Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 783/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2009-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.3,art.134,art.145,art.152,art.153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.98 ust.3,art.129 ust.5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Gminy Ch. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłacenia odszkodowania za objęte podziałem działki 1. uchyla zaskarżoną decyzję I oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...].08.2008r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz Gminy Ch. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda P. zaskarżoną decyzją z dnia [..] października 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Pani B. W.

i B. C., uchylił decyzję Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogi w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela, oznaczony jako działki nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 o łącznej pow. 0,1573 ha, położony w P., gm. C. (pkt 1 decyzji) oraz odmówił ustalenia i wypłacenia odszkodowania na wydzielone w wyniku podziału - działki oznaczone nr geod. 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 (pkt. 2 decyzji).

U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne:

Decyzją z dnia [...] września 1990 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. zatwierdził, na wniosek właściciela B. W., podział nieruchomości oznaczonej nr geod. 271/3 i 271/4 położonej we wsi P. W decyzji stwierdzono jednocześnie, że grunty przeznaczone pod budowę nowo projektowanych ulic wydzielone jako działki o nr geod. 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 przechodzą z mocy postanowień art. 12 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na własność Skarbu Państwa, za odszkodowaniem, którego ustalenie nastąpi odrębną decyzją.

Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2006 r. skarżąca B. W. wystąpiła z żądaniem przyznania i wypłaty odszkodowania za wydzielone decyzją z dnia [...] września

1990 r. z nieruchomości Nr 271/3 i 271/4 położonej we wsi P., objętej podziałem, grunty przeznaczone pod budowę nowoprojektowanych ulic w postaci działek o nr geod. 271/16, 271/18, 271/20, 271/21 i 271/24.

Starosta Powiatu B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., na podstawie

art. 105 kpa w zw. z art. 98 ust. 3 i 129 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty żądanego odszkodowania.

Od tej decyzji B. W. złożyła odwołanie do Wojewody P.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2006 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Nie godząc się z powyższą decyzją B. W. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B., wnosząc o jej uchylenie.

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r. (sygn. akt II SA/Bk 706/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzając, iż nie podlegają one wykonaniu oraz zasądził od Wojewody P. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

W ocenie Sądu, organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie pominęły fakt, że mimo cywilnoprawnego charakteru roszczenia o odszkodowanie za przejęcie własności nieruchomości, ustalenie odszkodowania przekazane zostało do postępowania administracyjnego. Roszczenie o odszkodowanie nie mogło, zatem ulec przedawnieniu przed jego powstaniem tj. ustaleniem. Termin przedawnienia biegnie, bowiem od dnia wymagalności roszczenia, a roszczenia o odszkodowanie ustalone w drodze decyzji administracyjnej stają się wymagalne dopiero po ich ustaleniu

i przyznaniu. Natomiast żądanie administracyjnoprawne o ustalenie wysokości odszkodowania w drodze decyzji nie ulega przedawnieniu. W konsekwencji obowiązek ustalenia odszkodowania odrębną decyzją obciążał organ administracji i to na organie ciążyła powinność wszczęcia z urzędu oraz przeprowadzenia odrębnego postępowania zmierzającego do ustalenia kwoty odszkodowania. Wskazując w tym zakresie na naruszenie prawa materialnego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, podkreślając, iż upływ przedawnienia roszczenia o odszkodowanie jest przesłanką materialnoprawną, która może powodować odmowę przyznania odszkodowania, a nie przesłanką procesową prowadzącą do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 kpa. Końcowo Sąd wskazał, iż wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie wymagać będzie określenia przez organ podmiotu zobowiązanego do jego zapłacenia.

Starosta B., rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia 21 sierpnia 2008 r., na podstawie art. 105 kpa w zw. z art. 98 ust.3 i art. 129 ust.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania na grunt wydzielony pod drogi w wyniku podziału dokonanego na wniosek B. W., oznaczony jako działki o nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 położony w P., gm. C.

Uzasadniając swoje stanowisko organ stwierdził, że skoro, zdaniem Sądu, nie nastąpiło w niniejszej sprawie przedawnienie roszczeń odszkodowawczych, konieczne było ustalenie, czy działki o nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 przeszły na własność Skarbu Państwa na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. nr [...] z dnia [...] września 1990 r. zatwierdzającej podział. Ustalić, zatem należało, czy wniosek o podział pochodził od właściciela gruntu, czy przebieg ulic był wyraźnie określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie podziału oraz, czy grunty zostały wydzielone pod budowę nowych ulic.

