Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1507/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10, art. 28, art. 108
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 44b, art. 44c
journal: Dz.U. 2005 nr 179 poz 1485
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej J. M. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu z punktu sprzedaży produktów skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 9 października 2017 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 44b, art.44c ust. 1 oraz art. 4 pkt 11a, pkt 27, pkt 34 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 783 ze zm.; zwanej dalej "u.o.p.n.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego B. J. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 r., znak: [...], nakazującej wycofać z obrotu z punktu sprzedaży o nazwie "G" w Z przy ul. N 4 produkty o nazwie:

a) "A S A" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku polskim. Saszetka srebrna, naklejki: z jednej strony koloru czarno-czerwono-białego z drugiej strony szaro-białego. Producer: [..]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury. Opis: "Tylko dla osób pełnoletnich. Produkt nie do spożycia przez ludzi. W razie przypadkowego spożycia należy zasięgnąć porady lekarza. Pamiętaj, aby nie rozhermetyzować magicznego woreczka, gdyż może to prowadzić do utraty jego mistycznej właściwości. Talizman nie posiada żadnego praktycznego zastosowania, a jego właściwości magiczne zależą od wiary w jego moc i energii jego posiadacza",

"S D A" w ilości 6 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim, Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony: czarno-fioletowa, z drugiej strony czarno-biała. Producer: [...]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury;

"M C" w ilości szt. 7. (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim. Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony: czarna z fioletowym, z drugiej strony czarno-biały. Producer: [...]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury;

"A S" w ilości 9 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony brązowo-biała, z drugiej strony czarno-biała. Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim. Producer: [...]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy niż 18 miesięcy, z rygorem natychmiastowej wykonalności utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W przedmiotowej sprawie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] 2017 r., znak: [...], wniósł skarżący zarzucając zaskarżonej decyzji:

1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu:

a) art. 107 § 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. polegające na:

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniu, że skarżący udostępniał osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- zaniechaniu przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- zaniechaniu jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby) lub podmiotu, które faktycznie miałyby prowadzić działalność gospodarczą w kontrolowanym punkcie;

- zaniechaniu wyjaśnienia w sposób dostateczny i należyty, że ujawnione substancje mogą stanowić środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 u.o.p.n.;

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniu, że produkty zabezpieczone podczas kontroli mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi;

- całkowitym braku ustalenia ilości rzekomo wprowadzonych przez skarżącego do obrotu środków zastępczych;

rażącego naruszenia art. 107 § 3, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na arbitralnie przyjętych przez organ założeniach, które nie mają żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym;

art. 28 k.p.a. polegające na całkowitym pominięciu jako strony postępowania właściciela zabezpieczonych podczas kontroli substancji oraz skierowanie nakazu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej do osoby, która w danym punkcie w ogóle nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej;

2. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 44c ust. 1 u.o.p.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na skierowaniu zakazu określonego we wskazanym przepisie w stosunku do osoby, która faktycznie nie udostępniła osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, nie prowadzi w kontrolowanym punkcie działalności gospodarczej i nie jest właścicielem zabezpieczonych produktów.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż w dniu [...] 2017 r. organ I instancji, przy udziale funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej, przeprowadził w sklepie "G" w Z przy ul. N kontrolę w zakresie przestrzegania przez przedsiębiorcę przepisów regulujących zakaz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych.

Przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przed podjęciem czynności kontrolnych okazali osobie kontrolowanej legitymacje służbowe, poinformowali o zakresie kontroli oraz o prawach i obowiązkach kontrolowanego, a także wręczyli upoważnienie do kontroli nr [...]. Mając na względzie uzasadnione podejrzenie, że sprzedawane w przedmiotowym sklepie produkty mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, Powiatowy Inspektor Sanitarny skorzystał z uprawnień wskazanych w art. 10 § 2 k.p.a. i słusznie odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący odmówił podpisania protokołu z dnia 19 lipca 2017 r., równocześnie potwierdzając własnoręcznym podpisem jego odbiór. Podczas kontroli stwierdzono, iż w obrocie znajdują się produkty w opakowaniach jednostkowych o nazwach:

"A S A" w ilości 3 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku polskim. Saszetka srebrna, naklejki: z jednej strony koloru czarno-czerwono-białego z drugiej strony szaro-białego. Producer: [...]".

Nie zawiera oznaczenia, gramatury. Opis: "Tylko dla osób pełnoletnich. Produkt nie do spożycia przez ludzi. W razie przypadkowego spożycia należy zasięgnąć porady lekarza. Pamiętaj, aby nie rozhermetyzować magicznego woreczka, gdyż może to prowadzić do utraty jego mistycznej właściwości. Talizman nie posiada żadnego praktycznego zastosowania, a jego właściwości magiczne zależą od wiary w jego moc i energii jego posiadacza";

"S D A" w ilości 6 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim, Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony: czarno-fioletowa, z drugiej strony czarno-biała. Producer: [...]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury;

"M C" w ilości szt. 7 (cena za 1 szt. - brak informacji) Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim. Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony: czarna z fioletowym, z drugiej strony czarno-biały. Producer: [...]". Nie zawiera oznaczenia, gramatury;

"A S" w ilości 9 szt. (cena za 1 szt. - brak informacji) Saszetka srebrna, naklejki z jednej strony brązowo-biała, z drugiej strony czarno-biała. Produkt opisany w języku angielskim, brak opisu w języku polskim. Producer: [...]".n Nie zawiera oznaczenia, gramatury.

Z uwagi na fakt, iż oferowane w sprzedaży produkty posiadały znamiona środków zastępczych, za czym przemawiała forma handlowa tych produktów, brak prawidłowego oznakowania (składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu, brak opisu w języku polskim), w trakcie kontroli zabezpieczono te produkty zgodnie z protokołem poboru prób nr [...] z dnia [...] 2017 r. oraz postanowieniem o zabezpieczeniu produktu [...] z dnia [...] 2017 r.

Organ zaznaczył, iż w kontrolowanym punkcie w roku 2015 przeprowadzono 3 kontrole interwencyjne, w 2016 roku zostały przeprowadzone 4 kontrole i 5 kontroli w 2017 r. W trakcie tych kontroli zabezpieczano produkty, które po przeprowadzonych badaniach chemiczno-toksykologicznych w Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu okazały się być środkami zastępczymi. W związku z powyższym w stosunku do osób prowadzących działalność w punkcie przy ul. N w Z w latach 2015 i 2016 toczą się postępowania administracyjne. W toku prowadzonej kontroli stwierdzono, że w skład kontrolowanego obiektu wchodzą takie pomieszczenia jak: pomieszczenie przedsionka, pokój w którym usytuowane jest łóżko do spania, pomieszczenie gospodarcze, toaleta, łazienka, kuchnia. Na drzwiach od wewnętrznej strony widnieje napis "prosimy nie zaśmiecać okolicy, każde opakowanie przybliża sklep do zamknięcia. Dziękujemy". Na zewnętrznej stronie drzwi znajduje się tablica z godzinami otwarcia obiektu "pon. - czw. 11-12, pt.-sob. 11-2, niedz. 11-12". W trakcie kontroli stwierdzono, że osobą wprowadzającą do obrotu środki zastępcze jest B. P., który oświadczył, że jest jedynie osobą pilnującą i do lokalu przyjechał w dniu wczorajszym. Oświadczył, że klucze do lokalu zostały mu przekazane przez osobę, której personaliów nie podał. Również oświadczył, że nie jest w posiadaniu danych ani żadnych dokumentów identyfikujących dostawcę produktów znajdujących się w sprzedaży w przedmiotowym lokalu, jak również nie posiada danych podmiotu prowadzącego działalność w lokalu. Nie posiada umowy o pracę. W trakcie kontroli skarżący odmawiał udzielania odpowiedzi na pytania zadawane przez osoby kontrolujące.

Zgodnie z art. 44c ust. 1 i ust. 3 pkt 1 u.o.p.n. w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy oraz dokonuje zabezpieczenia produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nowa substancją psychoaktywną. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją znak: [...] z dnia [...] 2017 r. wycofał z obrotu oraz zatrzymał poprzez przejęcie i przechowanie zabezpieczone produkty, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, tj. na okres nieprzekraczający 18 miesięcy, wstrzymał wprowadzanie do obrotu ww. produktów, co do których zachodziło uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Na podstawie art. 44c ust. 3 pkt 2 u.o.p.n, decyzją znak: [...] z dnia [...] 2017 r. organ nakazał zaprzestania prowadzenia działalności w obiekcie "G", ul. N, Z na okres 3 miesięcy licząc od dnia przeprowadzenia kontroli, tj. od [...] 2017 r. Decyzja ta została osobiście dostarczona i odebrana w dniu 19 lipca 2017 r. przez skarżącego, co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem. W dniu 20 lipca 2017 r. ok. godz. 9:00 przedstawiciele Powiatowego Inspektora Sanitarnego udali się na kontrolę sprawdzającą do punktu sprzedaży "G" przy ul. N w celu sprawdzenia wykonania decyzji z dnia [...] 2017r., znak: [...]. Stwierdzono zerwanie plomb oraz usunięcie kartki z napisem: "Obiekt zamknięty przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzją nr [...] z dnia [...] 2017 r.", co zostało potwierdzone adnotacją służbową znak: [...].

W związku z powyższym w dniu 21 lipca 2017 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wystosował do Komendy Powiatowej Policji zawiadomienie o popełnieniu wykroczenia z art. 69 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeksu wykroczeń (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.).

W dniu 3 sierpnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny przekazał zabezpieczone podczas kontroli postanowieniem o zabezpieczeniu produktu [...] z dnia [...] 2017 r. próbki w celu przeprowadzenia badań na obecność substancji zawartych w podejrzanej próbce i jej oceny do Uniwersytetu ul. G w K, zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 3 sierpnia 2017 r., znak: [...].

Analizując przytoczone na wstępie niniejszego uzasadnienia zarzuty, Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala przyjąć, iż czynności kontrolne w sklepie "G" w Z przy ul. N prowadzone były przez organ I instancji w związku z uzasadnionym podejrzeniem, że sprzedawane w nim produkty są środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt. 27 u.o.p.n. lub nowymi substancjami psychoaktywnymi zgodnie z art. 4 pkt 11a, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu jest zabronione. W sytuacji podejrzenia realnego, bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, organ I instancji nie tylko miał ustawowe prawo, ale i obowiązek przeprowadzenia szybkiej interwencji bez powiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a.

Powiatowy Inspektor Sanitarny mając na względzie wyrażony w art. 44b u.o.p.n. zakaz wprowadzania do obrotu środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 4 pkt. 34, który stanowi, iż wprowadzanie do obrotu jest to udostępnianie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, wydał zaskarżoną decyzję.

Skarżący oświadczył, że w dniu kontroli był osobą pilnującą, że w kontrolowanym obiekcie przebywa od dnia poprzedzającego dzień kontroli. Twierdził, że nie posiada umowy o pracę i nie jest mu znane kto jest jego pracodawcą. W toku kontroli uporczywie podawał, że nie wie kto go zatrudnił, nie wie kto jest właścicielem przedmiotowego lokalu. Wobec powyższego przyjęto, że osobą odpowiedzialną za wprowadzanie do obrotu w tym dniu zatrzymanych produktów był skarżący. Przedmiotowy sklep został objęty stałym nadzorem przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego, gdyż do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, a w tym sklepie dochodzi do nagminnego wprowadzania do obrotu "dopalaczy". W trakcie wszystkich kontroli jakie zostały przeprowadzone do tej pory wobec tego obiektu zawsze osoby sprzedające zeznają to samo, a mianowicie, że nie wiedzą kto ich zatrudnia, kto jest właścicielem lokalu, jak weszli w posiadanie kluczy, że towar pojawia się "znikąd", zatem organ I instancji słusznie nie dał wiary zeznaniom składanym przez skarżącego, jakoby on był tylko osobą pilnującą albo sprzątającą. Sklep ten jest również objęty stałym monitoringiem policyjnym. W trakcie rutynowych czynności funkcjonariusze policji spisują notatki służbowe na okoliczność sprzedaży środków zastępczych w tym sklepie z osobami wychodzącymi z przedmiotowego obiektu po dokonaniu zakupu, co stanowi m.in. potwierdzenie sprzedaży środków zastępczych w przedmiotowym sklepie. Fakt szkodliwości "dopalaczy" znajduje odzwierciedlenie w zatruciach, jakie są zgłaszane przez ośrodki lecznictwa otwartego do powiatowych i wojewódzkich inspekcji sanitarnych. Na uwagę zasługuje fakt, że w samym Z na przełomie roku 2017 zaobserwowano znaczny wzrost przypadków zatruć. W roku 2016 hospitalizowano 10 osób po zażyciu "dopalaczy", a w roku 2017 do dnia 30 września 2017 r. było tych przypadków aż 35. Na terenie województwa [...] odnotowano 171 przypadków zatruć lub podejrzeń zatruć środkami zastępczymi.

Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji słusznie uznał skarżącego za osobę wprowadzającą do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne gdyż to on złamał zakaz wprowadzania do obrotu wynikający z art. 44b u.o.p.n. Co prawda skarżący twierdzi, że sprzedaży zabezpieczonych środków dokonywał nie w swoim imieniu, jednak nie wskazał, w czyim imieniu do czynił, a nawet poprzestał na twierdzeniu, że nie wie w czyim imieniu tego dokonywał.

Przesłanką do zastosowania przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego dyspozycji wynikającej z art. 44c ust. 1 i ust. 3 pkt. 1 ww. ustawy jest uzasadnione podejrzenie, że produkty wymienione w decyzji stwarzają zagrożenie dla życia. W trakcie kontroli stwierdzono, że w przedmiotowym sklepie sprzedawane są produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi, za czym przemawiała forma handlowa tych produktów, brak prawidłowego oznakowania (składu, przeznaczenia i pochodzenia produktu, opisy w języku angielskim. Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdza, że taka informacja na tym etapie postępowania jest wystarczająca jako uzasadnienie faktyczne. W istocie produkty, których dotyczy omawiany przepis, nie muszą posiadać faktycznie przymiotu "stwarzające zagrożenie życia lub zdrowia", a tylko w momencie wydawania decyzji wzbudzać podejrzenie (uzasadnione), że taki przymiot (cechę) posiadają. Bez wątpienia produkty będące przedmiotem wstrzymania wprowadzania do obrotu i zabezpieczenia w zaskarżonej decyzji takie cechy posiadały.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a., co do błędnego określenia strony poprzez przyjęcie, że B. P. był osobą sprzedającą dopalacze w punkcie sprzedaży "G", ul. N, Z, organ II instancji stwierdził, że zarzut ten nie może zostać uznany za zasadny. Organ I instancji prawidłowo uznał skarżącego za adresata decyzji, ze względu na uznanie jego osoby za wprowadzającego środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co zostało powyżej dowiedzione. Jednakże należy zwrócić uwagę na fakt, iż decyzja organu pierwszej instancji nie opiera się na art. 44c ust 3 pkt 2, zatem podnoszenie w odwołaniu tego jako zarzutu jest bezzasadne.

Organ wskazał, iż z dyspozycji przepisu art. 44c ust. 1 i 3 u.o.p.n. wynika obowiązek natychmiastowego wykonania decyzji wydanej w oparciu o ten przepis, a zatem zgodnie z treścią art. 108 k.p.a. organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej przysługuje prawo nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności gdy uzna, iż jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, co w sprawie niniejszej nastąpiło. Istotą natychmiastowej wykonalności decyzji administracyjnej jest to, że staje się ona wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. W przypadku gdyby zaskarżonej decyzji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności strona odwołująca się, do chwili kiedy decyzja stałaby się ostateczna, mogłaby kontynuować działalność w lokalu, w którym wprowadzano do obrotu środki, co do których istniało uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi. Takie działanie byłoby dalece niepożądane dla ochrony zdrowia ludzkiego. Zagrożenie dla zdrowia stwarzane przez środki zastępcze jest bowiem zjawiskiem powszechnie znanym, mającym potwierdzenie w szeroko podawanych do publicznej wiadomości przypadkach zatruć po zażyciu produktów stanowiących środki zastępcze. A zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do zastosowania przez Państwowego Powiatowego Inspektora sanitarnego art. 108 k.p.a.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że przeprowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowanie administracyjne w związku z uzasadnionym podejrzeniem wprowadzania do obrotu produktów, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi było prawidłowe, a wydana w jego wyniku zaskarżona decyzja ma cechy ważności, o których mowa w art. 107 k.p.a. W ocenie organu II instancji postępowanie prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zostało przeprowadzone zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w m.in. w art. 7 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł na powyższą decyzję skarżący, zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu:

a) art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na:

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniu, że skarżący udostępniał osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- rażąco dowolnym i nie popartym jakimkolwiek dowodem ustaleniu, że sam fakt, iż w kontrolowanym lokalu przebywał skarżący jest wystarczające do skonstruowania na w/w podstawie opartego na bliżej niesprecyzowanych przesłankach domniemania, że to skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- zaniechaniu przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania mającego na celu ustalenie osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne;

- dowolnym i niepopartym jakimkolwiek dowodem ustaleniu, że produkty zabezpieczone podczas kontroli stanowią realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi;

- całkowitym braku ustalenia ilości rzekomo wprowadzonych przez skarżącego do obrotu środków zastępczych;

rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na arbitralnie przyjętych przez organ założeniach, które nie mają żadnego odzwierciedlenia w zgromadzonym w toku postępowania materiale dowodowym;

art. 28 k.p.a. polegające na całkowitym pominięciu jako strony postępowania właściciela zabezpieczonych podczas kontroli substancji i podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w kontrolowanym punkcie oraz skierowaniu decyzji do osoby, która w danym punkcie w ogóle nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i nie jest właścicielem zabezpieczonych środków;

art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o błędną ocenę dowodu z opinii toksykologicznej i przyjęcie, że potwierdza ona, że badane substancje są szkodliwe dla zdrowia i życia człowieka, podczas gdy biegli wyrazili zaledwie pogląd co do części przekazanych im substancji, że stanowią

one środki zastępcze;

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest przepisu art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 o przeciwdziałaniu narkomanii poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na skierowaniu nakazu określonego we wskazanym przepisie w stosunku do osoby, która faktycznie nie udostępniała osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2017 roku w całości.

Zdaniem skarżącego organ dopuścił się ponadto uchybień w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy, poprzez zaniechanie ustalenia osób (osoby), które faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne oraz zastosowanie całkowicie dowolnego, nieuprawnionego domniemania polegającego na przyjęciu, że sam fakt, iż w kontrolowanym lokalu znajdował się skarżący oraz wskazane substancje jest wystarczające do przyjęcia, że skarżący wprowadzał do obrotu środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne. Nadto zdaniem skarżącego organ popełnił uchybienie, gdyż zaniechał ustalenia, czy produkty zabezpieczone podczas kontroli mogą stanowić realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

Zdaniem skarżącego organ prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób rażąco niedbały, czyniąc całkowicie dowolne ustalenia faktyczne (będące w istocie założeniami faktycznymi). Lektura uzasadnienia decyzji prowadzi do konkluzji, że organ założył a priori, że podmiotem odpowiedzialnym za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych winien być skarżący. Potwierdza to przebieg niniejszego postępowania oraz treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] oraz 9 października 2017 r., w których organy bez podjęcia jakichkolwiek czynności weryfikacyjnych orzekły o nałożeniu na niego określonego zakazu.

Skarżący zarzucił, iż zaskarżona decyzja opiera się na całkowicie dowolnym i nieuprawnionym domniemaniu ponoszenia odpowiedzialności przez skarżącego. Organ nie ustalił bowiem żadnej osoby, która faktycznie miałyby nabywać od skarżącego środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne.

Skarżący wskazał, że aby organ mógł skutecznie nałożyć na nakaz na podstawie art. 44c ust. 4 ustawy z dnia 29.07.2005 o przeciwdziałaniu narkomanii musiałby najpierw udowodnić, że faktycznie wprowadzał on do obrotu środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne, a nie opierać się w tym zakresie jedynie na domniemaniach, ani tym bardziej arbitralnym założeniu istnienia określonego stanu faktycznego. Dodatkowo skarżący nie tylko tam, ale nigdzie nie prowadzi działalność gospodarczej, czy to zarejestrowanej, czy to faktycznej. Organ zobowiązany był w takiej sytuacji poczynić ustalenia w zakresie podmiotu, który prowadzi w kontrolowanym punkcie działalność gospodarczą. Skarżący podkreślił, że nie wprowadził niczego do obrotu. Zdaniem skarżącego organy obu instancji błędnie uznały, że dowód z opinii toksykologicznej potwierdza, że zabezpieczone w lokalu substancje stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia, podczas gdy z opinii tej wynika jedynie, że substancje te stanowią środki zastępcze, zaś autorzy opinii nie sprecyzowali, w jakich okolicznościach takie zagrożenie może się aktualizować i jakie są warunki jego powstania. Dotychczas organ nie uzyskał zatem opinii jednoznacznie wskazującej, że jakiekolwiek substancje zabezpieczone w toku tego postępowania zagrażają życiu i zdrowiu, tymczasem powzięcie przez organ uzasadnionego podejrzenia o szkodliwości substancji musi mieścić się w granicach przepisów regulujących postępowanie dowodowe.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Zdaniem Sądu, skarga B. J. P. jest całkowicie nieuzasadniona.

Sąd zwraca uwagę na to, że ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783 ze zm.) przepisem art. 44b statuuje zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych. W art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii środek zastępczy został zdefiniowany jako substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierająca taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawy przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Zgodnie z art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzeniem do obrotu jest udostępnianie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych.

Mając na względzie tylko przepisy wyżej wskazane Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły okoliczność, że skarżący nie tylko był obecny w kontrolowanym punkcie sprzedaży, ale także oferował, czyli wprowadzał do obrotu odpłatnie, osobom trzecim produkty w postaci saszetek zawierających środki o niewiadomym składzie, pochodzeniu i przeznaczeniu, zwane powszechnie "dopalaczami". Co prawda skarżący twierdzi zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, że nie dokonywał sprzedaży tych środków, a jedynie pilnował lokalu, jednak nie wskazał, w czyim imieniu działał. Nie chciał podać danych osoby, która udostępniła mu klucze do lokalu, nie chciał także wskazać danych podmiotu, który go zatrudnił, nie negując faktu, że jest zatrudniony. Twierdzenia takie są nie tylko pozbawione zwykłego zdrowego rozsądku, ale wskazują na lekceważący stosunek skarżącego do organów państwowych, w tym organów kontroli. Sąd podkreśla, że rację ma organ odwoławczy podnosząc, że "nie może być tak, aby ktoś kto utrudnia postępowanie następnie zarzucał jego wadliwe prowadzenie organowi, któremu prowadzenie tego postępowania uniemożliwia". Skarżący nie odpowiadał na stawiane mu w trakcie kontroli pytania twierdząc, że nie wie, kto jest najemcą lokalu oraz kto go zatrudnił. Nie chciał także ujawnić, kto dał mu klucze do lokalu. Takie twierdzenia są absolutnie niewiarygodne, a w tej sytuacji, skoro skarżący był jedyną osobą w lokalu, w którym były oferowane do sprzedaży wyżej opisane produkty, zatem trafnie przyjęły organy, że skarżący wprowadzał je do obrotu, gdyż nie było nikogo innego, kto mógłby dokonać ich sprzedaży. Lokal był dostępny dla potencjalnych kupujących w godzinach wskazanych na informacji znajdującej się na drzwiach. Należy podkreślić, że nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, czy skarżący prowadził jakąkolwiek działalność gospodarczą. Stroną niniejszego postępowania jest bowiem podmiot wprowadzający do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Decyzja, która została wydana w sprawie niniejszej, może być skierowana do każdej osoby lub podmiotu, który prowadzi w pomieszczeniu jakąkolwiek działalność, w wyniku której udostępnia, a zatem stwarza, nawet niejako "przy okazji", możliwość nabywania w szczególności środków zastępczych przez inne osoby (por. wyrok WSA w Lublinie z 28.06.2016 r., II SA/Lu 276/16, CBOSA).

Z powyższych przyczyn nie jest zasadny również zarzut, iż organy nie ustaliły w sposób prawidłowy strony postępowania i adresowały decyzję do osoby, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżący trafnie został uznany za osobę wprowadzającą wyżej opisane produkty do obrotu, a skoro tak, jest on stroną niniejszego postępowania.

Sąd zwraca uwagę na to, że zawarty w rozdziale 5 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (dotyczącym prekursorów, środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych) przepis art. 44c w ust. 1 stanowi, że w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, wstrzymanie wytwarzania tego produktu lub wycofanie go z obrotu, na czas niezbędny do przeprowadzenia badań mających na celu ustalenie, czy jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

W okolicznościach niniejszej sprawy powzięte podejrzenie, że w punkcie sprzedaży o nazwie "G" w Z, przy ul. N wprowadza się do obrotu środki zastępcze, było podstawą do wszczęcia czynności państwowej inspekcji sanitarnej - tzw. kontroli interwencyjnej - na podstawie art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 9a, art. 25 ust. 1 i art. 37 ust. 22 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1261, ze zm.). Zachodziły zatem w sprawie warunki do zastosowania materialnoprawnej podstawy z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii do wydania decyzji nakazującej wycofanie z obrotu opisanych decyzją produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy.

Wprowadzony art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych, z uwagi na cechy tych substancji i produktów, określone w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii implicite (domyślnie) zawiera ustalenie, że środki te stwarzają zagrożenie dla zdrowa i życia ludzi. Z tych względów do postępowań w przedmiocie podejrzenia, że takie środki są wytwarzane lub wprowadzane do obrotu, ma zastosowanie przepis art. 10 § 2 k.p.a. zezwalający – z uwagi na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego - na odstąpienie od zasady czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.

Sąd podziela stanowisko organów obu instancji wskazujących, że przesłanką do zastosowania dyspozycji wynikającej z art. 44c ust. 1 tej ustawy jest "uzasadnione podejrzenie" (a nie wyłącznie "pewność"), że produkty wymienione w decyzji stwarzają zagrożenie dla życia. Sąd stwierdza, że rację mają organy przyjmując, że za takim uzasadnionym podejrzeniem przemawiała forma handlowa tych produktów (opisana w cytowanym na wstępie protokole kontroli), brak prawidłowego oznakowania produktu – brak składu, oznaczenia, gramatury produktu, a także opisy w języku angielskim. Z ustaleń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w sposób wystarczający wynika okoliczność, która uzasadniała podejrzenie, że w kontrolowanym punkcie wprowadza się do obrotu produkty, które mogą mieć charakter środków zastępczych. Należy także podkreślić, że kontrola dokonana w dniu [...] 2017 r. była 13 kontrolą w ciągu trzech lat. W trakcie poprzednich kontroli zabezpieczono m.in. trzy produkty o nazwach odpowiadających produktom zabezpieczonym w wyniku kontroli w dniu [...] 2017 r. Badania przeprowadzone w Pracowni Toksykologii Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu potwierdziły, że produkty te są środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi. Powyższe sprawia, że istnieje wysoce uzasadnione podejrzenie, że produkty wymienione w zaskarżonej decyzji również mają taki charakter i tym samym stwarzają zagrożenie dla życia. Tak więc Sąd uznał za bezpodstawne zarzuty skargi naruszenia wskazanych w niej przepisów. Z tych samych przyczyn istniała podstawa w przepisie art. 108 § 1 k.p.a. do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że skarga nie zawiera żadnego zarzutu, który mógłby być uwzględniony, albowiem organy administracyjne obu instancji nie naruszyły prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani nie naruszyły przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak jest również innych naruszeń, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.