Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2158/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6349 Inne o symbolu podstawowym 634
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 693
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego W.W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

﻿Sygn. akt IV SA/Wa 2158/18

U Z A S A D N I E N I E

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją Nr [...] z [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że W. W. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690).

Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. W. W. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia i. warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690), zwanej dalej ustawą "o działaczach opozycji".

Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że W. W. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. W. w latach 1989-1990 pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa i nie przedstawił dowodów, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. We wniosku zarzucił, że organ w postępowaniu naruszył przepis art. 6, 7, 7a, 8 oraz 77 § 1 K.p.a. Ponadto wniósł o wydobycie z Biura Lustracyjnego IPN w [...], Oddziału IPN w [...], Archiwum IPN w [...] i KWP w [...] oryginalnych dokumentów wraz z załącznikami. Wskazał, że w dniu [...] lutego 2017 r. złożył sprawę autolustracyjną w XVIII Wydziale Karnym Sądu Okręgowego w [...]. W dalszej części wniosku opisał swoją działalność związkową w trakcie pracy w [...] w P. oraz opisał zasadniczą służbę w Technicznej Szkole [...] w Z., potem w jednostce wojskowej JW. [...] oraz JW. [...] w D., skąd został oddelegowany do Aeroklubu "[...]" w D. Podczas służby w Z. (w latach 1985-1987) utrzymywał korespondencję z obywatelem [...], z czego musiał się tłumaczyć przed kontrwywiadem wojskowym oraz WSI. W związku z tym wnioskodawca wystąpił do organu z żądaniem przesłuchania na tę okoliczność 5 świadków, którzy pełnili wówczas kierownicze role w Technicznej Szkole [...] w Z. oraz w dowództwie Aeroklubu "[...]" w D. Następnie wnioskodawca opisał działalność związkową w Fabryce [...] w P. i wystąpił z żądaniem przesłuchania na tę okoliczność wskazanych z imienia i nazwiska 9 świadków. Po przyjęciu do MO w dniu [...] maja 1989 r. nadal skarżący utrzymywał kontakty ze związkowcami z [...] w P. i pomagał im w dalszym ciągu w tworzeniu wolnych związków zawodowych. Działalność ta była prowadzona bez wiedzy i akceptacji przełożonego. Przyjmując się do Wydziału Łączności MO skarżący otrzymał rozkaz personalny nr [...] szefa WUSW w [...] z dnia [...] maja 1989 r. w sprawie przyjęcia do MO (nie SB) i etat w Wydziale Łączności bez dopisku SB. Zdaniem skarżącego z tego należy wnioskować, że Wydział Łączności nie był w Służbie Bezpieczeństwa. W dalszej części pisma W. W. dowodził, że nie był funkcjonariuszem SB, gdyż nie rozwiązano z nim umowy na mocy art. 129 i art. 131 ustawy o UOP z dnia 6 kwietnia 1990 r., nigdy nie wykonywał czynności operacyjno - technicznych na rzecz Służby Bezpieczeństwa, nigdy nie został mianowany na etat funkcjonariusza SB, przeszedł z pionu łączności MO do Policji. Prawnym spadkobiercą Wydziałów Łączności WUSW były Komendy Wojewódzkie Policji jako Wydziały Łączności (jednostki/komórki byłej MO) Komend Wojewódzkich Policji, na podstawie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 1990 r. nr 30, poz. 179). Skarżący wskazał, że chce powołać na świadków wszystkich funkcjonariuszy z lat 1989-1991, gdyż prawie każdy z nich korzystał z radiotelefonów, które były reperowane w Sekcji [...] WUSW. Skarżący polemizował również z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r. (III UZP 8/15) sugerując, że Instytut Pamięci Narodowej przyczynił się do tej "niedorzecznej" uchwały. Ponadto skarżący powołał się na zaświadczenie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...], w którym stwierdzono, że jego dane nie figurują w katalogu funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy o IPN. Podkreślił, że informacje o przebiegu służby nr [...] oraz nr [...] są sprzeczne z tym zaświadczeniem. W związku z tym skarżący zażądał przesłuchania świadków wskazując nazwiska spośród kierownictwa i pracowników Instytutu Pamięci Narodowej. Ponadto zarzucił, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nr [...] została przeprowadzona kwerenda tylko w zasobach IPN, a nie np. w archiwum KWP w [...], MSWiA, ABW. Skarżący wniósł o potraktowanie załączonych załączników jako wniosków dowodowych. Stwierdził, że jego akta osobowe zostały bezprawnie przekazane z KWP w [...] do IPN. Zdaniem skarżącego Sąd Najwyższy nie jest organem władnym by rozstrzygnąć o strukturze organów państwowych, co więcej organów utworzonych w całkowicie odmiennym porządku prawnym niż obowiązującym w dniu podjęcia uchwały. W związku z tym nie jest możliwe stwierdzenie, że w odniesieniu do niego uchwała III UZP 8/15 w jakikolwiek sposób kształtuje prawo lub stosunek prawny. Zdaniem Skarżącego Instytut Pamięci Narodowej nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego, że pełnił on służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Ponadto powołał się na wyrok (sygn. akt II SA/WA 1160/17 z dnia 10 stycznia 2018 r.) WSW w Warszawie w sprawie ze skargi na decyzję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej zarzucił naruszenie prawa zagwarantowanego Konstytucją RP oraz rezolucją Rady Europy - "Najpierw rzetelny proces, później informacja", która stwierdza, że "Jeśli państwo decyduje się na lustrację, musi zapewnić, aby osoby nią objęte zawsze korzystały ze wszystkich gwarancji Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych Wolności". Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył 29 załączników, a wśród nich mail A. S. z dnia [...] kwietnia 2017 r., która stwierdziła, że jako etatowy pracownik ZZ NSZZ "Solidarność" [...] w [...] w P. w okresie od [...] listopada 1980 r. do [...] grudnia 1981 r. nie była w stanie potwierdzić członkostwa W.. W. w NSZZ "Solidarność' w okresie luty - kwiecień 1981 r., ze względu na przejęcie całej dokumentacji przez dyrekcję [...] w P.; dokumenty dotyczące służby w Wydziale Łączności (karta wynagrodzeń, podania o przyjęcie do pracy w MO z dnia [...] lutego 1989 r., zwolnienia z zajmowanego stanowiska z MO i przeniesienia na stanowisku służbowe w Komendzie Policji w [...] - kopia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] lipca 1990 r. KWP w [...]); zaświadczenie Prezesa IPN nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.; informacje IPN o przebiegu służby nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. i nr [...] z dnia [...] marca 2017 r.; kopie korespondencji Komendy Głównej Policji i IPN w sprawie przekazywania do IPN akt funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa państwa; publikację dotyczącą procesu przekazywania akt do Oddziału IPN we [...] (autor S. B.); kopie dotyczące etatów w KWP w [...]; kopię wyroku WSW w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. II SA/Wa 1160/17; polemikę z ustaleniami zawartymi w uchwale sygn. akt III UZP 8/15; glosę Andrzeja Ringa do uchwały 7 sędziów Sądu najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15; analizę funkcjonowania Pionu Łączności MO w l. 80/90 sporządzoną przez byłych pracowników tego Pionu.

