Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1522/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. A., M. A., Z. A. oraz K. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu; uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...].


UZASADNIENIE

W rozpoznawanej sprawie, [...] listopada 2015 r. funkcjonariusze [...] Oddziału Straży Granicznej przeprowadzili kontrolę legalności pobytu Pani E. A. i jej małoletnich dzieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (miejsce przeprowadzenia kontroli: ul. T. [...] w [...]). W wyniku powyższej kontroli stwierdzono, iż ww. Cudzoziemcy nie opuścili terytorium Polski w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, po zakończeniu ostatecznie postępowania w sprawie dotyczącej udzielenia im ochrony międzynarodowej.

Na podstawie powyższych okoliczności, [...] listopada 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zobowiązania Skarżącej i jej małoletnich dzieci do powrotu.

Decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] ww. organ orzekł o zobowiązaniu Cudzoziemki wraz z jej małoletnimi dziećmi: K. A., M. A. i Z. A. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji ojej wykonaniu. Jako przesłankę zobowiązania do powrotu organ I instancji powołał okoliczność z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Organ stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w szczególności przesłanki udzielenia stronie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. Powyższa decyzja została doręczona stronie [...] listopada 2015 r.

W dniu [...] listopada 2015 r., tj. w ustawowym terminie Cudzoziemka złożyła za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

W wyniku przeprowadzonego podstępowania administracyjnego Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r. orzekającą o zobowiązaniu Skarżącej oraz jej małoletnich dzieci do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji oraz terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemka w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Przedmiotowa decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej została doręczona Cudzoziemce w dniu [...] grudnia 2016 r.

W ustawowym terminie, tj. [...] grudnia 2016 r. Skarżąca złożyła za pośrednictwem organu I instancji odwołanie od powyższej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr[...] z [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej.

W uzasadnieniu przywołał brzmienie art. 303 i 348 ustawy o cudzoziemcach i wskazał, że analiza akt sprawy wykazała, że w sprawie nie zachodzą jednocześnie okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, kiedy decyzji o zobowiązaniu nie wydaje się.

Strona nie legitymuje się bowiem wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy. Ustalenia faktyczne wskazują także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa wart. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto cudzoziemcowi nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy).

W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w drugiej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku Z art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemka oraz jej dzieci będą narażeni na zagrożenia wymienione w powyższych przepisach. Organy administracji publicznej odmówiły nadania Stronie oraz jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy, odmówiły udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdziły, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu w/w. decyzji podniesiono, że cudzoziemcy nie wykazali uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, czy też ryzyka doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Uznano ponadto, że sytuacja panująca na terytorium [...] nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw cudzoziemki bądź członków jej rodziny. Powołano się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia [...] nr [...] z dnia [...].11.2017 r. (k. 29-41, akta sprawy organu II instancji), w opraciu o który przedstawiono jakie są aktualnie zagrożenie dla życia i zdrowia ludności cywilnej w wyniku działań zbrojnych i zamachów terrorystycznych na terytorium [...], w tym [...]. Wskazano, że brak jest podstaw do uznania, że Strona i jej dzieci spełniają przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podst. art. 348 pkt 1 ustawy.

