Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 640/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26,  art. 61,  art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1,  art.  4,  art. 5,  art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku nr [...], po rozpoznaniu wniosku M. K., o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], uchylającą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] stwierdzającą, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].06.1956 r., nr [...], wydana została z naruszeniem prawa i umarzającą postępowanie w ww. sprawie - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Minister Infrastruktury uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1999 r., oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 1998 r., stwierdzającą, iż decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., utrzymująca w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1956 r., odmawiające dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wydana została z naruszeniem prawa i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca M. K. utracił przymiot strony postępowania, w związku z czym stało się ono bezprzedmiotowe.

M. K., w dniu 12 lutego 2009 roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę decyzji poprzez odmowę uchylenia dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Organ ponownie rozpatrując sprawę stwierdził, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, zwanego dalej dekretem (Dz.U. Nr 50, póz. 279 ze zm.) stronami są m.in. dotychczasowi właściciele nieruchomości oraz ich następcy prawni.

Odnosząc się do zarzutu nieprzyznania statusu strony wnioskodawcy M. K. organ wskazał, iż zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] października 1948 r., nieruchomość [...] położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiła przed dniem 21 listopada 1945 r. współwłasność F. i R. K. Na podstawie art. 1 dekretu, z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r., przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy W.

W dniu [...] lutego 1946 r., aktem notarialnym R. K. wszelkie prawa do przysługującego mu udziału w przedmiotowej nieruchomości sprzedał swojej żonie F. K. W związku z powyższym orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1956 r., odmawiające przyznania prawa własności czasowej do ww. gruntu, utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., zostało skierowane wyłącznie do F. K., jako strony postępowania.

M. K., w związku ze zmianą postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 r., sygn. akt [...], postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt [...], utracił przymiot spadkobiercy po F. K., nie przysługuje mu zatem przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.

Odnosząc się do zarzutu, iż poprzez umorzenie postępowania strony zostają pozbawione możności stwierdzenia niezgodności z prawem aktów z lat 50-tych, organ stwierdził, iż w myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji administracyjnej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Natomiast decyzji umarzającej postępowanie w sprawie, jako rozstrzygnięcia niemerytorycznego, nie dotyczy zarzut powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).

Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Postępowanie ma charakter bezprzedmiotowy m. in. wówczas, gdy jest wszczynane na wniosek osoby, która następnie w toku postępowania administracyjnego utraciła przymiot strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. lub nigdy tego przymiotu nie miała. Tak więc zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...].01.2009 r., nr [...] jest słuszna merytorycznie, a zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozbawione podstawy prawnej.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. K. zarzucając jej naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1.7 i 8 Dekretu z dnia 26 października 1946 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że właściciel nieruchomości objętej dekretem traci legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa wieczystej dzierżawy w sytuacji zbycia udziału w nieruchomości po dacie wejścia w życie dekretu oraz naruszenia art. 105 kpa poprzez niezasadne zastosowanie umorzenia postępowania w sytuacji, kiedy miało ono swój przedmiot i toczyło się z udziałem osób posiadających interes prawny w uzyskaniu pozytywnej decyzji nadzorczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zaskarżona decyzja została wydana po wznowieniu postępowania i dotyczy uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku złożonego przez M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 roku, utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne z dnia [...] marca 1956 roku Prezydium Rady Narodowej w W., odmawiającej dotychczasowej właścicielce przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...]. Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 k.p.a.). Z tej regulacji w zestawieniu z przepisem art. 28 k.p.a. wynika, że żądający stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania własności czasowej (użytkowania wieczystego) powinien wykazać swój interes prawny w sprawie o wyeliminowanie z obrotu prawnego dotychczasowej decyzji. Obowiązany jest zatem wykazać, że ma legitymację strony, a to oznacza konieczność wykazania, iż jego prawa, jako strony postępowania administracyjnego, wynikają z przepisów prawa materialnego, tzn. z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, Dz. U. Nr 50, poz. 279 (art. 7 ust. 1) lub innego aktu regulującego problematykę gruntów [...]. Natomiast stosownie do treści art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50 poz. 279 ze zm.) wniosek o przyznanie prawa własności czasowej na gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi mogli zgłosić: dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela będący w posiadaniu gruntu, osoby prawa jego reprezentujące oraz użytkownicy gruntu oddanego na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie. Ze względu na upływ czasu od wydania decyzji odmownych w sprawie przyznania własności czasowej, postępowanie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji wszczyna z reguły następca prawny poprzedniego właściciela. Następcy prawni tak z mocy wspomnianego wyżej dekretu jak i uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie, M.P. Nr 6, poz. 18 (§ 1 ust. 1 in fine), a także ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. (art. 214 i art. 215) mają takie same prawa jak poprzedni właściciel. Następstwo prawne powinno być jednak wykazane odpowiednim dokumentem. Będzie nim z reguły wydane przez sąd powszechny postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. W momencie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 roku na wniosek M. K., w obrocie prawnym obowiązywało prawomocne postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 roku sygn. akt [...], stwierdzające, że spadek po F. K. na podstawie testamentu z dnia [...] grudnia 1982 roku nabył w całości M. K. Następnie to postanowienie zostało zmienione postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] lutego 2008 roku sygn. akt [...], którym stwierdzono, że spadek po F. K. na podstawie testamentu z dnia [...] maja 1979 roku nabyła J. K. Prawomocne postanowienie (deklaratoryjne) stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców na podstawie powołanych na mocy postanowień testamentu (art. 959-965 k.c.) lub przepisów ustawy (art. 931-937 k.c.) stwarza domniemanie prawne, że osoba wymieniona w postanowieniu jest spadkobiercą (art. 1025 § 2 k.c.). Moment, z jakim następuje nabycie spadku w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości interpretacyjnych, określony został w art. 925 k.c. Stosownie do tego przepisu spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zgodnie zaś z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Nabycie spadku w chwili otwarcia spadku następuje bez żadnej aktywności ze strony spadkobiercy, czy też czynności ze strony sądu. Zatem postanowienie o nabyciu spadku potwierdza jedynie nabycie spadku, które z mocy art. 925 k.c. nastąpiło już wcześniej - z chwilą otwarcia spadku tj. śmierci spadkodawczyni w dniu [...] lipca 1983 roku. Istotne jest więc to, że wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie ma wpływu na datę nabycia spadku przez spadkobiercę. Zatem wydanie postanowienia spadkowego z dnia [...] lutego 2008 roku stwarza taką sytuację, że M. K. nie legitymuje się, ani też nie legitymował się żadnymi prawami do spadku po F. K.

