Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 207/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1a, art. 200,
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 1, art. 64, art. 21 ust. 2,
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 128, art. 233, art. 129, art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124-126,
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 8 ust. 3, art. 9 ust. 2, art. 10,
journal: Dz.U. 1969 nr 27 poz 216
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 30 czerwca 1969 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi.
article: art. 9 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 1,
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi K. M., Z. W., D. S., M. K., M. B. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżących K. M., Z. W., D. S., M. K., M. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") Starosta Powiatu G. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej numerami działek [...], o powierzchni [...] ha, położonej w N., gm. R.

W uzasadnieniu swej decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach nr 145/968/73 z dnia 9 listopada 1973 r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa na cele budownictwa mieszkaniowego we wsi N. w gminie R., przejęto na własność Państwa działki nr [...] stanowiące własność E.M.

Pismem z dnia [...] r. K.M., Z.W., M.K., M.B., D.S. jako spadkobiercy E.M. wystąpili do Starosty Powiatu G. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania za ww. wywłaszczoną nieruchomość.

Organ zauważył, że wnioskodawcy, jako podstawę prawną wszczęcia

i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania wymienili art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm., zwanej dalej: "u.g.n.").

Wyjaśnił, że stosownie do art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r.

o terenach budowlanych na obszarach wsi, za grunty przejęte na własność Państwa odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach ustawy

z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości

z uwzględnieniem postanowień ustawy. Zdaniem organu, dokładna analiza przepisów przejściowych u.g.n., pozwala dojść do wniosku, że co do zasady zamiarem ustawodawcy, było stosowanie nowej ustawy do zdarzeń mających miejsce po jej wejściu w życie.

Jak zwrócił uwagę organ, w przedmiotowej sprawie utrata własności (wskutek wywłaszczenia) nastąpiła z mocy prawa (w przedmiocie wywłaszczenia nie zostało wszczęte ani zakończone lub niezakończone jakiekolwiek postępowanie administracyjne w rozumieniu przepisów k.p.a.). Organ wskazał na art. 216 u.g.n., dotyczący zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Stwierdził, że w uregulowaniach u.g.n. nie znajduje się analogiczny przepis, który stanowiłby podstawę odpowiedniego stosowania do spraw w tym przepisie wymienionych, przepisów rozdziału V działu III u.g.n. – regulującego kwestie odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

W związku z tym, organ podniósł brak możności stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy u.g.n., a zatem do spraw w których przed tą datą wydano decyzję o wywłaszczeniu albo przejęto nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania.

Organ stwierdził, że istnieje nurt orzecznictwa, który dopuszcza możliwość wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zdaniem organu, nurt ten pomija istotne kwestie. Po pierwsze, iż ww. przepis stanowi o obowiązujących przepisach (a nie o tych, które obowiązywały wcześniej). Organ wskazał, na istnienie regulacji ustawowej, obowiązującej do połowy 1985 r. Zdaniem organu trudno w tym przypadku uznać, że zainteresowani pozbawieni byli prawa do uzyskania słusznego odszkodowania. Organ zwrócił też uwagę na cywilnoprawny charakter odszkodowania oraz kwestię przedawnienia roszczeń, które w najdłuższym okresie wynosiłoby 10 lat (art. 117 i następne Kc).

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: K.M., Z.W., M.K., M.B., D.S.

Kwestionowanej decyzji odwołujący się zarzucili:

- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, pomimo braku przesłanek z ww. przepisu prawa,

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego decyzji,

- błędną wykładnię art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek z ww. przepisu prawa, w związku z koniecznością ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Podnieśli, że odszkodowanie za należącą do E.M. wywłaszczoną nieruchomość nie zostało nigdy ustalone. Uważają, że postępowanie wywłaszczeniowe w części dotyczącej ustalenia odszkodowania należy kontynuować

i na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. wydać decyzję o ustaleniu wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Ich zdaniem,

taka właśnie była wola ustawodawcy, określona w uzasadnieniu do projektu ustawy

z dnia 28 listopada 2003 r., wprowadzającej do u.g.n. m.in. art. 129 ust. 5. Według wnioskodawców, zgodnie z art. 233 u.g.n., sprawa należnego im odszkodowania

jest w istocie rzeczy sprawą wszczętą przed wejściem w życie u.g.n., którą należy prowadzić od 1 stycznia 1998 r. na podstawie przepisów tej ustawy.

Wnioskodawcy wskazali na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., ma zastosowanie także do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia odszkodowania, a taki stan faktyczny – zdaniem wnioskodawców - miał miejsce w przedmiotowej sprawie.

Wskazując na Protokół Nr [...] i Nr [...] do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności odwołujący się wywiedli, że także przepisy prawa międzynarodowego przewidują najdalej idącą ochronę prawa własności.

Argumentowali, że ustawa u.g.n. nie określa żadnego terminu przedawnienia. Brak jest także – ich zdaniem – wyraźnego odesłania do przepisów Kodeksu cywilnego, dotyczących przedawnienia. Podnosili, że uprawnienia majątkowe w prawie publicznym ulegają przedawnienia lub wygaśnięciu tylko wtedy, gdy zostało to wyraźnie określone przez ustawodawcę. Skoro zarówno przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości jak i ustawy u.g.n. z 1997 r., nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to tym samym roszczenie to nie ulega przedawnieniu.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 112 ust. 2 u.g.n., Wojewoda Z. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że spadkobiercy E.M. wystąpili do Starosty G. z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie w trybie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Organ przytoczył argumentację ww. wniosku. Wnioskodawcy uważają, że ustalenie odszkodowania winno nastąpić w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. W związku, z tym iż odszkodowanie nie zostało nigdy ustalone, zdaniem wnioskodawców należało wydać stosowną decyzję na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Ponadto stwierdzili, że roszczenie o ustalenie odszkodowania nie podlega przedawnieniu ponieważ ustawa nie przewiduje takiego terminu, a także brak jest wyraźnego odesłania w takiej sprawie do przepisów Kodeksu cywilnego.

W ocenie organu odwoławczego, dla zasadności ustalenia odszkodowania

za wywłaszczenie ww. działek nr [...] konieczne jest wystąpienie łącznie wszystkich przesłanek wynikających z przepisów prawa, a więc wywłaszczenie nieruchomości musiało nastąpić w drodze decyzji administracyjnej, skierowanej do zindywidualizowanego podmiotu, w konkretnej sprawie, a także, gdy obowiązujące przepisy przewidują ustalenie odszkodowania.

Jak zauważył organ drugiej instancji, wywłaszczenie ww. działek nastąpiło

z mocy prawa (§ 8 ust. 3 ustawy o terenach budowlanych na obszarach wsi)

na podstawie § 1 uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach

Nr 145/968/73 z dnia 19 listopada 1973 r. Niejako zbiorczo pozbawiono własności wszystkich właścicieli działek tam wymienionych, wobec czego wywłaszczenie nie nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej.

Wojewoda Z. wskazał, że ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, utraciła moc z dniem 1 sierpnia 1985 r., a więc przesłanka wynikająca z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w postaci obowiązywania przepisu przewidującego ustalenie odszkodowania nie może zostać spełniona.

Organ nie podzielił zarzutu odwołania w kwestii uznania, że cytowany przepis, jak również art. 233 u.g.n. nie ma praktycznego zastosowania. Posiłkując się stanowiskiem z uzasadnienia wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2635/14, organ odwoławczy wskazał, że przyjmując definicję wywłaszczenia w art. 112 ust. 2 u.g.n. ustawodawca niewątpliwie zdawał sobie sprawę z konsekwencji dla zakresu stosowania art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Według organu, niewątpliwie ten ostatni przepis uzależnia ustalenie odszkodowania od istnienia

w obowiązujących przepisach regulacji przewidującej odszkodowanie za konkretny przypadek pozbawienia prawa do nieruchomości. Organ stwierdził, że w przypadku pozbawienia w innym trybie niż wywłaszczenie aktem indywidualnym, art. 128 ust. 1 u.g.n. nie może stanowić źródła obowiązku odszkodowawczego.

Całokształt okoliczności sprawy skłonił organ odwoławczy do uznania braku podstawy prawnej do wydania merytorycznej decyzji odszkodowawczej i w związku

z tym stwierdził bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Organ ten

nie podzielił zarzutu stron o braku należytego uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdził, że Starosta G. w sposób wyczerpujący przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Organ odwoławczy dodał, że we własnym zakresie przeprowadził dodatkowe czynności wyjaśniające, a mianowicie pismem z dnia

[...] r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w S. z zapytaniemo dokumenty dotyczące uwłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

K.M., Z.W., M.K., M.B., D.S., reprezentowani przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ze skargą na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty G. z dnia [...] r. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucili:

- naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, pomimo braku przesłanek z ww. przepisu prawa,

- błędną wykładnię art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek z ww. przepisu prawa, w związku z koniecznością ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.

Skarżący podnieśli, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o terenach budowlanych

na obszarach wsi, w 1973 r. winno być wypłacone E.M. odszkodowanie za należącą do ww. wywłaszczoną nieruchomość, które nie zostało nigdy ustalone. Zdaniem skarżących, postępowanie wywłaszczeniowe w części dotyczącej ustalenia odszkodowania należy kontynuować na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Uważają, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo wywiódł, że ww. przepis nie ma zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie nowej ustawy. Wskazana norma prawna została stworzona właśnie po to, aby stworzyć możliwość zrealizowania obowiązku wypłaty odszkodowania w takich przypadkach, gdzie przewidziane przez akt normatywny będący podstawą wywłaszczenia odszkodowanie nie zostało ustalone, a mamy do czynienia z wywłaszczeniem w rozumieniu obecnej Konstytucji RP i ustawy u.g.n. Zdaniem skarżących, za możliwością zastosowania w sprawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., przemawia uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. zmieniającej ustawę u.g.n. Wskazali na przyjęty w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd

o mającym także zastosowanie ww. przepisie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy u.g.n. Powołali przyjętą w prawie międzynarodowym najdalej idącą ochronę prawa własności, w związku z czym, w przypadku ograniczenia tego prawa należy się odszkodowanie. Według skarżących, w świetle art. 233 u.g.n. należy uznać, że sprawa tego odszkodowania, jest w istocie rzeczy sprawą wszczętą przed wejściem w życie ustawy u.g.n., którą należy od 1 stycznia 1998 r. prowadzić wg przepisów tej ustawy, wśród których znajduje się art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy.

Zdaniem skarżących, organ pierwszej instancji nieprawidłowo wywiódł,

że roszczenia o ustalenie odszkodowania ulegają przedawnieniu. Uważają, że ustawa u.g.n. nie określa żadnego terminu przedawnienia. Brak jest także wyraźnego odesłania do przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących przedawnienia. Argumentowali, że na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić tylko wówczas, gdy przepis prawa tak stanowi. Skoro zarówno przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jak i ustawyz 1997 r. u.g.n. nie przewidują przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania, to tym samym – zdaniem skarżących - roszczenie to nie ulega przedawnieniu.

Skarżący nie podzielili stanowiska organu, jakoby w sprawie miał zastosowanie pogląd przedstawiony w wyroku NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2635/14. Według skarżących, w sprawie tej miał miejsce inny stan faktyczny, gdyż Sąd orzekał o braku możliwości ustalenia wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w trybie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący powołali poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którymi, w ramach art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ustawodawca nie ograniczył dopuszczalności ustalania odszkodowania w trybie administracyjnym za pozbawienie praw do nieruchomości jedynie decyzją administracyjną, lecz dopuścił przyznanie tego odszkodowania za pozbawienie praw w każdej formie o charakterze władczym bez ustalenia odszkodowania rekompensującego skutki tego pozbawienia jeżeli obowiązujące obecnie przepisy prawa przewidują ustalenie takiego odszkodowania.

Wojewoda Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał co następuje :

Skarga jest uzasadniona.

Nieruchomość o powierzchni [...] ha, na którą składały się działki o nr [...], której właścicielem był E.M. została przejęta na własność Państwa na mocy uchwały nr 145/968/73 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach z dnia 19 listopada 1973 r.

Podstawą prawną Uchwały nr 145/968/73 był art. 8 i 9 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi.

Sąd w niniejszym składzie nie podziela poglądu organów I i II instancji, że zamiarem ustawodawcy było aby przepisy przejściowe ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami były stosowane do zdarzeń mających miejsce po jej wejściu w życie.

Uregulowania dotyczące odszkodowania znajdowały się we wcześniej obowiązujących ustawach o wywłaszczeniu – ustawie z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustawie z dnia 25 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Uregulowania takie znajdują się także w obecnie obowiązującej u.g.n.

W myśl art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 128 u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości możliwe jest jedynie za słusznym odszkodowaniem.

W zebranych materiałach sprawy brak jest decyzji bądź pisma dotyczącego odszkodowania dla E.M.

Zgodnie z art. 233 u.g.n. sprawy wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną, przed dniem wejścia w życie u.g.n. prowadzi się na podstawie jej przepisów.

Zdaniem Sądu za materialnoprawną podstawę orzeczenia o odszkodowaniu należy przyjąć art. 128 i 129 u.g.n. przyznający staroście jako organowi administracji publicznej kompetencje do wydawania odrębnej decyzji o odszkodowaniu.

Wydaje on odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 124 – 126, a także w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie w sprawie objętej skargą.

Biorąc pod uwagę to, że do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie została wydana odrębna decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, to właśnie art. 129 u.g.n. może być podstawą do ustalenia odszkodowania.

Oczywiście Sąd uwzględnił to, że wywłaszczenie E.M. nastąpiło z mocy prawa z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, co wynika z art. 8 ust. 3 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. nr 27, poz. 216 ze zm.).

W ocenie Sądu wyżej opisane wywłaszczenie było dla obywatela bardziej niekorzystne niż wywłaszczenie wskutek wydanej decyzji.

Analiza treści uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach wskazuje, że nie przewidywała ona środków zaskarżenia co powodowało, że obywatel nie był w stanie uruchomić żadnej procedury odwoławczej.

Wobec powyższego Sąd nie widzi podstaw aby obywatela, którego wywłaszczenie nastąpiło wskutek ogłoszenia uchwały w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej traktować mniej korzystnie od tego, którego wywłaszczono na podstawie decyzji administracyjnej, od której przysługiwało odwołanie.

Sąd stwierdza, że wbrew twierdzeniom Wojewody przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do ustalenia odszkodowania w sprawach toczących się przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd podziela zdanie wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 90/14 z dnia 17 września 2015 r., o tym że odmienna interpretacja od przyjętej w tej sprawie przez Sąd interpretacji przepisu art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stałaby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP) a przede wszystkim z zasadą wyrażoną w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia.

Wyrażając powyższe stanowisko w przedmiocie stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Sąd nie przesądza jednak sprawy samego odszkodowania.

Uchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach została podjęta na podstawie art. 8 i 9 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi i jak wynika z § 2 tej uchwały, podwyższono sześciokrotnie stawkę odszkodowania w stosunku do stawek przewidzianych w przepisach o wywłaszczeniu nieruchomości.

Podstawą prawną dla przyjętego rozwiązania stanowił art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Z § 3 uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Gryficach wynika zaś, że E.M. nie było wśród osób, które złożyły zastrzeżenia lub wnioski do uchwały.

Organy administracji ponownie przeprowadzając postępowanie dowodowe muszą też mieć na względzie art. 10 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, z którego wynika, że organ do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej wydawał decyzje o ustaleniu odszkodowania i terminie zapłaty odszkodowania.

Pod uwagę trzeba wziąć ust. 3 art. 10, który odnosi się do nieruchomości obciążonych długami hipotecznymi i innymi obciążeniami i nakazuje organowi do spraw rolnictwa prezydium powiatowej rady narodowej aby wniósł kwotę odszkodowania do depozytu sądowego w celu jej podziału między osoby uprawnione.

Tak więc w ocenie Sądu celowe byłoby także zwrócenie się o akta do Sądu powszechnego.

Analiza ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wskazuje na szczegółowy tryb obliczania odszkodowania, a z treści art. 13 ust. 1 tej ustawy wynika, że z sumy ustalonego odszkodowania potrąca się ciążące na wywłaszczonej nieruchomości kwoty należne Państwu i bankom państwowym.

Wydarzenie z 1973 r. jest wprawdzie odległe w czasie ale też nie aż tak odległe aby nie ustalić świadków, którzy mogą mieć wiedzę na temat dotyczący odszkodowania.

Jakkolwiek nie można tego zupełnie wykluczyć to jednak, w ocenie Sądu, jest dość mało prawdopodobne aby w 1973 roku organy zupełnie zlekceważyły obywatela i nie przyznały mu odszkodowania. Trudno racjonalnie wytłumaczyć brak jakiejkolwiek korespondencji kierowanej w sprawie odszkodowania przez E.M. Wyjaśnić trzeba też czy wypłacono odszkodowanie dla pozostałych osób wywłaszczonych, objętych tą uchwałą.

Wszystkie te okoliczności są na tyle zastanawiające, że organ I instancji musi przeprowadzić bardzo wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji oraz orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 tej ustawy.