Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 585/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Monika Świerczak WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skarg J. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego oddala skargi w całości


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27.07.2022 r. J. S. (dalej również jako: "skarżąca") wniosła skargi na 4 decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego:

- z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] (sygn. akt IV SA/Po 585/22);

- z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] (sygn. akt IV SA/Po 586/22);

- z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] (sygn. akt IV SA/Po 587/22);

- z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] (sygn. akt IV SA/Po 588/22).

Postanowieniem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Po 585/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny połączył wskazane sprawy ze skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

1. Odnośnie decyzji z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. zapadły one w następujących okolicznościach:

Burmistrz Miasta i Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku J. S., złożonego dnia 3 kwietnia 2021 r. przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: J. K. i M. S. S. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. O fakcie tym wnioskodawczym została poinformowana pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr [...] (k. 2 akt admin.)

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Wojewoda W. poinformował organ I instancji, że w sprawie J. S., od 1 sierpnia 2018 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od dnia 1 sierpnia 2018 r. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W tych okolicznościach organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. uchylił od 1 czerwca 2021 r. prawo J. S. do świadczenia wychowawczego przyznanych na dzieci J. K. i M. S., ponieważ od 1 sierpnia 2018 r. w stosunku do J. S. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Decyzja organu I instancji (analogicznie w trzech pozostałych decyzjach organu I instancji) jako podstawę prawną wskazała art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 13a ust. 1, art. 16 pkt 6, art. 27, art 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o Pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407). W uzasadnienie decyzji organu I instancji podano, że zgodnie z art. 16 ust. 6 w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1.

2. Odnośnie decyzji z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. zapadły one w następujących okolicznościach:

Burmistrz Miasta i Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku J. S., złożonego dnia 16 lipca 2019 r. przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: O. K. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od października 2019 r. do 28 marca 2020 r., J. K. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. i M. S. S. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 października 2019r. do 31 maja 2021 r. O fakcie tym wnioskodawczym została poinformowana pismem z dnia 18 lipca 2019 r., nr [...]

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022r. Wojewoda W. poinformował organ I instancji, że w sprawie J. S., od 1 sierpnia 2018 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od dnia 1 sierpnia 2018 r. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W tych okolicznościach organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. uchylił od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. prawo J. S. do świadczenia wychowawczego przyznanych na dzieci 0liviera K., J. K. i M. S., ponieważ w tym okresie w stosunku do J. S. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

3. Odnośnie decyzji z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. zapadły one w następujących okolicznościach:

Burmistrz Miasta i Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku J. S., złożonego dnia 26 października 2018 r., decyzją nr [...] z dnia 12 grudnia 2018r. przyznał wnioskodawczym prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci:

O. K., J. K. i M. S. S. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. Wojewoda W. poinformował organ I instancji, że w sprawie J. S., od 1 sierpnia 2018 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od dnia 1 sierpnia 2018 r. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W tych okolicznościach organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r., uchylił od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. prawo J. S. do świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: J. K., O. K. i M. K.

4. Odnośnie decyzji z dnia 27 maja 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. zapadły one w następujących okolicznościach:

Burmistrz Miasta i Gminy S., po rozpatrzeniu wniosku J. S., złożonego dnia 3 sierpnia 2018 r., decyzją nr [...] z dnia 14 sierpnia 2018 r. przyznał wnioskodawczym prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: O. K., J. K. i M. S. S. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022r. Wojewoda W. poinformował organ I Instancji, że w sprawie J. S., od 1 sierpnia 2018 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od dnia 1 sierpnia 2018r. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W tych okolicznościach organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r., uchylił od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018r. prawo J. S. do świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: J. K., O. K. i M. K., ponieważ w tym okresie w stosunku do J. S. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Od powyższych 4 decyzji organu I instancji tj. Burmistrza Miasta i Gminy S., z zachowaniem ustawowego terminu, odwołanie złożyła J. S.. Odwołująca podniosła, że w 2018 i w 2019 roku jej mąż prowadził działalność gospodarczą w Polsce i w tym okresie nie były pobierane żadne zasiłki z [...]. Od 2020 roku mąż prowadzi działalność gospodarczą na terenie [...] i od sierpnia 2020 roku był pobierany zasiłek Kindergeld w [...] ale pomniejszony o kwotę [...]plus. Wyjaśniła, że składając dokumenty w [...] i w Polsce poinformowano ich, że zasiłek w [...] jest wypłacany tylko i wyłącznie po potrąceniu 500 plus, nie w całości. Dodała, że nie ma różnicy czy ktoś pracuje zawodowo czy nie. Wniosła o uchylenie wskazanej decyzji lub umorzenie z powodu błędnego poinformowania.

