Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1267/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Jacek Bursa SWSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skarg B. G., K. G. i A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r, [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom skargi oddala


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K. decyzją z dnia 10 czerwca 2020 roku, nr [...] orzekł w przedmiocie:

- odmówienia nakazania: B. M. i M. M., współwłaścicielom działek nr ew. [...], obręb S., Staroście K. , działającemu w imieniu Skarbu Państwa, który jest właścicielem dz. nr cw. [...] obręb S., firma A działającej w imieniu Skarbu Państwa, który jest właścicielem dz. nr ew. [...] oraz T. J., właścicielce działki nr ew. [...] obręb S., przywrócenia stanu poprzedniego na działkach nr ew. [...], [...] i [...] obręb S. oraz

- odmówienia nakazania: B. M. i M. M., współwłaścicielom działek nr ew. [...], obręb S., Staroście K. , działającemu w imieniu Skarbu Państwa, który jest właścicielem dz. nr ew. [...] obręb S., firma A działającej w imieniu Skarbu Państwa, który jest właścicielem dz. nr ew. [...] oraz T. J., właścicielce działki nr ew. [...] obręb S., wykonania urządzeń, zapobiegających szkodom: na dz. nr ew. [...] obręb S., będącej własnością K. G., na dz. nr ew. [...] obręb S., będącej własnością B. G., oraz na dz. nr ew. [...] obręb S., będącej własnością A. J..

Opisując przebieg postępowania organ I instancji przypomniał, że sprawa była dwukrotnie, na skutek składanych skarg, przedmiotem rozpoznania WSA w Krakowie - wyrokiem z dnia 23.09.2015, wydanym do sygnatury akt II SA/Kr 643/15 oraz wyrokiem z dnia 30.01.2019 roku, wydanym do sygnatury akt II SA/Kr 1389/18.

Wykonując zalecenia Sądu postanowieniem z dnia 04.09.2019 r. organ I instancji zwrócił się do dr hab. B. R. prof. UJ, specjalisty w zakresie hydrologii, hydrogeologii oraz zmian stosunków wodnych, o wydanie opinii w sprawie zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich w miejscowości S.. Przedmiotem ekspertyzy było określenie czy na gruncie stanowiącym działki nr ew. [...] obręb S. doszło do zmiany stanu wody na gruncie w sposób powodujący szkody na gruntach stanowiących działki nr ew. [...], [...], [...] obręb S. w myśl art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz. U. z 2015r. poz. 469 ze zm.) oraz zaproponowanie sposobu przywrócenia prawidłowego stanu wody na gruncie w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, jeżeli do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich doszło. Kolejno, Burmistrz Gminy K., wezwaniem znak: [...] z dnia 28.10.2019r., zawiadomił strony o podjętych czynnościach i terminie planowanych oględzin w terenie przy udziale biegłego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu 20.11.2019r. została przeprowadzona wizja terenowa. W dniu 20.01.2020r. do organu I instancji została złożona opinia powołanego w sprawie biegłego hydrologa i hydrogeologa w zakresie zmiany stanu wody na gruncie. Zawiadomieniem znak: [...] z dnia 27.01.2020r. Burmistrz Gminy K. poinformował strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, w tym z przedmiotową opinią. Po szczegółowym omówieniu przeprowadzonego postępowania, w szczególności przeanalizowaniu sporządzonej w sprawie opinii autorstwa dr hab. B. R. prof. UJ, Burmistrz Gminy K. stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 poz. 1121) i nałożenia na właścicieli działek nr ew. [...], [...], [...], obręb S. obowiązku przywrócenia do stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na dz. nr ew. [...], będącej własnością K. G., na dz. nr ew. [...], będącej własnością B. G. oraz na dz. nr ew. [...], będącej własnością A. J.. Brak jest bowiem związku przyczynowo - skutkowego między działaniami M. M. prowadzonymi na terenie nieruchomości, stanowiącej współwłasność małżeńską (nr ew. [...] nieruchomości Starosty [...] (nr ew. [...]) oraz nieruchomości T. J. (nr ew. [...]) i działce nr ew.[...] (firma A polegającymi na nawiezieniu ziemi na wskazane działki, a gromadzeniem się wody na działkach.

