Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2530/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.66 § 1
journal: Dz.U. 2004 nr 161 poz 1688
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka ( spr.) Sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant sekretarz sądowy Marcin Kowalski po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2011 r. sygn. akt IV SA/Wr 160/11 w sprawie ze skargi E. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o uzupełnieniu aktu zgonu. oddala skargę kasacyjna.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 160/11 oddalił skargi E. F. i B. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o uzupełnieniu aktu zgonu.

Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego wyroku stan faktyczny i prawny sprawy Sąd podał, że w dniu 28 kwietnia 2010 r. do Urzędu Stanu Cywilnego we W. wpłynął wniosek E. F. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we W. z dnia [...] października 2009 r., nr [...]. Podstawą wniosku był przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wnioskodawczyni podniosła, że została pozbawiona możliwości bycia stroną i udziału w postępowaniu w sprawie uzupełnienia aktu zgonu M.F., sporządzonego we W. pod nr [...], przez wpisanie godziny zgonu.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego we W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] stwierdził, że weryfikowana decyzja z dnia [...] października 2009 r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż E. F. nie brała udziału w postępowaniu. Jednakże naruszenie prawa procesowego nie wpłynęło na prawidłowe zastosowanie przepisu prawa materialnego. Dlatego nie uchylił zaskarżonej decyzji tylko ograniczył się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, bowiem nowa decyzja odpowiadałaby w swej istocie decyzji dotychczasowej.

Od tej decyzji E. F. złożyła odwołanie kwestionując jej zasadność.

Uznając odwołanie za zasadne organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia celem ustalenia czy wniosek o wznowienie postępowania spełnia ustawowe przesłanki wznowienia oraz wydania stosownego rozstrzygnięcia.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego we W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] wznowił postępowanie administracyjne o uzupełnienie aktu zgonu M. F.. O wznowieniu postępowania zawiadomił wszystkich uczestników postępowania w sprawie o nabycie spadku, wymienionych w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...]. Ponadto wezwał stronę o przesłanie posiadanych materiałów na poparcie żądań z wniosku o wznowienie postępowania i z odwołania od decyzji Kierownika USC we W. z dnia [...] maja 2010 r. lub złożenia oświadczenia, że strona nie posiada dowodów.

E. F. przesłała organowi I instancji kopie posiadanych dokumentów, tj. meldunku informacyjnego sporządzonego przez mł. asp. P. O., protokołu przesłuchania świadka M. M., protokołu zewnętrznych oględzin zwłok J. F. sporządzonego przez asp. S. G., protokół oględzin miejsca zdarzenia. Strona wniosła o przesłuchanie świadków: M. M., który pierwszy pojawił się na miejscu zdarzenia oraz asp. S. G. i mł. asp. P. O., którzy dokonywali czynności na miejscu zdarzenia i przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, aby mogła zadawać pytania. Wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodów z akt Prokuratury Rejonowej w O. [...].

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego we W. nie uwzględnił wniosków dowodowych strony i decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2009 r., nr [...] o uzupełnieniu aktu zgonu M. F. sporządzonego w USC we W. pod Nr [...] przez wpisanie godziny zgonu: dwudziesta (20:00), z naruszeniem prawa.

Od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego odwołanie złożyła E. F. reprezentowana przez pełnomocnika oraz B. G., wnosząc o uchylenie decyzji Kierownika USC we W. z [...] października 2009 r. nr [...] na podstawie art. 30 pkt 1 ustawy.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. W uzasadnieniu podał, że w rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego wszczął postępowanie w sprawie uzupełnienia aktu zgonu M. F. przez wpisanie godziny zgonu: "dwudziesta (20:00)", na wniosek jej brata M. M.. Podstawą uzupełnienia aktu zgonu była dokumentacja lekarska, która znajduje się w aktach zbiorowych założonych do aktu zgonu Nr [...]. W dokumentacji lekarskiej wpisano datę i godzinę zgonu M. F.: 9 stycznia 2005 r. godzina 20:00. Wpisu dokonali lekarze dyżurni Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W.. Organ I instancji kierując się zasadą zupełności systemu rejestracji stanu cywilnego, uwzględnił wniosek o uzupełnienie aktu zgonu i wydał w tej sprawie decyzję w oparciu o art. 36 ustawy.

Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wpisanie godziny zgonu do aktu zgonu jest uwarunkowane ustaleniem jej przez lekarza dokonującego oględzin lub sekcji zwłok, a przesłuchanie policjantów nie ma wpływu na uzupełnienie aktu zgonu o godzinę zgonu. Organ wskazał, że zakres postępowania dowodowego wskazuje, że zamiarem strony było przede wszystkim podważenie godziny zgonu wskazanej w decyzji o uzupełnieniu aktu zgonu. Jest to w istocie zarzut błędnej redakcji aktu, dlatego właściwym do rozpatrzenia tej sprawy jest sąd (art. 33 ustawy). Kierownik stwierdził także, że brak udziału strony w postępowaniu nie miał wpływu na treść decyzji o uzupełnieniu aktu zgonu. W ocenie Wojewody, przeprowadzenie dodatkowych dowodów, tj. przesłuchanie M. M. oraz funkcjonariuszy Policji S. G. i P. O. nie wniesie nic nowego do sprawy uzupełnienia aktu zgonu o godzinę zgonu, bowiem, jak wynika z dokumentów przesłanych przez pełnomocnika E. F., osoby te były obecne na miejscu zdarzenia w P., natomiast zgon M. F. nastąpił we W., co wynika z karty zgonu. Data i godzina zgonu zostały stwierdzone przez uprawnione osoby - lekarzy dyżurnych Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Specjalistycznego.

Skargi na powyższą decyzje złożyły E. F. oraz B. G..

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargi wskazując, że zasady rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów oraz sprawy dotyczące innych zdarzeń mających wpływ na stan cywilny osób regulują przepisy ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego. Art. 4 ustawy stanowi, że akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Akty stanu cywilnego posiadają szczególne znaczenie, bowiem stwierdzają zdarzenia wpływające na stan cywilny osoby, dlatego powinny być sporządzone w sposób dokładny i pełny. Zgodnie z treścią art. 36 ustawy akt stanu cywilnego nie zawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu. Art. 67 ust. 1 ustawy wymienia dane, które wpisuje się do aktu zgonu. Są to: nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i data urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego, data, godzina oraz miejsce zgonu lub znalezienia zwłok, nazwisko, imię (imiona)oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej, nazwisko rodowe i imiona rodziców zmarłego, nazwisko, imię (imiona), miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon. Jeżeli zgłaszający zgon nie zna niektórych danych wymienionych w ust. 1 art. 67, wówczas do aktu zgonu wpisuje się stosowną adnotację. Godzina zgonu jest informacją, która podlega wpisaniu do aktu zgonu. Niewątpliwie podstawą wpisu może być karta zgonu. Jednakże brak informacji dotyczącej godziny zgonu w karcie zgonu nie wyklucza uzupełnienia aktu zgonu. Możliwość uzupełnienia aktu stanu cywilnego przewiduje przywołany wyżej art. 36 ustawy. Tryb określony w tym przepisie ma zastosowanie także w zakresie danych określonych w art. 67 ust. 1 ustawy. Postępowanie w sprawie uzupełnienia aktu stanu cywilnego wszczyna się na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu.

Sąd przypomniał, że zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego we W. wydaną na podstawie art. 146 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Istota sprawy zamyka się w odpowiedzi na pytanie, czy uchylenie decyzji Kierownika USC we W. z [...] października 2009 r. nr [...] mogłoby doprowadzić do wydania w postępowaniu wszczętym wnioskiem M. M. decyzji odmiennej w swej istocie, niż wskazana tu decyzja z [...] października 2009 r.

