Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 264/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 188 w związku z art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1-3, art. 3 ust. 4, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1801
law: Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 września 2021 r. sygn. akt III SA/Po 168/21 w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M. O. na rzecz Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 2 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 168/21, po rozpoznaniu skargi M. O., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: DIAS, organ) z 9 października 2020 r., nr 3001-IEE.711.284.2020 i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2020 r., nr 3017-SEE.711.135.2019/O/GNO oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 22 maja 2020 r., nr COF.OUR.6375.19452.2020.ŁD.PM.ZZ09577113 i postanowienie Poczty Polskiej S.A. z 24 marca 2020 r., nr COF.OUR.6375.19452.2020WR.MC.P09577113, w przedmiocie odmowy uznania zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

Organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec M. O. na podstawie tytułu wykonawczego z 28 listopada 2019 r., nr 447507E1 - 64/PO/2019, wystawionego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (wierzyciel), obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej w łącznej kwocie należności głównej 1.397,60 zł, za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 10 grudnia 2019 r.

Pismem z 17 grudnia 2019 r. zobowiązana złożyła zarzuty egzekucyjne, podnosząc nieistnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.). W uzasadnieniu pisma wskazała m.in., że od lat 90 nie posiada odbiorników RTV, co zgłosiła w placówce Poczty Polskiej w Ostrowie Wielkopolskim. Ponadto podkreśliła, że nie miała potrzeby posiadania własnego sprzętu RTV, ponieważ do 2009 r. mieszkała w domu rodziców, którzy z uwagi na wiek byli zwolnieni z opłat abonamentowych. Po zmianie miejsca zamieszkania w 2009 r. nie miała potrzeby nabywania sprzętu RTV, ponieważ każdy członek rodziny posiada komputer z dostępem do Internetu. Podniosła także, że nie miała obowiązku rejestrowania sprzętu RTV i nie rozumie dlaczego została zarejestrowana jako ich posiadacz. Z uwagi na upływ czasu nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego powyższe. Ponadto podniosła zarzut przedawnienia należności.

Postanowieniem z 24 marca 2012 r. nr COF.OUR.6375.19452.2020.WR.MC.P 09577113, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. uznał zarzuty nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia za nieuzasadnione, zaś postanowieniem z 22 maja 2020 r., nr COF.OUR.6375.19452.2020.ŁD.PM.ZZ.09577113, utrzymał w mocy ww. postanowienie.

W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim postanowieniem z 15 czerwca 2020 r., nr 3017-SEE.711.135.2019/O/GNO, wskazując na art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1, § 4 i § 5, art. 17 oraz art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 124 oraz art. 126 k.p.a., oddalił zarzuty.

Po złożeniu zażalenia przez skarżącą, DIAS postanowieniem z 9 października 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Dalej organ wyjaśnił, że zobowiązana wniosła zarzut nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia obowiązku określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Jego zdaniem zarzuty te są niezasadne. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., poz. 1342), które zostało uchylone obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), na użytkowników odbiorników RTV nałożony został jednoznaczny obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, nazwy firmy, miejsca zamieszkania, siedziby, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników RTV, może doprowadzić do ustania obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników RTV, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, należy do obowiązków abonenta. Ponadto wskazał, że obowiązek uiszczania opłat abonamentowych przypisany jest do osób, które dokonały rejestracji odbiorników RTV, a nie do adresu rejestracji.

Dalej organ wskazał, że wierzyciel sprecyzował, iż zobowiązana dopiero 30 grudnia 2019 r. dopełniła formalności wyrejestrowania odbiorników RTV zarejestrowanych na indywidualnym numerze identyfikacyjnym 09577113. W związku z powyższym, do dnia wyrejestrowania strona była zobowiązana do dokonywania opłat abonamentowych. Wierzyciel podkreślił również, że nie posiada dokumentu, który potwierdzałby zgłoszenie przez zobowiązaną wyrejestrowania odbiorników RTV przed dniem 30 grudnia 2019 r. Zobowiązana również takiego dokumentu nie przedstawiła. Natomiast ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Zdaniem organu odwoławczego wierzyciel odniósł się też do faktu zamieszkiwania przez zobowiązaną z rodzicami posiadającymi uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych. Stan taki trwał do 2009 r., natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 28 listopada 2019 r. obejmuje okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r.

