Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1811/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek As.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 08 marca 2006r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości o d d a l a s k a r g ę. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w sprawie zakończenia postępowania rozgraniczeniowego, dotyczącego zewnętrznych granic nieruchomości H. G. położonej we wsi W., na podstawie art. 8 ust. l dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 296), art. 18 dekretu z dnia 13 września 1956 roku o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej (Dz. U. Nr 25, poz. 115) orzekł o zakończeniu rozgraniczenia dotyczącego zewnętrznych granic nieruchomości należącej do H. G., położonej we wsi W..

W uzasadnieniu decyzji organ administracji wyjaśnił, iż na wniosek H. G., właścicielki nieruchomości położonej we wsi W. dokonano rozgraniczenia nieruchomości zgodnie z dekretem z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości. Podczas wykonywania pomiaru rozgraniczeniowego mierniczy spisał protokół graniczny, który został przez zainteresowanych podpisany.

Wnioskiem z dnia [...] roku, uzupełnionym pismem z dnia [...] roku, K. G. i K. G. zwrócili się do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] roku Zn. [...] orzekającej o zakończeniu rozgraniczenia zewnętrznych granic nieruchomości należącej do H.G., położonej we wsi W.,. Wnioskodawcy po zapoznaniu się z materiałami archiwalnymi w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w R. zakwestionowali legalność tej decyzji. Ich zdaniem geodeta przy ustalaniu granic nieruchomości pominął szkic z pomiaru dokonanego w 1965 roku a w protokole granicznym dokonał ogólnikowych wpisów. Poza tym, w ocenie K. i K. G., dokonał bezpodstawnego sprostowania granicy, nie zachowując w ogóle zrównoważenia udziałów powierzchniowych oraz nie ustalił w pełni przebiegu granicy wewnątrz budynku uwzględniającej udziały lokalowe sąsiadów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] roku, nr [...], na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., Nr 142, poz.1591 ze zm.), § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 13, poz. 115) oraz art. 17, pkt 1, art. 157 § 1 i art. 158 § kpa odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] roku.

W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż w dniu rozstrzygania sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją w zakresie rozgraniczania nieruchomości obowiązywały przepisy dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53, poz. 298 ze zm.) i dekretu z dnia 13 czerwca 1956 roku o państwowej służbie geodezyjnej i kartograficznej (Dz. U. Nr 25, poz. 115 ze zm.), z których to wynika, iż do rozgraniczenia nieruchomości właściwymi były władze miernicze. Postępowanie rozgraniczeniowe wszczynała powiatowa władza miernicza, która wyznaczała mierniczego do przeprowadzenia czynności ustalenia granic. Wyznaczony mierniczy wzywał strony do stawienia się na gruncie, następnie przeprowadzał na nim badanie, oznaczał i utrwalał granice oraz sporządzał protokół graniczny. Przy ustalaniu granic brano pod uwagę znaki, ślady graniczne, odpowiednie plany i dokumenty oraz punkty dowiązania. W przypadku braku danych lub, gdy były one niewystarczające albo sprzeczne, granicę ustalało się m. in. na mocy zgodnego oświadczenia stron. Po dokonaniu wyżej wymienionych czynności powiatowa władza miernicza orzekała o rozgraniczeniu. Natomiast w przypadku sporu, co do ustalenia granic, mierniczy skłaniał strony do zawarcia ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, powiatowa władza miernicza przekazywała z urzędu sprawę sądowi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku zakończenia postępowania wszczętego decyzją z dnia [...] roku na wniosek H. G.. Do wykonania czynności rozgraniczeniowych wyznaczony został przez organ administracji mierniczy. Wyznaczony geodeta wezwał strony do stawienia się na gruncie w określonym dniu i o określonej godzinie w charakterze zainteresowanych przy ustalaniu granic. Z protokołu granicznego, spisanego w dniu [...] roku przez mierniczego inż. St. K. wynika, iż opisane i utrwalone na gruncie granice są zgodne z mapą ewidencyjną oraz, że strony na zgodne oświadczenie wyprostowały częściowo granice. H. G. i J. G. oświadczyli, że opisane granice uznają za prawnie obowiązujące i pod oświadczeniem złożyli podpisy.

