Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1257/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA 1257/03

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po wznowieniu postępowania:

– uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997r. nr [...]

i działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 stwierdził nieważność:

1) orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. - Wojewódzkiego Zarządu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Państwa nieruchomości położonej w M. oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] i o ustaleniu nowej kwoty odszkodowania,

2) decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1960 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy orzeczenia z dnia [...] grudnia 1956 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości,

3) decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1961 r. nr [...] o zmianie orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1956 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

W uzasadnieniu przestawił następujący stan sprawy.

Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...] wydanym na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) nieruchomość położona w M., stanowiąca współwłasność T. W., J. W. i M. W., oznaczona jako działki nr [...] i nr [...], została wywłaszczona na rzecz Państwa - Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w R. Jednocześnie orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1956 r. ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość.

Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] lipca 1960 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. W. utrzymano w mocy orzeczenie z dnia [...] grudnia 1956 r. w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie w decyzji z dnia [...] lipca 1960 r. stwierdzono, że orzeczenie w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość zostanie wydane po nadesłaniu operatu szacunkowego.

Decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1961 r. nr [...] orzeczono o podwyższeniu kwoty odszkodowania ustalonego orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1956 r.

Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku G. W. - spadkobiercy byłej współwłaścicielki nieruchomości M. W. (postanowienie Sądu Rejonowego w M. o nabyciu spadku z dnia [...] lutego 1986r. sygn. akt [...]), stwierdzono nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1961 r. jako decyzji ostatecznej w sprawie.

Postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku Zarządu Miasta M. (złożonego w trybie art. 127 § 3 kpa, lecz spełniającego przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa) wznowiono postępowanie nadzorcze zakończone ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997 r., z uwagi na fakt, że Gmina Miasta M., która jest obecnie właścicielem części wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym jest stroną postępowania, bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 1997 r.

Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1999 r. nr [...] odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 1997 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swojej istocie treści decyzji dotychczasowej, co zgodnie z art. 146 § 2 kpa stanowi podstawę do odmowy uchylenia zakwestionowanej decyzji.

Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Miasta M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] września 1999 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odwołujący się nie przedstawił żadnych nowych zarzutów i dowodów, do których organ nie odniósłby się w kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 1999 r.

Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1523/00, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zarządu Miasta M. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz decyzję z dnia [...] września 1999 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że "Już okoliczność, że stan faktyczny sprawy nie został wszechstronnie wyjaśniony prowadzi do uwzględnienia skargi, przy czym należy odnotować jeszcze inne uchybienia. Prowadzący postępowanie wznowieniowe organ doszedł do przekonania, że mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa), podczas gdy nawet nie rozważał - do czego jest zobowiązany z urzędu - czy decyzja wywłaszczeniowa, jeżeli obciąża ją wada nieważności, wywołała skutki prawne dające się odwrócić, nieodwracalność skutków prawnych nie odnosi się tylko do decyzji pierwszej instancji. Prowadzący postępowanie wznowieniowe organ przyjął też, jak w postępowaniu nadzorczym, że decyzja Komisji Odwoławczej z dnia [...] sierpnia 1961 r. była ostateczna w sprawie, podczas gdy Komisja wydała dwie decyzje z których pierwsza, z dnia [...] lipca 1960 r., zatwierdzała orzeczenie w części dotyczącej wywłaszczenia, natomiast druga (z dnia [...] sierpnia 1961 r.) podwyższyła przyznane orzeczeniem odszkodowanie. Natomiast, jeżeli decyzja z dnia [...] sierpnia 1961 r. dotyczyła odszkodowania, przedmiotem postępowania nadzorczego mogło być tylko to zagadnienie, w każdym razie zaś wyjaśnienia wymagał wzajemny stosunek obydwu decyzji odwoławczych. Wreszcie – jeżeli rzeczywiście znajduje zastosowanie art. 146 § 2 kpa nie odmawia się uchylenia decyzji dotychczasowej, lecz - o czym mowa w art. 151 § 2 kpa - należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylono decyzji".

Po ponownym przeprowadzeniu wznowionego postępowania oraz całości akt sprawy stwierdzono, co następuje:

Na podstawie art. 149 § 2 kpa wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.

W postępowaniu nadzorczym zakończonym ostateczną decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997 r. nie brał udziału Zarząd Miasta M., pomimo, że część wywłaszczonej nieruchomości stanowi własność Gminy Miasta M. (decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...]). W związku z tym należy uznać, iż w sprawie spełniona została przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa i organ centralny zobligowany był stosownie do art. 149 § 2 kpa do przeprowadzenia postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, skoro brak udziału Zarządu Miasta jako organu reprezentującego gminę skutkował brakiem udziału gminy jako strony postępowania.