W związku z zawartym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy żądaniem przesłuchania świadków na okoliczność udzielania po przejściu do służby w MO pomocy związkowcom z Fabryki [...] w P., skarżący został wezwany do przedłożenia dowodów, że w okresie służby w organach bezpieczeństwa państwa przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia [...] maja 2018 r., w którym nie zgodził się ze stwierdzeniami zawartymi w decyzji nr [...] i w piśmie Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] kwietnia 2018 r., że pełnił on służbę w organach bezpieczeństwa państwa. Zażądał, aby Biuro Prawne nie negowało zaświadczeń wydanych przez Prezesa IPN. Ponadto podkreślił, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt III UZP 8/15 nie dotyczy go. Natomiast o powołanie świadków będzie wnioskował w procesie lustracyjnym. Poprosił również o rozważenie z urzędu, czy sposób działania pracowników nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego z art. 231 kk, który penalizuje niedopełnienie obowiązków służbowych przez urzędnika. W końcowej części pisma skarżący podał linki do stron internetowych aktów prawnych zawierających definicję Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. Do pisma została dołączona kopia zaświadczenia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., kopia zaświadczenia KWP w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., glosa Andrzeja Ringa do uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15.

Prezes IPN po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw w toku prowadzonego postępowania ustalił, co następuje:

Organ przytoczył treść art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Następnie wyjaśnił, że w wyniku kwerendy przeprowadzonej w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe b. funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, sygn. IPN [...], z których wynika, że w okresie [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. W. W. pełnił służbę na stanowisku technika Sekcji [...] Wydziału Łączności WUSW w [...]. Wobec posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej akt umożliwiających ustalenie przebiegu służby skarżącego w Wydziale Łączności nie było celowe przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w instytucjach zasugerowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 z późn. zm.) organami bezpieczeństwa państwa są instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych. Wydział Łączności WUSW w [...], w którym wnioskodawca pełnił służbę, w latach 1984-1990 był organem bezpieczeństwa państwa, gdyż podlegał Służbie Bezpieczeństwa.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15 orzekł, że osoba, która pełniła służbę w latach 1984-1990 w zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 667 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym", w związku z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (jednolity teks: Dz. U. z 2013 r., poz. 1388 ze zm.), zwanej dalej "ustawą lustracyjną".

Organ wyjaśnił, że organy bezpieczeństwa państwa ujęte w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy o IPN były również wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej, do której odniósł się Sąd Najwyższy w ww. uchwale z dnia 14 października 2015 r. Mimo, że przepis art. 15b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym został uchylony to treść tego przepisu funkcjonuje w ustawie o IPN - art. 5 ust. 1 pkt 5 i przy interpretacji tego przepisu zasadne jest odwołanie się do przywołanej wyżej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r.

Z preambuły ustawy o działaczach opozycji wynika, że uprawnienia przewidziane w tej ustawie skierowane są do tych obywateli Polski, którzy w latach 1956-1989 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych angażowali się w działalność antykomunistyczną zmierzającą do odzyskania suwerenności i niepodległości Ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. W związku z powyższym należy uznać, że status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest uprawnieniem szczególnym, przeznaczonym dla osób nielicznych, wyróżniających się niezwykłą postawą patriotyczną, działających na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego naruszenia przepisu art. 7 i 77 § 1 K.p.a., Prezes Instytutu Pamięci Narodowej stwierdził, że nie zostały naruszone w toku postępowania normy wynikających z tych przepisów.

W decyzjach wydawanych na podstawie art. 4 ustawy o działaczach opozycji postępowanie dowodowe prowadzone jest w celu ustalenia, czy wnioskodawca podczas służby w organach bezpieczeństwa państwa przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Z przepisu art. 4 pkt 1 ustawy o działaczach opozycji wynika, że ciężar udowodnienia czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce spoczywa na wnioskodawcy.

Skarżący mimo wezwania organu nie przedstawił dowodów, ani nie wskazał świadków mogących potwierdzić fakt czynnego wspierania osób lub organizacji działających na rzecz niepodległości i suwerenności Polski lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W piśmie z dnia [...] maja 2018 r. skarżący poinformował, że świadków wskaże w procesie lustracyjnym.

Przepis art. 7a § 1 K.p.a. ma zastosowanie jedynie w sytuacji dotyczącej nałożenia na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 801/17 "Rolą Prezesa IPN, wydającego decyzję na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie jest rozstrzyganie o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, tylko wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum, spełniających kryteria określone w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Jeśli takie dokumenty zostały odnalezione w archiwum IPN odnośnie skarżącego, organ nie mógł wydać decyzji pozytywnej (...)".

Działanie organu administracji nie naruszyło również przepisu art. 6 K.p.a., gdyż zostało podjęte zgodnie z obowiązującym prawem, a podstawą prawną do wydania decyzji był przepis art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 kpa organ podkreślił, że w stosunku do W. W. nie podejmował innych rozstrzygnięć niezgodnych z zaskarżoną decyzją.

Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja nie stoi w opozycji do zaświadczenia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. potwierdzającego, że dane osobowe skarżącego nie figurują w katalogu funkcjonariuszy, współpracowników, kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5, oraz innych osób, udostępnionym w Instytucie Pamięci od dnia 26 listopada 2004 r. Zaskarżona decyzja oraz wymienione wyżej zaświadczenie zostały wydane na podstawie odmiennych przepisów prawa. Decyzja została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji, natomiast zaświadczenie nr [...] na podstawie art. 29a ustawy o IPN. Wydanie zaświadczenia w trybie art. 29a ustawy o IPN nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że wnioskodawca nie był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa. Przy wydawaniu zaświadczeń porównywane są tylko dane wnioskodawcy z danymi zawartymi w katalogu, który został opublikowany w internecie i został nazwany tzw. "Listą Wildsteina". Katalog ten znajduje się w czytelni Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Warszawie i nie zawiera pełnej listy funkcjonariuszy, współpracowników i kandydatów na współpracowników organów bezpieczeństwa państwa i na jego podstawie nie można jednoznacznie ustalić, kto był np. funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa. Z tych samych też powodów nie musi zachodzić zgodność pomiędzy informacjami zawartymi w zaświadczeniu wydawanym na podstawie art. 29 a ustawy o IPN a danymi zawartymi w informacji o przebiegu służby wydawanymi przez Instytut Pamięci Narodowej na podstawie art. 13a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 z późn. zm.). Organ nie widział więc potrzeby, aby na tę okoliczność przesłuchać wnioskowanych przez skarżącego pracowników Instytutu Pamięci Narodowej.

Odnosząc się do polemiki z ustaleniem organu, że Wydział Łączności nie był organem bezpieczeństwa państwa organ przywołał ustalenia dokonane w tej kwestii przez Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów w uchwale z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15. Jak wskazał Sąd rozwiązanie Służby Bezpieczeństwa nastąpiło z mocy art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1890 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. nr 30, poz. 180 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o UOP", który stanowił, że z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa Służba Bezpieczeństwa zostaje rozwiązana. W związku z tym, że przepis ten nie przesądzał, czy Zarząd Łączności MSW i jego terenowe odpowiedniki były organami Służby Bezpieczeństwa, kwestie tę wyjaśnił Sąd Najwyższy powołując się na zarządzenie nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, wydane w celu postanowień art. 129 ustawy o UOP. W § 6 zarządzenia postanowiono, że zadania realizowane przez Biuro C, Biuro B, Departament Techniki oraz Zarząd Łączności i ich ogniwa terenowe, a także Departament PESEL, pozostają niezmienione do czasu zakończenia reorganizacji MSW. Sąd dowodzi, że skoro zarządzenie zostało wydane w celu wykonania postanowień art. 12 ustawy o UOP, który stanowi o likwidacji Służby Bezpieczeństwa, a w powołanym przepisie § 6 wymienia się między innymi Zarząd Łączności oraz podległe mu ogniwa terenowe, to znaczy, że te jednostki organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych szczebla centralnego i terenowego były w chwili utworzenia Urzędu Ochrony Państwa w strukturach Służby Bezpieczeństwa i z mocy prawa podlegały rozwiązaniu. Sąd podkreślił, że wspomniane wyżej zarządzenie, będące aktem wykonawczym do ustawy o UOP, nie mogło zniweczyć wynikającego z art. 129 ust.1 ustawy o UOP skutku w postaci rozwiązania wszelkich jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa z chwilą utworzenia Urzędu Ochrony Państwa, co nastąpiło w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 10 maja 1990 r. Dalej w uchwale wskazano: "- nawet jeśli usytuowane obecnie w Komendzie Głównej Policji i poddane wraz z całą Policją nadzorowi Ministra Spraw Wewnętrznych Biuro Łączności realizuje zadania należące uprzednio do Zarządu Łączności, to realizuje je jako różna od Zarządu Łączności jednostka organizacyjna, funkcjonująca w ramach nowych struktur organizacyjnych, a nie dawnej Służby Bezpieczeństwa, która uległa rozwiązaniu z mocy prawa (art. 129 ustawy o UOP). Wynikające z zarządzenia nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa czasowe przedłużenie realizacji zadań Zarządu Łączności i podległych mu jednostek terenowych, nie oznacza dalszego funkcjonowania tych jednostek jako jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa, bo te z mocy prawa uległy rozwiązaniu z chwilą utworzenia UOP. Żadna z jednostek organizacyjnych Służby Bezpieczeństwa nie została zaś wyłączona spod ustawowego rozwiązania, które nastąpiło w określonym czasie".

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wskazał, że nie podziela krytycznej glosy Andrzeja Ringa do uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2105 r., sygn. akt III UZP/15, nadesłanej przez skarżącego.

Odnosząc się do żądania przesłuchania 5 świadków na okoliczność działalności skarżącego podczas służby w Technicznej Szkole [...] w Z. i przesłuchania świadków na okoliczność działalności związkowej w trakcie pracy w Fabryce [...] w P. organ wyjaśnił, że odstąpił od przesłuchania świadków, gdyż działalność skarżącego przed podjęciem służby w Wydziale Łączności nie miała wpływu na rozstrzygnięcie organu. Działalność opozycyjna i związkowa może być udowodniona w postępowaniu prowadzonym przed Szefem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej na podstawie art. 5 ustawy o działaczach opozycji. Organ odstąpił również od przesłuchania, zgodnie z żądaniem skarżącego, wszystkich funkcjonariuszy, którzy w latach 1989-1991 r. korzystali z radiotelefonów naprawianych w Sekcji [...] WUSW, gdyż byłoby to niewykonalne na ilość funkcjonariuszy oraz na nieprzydatność uzyskanych informacji wobec jednoznacznych ustaleń podjętych w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, że osoba, które w latach 1984-1990 pełniły służbę w Zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa.

Wobec powyższych ustaleń użycie w zaskarżonej decyzji określeń organ aparatu bezpieczeństwa państwa w stosunku do Wydziału Łączności w latach 1984-1990 jest uprawnione i brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie niedopełnienia obowiązków wobec pracowników Instytutu Pamięci Narodowej posługujących się tym terminem, tak jak to zasugerował skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2018 r.

Odnosząc się do postulatów skarżącego, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzja winny być zachowane standardy postępowania lustracyjnego organ podkreślił, że sposób postępowania skarżącego i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji, jak też oceny czy spełniają przesłanki współpracy mógłby być oceniany w postępowaniu lustracyjnym prowadzonym przez sąd.

Biorąc powyższe pod uwagę Prezes IPN stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W. W. wniósł skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej istotne naruszenia prawa w postaci złamania wielokrotnie wielu artykułów Kodeksu Postępowania Administracyjnego k.p.a.), a szczególnie art. 6, 7, 7a, 8 oraz Art.77 § 1kpa.

Wniósł o uznanie zasadności skargi, anulowanie decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zobowiązanie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu do wystawienia decyzji potwierdzającej spełnienie warunków, o których mowa w art.4 ustawy za dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodu politycznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1386) oraz o zasądzenie od strony przeciwnej wszystkich kosztów.

W uzasadnieniu skargi wskazał na potrzebę uwzględnienia:

- Dekret z 20-12 1955 o organizacji i zakresie działania Milicji Obywatelskiej,

- Ustawa z 31-01-1959 o stosunku służbowym funkcjonariuszów Milicji Obywatelskiej,

- Zarządzenie nr 27 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25-03-1976 r. w sprawie przebiegu służby funkcjonariuszy MO,

- Ustawa z 14-07-1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie działania podległych mu organów,

- Uchwała Nr 144/83 Rady Ministrów z dnia 21-10-1983 r.,

- Ustawa z 31-07-1985 r. o służbie funkcjonariuszy SB i MO PRL

- Ustawa z dnia 06-04-1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych,

- Ustawa z dnia 06-04-1990 r. o Policji art. 1.1. Tworzy się Policję jako umundurowaną formację służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa łudzi oraz do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego.

- Ustawa UOP z dnia 06-04-1990 r.,

- Uchwała Nr 69 Rady Ministrów z dnia 21-05-1990 r.,

- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16-07-1990 r.,

- USTAWA z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. 1998 Nr 155 poz. 1016),

- USTAWA z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. 2006 Nr 218 poz. 1592) zwanej dalej Ustawą lustracyjną bezpieczeństwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (dalej "lustracyjnej"),

- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 maja 2007 r. Sygn. akt K 2/07

- Zaświadczenie nr [...] z dnia [...].01.2018 r.

Wskazał na konieczność uznania za fakty znane z urzędu i nie wymagające udowodnienia, że:

- służba w formacji uzbrojonej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych a służba na stanowisku służbowym przewidzianym w etacie są odmiennymi pojęciami prawnymi i nie można ich traktować zamiennie.

- formacje Służby Bezpieczeństwa, Milicji Obywatelskiej i Policji to formacje uzbrojone, podległe Ministrowi Spraw Wewnętrznych, w których po spełnieniu odpowiednich warunków można było zostać funkcjonariuszem, a więc funkcjonariuszem formacji Służby Bezpieczeństwa, funkcjonariuszem formacji Milicji Obywatelskiej lub funkcjonariuszem formacji Policji, a dopiero potem, zgodnie z zapisami ustaw, funkcjonariusza mianowano na stanowisko/etat. Znaczy to tyle, że służbę pełniło się w formacji, formacji Służby Bezpieczeństwa, formacji Milicji Obywatelskiej lub Policji, i na pewno nie w dwóch formacjach jednocześnie, a pełniło się ją wykonując czynności służbowe przypisane do stanowiska/etatu.

Skarżący podkreślił, że rozkaz personalny [...] z dnia [...]-05-1989 Szefa WUSW w [...] dowodzi o przyjęciu go do formacji Milicji Obywatelskiej oraz mianowanie na stanowisko/etat technika Wydziału Łączności, komórki organizacyjnej WUSW w [...] przypisanej do formacji MO. Uchwała Nr 144/83 Rady Ministrów z dnia 21-10-1983 r. nie wiąże jakiejkolwiek służby MSW z jakąkolwiek jednostką MSW i odwrotnie. Zapisy ustaw, rozporządzeń, jako akty obowiązującego prawa wykluczają Wydział Łączności WUSW i KWP w [...] z formacji/ze struktur Służby Bezpieczeństwa, w okresie, kiedy miał stanowisko ETAT-owe technika Wydział Łączności WUSW i KWP w [...], wykluczają by stanowisko etatowe było stanowiskiem przypisanym do formacji Służby Bezpieczeństwa. Wydział Łączności WUSW i KWP w [...] nie uległ rozwiązaniu w dniu zorganizowania UOP. Wyjaśnił, że uchwała Sądu Najwyższego sygn. UZP 8/15 z dnia 14 października 2015 r. nie dotyczy jego służby.

Żaden z w/w dowodów, dowodów ustawowych i niewymagających udowodnienia nie daje podstaw do uznania jego służby w latach 1989-1990 jako służby w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 Ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990. Nie jest zgodnie z art. 2 ust 3 to, że jednostka jest jednostką SB, która uległa rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, jeśli nie jest się w stanie wskazać daty zorganizowania UOP. Kiedy i jakim funkcjonariuszom wydano rozkazy zwalniające ze służby w formacji po rozwiązaniu jednostek, do czego obligowały zapisy ustawowe?

Irracjonalne jest, aby status jego osoby określały jednocześnie dwa dokumenty o sprzecznej treści tj. decyzja i zaświadczenie nr [...] z dnia [...].03.2017 r. W tej sytuacji wymaga rozstrzygnięcia, które z wydanych dokumentów prawnych, jest prawdziwe.

Jeżeli zaś zaświadczenie Nr [...] jest zgodne z prawdą, to fałszywa musi być decyzja Nr [...] wydana przez IPN. Należy dodać, że Biuro lustracyjne IPN zobligowane jest art. 52 a pkt. 6-8 ustawy o IPN do przygotowania i opublikowania między innymi katalogu zawierającego dane osobowe funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa. Zgodnie z prawdą, w w/w katalogu brak moich danych osobowych, co jest udokumentowaniem wydanych zaświadczeń.

WUSW oraz KWP w [...] nie były organami bezpieczeństwa państwa, w związku z tym jego akta personalne nie zostały wytworzone i zgromadzone przez organy bezpieczeństwa państwa. W związku z tym nasuwa się pytanie dlaczego akta personalne zostały przesłane do IPN.

Z dniem [...] maja 1990 r. na mocy Ustawy o Policji art. 149 ust. 1 (z przepisami przejściowymi obowiązującymi do dziś) został funkcjonariuszem formacji o nazwie "Policja" (art. 1 ust.1a Ustawy o Policji). Wydział Łączności WUSW i KWP w [...] nigdy nie został wpisany formalno-prawnie do struktur formacji Służby Bezpieczeństwa. Brak zapisów ustawowych, zarządzeń, decyzji, rozkazów organizacyjnych a przede wszystkim personalnych, które mogłyby pokazać zmianę formacji lub zmiany etatów z MO na SB w Wydziale Łączności WUSW i KWP w [...]. Brak dokumentów, rozkazów organizacyjnych, personalnych dotyczących rozwiązania Wydziału Łączności na mocy ustawy o UOP, na wzór rozwiązania jednostek SB i zwolnionych ze służby funkcjonariuszy SB.

Skarżący wniósł o przyjęcie, jako dowód załączników przekazanych w poprzednich pismach i wnioskach na okoliczność, że są jedyne prawne, kompletne dokumenty, które można dopuścić w sądzie. Są to jedyne zgodne z prawem dokumenty (wraz z poprzednimi wnioskami) i potwierdzają stan faktyczny przyjęcia wyłącznie do formacji Milicji Obywatelskiej, z wyraźnym oddzieleniem od 19 lipca 1983 roku od formacji SB.

Wniósł o przesłuchanie świadków wystawiających zaświadczenie Nr [...] i decyzję nr [...], a także o uwzględnienie kilku wyroków sądowych (z kilkunastu które zapadły), w sprawach lustracyjnych, gdzie Sąd Okręgowy potwierdza tezę, że funkcjonariusze służący w formacji Milicji Obywatelskiej nie mogą służyć jednocześnie w kilku innych formacjach.

W złożonych pismach procesowych stanowiących uzupełnienie skargi, skarżący przedstawił twierdzenia będące rozwinięciem uzasadnienia skargi, tożsame z prezentowanymi w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i utrzymana nią w mocy decyzja własna tego organu z [...] lutego 2018 r. naruszają przepisy prawa procesowego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości stan faktyczny w sprawie, dlatego też ocena o spełnieniu przesłanek uzasadniających wydanie decyzji odmawiającej potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki wynikające z art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, zwanej dalej ustawą o działaczach opozycji (Dz.U. z 2018 r., poz. 690) jest przedwczesna.