Analizując powyższe warunki, organ stwierdził, że w stosunku do działek o nr 271/16 i 271/20 brak jest możliwości ubiegania się o odszkodowanie, albowiem została ona przeznaczona na poszerzenie istniejącej drogi, a nie budowę ulicy od podstaw. Również w zakresie działek o nr 271/18, 271/21 i 271/24, organ stwierdził brak podstaw do wypłaty odszkodowania, argumentują, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie zatwierdzenia na przedmiotowych działkach nie przewidziano przebiegu ulic. Oznacza to, że w dacie zatwierdzenia podziału nie został spełniony jeden z warunków przesądzających o przejściu w/w działek na własność Skarbu Państwa. Ponadto w/w działki nigdy nie były wykorzystywane jako droga, są porośnięte trawą i pojedynczymi drzewami, natomiast działka o nr 271/21 stanowi jedynie nieurządzony dojazd do kilku posesji

i nie można jej uznać za drogę powszechnego korzystania.

Końcowo organ wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 26 września 1990 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości oznaczonych jako działki o nr 271/3 i 271/4 w zakresie dotyczącym stwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa gruntów wydzielonych pod budowę ulic, oznaczonych w projekcie podziału jako działki nr geod. 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24. Na tej podstawie organ uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło przejście gruntu oznaczonego jako działki o nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 na rzecz Skarbu Państwa, to postępowanie w zakresie ustalenia i wypłacenia odszkodowania na w/w grunt, należało umorzyć.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody Podlaskiego złożył Burmistrz C. Stwierdził, że grunty wydzielone pod budowę ulic

z nieruchomości objętej podziałem przechodziły na rzecz własność Skarbu Państwa za odszkodowaniem i nie ma znaczenia dla sprawy fakt, czy działka była drogą publiczną, pod co była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i jaki obecnie jest jej stan techniczny. W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącego, nie ma znaczenia, ani powoływana przez organ uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 marca 1993 r., albowiem została podjęta pod wydaniu decyzji o podziale, ani decyzja SKO z dnia [...] kwietnia 2008 r. gdyż odnosi się wyłącznie do wadliwego zredagowania decyzji, a nie przesądza o własności.

W niniejszej sprawie przejście gruntów wydzielonych pod budowę ulic nastąpiło na rzecz Państwa, dlatego też organ l instancji powinien zawiesić postępowanie odszkodowawcze i zobowiązać Starostę B. do wyłączenia dróg z księgi wieczystej i ujawnienia Skarbu Państwa jako ich właściciela. Dopiero po wykonaniu powyższego, zdaniem skarżącego, może dojść do orzekania o odszkodowaniu,

a raczej o jego odmowie z uwagi na przedawnienie roszczeń.

Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] października 2008 r. uchylił decyzję Starosty B. z dnia [...] sierpnia 2008 r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogi w wyniku podziału dokonanego na wniosek właściciela, oznaczony jako działki nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 o łącznej pow. 0,1573 ha, położony w P., gm. C. (pkt 1 decyzji) oraz odmówił ustalenia i wypłacenia odszkodowania na wydzielone w wyniku podziału - działki oznaczone nr geod. 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 (pkt. 2 decyzji).

W uzasadnieniu podjętej decyzji organ odwoławczy, podzielił stanowisko organu l instancji, stwierdzając, że własność działek o nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa, a więc nie doszło do wywłaszczenia. Podkreślił, że decyzja z dnia [...] września 1990 r. w zakresie dotyczącym stwierdzenia przejścia na własność Skarbu Państwa gruntów wydzielonych pod budowę ulic, oznaczonych w projekcie podziału jako działki

nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24, została unieważniona decyzją SKO

w dnia [...] kwietnia 2008r. Przebieg dróg nie był, bowiem zaznaczony w obowiązującym wówczas miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w chwili obecnej działki nr 271/16, 271/20, 271/21 są drogą wewnętrzną, a działki nr 271/18 i 271/24

drogą publiczną gminną, lecz nie pełnią roli drogi i nie są wykorzystywane jako droga. Jedynie działka nr 271/21 stanowi nieurządzony dojazd do kilku posesji, ale nie można jej uznać za drogę powszechnego korzystania. Powołując się na powyższe okoliczności, organ odwoławczy, podzielił, co do zasady stanowisko organu l instancji, stwierdzając, iż w sytuacji, gdy nieruchomość nie przeszła na własność Państwa, odszkodowanie nie może być ustalone, jednocześnie uznał, iż w takim przypadku należy wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, a nie decyzję umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 kpa.