Sąd wskazał dalej, że decyzja ta została wydana na podstawie art. 36 ustawy, który stanowi, że akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu. Zgodnie z art. 66 § 1 ustawy, akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu. W postępowaniu prowadzonym na podstawie tego przepisu kierownik urzędu stanu cywilnego rozstrzyga wyłącznie o wpisaniu bądź odmowie wpisania do aktu zgonu żądanej informacji, którą może zawierać akt zgonu, stosownie do treści art. 67 ustawy.

W przedmiotowej sprawie kierownik urzędu podejmując rozstrzygnięcie o wpisaniu do aktu zgonu godziny zgonu podjął decyzję na podstawie dokumentacji lekarskiej, która znajduje się w aktach zbiorowych założonych do aktu zgonu Nr [...]. W dokumentacji lekarskiej wpisano datę i godzinę zgonu M. F.: 9 stycznia 2005 r. godzina 20:00. Wpisu dokonali lekarze dyżurni Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W.. Z tej racji nie można było podać innej godziny zgonu niż wynikająca wprost z tego dokumentu. Zdaniem Sądu, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego nie może w ramach tego postępowania ingerować w treść karty zgonu, jak też rozstrzygać o godzinie zgonu wpisanej w tym dokumencie. Wpisanie do aktu zgonu sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego we W. pod Nr [...] godziny zgonu: dwudziesta (20.00) polegało tu na przepisaniu jego treści bez żadnych ingerencji ze strony organu. Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a także przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, wskazał, że argumenty skarżących pozostają bez wpływu na ocenę decyzji kierownika USC we W. z [...] października 2009 r., która co prawda została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a., jednak to naruszenie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, jakie mogło zapaść w sprawie, gdyby organ prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne w sprawie. Żaden z argumentów skarżącej nie wskazuje na to, by uzupełnienie aktu zgonu M. F. sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego we W. pod numerem [...] przez wpisanie godziny zgonu: dwudziesta (20:00) nastąpiło niezgodnie z treścią artykułu 36 ustawy w związku z art. 66 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, przeprowadzenie dodatkowych dowodów, tj. przesłuchanie M. M. oraz funkcjonariuszy Policji S. G. i P. O. nie wniosłoby nic nowego do sprawy uzupełnienia aktu zgonu o godzinę zgonu, bowiem, jak wynika z dokumentów przesłanych przez pełnomocnika E. F., osoby te były obecne na miejscu zdarzenia w P., natomiast zgon M. F. nastąpił we W.. Data i godzina zgonu zostały stwierdzone przez uprawnione osoby. Konkludując Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się nieprawidłowości w postanowieniu organu odwoławczego zarówno w odniesieniu ustaleń stanu faktycznego sprawy jak i jego oceny prawnej, zawierającej przesłanki rozstrzygnięcia i wyczerpującą argumentacją prawną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. F., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:

1. w oparciu o art. 174 pkt. 1 p.p.s.a.: art. 36 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego poprzez jego wadliwe zastosowanie przejawiające się przyjęciem za tożsame pojęć "karta zgonu" i "dokumentacja lekarska", które to pojęcia nie mogą być ze sobą utożsamiane, konsekwencją powyższego jest wadliwe przyjęcie, iż dokumentacja lekarska może stanowić podstawę uzupełnienia aktu zgonu, podczas gdy może nią być tylko karta zgonu, (która w przypadku M. F. nie zawierała informacji o godzinie zgonu),

