Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2200/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant referent Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 64 i art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), nałożył na G. S. karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

W motywach rozstrzygnięcia organ podał, że wymierzona kara pieniężna jest sankcją za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez posiadania zezwolenia kategorii V. W dniu [...] marca 2015 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. (droga o dozwolonym nacisku na pojedynczą oś napędową do 10 t) zatrzymano bowiem do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej. [...] wraz z dwuosiową przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował W. P., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem trocin (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy G. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: G. W wyniku pomiarów stwierdzono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosi 41,55 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), czyli przekracza dopuszczalną normę o 1,55 t. Kierujący pojazdem nie okazał do kontroli zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego. Przebieg kontroli został utrwalony protokołem z dnia [...] marca 2015 r.

G. S. powyższą decyzję uczynił przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Transportu Drogowego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania, a także o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Zainteresowany zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa, poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, poprzez nieuwzględnienie okoliczności świadczących o braku wpływu na powstanie naruszenia i dochowaniu należytej staranności w realizacji czynności związanych z przewozem oraz bezprawne nałożenie kary w odniesieniu do pojazdu przewożącego ładunek podzielny o wymiarach i masie nieprzekraczających dopuszczalnych parametrów.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.), § 3 ust. 1 pkt 2 lit. "b" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 951), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach publicznych:

a) o naciskach osi nie większych od dopuszczalnych dla danej drogi,

b) o szerokości nieprzekraczającej 3,4 m,

c) o długości nieprzekraczającej:

- 15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

d) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

e) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 140ab ust. 1 pkt 2 ww. ustawy – Prawo o ruchu drogowym, kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii III-VI wynosi 5.000 zł. Organ zaznaczył, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi w chwili kontroli legitymowały się ważnym świadectwem zgodności, wydanym przez Okręgowy Urząd Miar w [...] w dniu [...] kwietnia 2014 r. Zakwalifikowanie stwierdzonego naruszenia jako wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V zostało stwierdzone w oparciu o wynik ważenia, zgodnie z którym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wyniosła 41,55 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę), czyli przekroczyła dopuszczalną normę o 1,55 t. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku trzyosiowego pojazdu samochodowego i dwuosiowej przyczepy 40 ton.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo zakwalifikował zaistniały stan faktyczny jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V i nałożył karę w wysokości 5.000 zł. Zdaniem organu II instancji, okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia, tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, nie znoszą odpowiedzialności strony, bowiem strona miała wpływ na powstanie naruszenia, a przy wykonywaniu przejazdu nie dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z kontrolowanym przejazdem.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego G. S. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej, co polegało na niewykazaniu w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności popełnienia przez stronę naruszenia; art. 140aa ust. 4 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez nieprzeprowadzenie oceny istnienia (lub braku) wymienionych w tym przepisie okoliczności egzoneracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Ustawodawca ogranicza ruch pojazdów lub zespołów pojazdów, których naciski osi wraz z ładunkiem lub ich całkowita masa są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, wprowadzając w tym względzie konieczność uzyskania zezwolenia. W przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywny i brak jest wymaganego zezwolenia, organ ma obowiązek nałożyć karę pieniężną, a jej wysokość, odnoszona do wielkości stwierdzonego przekroczenia, jest ściśle określona. Jednakże dla zastosowania sankcji administracyjnej za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia jej ustalenia nie mogą budzić żadnych wątpliwości. W tym zakresie zarówno wyniki ważenia zespołu pojazdów, jak i stwierdzone naruszenia dopuszczalnych norm nie mogą pozostawiać najmniejszych wątpliwości co do tego, że w sprawie w rzeczy samej doszło do uchybienia obowiązującym przepisom.

W rozpoznawanej sprawie z protokołu kontroli wynika, że rzeczywista masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wyniosła 41,55, czyli przekraczała dopuszczalną normę o 1,55 t. Natomiast z protokołu kontroli nie wynika, by w trakcie jej przeprowadzania stwierdzono także inne naruszenia dopuszczalnych parametrów. Tymczasem Główny Inspektor Transportu Drogowego w zaskarżonej decyzji stwierdził przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów o 1550 kg w stosunku do dopuszczalnych 10 t na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. Dozwolony nacisk na pojedynczą oś napędową do 10 t odnosi się do nacisku osi napędowej pojedynczej, a nie - jak wskazuje organ - do dopuszczalnej masy całkowitej. Co więcej, organ w motywach zaskarżonej decyzji wskazuje, że podstawą nałożenia kary jest przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku osi napędowej pojazdu na daną drogę. Tego rodzaju stwierdzenia zawarte w decyzji pozostają w oczywistej sprzeczności z treścią protokołu kontroli, który stanowi przecież jeden z najistotniejszych dowodów w sprawie. Stwierdzenia takie mogą także świadczyć o nieprawidłowo zastosowanych normach prawa materialnego. Czym innym bowiem jest przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, a czym innym przekroczenie nacisku na pojedynczą oś napędową, którego to przekroczenia - jak wynika z protokołu kontroli - nie stwierdzono. Organ II instancji nie może w treści decyzji podawać informacji czy danych, które odbiegają od ustaleń stanu faktycznego, wszak narusza to podstawowe zasady procedowania, w tym w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Protokół jako dokument urzędowy, w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), sporządzony w przepisanej prawem formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Omawiane uchybienie organu Inspekcji Transportu Drogowego ma tym większe znaczenie, że kierujący zespołem pojazdów odmówił podpisania protokołu, a zatem organ powinien orzekać jedynie w oparciu o to, co zostało stwierdzone, nie zaś wskazywać na okoliczności, które nie miały miejsca, zważywszy że zarzuty skarżącego dotyczą nie tylko nieprawidłowo opisanych w decyzji naruszeń dopuszczalnych norm, ale także odnoszą się do samej procedury ważenia, w szczególności dotyczą miejsca ważenia, które - zdaniem skarżącego - wymaga remontu, oraz błędnie określonych rodzajów osi, jak również błędnie określonych zakresów odległości pomiędzy osiami. Skarżący twierdzi także, że w sprawie zaistniały okoliczności, które znoszą jego odpowiedzialność w sprawie i stanowią podstawę do umorzenia postępowania. Tego rodzaju twierdzenia strony mogą mieć wpływ na stosowane w sprawie przepisy prawa materialnego, co z kolei może mieć bezpośrednie przełożenie na wynik sprawy. Ponadto, skarżący zarzuca, że nie dokonano powtórnego ważenia zespołu pojazdów, co w konsekwencji uniemożliwiło zweryfikowanie wyników pierwszego ważenia, a jest to o tyle istotne, że kierujący pojazdem odmówił podpisania protokołu kontroli. Organ do tych okoliczności powinien się odnieść w sposób, który usuwałby wszelkie istniejące wątpliwości.

Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ zobowiązany jest m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, o czym stanowi art. 8 kpa. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 kpa, odnosząc się do twierdzeń i zarzutów strony. Z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 kpa, a uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 kpa, wynika, że to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.

Z powyższych względów Sąd zdecydował o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, uchylając ją.

Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie zastosowanie się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku.

W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. S. kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi.