Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 435/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 54 par 2, art 106 par 3, art 133 par 1, art 141 par 4, art 174 pkt 2, art 183 par 2, art 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 2, art 13 ust 1
journal: Dz.U. 1962 nr 10 poz 49
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. NSA Zofia Flasińska Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.J.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/09 w sprawie ze skargi W.J.L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/09, oddalił skargę W.J.Li. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] czerwca 2009 r., odmawiającą stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez W.J.L., urodzonego 20 kwietnia 1961 r. w Z., syna W. i J. z domu O., zameldowanego ostatnio na pobyt czasowy pod adresem Z., ul. P. 23R.

W uzasadnieniu swojej decyzji Minister podniósł, iż W.J.L. urodził się jako obywatel polski, syn W. i J. z domu O., w dniu 20 kwietnia 1961 r. w Z. Do czasu opuszczenia Polski w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku zamieszkiwał w Z. Zainteresowany nabył obywatelstwo USA we wrześniu 1983 r., co wynika z pisma Konsulatu USA w Krakowie z dnia 6 stycznia 2009 r., potwierdzającego, że W.L. otrzymał obywatelstwo amerykańskie po swoim ojcu W.L. i w dniu 1 września 1983 r. wydano mu w ww. konsulacie paszport amerykański nr Z4359088.

Minister wskazał, że decyzją z dnia [...] października 1986 r., nr [...], Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Wiedniu udzielił W.J.L. na jego wniosek zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] października 1986 r., obywatel polski tracił obywatelstwo, jeżeli spełnione zostały jednocześnie dwa warunki – uzyskał zezwolenie właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa polskiego i nabył obce obywatelstwo. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że W.J.L. spełnił pierwszy i drugi warunek. Minister wskazał ponadto, że w jego opinii nie miała znaczenia prawnego kolejność spełnienia powyższych przesłanek.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego braku doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] października 1986 r. Minister podniósł, iż nie jest on zasadny, skoro skarżący sam załączył ją do wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Ponadto organ stwierdził, że mimo iż po 23 latach nie zachował się bezpośredni dowód doręczenia tej decyzji W.J.L., to jednak trudno dać wiarę zapewnieniom jego pełnomocnika, że zainteresowany nigdy jej nie otrzymał, nie tylko ze względu na fakt, iż bezsprzecznie dysponował jej, skierowanym do niego, egzemplarzem, lecz także na to, iż sam jego pełnomocnik w toku postępowania zakończonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2008 r. jednoznacznie przyznał, że jego mocodawca wjeżdżał na terytorium Polski jako cudzoziemiec, obywatel USA. W opinii Ministra wszystko dowodzi, iż skarżący przedmiotową decyzję otrzymał i był świadomy jej treści, jak i skutków dla statusu jego obywatelstwa polskiego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W.L. zarzucił powyższej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nie przeprowadzenie dowodu z akt osobowych strony,

- błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydanej decyzji, a polegający na błędnym ustaleniu, że W.L. została doręczona ww. decyzja Kierownika Wydziału Konsularnego Ambasady PRL we Wiedniu,

- obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, w jej brzmieniu z [...] października 1986 r., poprzez uznanie, że w stanie faktycznym sprawy skarżący na podstawie tego przepisu utracił obywatelstwo polskie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ domniemuje doręczenie decyzji skarżącemu z faktu, iż przedłożył on przy składaniu wniosku jej kserokopię, a także przez lata zachowywał się jak cudzoziemiec, tj. podróżował w ramach ruchu bezwizowego oraz wystąpił z wnioskiem o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Powyższe okoliczności nie są dowodem na prawidłowe doręczenie skarżącemu decyzji. Skarżący zaprzecza, iż jakikolwiek polski organ mu ją doręczył.

Ponadto zdaniem skarżącego wcześniejsze uzyskanie przez niego obywatelstwa państwa obcego i późniejsze uzyskanie zgody na zmianę obywatelstwa polskiego na obce nie powoduje utraty obywatelstwa polskiego na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.

Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1443/09, wskazał, że zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 powołanej wyżej ustawy obywatel polski mógł nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa, a nabycie obywatelstwa obcego pociągało za sobą utratę obywatelstwa polskiego. Z kolei art. 16 ust. 1, 3 i 4 ww. ustawy w brzmieniu wówczas obowiązującym stanowił, iż o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa polskiego orzekała Rada Państwa, która mogła upoważnić Ministra Spraw Zagranicznych do udzielania takich zezwoleń osobom zamieszkałym za granicą, jak również mogła wyrazić zgodę na przekazanie przez Ministra Spraw Zagranicznych decyzji w tych sprawach kierownikom niektórych urzędów konsularnych. Podania o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe za granicą wnosiły do polskich urzędów konsularnych.

Rada Państwa w dniu 26 czerwca 1975 r. podjęła Uchwałę Nr 51/75 w sprawie upoważnienia Ministra Spraw Zagranicznych do udzielania zezwoleń na zmianę obywatelstwa polskiego osobom zamieszkałym za granicą. W pkt 1 tej uchwały upoważniono ww. Ministra do udzielania zezwoleń na zmianę obywatelstwa polskiego osobom zamieszkałym za granicą, a w pkt 2 wyrażono zgodę na przekazanie przez tego Ministra kierownikom wymienionych w tej uchwale urzędów konsularnych decyzji w sprawach udzielania zezwoleń na zmianę obywatelstwa polskiego osobom zamieszkałym za granicą, które w myśl prawa obcego nabyły już obywatelstwo obce bądź uzyskały przyrzeczenie nadania obywatelstwa obcego. Minister Spraw Zagranicznych zarządzeniem Nr 10 z dnia 15 lipca 1975 r. upoważnił kierowników niektórych urzędów konsularnych PRL do udzielania ww. zezwoleń. Upoważnienie takie zostało udzielone Kierownikowi Wydziału Konsularnego Ambasady PRL w Wiedniu.

W § 2 ww. zarządzenia Minister określił, że tryb załatwiania przez urzędy konsularne PRL spraw z zakresu obywatelstwa polskiego reguluje Instrukcja Nr 1 Dyrektora Departamentu Konsularnego z dnia 1 lipca 1970 r. Natomiast na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.) od stosowania w tych sprawach wyłączone były przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Sąd podkreślił, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący w dniu 18 września 1986 r. złożył w Wydziale Konsularnym Ambasady PRL w Wiedniu wniosek o udzielenie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Kierownik tego wydziału konsularnego decyzją z dnia [...] października 1986 r. udzielił mu takiego zezwolenia. Skarżący już przed uzyskaniem ww. zezwolenia uzyskał obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Sąd wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, iż ww. decyzja nie została doręczona skarżącemu – skarżący sam załączył ją do wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Ponadto okoliczność, iż był to egzemplarz odebrany przez stronę, a nie kopia wykonana z akt sprawy, dowodzi fakt, że w jego treści brak jest wymienionych adresatów oraz wyraźnej adnotacji o tym, iż jest skierowany wyłącznie do akt, w odróżnieniu do egzemplarza nadesłanego przez Konsulat Generalny RP w Los Angeles, a pochodzący z akt sprawy.

Ponadto Sąd wskazał, że niezrozumiała jest argumentacja skarżącego, iż kopię decyzji zdobył on w sposób nieoficjalny, kiedy zaczęły się jego problemy z pobytem w Polsce – decyzja dotyczy skarżącego i została wydana na jego wniosek i gdyby tylko zwrócił się on do właściwych organów, to w każdej chwili otrzymałby jej dodatkowy odpis. Z akt sprawy wynika, że skarżący od lat nie mieszka w Polsce i skoncentrował swoje życie w innym miejscu, złożył wniosek o zmianę obywatelstwa w sytuacji, gdy nabył już obywatelstwo państwa obcego. Postępowanie skarżącego wskazuje, że znał on treść przedmiotowej decyzji i zdawał sobie sprawę z jej skutków. Ponadto Sąd podkreślił, iż wyłączone było stosowanie przepisów k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący spełnił wszystkie przesłanki wynikające z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim i tym samym utracił obywatelstwo polskie. Ponieważ skarżący nabył obce obywatelstwo przed uzyskaniem zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego, utrata przez niego obywatelstwa polskiego nastąpiła z dniem wydania decyzji o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo obce, tj. z dniem [...] października 1986 r., co potwierdza treść decyzji. Sąd podkreślił przy tym, że art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wskazuje przesłanki, które muszą być spełnione, żeby obywatel polski utracił obywatelstwo polskie. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie – nie ma żadnego znaczenia kolejność ich spełnienia.