Przeprowadzone w ten sposób postępowanie rozgraniczeniowe oraz przedłożony protokół graniczny stanowiły podstawę wydania przez powiatową władzę mierniczą orzeczenia o rozgraniczeniu zgodnie z art. 8 ust. l dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości.

Wobec powyższego Kolegium po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie stwierdziło zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji – opisanych w art. 156 § 1 kpa.

Ustosunkowując się do zarzutów stawianych przez wnioskodawców, a mianowicie do faktu pominięcia przez geodetę dowodu w postaci szkicu z 1965 roku Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wznawia się postępowanie. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu, który wydał decyzję w I instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (art. 149 § 1 kpa).

Co do przebiegu granicy wewnątrz budynku, jeżeli nie została ona do tej pory ustalona, organ wskazał, natomiast iż zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami w tym zakresie (art. 29 i art. 30 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz. U. z 2000r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) zainteresowana strona winna zwrócić się do wójta (burmistrza) o przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego.

K. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal kwestionując dowody będące podstawą ustalenia przez geodetę w 1972 roku granicy, której to przebieg został zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...]roku.

Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 39 ust 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, art. 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych, § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 roku w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, po rozpatrzeniu powyższego wniosku K.G., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że nie stwierdziło rażącego naruszenia prawa decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] roku ani też żadnej innej przesłanki z art. 156 § 1 kpa, które są podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Podniosło, że w 1972 roku zostały dokonane czynności określone w art. 4 do 6 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 53 poz. 298 ze zm.) i zainteresowane strony podpisały bez uwag protokół graniczny. Tym samym decyzja z dnia [...] roku nie narusza rażąco prawa.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu K. G. wniósł o rozpatrzenie jego sprawy dotyczącej uchylenia decyzji orzekającej o zakończeniu rozgraniczenia z dnia [...] roku. Skarżący podniósł, że analiza materiałów archiwalnych pozwala na stwierdzenie, że geodeta przy ustalaniu granicy w [...] roku nie wykorzystał, a wręcz pominął szkic z pomiaru wykonanego w [...] roku. Natomiast w protokole granicznym dokonał ogólnikowych wpisów nie powołując się na podstawowy dokument, a przede wszystkim nie ustalił w pełni przebiegu granicy wewnątrz budynku, która by jednoznacznie rozdzielała udziały lokalowe pomiędzy skarżącymi a sąsiadami. K. G. wskazał, że obecnie granice pomiędzy tymi działkami nie pokrywają się z mapą z dnia [...] roku. Granica działek nr [...] i [...] przeprowadzona jest nieprawidłowo w ten sposób, że zachodzi na część nieruchomości stanowiącej działkę na [...] w terenie zabudowy i budynku mieszkalnym. Reasumując domagał się przywrócenia granic nabytych od Państwa, które obowiązywały do czasu ich zmiany przez geodetę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisu wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

K. G. i K. G., powołując się na szkic z pomiaru wykonanego w [...] roku wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] roku w sprawie zakończenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego zewnętrznych granic nieruchomości H.G. (matki K. G.) położonej we wsi W..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło natomiast podstaw do uwzględnienia tego wniosku stwierdzając, że przedmiotowa decyzja z dnia [...] roku w sprawie zakończenia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego zewnętrznych granic nieruchomości H.G. została wydana zgodnie z przepisami dekretu z dnia 13 września 1946 roku o rozgraniczeniu nieruchomości ( Dz.U. nr 53, poz. 298 z 1946 r.).