Obecnie w prawa Zarządu Miasta M. do występowania w niniejszym postępowaniu wstąpił jednoosobowo Prezydent Miasta M. zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 8 marca 1 990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1 591).

Odnosząc się na wstępie do kwestii wyjaśnienia zakresu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń wywłaszczeniowo-odszkodowawczych, należy stwierdzić, że zarówno z treści wniosku G. W. o stwierdzenie nieważności z dnia [...] listopada 1991 r., w którego prawa na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w M. o nabyciu spadku z dnia [...] listopada 1999 r. sygn. akt [...] wstąpili: PP.: K. W., M. W., R. O. i G. S., jak i z treści kolejnych pism adwokata E. Z. pełnomocnika spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości z dnia [...] maja 1995 r., z dnia [...] sierpnia 1997 r., z dnia [...] października 1997 r. i z dnia [...] czerwca 1998 r. wynika jednoznacznie, że spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości żądają stwierdzenia nieważności orzeczeń zarówno w zakresie dokonanego wywłaszczenia działek nr [...] i nr [...] jak i w zakresie ustalonego odszkodowania.

Tym samym, należy stwierdzić, że przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym powinny być objęte nie tylko orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze z dnia [...] grudnia 1956 r. i decyzja z dnia [...] sierpnia 1961 r. jako decyzja ostateczna w sprawie ustalonego odszkodowania, ale także decyzja z dnia [...] lipca 1960r. jako decyzja ostateczna w sprawie wywłaszczenia działek nr [...] i nr [...].

W związku z powyższym konieczne stało się uchylenie w trybie art. 151 § 1 pkt 2 kpa decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 1997 r., jako decyzji wadliwej, gdyż nie czyniącej przedmiotem rozstrzygnięcia, wbrew żądaniu wnioskodawcy całej sprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Oznacza to również, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 146 § 2 kpa.

Orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i ustaleniu odszkodowania zostały wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych i w kontekście zgodności badanych orzeczeń z przepisami tego dekretu zostało przeprowadzone postępowanie nadzorcze.

Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogły być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane przez wykonawców narodowych planów gospodarczych zgodnie z przepisami dekretu.

Przepis art. 5 dekretu nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie w myśl art. 5 ust. 2 dekretu musiało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.

Należy przy tym wskazać, że w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski wywłaszczeniowe: wniosek z dnia [...] maja 1951 r. nr [...], w

którym wnioskodawca powołuje się na zezwolenie Przewodniczącego PKPG z dnia [...] maja 1951 r. nr [...], którego to zezwolenia brak jest jednak w archiwalnych aktach sprawy oraz wniosek z dnia [...] lipca 1951 r. nr [...], do którego dołączono zezwolenie z dnia [...] lipca 1951 r.

W wyroku z dnia 24 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1523/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: "Postępowanie wywłaszczeniowe bowiem prowadzono na podstawie dwóch wniosków, z których drugi - z dnia [...] lipca 1951 r. [...] - był poprzedzony zezwoleniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1951r. nr [...] i obejmował nieruchomości - wprawdzie nie oznaczone numerami działek, jak w pierwszym wniosku z dnia [...] maja 1951 r. - wchodzące w skład terenu wykreślonego na kopii z mapy katastralnej za pomocą wskaźników cyfrowo-literowych, z załączonym odrębnym wykazem nieruchomości położonych na tym terenie, obejmującym właśnie działki nr [...] i nr [...], i załączoną kopią mapy katastralnej, z czego tylko wykaz ma formę niepotwierdzonej odbitki, natomiast pozostałe dokumenty zachowały się w oryginale, włącznie z mapą ".

W związku z powyższym, należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja, kiedy to organ administracji publicznej nie ma uprawnień do podważania oceny prawnej zawartej w wyroku sądowym, gdyż zgodnie z treścią art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Tym samym, należy stwierdzić, że skoro w powołanym wyroku z dnia 24 stycznia 2002r. NSA w sposób jednoznaczny stwierdził, że wniosek wywłaszczeniowy z dnia [...] lipca 1951 r. dotyczył działek nr [...] i nr [...], to również należy uznać, że przeprowadzone wywłaszczenie zostało dokonane w oparciu o załączone do tego wniosku zezwolenie Przewodniczącego PKPG z dnia [...] lipca 1951 r. nr [...] udzielone Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych, co stanowi realizację obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 dekretu.

Pomimo jednak, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w sprawie zrealizowano obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego PKPG to jednak brak jest odpisu opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 dekretu, która zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu miała stanowić załącznik do wniosku o wywłaszczenie.

