Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 53/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] września 2021r., odmawiającą M. M. (Skarżącej) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką H. G..

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z [...] czerwca 2021r. M. M. wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawną matką H. G. (wdową). Do wniosku dołączyła ona oświadczenie, że jest rolnikiem. Skarżąca oświadczyła nadto, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego (pracy w gospodarstwie rolnym) z dniem [...] maja 2018r. oraz, że sprawuje opiekę nad matką poprzez wyjazdy z nią do lekarza, robienie zakupów, pranie, sprzątanie (inne czynności związane z utrzymaniem porządku w domu), pomoc w utrzymaniu prawidłowej higieny ciała, przygotowywanie leków oraz posiłków. Przy czym Skarżąca oświadczyła też, że nie zamieszkuje z matką i bywa u niej co drugi dzień, a w razie potrzeby częściej. Wraz z wnioskiem przedstawiła ona nadto: orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z [...] grudnia 2019r. stwierdzające trwałą niezdolność H. G. do samodzielnej egzystencji oraz decyzję KRUS z [...] czerwca 2018r. o przyznaniu Skarżącej prawa do okresowej renty rolniczej od [...] czerwca 2018r.

Organ I instancji zlecił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Pracownik socjalny ustalił, że H. G. zamieszkuje wspólnie z synem, pobierającym świadczenie rentowe. Skarżąca posiada jeszcze siostrę, która zamieszkuje na terenie [...]. Skarżąca zamieszkuje w innej miejscowości.

Dnia [...] września 2021r. do akt administracyjnych przedstawiona została decyzja KRUS z [...] września 2021r. o przyznaniu Skarżącej prawa do stałej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym oraz wypis z orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z [...] sierpnia 2021r. o uznaniu Skarżącej za trwale całkowicie niezdolnej do pracy w gospodarstwie rolnym – bez cech niezdolności do samodzielnej egzystencji, a także o uznaniu za niecelowe przekwalifikowanie Skarżącej do pracy poza rolnictwem.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Wójt Gminy B. odmówił M. M. przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał na brak podstawy prawnej umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia osobie, która posiada prawo do renty. Ponadto organ wskazał, że Skarżąca ma dwoje rodzeństwa, podkreślając przy tym, że praca zawodowa za granicą, otrzymywanie renty nie są okolicznościami, które zwalniają z ciążącego na dzieciach względem matki obowiązku alimentacyjnego, który może być realizowany również w formie zapewnienia środków pozwalających na zabezpieczenie takiej opieki.

Od powyższej decyzji Skarżąca wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie: a) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2011 w zm., dalej jako "u.ś.r.") poprzez oparcie się na wykładni językowej i niewłaściwe przyjęcie, że pobieranie renty pozbawia Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem, że ww. przepis nie wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej prawo do renty.

Skarżąca w uzasadnieniu powołała się na poglądy judykatury odnoszące się do wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. oraz do stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniach wyroków z 18 listopada 2014r. SK 7/11 oraz z 21 października 2014r. K 38/13 i podniosła, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe uzupełnienie środków finansowych rodziny, która ponosi dodatkowe koszty związane z opieką nad osobami najbliższymi. Prawidłowe zatem rozpoznanie wniosku Skarżącej, w jej ocenie, wymagało zastosowania wykładni celowościowej i funkcjonalnej normy zawartej w ww. przepisie.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. SKO uznało, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. - z uwagi na pobieranie przez Skarżącą prawa do renty rolniczej. SKO wskazało, że norma zawarta w ww. przepisie nie budzi wątpliwości, a ustawodawca nie pozostawił osobie posiadającej prawo do renty możliwości wyboru pomiędzy świadczeniami rentowo-emerytalnymi i z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ zwrócił nadto uwagę, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych spowodowanych niemożliwością podjęcia (kontynuowania) zatrudnienia w związku z koniecznością zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ustawodawca przyjął zatem założenie, że osoba posiadająca zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury (renty) powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy wskazał nadto, że nie podziela poglądów judykatury, zgodnie z którymi istnieje możliwość wyeliminowania negatywnej przesłanki do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zawieszenie prawa do świadczenia emerytalnego (rentowego). Podkreślił przy tym, że zasady zawieszania świadczeń emerytalnych (rentowych) uregulowane zostały w ustawie z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020r., poz. 174 ze zm. – dalej powoływanej jako "u.s.r.") i w myśl art. 34 tej ustawy w przypadku zawieszenia świadczenia emerytalnego (rentowego) zawieszeniu podlega jedynie część tego świadczenia.

Na powyższą decyzję Skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji. Ponowiła zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a u.ś.r. poprzez:

- błędną jego wykładnię i uznanie, że pobieranie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym powinno być traktowane jako całkowita niezdolność do jakiejkolwiek pracy w trybie powszechnego ubezpieczenia społecznego, podczas gdy pobieranie tego świadczenia związane jest wyłącznie z konkretnym gospodarstwem rolnym – co nie umożliwia Skarżącej podjęcia zatrudnienia w innym miejscu,

- oparcie rozstrzygnięcia na literalnym brzmieniu tego przepisu z pominięciem celów ustawy.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2019 r. poz. 2325). Zgodnie z treścią wskazanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w niniejszej sprawie zgłoszony został w skardze, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 p.p.s.a. (ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Sąd bada zaskarżony akt pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W ocenie organów, przeszkodą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej opiekującej się niepełnosprawną matką jest fakt, że ma on ustalone prawo do renty rolniczej.

Mając to na uwadze, wskazać należy, że ustawodawca w art. 17 ust. 5 u.ś.r. enumeratywnie wymienił przesłanki negatywne, których zaistnienie skutkuje odmową przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie też z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

W ocenie Sądu co do zasady rację ma Skarżąca, że prawo do renty nie może automatycznie przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak słusznie zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2511/20 (dostępny w bazie CBOSA - na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), istotną cechą osób, będących adresatami zawartej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. normy prawnej "określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się daną cechą istotną w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.

Jednak tak ogólnie sformułowane stanowisko nie może przesądzać o zasadności zarzutów skargi.

Wskazać należy, iż problematyka zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego osób, które mają ustalone prawo do emerytury (renty) stała się przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. W wyrokach sądów administracyjnych można odnaleźć kilka nurtów interpretacyjnych omawianego przepisu. Dominującą jest jednak linia prokonstytucyjna, którą Sad podziela i która opowiada się za umożliwieniem stronie wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Należy jednak zauważyć, że sytuacja prawna rencisty rolniczego otrzymującego rentę jest odmienna niż osoby pobierającej świadczenia rentowe w ramach powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego. Taki ubezpieczony co prawda może wystąpić z wnioskiem o zawieszanie prawa do renty lub zmniejszenie świadczeń na warunkach określonych w art. 34 ust. 1 u.s.r. w zw. z ww. art. 103 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednakże zgodnie z tym przepisem nie zawiesza lub nie zmniejsza się wypłaty części składkowej emerytury rolniczej lub renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy albo nadwyżki emerytury lub renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin ponad 95% emerytury podstawowej. Przepis ten odmiennie zatem reguluje sytuację prawną rencisty (emeryta) rolniczego. Sytuacja tego ubezpieczonego jest korzystniejsza niż osoby pobierającej świadczenia rentowe (emerytalne) z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego, który w przypadku zawieszenia świadczenia na swój wniosek traci prawo do wypłaty świadczenia w całości. Dlatego też nie ma podstaw do przyjęcia tożsamości pomiędzy tymi dwiema kategoriami obywateli na płaszczyźnie "pozaubezpieczeniowych" świadczeń rodzinnych.

Ponadto podkreślenia wymaga, że przepis art. 34 u.s.r. odnosi się jedynie do sytuacji, w której uprawniony do renty (emerytury) rolniczej osiąga przychody z tytułu działalności innej niż rolnicza. Z prawa zgłoszenia wniosku o zawieszenie świadczeń rentowych (emerytalnych) może zatem skorzystać jedynie rencista (emeryt) rolniczy zatrudniony poza rolnictwem i uzyskujący z tego tytułu przychody.

W realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia poza rolnictwem i nie uzyskuje z tego tytułu przychodów – co oznacza, że w stosunku do niej nie ma zastosowania przepis art. 34 u.s.r. W konsekwencji – bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostają wywody skargi odnoszące się do umożliwienia Skarżącej wyboru korzystniejszego świadczenia. Wybór ten mógłby zostać zrealizowany wyłącznie poprzez zgłoszenie wniosku o zawieszenie świadczenia rentowego. Nie osiągając jednak przychodów z tytułu zatrudnienia poza rolnictwem Skarżąca z tej możliwości nie może skorzystać.

Powołany przez organy argument przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. okazał się zatem trafny.

W ocenie Sądu argumentacja zaprezentowana przez organy obu instancji, w okolicznościach faktycznych sprawy, ma jednak charakter wtórny. Na przeszkodzie w ustaleniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego staje inna, pierwotna przesłanka. Skarżąca nie spełnia, zdaniem Sądu, podstawowej - wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. - przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki" – "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Powyższy zwrot użyty przez ustawodawcę oznacza, że realizacja tego celu nie jest możliwa bez niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny jw.). Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.). Z powyższego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane, gdy w sprawie zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) a sprawowaną opieką, a więc gdy zostanie wykazane, że rezygnacja lub niepodejmowanie pracy zarobkowej wynika z konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca jest uznawana za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od czerwca 2018r., od tego czasu pobiera tzw. rentę rolniczą, zatem już od tego momentu nie podejmowała zatrudnienia – co też oświadczyła składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Nie sposób w tej sytuacji logicznie uznać, że istnieje niezbędny związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością podjęcia i sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, zwłaszcza jeśli uwzględnić, że niepełnosprawność (niezdolność do samodzielnej egzystencji) matki Skarżącej orzeczono dopiero w grudniu 2019 r., a zatem ponad rok po tym, gdy Skarżącej przyznano prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Trzeba również mieć na uwadze ten element orzeczenia lekarza orzecznika KRUS, w którym wskazano na niecelowość przekwalifikowania zawodowego Skarżącej. Takie stwierdzenie potwierdza wniosek o trwałej, całkowitej niezdolności do pracy Skarżącej i niepodejmowaniu z tego powodu zatrudnienia poza rolnictwem.

Kompleksowa ocena wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy prowadzi do wniosku, że odmowa przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego powinna być motywowana także inną przyczyną niż podana przez Kolegium. Podstawowym problemem jest fakt, że niepodejmowanie przez Skarżącą zatrudnienia nie ma bezpośredniego związku z opieką nad niepełnosprawną matką, lecz jest wynikiem wystąpienia obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających podjęcie zatrudnienie (pracę w gospodarstwie), które wystąpiły przed zaliczeniem matki Skarżącej do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego niezbędnym jest wykazanie nie tylko bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej a sprawowaną opieką, lecz także niezbędnym jest ustalenie, że zakres sprawowanej opieki wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku pojęć ustawowych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale już z treści i celu przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż aby można było mówić o opiece musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie, skoro sprawowana opieka została przez ustawodawcę nierozerwalnie związana z koniecznością niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sprawowana opieka, jej zakres, ma bowiem uniemożliwiać wykonywanie pracy zarobkowej. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą, długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie z powodu samej okoliczności sprawowania opieki, lecz ze względu na okoliczność, że przez sprawowaną opiekę osoby te znajdują się w życiowej sytuacji zmuszającej je do niewykonywania pracy zarobkowej.

Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20 – dostępny j.w.).

Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez Skarżącą wykluczała całkowicie podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Z oświadczeń Skarżącej, jak i ustaleń pracownika socjalnego (wywiadu środowiskowego) wynika, że opieka nad matką zajmuje Skarżącej kilka dni w tygodniu (Skarżąca odwiedza matkę co drugi dzień, a czynności opiekuńcze wykonuje częściej jedynie w razie potrzeby). Czynności Skarżącej związane z opieką nad matką rozpatrywane kompleksowo nie są zatem, w ocenie Sądu, czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie przez Skarżącą jakiejkolwiek pracy. Należy mieć przy tym na uwadze, że czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności Skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Wskazywany przez samą Skarżącą zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej nad matką,, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym wykonywaniem pracy w nowoczesnym gospodarstwie rolnym, czy też podjęciem pracy poza rolnictwem choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując złego stanu zdrowia matki Skarżącej i konieczności jej wsparcia przez członków rodziny, należy podkreślić, że sama konieczność sprawowania opieki nie może stanowić w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Dodatkowo należy podnieść, co zasadnie zauważył organ I instancji, że do kręgu osób zobowiązanych w tej samej kolejności do alimentacji nad osobą niepełnosprawną należy jeszcze dwoje dzieci H. G.. Osoby te mają więc również prawny i moralny obowiązek zapewnienia pomocy niepełnosprawnej matce, który to obowiązek w sytuacji braku możliwości zapewnienia osobistej opieki, może zostać wypełniony poprzez dostarczenie środków finansowych, co umożliwiłoby ewentualnie zorganizowanie dodatkowej pomocy także osoby trzeciej.

Zaprezentowane przez Sąd wyjaśnienia prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oparta została na częściowo błędnej (niepełnej) argumentacji. Przeszkodą w ustaleniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinien być art. 17 ust. art. 17 ust. 1 u.ś.r. Błąd organu nie wpłynął jednak na prawidłowość samego rozstrzygnięcia, gdyż nie można było ustalić Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu skarga i tak podlega oddaleniu, gdyż do uwzględnienia skargi mogą prowadzić tylko takie błędy organu, które miały wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

Z powyższych względów nie zasługują na uwzględnienie podnoszone przez Skarżącą argumenty dotyczące oparcia decyzji z pominięciem prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.