Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 206/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2012 r. do stycznia 2013 r. i od czerwca do lipca 2013 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 września 2017 r. złożonym na formularzu PPF D. S. zwróciła się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 4.771 zł.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości o wartości około 400.000 zł, na której posadowiony jest dom jednorodzinny o powierzchni 180 m2, garaż o powierzchni 24 m2 oraz stodoła, współwłaścicielką w ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 4,28 ha i wartości około 140.000 zł, posiada także samochód osobowy marki [...] o wartości około 35.000 zł. Innego majątku, w tym oszczędności, nie posiada. Wnioskodawczyni wskazała, iż zamieszkuje wspólnie z małżonkiem oraz dwojgiem małoletnich dzieci w wieku 6 i 13 lat, które pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Wyjaśniła przy tym, że jej małżonek nie partycypuje w kosztach utrzymania dzieci ani w wydatkach związanych z eksploatacją domu. Obecnie wnioskodawczyni nie osiąga żadnych stałych dochodów (zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej), ponosi stałe wydatki na zakup butli gazowej (50 zł), opłaty za energię elektryczną (około 400 zł), wodę (około 130 zł), wywóz nieczystości (80 zł), ogrzewanie (699 zł rocznie), przedszkole (250 zł), lekcje języka angielskiego dla dzieci (140 zł), dojazdy dzieci do przedszkola i szkoły (około 350 zł), wyżywienie (około 1.000 zł) oraz spłaty rat leasingu (1.700 zł) i kredytów (3.300 zł), które średnio miesięcznie wynoszą 7.459 zł i które opłaca dzięki pomocy finansowej teścia.

Do wniosku dołączono: (-) oświadczenie z dnia 27 marca 2017 r., w którym małżonek wnioskodawczyni potwierdził, że zamieszkuje wspólnie z wnioskodawczynią i małoletnimi dziećmi, nie partycypuje w wydatkach związanych z eksploatacją domu, nie łoży na utrzymanie dzieci, osiąga dochody wyłącznie z renty inwalidzkiej w kwocie około 540 zł, które w całości wydatkuje na zakup leków i wyżywienie; (-) oświadczenie z dnia 27 marca 2017 r., w którym teść wnioskodawczyni potwierdził, że udziela jej pomocy finansowej, przy czym nie przekazuje stałej kwoty, gdyż wysokość pomocy uzależniona jest bieżących potrzeb wnioskodawczyni, w lutym br. przekazał jej 1.700 zł na ratę leasingu, płaci za jej zakupy, opłacił wynagrodzenie pełnomocnika w niniejszej sprawie; (-) kopie faktur i potwierdzeń wpłat gotówkowych wystawionych na małżonka wnioskodawczyni w okresie od 25 października 2016 r. do 27 lutego 2017 r. obrazujące wysokość opłat za energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, internet, telefon komórkowy oraz zakup opału; (-) kopie dowodów wpłat potwierdzające wysokość opłat za przedszkole w styczniu i lutym 2017 r.; (-) kopię faktury z dnia 2 marca 2017 r. za zakup paliwa przez wnioskodawczynię oraz kopie dowodów wpłat gotówkowych wystawionych na wnioskodawczynię w okresie od 8 grudnia 2016 r. do 27 lutego 2017 r. obrazujące wysokość opłat za śmieci oraz ratę leasingu; (-) kopię zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 16 stycznia 2017 r. o zajęciu wierzytelności przysługującej wnioskodawczyni do kwoty 132.349,90 zł; (-) kopie umów pożyczki zawartych przez wnioskodawczynię w dniu 4 marca 2014 r. oraz 2 kwietnia 2014 r. na kwotę 117.748 zł i 82.252 zł wraz z harmonogramami ich spłat.

Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 17 października 2017 r. pełnomocnik wnioskodawczyni nadesłał:

- kopię zeznania podatkowego małżonków za rok 2016 (PIT-36 z załącznikami PIT/B i PIT/O), w którym wnioskodawczyni wykazała stratę z działalności gospodarczej w wysokości 20.081,02 zł (deklarując przychód w kwocie 17.299,26 zł i koszty jego uzyskania w kwocie 37.308,28 zł) oraz dochody z umowy o dzieło/zlecenia w wysokości 4.000 zł (przychód z tego tytułu wyniósł 5.000 zł, zaś koszty jego uzyskania – 1.000 zł), natomiast małżonek wnioskodawczyni zadeklarował dochody z renty w wysokości 11.007 zł oraz stratę z wykonywanej działalności gospodarczej w wysokości 4.623,64 zł (wykazując przychód w wysokości 24.385 zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie 29.008,64 zł); małżonek wnioskodawczyni od dochodu odliczył kwotę 1.920 zł z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne; małżonkowie wykazali do zwrotu kwotę 2.879,40 zł;

- zaświadczenie z [...] S.A. w [...] z dnia 30 października 2017 r., z którego wynika, że saldo zadłużenia wnioskodawczyni z tytułu zaciągniętych pożyczek wynosi łącznie 58.014 zł a miesięczna ich spłata 3.332 zł;

- fakturę z dnia 5 września 2017 r. za zakup przez wnioskodawczynię samochodu będącego przedmiotem leasingu za kwotę 637,76 zł;

- informacji z KRUS skierowanej do małżonka wnioskodawczyni jako ubezpieczonego o wysokości składek ubezpieczeniowych za III i IV kwartał 2017 r. z tytułu objęcia wnioskodawczyni ubezpieczeniem społecznym rolników, które wyniosły po 393 zł;

- potwierdzenia operacji dokonanych na rachunku bankowym wnioskodawczyni w dniach 9, 22, 23 i 31 sierpnia 2017 r., 9, 26 i 30 września 2017 r. oraz 4, 9, 18, 26 i 27 października 2017 r.;

- kopię zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego z dnia 16 stycznia 2017 r. o zajęciu wierzytelności przysługującej wnioskodawczyni do kwoty 132.349,90 zł;

- odpis postanowienia WSA w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 2017 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do kwietnia 2011 r. i od września do grudnia 2011 r.;

- wystawione na małżonka wnioskodawczyni kopię faktury z dnia 24 października 2017 r. za zakup opału, kopie potwierdzeń opłat za telefony komórkowe z dnia 23 sierpnia, 27 września i 27 października 2017 r., za internet z dnia 13 października 2017 r., za wodę i odprowadzanie ścieków z dnia 4 października 2017 r., za energię elektryczną z dnia 7 sierpnia, 12 i 17 października 2017 r. na łączną kwotę 3.263,16 zł;

- kopie dowodów wpłat obrazujące wysokość opłat za przedszkole w czerwcu i we wrześniu 2017 r. na łączna kwotę 499 zł;

- wystawione na wnioskodawczynię dowody opłat za wywóz śmieci za sierpień i wrzesień 2017 r., uiszczenia raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. z dnia 7 sierpnia 2017 r. oraz opłaty za Spółkę Wodną za 2017 r. z dnia 17 października 2017 r. na łączną kwotę 503 zł;

- oświadczenie teścia wnioskodawczyni z dnia 31 października 2017 r., w którym podał, iż wspiera finansowo wnioskodawczynię pomagając jej spłacać zobowiązania (w tym z tytułu leasingu), regulować rachunki, opłacając wynagrodzenie pełnomocnika w niniejszej sprawie oraz przekazując środki na konkretny, wskazany przez wnioskodawczynię cel;

- oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 31 października 2017 r., w którym wskazała, iż otrzymuje świadczenie 500 plus oraz wyjaśniła, że nie występowała o zasądzenie alimentów od małżonka, gdyż nie posiada on żadnych źródeł dochodów i nie byłby w stanie ich regulować, a teść prosił ją aby nie występowała przeciwko małżonkowi do sądu. Wskazała także, że występując do sądu o alimenty, z uwagi na nieznajomość prawa, musiałaby skorzystać z pomocy zawodowego pełnomocnika, na co nie ma środków. Wnioskodawczyni oświadczyła także, że nie pobiera świadczeń rodzinnych i nie korzysta z pomocy społecznej. Podała, że swoje zobowiązania reguluje na bieżąco.

