Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 142/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 58 par. 1 pkt 1, art. 64 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 38 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 595
law: Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia del. WSA Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Starosty Powiatu Świdnickiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą Powiatu Świdnickiego a Wójtem Gminy Trawniki o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. L. z dnia 22 września 2015 r. o sprostowanie daty urodzenia w akcie własności ziemi postanawia: odrzucić wniosek.


UZASADNIENIE

Starosta Powiatu Świdnickiego wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wójtem Gminy Trawniki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku W. L. z dnia 22 września 2015 r. o sprostowanie daty urodzenia w akcie własności ziemi nr [...] wydanym przez Naczelnika Powiatu w Lublinie.

W uzasadnieniu wniosku Starosta wskazał, że wnioskiem z dnia 22 września 2013 r. W. L. zwrócił się do Wójta Gminy Trawniki o wydanie postanowienia prostującego treść aktu własności ziemi, wydanego w dniu [...] listopada 1974 r. Pismem z dnia 7 października 2015 r. Wójt Gminy Trawniki, w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a., przekazał wniosek do Starosty Powiatu Świdnickiego, jako organu właściwego do załatwienia sprawy, wskazując na brak kompetencji do sprostowania decyzji, którą jest akt własności ziemi wydany przez Naczelnika Powiatu w Lublinie.

Starosta podkreślił, że w przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak jest podstaw prawnych dla uznania Starosty Powiatu Świdnickiego jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Należy zauważyć, iż ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie której został wydany akt własności ziemi, została uchylona z dniem 6 kwietnia 1982 r. W dacie tej istniały w strukturze organów administracji państwowej organy takie jak naczelnicy gmin. Wszelkie zatem wnioski o sprostowanie aktów własności ziemi mogły być rozpoznane przez naczelników gmin, pomimo, iż akt prawny, na podstawie którego były one wydawane, został uchylony. Sytuacja taka zmieniła się dopiero z chwilą wejścia w życie reformy administracji państwowej, kiedy to naczelnicy gmin przestali istnieć w strukturze tychże organów. Ustawa z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) nie przewidziała przeniesienia kompetencji naczelników gmin w zakresie dotyczącym aktów własności ziemi na nowo powstałe organy z tego powodu, iż w dacie wejścia w życie tego aktu ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych już nie obowiązywała w systemie prawa. W tej sytuacji przyjęcie właściwości Starosty do orzekania w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Kompetencji do załatwienia sprawy objętej wnioskiem nie można również wywieść z treści art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Do uznania właściwości Starosty w sprawie konieczne byłoby wskazanie konkretnego przepisu, który przekazuje takie zadanie Staroście lub wcześniej przekazał kierownikowi urzędu rejonowego, taki zaś przepis nie istnieje. Wobec tego nie ma podstaw dla uznania właściwości Starosty dla załatwienia sprawy objętej sporem. Skoro zatem przywołane akty prawne i inne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają do właściwości jakich organów należy obecnie omawiana kategoria spraw, dlatego też zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w tym zakresie należy przyjąć domniemanie kompetencji gminy.

Odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego złożył Wójt Gminy Trawniki, wnosząc o wskazanie Starosty Powiatu Świdnickiego jako organu właściwego w przedmiotowej sprawie. Niezasadne jest, zdaniem Wójta, twierdzenie, iż brak jest podstaw prawnych dla uznania Starosty jako organu właściwego do załatwienia niniejszej sprawy. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie Wójt przedstawił szeroką argumentację dotyczącą ewolucji historycznej organów administracji publicznej i przejścia obowiązków związanych z kategorią spraw, do których należy także przedmiotowa sprawa, w odniesieniu do starostw powiatowych. Nie jest również, w ocenie organu, działaniem racjonalnym poszukiwanie kompetencji dla Wójta Gminy Trawniki do wydawania postanowień prostujących akt własności ziemi, czy podejmowania jakichkolwiek działań dotyczących dokumentów z akt sprawy znajdujących się w zasobach Starostwa Powiatowego. Wójt podkreślił, że organ, do którego strona występuje z wnioskiem, powinien posiadać dokumentację, do której wniosek się odnosi. Art. 5 pkt 23 lit a i c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. wskazuje zaś, który organ dysponuje dokumentacją niezbędną do załatwienia niniejszej sprawy. Sprostowanie treści decyzji administracyjnej w oparciu jedynie o dowody dołączone do wniosku jest niezasadne. Z uwagi na fakt, że wszystkie dokumenty związane z uregulowaniem własności gospodarstw rolnych, obejmujące również wydane akty własności ziemi, zostały przekazane do Starosty Powiatu Świdnickiego w związku z przekazaniem przez Wójta Gminy Trawniki zadań związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków, Urząd Gminy Trawniki nie posiada dokumentacji, której dotyczy wniosek W. L. Niezasadnym jest zatem, aby Wójt Gminy Trawniki występował do Starosty Świdnickiego o przekazanie akt, na podstawie których miałby dokonać sprostowania aktu własności ziemi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie zaś do art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a., spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego, za wyjątkiem określonych w pkt 2-4 tego przepisu, rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny.

W myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 j.t.) starosta wydaje decyzje w indywidualnych sprawach należących do właściwości powiatu, chyba że przepisy szczególne przewidują wydawanie decyzji przez zarząd powiatu. Sprawy należące do zakresu działania powiatu jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej obejmują więc sprawy, w których starosta - w myśl przepisów ustaw szczególnych - jest organem właściwym do załatwiania tych spraw w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 5 § 2 pkt 6 k.p.a. ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach jednostek samorządu terytorialnego - rozumie się przez to organy gminy, powiatu, województwa, związków gmin, związków powiatów, wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starostę, marszałka województwa oraz kierowników służb, inspekcji i straży działających w imieniu wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty lub marszałka województwa, a ponadto samorządowe kolegia odwoławcze. Zatem pomimo, iż w przepisach ustawy ustrojowej starosta nie został wymieniony jako organ powiatu (art. 8 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym), to w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego jest organem jednostki samorządu terytorialnego, albowiem wydaje decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 38 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym) i bez znaczenia jest to, czy organ ten wykonuje zadania własne czy zadania z zakresu administracji rządowej.

Od decyzji wydanych przez starostę zgodnie z art. 38 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym służy odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, co oznacza, że kolegium jest organem wyższego stopnia nad starostą za wyjątkiem spraw, w których przepisy szczególne przewidują wniesienie odwołań do innego organu. Również art. 17 pkt 1 k.p.a. wskazuje, iż organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej.

Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, na podstawie której został wydany akt własności ziemi, w stosunku do którego strona złożyła podanie o jego sprostowanie, został uchylony art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Uchylenie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych spowodowało, że organy administracji publicznej utraciły właściwość do wydawania aktów własności ziemi, a w konsekwencji tego powstał brak w systemie prawa regulacji określających właściwość organów w tych sprawach. W szczególności nie ma przepisów, które przypisywałyby kompetencje w tych sprawach staroście i wskazywałyby jako organ wyższego stopnia inny organ niż samorządowe kolegium odwoławcze (por. post. NSA z: 12 sierpnia 2005 r., OW 169/04, z 11 kwietnia 2014 r., II OW 20/14, z 28 sierpnia 2008 r., II OW 38/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Oznacza to, że skierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wskazanie właściwego do rozpoznania podania strony o sprostowanie omyłki w akcie własności ziemi organu administracji publicznej dotyczy rozstrzygnięcia sporu, jaki zawisł między organami samorządu terytorialnego mającymi wspólny organ wyższego stopnia - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie. W związku z powyższym, w świetle powołanego na wstępie art. 22 pkt 1 k.p.a., brak jest kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu powinno rozpatrzyć Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie.

Wymaga również podkreślenia, jak zasadnie wskazuje Starosta Powiatu Świdnickiego, że powołane przez Wójta Gminy Trawniki przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne odnoszą się jedynie do realizacji zadań państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej oraz do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów, w żaden jednak sposób nie rozstrzygają o właściwości do załatwiania spraw związanych z aktami własności ziemi, wydanymi na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

Z tych przyczyn wniosek skierowany do sądu administracyjnego, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu na podstawie art. 4 i art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.