W skardze kasacyjnej W.J.L. zarzucił powyższemu orzeczeniu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim w brzmieniu obowiązującym w dniu 23.10.1986 r. poprzez uznanie, że w stanie faktycznym sprawy skarżący na podstawie tego przepisu utracił obywatelstwo polskie,

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez zaniechania przeprowadzenia dowodu z akt osobowych W.L. znajdujących się w Konsulacie RP w Los Angeles na okoliczność ustalenia, czy została mu doręczona decyzja administracyjna zezwalająca na zmianę obywatelstwa z 1986 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim przewidywał utratę obywatelstwa polskiego z mocy prawa przez nabycie obywatelstwa obcego po uprzednim uzyskaniu zgody właściwego organu na zmianę obywatelstwa. Skarżący jednak po uzyskaniu ww. zezwolenia nigdy nie nabył obywatelstwa obcego - obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki nabył przynajmniej trzy lata wcześniej. Skarżący powołał się przy tym na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2001 r., sygn. akt V SA 150/01.

Ponadto skarżący podniósł, że z faktu posiadania kopii decyzji nie wynika, czy została mu ona doręczona przez organ, a przede wszystkim kiedy została doręczona. Nie ma również żadnych przesłanek dla stwierdzenia, iż uzyskanie przez skarżącego dokumentu nastąpiło w czasie, gdy obowiązywały jeszcze przepisy przewidujące utratę obywatelstwa, poprzez nabycie obywatelstwa obcego za zgodą właściwego organu. Zdaniem skarżącego, wszystkie powyższe wątpliwości można było rozstrzygnąć dopuszczając dowód z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych W. L. obecnych w Konsulacie RP w Los Angeles.

Odnośnie kwestii koncentracji centrum życiowego skarżącego poza granicami Polski, czy posługiwania się obcym paszportem w czasie podróży do Polski skarżący podniósł, że nie są to okoliczności decydujące o skutecznym doręczeniu decyzji, a tym bardziej mające wpływ na posiadanie bądź utratę obywatelstwa.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Strona skarżąca, podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie uzyskania przez skarżącego zezwolenia na zmianę obywatelstwa ([...] października 1986 r.) twierdzi, że skutek prawny utraty obywatelstwa polskiego przez skarżącego mógłby nastąpić tylko w przypadku, gdyby najpierw uzyskał on zezwolenie właściwego organu na zmianę obywatelstwa, a dopiero później nabył obywatelstwo obce. Stanowisko to jest nietrafne, bowiem Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni powołanego przepisu.

Kwestia znaczenia prawnego określonej w art. 13 ust. 1 kolejności spełnienia przesłanek utraty obywatelstwa polskiego była już przedmiotem szczegółowych rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m. inn. w wyroku z 23 grudnia 2008 r., II OSK 903/07 oraz wyroku z 30 listopada 2010r. II OSK 1688/09 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).

W wyroku z dnia 30 listopada 2010r. II OSK 1688/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie tego sporu wymaga w pierwszej kolejności zwrócenia uwagi na jedną z ogólnych zasad polskiego prawa regulującego kwestię obywatelstwa, a mianowicie zasadę wyłączności obywatelstwa polskiego. Zgodnie z art. 2 powołanej ustawy, obywatel polski w myśl prawa polskiego nie może być równocześnie uznawany za obywatela innego państwa. Oznacza to, że obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa do momentu utraty obywatelstwa polskiego jest traktowany przez władze polskie wyłącznie jako obywatel polski.

Z omawianą zasadą ściśle związany jest przepis art. 13 ust. 1 ustawy z 1962 r. o obywatelstwie polskim. O ile bowiem przepis art. 2 tej ustawy dotyczy sytuacji nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa obcego, które nie wywiera skutków prawnych na gruncie polskiego prawa o obywatelstwie, o tyle przepis art. 13 ust. 1 ustawy reguluje sytuację nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa obcego prowadzącego do utraty obywatelstwa polskiego. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 ze zm.) tj. do dnia 31 grudnia 1998 r., z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych obywatel polski może nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa. Nabycie obywatelstwa obcego pociąga za sobą utratę obywatelstwa polskiego.