W kwestii przedawnienia zaległości wyjaśniono, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. W związku z powyższym, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zaległości z tego tytułu przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ponadto podkreślono, że zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, biegnie on na nowo, od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Biorąc pod uwagę fakt, że skuteczny środek egzekucyjny zastosowano w 2019 r., roszczenie obejmujące zobowiązanie płatne za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r., objęte tytułem wykonawczym z 28 listopada 2019 r., nie uległo przedawnieniu.

Od postanowienia DIAS z 9 października 2020 r. M. O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, zarzuciła, że wiele lat wcześniej, tj. w roku 1998 lub 1999 wyrejestrowała sprzęt RTV w urzędzie pocztowym w Ostrowie Wielkopolskim i nigdy później go nie rejestrowała. Po otrzymaniu upomnienia wzywającego do zapłaty abonamentu za okres od stycznia 2014 r. do kwietnia 2019 r. wystosowała prośbę o wyjaśnienie, dlaczego i na jakiej podstawie naliczono powyższe opłaty abonamentowe. W czasie, kiedy była abonentem to regularnie płaciła opłaty. Z uwagi na upływ czasu, nie ma i nie może okazać dokumentu o wyrejestrowaniu się z rejestru abonentów RTV.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie DIAS z 9 października 2020 r., poprzedzające jego wydanie postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim z 15 czerwca 2020 r. oraz oba postanowienia wierzyciela z 22 maja 2020 r. i z 24 marca 2020 r.

Sąd ten wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a więc stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem był związany. O ile jednak stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji, co do treści ich rozstrzygnięcia, to sąd rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, dokonuje samodzielnej oceny zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, a więc kontroluje także, czy wierzyciel w swoim stanowisku, zgodnie z prawem uznał, że faktycznie istniało wymagalne zobowiązanie z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej za wskazany okres, oraz że dokonano doręczenia upomnienia, a tym samym, czy dopuszczalne było prowadzenie egzekucji administracyjnej. W dalszej kolejności sąd dokonuje merytorycznej oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, co do ich zgodności z prawem.

Zdaniem Sądu I instancji, jak wynika ze stanowiska organu i z materiału źródłowego, którym dysponuje wierzyciel, rejestracja odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego pod adresem ul. [...], [...] (po aktualizacji danych adresowych C., ul. [...], [...]) zgłoszona została na dane osobowe skarżącej. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna, stanowiąca dowód zarejestrowania odbiorników. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) operator publiczny z urzędu nadał skarżącej indywidualny numer abonenta – 09577113.

Skarżąca twierdzi, że nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu jej numeru identyfikacyjnego abonenta, a z uwagi na upływ czasu nie posiada również dokumentów dotyczących wyrejestrowania odbiorników RTV. Natomiast zdaniem organu, wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników RTV może doprowadzić do ustania obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Z kolei w ocenie Sądu I instancji w świetle ustalonego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego oraz stanowisk stron, kwestią sporną pozostaje to, czy w sposób prawidłowy organy uznały istnienie po stronie skarżącej zobowiązania obejmującego zaległości z tytułu opłaty abonamentowej, w konsekwencji czego oddalono podniesione przez nią w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty.

Dalej Sąd wyjaśnił, że w kontrolowanej sprawie skarżąca zgłosiła zarzut w trybie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli nieistnienie obowiązku. Pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów.