W kwestii natomiast podnoszonego przez cudzoziemkę zagrożenia praw dzieci, w przypadku zobowiązania jej rodziny do powrotu do kraju pochodzenia, w związku z faktem, iż po blisko czterech latach zamieszkiwania na terytorium Polski dzieci zintegrowały się z polskim społeczeństwem, tutaj uczęszczają do szkoły, mają kolegów i przyjaciół wśród polskich dzieci, organ uznał, że nie nie zasługuje ona na uwzględnienie. Dzieci cudzoziemki zdecydowaną większość dotychczasowego życia spędziły w kraju pochodzenia. Syn M. przybył z nią do Polski jako [...]-latek, córka K. mając [...] lat, a najmłodszy syn Z. mając [...] lat. Dwoje najstarszych dzieci cudzoziemki w kraju pochodzenia przez szereg lat uczęszczało do szkoły, musiały tam też posiadać kolegów i koleżanki, nie wspominając już o członkach rodziny, z którymi więź w kulturze [...] jest szczególnie silna. Fakt, iż jak wskazała w odwołaniu cudzoziemka, dzieci po blisko czterech latach pobytu zaaklimatyzowały się w Polsce i zintegrowały z tutejszym społeczeństwem, daje uzasadnioną podstawę.do twierdzenia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, również tam, wśród bliskich, ten proces nastąpi bez istotnego wpływu na ich rozwój psychofizyczny, szczególnie jeżeli weźmiemy pod uwagę fakt, że to na terytorium [...] spędziły one większość dotychczasowego życia, tam też mieszkają pozostali członkowie ich rodziny. Jednocześnie organ zauważył, że na właściwy rozwój psychofizyczny dzieci, największy wpływ mają warunki jakie zostały im stworzone przez rodziców oraz właściwie funkcjonująca sama rodzina, nie zaś fakt zamieszkiwania w konkretnym państwie, w tym wypadku Polsce, która chociażby z racji kręgu kulturowego, i jakiego w/w. dzieci pochodzą, jest im kulturowo i mentalnie dość obca. Podkreślono, iż fakt pobierania nauki przez dzieci cudzoziemki na terytorium Polski nie może stanowić samoistnej podstawy do udzielenia im ochrony na naszym kraju. Brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że dzieci strony będą pozbawione możliwości realizacji obowiązku szkolnego w kraju pochodzenia i kontynuowania tam edukacji, szczególnie, iż na terenie [...] działała rozbudowana sieć szkół, gdzie dzieci bez żadnych przeszkód mogą korzystać z bezpłatnego systemu edukacji. Z zeznań cudzoziemki złożonych do protokołu przesłuchania wynika, iż w kraju pochodzenia jej dzieci uczęszczały do szkoły: "Dobrze się uczyły. Nie było żadnych problemów. Syn skończył [...] klasę, dziewczynka [...] klasę, a najmłodszy w [...] do szkoły nie chodził" (k. 118, akta sprawy organu I instancji).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zobowiązanie do powrotu strony oraz jej dzieci nie naruszy prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Organ powołał sie przy tym na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt. V SA/Wa 1252/2010 (LexPolonica nr 2502517), z dnia 23.11.2010 r. V SA/Wa 746/2010 (LexPolonica nr 2502520), z dnia 07.01.2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1355/09 (LEX nr 601833).

Odnosząc się do kwestii stanu psychicznego dzieci, organ wskaazał, że w sprawie przedstawiono dwie opinie psychologiczne, jedną dotyczącą całego rodzeństwa oraz opinię indywidualną dotyczącą K. A. oraz zaświadczenie dotyczące Z. A. W dokumencie dotyczącym całego rodzeństwa czytamy, iż stan psychofizyczny dzieci określono jako dobry. Natomiast z opinii sporządzonej przez [...] [...] wynika, iż małoletnia córka strony nawiązuje prawidłowy kontakt emocjonalny, aczkolwiek jest nieznacznie wycofana w relacjach. Zdaniem psychologa, dziewczynka ma bardzo silną więź emocjonalną z matką, natomiast relacje z ojcem są zaburzone. W zaświadczeniu wydanym przez Fundację [...] dotyczącym Z. A. stwierdzono jedynie, iż odbyły się cztery konsultacje z w/w. małoletnim, które były realizowane w języku polskim. W ocenie organu II instancji, z powyższych dokumentów wynika, że stan psychofizyczny dzieci cudzoziemki jest w pewnym stopniu zaburzony, jednakże brak jest podstaw do twierdzenia, iż nie mogą one wraz z matką powrócić do kraju pochodzenia. Jednocześnie należy wskazać, iż w ocenie organu II instancji, domniemane stosowanie w przeszłości przemocy przez ojca małoletnich, w sytuacji braku jakiejkolwiek próby rozwiązania tej sytuacji przez cudzoziemkę przy pomocy właściwych organów w kraju pochodzenia, nie stanowi podstawy do udzielenia ochrony na terytorium Polski.

