Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 893/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 90d ust. 2,3,5, art. 90e ust. 2, art. 90f
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w Bielsku-Białej na uchwałę Rady Miejskiej w Cieszynie z dnia 31 marca 2005 r. nr XXXV/354/05 w przedmiocie regulaminu udzielania uczniom zamieszkałym na terenie Gminy pomocy materialnej o charakterze socjalnym stwierdza nieważność § 4 ust. 2 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej udzielania stypendium w formie refundacji, jej § 4 ust.4, § 5 ust. 1 i § 5 ust. 2 w części dotyczącej stosowania § 4 ust. 2 w zakresie refundacji.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w Cieszynie podjęła w dniu 31 marca 2005 r. uchwałę Nr XXXV/354/05 w sprawie regulaminu udzielania uczniom zamieszkałym na terenie Gminy Cieszyn pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Regulamin udzielania pomocy – zwany dalej "regulaminem", stanowił załącznik do uchwały. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 14a, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w związku z art. art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.),

Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w Bielsku-Białej, zarzucając jej:

- rażące naruszenie art. 90f ust. 1 w zw. z art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie w § 4 ust. 2 i ust. 4 regulaminu, że refundacja kosztów stypendium szkolnego w formie rzeczowej określonej w § 3 ust. 2 oraz w § 3 ust. 4 poniesionych przez ucznia nastąpi po przedłożeniu przez niego oryginałów faktur lub rachunków oraz przyjęcie w § 5 ust. 2 regulaminu takich samych zasad, pomimo braku po stronie rady gminy upoważnienia do wydania przepisów prawa miejscowego modyfikujących w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego,

- rażące naruszenie art. 90f pkt 4 w zw. z art. 90e ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez zdefiniowanie w § 5 ust. 1 regulaminu pojęcia "zdarzenie losowe" i tym samym zawężenie kręgu osób uprawnionych na podstawie wskazanej ustawy do otrzymania pomocy materialnej o charakterze socjalnym.

Z powyższych względów Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności § 4 ust. 2 i 4 oraz i § 5 ust. 1 i 2 regulaminu.

W uzasadnieniu skargi Prokurator podniósł, że zaskarżona uchwała jest normatywnym aktem wykonawczym należącym do kategorii aktów prawa miejscowego, a zatem powinna spełniać wymogi prawne ustanowione dla tej kategorii aktów w zgodzie z art. 94 Konstytucji. Następnie zaznaczył, że upoważnienie rady gminy do uchwalenia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy zawiera art. 90f ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym w regulaminie tym określa się:

1) sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust. 1;

2) formy, w jakich udziela się stypendium szkolnego w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy;

3) tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego;

4) tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Prokurator wskazał również, iż zgodnie z art. 90n ustawy o systemie oświaty przyjęto zasadę, że w sprawach świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym, do których ustawa zalicza stypendium szkolne oraz zasiłek szkolny, wydaje się decyzje administracyjne. Zatem, zdaniem Prokuratora, nie można uzależnić przyznania wymienionych świadczeń od przedłożenia wyłącznie dokumentów wskazanych w uchwale ustanawiając zamknięty katalog środków dowodowych tj. faktur i rachunków. Dokument w postaci rachunku czy faktury jest tylko jednym ze środków dowodowych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (k.p.a.). Zgonie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. System środków dowodowych jest zatem otwarty (vide wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24.03.2010 sygn. akt II SA/Go 127/10).