W uzasadnieniu decyzji SKO z dnia 27 maja 2022 r., nr [...], która została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 202lr., poz. 735 ze zm.) w zw. z art. 16 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U., z 2019r., poz. 2407 ze zm.). organ II instancji wskazał, że ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., dokonano wielu istotnych zmian odnoszących się przede wszystkim świadczenia wychowawczego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zmieniającej, w sprawach:

1) świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

2) dodatków, o których mowa w art. 80 ust. la, art. 113a albo art. 115 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 15 w brzmieniu dotychczasowym

- w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Mając powyższe na uwadze i datę złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze, w przedmiotowej sprawie SKO ustaliło, że zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. W dalszej kolejności SKO wskazało, że stosownie do treści art. 16 ust. 1-7 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zwana dalej ustawą:

1. W przypadku gdy matka, ojciec, opiekun prawny lub opiekun faktyczny dziecka przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami, w tym informacjami dotyczącymi sprawy, wojewodzie.

2. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego lub członka rodziny tej osoby, lub rodzica dziecka w dniu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1. organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przekazując niezbędne dokumenty, w tym informacje.

3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu lub pobytu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w celach turystycznych, leczniczych lub związanych z podjęciem przez dziecko kształcenia.

4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także okres, w którym przepisy te mają zastosowanie.

5. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4.

6. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2. ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, o którym mowa w ust. 4.

7. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 za okres, o którym mowa w ust. 4.

SKO wyjaśniło, że zaskarżoną decyzją, organ I instancji, od 1 czerwca 2021 r. uchylił prawo odwołującej do świadczenia wychowawczego na dzieci: J. K. i M. S., potwierdzonego informacją nr [...] z dnia 8 kwietnia 2022 r. Przyczyną uchylenia decyzji było ustalenie przez Wojewodę W., że począwszy od 1 sierpnia 2018 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. - członek rodziny strony od tego dnia podlegał ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W związku z tym, że ustalono, iż w sprawie prawa J. S. do świadczenia wychowawczego mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 sierpnia 2018 r., organ I instancji zobowiązany był do uchylenia prawa do świadczeń począwszy od 1 czerwca 2021 r., ponieważ od tego dnia przyznane zostały świadczenia wychowawcze, a w tym czasie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na uwadze, według SKO, organ I instancji prawidłowo uchylił odwołującej się prawo do świadczeń wychowawczych od 1 czerwca 2021 r., ponieważ zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że do ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych, w tym konkretnym przypadku, za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., organem właściwym jest Wojewoda W. a nie Burmistrz Miasta i Gminy S.. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium należało przyjąć, iż zaskarżona decyzja nie zawiera wad, które mogłyby podważać zasadność zapadłego rozstrzygnięcia.

Kolegium wyjaśniło także stronie, że argumenty przedstawione w odwołaniu nie zostały uwzględnione, ponieważ w przedmiotowym postępowaniu najistotniejsze jest ustalenie przez Wojewodę W., że w sprawie wystąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto SKO w P. wskazało, że za ten okres, w którym zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, organem właściwym do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest Wojewoda W. a nie Burmistrz Miasta i Gminy S..

Tożsame uzasadnienie zawarto w kolejnych decyzjach SKO objętych skargami (analogicznie do okresów na które wydane zostały decyzje organu I instancji).