Badając okoliczność korzystania przez cudzoziemkę na terytorium RP ze wsparcia psychologicznego, a także znajdowania się pod opieką lekarzapsychiatry, który leczył ją farmakologicznie, ze względu na fakt, iż uskarżała się ona na [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], organ stwierdził, iż w jego ocenie powyższe nie wskazuje, aby stan zdrowia strony stanowił zagrożenie dla jej życia. Jednocześnie należy zauważyć, iż jak słusznie wskazał Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, brak jest przeciwskazań do kontynuowania leczenia po powrocie do kraju pochodzenia, szczególnie, iż jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy materiału, w [...] możliwe jest korzystanie z opieki psychiatrycznej (k. 56-58, akta sprawy organu I instancji).

Z kolei w kwestii podniesionej przez cudzoziemkę obawy przed odebraniem jej dzieci przez rodzinę męża; w przypadku jej powrotu do [...], organ stwierdził, iż powyższa obawa nie została przez nią w żaden racjonalny sposób uzasadniona. Po pierwsze mąż cudzoziemki, opuścił terytorium Polski w czerwcu 2015 r., a dzieci pozostawił pod opieka strony, a ponadto, do dnia dzisiejszego Cudzoziemka nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego jakakolwiek próbę odebrania je dzieci przez jej męża, czy też któregoś z członków jego rodziny. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie zagraża stronie realne niebezpieczeństwo odebrania dzieci przez współmałżonka, czy tym bardziej jego krewnych.

W kontekście prawa cudzoziemki do ochrony jej życia rodzinnego, o którym mowa w art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ wskazał, że istotną kwestią jest fakt, iż żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemkę wyboru kraju, w którym chciałaby ona wraz z dziećmi zamieszkać. Powyższe przepisy nie gwarantują prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemki wraz z dziećmi w kraju goszczącym. Przepisy w/w. Konwencji nie mogą być interpretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemkę i jej dzieci konieczności legalizowania im pobytu w formie przez nich wybranej, na wybranej przez nich podstawie prawnej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPCz prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego. Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemca do życia rodzinnego, czy prywatnego w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 6 miesięcy. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa wart. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo wyjaśniono, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy wskazać, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.: małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania cudzoziemki do powrotu więzy rodzinne pomiędzy nią, a jej dziećmi zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Podstawą do takiego stwierdzenia jest fakt, że niniejsza decyzja obejmuje nie tylko cudzoziemkę, ale również troje jej dzieci znajdujących się pod jej opieką.

W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemki do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Formułując powyższe stanowisko tut. organ uwzględnił dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, W odniesieniu do art. 8 Konwencji. Organ wskazał, że Cudzoziemka nie posiada w Polsce majątku trwałego ani stałych, legalnych źródeł dochodu zapewniających jej egzystencję. Jednocześnie przez cały okres pobytu na terytorium Polski, zamieszkiwała ona wraz z dziećmi w Ośrodku dla Cudzoziemców, wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, że zarówno strona, jak i Jej dzieci zintegrowali się z polskim społeczeństwem, a co za tym idzie, ustanowili życie prywatne na terytorium Polski podlegające ochronie prawnej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia nie pogorszy w poważnym stopniu jej sytuacji osobistej.

Uwzględniając powyższe okoliczności w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, tj., iż zobowiązanie pani E. A. wraz z dziećmi do powrotu prowadzi do kwalifikowanego naruszenia praw dzieci, określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu.

W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany wyjaśniono, co następuje. Organ nie stwierdził, aby wobec Strony zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności. do odmowy udzielenia zgodna pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349 ustawy.

Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja Strony nie uzasadnia udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że powrót cudzoziemki do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Organ pierwszej instancji właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i dokonał słusznej oceny materiału, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia przepisow Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty skarżącej zawarte w odwołaniu, dotyczące rzekomych naruszeń prawa w zakresie prowadzonego postępowania, są w ocenie organu II instancji, bezzasadne.