Zdaniem Sądu aby możliwe było dokonanie przez Sąd kontroli rozstrzygnięcia oddalającego zarzuty, konieczne jest, aby kwestie te zostały w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione w stanowisku wierzyciela w sprawie zarzutu, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a. Wierzyciel zobowiązany był zatem do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika RTV przez skarżącą, gdyż to ona przesądza o istnieniu albo nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Tymczasem postępowanie takie w przedmiotowej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Stanowisko organu w tym przedmiocie uzasadnione zostało wyłącznie stwierdzeniem, że wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego zgłoszenie przez M. O. zmian formalno-prawnych odnośnie wyrejestrowania odbiorników przed dniem 30 grudnia 2019 r. Jednak w ocenie Sądu, gdy zobowiązana kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, zaś okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy miały miejsce wiele lat temu, nie sposób przyjąć, że samo stwierdzenie przez wierzyciela, że nie posiada dokumentów dotyczących wyrejestrowania, jest dostatecznym ustaleniem stanu faktycznego, będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy.

Zdaniem Sądu I instancji abonent nie ma obowiązku bezterminowo przechowywać dowodów wyrejestrowania odbiornika RTV. Z żadnych przepisów nie wynika bowiem takie zobowiązane strony. Skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych jest 5-letni, to nie sposób wymagać od strony, aby taki dokument przechowywała w nieskończoność.

Sąd odniósł się też do kwestii nadania abonentowi numeru identyfikacyjnego i stwierdził, że dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej tego numeru nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Natomiast w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Tymczasem w przedmiotowych aktach brak jest dowodu na tę okoliczność. Oznacza to więc, że wierzyciel nie wykazał aby wykonał względem skarżącej w/w obowiązek. Wieloletni zaś brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Od przedmiotowego wyroku wierzyciel, tj. Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach, złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Skargę kasacyjną oparto na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), zarzucając wyrokowi:

I. na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego, tj.:

- przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych zw. dalej "ustawą abonamentową" w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów braku podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez zobowiązanego wyrejestrowania odbiornika oraz, że na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania, że nadał (przesłał) przesyłkę z zawiadomieniem o nadaniu numeru identyfikacyjnego a nadto, że uiszczanie opłat przez zobowiązaną jest uzależnione od reakcji wierzyciela i brak wnoszenia opłat może być tym usprawiedliwione i w/w mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż na wierzyciela, tylko na podstawie nieudowodnionego twierdzenia zobowiązanego o wyrejestrowaniu odbiornika, przeszedł ciężar dowodu i to wierzyciel powinien w inny sposób niż poprzez złożone w sprawie oświadczenie o nieposiadaniu w aktach sprawy potwierdzenia wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązaną udowodnić w tej chwili, że odbiornik nie został wyrejestrowany, ponieważ zdaniem Sądu "w sytuacji gdy zobowiązana kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika (...) nie sposób przyjąć, że samo stwierdzenie przez wierzyciela, że nie posiada dokumentów dotyczących wyrejestrowania, jest dostatecznym ustaleniem" oraz, że "w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru np. w formie zwykłej przesyłki listowej" a nadto, że wierzyciel jakim jest Poczta Polska "nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie" i tym samym, że wierzyciel nie "wykazał, że wykonał względem skarżącej w/w obowiązku informacyjnego" do czego zdaniem Sądu wierzyciel jest zobowiązany, a nadto, że z uwagi na "wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na uiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych" i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu w/w przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 15 czerwca 2020 r. nr 3017-SEE.711.135.2019/O/GNO (dalej: postanowienie NUS) oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia 22 maja 2020 r. nr COF.OUR.6375.19452.2020 ŁD.PM.ZZ i postanowienie Poczty z dnia 24 marca 2020r. nr COF.OUR.6375.19452.2020 WR.MC.P (dalej: oba postanowienia wierzyciela) jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