Odwołanie od tej decyzji złożyli: K. G., B. G. oraz A. J.. Wskazano, że organ I instancji błędnie odmówił zasadności zastosowania reguły z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, orzekając na podstawie źle ustalonego stanu faktycznego sprawy. Wskazano także, iż opinia biegłego dr. hab. Inż. B. R. jest niekompletna - nie zawiera bowiem map sytuacyjno - wysokościowych na których zaznaczony byłby kierunek spływu wód na badanym obszarze sprzed sierpnia roku 2008 oraz z roku 2019 w którym to miała miejsce wizja terenowa. Odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 sierpnia 2020 r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2017 poz. 1121) w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310) oraz art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2017.poz. 935).

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej zmiany lub uchylenia.

Regulacje art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - zwana dalej "ustawą" - odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. 1 normy. Aby nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom musi zostać wykazane, iż doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ustawy Prawo wodne nie zobowiązuje organu wykonawczego gminy do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie.

Ponadto kolegium wskazało na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W wyroku z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1389/18 WSA w Krakowie wskazał, że sprawy z zakresu zastosowania art. 29 prawa wodnego są na tyle skomplikowane, że ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych, które bądź posiadają wyspecjalizowani pracownicy organu gminy, bądź istnieje potrzeba zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy. Zdaniem Sądu, w trakcie dotychczasowego postępowanie nie wyjaśniono dostatecznie stanu sprawy.

Kolegium odnosząc się do zarzutów podniesionych w treści odwołania związanych z nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego sprawy stwierdziło, że nie jest on zasadny. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji przed wydaniem decyzji Burmistrza Gminy K. z dnia 10 czerwca 2020 roku, nr [...] było prawidłowe i pozwoliło na poczynienie zawartych w niej ustaleń.

Kolegium, po dokonaniu analizy i oceny opinii sporządzonej przez biegłego sądowego dr hab. inż. B. R. prof. UJ stwierdza, że w pełni podziela stanowisko Burmistrza Gminy K., że jest ona prawidłowa oraz zawiera racjonalne uzasadnienie wniosków końcowych. Biegły w sposób szczegółowy i wnikliwy opisał sytuację terenową działek stron postępowania, warunki hydrologiczne, hydrogeologiczne, wpływ melioracji, cieku wraz z przepustem a także wpływ działań stron na stosunki wodne na gruncie. Opinia zawiera także załączniku graficzne w zakresie wysokości terenu, zagrożenie powodziowe i kierunki spływu wód opadowych i podziemnych. Biegły dr hab. B. R. wykazał, co słusznie wskazał organ I instancji, iż zmiana stanu wody wywołana powstaniem nasypu na działkach nr ew. [...], [...], [...] obręb S. nie oddziałuje szkodliwie na obszar działek nr ew. [...], [...], [...] w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne. Oceniając postępowanie dowodowe organu I instancji, poprzedzające wydanie decyzji z dnia 10 czerwca 2020 roku, nr [...], Kolegium stwierdza, że ocena dowodów, została dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

- po pierwsze - opiera się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ,

- po drugie - oparta jest na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

- po trzecie - organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy

- po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala rozstrzygnięcie jest zgodne z prawidłami logiki.

Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania dowodowego Kolegium stwierdziło, że organ administracji publicznej dokonał wyczerpującej i merytorycznej oceny jego wyników. Podkreślono, że decyzja Burmistrza Gminy K. jest precyzyjnie uzasadniona zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym - i w tej sytuacji Kolegium, które na skutek odwołania rozstrzygnęło sprawę tak samo jak wcześniej organ pierwszej instancji nie ponawia wszystkich twierdzeń faktycznych i nie omawia wszystkich zebranych dowodów z równie wielką szczegółowością. Wskazuje natomiast i uzasadnia swoje stanowisko w zakresie okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy (tak: WSA w Krakowie w wyroku z dnia 15 maja 2018 roku, wydanym do sygnatury akt II SA/Kr 424/18).