W kontekście zasady wyłączności obywatelstwa polskiego uzyskanie zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa oznaczało, że w stosunku do państwa polskiego określona osoba przestała być obywatelem polskim, została "zwolniona z polskiego obywatelstwa". Od dnia uzyskania tego zezwolenia osoba taka mogła legitymować się w stosunku do państwa polskiego obywatelstwem innego państwa, o ile je wcześniej nabyła, gdyż posiadanie obywatelstwa obcego z tym dniem zyskało znaczenie prawne również na gruncie prawa polskiego. Jednocześnie tylko skuteczne w świetle prawa polskiego nabycie obywatelstwa obcego powodowało utratę obywatelstwa polskiego.

Z treści art. 13 ust. 1 ustawy wynika, że obywatel polski mógł nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa. Nie chodzi tu jednak zezwolenie na nabycie obywatelstwa innego państwa skuteczne na gruncie prawa tego państwa, lecz zezwolenie na zmianę obywatelstwa skutkujące nabyciem obywatelstwa obcego w świetle prawa polskiego. Państwo polskie nie mogło bowiem decydować, kiedy następuje nabycie obywatelstwa innego państwa w świetle prawa tego państwa, gdyż oznaczałoby to wkraczanie w kompetencje wewnętrzne tego państwa. Zgodnie z art. 1 zdanie pierwsze Konwencji haskiej z 1930 r. w sprawie pewnych zagadnień dotyczących kolizji ustaw o obywatelstwie każde państwo władne jest określić w swym ustawodawstwie, kto jest jego obywatelem. Tym bardziej polskie organy nie były władne udzielać zezwolenia na nabycie przez obywatela polskiego obywatelstwa innego państwa wywierającego skutki na gruncie prawa tego państwa.

Przewidziane w art. 13 ust. 1 ustawy zezwolenie właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa miało więc decydujące znaczenie, jeżeli chodzi o skuteczność w świetle prawa polskiego nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa innego państwa. Brak takiego zezwolenia oznaczał, że nabycie obywatelstwa obcego nie miało znaczenia dla sytuacji prawnej jednostki w płaszczyźnie polskiego obywatelstwa i nie powodowało zmiany obywatelstwa. Natomiast jego uzyskanie i jednoczesne posiadanie lub późniejsze nabycie obywatelstwa obcego powodowało, że obywatel polski tracił obywatelstwo polskie i był uważany przez państwo polskie wyłącznie za obywatela obcego państwa.

Skoro nabycie obywatelstwa obcego było skuteczne na gruncie prawa polskiego dopiero od dnia uzyskania zezwolenia na zmianę obywatelstwa, to nie ma istotnego znaczenia czy w świetle prawa obcego państwa obywatel polski nabył jego obywatelstwo przed, czy po uzyskaniu tego zezwolenia. Nawet, jeżeli obywatel polski w myśl przepisów prawa obcego nabył obywatelstwo obce przed uzyskaniem zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa, to i tak dopiero z chwilą uzyskania tego zezwolenia nabycie obywatelstwa obcego odnosiło skutek prawny na gruncie prawa polskiego. Utrata obywatelstwa polskiego następowała w takim przypadku z dniem udzielenia zezwolenia, ponieważ w tym dniu zostały spełnione obie przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ustawy (uzyskanie zezwolenia na zmianę obywatelstwa oraz skuteczne na gruncie prawa polskiego nabycie obywatelstwa obcego). Natomiast w przypadku nabycia obywatelstwa innego państwa już po uzyskaniu zezwolenia, utrata obywatelstwa polskiego następowała z dniem nabycia obywatelstwa obcego.

Zezwolenie właściwego organu na zmianę obywatelstwa, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 1998 r. mogło być więc udzielone obywatelowi polskiemu ex post, a więc już po nabyciu przez niego obywatelstwa innego państwa w świetle prawa tego państwa. W takim przypadku utrata obywatelstwa polskiego następowała w dniu uzyskania przez obywatela polskiego tego zezwolenia.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, w sprzeczności z prezentowanym stanowiskiem nie pozostaje pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 września 2001r. sygn. akt V SA 150/01( LEX nr 78960 ). W wyroku tym NSA nie rozstrzygał kwestii znaczenia kolejności spełnienia przesłanek utraty obywatelstwa określonych w art. 13 ust. 1 ustawy. Z orzeczenia tego wynika jedynie, że koniecznym warunkiem utraty obywatelstwa polskiego w przypadku nabycia przez obywatela polskiego obywatelstwa obcego jest uzyskanie zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa.