Odnosząc się do § 5 ust.1regulaminu Prokurator wskazał, że zgodnie z art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego może być przyznany zasiłek szkolny. Ustawodawca nie zdefiniował natomiast znaczenia pojęcia "zdarzenie losowe". Zatem definiowanie pojęcia niedookreślonego w akcie rangi podustawowej narusza prawo. Przepis rangi ustawowej wskazuje jednoznacznie, iż radzie gminy nie służy prawo definiowania, względnie ustalania co jest "zdarzeniem losowym" uprawniającym do uzyskania zasiłku szkolnego, albowiem rada gminy nie jest upoważniona do definiowania pojęć użytych w ustawach, a ocena, czy w danym przypadku mamy do czynienia ze zdarzeniem losowym jest elementem procesu stosowania, a nie stanowienia prawa i należy do organu wykonawczego gminy. Na potwierdzenie powyższego wywodu Prokurator powołał się na § 149 rozporządzenia w sprawie zasad techniki prawodawczej, zgodnie z którym w akcie normatywnym niższym rangą niż ustawa, bez upoważnienia ustawowego nie formułuje się definicji ustalających znaczenia określeń ustawowych; w szczególności w akcie wykonawczym nie formułuje się definicji, które ustalałyby znaczenia określeń zawartych w ustawie upoważniającej. Powołał się także w tym zakresie na wyroki WSA w Poznaniu z dnia 17.12.2009r. sygn. akt IV SA/Po 745/09, z 19.11.2009r. sygn. akt IV SA/Po 749/09, z 17.12.2009r. sygn. akt IV SA/Po 758/09, z 7.10.2009r. sygn. akt IV SA/Po 642/09.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając zarzutów w niej zawartych. Za bezzasadne uznano twierdzenie, iż ograniczane jest postępowanie dowodowe zapisami regulaminu przy przyznawaniu pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Podniesiono, że postępowanie w tym przedmiocie toczy się w każdym przypadku według przepisów k.p.a., z uwzględnieniem art. 90n ustawy o systemie oświaty, który zawiera regulację o charakterze proceduralnymi stanowi lex specjalis w stosunku do niektórych przepisów k.p.a. Jak zaznaczono, organ przyznający świadczenia socjalne przed wydaniem decyzji przeprowadza postępowanie oraz zbiera dowody świadczące o spełnieniu bądź nie spełnieniu przez uprawnionego warunków materialnoprawnych przyznania świadczenia. W postępowaniu tym organ dopuszcza wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy – zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. Zaskarżona uchwała w tym zakresie nie wprowadza żadnych ograniczeń. Natomiast zakwestionowany § 4 uchwały reguluje niejako faktyczny sposób udzielania i rozliczenia się z przyznanej już decyzją pomocy. Podniesiono, że w praktyce refundacja kosztów w przypadku przyznania stypendium szkolnego w formie rzeczowej odbywa się przede wszystkim na podstawie przedłożonych faktur i rachunków, ale także w oparciu o inne dowody jak przelewy za dokonane zakupy, oświadczenia o dokonaniu takiego zakupu, pokwitowania, czy zaświadczenia ze szkoły.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 90f pkt 4 w zw. z art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty poprzez zdefiniowanie w regulaminie pojęcia "zdarzenie losowe" a przez to ograniczenie możliwości uzyskania pomocy przez ucznia dotkniętego takim zdarzeniem podniesiono, że zakwestionowany § 5 ust. 1 regulaminu takich ograniczeń nie zawiera. Wskazane tam wyliczenie zdarzeń ma charakter jedynie przykładowy i nie stanowi enumeratywnego wyliczenia, które wyłączałoby przyznania pomocy w innych sytuacjach. Wskazuje na to użycie § 5 ust. 1 sformułowania "takich zdarzeń losowych jak:" oraz zapis "inne okoliczności powodujące nagłe obniżenie dochodów rodziny". Zaznaczono, że celem takiej regulacji regulaminu było jedynie ułatwienie jego stosowania w praktyce a nie ograniczenie w przyznawaniu zasiłku szkolnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia natomiast art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 oraz pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej w skrócie P.p.s.a. wynika, że kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Podstawy stwierdzenia nieważności uchwały lub aktu organu gminy wyznaczają natomiast przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 594). W myśl art. 91 ust. 1 tej ustawy uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przy czym przyjmuje się, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. O istotnym naruszeniu prawa można mówić natomiast wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania tych aktów.

Skarga okazała się zasadna, przy czym zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Sąd dokonał oceny legalności uchwały w zaskarżonym zakresie nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekając w granicach sprawy, które zostały wyznaczone w skardze, Sąd uznał bowiem, że będąca przedmiotem zaskarżenia uchwała Rady Miejskiej w Cieszynie z dnia 31 marca 2005 r. uchwałę Nr XXXV/354/05 w sprawie regulaminu udzielania uczniom zamieszkałym na terenie Gminy Cieszyn pomocy materialnej o charakterze socjalnym w zaskarżonej części, obejmującej § 4 ust. 2 i 4 oraz § 5 ust. 1 i 2, w sposób istotny narusza prawo.

Pomoc materialna dla uczniów uregulowana jest w rozdziale 8a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 216, poz.2570 ze zm.) i obowiązuje od dnia 1 stycznia 2005 r., a została wprowadzona ustawą z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 281, poz. 2781). Przy czym Sąd ocenia legalność zaskarżonej uchwały według przepisów obowiązujących na dzień jej podjęcia.

Zgodnie z treścią art. 90c ust. 2 ustawy o systemie oświaty wyróżnia się dwa świadczenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym, są to stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Stypendium szkolne zgodnie z art. 90d ust.1 ww. ustawy, może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Z kolei zgodnie z art. 90e tej ustawy zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej z powody zdarzenia losowego. Natomiast art. 90f ustawy o systemie oświaty zawiera delegację dla rady gminy do uchwalenia regulaminu udzielenia pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów szkół zamieszkałych na terenie gminy. W myśl tegoż uregulowania rada gminy kierując się celami pomocy materialnej o charakterze socjalnym, określa w regulaminie w szczególności:

1. sposób ustalania wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej uczniów i ich rodzin oraz innych okoliczności, o których mowa w art. 90d ust.

2. formy, w jakich udziela się stypendium szkolne w zależności od potrzeb uczniów zamieszkałych na terenie gminy,

3. tryb i sposób udzielania stypendium szkolnego,

4. tryb i sposób udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego.

Przytoczony przepis zawiera delegację dla gminy do wydania aktu prawa miejscowego w rozumieniu art. 94 Konstytucji RP. Regulamin jest więc źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego Oznacza to, że stanowiąc wspomniany regulamin rada gminy nie może wykraczać poza wymagania określone przepisami powszechnie obowiązującego prawa ani stanowić norm sprzecznych z ustawą. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają bowiem na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, iż każda norma kompetencyjna musi być tak realizowana, aby nie naruszała innych przepisów prawa. Rada uchwalając regulamin w przedmiotowym zakresie winna mieć zatem na uwadze przepisy szczególne odnoszące się do kwestii pomocy materialnej dla uczniów określone w ustawie.

Do takich przepisów należy m.in. zaliczyć te, które określają formy udzielania stypendium szkolnego, tj. formę określoną w art. 90d ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 , do których zalicza się: całkowite lub częściowe pokrycie kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych (pkt 1), pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakup podręczników (pkt 2), całkowite lub częściowe pokrycie kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania (art. 90d ust. 3). Oprócz wskazanej wyżej pomocy o charakterze rzeczowym ustawa przewiduje również pomoc pieniężną, jednakże dopiero w sytuacji, w której organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w powyżej wskazanych formach nie jest możliwe, lub celowe może przyznać stypendium szkolne w formie świadczenia pieniężnego. (art. 90d ust. 5).

Do form w jakich udziela się stypendium szkolne odsyła norma kompetencyjna z art. 90f ust. 2 tej ustawy. Oznacza to, że rada gminy powinna wskazać formy w jakich będzie udzielać stypendium szkolne. Jednocześnie oznacza to, że rada będąc upoważniona w art. 90f pkt 3 do określenia sposobu udzielenia stypendium szkolnego nie może wykraczać poza przyjętą formę tego świadczenia.