Opisaną wyżej decyzję zaskarżył B. G. (sprawa sygn. II SA/Kr 1267/20) oraz ten sam skarżący wraz z K. G. i A. J. w sprawie sygn. II SA/Kr 1268/20.

W pierwszej w wymienionych spraw skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji

I. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

a. nawiezienie mas ziemnych i podniesienie terenu w przedmiotowej sprawie nie miało wpływu na zmianę stosunków wodnych na działkach będących przedmiotem niniejszego postępowania, przy jednoczesnym przyjęciu, że problemy hydrologiczne spowodowane są nienależytym utrzymaniem przepustowości rowów odpływowych w tym m.in. biegnącego przez działkę skarżącego, w sytuacji w której problemy z odpływem wody na przedmiotowych działkach pojawiły się dopiero po nawiezieniu mas ziemnych i podniesieniu terenu na działkach numer [...], [...], [...], [...],

b. polegający na pominięciu przez organ faktu, iż na działkach numer [...] i [...] doszło do wybudowania drogi, co w sposób zasadniczy wpłynęło na ograniczenie spływu wody z działek sąsiadujących, a w konsekwencji do jej zatrzymywania na działkach będących przedmiotem niniejszego postępowania,

c. podstawą do wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie winny być dokumenty datowane na rok 2013 i lata późniejsze, w sytuacji w której opinia wydana w sprawie, jak i rozstrzygnięcie winno zostać oparte na dokumentacji podchodzącej z okresu poprzedzającego nawiezienie mas ziemnych i podniesienie terenu.

II. Naruszenie przepisów postępowania, a to:

1. art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której organ administracji publicznej prowadząc postępowanie, powinien podejmować działania mające na celu wzbudzenie zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

2. art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której organ powinien podjąć działania mające na celu przekonanie skarżących o zasadności wydanego rozstrzygnięcia.

III. Naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 29 § 3 ustawy Prawo Wodne poprzez jego niezastosowanie, a to w sytuacji w której na podstawie zebranego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że czynności polegające na nawożeniu mas ziemnych stanowiących odpady na działki sąsiadujące, względem działki skarżącego doprowadziły do zmiany stosunków wodnych.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze zarejestrowanej pod sygn. II SA/Kr 1268/20 B. G., K. G. i A. J. zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 84 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez bezkrytyczne oparcie decyzji na opinii biegłego B. R., która została sporządzona wadliwie: organy nie dokonały wszechstronnej oceny tej opinii z punktu widzenia zgromadzonego materiału dowodowego, zasad logiki i doświadczenia życiowego, mimo iż strony w toku postępowania oraz w trakcie wizji w terenie zwracały uwagę na poszczególne uchybienia tej opinii, tj.;

- biegły oparł swoje twierdzenia na oględzinach terenu przeprowadzonych w warunkach niemiarodajnych (s. 3 opinii), tj. przy niskim stanie wód, podczas suszy;

- opinia biegłego nie zawiera opisu ani mapy sytuacyjnej terenu, na której zaznaczone byłby m.in. rzędne oraz kierunek spływu wód na badanym obszarze przed zmiana stosunków wodnych - zasypaniem działek (co miało miejsce w 2008 r.); opinia zawiera mapę obrazującą sytuację w terenie w 2013 r. (por. ryc. 3) oraz obecnie (według twierdzeń biegłego sytuacja wygląda jak na ryc. 8);

- szkic sytuacyjny działek objętych postępowaniem (ryc. 1) jest niekompletny i niezgodny z podziałem geodezyjnym terenu, nie zawiera bowiem działki [...] (działka drogowa, biegnąca wzdłuż działki [...]), działki [...] (działka drogowa, biegnąca w poprzek działek [...] na mapie błędnie wskazano również, że istnieje działka [...], podczas gdy prawidłowo działka ta ma numer [...];

- wnioski biegłego, iż nadsypanie działek i tym samym zlikwidowanie funkcji retencyjnej trasy zalewowej położonej po północnej stronie [...] miało znikome znaczenie dla sytuacji wodnej dla działek Skarżących (por. s. 16-17 opinii) są gołosłowne, niepoparte przekonywującą argumentacją i stosownymi obliczeniami (opinia nie zawiera m.in. żadnych obliczeń przepływu wody w [...] w normalnych warunkach oraz katastrofalnych, obliczeń przepustowości koryta rzeki i przepustu, obliczeń powierzchni zlewni ani powierzchni magazynowej zasypanych działek);