Dodano także, że przepis art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny.

Zgodnie zaś z art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji.

Stosownie zaś do art. 318 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu. Natomiast art. 318 ust. 2 pkt 2 tej samej ustawy stanowi, te zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której określono termin dobrowolnego powrotu na wypadek jeżeli cudzoziemiec w tym terminie:

a) nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub

b) przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.

Art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się na następujące okres od 6 miesięcy do 3 lat - w przypadkach, o których mowa wart. 302 ust. 1-3,6, 10, 12, 13, 15 lub 16.

Mając powyższe na uwadze, zasadnym było w ocenie organu orzeczenie wobec Strony oraz Jej małoletnich dzieci zakazu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy.

W dniu [...] kwietnia 2018 r. za pośrednictwem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Cudzoziemki na powyższą decyzję. Skarżąca wniosła o:

uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez "Komendanta Oddziału Straży Granicznej;

wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;

przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Ponadto w skardze zarzucono organowi odwoławczemu naruszenie:

art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie brak jest okoliczności, które wskazywałyby na ryzyko doznania poważnej krzywdy przez Skarżącą i jej rodzinę w razie powrotu do kraju pochodzenia, przy jednoczesnym niedokonaniu analizy sytuacji w kraju pochodzenia w zakresie indywidualnej sytuacji Cudzoziemki;

art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i 103 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego (samodzielnego) postępowania dowodowego na okoliczność dostępności i efektywności służby zdrowia i pomocy psychologicznej w [...], a tym samym przyjęcie, iż powrót dzieci Cudzoziemki do kraju pochodzenia nie spowoduje negatywnych skutków dla ich stanu psychofizycznego;

art. 80 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż powrót Cudzoziemców do kraju pochodzenia nie naruszy ich prawa do życia rodzimego i prywatnego.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji. Organ wskazał, iż powody, dla których składa taki wniosek nie pokrywają się w pełni z argumentacją zawartą w skardze, co uniemożliwiało uwzględnienie skargi w całości. W ocenie jednak Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Skarżąca zasadnie zarzuca organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Organ odwoławczy, a wcześniej organ I instancji uchybił obowiązkom nałożonym w art. 7 K.p.a., w szczególności poprzez:

- niedokładne wyjaśnienie wszystkich aktualnych okoliczności związanych ze stanem psychofizycznym małoletnich dzieci Cudzoziemki oraz jej samej, poprzez oparcie swoich ustaleń na podstawie załączonych do akt postępowania dokumentów datowanych na 2015r. podczas gdy decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] listopada 2016 r., zaś decyzji organu odwoławczego [...] marca 2018 r.;

- zaniechanie ustalenia przez organ odwoławczy aktualnej sytuacji w [...], zarówno ogólnej, jak i odnoszącej się do podniesionych przez Skarżącą okoliczności, tj. opieki psychiatrycznej i sytuacji samotnych kobiet z dziećmi w [...];

- zaniechanie ustalenia sekwencji zdarzeń wskazywanych przez Cudzoziemkę we wniosku o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, w trakcie przesłuchania w tej sprawie oraz w trakcie przesłuchania w sprawie zobowiązania jej do powrotu przeprowadzonego w dniu [...] października 2016 r.;

- niedokonanie pełnych ustaleń w zakresie dokładnych okoliczności rodzących obawy przed powrotem Cudzoziemców kraju pochodzenia;

- zaniechanie ustalenia okoliczności związanych ze stanem zdrowia małoletniego Z. A.;

- zaniechanie ustalenia okoliczności wskazanych przez Cudzoziemkę w trakcie postępowania odwoławczego w sprawie udzielenia jej rodzinie ochrony międzynarodowej od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] odmawiającej Cudzoziemce i jej rodzinie nadania statusu uchodźcy i odmawiającej udzielenia ochrony uzupełniającej, w szczególności okoliczności wskazanych przez nią w trakcie przesłuchania z dnia [...] stycznia 2017r.