W piśmie dołączonym do ww. dokumentów pełnomocnik dodatkowo wyjaśnił, że wnioskodawczyni zobowiązania zaciągnęła, gdy prowadziła działalność gospodarczą i posiadała środki na ich spłatę. Obecnie w spłacie zobowiązań pomaga wnioskodawczyni teść, który spłacił leasing, zaś sama wnioskodawczyni rezygnuje z większości wydatków.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała zasadności wniesionego żądania. Pomimo iż wnioskodawczyni odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego, to jej sytuacja rodzinna i finansowa pozostaje wciąż niewyjaśniona.

Wnioskodawczyni konsekwentnie podnosi, że choć zamieszkuje z małżonkiem to nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Co więcej, wnioskodawczyni wskazuje, że jej małżonek nie partycypuje w kosztach utrzymania dzieci oraz w wydatkach związanych z zajmowaną wspólnie nieruchomością, gdyż nie osiąga dochodów, zaś ona sama – poza świadczeniem wychowawczym 500 plus – nie uzyskuje żadnych dochodów i korzysta z pomocy finansowej teścia.

Z obszernej dokumentacji, jaką przedłożyła wnioskodawczyni, wynika, że za rok 2016 małżonkowie skorzystali z możliwości preferencyjnego rozliczenia dochodów, składając wspólne zeznanie podatkowe i wykazując do zwrotu kwotę 2.879,40 zł. Podkreślić przy tym należy, że wnioskodawczyni została objęta ubezpieczeniem społecznym (KRUS) małżonka, zaś wśród dokumentów obrazujących wysokość stałych bieżących wydatków, jakie ponosi wnioskodawczyni, znajdują się opłaty za telefony komórkowe jej małżonka. Wydatku tego nie sposób uznać za konieczny koszt utrzymania wnioskodawczyni.

W ocenie referendarza sądowego powołane okoliczności przeczą twierdzeniom wnioskodawczyni, iż nie pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem i nie prowadzi z nim tego gospodarstwa wspólnie. Wnioskodawczyni była zatem zobowiązana do wykazania majątku małżonka oraz jego dochodów we wniosku złożonym na formularzu PPF, czego nie uczyniła.

Referendarz sądowy nie dał także wiary twierdzeniom wnioskodawczyni o braku dochodów małżonka. Z przedłożonych dokumentów jednoznacznie wynika, że małżonek wnioskodawczyni osiąga stałe dochody, których źródłem jest renta inwalidzka (jest on uprawniony do skorzystania z odliczeń od dochodów z tytułu wydatków na cele rehabilitacyjne) oraz od dnia 25 czerwca 2013 r. prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i dzierżawy pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli i pozostaje – jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – aktywnym przedsiębiorcą.

W świetle powołanych okoliczności zupełnie niezrozumiałym jest, że wnioskodawczyni, będąc – jak podnosi – w bardzo trudnej sytuacji finansowej, rezygnuje nie tylko z dochodzenia alimentów należnych jej dzieciom, ale przede wszystkim sama nie osiągając dochodów, ponosi również za małżonka koszy związane ze zużyciem energii elektrycznej, wody, ogrzewania, gazu, opłaty za telefony komórkowe małżonka, internet itp. Tym bardziej, że małżonek wykonuje działalność gospodarczą w miejscu wspólnego zamieszkania z wnioskodawczynią, co prowadzi do wniosku, że media są zużywane również w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą.

