Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1102/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 74 w zw. z art. 6 ust. 17
journal: Dz.U. 2017 poz 1428
law: Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2019 r. sygn. akt IV SA/Gl 679/18 w sprawie ze skargi A.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 10 maja 2018 r. nr SKO.IV/424/1720/328/18 w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 679/18 oddalił skargę A.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 10 maja 2018 r. nr SKO.IV/424/1720/328/18 w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Burmistrz Miasta Żywiec, decyzją z 21 marca 2018 r. nr ROD.8254-20/18 działając na podstawie art. 17c, art. 20, art. 23 art. 24 ust. 1 i ust. 9, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 5, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach rodzinnych"), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013 r. poz. 3) nie przyznał świadczenia rodzicielskiego skarżącej A.U. w związku z opieką nad córką na wnioskowany okres. Organ wskazał, że strona w dniu [...] listopada 2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad córką oraz powtórzył, że decyzją z dnia 9 marca 2017 r. stronie przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad synem. Następnie pismem z 9 marca 2018 r. organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w kwestii wyboru jednego z przysługujących świadczeń. Strona w dniu [...] marca 2018 r. złożyła oświadczenie, że chciałaby pobierać zarówno świadczenie pielęgnacyjne na syna jak i świadczenie rodzicielskie na córkę. Wobec powyższego organ uznał, że świadczenie rodzicielskie stronie nie przysługuje.

W odwołaniu strona zaznaczyła, że powinna otrzymywać obydwa świadczenia, ponieważ aktualnie opiekuje się obydwojgiem dzieci.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia 10 maja 2018 r. nr SKO.IV/424/1720/328/18, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium nowelizacja art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2017 r. nie uniemożliwia przyznania świadczenia rodzicielskiego w sytuacji, gdy wnioskujący pobierał świadczenie pielęgnacyjne na inne dziecko (niepełnosprawne), o ile wniosek o świadczenie rodzicielskie został złożony przed dniem 1 sierpnia 2017 r. Obowiązujący przed 1 sierpnia 2017 r. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, lub zasiłku dla opiekuna - przysługiwało jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Natomiast nowe brzmienie ww. art. 27 ust. 5 ustawy nadane przez art. 6 pkt 17 ww. ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, weszło w życie 1 sierpnia 2017 r., co miało związek z ograniczeniami tego typu świadczeń wprowadzanymi przez rząd (ustawa była projektem Rady Ministrów - druk sejmowy nr 1625 Sejmu VIII kadencji). Zmiana brzmienia art. 27 ust. 5 wynikała więc z faktu, że strona rządowa nie godziła się z dotychczasową, korzystną dla rodziców, linią orzeczniczą i zmierzała do ujednolicenia orzecznictwa właściwych organów (administracyjnych i sądów) zgodnie z założeniami o niemożności wypłacania rodzicom dwóch świadczeń, nawet jeżeli miałoby to związek z opieką nad różnymi dziećmi. Zgodnie z art. 17 nowelizacji, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Kolegium wskazało, że wniosek odwołującej o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na córkę został złożony w dniu 23 listopada 2017 r., zatem już po wejściu w życie nowelizacji art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z tych względów należało więc odmówić skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia rodzicielskiego na córkę, z uwagi na pobierane przez nią świadczenie pielęgnacyjne na syna, przyznane decyzją z dnia 9 marca 2017 r.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca wnosząc o jej uchylenie a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie tego organu do wydania, w oznaczonym czasie, decyzji o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił złożoną w niniejszej sprawie skargę.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że z dniem 1 sierpnia 2017 r. art. 27 ust. 5 ustawy uzyskał nowe brzmienie, które nie budzi już wątpliwości interpretacyjnych. Uzupełniono go bowiem o następującą treść "także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". W uzasadnieniu rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin wyjaśniono, że "doprecyzowanie art. 27 ust. 5 ustawy ma na celu zapewnienie jednolitości stosowania przepisów ustawy przez organy właściwe i jednoznacznego wskazania, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowanych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny (druk sejmowy nr 1625)". W ustawie nowelizującej ustawodawca zamieścił także szereg przepisów natury intertemporalnej. Zgodnie z art. 41 ustawy nowelizującej wchodzi ona w życie z dniem 1 sierpnia 2017 r. za wyjątkiem wymienionych w art. 41 pkt 1 kolejnych przepisów zmienianych ustaw. W przypadku ustawy o świadczeniach rodzinnych przepisami, które wchodzą w życie w terminie późniejszym, a to w dniu 1 stycznia 2018 r. są: dodany ustawą nowelizująca art. 21 ust. 1 pkt 1, zmieniony art. 22c, zmieniony art. 23 ust. 4c, ust. 7, dodany ust. 10a i b w zakresie dodawanego art. 23 ust. 10a, zmieniony art. 23 ust. 5, zmieniony art. 33 ust. 2c i 2d oraz zmienione nazewnictwo organu w art. 21 ust. 2, 4, art. 23 ust. 4 i 4aa, 4b, 8, 9 ust. 10 pkt 1 i 5 , art. 23a ust. 1 -4, ust. 6, 7, 9. 10 oraz art. 23b ust. 1 i 3-6, art. 25 ust. 3, art. 28 ust. 1 i art. 32 ust. 1.

Stosownie natomiast do art. 17 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (czyli ustawy o świadczeniach rodzinnych) z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Przepisy art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6 ustawy nowelizującej wchodzą zatem w życie zgodnie z regulacją zawartą w jej art. 41, a więc z dniem 1 sierpnia 2017 r.

W ocenie Sądu I instancji, w tym samym terminie weszły w życie przepisy ustawy zmienianej w art. 6 (czyli ustawy o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu nadanym ustawą znowelizowaną, które mają zastosowanie do świadczeń przyznawanych na określony ustawowo okres. Do takich świadczeń należy świadczenie rodzicielskie, o którym mowa w art. 17 c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak stanowi bowiem art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c. Nadto, zgodnie z definicją legalną termin "okres zasiłkowy" oznacza okres od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń. Świadczenie rodzicielskie przyznaje się zgodnie z art. 17c ust. 3 pkt 1 - 5 na wymienione tam okresy od 52 do 71 tygodni.

Sąd I instancji podkreślił, że w związku z urodzeniem się córki skarżącej w dniu [...] września 2017 r., a więc po wejściu w życie ustawy nowelizującej (za wyjątkiem wyraźnie wskazanych jej regulacji), skarżąca złożyła w dniu [...] listopada 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na to dziecko. Wcześniejszą natomiast decyzją organu I instancji z dnia 9 marca 2017 r. skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 1406 zł miesięcznie od 1 marca 2017 r. do 31 marca 2020 r. na syna. W dniu 12 marca 2018 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że krzywdzący jest dla niej wybór pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym na syna i świadczeniem rodzicielskim na córkę.

Oceniając stan faktyczny sprawy w świetle przedstawionych regulacji prawnych Sąd stwierdził, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 17c ust. 9 pkt 4 i art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 17 ustawy nowelizującej nie był zasadny. Skarżąca wystąpiła bowiem o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego w związku z urodzeniem córki w dniu [...] listopada 2017 r., a więc już po dacie, od której znowelizowany art. 27 ust. 5 ustawy rozpoczął obowiązywać. Prawo do jej świadczenia ustalone zostało zatem już w okresie obowiązywania art. 27 ust. 5 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1) art. 17 i art. 41 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin z dnia 7 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1428) - dalej ustawa nowelizująca w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że skoro świadczenie rodzinne nie jest przyznawane na okres zasiłkowy w rozumieniu art. 3 ust 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 41 ustawy nowelizującej oraz art 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu po nowelizacji, podczas gdy zastosowanie powinien znaleźć art. 17 ustawy nowelizującej w związku z czym ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego skarżącej powinno zostać dokonane w oparciu o brzmienie art 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed nowelizacji;

2) art. 17 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niezastosowanie przez Sąd w niniejszej sprawie art 24 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia dziecka, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia dziecka oraz poprzez błędną wykładnię art. 17 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej w z w. z art. 27 ust 5 i art 24 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędne uznanie, że nawet przy zastosowaniu art. 17 ustawy nowelizującej w zakresie ustalania prawa do świadczenia rodzinnego i tak zarzuty skarżącej należałoby uznać za niezasadne, ponieważ skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego po dniu 1 listopada 2017 r., a więc po dacie początku obowiązywania nowych zasad ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, wskazanej w art 17 ustawy nowelizującej;

3) art. 41 ustawy nowelizującej w zw. z art. 17 i 17c w zw. 24 ust. 1, 2 i 9 oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że art. 27 ust. 5 powinien znaleźć w niniejszej sprawie zastosowanie w brzmieniu nadanym mu przez ustawę nowelizującą, pomimo, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem M.U. na okres od 1 marca 2017 r. do 31 marca 2020 r. zostało przyznane Skarżącej prawomocną decyzją wydaną przed wejściem w życie zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą, a ponadto skarżąca nabyła ekspektatywę świadczenia rodzicielskiego.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. w zw. z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez to, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

2) naruszenia przepisu art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarga ta była uzasadniona.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o:

3. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach;

4. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

5. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w sprawie niniejszej zastosowanie powinny znaleźć przepisy obowiązujące przed nowelizacją ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podniesiono, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 i art. 41 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe naruszenie powstało wskutek niezastosowania przez Sąd art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia dziecka, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzin. Córka skarżącej urodziła się bowiem w dniu [...] września 2017 r., zaś skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w dniu [...] listopada 2017 r. W ocenie skarżącej złożyła ona przedmiotowy wniosek 2 dni przed upływem terminu, o którym mowa w powyższym przepisie. W związku z powyższym prawo do świadczenia rodzicielskiego powinno być ustalone dla skarżącej od września 2017 r., a więc jeszcze przed dniem wejścia w życie znowelizowanego art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Potwierdzają to wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroki z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 936/17 oraz IV SA/Gl 900/17.

W ocenie skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji dokonał również błędnej wykładni art. 41 ustawy nowelizującej w zw. z art. 17 i 17c w zw. z art. 24 ust. 1, 2 i 9 oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, sprzecznej z art. 2 Konstytucji RP przez uznanie, że art. 27 ust. 5 powinien znaleźć w niniejszej sprawie zastosowanie w brzmieniu nadanym mu przez ustawę nowelizującą, pomimo że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem zostało przyznane skarżącej prawomocną decyzją wydaną przed wejściem w życie zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą, a ponadto skarżąca nabyła ekspektatywę świadczenia rodzicielskiego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jednak w niniejszej sprawie, z uwagi na powiązanie naruszeń przepisów postępowania z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Na wstępie rozważań przytoczyć należy treść art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania przez organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji, tj. 18 grudnia 2017 r. i 10 maja 2018 r. Przepis ten stanowił, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów

- przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony do ustawy o świadczeniach rodzinnych na podstawie art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodziny (Dz. U. poz. 1428) i obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2017 r. Przed tym dniem, przepis stanowił, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego lub zasiłku dla opiekuna przysługiwało jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. W tym czasie orzecznictwo sądowoadministracyjne prezentowało jednolity pogląd, że określony w ww. przepisie zbieg do świadczeń rodzinnych miał zastosowanie tylko do tej samej osoby sprawującej opiekę nad tym samym niepełnosprawnym podopiecznym. W konsekwencji czego, rodzic sprawujący opiekę nad kilkorgiem dzieci mógł wnioskować i otrzymywać świadczenie pielęgnacyjne na jedno z dzieci, a świadczenie rodzicielskie na pozostałe dzieci. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 17 ww. ustawy, art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wykładnia art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez Sąd I instancji nie pozostaje w sprzeczności z doprecyzowanym obecnie brzmieniem przepisu. Podnieść należy, że na gruncie niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżąca na mocy decyzji z dnia 9 marca 2017 r. otrzymała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego w związku z opieką nad synem od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 31 marca 2020 r. W dniu 23 listopada 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad córką, tj. po dniu 1 listopada 2017 r. Istotnym jest również, co wynika z akt sprawy, że skarżąca złożyła oświadczenie, iż chciałaby pobierać obydwa świadczenia jednocześnie, co nie jest możliwe biorąc pod uwagę obecnie obowiązujące brzmienie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i o czym była informowana w trakcie postępowania przed organami administracji.