W skargach (które mają identyczną treść w każdej ze spraw) skarżąca wskazała, że decyzje zaskarża w całości. Zaskarżonym decyzjom zarzuciła naruszenie przepisów prawa mające wpływ na wynik sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do przedmiotowego świadczenia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że Decyzją Wojewody W. [...], która została jej doręczona później zostały wstrzymane zasiłki; nie było możliwości odwołania się od decyzji, nie było też żadnych pouczeń. Według skarżącej obowiązkiem organu powinno być działanie. Skarżąca dodała, że od 4 miesięcy jej sprawa jest w tak zwanym zawieszeniu i jest odsyłana z urzędu do urzędu. Wskazała również, że w roku 2018 i 2019 jej mąż prowadził działalność gospodarczą w Polsce. W Tym okresie nie były pobierane żadne zasiłki z [...]. W Polsce był płacony ZUS i podatek. Od 2020 roku mąż skarżącej prowadzi działalność na terenie [...]. Od sierpnia 2020 roku był pobierany zasiłek [...] w [...] ale pomniejszony o kwotę [...]plus. Składając dokumenty w [...] i w Polsce poinformowano skarżącą i jej męża, że zasiłek w [...] jest wypłacany tylko i wyłącznie po potrąceniu [...] (nie ma całości), a także, że nie ma różnicy czy ktoś pracuje zawodowo czy nie. W podsumowanie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji lub umorzenie z powodu złego doinformowania skarżącej lub wprowadzenia skarżącej w błąd.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o oddalenie skarg (odpowiedzi SKO mają taką samą treść w stosunku do wszystkich 4 skarg).

W uzasadnieniu SKO podało, że utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2022r. w sprawie uchylenia prawa J. S. do świadczenia wychowawczego na dzieci: J. K. i M. S. S.. W uzasadnieniu decyzji, co podtrzymano w odpowiedzi na skargę, SKO w P. wyjaśniło, że przyczyną uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego było ustalenie przez Wojewodę W., że od 1 sierpnia 2018 r. mają zastosowanie popisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od tego dnia podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...]. W odpowiedzi na skargę podniesiono, że Kolegium wyjaśniło przy tym, że argumenty podstawione w odwołaniu nie zostały uwzględnione, ponieważ w przedmiotowym postępowaniu najistotniejsze jest ustalenie przez Wojewodę W., że w sprawie wystąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazano także, iż za ten okres, którym zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, organem właściwym do ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest Wojewoda W. a nil Burmistrz Miasta i Gminy S..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę argumentowało, że po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy nie znalazło podstaw do zmiany swojej decyzji i uważa, że skargi nie mogą być uwzględnione. W uzasadnieniach decyzji Kolegium wskazało na podstawie jakich przepisów prawa zaskarżone decyzje zostały wydane. Uzasadnienie powyższe zawiera również wskazanie motywów, którymi kierowało się Kolegium podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. SKO w P. podtrzymało, że w przedmiotowej sprawie najistotniejsze jest ustalenie przez Wojewodę W., iż w sprawie wystąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie to stanowiło natomiast podstawę do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym członek rodziny podlegał ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na względzie zdaniem Kolegium brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, podtrzymując w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swoich decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje

Skargi nie podlegały uwzględnieniu.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm., aktualnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095). W świetle tego przepisu przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV tut. Sądu sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżone 4 decyzje nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skarg. Zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszają bowiem prawa materialnego, jak też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie są 4 decyzje SKO w P. utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego (tzw. "[...] - z dnia 27 maja 2022 r., nr [...]; - z dnia 27 maja 2022 r., nr [...]; - z dnia 27 maja 2022 r., nr [...]; z dnia 27 maja 2022 r., nr [...]

Decyzje Burmistrza, uchylające prawo do świadczeń wychowawczych zostały wydane w oparciu o następującą podstawę prawną: art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 13a ust. 1, art. 16 pkt 6, art. 27, art 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o Pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podano, że zgodnie z art. 16 ust. 6 w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1.