- wnioski biegłego, że przyczyną zalewania działek Skarżących jest nieprawidłowa konserwacja rowu przebiegającego przez ich działki są gołosłowne, niepoparte przekonywującą argumentacją i stosownymi obliczeniami; biegły nie porównał sytuacji w terenie w 2008 r, (przed zasypaniem działek) oraz po tym fakcie: biegły wydał opinie pod z góry założona tezę, iż to Skarżący przyczyniała się do złej sytuacji wodnej na ich terenie, poprzez niewłaściwa konserwację rowu;

- wnioski biegłego, iż przepust na [...] pomiędzy działkami [...] a [...] jest wystarczający w stosunku do światła koryta cieku i nie może powodować tamowania wód płynących (s. 11 opinii) są gołosłowne, nie poparte żadnymi obliczeniami (w opinii nie wskazano nawet wymiarów przepustu, nie dokonano obliczeń jego przepustowości):

b) art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz brak wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, w szczególności;

- nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżących w toku postępowania oraz w pismach odwoławczych (w szczególności, co do zakresu prac wpływających na zmianę stosunków wodnych oraz kręgu stron postępowania, m.in. nie wzięcie pod uwagę jako stron właścicieli działki [...], bezpośrednio sąsiadującej z działką [...] i [...], oraz Gminy K. - właściciela działki [...]),

- brak wzięcia pod uwagę wpływu wszystkich prac wykonywanych na obszarze analizowanym przez strony postępowania (w tym zasypania rowów melioracyjnych czy budowy drogi przez [...] - kwestia drogi istniejącej na południe od rzeki na działce [...]; [...] i [...] została zupełnie pominięta przez organ i biegłego R. );

- wybiórczą i powierzchowną analizę wszystkich opinii przedłożonych wtoku postępowania; w szczególności pominięcie zawartych w nich twierdzeń dotyczących prawdopodobieństwa zalewania terenów skarżących podczas deszczów nawalnych oraz zlikwidowania funkcji retencyjnej działek położonych na północ od rzeki; poprzez ich nadsypanie na prawie 3m;

c) art. 28 k.p.a. w związku z art. 24 § 3 i art. 26 § 3 k.p.a.; poprzez niewłaściwe ustalenie kręgu stron postępowania; tj. brak uwzględnienia, jako strony postępowania Gminy K. - właściciela działki drogowej nr [...]; przebiegającej wzdłuż działek [...], a tym samym prowadzenie postępowania przez organ (Burmistrza Gminy K.); który winien być wyłączony od prowadzenia przedmiotowej sprawy na podstawie art. 24 § 3 k.p.a.; jako że istnieje uzasadniona wątpliwość co do jego bezstronności; sprawę powinien prowadzić organ wyższego stopnia bezpośrednio bądź wyznaczyć do tego inny podległy mu organ (por. art. 26 § 2 i 3 k.p.a.)

d) decyzji SKO zarzucam ponadto naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z powyższymi przepisami k.p.a. oraz wskazanymi poniżej przepisami prawa materialnego; poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Burmistrza, podczas gdy prawidłowym rozstrzygnięciem powinno być uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (dalej jako "Prawo wodne"), poprzez jego błędną wykładnię, a w efekcie niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową nakazania przywrócenia stosunków wodnych. Naruszenie to polegało na:

a) błędnym przyjęciu (s. 17 decyzji Burmistrza), iż jedną z przesłanek zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest wykazanie rzeczywistej, mierzalnej szkody majątkowej; podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż dotyczy on także szkód potencjalnych (przy czym realnych), których wystąpienie jest przewidywane nie tylko podczas normalnych warunków pogodowych, ale także nadzwyczajnych (tutaj podczas deszczy nawalnych i katastrofalnych);

b) błędnym przyjęciu, iż samo zalewanie terenów nie stanowi szkody w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, podczas gdy zdarzenie takie samo w sobie spełnia kryterium szkody, o której mowa w tym przepisie;