Od tej decyzji Gmina C. reprezentowana przez Burmistrza wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącej decyzje organów obu instancji są wadliwe, albowiem przejście własności działek nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21, 271/24 na rzecz Państwa nastąpiło z mocy prawa, na podstawie art. 12 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Powyższy przepis nie uzależnia przejścia własności gruntu od zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Od zgodności z planem uzależniona jest, bowiem wyłącznie możliwość podziału nieruchomości. Skoro w przedmiotowej sprawie Kierownik Urzędu Rejonowego w B. zatwierdził podział nieruchomości, tym samym przesądził, że iż podział jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącej, również nie wybudowanie drogi nie oznacza, że określona nieruchomość nie przeszła z mocy prawa na własność Państwa. Z treści przepisu art. 12 ust.5 powoływanej ustawy wynika, bowiem, że istotny jest fakt przeznaczenia nieruchomości pod ulicę w chwili wydawania decyzji o podziale, a nie jej faktyczne istnienie w tej dacie. Za chybiony skarżąca uznała także powoływany przez organ argument, iż decyzja z dnia [...] września 1990 r. została unieważniona decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2008r. Kolegium stwierdziło, bowiem wyłącznie nieważność zapisu w treści decyzji

o przejściu nieruchomości z mocy prawa, a nie o braku przejścia tych nieruchomości.

Końcowo skarżąca Gmina podkreśliła, że ewentualne uznanie,

iż nieruchomości wydzielone pod budowę ulic w sytuacji, gdy do dnia dzisiejszego ulice te nie zostały wybudowane, nie przeszły z mocy prawa na własność Państwa, może spowodować szereg negatywnych konsekwencji, w tym roszczenia zwrotne byłych właścicieli, jak również fakt, iż wiele nieruchomości zostanie odciętych od dróg dojazdowych do dróg publicznych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pełnomocnik uczestniczki postępowania B. W. w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2009 r. poparł skargę Gminy C. wnosząc

o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca Gmina w piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2009 r., precyzując zarzuty, wnioski i wywody skargi, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie uzasadnienia poprzez przyjęcie, że działki nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21

i 271/24 nie przeszły na własność Skarbu Państwa. Popierając wywody skargi podkreślono, że na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości oznaczonej nr geod. 271/3 i 271/4, spełnione były przesłanki niezbędne dla przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa z mocy prawa; a w ewidencji gruntów działek o nr 271/16, 271/18, 271/20, 271/21 i 271/24, jako właściciel figuruje Skarb Państwa, a jako użytkownik Gmina C. Końcowo skarżąca podkreśliła, że decyzja Wojewody P. wadliwa, co do przesłanki, na podstawie której odmówiono ustalenia i wypłacenia odszkodowania, jest jednak słuszna, albowiem doszło do przedawnienia roszczenia z upływem 10 lat od dnia kiedy decyzja o podziale stała się ostateczna. Za odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz B. W. przemawia dodatkowo fakt, iż ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje możliwości wypłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone przed dniem wejście w życie w/w ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu

z prawem. Oznacza to, iż kontrola sądu nie ogranicza się do zbadania zasadności zarzutów, lecz sąd kontroluje czy przy wydawaniu decyzji nie doszło do innych jeszcze naruszeń prawa.

Badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż została ona wydana

z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga fakt, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007 r. II SA/BK 706/06. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta i wskazania znalazły się w uzasadnieniu tegoż wyroku i w takim znaczeniu uzasadnienie ma moc wiążącą. W tej sytuacji zarówno organ przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie, jak i sąd oceniając obecnie decyzje wydane w tym postępowaniu, co do zasady, nie mogą czynić ustaleń sprzecznych z oceną wyrażoną w uzasadnieniu w/w wyroku. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych

i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie, przy czym dotyczy ona zarówno zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07, Lex nr 344933).

Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (zob. A. Kabat (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, str. 345).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż - jak słusznie podniosła to strona skarżąca - organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie, nie uwzględniły oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2007 r. II SA/BK 706/06.

W wyroku tym sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za grunty przejęte przez Skarb Państwa (gminę)

z mocy prawa – w następstwie podziału nieruchomości – pod budowę ulic albowiem takie roszczenie nie może ulec przedawnieniu przed jego powstaniem tj. ustaleniem w drodze decyzji przez właściwy organ, przy czym to właśnie na organie ciążyła powinność wszczęcia z urzędu i przeprowadzenia odrębnego postępowania zmierzającego do ustalenia kwoty odszkodowania. Sąd wskazał przy tym, iż obowiązek wypłacenia w przedmiotowej sprawie odszkodowania wynika m.in.

z art. 129 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

(Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), gdzie ustawodawca zobowiązał starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do wydawania decyzji o odszkodowaniu między innymi w przypadku, gdy w przeszłości nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Jak podkreślono w uzasadnieniu w/w wyroku obowiązek odszkodowawczy za przejęcie z mocy prawa nieruchomości objętej podziałem gruntów pod drogę publiczną został utrzymany w art. 98 ust. 3 cytowanej ustawy.