- przepisów art. 2 ust. 1 - 3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek wykazania poprzez załączenie stosownych dowodów faktu posiadania w dalszym ciągu w spornym okresie przez zobowiązanego zarejestrowanego odbiornika wobec podnoszonego a nie wykazanego i nieudowodnionego w żaden sposób przez niego jego wyrejestrowania a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu dowodu (dokumentu) w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego, tj. jego nadania/przesłania: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż stanowisko wierzyciela w uchylonych postanowieniach jest wadliwe albowiem "w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru np. w formie zwykłej przesyłki listowej'' a nadto, że wierzyciel jakim jest Poczta Polska "nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie" i tym samym, że wierzyciel nie "wykazał, że wykonał względem skarżącej w/w obowiązku informacyjnego" do czego zdaniem Sądu to on jest zobowiązany a nadto do uznania przez Sąd, że wobec oświadczenia zobowiązanego niepopartego żadnym dowodem, że wyrejestrował odbiornik Sąd uznał, że "w sytuacji, gdy zobowiązana kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej, z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika (...) nie sposób przyjąć, że samo stwierdzenie przez wierzyciela, że nie posiada dokumentów dotyczących wyrejestrowania, jest dostatecznym ustaleniem" iż ciężar dowodu przeszedł, po oświadczeniu zobowiązanej niczym nie udowodnionym o wyrejestrowaniu odbiornika, na wierzyciela i w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i postanowienie NUS oraz oba postanowienia wierzyciela, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

- przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z w/w przepisów wynika, że dla prawidłowego wykazania poinformowania zobowiązanego przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego zobowiązanemu, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu (dokumentu) innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z 17.07.2008 r. i obowiązek a co za tym idzie przedstawienie tego dowodu Sądowi: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż "w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru np. w formie zwykłej przesyłki listowej" a nadto, że wierzyciel jakim jest Poczta Polska "nie przedłożyła jakikolwiek dokumentacji w tej sprawie" i tym samym, że wierzyciel nie "wykazał, że wykonał względem skarżącej w/w obowiązku informacyjnego" do czego zdaniem Sądu jest zobowiązany i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów w/w rozporządzenia Ministra Transportu i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i postanowienie NUS oraz oba postanowienia wierzyciela, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

- przepisów art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że konieczne i wynikające z w/w przepisów, dla wykazania ciążącego nadal obowiązku zobowiązanego do uiszczania opłat za odbiornik RTV w spornym okresie jest posiadanie przez wierzyciela dowodu na nadanie zobowiązanemu numeru identyfikacyjnego i przedstawienie go Sądowi: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego winny być informacje o przesłaniu tego numeru np. w formie zwykłej przesyłki listowej" a nadto, że wierzyciel jakim jest Poczta Polska "nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tej sprawie" i tym samym, że wierzyciel nie "wykazał, że wykonał względem skarżącej w/w obowiązku informacyjnego", a wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu w/w przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i postanowienie NUS oraz oba postanowienia wierzyciela, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, a także dalej Sąd bezpodstawnie żąda od wierzyciela przy ponownym rozpoznaniu sprawy do zmiany swojego stanowiska i uwzględnienie faktu wyrejestrowania odbiornika mimo braku na to dowodu lub przedstawienia dowodu nadania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego;

- przepisów art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. ustawy abonamentowej w zw. z § 2 ust. 4 oraz § 5 ust. 1 i 2 i rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pomimo nie kwestionowania przez zobowiązanego faktu rejestracji odbiornika RTV, wobec nie przedstawienia żadnych dowodów przez niego na jego wyrejestrowanie lub skuteczne przeprowadzenie procedury zwolnienia z opłat za abonament RTV, zdaniem Sądu dla wykazania obowiązku uiszczania opłat przez zobowiązanego za odbiornik RTV w spornym okresie, przeszedł na wierzyciela ciężar dowodu w tym zakresie w tym również dowodu na późniejsze nadanie zobowiązanemu zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, posiadania dowodu na brak wyrejestrowania odbiornika przez zobowiązanego i przedstawienie ich Sądowi: mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż wierzyciel nie wykazał, że istniał obowiązek po stronie zobowiązanego do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i w konsekwencji Sąd uznał, że wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu w/w przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i postanowienie NUS oraz oba postanowienia wierzyciela, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

- przepisów art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych w zw. z § 2 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych poprzez ich błędną wykładnię polegającą przede wszystkim na przyjęciu, że to na wierzycielu ciąży obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych od niego; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż z uwagi na "wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na uiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych" i w konsekwencji zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu w/w przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec organu i wierzyciela wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie i postanowienie NUS oraz oba postanowienia wierzyciela, jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie;

II. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia NUS oraz obu postanowień wierzyciela, jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym polegającym w szczególności na przyjęciu, że

1) duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania w/w zawiadomienia listem zwykłym nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania przez wierzyciela w/w numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w zw. z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych,

2) zarejestrowanie odbiornika przez zobowiązanego wobec nie wykazania przez niego jego wyrejestrowania, w sposób określony w obowiązującym ówcześnie § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych lub przeprowadzenia wymaganej procedury związanej ze zwolnieniem z uiszczania opłat abonamentowych nie jest wystarczające do uznania, że był on zobowiązany do dalszego uiszczania w/w opłat w spornym okresie,

3) na zobowiązanym nie ciąży obowiązek wykazania, że do podnoszonego przez niego wyrejestrowania odbiornika RTV rzeczywiście doszło i uznania wyłącznie na podstawie słów zobowiązanego, że do dalszego uiszczenia opłat abonamentowych w spornym okresie nie był już zobowiązany,

4) powinien istnieć w aktach niniejszej sprawy posiadanych przez wierzyciela dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV tylko z tej przyczyny, że zobowiązany podnosi, że wyrejestrowywał odbiornik, a nie obciąża ten dowód zobowiązanego, który na fakt wyrejestrowania odbiornika się powołuje i wywodzi z niego skutki prawne,

5) dla skuteczności dochodzenia od zobowiązanego opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela - Sądowi dowód (dokument) nadania/przesłania zawiadomienia zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,

6) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jest nieprawidłowy i niewystarczający, a do potwierdzenia jego prawidłowości i nadania zobowiązanemu identyfikacyjnego numeru identyfikacyjnego jest konieczny dodatkowy dowód jego nadania, tj. działanie, o którym mowa w pkt 5) i tylko taki dowód potwierdzi obowiązek dalszego wnoszenia opłat abonamentowych,

7) wierzyciel powinien na bieżąco informować zobowiązanego o stanie zadłużenia, a jeśli brak było przez długi czas reakcji wierzyciela na brak uiszczania opłat abonamentowych przez zobowiązanego, to należało uznać już z tej tylko przyczyny za usprawiedliwione przeświadczenie zobowiązanego o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych,

8) zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania oraz nadanie użytkownikowi indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy abonamentowej i rozporządzeń wykonawczych do niej o obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie u.p.e.a. błędnie wskazującym, iż wierzyciel i organ egzekucyjny nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez zobowiązanego zarzutów albowiem wydane zarówno przez wierzyciela jak i organ egzekucyjny (I i II instancja) postanowienia nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tym bardziej art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005r. o opłatach abonamentowych a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. a wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu musiałby uznać, że wniesioną skargę przez zobowiązanego jako niezasadną należy oddalić,

9) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela, załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów a następnie ocena działania organu i wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi zobowiązanego przez WSA w Poznaniu.

W obszernym uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie rozwinęła podniesione zarzuty, zrzekła się rozprawy i wniosła także o dopuszczenie, na podstawie przepisów art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 245 k.p.c., dowodów z dokumentów załączonych do nin. skargi kasacyjnej, tj.:

1) kserokopii duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z 17.07.2008 r.,

2) kserokopii zgłoszenia zmiany danych z dnia 30.12.2019 r., tj. wyrejestrowania odbiorników RTV z rejestracji nr 09577113,

3) kserokopii decyzji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 19 sierpnia 2020 r. o odmowie umorzenia zaległości zobowiązanej za okres od 1.09.2014 r. do 31.12.2019 r. po jej wniosku - na okoliczność, iż zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika RTV, został jej nadany indywidualny numer identyfikacyjny 17.07.2008 r. a także, że dopiero 30.12.2019 r. dokonała formalnie wyrejestrowania wskazanych przez nią we wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV, nie uzyskała umorzenia zaległości dot. spornego okresu od KRRiT a zatem spełnione zostały warunki zapisane w art. 2 ust. 1-3 oraz art. 3 ust 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych a także § 2 ust. 4 oraz § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. potwierdzające obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w całym spornym okresie przez zobowiązanego.