- zaniechanie ustalenia przyczyn, dla których Skarżąca w trakcie przesłuchania w dniu [...] listopada 2015 r. wskazała, iż nie obawia się powrotu do kraju pochodzenia, zaś w trakcie przesłuchanie w dniu [...] października 2016 r. wskazała powody, dla których obawia się powrotu do [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017.2188) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz.1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 16 lit a

ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy:

- została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy pozwalała organom na przyjęcie, że w przypadku skarżącej wyczerpana została dyspozycja powyższego przepisu.

Wskazać jednak należy, że w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. W przypadku wystąpienia, których nie wydaje się decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Jedną z nich określoną w pkt 2 ww. przepisu okoliczność udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub ustalenia, że zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 348 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub

2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub

3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.

Natomiast zgodnie z art. 351 tej samej ustawy, zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:

1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.:

a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub

b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub

c) mógłby on być zmuszony do pracy, lub

d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej - w przypadku gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa wart. 349, lub

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu właściwego do przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i od cudzoziemca, lub

3) może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.

W ocenie Sądu, analiza akt sprawy wskazuje, że słusznie strona skarżąca zarzuciła organom niewłaściwe zbadanie, czy w odniesieniu do strony i jej małoletnich dzieci zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Jak wynika bowiem z akt sprawy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wskazał, iż wskazane przez Skarżąca w trakcie postępowania okoliczności oraz załączone dokumenty dotyczące jej dzieci nie uzasadniają udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany. W ocenie organu I instancji wyjazd Skarżącej wraz z mężem z kraju pochodzenia oraz zamieszkiwanie z nim w ośrodku dla cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jednoznacznie wyklucza możliwość doświadczania przez cudzoziemkę oraz jej dzieci przemocy ze strony męża, jak również powoływanych przez nią okoliczności, w postaci możliwości odebrania jej dzieci przez rodzinę męża. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż nie podważa sytuacji faktycznej w [...], tj. odbierania dzieci matkom po rozwodzie.

Uzasadnienie decyzji organu I instancji wskazuje, że organ ten ocenił przedstawione przez Skarżącą okoliczności faktyczne wyłącznie na podstawie przedstawionego przez Cudzoziemkę stanu faktycznego w trakcie przesłuchania w dniu [...] października 2016 r. bez dokładnego skonfrontowania tych okoliczności z informacjami zawartymi w raportach oraz ponownym przesłuchaniem Skarżącej na okoliczność rozbieżności w przedstawianych przez nią w toku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu oraz w sprawie udzielania ochrony międzynarodowej informacji.