Zaznaczyć należy, że ustawodawca wprowadził zasadę wyboru jednego z przysługujących świadczeń. Takie unormowanie jednoznacznie wskazuje zamysł i intencje ustawodawcy realizującego w ten sposób określoną konstytucyjnie zasadę pomocniczości. Skoro subsydiarność przejawia się przez zachowanie równowagi w przypadku zbiegu uprawnień do kilku świadczeń przez wykluczenie możliwości kumulatywnego pobierania świadczeń rodzinnych, to zachowanie tej równowagi winno mieć zastosowanie także w przypadku zaistniałej w niniejszej sprawie kumulacji uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego.

Z powyższych względów nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 17 i art. 41 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał wykładni powyższych przepisów.

Zarzut naruszenia art. 17 w zw. z art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 24 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych również należało uznać za nieuzasadniony. Rację należy przyznać Sądowi I instancji, że nawet gdyby przyjąć, w oparciu o art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, iż zgodnie z art. 17 ustawy nowelizującej przepisu ustawy zmienianej w art. 6 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie po raz pierwszy od dnia 1 listopada 2017 r., to skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w dniu 23 listopada 2017 r., tj. po dacie, w której znowelizowany art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaczął obowiązywać. Podnieść również należy, że nawet gdyby skarżąca złożyła wniosek przed dniem 1 listopada 2017 r. to i tak organ zobligowany był do zastosowania nowych przepisów, bowiem córka skarżącej urodziła się po wejściu w życie znowelizowanych przepisów, tj. w dniu [...] września 2017 r.

Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 41 ustawy nowelizującej w zw. z art. 17 i 17c w zw. 24 ust. 1, 2 i 9 oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 2 Konstytucji RP. Przedstawiony zarzut skargi kasacyjnej zmierza bowiem do wykazania, że gdyby skarżąca miała świadomość, iż nie uzyska prawa do świadczenia rodzinnego na kolejne dziecko, nie zdecydowałaby się na zajście w ciążę. Podnieść należy, że zgodnie z art. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazany przepis Konstytucji nie zawiera normy będącej źródłem uprawnień podmiotowych w zakresie świadczeń rodzinnych. Wzgląd na zasady sprawiedliwości społecznej nie uzasadnia w wyłączny sposób przyznania świadczenia rodzicielskiego. Podnieść należy, ze w świetle orzecznictwa Trybunału, wynikająca z art. 2 Konstytucji zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wiąże się z bezpieczeństwem prawnym. W świetle tej zasady adresaci norm prawnych mają prawo oczekiwać, że regulacja prawna nie zostanie zmieniona na ich niekorzyść w sposób arbitralny i zaskakujący (zob. np. wyrok z 4 listopada 2015 r., K 1/14, pkt 6.4.1 czy wyrok TK z 19 listopada 2008 r., Kp 2/08, cz. III, pkt 6 i powołane tam orzecznictwo). Nie można jednak utożsamiać ochrony zaufania z niezmienialnością prawa. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa nie oznacza, by adresaci norm mogli oczekiwać, że prawne unormowanie ich praw lub obowiązków nie ulegną kiedykolwiek zmianie, ani tego że ustawodawca nie wprowadzi zmian dla niech niekorzystnych, czyli takich, które zniosą lub ograniczą przyznane mu wcześniej prawa podmiotowe (zob. Garlicki Leszek (red.), Zubik Marek (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II).

W konsekwencji za niezasadne należało uznać zarzuty prawa procesowego, tj. art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Przepis ten jest przepisem wynikowym, którego nie można naruszyć w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu. Podnieść ponadto należy, że w niniejszej sprawie, organy administracji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Z tych też względów uznać należy, że Sąd I instancji trafnie zastosował art. 151 P.p.s.a. i oddalił skargę strony skarżącej. Brak było bowiem podstaw do stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. z uwagi na fakt, iż w sprawie niniejszej nie zaistniały naruszenia zarówno przepisów postępowania jak i prawa materialnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.