Decyzje SKO w P. wydane zostały w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 202lr., poz. 735 ze zm.) w zw. z art. 16 ust. 2 i 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U., z 2019 r., poz. 2407 ze zm.).

Na wstępie Sąd zauważa, że ustawą z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1981), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., dokonano wielu zmian odnoszących się przede wszystkim świadczenia wychowawczego.

Ustawa z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (ustawa zmieniająca) – Dz.U. z 2021 r. poz. 1981, z 2022 r. poz. 2140. w artykule 17. 1. przewiduje, że w sprawach:

1) świadczenia wychowawczego, które nie jest realizowane w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,

2) dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1a, art. 113a albo art. 115 ust. 2a ustawy zmienianej w art. 15 w brzmieniu dotychczasowym

– w których wnioski o ustalenie prawa do tych świadczeń zostały złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

2. W sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w przypadku złożenia do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w gminie lub od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres do dnia 31 maja 2022 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W przypadku wniosków, które wpłyną do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w sytuacji gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustali, że w sprawie mają lub mogą mieć zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje wniosek do właściwego wojewody, do rozpatrzenia zgodnie z właściwością.

3. W przypadku wniosków, o których mowa w ust. 2, złożonych począwszy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wojewoda zachowuje właściwość dla rozstrzygnięć w sprawie świadczenia wychowawczego, a wypłata przyznanego przez wojewodę świadczenia wychowawczego jest realizowana przez organy właściwe do wypłaty w rozumieniu przepisów dotychczasowych.

Zgodnie zaś z art. 26. ustawa zmieniająca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r., z wyjątkiem art. 16, art. 19, art. 22, art. 23 i art. 25, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

W uzasadnieniu przepisów przejściowych i intertemporalnych wskazano, że wejście w życie przepisów Ustawy Zmieniającej, co do zasady, ma nastąpić z dniem 1 stycznia 2022 r. W związku z koniecznością odpowiednio wcześniejszego przygotowania rozwiązań i narzędzi informatycznych oraz organizacyjnych przez ZUS część regulacji wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia Ustawy Zmieniającej. Przewiduje się, że ZUS będzie właściwy w zakresie rozpatrzenia wniosków o świadczenie wychowawcze składanych od dnia 1 stycznia 2022 r. i od tej daty ZUS będzie prowadził postępowania i rozstrzygał co do istoty. W związku z tym wprowadzono regulacje przejściowe dotyczące spraw sprzed dnia 1 stycznia 2022 r. Przewiduje się, że sprawy dotyczące prawa do świadczenia wychowawczego i dodatku wychowawczego za okresy sprzed dnia 1 stycznia 2022 r. nadal będą realizowane, do zakończenia postępowania, przez dotychczasowe organy. Organy te będą również kontynuować wypłacanie świadczeń wychowawczych i dodatków wychowawczych przyznanych przed dniem 1 stycznia 2022 r. do końca okresu, na jaki zostały przyznane, tj. do dnia 31 maja 2022 r. Jednocześnie od dnia 1 stycznia 2022 r. ZUS będzie przyznawał świadczenie w tzw. nowych sprawach i wypłacał na bieżąco przyznawane przez siebie świadczenia wychowawcze oraz będzie od dnia 1 lutego 2022 r. przyjmować wnioski na kolejny okres rozpoczynający się dnia 1 czerwca 2022 r. (na okres 1 czerwca 2022 r. - 31 maja 2023 r.). W zakresie regulacji dotyczących świadczeń wychowawczych przysługujących z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przewiduje się ich wejście w życie począwszy od świadczeń należnych za kolejny okres (tzw. świadczeniowy), rozpoczynający się dnia 1 czerwca 2022 r. Do dnia 31 maja 2022 r. obsługą świadczeń wychowawczych podlegających koordynacji będzie zajmować się wojewoda (rozstrzygnięcia merytoryczne), a organy właściwe będą te świadczenia nadal wypłacać, do zakończenia okresu, na jaki zostały przyznane.