Materiał dowodowy wskazuje, że skarżący, był zatrudniony w okresie od [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. w wydziale łączności Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych i okoliczność ta jest bezsporna. W zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące skarżącego. Są to dokumenty stanowiące zawartość akt osobowych składających się z: karty opisowej (zawierającej informację, że są to akta osobowe byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa), dokumentu o przebiegu służby (z informacją o rozkazie przyjęcia do służby w MO i mianowania funkcjonariuszem MO, zarządzeniach nr [...] z 1989r. i nr [...] z 1990r.), wykazu dotyczącego uposażenia, podania o przyjęcie do pracy w MO, rozkazu personalnego nr [...] o przyjęciu do służby w MO i mianowaniu funkcjonariuszem MO w wydziale łączności, a także materiałów dotyczących etatyzacji w WUSW w [...] (tzw. etaty, będące wykazem liczby osób zatrudnionych w poszczególnych wydziałach, a pośrednio wykazem struktury zatrudnienia), rozkazu personalnego nr [...] z 1990 r. o zwolnieniu skarżącego ze stanowiska w MO i mianowaniu na stanowisko służbowe w Komendzie Wojewódzkiej Policji w [...]. Dodatkowo w zasobach IPN znajdują się informacje o przebiegu służby wystawione przez IPN ([...] marca 2017 r. i [...] marca 2018 r.) oraz zaświadczenie nr [...] z [...] grudnia 2017 r. wystawione przez IPN na prośbę skarżącego potwierdzające, że jego dane nie figurują w katalogu funkcjonariuszy i współpracowników organów bezpieczeństwa państwa.

Dokumenty te nie świadczą jednak w sposób niebudzący wątpliwości o tym, że skarżący był w okresie zatrudnienia od [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa. Wyjaśnienie tej kwestii w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest niewątpliwie skomplikowane w związku z tym, że do czasu rozwiązania służby bezpieczeństwa, jej funkcjonariusze i pracownicy, choć stanowili odrębną grupę personelu, o innych zadaniach, funkcjonowali jednak w ramach tych samych jednostek organizacyjnych co funkcjonariusze i pracownicy milicji obywatelskiej, na różnych szczeblach tych jednostek. Tak więc w ramach Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych wykonywali swoje zadania służbowe zarówno funkcjonariusze milicji obywatelskiej, jak też funkcjonariusze służby bezpieczeństwa, jednak ich statusy służbowe już wówczas były inne i tak samo powinny być aktualnie oceniane.

Stosownie do treści art. 4 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:

1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i

2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Według art. 5 ust. 1 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Nie ma racji organ, że postępowanie prowadzone w celu stwierdzenia przez Prezesa IPN spełnienia przesłanek określonych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, a skoncentrowane na przesłance określonej w pkt 1 tego przepisu służy wyłącznie przedstawieniu materiałów znajdujących się w zasobach IPN. Z pewnością nie jest to postępowanie lustracyjne, w którym sąd ocenia sposób postępowania danej osoby i charakter kontaktów z przedstawicielami służb z punktu widzenia intencji tej osoby, a zatem bierze pod uwagę także element podmiotowy tj. świadomości danej osoby co do charakteru podejmowanych w przeszłości działań i ich skutków. Jednak kompetencje Prezesa IPN w tym przypadku są znacznie szersze, aniżeli tylko sprawozdanie z posiadanych w zasobach IPN dokumentów, skoro z treści art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że Prezes IPN stwierdza, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Warunki określone w art. 4 pkt 1 ustawy to nie tylko stwierdzenie pewnych określonych cech, znajdujących się w zasobach IPN dokumentów, ale stwierdzenie, a zatem samodzielne ustalenie dokonane przez kompetentny organ o ewentualnym statusie pracownika, funkcjonariusza lub żołnierza organów bezpieczeństwa państwa. Prezes IPN uprawniony jest więc do prowadzenia postępowania zmierzającego do stwierdzenia tego statusu (a nie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej) w takim zakresie, który jest konieczny do rozstrzygnięcia sprawy wyjaśnienia czy dana osoba była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa. W pierwszej kolejności wymaga to od organu analizy zgormadzonych w zasobach IPN dokumentów i obowiązujących przepisów prawa, które regulowały działalność organów bezpieczeństwa, zatrudnianie pracowników, służbę, stanowiły podstawę zmian organizacyjnych i ustrojowych w tym zakresie.

Skoro ustawodawca w art. 5 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z 20 marca 2015 r. wprowadził wymóg wydania decyzji przez Prezesa IPN w sprawie spełnienia przez osobę ubiegającą się o status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodu politycznych warunków, o których mowa w art. 4 ustawy, to oznacza, że do postępowania tego mają zastosowanie reguły kodeksowe, w tym zasady wyrażone w art. 7 i 8, stanowiące, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie sądu organ Prezes IPN w przedmiotowej sprawie nie wykazał, że skarżący był funkcjonariuszem służby bezpieczeństwa, a swoją przedwczesną ocenę o niespełnieniu przez skarżącego przesłanki wynikającej z art. 4 pkt 1 ustawy oparł na dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ocena ta jest dowolna, bo nie została poprzedzona żadną analizą przepisów prawa obowiązujących w dacie zatrudnienia skarżącego w WUSW w [...], ani przepisów prawa stanowiących podstawę rozwiązania służb bezpieczeństwa, utworzenia UOP, utworzenia Policji, zwalniania dotychczasowych funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa i warunków ich ponownego zatrudniania, zwalniania dotychczasowych funkcjonariuszy MO i ich zatrudniania w jednostkach organizacyjnych Policji, jak też wnikliwą i rzetelną analizą zgromadzonych dokumentów, w tym wynikających z nich podstaw prawnych dotyczących zatrudniania skarżącego. Te zaniechania organu spowodowały, że nie dokonał on wystarczającej analizy materiału dowodowego, nie podjął żadnych działań dotyczących jego uzupełnienia i w rezultacie nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości stanu faktycznego, który mógłby stanowić podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie odniósł się do obszernych twierdzeń skarżącego przedstawianych w toku postępowania odnoszących się do uwarunkowań wynikających z obowiązujących przepisów prawa tak w trakcie jego zatrudnienia w MO działającej w ramach WUSW w [...], jak też będących podstawą zmian ustrojowych, które ukształtowały sytuację indywidualną skarżącego.