Należy przy tym wskazać, że brak jest jakiegokolwiek dowodu, aby przedmiotowa opinia została kiedykolwiek wydana, gdyż w szczególności nie została wymieniona ani w załącznikach do wniosku z dnia [...] lipca 1951 r., ani w załącznikach do wniosku z dnia [...] maja 1951 r.

Tym samym, należy stwierdzić, że w postępowaniu wywłaszczeniowym

rażąco naruszono powołany przepis art. 5 ust. 2, a także powołany przepis art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu, z którego wynikał obowiązek dołączenia odpisu opinii prezydium wojewódzkiej rady narodowej do wniosku wywłaszczeniowego.

W aktach sprawy znajduje się również pismo Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. z dnia [...] lipca 1951 r. stanowiące zbiorowe wezwanie właścicieli nieruchomości objętych zezwoleniem z dnia [...] lipca 1951 r. do zawarcia z wnioskodawcą umowy kupna nieruchomości, ale bez podania ceny ustalonej stosownie do przepisu art. 28 dekretu. Skierowanie powołanego wezwania o dobrowolne odstąpienie nieruchomości było koniecznym warunkiem dopuszczającym wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Brak wskazania w wezwaniu z dnia [...] lipca 1951 r. ceny nabycia przedmiotowej nieruchomości stanowi w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego (np. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2000 r. sygn. akt I SA 207/99 i I SA 227-230/99 i wyrok z dnia 13 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 925/00), rażące naruszenie przepisu art. 8 ust. 1 dekretu, który zobowiązywał wykonawcę narodowych planów gospodarczych do wezwania właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej.

W ocenie organu nadzorczego, fakt złożenia oferty dobrowolnego nabycia nieruchomości bez podania ceny stanowi podstawę do uznania, że postępowanie wywłaszczeniowe wszczęto z rażącym naruszeniem prawa to jest przepisu art. 8 ust. 1 dekretu.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta M., w którym podważał ocenę decyzji wywłaszczeniowej, gdyż zdaniem wnioskodawcy, nie posiada ona cech rażącego naruszenia prawa, jak też w której wskazał na trwałe zagospodarowanie nieruchomości przez Gminę Miejską w M., stwierdził:

W postępowaniu wywłaszczeniowym naruszono przepisy art. 5 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 3 pkt 2 oraz art. 28 dekretu będącego postawą prawną wywłaszczenia, co rażąco narusza prawo.

Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby kwestionowane rozstrzygnięcia wywołały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, a więc decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2002 r. jest prawidłowa.

Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast została zaskarżona przez Prezydenta Miasta M. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2003 r. oraz wcześniejszej z dnia [...] grudnia 2002 r. zarzucił on, iż nie rozważyła istnienia nieodwracalnych skutków prawnych pomimo, iż treść przepisu art. 156 § 2 nakłada na organ nadzorczy taki obowiązek, a nadto, że przesłanka nieważności – brak opinii – o której mowa w art. 5 ust. 1 dekretu nie wystąpiła, natomiast przesłanka z art. 28 – jest niewłaściwie interpretowana.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie dowodząc, że skarga ma jedynie charakter polemiczny wobec wydanych decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Ponadto sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), a zgodnie z art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Z tego względu zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją, wydaną jako organ pierwszej instancji, Sąd uchylił, dostrzegając w nich nie tylko uchybienie podniesione w skardze Prezydenta Miasta M.

W sprawie niesporne jest, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2002 r. postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 1961 r., toczyło się od początku.

Sąd zwrócił uwagę Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż w sprawie tej poza wskazaną decyzją Komisja Wywłaszczeniowa przy Ministrze Spraw

Wewnętrznych wydała wcześniejszą, przesądzającą wywłaszczenie nieruchomości,

z dnia [...] lipca 1960 r. Decyzja, w której orzeczono odszkodowanie z dnia [...] sierpnia 1961 r., była drugą decyzją wydaną - w wyniku odwołania współwłaścicielki M. W. - przez organ drugiej instancji.

Sąd nakazał organowi administracji publicznej zbadanie "wzajemnego stosunku obydwu decyzji odwoławczych". Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydał nową decyzję uchylającą i własną z dnia [...] lipca 1997 r. i trzy decyzje dotyczące wywłaszczenia i odszkodowania, wydane w pierwszej i drugiej instancji postępowania wywłaszczeniowego.

