Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 647/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 647/03 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr), Asesor: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2006r., sprawy ze skargi M. G. i J. G., na decyzję Izby Skarbowej, z dnia 20 marca 2003r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, uwzględniając skargę M. G. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 08.01.2003r. Nr [...] II. odrzuca skargę J. G., III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 10 zł. (dziesięć złotych).


UZASADNIENIE

J. i M. G. złożyli w Urzędzie Skarbowym zeznanie małżonków o wysokości wspólnych dochodów osiągniętych w 1999 r. PIT-33, w którym w załączniku PIT-D /odliczenia wydatków mieszkaniowych w 1999 r./ wykazali wydatki do odliczenia od dochodu w kwocie 168.814,60 zł z tytułu budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego, z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem oraz zakup działki pod budowę tego budynku.

Po weryfikacji złożonego zeznania podatkowego za 1999 r., Urząd Skarbowy wydał decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. Nr [...], którą określił w/w zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w kwocie 26.440,30 zł, zaległość podatkową w kwocie 4.557,60 zł, wysokość odsetek za zwłokę w kwocie 386,60 zł oraz określił stratę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5.982,98 zł.

Organ podatkowy pierwszej instancji dokonał m.in. korekty odliczenia wydatków mieszkaniowych, nie uwzględniając prawa do odliczenia wydatków na budowę budynku pod wynajem z uwagi na brak pozwolenia na budowę takiego budynku, przyznając jedynie prawo do odliczenia od podatku wydatków na zakup działki pod budowę budynku mieszkalnego w wysokości 17.502.80 zł.

Od powyższej decyzji podatnicy nie złożyli odwołania, natomiast M. G. w piśmie z dnia [...] listopada 2000 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.

Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Od tej decyzji podatnicy także nie złożyli odwołania.

W dniu [...] sierpnia 2001 r. podatniczka złożyła kolejny wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w oparciu o art. 78 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na powyższy wniosek organ podatkowy I instancji w piśmie z dnia [...]września 2001 r. poinformował, że w niniejszej sprawie została już wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., a strona w chwili obecnej nie wniosła żadnych nowych dowodów / materiałów / mających wpływ na zmianę decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2002 r. M. G.zwróciła się do Izby Skarbowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...]grudnia 2000 r.

W uzasadnieniu wniosku podatniczka podniosła, że Urząd Skarbowy bezzasadnie nie uwzględnił ulgi budowlanej wynikającej z art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdy tymczasem ostatnie warunki zabudowy określają, że jest to budowa trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej z 12 lokalami mieszkalnymi w tym 10 lokali na pod wynajem.

Izba Skarbowa decyzją z dnia[...] stycznia 2003 r. Nr [...]odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.

W uzasadnieniu decyzji przywołano art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw / Dz. U. Nr 169, poz.1387 /, który stanowi, że żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie noweli, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie noweli.

W związku z powyższym zdaniem organu rozpatrującego wniosek, w sprawie ma zastosowanie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., według którego organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia.

Decyzja z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] została doręczona w dniu [...] stycznia 2001 r. natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji został złożony w dniu [...] listopada 2002 r.

Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie z dnia [...] stycznia 2003 r., w którym odwołujący się przyznają, że decyzję Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...]grudnia 2000 r. otrzymali w dniu[...] stycznia 2001 r. Jednakże z tą decyzją się nie zgodzili, w związku z czym w dniu [...] sierpnia 2001 r. skierowali do Urzędu Skarbowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w oparciu o art. 78 Ordynacji podatkowej. W tej sytuacji nie został przekroczony roczny termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r.

Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 20 marca 2003 r. Nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...]stycznia 2003 r. Nr [...] odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia[...] sierpnia 2001 r. M. G. złożyła kolejny wniosek o stwierdzenie nadpłaty za 1999 r., Urząd Skarbowy w pismem z dnia [...] września 2001 r. odpowiedział na powyższy wniosek. W ocenie organu drugiej instancji, nie można było wniosku o stwierdzenie nadpłaty potraktować jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podatnicy wnieśli dopiero w dniu [...] listopada 2002 r.

Na decyzję ostateczną została wniesiona skarga z dnia [...] kwietnia 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie.

W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wyjątkowo krzywdząca, gdyż organy podatkowe nie uznały odliczenia od dochodu wydatków dotyczących budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem lokali mieszkalnych na wynajem.

Zdaniem skarżących roczny termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego nie został przekroczony, gdyż przedmiotowa "sprawa była w ciągłym toku, prowadzona była liczna korespondencja, przy czym nie każde pismo zatytułowane było jako odwołanie, jednak merytoryczny sens, intencja i treść danego pisma jednoznacznie wskazuje, że było to odwołanie od wydanej decyzji"

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] maja 2003 r. Izba Skarbowa podtrzymała w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2004 r. skarżący wnoszą o stwierdzenie nieważności wszystkich wydanych postanowień, decyzji przez urzędy skarbowe, izby skarbowe i Ministra Finansów po dniu 2 luty 1999 r.

Ponownie zarzucili Urzędowi Skarbowemu niewydanie decyzji o stwierdzeniu nadpłaty za 1999 r. i zastosowania ulgi z art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomimo wydania decyzji przez Urząd Skarbowy z dnia[...] lutego 1999 r.

W ocenie skarżących za 1999 r. wystąpiła nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 23.027,30 zł, której urząd skarbowy nie zwrócił pomimo złożenia zeznania PIT-33 wraz z pismem o zwrot nadpłaty na konto bankowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga z dnia[...] kwietnia 2003 r. na ostateczną decyzję Izby Skarbowej w z dnia 20 marca 2003 r. Nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia[...] stycznia 2003 r. Nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego z dnia[...] grudnia 2000 r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. została sporządzona i wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w imieniu skarżących J. i M. G.przez pełnomocnika J.J..

Na wezwanie Sądu z dnia [...] kwietnia 2003 r. o przedłożenie w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi stosownego pełnomocnictwa, J. J.dołączyła do akt sprawy dokument pełnomocnictwa z dnia [...]kwietnia 1997 r. upoważniający w/w do reprezentowania M. E.G.przed wszystkimi urzędami, sądami i osobami fizycznymi, składania w jej imieniu oświadczeń, wyjaśnień, dokumentów we wszystkich sprawach majątkowych i innych dotyczących jej osoby oraz dokument nazwany "upoważnieniem" z dnia [...] stycznia 2002 r., w którym J. G.upoważnił J. J.do jego "reprezentowania przed wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

W świetle art. 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi.

Z kolei stosownie do art. 34 P.p.s.a. strony mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne /art. 35 § 1 P.p.s.a./.

Wyliczenie osób mogących pełnić funkcję pełnomocnika zawarte w art. 35 P.p.s.a. ma charakter wyczerpujący. Niewymienione w tym przepisie osoby / np. wstępni strony tj. jej dziadkowie oraz zięć, synowa bądź teściowie / nie mogą reprezentować strony przed sądem administracyjnym.

Z akt sprawy wynika, iż J. J. matka M. G. jest teściową J. G., zatem w świetle przytoczonego przepisu nie może występować przed sądem administracyjnym jako jego pełnomocnik.

Dodatkowo należy wskazać, iż przedłożone "upoważnienie" z dnia[...] stycznia 2002 r. stanowi umocowanie J. J. do reprezentowania skarżącego J. G. tylko przed " wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

Zgodnie z art. 36 P.p.s.a. pełnomocnictwo może być: ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, do prowadzenia poszczególnych spraw, do niektórych tylko czynności w postępowaniu, chyba, że strona udzieliła pełnomocnictwa w szerszym zakresie. Przy czym zakres, czas trwania i skutki umocowania szerszego niż pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 36, ocenia się według treści pełnomocnictwa oraz przepisów prawa cywilnego.

Niewątpliwie upoważnienie do reprezentowania strony przed urzędami skarbowymi nie spełnia warunków pełnomocnictwa do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym.

Z tych też względów skargę J. G. jako wniesioną przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem, dodatkowo niemajacą stosownego pełnomocnictwa, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Natomiast skarga M.G. zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w niej zarzuty.

Sąd badając przebieg postępowania toczącego się przed Izbą Skarbową zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie przed Izbą Skarbową jako organem pierwszej instancji jak i organem odwoławczym prowadzone było z udziałem J. J. działającej jako pełnomocnik J. i M. G.. Organ podatkowy dysponował pełnomocnictwem dla w/w od M. G. z dnia 8 kwietnia 1998 r. oraz upoważnieniem od J. G. z dnia [...]stycznia 2002 r., z którego wynikało prawo do jego reprezentowania przed "wszystkimi Urzędami Skarbowymi".

Treść udzielonego "upoważnienia" jednoznacznie wskazuje, że może dotyczyć ono jedynie postępowania prowadzonego przed urzędami skarbowymi, a nie przed izbą skarbową.

Prowadzone postępowanie w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Skarbowego odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, w ocenie Sądu, nie odpowiada przepisom postępowania, skutkując naruszeniem art. 120, art. 123 § 1, art. 137 § 2 i 3 w związku z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Należy bowiem mieć na uwadze, że wniosek o wszczęcie postępowania lub odwołanie składa strona / strony/ postępowania / art. 165 § 1,art. 220, art. 248 §1 w zw. z art. 133 i 134 Ordynacji podatkowej /, która jedynie może działać przez pełnomocnika / art. 136 Ordynacji podatkowej /.

Jeżeli w aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo, obowiązkiem organu jest zbadanie, czy ustanowiony pełnomocnik odpowiada wymogom określonym w art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej oraz czy pełnomocnictwo zostało udzielone do sprawy będącej przedmiotem rozpoznania tego organu oraz jego zakresu.

W przypadku, gdy pełnomocnictwo znajdujące się w aktach sprawy, budzi wątpliwości, co do zakresu umocowania, organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 169§ 1 Ordynacji podatkowej winien wezwać stronę /strony/ do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

W aktach sprawy zalega pismo Izby Skarbowej o numerach: [...]skierowane do M. i J. G. na ręce pełnomocnika J. J.w którym działając na podstawie art. 169 § 1 i 2 w związku z art. 168 Ordynacji podatkowej organ zwrócił w załączeniu przedmiotowe żądanie z uwagi na brak podpisu obojga małżonków na złożonym żądaniu w celu uzupełnienia pisma poprzez podpisanie go przez J. G., ewentualnie przez pełnomocnika w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia żądania bez rozpatrzenia.

Pomimo, że braków formalnych żądania nie usunięto / w aktach brak jest jakiejkolwiek wypowiedzi stron w tej kwestii / postępowanie w sprawie było kontynuowane z udziałem pełnomocnika J. J..

W zaistniałej sytuacji Izba Skarbowa procedując dalej niewątpliwie naruszyła tryb postępowania określony w art. 169 Ordynacji podatkowej.

W opinii Sądu Izba Skarbowa miała obowiązek zapewnić stronom - J. i M. G. udział w postępowaniu osobiście bądź przez należycie umocowanego pełnomocnika. Pomimo opisanych wyżej wątpliwości, odnośnie treści przedłożonego pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego J.J. do reprezentowania jego w toczącym się postępowaniu, Izba Skarbowa bez wyjaśnienia tych okoliczności prowadziła postępowanie w sprawie w pierwszej i drugiej instancji. Wydając decyzje w przedmiotowej sprawie naruszyła więc powołane wyżej przepisy postępowania.

Dostrzeżone uchybienia obligują Sąd do wyeliminowania przedmiotowych rozstrzygnięć z obrotu prawnego.

W tym stanie sprawy wypowiadanie się Sądu, co do zarzutów podniesionych w skardze byłoby przedwczesne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.