Uchylając zaskarżone decyzje sąd wskazał na konieczność określenia w ponownym postępowaniu podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania, wskazując na brak jednoznacznych ustaleń w kwestii formalnego zaliczenia przejętych pod ulice gruntów do dróg gminnych. Podkreślił przy tym, iż dla odpowiedzialności odszkodowawczej (Skarbu Państwa lub gminy) brak stosownego wpisu do Księgi Wieczystej urządzonej dla nieruchomości nie miałby znaczenia, albowiem w tym przypadku miałby on charakter wyłącznie deklaratoryjny. Własność gruntu wydzielonego pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodziła bowiem z mocy prawa na rzecz Państwa (od 05.12.1990r. na rzecz gminy) z momentem uprawomocnienia się decyzji o podziale nieruchomości.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przywołanym wyżej wyrokiem przesądził o tym, iż w przedmiotowej sprawie spełnione zostały warunki, od których zależne jest ustalenie odszkodowania dochodzonego przez B. W. za grunty przejęte przez Skarb Państwa (gminę) z mocy prawa, a niezbędne jest jedynie ustalenie wysokości tego odszkodowania oraz podmiotu zobowiązanego do jego zapłacenia.

Tymczasem organy administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę sformułowały nową ocenę prawną przedmiotowego zagadnienia, sprzeczną z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem. Zarówno organ I jak i II instancji uznały bowiem, iż skoro w sprawie niniejszej nie nastąpiło przedawnienie roszczeń odszkodowawczych, to koniecznie jest ustalenie, czy dochodzone roszczenie jest w ogóle zasadne, tj. czy przedmiotowe działki przeszły na własność Państwa na mocy decyzji zatwierdzających podział. Argumentując swoje stanowisko organy wskazały na decyzję SKO w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r. stwierdzającą nieważność decyzji podziałowej w zakresie dotyczącym przejścia na własność Skarbu Państwa gruntów wydzielonych pod budowę ulic. Wskazały ponadto – powołując się na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 13 lutego, sygn. akt II SA/BK 669/06 - iż konsekwencją takiego rozstrzygnięcia jest obowiązek organu orzekającego w sprawie o odszkodowanie wyjaśnienia, czy przy podziale nieruchomości rzeczywiście doszło do wydzielenia działek pod budowę ulic.

Takie stanowisko organów orzekających w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, iż wprawdzie przywołaną wyżej decyzją SKO stwierdziło nieważność decyzji z [...] listopada 1990 r. zatwierdzającej podział nieruchomości w zakresie dotyczącym przejścia na własność Skarbu Państwa gruntów wydzielonych pod budowę ulic, nie oznacza to jednakże iż zlikwidowany został w ten sposób skutek w postaci przejścia tych gruntów na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślić bowiem należy – na co zresztą Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało w uzasadnieniu swojej decyzji - iż skutek taki następuje

z mocy prawa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna

i dlatego też zbędne jest stwierdzanie tego faktu odrębną decyzją, a organ administracji zatwierdzając podział winien ograniczyć się do określenia działki, która zostaje wydzielona pod budowę ulicy.

Także powoływanie się przez organy administracji na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 13 lutego, sygn. akt II SA/BK 669/06, jako podstawę przyjętej oceny prawnej, nie znajduje w przedmiotowej sprawie uzasadnienia. Wyrok ten wydany został bowiem w odmiennej od przedmiotowej sytuacji faktycznej, na tle stosowania art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdy z kolei kwestie rozważane w niniejszej sprawie dotyczą art.12 ust. 1, 3 i 5 tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji o podziale, czego organy orzekające w sprawie zdają się w ogóle nie zauważać.

Niezależnie od tego raz jeszcze należy podkreślić, iż związanie organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie i to – jak już wskazano wcześniej - bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych jak i orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275).

W świetle powyższego wywodu należało uchylić zaskarżoną decyzję jako naruszającą art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), co w konsekwencji spowodowało również uchylenie poprzedzającej jej wydanie decyzji

I instancji.

Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie ustalenie wysokości odszkodowania należnego za grunty przejęte przez Skarb Państwa (gminę) z mocy prawa – w następstwie podziału nieruchomości – pod budowę ulic oraz ustalenie podmiotu zobowiązanego do jego zapłacenia według wskazań określonych w niniejszym sprawie jak i orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 stycznia 2007 r. II SA/BK 706/06.

Mając całokształt rozważań na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1

lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Następstwem uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy p.p.s.a. oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postępowania sądowego – art. 200

ustawy p.p.s.a.