Powracając na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że w § 3 ust. 2 regulaminu rada określiła, że stypendium szkolne może być udzielone w formie zakupu podręczników oraz innych pomocy dydaktycznych. Natomiast w § 4 ust. 2 organ ten uchwalił, że stypendium w formie rzeczowej przewidziane w § 3 ust. 2 jest udzielane poprzez dostarczenie uczniowi takich podręczników lub pomocy lub poprzez częściową lub całkowitą refundację kosztów poniesionych przez ucznia na podstawie przedłożonych przez niego faktur lub rachunków. W przepisie tym zawarto zatem alternatywny sposób udzielenia stypendium sprzeczny z jej rzeczowym charakterem. Pomoc rzeczowa, jak sama nazwa mówi powinna być udzielona przez przyznanie konkretnych świadczeń i jest to pomoc, która powinna być udzielona bezpośrednio uczniowi. Tymczasem w§ 4 ust. 2 zawarty został zapis dotyczący udzielenia stypendium poprzez refundację poniesionych przez ucznia wydatków. Taki sposób udzielenia stypendium nie odpowiada charakterowi rzeczowemu formy pomocy określonej w art. 90d ust. 2 pkt 2 ustawy oraz § 3 ust. 2 regulaminu, co więcej jej udzielenie zostało uzależnione od konieczności uprzedniego kredytowania przez ubiegającego się o nią ucznia. Jak już natomiast wskazano, stypendium w formie rzeczowej ma być udzielone uczniowi bezpośrednio, bowiem dlatego, że uczeń znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i nie dysponuje środkami finansowymi o taką pomoc się zwraca.

W ocenie Sądu zapis dotyczący refundacji poniesionych przez wnioskodawcę wydatków byłby dopuszczalny tylko wówczas, gdyby rada pozostawiła do wyboru wnioskodawcy taki sposób udzielenia wybranej przez niego uprzednio formy rzeczowej świadczenia. Tymczasem zaskarżony przepis regulaminu daje wyłącznie organowi przyznającemu świadczenie uprawnienie co do wyboru sposobu jego realizacji, który w przypadku refundacji jest sprzeczny z rzeczowym charakterem przedmiotowego świadczenia. Zdaniem Sądu regulacja § 4 ust. 2 regulaminu w zakresie dotyczącym udzielenia stypendium szkolnego w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym poprzez refundację poniesionych wydatków, a tym samym § 5 ust. 2 w zakresie w jakim odsyła do tego uregulowania w kwestii udzielania zasiłku szkolnego, narusza art. 90d ust. 2 pkt 2, art. 90e ust. 2 w zw. z art. 90f pkt 2ustawy o systemie oświaty i z tych względów należało stwierdzić ich nieważność w tej części.

Powyższe wywody należy odnieść także do regulacji zawartej w § 4 ust. 4 regulaminu, który jako jedyny sposób udzielenia stypendium szkolnego, o jakim mowa w § 3 ust. 4 wskazał zwrot kosztów poniesionych przez ucznia. Zapis § 3 ust. 4 stanowi natomiast, że w stosunku do wymienionych tam uczniów i słuchaczy kolegiów stypendium może być udzielone także w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania, w szczególności na pokrycie kosztów zakwaterowania, dojazdu do szkoły itp. Taką formę pomocy o charakterze rzeczowym przewiduje art. 90d ust. 3 ustawy. Jak już wskazano istota udzielenia stypendium szkolnego sprowadza się do tego, że pomoc ta nie może być uzależniona od konieczności uprzedniego kredytowania przez ubiegającego się o nią ucznia. Pokrycie kosztów powinno nastąpić w sposób, jak to chociażby określono w § 4 ust. 1 regulaminu, poprzez ich bezpośrednią zapłatę na rzecz podmiotu udzielającego świadczenia, objętego tą formą pomocy (np. podmiotu udzielającego zakwaterowania)bądź też w sposób uzgodniony z wnioskodawcą, co w takim przypadku nie wyklucza właśnie możliwości refundacji poniesionych uprzednio przez niego wydatków. Skoro zaś zaskarżony przepis przewiduje udzielenie stypendium wyłącznie poprzez refundacje poniesionych wydatków i to bez zgody wnioskodawcy, to narusza on w sposób istotny art. 90d ust. 3 ustawy w zw. z art. 90f ust. 2ustawy o systemie oświaty.

Wobec powyższego dla oceny legalności zakwestionowanych przepisów regulaminu drugorzędne znaczenie ma zatem podnoszona przez Prokuratora kwestia dotycząca obowiązku przedłożenia wyłącznie faktur czy rachunków. Natomiast gdyby udzielenie świadczenia w formie rzeczowej poprzez refundację poniesionych przez wnioskodawcę kosztów zależało od wyboru wnioskodawcy to sposób udokumentowania wydatków, które miałyby być zrefundowane mógłby zostać przez radę gminy określony.

Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia art. 90f pkt 4 w związku z art. 90e ust. 1 ustawy o systemie oświaty poprzez zdefiniowanie w § 5 ust. 1 regulaminu pojęcia "zdarzenie losowe", Sąd uznał go za uzasadniony. Jak już wskazano zgodnie z art. 90e tej ustawy zasiłek szkolny może być przyznany uczniowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej z powodu zdarzenia losowego. W ustawie o systemie oświaty ustawodawca nie wypowiedział się, jak należy rozumieć znaczenie pojęcia "zdarzenie losowe". Natomiast upoważnił gminy do określenia "trybu i sposobu udzielania zasiłku szkolnego w zależności od zdarzenia losowego". W związku z tym, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w powołanych w skardze wyrokach WSA w Poznaniu, że upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego należy rozumieć jako pozwalające na zróżnicowanie trybu i sposobu udzielania zasiłków w zależności od charakteru niektórych, szczególnych zdarzeń losowych. W żadnym razie gmina nie może natomiast określać katalogu zamkniętego tych zdarzeń, gdyż z woli ustawodawcy pojęcie to ma charakter niedookreślony - w ten sposób obejmując możliwie szeroki wachlarz sytuacji faktycznych.

Stąd, jak trafnie wskazał Prokurator, rada gminy nie może definiować tego pojęcia, jak też nie może kształtować trybu i sposobu udzielania zasiłku w sposób, który by ograniczył możliwość pozyskania pomocy przez jakiegokolwiek ucznia dotkniętego zdarzeniem losowym w znaczeniu ustawowym.

Odnosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że w § 5 ust. 1regulaminu uchwalono, że "Zasiłek szkolny przyznaje się uczniowi znajdującemu się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej z powodu takich zdarzeń losowych jak:

- utarta mienia w wyniku pożaru, powodzi, innych kataklizmów oraz kradzieży,

-nagła choroba lub wypadek uniemożliwiający podjęcie pracy przez rodzica lub opiekuna,

- śmierć rodzica lub opiekuna,

-inne okoliczności powodujące nagłe obniżenie dochodów rodziny.

Wbrew stanowisku organu, wskazany katalog zdarzeń losowych zawarty w tym uregulowaniu jest katalogiem zamkniętym, o czym właśnie świadczy sformułowanie "z powodu zdarzeń losowych jak:". Zapis ten wskazuje, że zdarzenia są tam wymienione w sposób wyczerpujący. Tylko użycie określenia jak "w szczególności", " na przykład", "między innymi", wskazywałyby, że rodzaj tych zdarzeń jest przykładowy. Takiego określenia jednakże w przepisie tym nie zamieszczono. Nie można zgodzić się także z argumentacją organu, że o przykładowym wyliczeniu zdarzeń losowych ma również świadczyć zapis "inne okoliczności powodujące nagłe obniżenie dochodów rodziny". Zapis ten obejmuje bowiem wyłącznie sytuacje powodujące obniżenie takich dochodów, tymczasem nie można wykluczyć, że wystąpienie jakiegoś zdarzenia, nie wymienionego w § 5 ust. 1 może spowodować istotne podwyższenie wydatków rodziny (bez obniżenia jej dochodów), co w efekcie może spowodować, że uczeń znajdzie się w trudnej sytuacji materialnej. Przyjęcie zatem w zaskarżonym przepisie zamkniętego katalogu zdarzeń losowych oznacza, że rada gminy wykraczając poza zakres upoważnienia ustawowego, nadała pojęciu "zdarzenie losowe" normatywnego znaczenia, do czego nie była uprawniona.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że we wskazanym zakresie doszło do istotnego naruszenia przepisów prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, które uzasadniało stwierdzenie nieważności uchwały w części objętej skargą. Wprawdzie od dnia podjęcia zaskarżonej uchwały upłynął już okres dłuższy niż jeden rok, to jednak możliwe było stwierdzenie jej nieważności w części, albowiem zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, orzekł jak w sentencji.