Według art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu organami bezpieczeństwa państwa, w rozumieniu ustawy, są:

1) Resort Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego;

2) Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego;

3) Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego;

4) jednostki organizacyjne podległe organom, o których mowa w pkt 1-3, a w szczególności jednostki Milicji Obywatelskiej w okresie do dnia 14 grudnia 1954 r.;

5) instytucje centralne Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe im jednostki terenowe w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach Milicji Obywatelskiej oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych;

6) Akademia Spraw Wewnętrznych;

7) Zwiad Wojsk Ochrony Pogranicza;

8) Zarząd Główny Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz podległe mu komórki;

9) Informacja Wojskowa;

10) Wojskowa Służba Wewnętrzna;

11) Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;

12) inne służby Sił Zbrojnych prowadzące działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni oraz w okręgach wojskowych;

13) Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk wraz z wojewódzkimi i miejskimi urzędami kontroli prasy, publikacji i widowisk oraz Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk wraz z okręgowymi urzędami;

14) Urząd do Spraw Wyznań oraz terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw wyznań stopnia wojewódzkiego.

Według ust. 3 tego przepisu jednostkami Służby Bezpieczeństwa, w rozumieniu ustawy, są te jednostki Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, które z mocy prawa podlegały rozwiązaniu w chwili zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa, oraz te jednostki, które były ich poprzedniczkami.

Prezes IPN ocenił, że wydział łączności WUSW w [...], w którym skarżący pełnił służbę, w latach 1984 – 1990 był organem bezpieczeństwa państwa, gdyż podlegał Służbie Bezpieczeństwa. Stanowisko swoje organ oparł wyłącznie na ocenie prawnej wyrażonej w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 października 2015 r., sygn. akt III UZP 8/15, w której wyrażono pogląd, że osoba pełniąca służbę w latach 1984 – 1990 w zarządzie Łączności Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i wydziałach łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, jest osobą, która pełniła służbę w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 19 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów.

Organ uznał pogląd SN za adekwatny do przedmiotowej sprawy, gdyż organy bezpieczeństwa wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy lustracyjnej do którego odniesiono się w uchwale również wskazuje organy bezpieczeństwa państwa określone w art. 5 ustawy o IPN. Wyjaśnił, że SN powołał się na zarządzenie nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1990 r. w sprawie zaprzestania działalności SB, które w § 6 wymieniało Zarząd Łączności i ogniwa terenowe, których zadania mają pozostać niezmienione do zakończenia reorganizacji MSW, a skoro tak oznacza to, że te jednostki organizacyjne były w strukturach Służby Bezpieczeństwa i z mocy prawa podlegały rozwiązaniu.

Organ nie dostrzegł jednak tego, że ocena wyrażona w uchwale siedmiu sędziów SN nie ma charakteru wiążącego w tej sprawie, że wyrażenie przez organ akceptacji tego poglądu SN nie jest oceną prawną dokonaną na podstawie indywidualnej sytuacji skarżącego w przedmiotowej sprawie. Organ oczywiście może posłużyć się argumentacją w niej wyrażoną, jednak powinien odnieść ją do tej konkretnej sprawy i zgromadzonego w niej materiału dowodowego, a także obowiązujących powszechnie przepisów prawa. Tak jednak nie uczynił, nie dostrzegając, że powinien wyjaśnić zagadnienia, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bo wiążą się z indywidualną sytuacją skarżącego. Przede wszystkim należy podkreślić, że zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego i stanowi akt wewnętrzny, o charakterze organizacyjnym. Organ pominął chociażby to, że obowiązywał także inny akt wewnętrzny identycznej rangi tj. zarządzenie nr 53 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lipca 1990 r. w sprawie określenia stanowisk zajmowanych przez funkcjonariuszy byłej Służby Bezpieczeństwa oraz jednostek organizacyjnych resortu spraw wewnętrznych w których pełnili służbę, które niewątpliwie odnosiło się do zagadnienia związanego z zakwalifikowaniem danej jednostki organizacyjnej do Służby Bezpieczeństwa i powinno uwzględniać ówczesne realia organizacyjne resortu. Organ nie dokonał analizy art. 12 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, z którego wynika, że stosunki pracy pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych nie ustają z chwilą likwidacji lub przekształcenia tych jednostek, jeżeli ich likwidacja lub przekształcenie jest następstwem wejścia w życie ustawy o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych, ustawy o Policji i ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa. Treść tego przepisu wskazuje na dopuszczalność przekształcenia niektórych jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, co nie byłoby możliwe w odniesieniu do jednostek Służby Bezpieczeństwa likwidowanych z mocy prawa. Organ nie dokonał analizy przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa i ustawy o Policji w celu dokonania oceny na jakiej podstawie dokonano zatrudnienia skarżącego w Policji. Organ nie dokonał analizy podstawy prawnej wskazanej w rozkazie personalnym nr [...] z [...] lipca 1990 r. dotyczącym zwolnienia skarżącego z zajmowanego stanowiska w MO i mianowania na stanowisko służbowe w KWP i nie wyraził żadnej oceny czy podstawa ta wskazuje na rozwiązanie ze skarżącym służby z mocy prawa jako funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa. Z treści art. 131 ust. 1 ustawy o UOP wynika, że z chwilą zorganizowania Urzędu Ochrony Państwa funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zostają z mocy prawa zwolnieni ze służby. Z kolei ust. 2 tego przepisu wskazuje, że zwolnienie z mocy prawa ze służby dotyczyło również funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, którzy do dnia 31 lipca 1989 r. byli funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa. Istniała zatem możliwość, by funkcjonariusze MO byli w konkretnym przedziale czasu także funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa.