Odnośnie zaś zarzutu dotyczącego naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 1, 7, 8 dekretu z dnia 26 października 1946 roku poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że właściciel nieruchomości objętej działaniem dekretu traci legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania prawa wieczystej dzierżawy w sytuacji zbycia udziału w nieruchomości po dacie wejścia w życie dekretu to należy uznać, że jest on niezasadny. Podejmując ten wątek należy wstępnie stwierdzić, że art. 5 cyt. dekretu wiąże się integralnie z art. 1 tego dekretu. Zgodnie z tym ostatnim przepisem wszelkie grunty (nieruchomości gruntowe) na obszarze m.st. Warszawy przeszły z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 roku) na własność gminy m.st. Warszawy. Jest poza sporem, że nieruchomość gruntowa, położona w W. przy ul. [...], była objęta przepisami cyt. dekretu. Należy jednak zwrócić uwagę, że była to nieruchomość gruntowa zabudowana. Art. 5 cyt. dekretu stanowił, że budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy m.st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Był to jeden z nielicznych wyjątków od zasady superficio solo cedit. Aktem notarialny z dnia [...] lutego 1946 roku R. K. "całą swoją połowę powyższej nieruchomości nieruchomość [...] (tj. położonej przy ul. [...]) ze wszelkimi przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń sprzedaje swojej żonie F. K. za cenę [...] zł". Art. 7 ust. 1 dekretu określał, że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Natomiast art. 4 dekretu określał, że terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Pierwsze rozporządzenie Ministra Odbudowy wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy zostało wydane w dniu 7 kwietnia 1946 r. i weszło w życie z dniem 21 kwietnia 1946 r. Zawarcie więc aktu notarialnego notarialnego dnia [...] lutego z 1946 roku miało zatem miejsce jeszcze przed terminem składania wniosków dekretowych o jakich mowa w powołanym art. 7 ust. 1 dekretu. Pojęcia "dotychczasowy właściciel" nie należy zatem odnosić – zdaniem sądu – do daty wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.), ale do daty złożenia wniosku. Z akt sprawy wynika zaś, że "dotychczasowym właścicielem" w dacie złożenia wniosku dekretowego była już F. K. na mocy aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1946 roku. Powyższy akt notarialny nie mógł przenieść na F. K. prawa własności gruntu, ale to nie znaczy, że nie wywołał on żadnych skutków w sferze prawa. Nieruchomość położona przy ul. [...] była zabudowana. Zgodnie z art. 5 dekretu budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy m. st. Warszawy, pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. R. K. mógł zatem przenieść na swoją żonę F. K. swój udział we współwłasności przedmiotowych budynków "wraz ze wszelkimi przynależnościami" w tym również roszczenia do gruntu określone w art. 7 dekretu, nawet gdy nie zostało to określone expresis verbis w treści aktu z [...] lutego 1946 roku. Kwestia zaś zbywalności tego rodzaju roszczeń nie budzi wątpliwości. Reasumując, stanowisko zaprezentowane w skardze, że M. K. przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej administracyjnego dnia [...] czerwca 1956 roku administracyjnego z tytułu spadkobrania po R. K. nie zasługuje na uwzględnienie.

Tym samym nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 105 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1956 roku zostało wszczęte na wniosek M. K., który na skutek zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] kwietnia 1996 roku sygn. akt [...] utracił przymiot spadkobiercy po F. K. Art. 105 1 k.p.a. określa, ze postępowania ma charakter bezprzedmiotowy m.in. gdy jest wszczynane na wniosek osoby, która utraciła w toku postępowania przymiot strony. Z tych względów orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 151 ppsa.