c) błędnym przyjęciu (s. 16 decyzji Burmistrza), iż art. 29 ust. 3 Prawa wodnego dotyczy wyłącznie szkodliwego oddziaływania na tereny "bezpośrednio sąsiadujące" z terenem, na którym dokonano zmiany stosunków wodnych (przylegające do siebie, mając na uwadze granice działek ewidencyjnych), podczas gdy w przepisie tym jest mowa o "terenach sąsiadujących", na które oddziałuje teren, na którym dokonano zmian stosunków wodnych, co oznacza, że nie muszą to być tereny bezpośrednio do niego przyległe (w analizowanej sprawie tereny te są oddzielone w zasadzie jedynie potokiem Siedleckim).

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania firma A w piśmie z 29 stycznia 2021 r. wniósł o oddalenie skargi.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2021 r. obie sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. II SA/Kr 1267/20.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2.

Do dnia dzisiejszego stan epidemii nie został odwołany.

Zgodnie z art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875) w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących (ust. 2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów (ust. 3).

Na mocy art. 15zzs4 zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 grudnia 2020 r. (k – 123-124) niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 § p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów stwierdzić należy, że jest ona prawidłowa, a zarzuty skarg nie mogły odnieść skutku.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), a to na mocy art. 545 ust. 4 obowiązującej obecnie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r, poz. 1566 z późn. zm.).

Artykuł 29 ust. 1 ustawy prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy musi być zawsze poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

Niniejsza sprawa administracyjna, która toczy się od 2011 roku, była już dwukrotnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego (wyroki WSA w Krakowie z dnia 23 września 2015 r., sygn. II SA/Kr 643/15 i z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. II SA/Kr 1389/18). W pierwszym ze wskazanych wyroków Sąd nakazał przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W drugim wyroku Sąd wskazał, że sporządzona w sprawie opinia biegłego mgr inż. M. K. z maja 2016 r. nie jest ani zupełna ani na tyle rzetelna, by mogła stanowić dla organu rozstrzygającego sprawę podstawę do prawidłowych ustaleń faktycznych. Postępowanie w tym zakresie wymaga powtórzenia, a inny biegły rzeczoznawca w ponownej opinii odpowie na prawidłowo postawione przez organ tezy dowodowe, jak w postanowieniu Burmistrza Gminy K. z dnia 3 lutego 2016 r., [...]

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Wykonując wskazania Sądu w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powołał kolejnego biegłego - dr hab. B. R. prof. UJ, specjalisty w zakresie hydrologii, hydrogeologii oraz zmian stosunków wodnych. Sąd podziela ocenę dowodu z opinii tego biegłego dokonaną przez organy obu instancji, uznając zarzuty skarg w tym zakresie za nieuzasadnione. Opinia jest pełna, jasna i rzeczowa, a wnioski w niej wypływające nie budzą wątpliwości. Opinia została poprzedzona wizją lokalną z udziałem biegłego i stron postępowania w dniu 20 listopada 2019 r., a strony przed wydaniem decyzji przez organ I instancji miały możliwość zapoznania się z treścią opinii biegłego i nie wniosły do niej zastrzeżeń. Z opinii jednoznacznie wynika, że wykonanie nasypu na działkach nr [...], [...] i [...] nie oddziałuje szkodliwie na obszar działek nr [...], [...] i [...] w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Wizja odbywała się przy generalnie niskim stanie wód – od wielu tygodni trwała susza hydrologiczna. Mimo to w czasie wizji terenowej biegły stwierdził trwałe zawilgocenie działek wnioskodawców oraz terenów do nich przylegających: zarówno silne przesycenie gleby wodą jak i występowanie roślinności hydrofilnej, czyli charakterystycznej dla obszarów podmokłych. Zdaniem biegłego świadczy to o tym, że jest to stan permanentny, właściwy temu obszarowi. Podczas wizji stwierdzono nadsypanie działek na północ od cieku. Wysokość nadsypania zmierzona na moment opracowania Opinii, z wykorzystaniem numerycznego modelu terenu (LIDAR), wynosi ok. 2,5–3,0 metrów. Na obszarze objętym postępowaniem i w jego otoczeniu występuje wiele konstrukcji ziemnych (nasypów drogowych i kolejowych) oraz utwardzona droga wzdłuż cieku. Rów przebiegający przez działki Wnioskodawców nie jest utrzymany w najlepszym stanie, a ponadto całkowicie zatamowany jest odpływ wód z niego. Biegły zaznaczył, że samo tylko zapewnienie drożności (swobodnego przepływu) pomiędzy punktami Y i X, czyli między rowem na posesji wnioskodawców a korytem [...], pozwoliłoby obniżyć zwierciadło wody na tej posesji, w rowie i w gruncie o ok. 70–75 cm. Podkreślił, że "Nie jest to mało, zwłaszcza w tak trudnym do odwodnienia obszarze". W opinii jednoznacznie stwierdza się, że to zły stan rowu i niedrożność odpowiada (wraz z ogólnymi warunkami naturalnymi) za bardzo silne zawilgocenie obszaru działek wnioskodawców. Po drugie – co niemniej ważne – rów ten chroni (a właściwie powinien chronić, gdyby był odpowiednio utrzymany) działki wnioskodawców przed zalewaniem wodami powodziowymi, jakie ewentualnie mogłyby się wydostawać z koryta [...], i spływać w kierunku posesji wnioskodawców.