W odwołaniu Skarżąca podniosła m.in., iż organ I instancji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego, w wyniku czego uznał, iż Cudzoziemcy nie prowadzą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej życia rodzinnego, a czteroletni pobyt jej dzieci w naszym kraju nie stanowi przeszkody do zobowiązania ich do powrotu i nie wpłynie na ich rozwój psychofizyczny. Ponadto Cudzoziemka wskazała, iż organ I instancji dokonał błędnych ustaleń w zakresie jej indywidualnej sytuacji w kraju pochodzenia z uwagi na rozwód z mężem i możliwość odebrania dzieci przez jego rodzinę.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] podkreślił, iż "(...) aktualnie zagrożenie dla życia i zdrowia ludności cywilnej w wyniku działań zbrojnych i zamachów terrorystycznych na terytorium [...], w tym [...], utrzymuje się w ostatnich latach na niskim poziomie i obecnie nadal jest niewielkie (...) Mieszkańcy [...] [...], w tym [...], nie są obecnie powszechnie postrzegani jako zagrożenie dla [...], za wyjątkiem najemników wracających do [...] z [...], chociaż zdarza się, że liderzy ugrupowań skaranie nacjonalistycznych głoszą poglądy [...] i [...], jednak giną one w propagandzie [...] i [...] (...) zważywszy na fakt, że pani E. A. wraz z dzieciom nie zalicza się do żadnej z w/w. grup, w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do uznania, że spełniają oni przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podst. art. 348pkt 1 ustawy. " Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż " W ocenie organu II instancji, z powyższych dokumentów wynika, że stan psychofizyczny dzieci cudzoziemki jest w pewnym stopniu zaburzony, jednakże brak jest podstaw do twierdzenia, iż nie mogą one wraz z matką powrócić do kraju pochodzenia. Jednocześnie należy wskazać, iż w ocenie organu II instancji, domniemane stosowanie w przeszłości przemocy przez ojca małoletnich, w sytuacji braku jakiejkolwiek próby rozwiązania tej sytuacji przez cudzoziemkę przy pomocy właściwych organów w kraju pochodzenia, nie stanowi podstawy do udzielenia ochrony na terytorium Polski." Dodatkowo organ II instancji wskazał, iż z załączonych do akt postępowania przed organem I instancji raportów wynika, iż Cudzoziemka będzie miała możliwość kontynuacji leczenia w kraju pochodzenia, natomiast okoliczności dotyczące stosowanej wobec niej i jej dzieci przemocy ze strony męża nie zostały poparte żadnymi racjonalnymi dowodami, zatem nie mogą zostać uznane z wiarygodne. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i oparł się wyłącznie na materiale dowodowym zebranym przez Komendanta [...] Oddziały Straży Granicznej.

Tym samym ani postępowanie prowadzone w pierwszej instancji ani postępowanie odwoławcze nie odpowiadało zasadom prawidłowego postępowania wyjaśniającego. W sprawie doszło zatem do istotnego naruszenia art. 7 i 77 § 1 i art. 107 § 3 Kp.a., które uzasadnia uchylenie zaskarżonych decyzji.

W ocenie Sądu organ rozpoznający sprawę nie może ograniczać się jedynie do analizy stanowiska Skarżącej wyrażonego w toku postępowania. Winien on zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonego właśnie w art. 7 i 77§ 1 i 80 k.p.a, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, mającego na celu ustalenie aktualnego stanu psychofizycznego dzieci Cudzoziemki, uporządkowanie złożonych przez nią w toku postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu oraz w toku postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej.

Uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje bowiem organowi prowadzącemu postępowanie zebranie z urzędu lub na wniosek strony oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oczywiście chodzi tu o wyjaśnienie okoliczności faktycznych w takim stopniu, w jakim wymaga tego rozstrzygnięcie sprawy. Zasada ta jest podstawową regułą każdej nowoczesnej regulacji procesowej. Należy pamiętać, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi warunek konieczny - chociaż jeszcze niewystarczający - prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Zawsze bowiem niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy będzie prowadziło do wydania wadliwej decyzji. Realizację obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego organ administracji powinien rozpocząć od ustalenia rzeczywistej treści żądania strony (por. wyrok NSA OZ w Łodzi z 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97) oraz zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych. Dopiero ustalenie istoty tego żądania, a następnie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy umożliwi organowi administracji zastosowanie adekwatnej do tego stanu normy prawa materialnego. W teorii prawa mówi się wtedy o subsumcji faktu uznanego za udowodniony pod konkretną normę administracyjnego prawa materialnego - por. J. Wróblewski (w:) W. Lang, J. Wróblewski, S. Zawadzki, Teoria państwa i prawa, Warszawa 1980, s. 431. Należy podkreślić, iż wprawdzie od 11 kwietnia 2011 r. zmieniono brzmienie art. 7 k.p.a., statuującego tę zasadę, przez wyraźne podkreślenie, że zebranie materiału dowodowego sprawy następuje zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony. W ten sposób wyraźnie zwrócono uwagę na obowiązek strony współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Zmiana ta niesie ze sobą ten skutek, że na zasadzie prawdy obiektywnej nie można już dalej opierać twierdzenia, iż jest ona źródłem ciężaru dowodowego spoczywającego jedynie na organie prowadzącym postępowanie. Nie ma już bowiem podstawy prawnej uzasadniającej taki wniosek. Natomiast ta zmiana daje podstawę do zajęcia stanowiska, że w sytuacji gdy dany środek dowodowy niezbędny do ustalenia konkretnej okoliczności faktycznej, z istnienia której strona wywodzi dla siebie skutki prawne, nie znajduje się w posiadaniu organu, to wynikający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu prowadzącego postępowanie ogranicza się do konieczności poinformowania strony o przedstawienia posiadanych dowodów. Ale organ winien wykazać, że również podjął czynności zmierzające do właściwego zgromadzenia materiału dowodowego.

Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, którego realizacja ma miejsce na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega on na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Ustosunkowanie się w nim tylko do pewnych dowodów, a pominięcie milczeniem innych - którym odmówiono wiarygodności - przesądza, że organ nie rozpatrzył wyczerpująco zebranego w sprawie materiału - por. wyrok NSA z 28 sierpnia 1981 r., SA/Wr 87/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 80. W uzasadnieniu organ nie może zatem pominąć jakiegokolwiek z przeprowadzonych w sprawie dowodów.

Jeśli zaś chodzi o obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), to nie można twierdzić, iż jakaś okoliczność została udowodniona, jeżeli w materiale dowodowym, utrwalonym w aktach sprawy, znajduje się dowód na jej potwierdzenie, a jednocześnie są w nim także dowody, które zaprzeczają tej okoliczności, jeżeli nie można przekonywająco tej sprzeczności wyjaśnić. Taki stan rzeczy wskazuje bowiem na luki w materiale dowodowym, a w konsekwencji na konieczność podjęcia dalszego postępowania dowodowego, skierowanego na wyjaśnienie występujących w materiale dowodowym sprzeczności - por. np. wyrok NSA z 7 kwietnia 1982 r., II SA 372/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 33.

Jak wskazano powyżej w rozpoznawanej sprawie organy wydając zaskarżone decyzje nie przeprowadziły postępowania zgodnie z powyżej wskazanymi zasadami.

W toku rozpatrywania sprawy w ocenie Sądu w świetle podnoszonych przez stronę dowodów, organy winny były rozważyć czy w sprawie nie należało ewentualnie:

- przeprowadzić dowód z akt opinii biegłego psychologa lub biegłego psychiatry, na okoliczność stanu psychofizycznego Cudzoziemki oraz jej małoletnich dzieci, ze szczególnym uwzględniłem, jakie dokładnie okoliczności mogą powodować obawę Cudzoziemców przed powrotem do kraju pochodzenia;

- przesłuchać przy udziale biegłego psychologa Skarżącą na okoliczność dokładnych, chronologicznie usystematyzowanych powodów wyjazdu z kraju pochodzenia, opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 2016 r. lub w 2017r. i udania się na terytorium [...] oraz wszelkich innych okoliczności, które mogą mieć wpływ na wynika sprawy;

- przesłuchać dzieci Skarżącej przy udziale biegłego psychologa, na okoliczność wyjazdu z kraju pochodzenia i obaw przed powrotem do [...] oraz wszelkich innych okoliczności, które mogą mieć wpływ na wynika sprawy;

- dokonać ponownych ustaleń w zakresie aktualnej sytuacji w [...] odnoszących się do przedmiotowej sprawy,

- podjąć wszelkie czynności zmierzające do wyczerpującego i zgodnego ze stanem faktycznym ustalenia okoliczności wyjazdu Cudzoziemców z kraju pochodzenia i spełniania przez nią oraz jej dzieci przesłanek do udzielenia im zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.

Mając na uwadze, że w sprawie organy zaniechały właściwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie spełniania przesłanek udzielenia zgody na pobyt względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany zasadnym w ocenie Sądu było uchylenie obu zaskarżonych decyzji w celu ponownego właściwego zbadania przez organy, spełnienia bądź niespełniania przez Skarżącą przesłanek z art. 348 lub art. 351 ustawy o cudzoziemcach.