Bezspornym jest, że H. G. – matka skarżącego – ówczesna właścicielka nieruchomości położonej w W. – K. złożyła do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. dnia [...] roku wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego jej nieruchomości, a właściwy organ administracji publicznej czyli Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa decyzją z dnia [...] roku Zn. [...] wszczął postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące zewnętrznych granic nieruchomości wnioskodawczyni graniczących z nieruchomością J. G. (art. 4 cytowanego dekretu). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że granice nieruchomości H. G. nie są na gruncie trwale oznaczone, a przeprowadzenie rozgraniczenia uporządkuje stan prawny i stan ewidencyjny tej nieruchomości. Do wykonania czynności rozgraniczeniowych został wyznaczony inż. St. K., który wezwał strony do stawienia się na gruncie w określonym terminie ( art. 5 ust. 1 powyższego dekretu). Ze spisanego przez inż. St. K. w dniu [...] roku protokołu granicznego ( w myśl art. 5 ust. 3 dekretu ) wynika natomiast, że opisane i ujawnione na gruncie granice są zgodne z mapą ewidencyjną oraz, że strony na zgodne oświadczenie częściowo granicę wyprostowały. H. G. i J. G. oświadczyli również, że opisane granice uznają za prawnie obowiązujące w stosunku do sąsiadów i pod warunkiem nie tworzenia na nich nowych załamań, zgadzają się na wykopanie nowych graniczników na tych granicach. Pod oświadczeniem wyżej wymienieni złożyli swoje podpisy. Przeprowadzone w ten sposób postępowanie rozgraniczeniowe oraz protokół graniczny były podstawą do wydania przez powiatową władzę mierniczą decyzji o rozgraniczeniu - zgodnie z art. 8 ust. 1 dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości z dnia 13 września 1946 roku. Przepis ten stanowił bowiem, że po dokonaniu czynności wymienionych w art. 4-6 powiatowa władza miernicza orzeka o rozgraniczeniu. W myśl art. 6 ust. 1 powołanego aktu prawnego przy ustalaniu granic brało się zaś pod uwagę znaki, ślady graniczne, odpowiednie plany i dokumenty oraz punkty dowiązania. W ustępie 2 cytowanego przepisu ustawodawca wskazał natomiast, że jeżeli brak jest danych wymienionych w ust. 1, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się granicę na mocy zgodnego oświadczenia obu stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie złoży. Art. 7 tego dekretu stanowił zaś, że w przypadku sporu co do ustalenia granic mierniczy skłaniał strony do ugody, która miała moc ugody sądowej, a jeżeli do ugody nie doszło powiatowa władza miernicza przekazywała z urzędu sądowi sprawę wraz z opinia.

Mając na względzie powyższe i materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego że w trakcie ustalania granicy w 1972 roku pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi działkami nr [...] i [...] położonymi w W. nie miał miejsca spór co do ustalenia tej granicy i zainteresowani (H. G. i J. G.) podpisali protokół graniczny bez jakichkolwiek uwag.

Art. 156 § 1 kpa zawiera przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności zawarte są w wyliczeniu wyczerpującym art. 156 § 1 pkt 1-6, a uzupełnione odwołaniem do przepisów odrębnych w pkt 7. W doktrynie stwierdza się, że w art. 156 § 1 pkt 1 do 7 chodzi o dwa rodzaje wadliwości decyzji, a mianowicie o wadliwość polegającą na rażącym naruszeniu prawa oraz wadliwość polegającą na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej. Wadliwość polegająca na rażącym naruszeniu prawa obejmuje podstawy stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa z wyjątkiem punktu 2 zdanie pierwsze (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz – prof. dr hab. Barbara Adamiak i prof. dr hab. Janusz Borkowski Wydanie 6, C.H. Beck Warszawa 2004).

Przyjmuje się, że naruszenie prawa ma charakter rażący wtedy, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części.

Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przesłanki pozytywne stwierdzenia nieważności z racji ich wyliczenia wyczerpującego nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej.

W przedmiotowej sprawie K. G. i K. G. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia [...] roku orzekającej o rozgraniczeniu zewnętrznych granic nieruchomości H. G. powołali się w szczególności na pominięcie przez geodetę szkicu z pomiaru wykonanego w 1965 roku oraz ogólnikowe wpisy w protokole granicznym.

Sąd dokonując oceny pod względem zgodności z prawem (materialnym i procesowym) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego uchyleniem decyzji. Kolegium bowiem słusznie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie stwierdziło zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa będących podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.

Rację, według Sądu, ma również organ administracji publicznej w kwestii dotyczacej szkicu polowego z dnia [...] roku i uznania tej okoliczności za przyczynę podania o wznowienie postępowania.

Należy też podkreślić, że trafnie pouczono skarżącego o możliwości przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, co do przebiegu granicy wewnątrz budynku.

Na marginesie warto zaznaczyć, że Sąd Rejonowy w R. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] roku, Syg. akt [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku K. G. o rozgraniczenie, albowiem wyżej wymieniony cofnął swój wniosek w tym przedmiocie, a uczestnicy postępowania wyrazili na to zgodę.

Wobec powyższych rozważań Sąd badając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/ M. Bejgerowska /-/ B. Sokołowska /-/ T.M. Geremek