Skarżąca M. O. ani organ egzekucyjny nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zarzutów kasacyjnych, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09; www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże).

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Zatem kasator w skardze kasacyjnej powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2735/15; z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1342/15; z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 2668/15; niepublikowane).

Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09. Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 16/13 i 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Zarzuty kasacyjne oparto na podstawie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., czyli na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz na naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W razie więc powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty prawa procesowego. Dopiero bowiem przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych, przyjętych w toku postępowania za podstawę zaskarżonego orzeczenia, umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, chociaż nie wszystkie.

Na samym początku Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że nie uwzględnił zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku NSA z 25 listopada 2021 r., sygn. akt I GSK 936/17, podczas procedowania kasacyjnego zakres badania legalności zaskarżonego wyroku, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., zasada związania NSA granicami skargi kasacyjnej. Przywołany przepis wyłącza zatem zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 106 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania (zarzuty II. punkty 1-9). Zarzuty te zostały bowiem tak skonstruowane, że pokrywają się właściwie z zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego. Dodatkowo analizując uzasadnienie wyroku Sądu I instancji stwierdzić trzeba, że stan faktyczny w sprawie został ustalony prawidłowo. Wynika z niego, że skarżąca została zarejestrowana jako abonent odbiornika RTV oraz nadano jej indywidualny numer abonenta oraz, że brak jest dowodu na okoliczność doręczenia jej tego numeru. Ponadto ustalono, że ani skarżąca ani wierzyciel nie posiadają dowodu na wyrejestrowanie tego odbiornika w deklarowanych przez skarżącą latach wcześniejszych, oraz że wyrejestrowanie nastąpiło dopiero w dniu 30 grudnia 2019 r.

Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zaleceń Sądu I instancji kierowanych do organu egzekucyjnego w związku z uchyleniem obu postanowień organów egzekucyjnych i obu postanowień wierzyciela, sprowadzających się do obowiązku dalszego wyjaśniania sprawy, w szczególności w kwestii ewentualnego wyrejestrowania odbiornika w 1998 lub 1999 r. Zalecenia te zbudowane zostały bowiem na podstawie analizy przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, w stosunku do której to analizy wniesione zostały zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne są zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Z racji jednak na to, że w zakresie omawianej materii istnieje już jednolita linia orzecznicza sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 24 czerwca 2022 r., sygn. akt I GSK 1578/21 i z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 1475/21, oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 935/20 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 1177/21), zarzuty te zostaną rozpatrzone łącznie.

Z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1801 ze zm.; dalej: u.o.a.) wynika, że na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika (ust. 3 powołanego artykułu). Odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, dla celów pobierania abonamentu, podlegają zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.a. i art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.). Ustawa abonamentowa nie precyzuje natomiast wprost momentu wygaśnięcia obowiązku uiszczania abonamentu. Jednakże w świetle art. 5 ust. 1 i ust. 5-7 u.o.a., w przypadku dokonania rejestracji odbiornika radiowego/telewizyjnego obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej immanentnie związany jest ze stanem/faktem zarejestrowania danego odbiornika lub odbiorników. Stąd też przyjmuje się, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do czasu wyrejestrowania, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Również podkreślenia wymaga, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" – Dz. U. Nr 45, poz.307, ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności - Dz. U. z 1984 r. Nr 54, poz. 275, ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji – Dz. U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34), bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącego kasacyjnie wierzyciela, że to na skarżącej spoczywał ciężar dowodu w zakresie wykazania, że wyrejestrowała ona odbiornik RTV w 1998 r. lub w 1999 r. Dowód taki jednak nie został przez nią przedstawiony. Tym samym niezasadne jest stanowisko Sądu I instancji, że ciężar dowodu w tym zakresie może przejść na organ egzekucyjny i wierzyciela w sytuacji, gdy "skarżąca kwestionuje obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na (nieudowodnione – dopisek NSA) wyrejestrowanie odbiornika, zaś okoliczności kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy miały miejsce wiele lat temu, a ponadto abonent nie ma obowiązku bezterminowo przechowywać dowodów wyrejestrowania odbiornika RTV". Nie można się też zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że "wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych". W sformułowaniu tym bowiem Sąd I instancji bezpodstawnie "usprawiedliwił", czyli zdjął ze skarżącej prawny obowiązek uiszczania opłat abonamentowych tylko ze względu na "wieloletni brak reakcji wierzyciela na brak opłat abonamentowych".