2. w oparciu o art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.: art. 3 ust. 1 p.p.s.a. - poprzez jego niezastosowanie i przeprowadzenie błędnej kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działań organów administracji w zakresie oddalenia wniosków dowodowych skarżącej, które to wnioski zwłaszcza w zakresie zeznań świadków M. M., S. G. i P. O. mogły wykazać, że jako osoby będące na miejscu zdarzenia w P., zaobserwowały, iż zgon M. F. nastąpił już w P., zwłaszcza, że lekarze badający M. F. stwierdzili jej zgon w godzinie badania, a nie sprecyzowali, kiedy ten zgon nastąpił.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uzupełnienie aktu zgonu może nastąpić wyłącznie w oparciu o kartę zgonu, a nie na podstawie dokumentacji lekarskiej. Według autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji utożsamił pojęcie karty zgonu i dokumentacji lekarskiej. Ponadto podkreślono, że Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż w postępowaniu administracyjnym nie przeprowadzono dowodów zawnioskowanych przez E. F..

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. G. wniosła o jej uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu, wynikająca z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. t.j. 2012, poz. 270), powoływanej dalej jako " p.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny jako Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna powołuje się na obie podstawy określone w art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania.

W ramach podstawy z art.174 pkt 2 p.p.s.a. podniesiony został w skardze kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia art.3 ust.1 p.p.s.a. Sprowadza się on do wykazania, że Sąd pierwszej instancji przeprowadził w błędny sposób kontrolę zaskarżonej decyzji, gdyż zaakceptował działanie organu polegające na oddaleniu zawnioskowanych przez stronę dowodów. Należy zatem przypomnieć, że wskazany art.3 ust.1 p.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym, nie zawierającym samodzielnej treści normatywnej, w żaden sposób niezwiązanym z przepisami dotyczącymi postępowania dowodowego. Naruszenie wskazanego przepisu mogłoby nastąpić gdyby Sąd wykroczył poza swoją właściwość rzeczową, zastosował środek nieprzewidziany w ustawie, nie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji. Natomiast okoliczność, że strona skarżąca nie zgadza się z wynikiem tej kontroli nie stanowi naruszenia wskazanego przepisu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest także pogląd, że art.3 ust.1 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.

Na uwzględnienie nie zasługiwały również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art.36 w zw. z art.61 ust.1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Pierwszy ze wskazanych przepisów stanowi, że akt stanu cywilnego nie zawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu. Natomiast art.61 ust.1 wskazanej ustawy stanowi, że akt małżeństwa sporządza się niezwłocznie po jego zawarciu. Wskazany, jako naruszony art.61 ust.1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą. Natomiast z treści zarzutu skargi kasacyjnej odnoszącego się do naruszenia norm prawa materialnego i z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej autorowi chodziło o naruszenie art.66 ust.1 wskazanej ustawy. W skardze kasacyjnej jej autor prezentuje bowiem stanowisko, że uzupełnienie aktu zgonu może nastąpić wyłącznie na podstawie karty zgonu. Poglądu tego nie podziela Naczelny Sąd Administracyjny. W sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie, w karcie zgonu brak adnotacji o godzinie zgonu, to przy przyjęciu stanowiska skarżącego kasacyjnie uzupełnienia aktu zgonu nie można dokonać. Tymczasem ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji lekarskiej wynika zarówno bezpośrednia przyczyna zgonu, jak również godzina zgonu. Nie ma żadnych podstaw, aby odmówić wiarygodności dokumentacji lekarskiej Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozważył wnikliwie cały materiał dowodowy i trafnie wywiódł, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art.66 §1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego kierownik urzędu stanu cywilnego rozstrzyga wyłącznie o wpisaniu bądź odmowie wpisania do aktu zgonu żądanej informacji. Skoro w dokumentacji lekarskiej wpisano datę i godzinę zgonu M. F., to prawidłowo organ oparł się na tej dokumentacji. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji kierownik urzędu stanu cywilnego działając w ramach przyznanych mu kompetencji nie mógł ingerować w treść dokumentacji lekarskiej i wynikającej z niej daty i godziny zgonu. Wprawdzie akt zgonu sporządza się na podstawie karty zgonu, lecz nie wyklucza to jego uzupełnienia na podstawie dokumentacji lekarskiej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.