W konkluzji stwierdzić należy, że prezentowana przez stronę skarżącą wykładnia art. 13 ust. 1 ustawy z 1962 r. o obywatelstwie polskim w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] października 1986 r. jest błędna, ponieważ w świetle tego przepisu, odczytywanego łącznie z art. 2 tej ustawy, nie miała znaczenia prawnego kolejność spełnienia przesłanek utraty obywatelstwa polskiego. Strona skarżąca wychodzi z błędnego założenia, że nabycie obywatelstwa obcego skutkujące utratą obywatelstwa polskiego w myśl art. 13 ust. 1 ustawy było równoznaczne z nabyciem tego obywatelstwa w świetle prawa innego państwa. Utratę obywatelstwa polskiego powodowało jednak wyłącznie nabycie obywatelstwa obcego skuteczne w stosunku do państwa polskiego, które - w świetle uregulowań art. 13 ust. 1 i art. 2 ustawy - nie mogło nastąpić wcześniej niż w dacie uzyskania zezwolenia na zmianę obywatelstwa.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący utracił obywatelstwo polskie z dniem uzyskania zezwolenia właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa polskiego na obywatelstwo Stanów Zjednoczonych Ameryki tj. [...] października 1986 r., gdyż zostały spełnione przesłanki określone w art. 13 ust. 1 ustawy z 1962 r. o obywatelstwie polskim. Wprawdzie przed uzyskaniem tego zezwolenia skarżący nabył obywatelstwo amerykańskie, jednak w świetle prawa polskiego obywatelem Stanów Zjednoczonych Ameryki stał się dopiero w dniu [...] października 1986 r., ponieważ z tym dniem przestała w stosunku do niego działać zasada wyłączności obywatelstwa polskiego (art. 2 ustawy).

Nie jest trafny także kolejny zarzut kasacji – naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechania przeprowadzenia dowodu z akt osobowych W.L. znajdujących się w Konsulacie RP w Los Angeles na okoliczność ustalenia, czy została mu doręczona decyzja administracyjna zezwalająca na zmianę obywatelstwa z 1986 r.

Zarzut ten został postawiony bez powiązania z innymi przepisami postępowania.

Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawia kompetencje do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Art. 106 § 3 p.p.s.a. jest przepisem wyjątkowym. Wyjątkowość instytucji ograniczonego postępowania dowodowego polega na tym, iż zasadniczo wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w oparciu o akta sprawy, w tym w szczególności akta nadesłane przez organ administracji publicznej przy odpowiedzi na skargę (art. 133 § 1 zdanie pierwsze i art. 54 § 2 p.p.s.a.). Ewentualne braki w materiale dowodowym zgromadzonym w tych aktach podlegają ocenie Sądu przy rozpoznawaniu sprawy. Strona może jednakże złożyć, w trybie omawianego przepisu, wniosek dowodowy, który będzie podlegał ocenie Sądu na rozprawie. Także Sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe z urzędu. Przeprowadzenie dowodu lub jego odmowa rozstrzygana jest w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Nie można przy tym tracić z pola widzenia przesłanek zastosowania tego przepisu, a mianowicie jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Współkształtują one bowiem ocenę Sądu, co do zastosowania analizowanej regulacji.

Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika także, że dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Tym samym, nieprzeprowadzenie dowodu z takiego dokumentu przez sąd, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., OSK 1595/04, niepubl.).

Natomiast kwestionowanie dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń i oceny materiału dowodowego sprawy, co do faktu doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] października 1986r. udzielającej zezwolenia na zmianę obywatelstwa mogło by mieć miejsce jedynie w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia innych przepisów postępowania, w tym przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., a takiego zarzutu w skardze kasacyjnej nie podniesiono. Ocena tych okoliczności pozostaje więc poza zakresem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jest związany granicami skargi kasacyjnej.

Nie można bowiem podważać ustaleń dokonanych przez organy administracji publicznej, a przyjętych przez Sąd pierwszej instancji jako podstawa oceny legalności zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o zarzut naruszenia przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie bada trafności ustaleń faktycznych, poczynionych w zaskarżonym wyroku, jeżeli skarżący skutecznie nie zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że przy ich dokonaniu doszło do naruszenia odpowiednich przepisów postępowania.

Wobec braku uzasadnionych podstaw kasacji i nie stwierdzając zaistnienia przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną