Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2801/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie NSA : Stanisław Biernat (spr) Andrzej Niecikowski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2004r sprawy ze skargi A. R. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2000r , Nr : [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2000r, II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej A. R. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A.R. , z d. S. , ur. [....] .1929 r. wystąpiła do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z wnioskiem o przyznanie jej uprawnień kombatanckich (brak daty wniosku). W opisie swojej działalności, która miała stanowić tytuł do otrzymania uprawnień kombatanckich, wnioskodawczyni podała, że od lipca 1944 r. do stycznia 1945 r. była łączniczką Armii Krajowej na terenie M. , Z. , S. i J. W jej domu ukrywał się, wraz z córką, W.Z. , komendant Legionu [....] , ps. [....] . Przed nim złożyła w lipcu 1944 r. przysięgę i otrzymała pseudonim "[....] ". Komendant posyłał ją na punkty kontaktowe, a z powierzonych zadań wywiązywała się odpowiedzialnie. W swoim życiorysie wnioskodawczyni szczegółowo opisała atmosferę domu rodzinnego i wydarzenia, jakie w nim miały miejsce, polegające na prowadzeniu działalności konspiracyjnej przez jej rodziców, którzy w 1944 r. ukrywali się poza domem. Wnioskodawczyni podała, że w czasie gdy nie było w domu dorosłych, ona wraz z siostrą dostarczała meldunki, dokumenty a czasem także krótką broń. Zaprzysiężenie jej przez W. Z. w lipcu 1944 r. w obecności ojca i ks. M.M. tłumaczyła uznaniem dla jej dojrzałości.

Wniosek A.R. nie uzyskał rekomendacji Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. W uzasadnieniu podano, że brak jest uzasadnienia odstępstwa od obowiązującej zasady zaprzysięgania do AK w wieku co najmniej 16 lat, natomiast wnioskodawczyni miała lat 15.

Do wniosku strony o przyznanie uprawnień kombatanckich zostały dołączone oświadczenia trzech świadków: E.W. , H.O. i K.O. Opisali oni spotkania z A.R. i jej działalność jako łączniczki, polegającą na przenoszeniu dokumentów, prasy i broni w czasie, gdy osoby dorosłe ukrywały się przed Niemcami.

W odpowiedzi na pisemne pytania Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wnioskodawczyni opisała (k. ...) okoliczności i powody zaprzysiężenia, charakter swojej znajomości z W.Z. , jak również swoją działalność jako łączniczki.

W dniu [....] .2000 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję nr [....] w której, działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... odmówił przyznania A.R. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu organ odnotował rozbieżności 7co do, czasu, w jakim kpt. W. Z. miał się ukrywać w domu wnioskodawczyni, poddał w wątpliwość wiarygodność stwierdzeń strony co do tego, że w jej domu mogła istnieć punkt kontaktowy w sytuacji, gdy jej rodzice się ukrywali, a siostra była aresztowana.

W postępowaniu w wyniku wniosku A.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ przeprowadził w dniu [....] .2000 r. dowód z przesłuchania strony. Wnioskodawczyni opisała w czasie tego przesłuchania swoją działalność i losy rodziny w czasie okupacji. Przedstawiła okoliczności zaprzysiężenia jej przez W. Z. Dodała, że działalność konspiracyjna w jej domu nie ustała, mimo ukrywania się rodziców i aresztowania siostry. Przesłuchiwana stwierdziła, że mimo iż nie miała 15 lat została zaprzysiężona, bo W.Z. ją znał i brakowało ludzi do działalności konspiracyjnej. Nie pamięta przydziału organizacyjnego, a jej bezpośrednim dowódcą był ojciec. A.R. dodała, że nie przechodziła przeszkolenia konspiracyjnego. Opisała także swoje kontakty ze świadkami.

W dniu [....] .2000 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję, nr [....] , w której na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § l k.p.a. w związku z art. l ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o odmowie przyznania A.R. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ stwierdził, że A.R. pomagała rodzicom, np. przenosiła prasę, ale nie była to działalność, która stanowiłaby tytuł do uprawnień kombatanckich. Organ nie dał wiary stwierdzeniom wnioskodawczyni o złożeniu przez nią przysięgi, w sytuacji, gdy nie miała ona 16 lat. Ponadto podkreślił, że nie brała ona udziału w przeszkoleniach bojowych, a jedynie pouczono ją jak przenosić prasę lub jedzenie, żeby nie złapali jej Niemcy. Zdaniem organu nie była to zatem służba w polskich formacjach wojennych lecz tylko pomoc organizacji.

W skardze do NSA A.R. zakwestionowała dokonaną przez organ ocenę jej działalności jako jedynie pomoc dla organizacji, a nie służba w polskich formacjach podziemnych. Skarżąca stwierdziła, że w jej domu już od 1942 r. prowadzona była działalność konspiracyjna, a jej zaprzysiężenie w lipcu 1944 r. wynikało z tego, że była dobrze znana i chodziło o uczynienie jej w pełni odpowiedzialną za wykonywanie czynności i uczestniczenie w pracy konspiracyjnej. Skarżąca przedstawiła swoją interpretację art. l ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a mianowicie, że nie wymaga się w świetle tego przepisu formalnego przyjęcia do organizacji niepodległościowej, ale uczestnictwo w ruchu oporu.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Organ powołał się m.in. na instrukcję

gen. K.S. z 1939 r, stosownie do -której do organizacji niepodległościowych przyjmowano zasadniczo osoby, które ukończyły 17 lat. Ponadto organ rozróżnił służbę w organizacji niepodległościowej z jednej strony i współpracę ludności cywilnej z taką organizacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § l ustawy z 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr 153, poz. 1270).

Stosownie do § l rozporządzenia Prezydenta RP z 25.04.2003 r., w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz.U., Nr 72, poz. 653) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w których stroną skarżącą są osoby zamieszkałe poza obszarem właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. , przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości osoby te zamieszkują.

Uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach.

W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma zebranie faktów dotyczących działalności skarżącej w końcowym okresie okupacji hitlerowskiej, a także interpretacja tych faktów zmierzająca do odpowiedzi na pytanie, czy działalność ta może być uznana za "pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945", co stanowiłoby tytuł do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach... .

Stosownie do art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wynik tej oceny powinien się znaleźć uzasadnieniu decyzji. Według art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za

udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Sąd administracyjny, sprawujący kontrolę zgodności z prawem decyzji administracyjnych, nie zastępuje oceny organu administracyjnego swoją własną oceną. Bada natomiast sposób rozumowania organu i to, czy i w jaki sposób to rozumowanie znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organ dołożył starań, aby postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone rzetelnie. Świadczy o tym m.in. sformułowanie katalogu pytań, na które wnioskodawczyni miała pisemnie odpowiedzieć, jak również przesłuchanie strony. Jednakże, mimo tak przeprowadzonego postępowania dowodowego organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności, a zwłaszcza nie uzasadnił, tak jak to wymaga art. 107 § 3 kpa, dlaczego twierdzeniom skarżącej odmówił wiarygodności. Organ zakwestionował możliwość złożenia przysięgi przez osobę w wieku poniżej 16 lat. Nie zostało przy tym wyjaśnione, czy instrukcja gen. K.S. z 1939 r. była rzeczywiście przestrzegana w praktyce, przez cały okres okupacji i czy występowały też udokumentowane przypadki odstępowania od cenzusu wieku. Organ nie wyjaśnił, czy przy ocenie wiarygodności oświadczeń wnioskodawczyni należy brać pod uwagę szczególne okoliczności sprawy, takie np. jak jej dłuższa znajomość z komendantem W. Z. i zaufanie jakim się mogła cieszyć, zwłaszcza, gdy w pracy konspiracyjnej nie mogły uczestniczyć starsze osoby.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przesłuchanie wnioskodawczyni nie wniosło nic nowego. Należy jednak mieć na względzie, że przesłuchanie strony jest dokonywane przez organ i to od niego zależy to, na jakie pytania strona odpowiada. Organ był w stanie żądać od strony uszczegółowiana odpowiedzi są zadawane pytania, weryfikować wcześniejsze wypowiedzi strony, itd.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że w zaskarżonej decyzji została pomylona data urodzenia A.R. zamiast [....].1929 r, podano [....] .1932. W sytuacji, gdy wiek skarżącej ma nader istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, "odmłodzenie" jej o trzy lata ma znaczenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjnej stwierdza w tej sytuacji, że organ uchybił przepisom art. 7, 77, i 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. c/ powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz.U,., Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł

na podstawie art. 97 § 2 ustawy z 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U., Nr J53, poz. 1271 z późn. zm.) w związku z art. 200 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.