W związku z powyższym, SKO w P., działając jako organ II instancji, w sposób prawidłowy ustaliło, mając na uwadze daty złożenia wniosków o świadczenia wychowawcze:

1. wniosek J. S., złożony dnia 3 kwietnia 2021 r. przyznanie wnioskodawczyni prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: J. K. i M. S. S. w kwocie po [...] zł miesięcznie na każde dziecko, na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.,

2. wniosek J. S., złożony dnia 16 lipca 2019 r. przyznanie wnioskodawczym prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: O. K. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od października 2019 r. do 28 marca 2020 r., J. K. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. i M. S. S. w kwocie [...]zł miesięcznie, na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r.

3. wniosek J. S., złożony dnia 26 października 2018r., decyzja nr [...] z dnia 12 grudnia 2018 r. przyznała wnioskodawczym prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

4. wniosek J. S., złożony dnia 3 sierpnia 2018 r., decyzja nr [...] z dnia 14 sierpnia 2018 r., okres na który przyznano świadczenie wychowawcze od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

że w sprawie w oparciu o art. 17 ustawy zmieniającej zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.

Zgodnie zaś z przepisami dotychczasowymi: art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm.), wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się oświadczenie wychowawcze:

1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej;

2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2 ww. ustawy, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle art. 11 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy.

Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 6-9 ww. ustawy w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda ustala wtedy prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1; 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2.

W związku z powyższymi przepisami celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest więc rozwiązanie występujących przypadków kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie kolizji norm i wyeliminowanie strony uprawnień do tych świadczeń. Oznacza to, że to Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powołanych wyżej przepisów, dokonanie takich ustaleń obliguje właściwy organ (Burmistrza) do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie pozbawienie prawa do takiego świadczenia (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2019 r., sygn. II SA/GI 910/19, a także: Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 266/21, CBOiSA, prawomocne).

W rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznano prawo do świadczenia wychowawczego:

- w okresie od dnia 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r., pismo informujące z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr [...] (k. 2 akt admin.)

- w okresie od października 2019 r. do 28 marca 2020 r., oraz na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., pismo informujące z dnia 18 lipca 2019 r., nr [...]

- na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

- na okres od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022r. Wojewoda W. poinformował organ I instancji, że w sprawie J. S., od 1 sierpnia 2018 r., mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ponieważ A. S. od dnia 1 sierpnia 2018 r. podlega ustawodawstwu [...] z tytułu wykonywania pracy na własny rachunek na terytorium [...].

W związku z powyższą informacją Wojewody W. organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na trójkę dzieci (w niektórych decyzjach na dwójkę dzieci) za okresy:

- od 1 czerwca 2021 r. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.

- od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.

- od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r.,

- od 1 sierpnia 2018 r. do 30 września 2018 r. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.

w związku ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego.

Uchylenie dotychczasowych decyzji o przyznaniu skarżącej świadczeń wychowawczych na trójkę dzieci (w niektórych decyzjach na dwójkę dzieci) skutkować będzie ponownym rozpoznaniem jej wniosku o to świadczenie, z tym że organem, który oceni zasadność tego wniosku będzie Wojewoda W., a nie organ, który wydał poprzednią, pozytywną dla skarżącej decyzję.

Podniesione natomiast przez skarżącą okoliczności merytoryczne, jak np. o zasadach pobieraniu przez nią w innym państwie świadczeń ([...]), okresach w których A. S. świadczył pracę na terytorium [...], bądź na terytorium Polski mogą mieć znaczenie dopiero na etapie rozpoznania wniosku przez właściwy organ, tj. przez Wojewodę W. (w oparciu o zasady koordynacji).

Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń za organy administracyjne, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego (w tym przypadku postępowania w sprawie uchylenia przez Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych ze względu na zachodzącą koordynację systemów zabezpieczenia społecznego, i kontroli tej decyzji uchylającej przez SKO w P.). Rola sądu sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są ograniczone (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U., z 2019 r., poz. 2407 ze zm.) w związku z art. 17 ustawy zmieniającej, ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skarg.

Z powyższych względów skargi nie mogły odnieść skutku i jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.