Jednocześnie jednak organ powinien wziąć pod uwagę, że przepisy prawa przewidywały określony tryb przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa wymienionych w art. 131 ustawy do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Należy wskazać, że według § 1 ust. 1 uchwały Nr 69 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (M.P. z dnia 25 maja 1990 r.) wydanej na podstawie art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa byli funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa mogli być przyjmowani do służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Policji lub innej jednostce organizacyjnej podległej Ministrowi Spraw Wewnętrznych albo zatrudniani w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych jedynie po uzyskaniu pozytywnej opinii właściwej komisji kwalifikacyjnej, wydanej po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego.

Organ nie wyjaśnił czy zatrudnienie skarżącego w Policji poprzedzone było przeprowadzeniem postępowania kwalifikacyjnego w wyniku którego skarżący uzyskał pozytywną ocenę komisji kwalifikacyjnej.

Organ nie poddał żadnej ocenie jak już zasygnalizowano wcześniej podstawy prawnej wpisanej w rozkazie personalnym nr [...] z [...] lipca 1990 r. wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 1990 r., nr 30, poz. 179). W rozkazie tym przywołano art. 149 ust. 1 ustawy z którego wynikało, że z chwilą rozwiązania Milicji Obywatelskiej jej funkcjonariusze stają się policjantami. Co ważne art. 149 ust. 2 tej ustawy stanowił, że przepisu ust. 1 nie stosuje się do tych funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, którzy do dnia 31 lipca 1989 r. byli funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa. Przypomnieć należy, że skarżący rozpoczął swoją służbę w MO w dniu [...] maja 1989 r., a zatem gdyby był jednocześnie funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa art. 149 ust. 1 ustawy nie miałby do niego zastosowania i chcąc uzyskać zatrudnienie w Policji musiałby poddać się postępowaniu weryfikacyjnemu.

W dalszej kolejności należy podkreślić, że organ nie poddał żadnej analizie znajdujących się w zasobach IPN wykazów zatrudnienia w WUSW w [...] (tzw. etatów). Wykazy te przedstawiają strukturę zatrudnienia tej jednostki organizacyjnej podległej resortowi spraw wewnętrznych, w ramach której funkcjonowały zarówno wydziały związane ze służbą w MO, jak też ze służbą w organach bezpieczeństwa państwa, co w tych dokumentach znalazło wyraz w postaci dodawanego symbolu SB przy wydziale wchodzącym w skład służby bezpieczeństwa. Tego rodzaju symbol nie był dodawany w odniesieniu do wydziału łączności, w którym zatrudniony był skarżący.

Dla oceny o przedwczesności stanowiska organu co do niespełnienia przez skarżącego warunków określonych w art. 4 ustawy nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący nie wykazał, że w okresie swojej służby bez wiedzy przełożonych czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności. Okoliczność ta podlega ocenie dopiero w drugiej kolejności, a zatem dopiero wówczas, gdy nie budzi wątpliwości sam okres zatrudnienia w organach bezpieczeństwa państwa. Gdyby ta okoliczność została w sposób niebudzący wątpliwości ustalona w toku postępowania przez organ, co jednak nie nastąpiło, wykazanie przesłanki wspierania działań na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności obciążałoby skarżącego. Rację ma organ odwoławczy, że nie miałaby wpływu na rozstrzygnięcie, tego rodzaju działalność prowadzona przed podjęciem służby w organach bezpieczeństwa państwa. Skoro jednak skarżący podważał samo pełnienie służby w organach bezpieczeństwa państwa i wskazywał na potrzebę przesłuchania świadków na okoliczność działalności związkowej przed podjęciem służby w MO, to przeprowadzenie tego dowodu nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, co uzasadnia konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także poprzedzającej ją decyzji, w celu zapewnienia skarżącemu realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez sąd i dokona rzetelnej i wnikliwej analizy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście obowiązujących w dacie zatrudnienia skarżącego w MO przepisów prawa, a także przepisów obowiązujących w dacie jego zatrudniania w Policji, wyjaśni czy skarżący był poddawany postępowaniu weryfikacyjnemu jako były funkcjonariusz służby bezpieczeństwa dokonując analizy rozkazu personalnego o jego zatrudnieniu w Policji, ewentualnie podejmując działania zmierzające do pozyskania materiału dowodowego koniecznego do wyjaśnienia tej kwestii.

Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.