W kwestii nadsypania działek położonych na północ od [...] autor opinii nie miał wątpliwości, że wystąpiło ono w stopniu znaczącym, osiągając wartości podniesienia poziomu terenu do 3 metrów. Analizując dalej te ryciny można stwierdzić, że poziom terenu działek Wnioskodawców znajdował się wyżej o około 20–30 cm od poziomu działek po północnej stronie cieku ([...]) przed ich nadsypaniem. Umożliwiało to tworzenie się po drugiej (północnej) stronie koryta cieku czegoś w rodzaju polderu, który mógł przyjąć pewną ilość wód powodziowych w razie ich wystąpienia z koryta [...]. Ograniczenie pojemności retencyjnej działek [...], [...] i [...] poprzez wykonanie na nich nasypu ma pewne znaczenie w sprawie. Stanowi niewątpliwie zmianę stanu wody na gruncie. Nasyp ten obecnie przylega od północy, stromą skarpą, niemal do samego koryta [...], likwidując funkcję retencyjną terasy zalewowej położonej po północnej stronie tego cieku. Jednakże retencja na powierzchni kilku tysięcy metrów kwadratowych jest absolutnie znikoma dla wywarcia jakiegokolwiek zauważalnego wpływu na sytuację powodziową w dnie doliny w dolnym biegu cieku o tak dużej i tak silnie powodziowej zlewni jak [...]. Biegły nie uważa, że różnica pomiędzy możliwością zalania przez wody powodziowe obszaru obecnego nasypu, a obecną niemożliwością zalania tego obszaru, w jakikolwiek sposób wpływa na poziom ewentualnych wód powodziowych w rejonie posesji wnioskodawców. Prowadzi to do wniosku, że stwierdzona zmiana stanu wody na gruncie wywołana powstaniem nasypu na działkach nr [...], [...] i [...] nie oddziałuje szkodliwie na obszar należących do Wnioskodawców działek nr [...], [...] i [...].

Organy obu instancji prawidłowo uznały tę opinię za istotny dowód w sprawie i oparły na niej swoje rozstrzygnięcia uznając, że brak jest podstaw do nałożenia obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.

Zarzuty skarżących nie mogą odnieść skutku. Sprowadzają się one do polemiki z prawidłowymi wnioskami biegłego, który niewątpliwie posiada wiadomości specjalistyczne w zakresie hydrologii i hydrogeologii. Sprawa administracyjna po dziewięciu latach i dwóch opiniach biegłych została już wyjaśniona w sposób wszechstronny i kompleksowy, a poczynione ustalenia faktyczne nie dały podstaw do nałożenia na B. M. i M. M. jakichkolwiek obowiązków. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania.

W świetle powyższego wniesione skargi podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.