Jednocześnie pomimo, iż rozszerzył zakres postępowania wznowieniowego o decyzję z dnia [...] lipca 1960 r., ku czemu jak dowodzi, miał podstawę we wnioskach spadkobierców byłych właścicieli – nie znalazło to obicia w wydanym postanowieniu o wszczęciu postępowania z dnia [...] maja 2002 r. Działanie takie naruszyło dyspozycje art. 149 § 2 kpa gdyż nie została określona granica ponownego postępowania i rozstrzygnięcia istoty sprawy. W ten sposób strony postępowania zostały pozbawione możliwości przedstawienia swoich racji i dowodów (art. 10, art. 61§ 4, art. 77 kpa) co do wszystkich jej okoliczności.

W prowadzonym postępowaniu i w wydanej decyzji, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wykonał wytycznych Sądu. Nie przeanalizował wzajemnych zależności dwóch decyzji administracyjnych Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych. Takie rozważania, nie tylko ze względu na cytowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, były obowiązkiem organu nadzorczego, badającego z urzędu przesłanki nieważności decyzji administracyjnych. W szczególności miał obowiązek ustalenia czy decyzje te odpowiadały przepisom obowiązującego wówczas postępowania administracyjnego. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast miał również ustawowy obowiązek zbadania sprawy pod kątem art. 156 § 2 kpa – co zasadnie podnosi skarga.

Niezaprzeczalną okolicznością jest powstanie na gruncie byłych właścicieli, osiedla mieszkaniowego. Nie jest natomiast wiadome co obecnie znajduje się na działkach nr [...] i [...] i czy w księdze wieczystej figuruje Gmina czy również inne osoby legitymujące się tytułem własności. Dane z badań księgi wieczystej pochodzą z dnia [...] maja 1995 r. to jest z odległego czasu. Okoliczność ta w omawianym aspekcie powinna być wyjaśniona. Należy zwrócić uwagę na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1796/00 (Lex nr 81755), którego teza brzmi "Odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje. Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego indywidualnego, nie może też skorzystać z drogi postępowania administracyjnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny. Nie oznacza to, że jest to nieodwracalność absolutna, że mamy do czynienia z totalną niemożnością przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w ramach całego porządku prawnego. Jest to nieodwracalność skutku prawnego względna w tym znaczeniu, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego w formach prawnych właściwych dla tej administracji i w trybie postępowania przypisanym tejże administracji. Nieodwracalność skutków prawnych oznacza, iż decyzja dotknięta nieważnością nie jest aktem pozornym i bezskutecznym, lecz że pozostając w obrocie prawnym może wywoływać skutki prawne i niektóre z nich należy zachować, z uwagi na ich nieodwracalność, chociażby nawet były dotknięte ułomnościami".

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących oceny ustaleń organu co do postępowania wywłaszczeniowego Sąd doszedł do przekonania, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie wykonał zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślił on w uzasadnieniu które z faktów uznał za udowodnione, ale nie były to wszystkie wymagające dalszego postępowania administracyjnego. Należy przytoczyć fragment uzasadnienia "Już okoliczność, że stan faktyczny sprawy nie został wszechstronnie ustalony i wyjaśniony prowadzi do uwzględnienia skargi...". Skarga zaś zarzucała brak wiarygodnych ustaleń dokonanych w oparciu o materiały archiwalne.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie próbował nawet uzyskać innych materiałów chociażby z organu administracji publicznej, który przejął zlikwidowaną Państwową Komisję Planowania Gospodarczego. Komisja wydając zezwolenia na wywłaszczenie nieruchomości musiała być w posiadaniu dokumentacji z M., w tym zapewne opinii Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Komisja Planowania miała bowiem zabezpieczać fundusze na wywłaszczenie i w tym celu żądający wywłaszczenia powinien był spełnić wymogi art. 6 dekretu. Przepis art. 7 dekretu zawierał dyspozycję, iż wezwania kierowane do właścicieli nieruchomości miały zawierać cenę. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że cena ta miała być zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wraz z ustaleniem warunków zapłaty. W takim przypadku powinien istnieć dokument regulujący oba obowiązki Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. Odszkodowanie wypłacała jednostka, na której wniosek orzeczono wywłaszczenie, a więc w tej sprawie Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w K. Akta sprawy nie wskazują, aby Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonywał próby uzyskania z jednostek, które są następcami prawnymi wymienionych, stosownych dokumentów. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast był zobligowany do zebrania wszechstronnych dowodów w oparciu o art. 77 kpa.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie dokonując ustaleń do których był zobowiązany naruszył przepis art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.), art. 7 i art. 77 kpa.

Z przytoczonych względów Sąd uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydane w obu instancjach bowiem stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) przy wskazaniu art. 152 tej ustawy, to jest stwierdzenia, że decyzja nie podlega wykonaniu.