Referendarz sądowy odmówił wiarygodności twierdzeniom wnioskodawczyni, że nie występuje ona do sądu o zasądzenie alimentów na rzecz małoletnich dzieci z uwagi na brak dochodów małżonka, a w konsekwencji niemożność wyegzekwowania ewentualnie zasądzonych kwot. W tym miejscu nadmienić należy, że w przypadku bezskuteczności egzekucji wnioskodawczyni mogłaby wystąpić o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wprawdzie ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uzależnione jest także od wysokości dochodów, to jednak przyjmując, że wnioskodawczyni wraz z dziećmi – jak wskazuje – utrzymuje się wyłącznie z kwoty 500 zł bez wątpienia spełnia kryterium dochodowe, które obecnie zostało przyjęte na poziomie 725 zł na osobę w rodzinie.

Wobec stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie podejmuje działań, aby poprawić przede wszystkim sytuację bytową swoich dzieci zasadnym jest wniosek, że w rzeczywistości dysponuje ona środkami pieniężnymi w kwocie wyższej aniżeli zadeklarowana, a jej sytuacja finansowa nie jest tak zła, jak próbuje to wykazać.

Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że z oświadczeń złożonych zarówno przez wnioskodawczynię, jak i jej teścia wynika, że teść jedynie pomaga wnioskodawczyni w spłacie jej zobowiązań pożyczkowych i uiszczaniu bieżących opłat, co prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni sama ponosi przynajmniej część tych wydatków. Jednak wnioskodawczyni nie wskazała, z jakich środków wydatki te pokrywa. Wiadomym jest, że otrzymuje ona świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie. Natomiast to, czy wnioskodawczyni posiada jeszcze inne środki na rachunku bankowym i z jakich źródeł są to środki, tego nie sposób ustalić. Wnioskodawczyni bowiem nie przedłożyła pełnego wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, do czego została zobowiązania.

O tym, że wnioskodawczyni może posiadać na koncie środki w kwocie wyższej aniżeli 500 zł świadczyć może, że w dniu 27 października 2017 r. wypłaciła ona kwotę 980 zł. Co więcej, w dniu 5 września 2017 r. wnioskodawczyni, po zakończeniu umowy, wykupiła samochód będący przedmiotem leasingu za cenę 637,76 zł. Jednocześnie brak jest informacji, czy skarżąca, która posiada już jeden samochód osobowy i – jak podnosi jej pełnomocnik – ogranicza swoje wydatki, sprzedała ten samochód, czy też nadal go użytkuje. Referendarz sądowy, kierując się logiką i doświadczeniem życiowym, stwierdził, że mało prawdopodobne jest, aby z miesięcznej kwoty 500 zł wnioskodawczyni mogła poczynić jakiekolwiek oszczędności, skoro kwota ta zaledwie w minimalnej części pokrywa bieżące koszty utrzymania jej i dzieci, a wnioskodawczyni jedynie otrzymuje wsparcie finansowe od teścia i nie pozostaje na jego utrzymaniu.

Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie wnioskodawczyni ma możliwość uzyskania środków na uiszczenie wpisu od wniesionej skargi kasacyjnej, który na obecnym etapie sprawy jest jedyną opłatą sądową. Wnioskodawczyni na ten cel może pozyskać środki ze źródeł, z których reguluje swoje zobowiązania, w tym kredytowe i – co należy podkreślić – reguluje je terminowo, nie mając żadnych zaległości w ich spłacie. Wskazać należy, że zobowiązania cywilnoprawne wnioskodawczyni nie korzystają z pierwszeństwa względem kosztów sądowych powstałych w niniejszej sprawie. Skoro skarżąca, pomimo braku własnych dochodów (poza świadczeniem 500 plus na dziecko), jest w stanie regularnie uiszczać swoje zobowiązania finansowe kształtujące się na poziomie ponad 3.000 zł miesięcznie, to brak jest podstaw, aby przyjąć, że nie ma ona środków na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Końcowo, referendarz sądowy zwraca uwagę, że wnioskodawczyni została zwolniona od wpisu od skargi, jej sprawa została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r., a zatem nie można mówić o ograniczeniu wnioskodawczyni prawa do sądu.

Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.