaną na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy prawo budowlane z 1974 r. W sytuacji natomiast uznania samowoli za nielegalną, organ winien orzec o konieczności jej likwidacji poprzez nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. (tak między innymi NSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 grudnia 2011 r. sygn. II OSK 1923/10 )

Wyżej opisaną sekwencję postępowania legalizacyjnego opartego o przepisy ustawy Prawo Budowlane z 1974 r. organy przedstawiły prawidłowo.

W niniejszej sprawie legalizowany obiekt budowlany (budynek gospodarczy) został wybudowany w latach 70-tych ubiegłego stulecia, zatem powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r. Obiekt ten wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, którego jednak inwestorzy nie uzyskali. Są to okoliczności niekwestionowane.

Jednak organy dokonywały ustaleń dotyczących zaistnienia negatywnych przesłanek rozbiórki z art. 37 przywoływanej ustawy tj. zgodności legalizowanego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przesłanki zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, w oparciu o nieaktualny stan prawny.

W 2010 r. organy uzyskały do akt sprawy informację Burmistrza Miasta B. o przeznaczeniu nieruchomości na której posadowiony jest budynek w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B

W dniu w którym informacja ta została sporządzona tj. w dniu 17 maja 2010 r. przepis § 3 planu miejscowego brzmiał następująco:

"§ 3. Zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego

1. Nakazuje się stosowanie określonych przez ustalenia planu regulacji przestrzennych, parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, każdorazowo przy uwzględnieniu kontekstu otoczenia.

2. Formowanie nowych obiektów kubaturowych powinno nawiązywać do wartościowych elementów miejscowej tradycji budowlanej i krajobrazu.

3. Dopuszcza się sytuowanie budynków w odległościach mniejszych niż wynikające z warunków technicznych, w szczególności bezpośrednio przy granicy nieruchomości gruntowej, wtedy gdy lokalizacja taka nie stoi w sprzeczności z przepisami odrębnymi, nie narusza interesu osób trzecich oraz gdy spełniony jest jeden z poniższych warunków:

1) styk z terenem otwartym, w tym objętym zakazem zabudowy,

2) jednoczesna lub wspólna realizacja stykających się budynków o podobnej funkcji i gabarytach na działkach przylegających,

3) realizacja budynków plombowych i innych tworzących ciągłą pierzeje uliczną - przy usytuowaniu budynków planowanych w odległości od krawędzi jezdni nie mniejszej niż zabudowa istniejąca."

Jednak w dniu 15 czerwca 2010 r. (co Sąd ustalił z urzędu) Rada Miasta B. podjęła uchwałę w sprawie częściowej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta B. (uchwała nr [...] która weszła w życie w dniu 20 lipca 2010 r.). Mocą tej uchwały skreślono cytowany wyżej § 3 ust. 3 uchwały z dnia z dnia 30 marca 2005 r, który pod pewnymi warunkami zezwalał na sytuowanie budynków w odległościach mniejszych niż wynikające z warunków technicznych, w szczególności bezpośrednio przy granicy nieruchomości gruntowej.

Ze względu na treść usuniętych przepisów (tj. dotyczących dopuszczalności sytuowania budynków w granicy nieruchomości) ustalenia te są szczególnie istotne z punktu widzenia zachowania przez legalizowany budynek aktualnie obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych. Zgodnie bowiem z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 ( tj. 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy), dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Badanie zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi dokonuje się według stanu prawnego obowiązującego w czasie jego legalizacji (wydawania decyzji administracyjnej), zatem treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w tym zakresie ma istotne znaczenie dla sprawy.

Na temat zasad stosowania i rozumienia przepisu art. 37 ustawy prawo budowlane z 1974 r. szeroko wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. II OPS 2/13. W uzasadnieniu wyjaśnił między innymi, że redakcja przesłanek rozbiórki (zawarta w cytowanym art. 37) , które zostały sformułowane w czasie teraźniejszym, wskazuje, że ich wystąpienie jest powiązane z oceną stanu faktycznego i prawnego, której dokonuje organ w chwili orzekania. Wskazuje na to zawarty w art. 37 ust. 1 pkt 1 zwrot " znajduje się", a w pkt 2 "powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby". Również nakazanie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy, "jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1", jest powiązane z przyczynami występującymi w czasie orzekania, trudno bowiem sobie wyobrazić nakaz rozbiórki z ważnej przyczyny, która występowała w czasie budowy, ale już jej nie ma w czasie orzekania. Wykładnia językowa art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. prowadzi więc do wniosku, że wszystkie przesłanki rozbiórki obiektu budowlanego (a rozumując a contrario - przesłanki legalizacji samowoli budowlanej) określone w tych przepisach należy odnosić do daty orzekania przez organ administracji. Brak jest racjonalnych podstaw do uznawania, że tylko przesłankę wymienioną w ust. 1 pkt 1 (zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym) należy odnosić do czasu budowy obiektu budowlanego. NSA wskazał też, że legalizacja skutków samowoli budowlanej ma na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w czasie tej legalizacji, a nie w czasie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obowiązuje.

Prowadząc postepowanie organy uchybiły zatem zarówno przepisom prawa procesowego jak i materialnego.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II Instancji będzie obowiązany zatem wydać rozstrzygnięcie odnośnie samowolnie wybudowanego budynku opierając się na aktualnym brzmieniu prawa miejscowego (miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego B. ) oraz aktualnie obowiązujących przepisach techniczno – budowlanych, biorąc pod uwagę całą treść § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; jak również obowiązany będzie przeanalizować (czego w kontrolowanej sprawie nie uczynił ) czy poprzez istnienie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego ma miejsce "niedopuszczalne pogorszenie warunków (...) użytkowych dla otoczenia."

Wobec powyższego zaskarżona decyzja została uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.