Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1759/99
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 2000-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 26
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Teza: Naruszenie terminu złożenia deklaracji dla podatku od towarów i usług i złożenie jej po 25 dniu miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku, powoduje utratę prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Utrata tego prawa nie zależy od faktu, czy deklarację VAT-7 podatnik sporządza osobiście, czy też jej wypełnienie i składanie w urzędzie skarbowym zleca w drodze umowy cywilnoprawnej biuru podatkowemu. W obydwu bowiem przypadkach podatnik podejmuje decyzję o rezygnacji z prawa do odliczenia podatku. W przypadku gdy prowadzenie księgowości i rozliczeń podatkowych zostaje zlecone innym osobom lub podmiotom, podatnik nie traci możliwości swobodnego decydowania o prawie do odliczenia podatku, czyli nie jest on pozbawiony własnej woli w wyborze rezygnacji z prawa do odliczenia. Przez wybór biura podatkowego podatnik nie przenosi na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie deklaracji, gdyż obowiązek w tym zakresie spoczywa zawsze na nim samym.

TEZY

Naruszenie terminu złożenia deklaracji dla podatku od towarów i usług i złożenie jej po 25 dniu miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku, powoduje utratę prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Utrata tego prawa nie zależy od faktu, czy deklarację VAT-7 podatnik sporządza osobiście, czy też jej wypełnienie i składanie w urzędzie skarbowym zleca w drodze umowy cywilnoprawnej biuru podatkowemu. W obydwu bowiem przypadkach podatnik podejmuje decyzję o rezygnacji z prawa do odliczenia podatku. W przypadku gdy prowadzenie księgowości i rozliczeń podatkowych zostaje zlecone innym osobom lub podmiotom, podatnik nie traci możliwości swobodnego decydowania o prawie do odliczenia podatku, czyli nie jest on pozbawiony własnej woli w wyborze rezygnacji z prawa do odliczenia. Przez wybór biura podatkowego podatnik nie przenosi na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie deklaracji, gdyż obowiązek w tym zakresie spoczywa zawsze na nim samym.


UZASADNIENIE

Biuro podatkowe rozliczające podatniczkę złożyło w jej imieniu w dniu 11 stycznia 1999 r. deklarację VAT-7 za maj 1998 r., w której wykazało nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Ponieważ powyższa deklaracja została złożona dopiero po ponad pół roku od obowiązującego terminu, czyli z uchybieniem terminu określonego w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, organy podatkowe stwierdziły utratę przez podatniczkę uprawnień określonych w art. 19 ust. 1 i 3 ustawy. W konsekwencji nie wystąpiła nadwyżka podatku naliczonego nad należnym.

W wydanej decyzji z dnia 10 maja 1999 r. Urząd Skarbowy określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 1998 r., kwotę zaległości podatkowej i odsetki za zwłokę. Jednocześnie Urząd Skarbowy stwierdził utratę prawa do odliczenia od podatku należnego wykazanego w deklaracji za ten miesiąc podatku naliczonego.

Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego, Izba Skarbowa decyzją z dnia 26 lipca 1999 r. utrzymała ją w mocy.

Według Izby Skarbowej przepis art. 10 ust. 1 i art. 26 ustawy o VAT oznacza, że możliwość skorzystania przez podatnika z prawa do zmniejszenia własnego podatku należnego o kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług zależna jest od woli samego podatnika, który może z tego prawa skorzystać wyłącznie w ten sposób, że dokona stosownego obniżenia podatku w złożonej w odpowiednim czasie deklaracji.

Natomiast podatnik, który nie uczyni zadość powyższym ustawowo określonym wymogom prawnym traci prawo do skorzystania z obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

Strona w odwołaniu, załączając tekst uchwały siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97 nie kwestionuje, iż naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 w terminie określonym w art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 cyt. ustawy i określenie przez urząd skarbowy zobowiązania w podatku od towarów i usług powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podnosi natomiast, że naruszenie obowiązku winno być świadome. Uzasadnia, iż w przedmiotowej sprawie winę za niezłożenie deklaracji ponosi biuro rachunkowo-podatkowe, któremu podatniczka zleciła prowadzenie rozliczeń podatkowych, natomiast wolą strony było zrealizowanie swoich uprawnień w zakresie podatku naliczonego w maju 1998 r.

Organ odwoławczy nie podzielił powyższego argumentu. Bezsporne jest, iż na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy podatnicy obowiązani są składać w urzędzie skarbowym deklaracje za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty podatku, bez względu na to czy deklarację sporządzają osobiście, czy też jej wypełnienie i składanie w urzędzie skarbowym zlecili w drodze umowy cywilnoprawnej biuru rachunkowemu.

Podatnikowi, który podniósł szkodę z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przez biuro rachunkowo-podatkowe przysługuje droga postępowania cywilnego przed sądem.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła pominięcie okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla sprawy, naruszenie art. 227 par. 2 i art. 123 par. 1 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie decyzji organów skarbowych obu instancji.

Skarżąca podniosła, że prowadzenie rozliczeń podatkowych zleciła doradcy podatkowemu, prowadzącemu biuro rachunkowo-podatkowe.

W tych okolicznościach skarżąca nie ponosi winy w wyborze. Nie można też jej zarzucać braku staranności przy wyborze podmiotu prowadzącego jej księgowość.

Naruszenie obowiązku dotyczącego terminu złożenia deklaracji podatkowej musi być zdaniem skarżącej świadome, powołując się na uchwałę NSA z dnia 22 czerwca 1998 r. w sprawie FPS 9/97.

Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów i nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Fakt nie złożenia przez skarżącą deklaracji VAT-7 w terminie przewidzianym w art. 10 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym jest niesporny.

Naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Zatem przepis ustawy o podatku od towarów i usług nie uzależnia prawa do obniżenia podatku należnego od stopnia woli podatnika. Obowiązki określone w powyższych przepisach obciążają wyłączne podatnika.

Treść uchwały NSA z dnia 22 czerwca 1998 r., FPS 9/97 jednoznacznie wskazuje, że naruszenie przez podatnika obowiązku złożenia deklaracji podatkowej dla podatku od towarów i usług VAT-7 w terminie określonym w art. 10 ust. 1 w związku z art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i określenie przez urząd skarbowy zobowiązania w podatku VAT powoduje utratę przewidzianego w art. 19 ust. 1 tej ustawy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Kwestia woli, którą posłużył się Sąd w uzasadnieniu uchwały, nie dotyczy powzięcia decyzji o rezygnacji z prawa do odliczenia podatku w sytuacji, gdy podatnik ma możliwość swobodnego decydowania w tym zakresie.

Prowadzenie księgowości i rozliczeń podatkowych podatnika przez inne osoby nie leży w sferze, w której podatnik jest pozbawiony własnej woli w wyborze rezygnacji z prawa do odliczenia.

Skarżąca przez wybór biura podatkowego nie przeniosła na to biuro odpowiedzialności za nieterminowe składanie deklaracji.

Obowiązek z art. 10 ust. 1 i art. 26 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług spoczywa na podatniku.

Z powyższych przyczyn skargę oddalono na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.