Za uzasadniony Sąd uznał zatem zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Cudzoziemka wskazała, że pozostanie rodziny na terytorium Polski jest uzasadnione zarówno ze względu na treść art. 348 pkt 2 jak i 3 ustawy o cudzoziemcach. Zgłoszenie takiego zastrzeżenia powoduje, że organ ma obowiązek wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza że Cudzoziemka wprost wskazała, m.in. w toku postępowania, że w sprawie zachodzi obawa naruszenia praw określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu małoletnich dzieci Cudzoziemki, jak również jej prawa do życia rodzinnego z uwagi na obawę odbioru jej dzieci przez rodzinę męża po powrocie do kraju pochodzenia. Odnotować w tym miejscu należy, że przepis art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach stanowi wyraz przyjętej w art. 3 Konwencji o prawach dziecka zasady dbania o najlepszy interes dziecka. Skonkretyzowanie tego interesu w realiach określonej sprawy wymaga zebrania materiału dowodowego pochodzącego z różnych źródeł dotyczących dziecka, takich jak członkowie rodziny, pracownicy socjalni, nauczyciele czy terapeuci, a następnie dokonania jego analizy w celu ustalenia najlepszego możliwego scenariusza dla rozwoju dziecka.

W realiach rozpoznawanej sprawy organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego zmierzającego do zebrania materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie występowania przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, z uwagi na podnoszone przez stronę obawy związane z powrotem do kraju pochodzenia, w kontekście m.in. obawy przed odebraniem jej dzieci, jak również ze względów humanitarnych z uwagi na możliwe zagrożenie rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci Cudzoziemki. Oznacza to, że dokonana przez organ odwoławczy ocena występowania w sprawie przesłanek udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na okoliczności wskazane w art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach została dokonana bez ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tym samym w ocenie Sądu mając na uwadze, że analiza treści art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach wskazuje, że ocena, czy zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, może wymagać w rozpoznawanej sprawie posiadania wiadomości specjalnych z zakresu psychologii. Do oceny wystąpienia tych okoliczności niezbędne może okazać się zatem powołanie w toku postępowania biegłego psychologa na podstawie art. 84 § 1 k.p.a., który w oparciu o okoliczności sprawy oceni czy na jej gruncie na skutek zobowiązania do powrotu dojdzie do naruszenia praw dziecka mogących mieć wpływ na jego rozwój psychofizyczny, a jeżeli tak, to czy wpływ ten wystąpi w stopniu istotnym, jak również oceny stanu psychicznego samej skarżącej.

Niewyjaśnienie przez organy czy w sprawie zachodzą przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany lub ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, pomimo możliwości wysłuchania skarżącej, jej małoletnich dzieci na okoliczności wskazane w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach oraz obowiązku powołania biegłego, oznacza, że organy nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego pozwalającego na wyjaśnienie wszystkich istotnych aspektów sprawy. Rozstrzygnięcie organy oparły na zasadach doświadczenia życiowego z pominięciem obowiązku zebrania dowodów, w tym dowodów wymagających wiadomości specjalnych. W ocenie Sądu takie postępowanie organu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do ustalenia, czy w sprawie występują przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany lub ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. W tym celu organ winien dokonać przesłuchania przedstawiciela ustawowego małoletnich dzieci Cudzoziemki na okoliczności związane z ich sytuacją oraz rozważyć wysłuchanie samych małoletnich w obecności biegłego psychologa, który na podstawie zgromadzonego materiału i całokształtu okoliczności sprawy wyda opinię wskazującą, czy istotnie powrót do kraju pochodzenia zagraża rozwojowi psychofizycznemu dzieci i czy ewentualne zagrożenie występuje w stopniu istotnym lub czy powrót ten może mieć istotne zagrożenia dla ich życia rodzinnego.

Z tej przyczyny działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie zaskarżone decyzje, uznając że przyczyni się to do właściwego wyjaśnienia sprawy, bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 k.p.a.

-----------------------

18