Również trafnie zarzuca skarżąca kasacyjnie, że niezasadne jest stanowisko Sądu I instancji, iż w okolicznościach sprawy organ egzekucyjny czy też wierzyciel, mieliby przeprowadzać jakieś dalsze postępowanie dowodowe (brak wskazania w jaki sposób i gdzie), w kierunku poszukiwania ewentualnego dowodu wyrejestrowania przez skarżącą odbiornika RTV w 1998r r. lub w 1999 r., skoro zarówno skarżąca jak i wierzyciel oświadczyli, że dowodu takiego nie posiadają.

W tej kwestii zauważenia więc wymaga, że jak trafnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacje dotyczące sposobu wyrejestrowania odbiornika i dokumentowania tej okoliczności uniemożliwiają skuteczne zastąpienie dowodu wyrejestrowania pisemnym oświadczeniem czy też zeznaniem osoby, która uczestniczyła w wyrejestrowaniu odbiornika, widziała dokument potwierdzający dokonanie takiej czynności, czy też ma wiedzę, że skarżący nie posiada odbiornika (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 927/15). Zatem regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika, nakazuje przechowywać dokument wyrejestrowania, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Wyrejestrowanie odbiornika jest zatem okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie dowodu umożliwiającego wykazanie tej okoliczności. Negatywnych skutków nieposiadania takiego dowodu nie można zatem sanować powołując się na nieotrzymanie od wierzyciela żadnej korespondencji dotyczącej zalegania w opłatach abonamentowych. Stąd za zasadny należy uznać także zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów art. 2 ust. 1-3, art. 3 ust. 4, art. 6 ust. 1 u.o.a. w zw. z § 2, § 4 i § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. oraz w zw. z § 11 i § 18 rozporządzenia z 17 grudnia 2013 r. w zakresie przyjęcia przez Sąd I instancji, że to na wierzycielu ciążył obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych.

Jako zasadny należy również uznać zarzut wierzyciela związany z nadaniem skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W tej mierze zauważenia wymaga, że stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadawał posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamiał użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Rozporządzenie te weszło w życie 13 grudnia 2007 r. Skoro zatem w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżąca była zarejestrowanym abonentem RTV, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać jej indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić ją o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także stanowiska Sądu I instancji, trafnie zakwestionowanego przez wierzyciela, że brak w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego informacji o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej, ma wpływ na obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych. Nadanie z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymagało – dla swojej skuteczności – doręczenia zawiadomienia o tym fakcie. Pogląd ten należy do ugruntowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1503/21). Przesłanie zawiadomienia miało bowiem charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana była z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru przez zobowiązanego. Dla uznania skuteczności czynności nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest więc konieczne również legitymowanie się przez operatora wyznaczonego (publicznego) dowodem nadania takiej przesyłki.

W sprawie niniejszej obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej spoczywał na skarżącej dlatego, że po 2008 r. nie doszło do wyrejestrowania odbiornika RTV. Niedoręczenie wspomnianego zawiadomienia o tym nie świadczy i nie mogło usprawiedliwiać nieponoszenia opłat. Duplikat zawiadomienia służyć mógł zatem jedynie do wykazania nadania abonentowi wspomnianego numeru.

Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżony wyrok uchylił, a uznając, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę orzekając o jej oddaleniu jako niezasadnej (art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).