Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 188/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2012-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 2,
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 159 par. 1 pkt 9.
journal: Dz.U. 2001 nr 98 poz 1070
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 10 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia10 lutego 2011 r., nr [...], wydane na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), którym organ nadzoru stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] – A. P.

Wydanie tego aktu nadzorczego poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Wojewoda Opolski, po otrzymaniu oświadczenia majątkowego za rok 2010, zwrócił się do A. P., Przewodniczącego Rady Miejskiej w [...], pismem z dnia 14 października 2011 r., o wyjaśnienie czy nadal pełni funkcję ławnika lub z jaką datą zaprzestał pełnienia tej funkcji.

Odpowiadając na powyższe, A. P. w piśmie z dnia 20 października 2011 r. podniósł, że nie pełni funkcji ławnika, a oświadczenie w tym zakresie zostało złożone Prezesowi Sądu Rejonowego w [...]. Wyjaśnił także, że został wybrany na ławnika, na kadencję 2008-2011, na podstawie uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia 24 września 2007 r. W momencie wyboru na ławnika nie był radnym, a został nim po przeprowadzonych wyborach do rad gmin i złożeniu ślubowania, w 2010 r. Ponadto, od dnia 14 czerwca 2011 r., w związku z wejściem w życie w dniu 15 kwietnia 2011 r. ustawy nowelizującej zapis art. 159 § 1 pkt 9 Prawa o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 109, poz. 627), nie wykonywał funkcji ławnika.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z dnia 18 października 2011r., nr [...], zawiadamiającej o fakcie wykreślenia A. P. z listy ławników, z dniem 18 października 2011 r.

Wojewoda Opolski pismem z dnia 15 grudnia 2011 r., doręczonym dnia 19 grudnia 2011 r., wezwał Radę Miejską w [...] do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego – A. P., w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania. Wskazał, że stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 2a i ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.), znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.), wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność, o której mowa powyżej, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. Taki zakaz wynika np. z art. 159 § 1 pkt 9 Prawa o ustroju sądów powszechnych, wedle którego - w brzmieniu obowiązującym do 13 czerwca 2011 r. - ławnikami nie mogą być radni gminy, której rada dokonuje wyboru ławników. Radny A. P. złożył ślubowanie w dniu 2 grudnia 2010 r., a zatem trzymiesięczny termin do zrzeczenia się funkcji ławnika upłynął w dniu 2 marca 2011 r. Wojewoda stwierdził, że skoro A. P. nie zrzekł się mandatu w wymaganym terminie, a rada nie podjęła uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego, należało wystąpić z wezwaniem.

Rada Miejska w [...] uchwałą z dnia 16 stycznia 2012 r., Nr [...], odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego A. P.

Wobec stanowiska Rady Miejskiej w [...], zawartego w powyższej uchwale, Wojewoda Opolski zawiadomił Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 31 stycznia 2012 r. o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] – A. P. Następnie, Wojewoda Opolski w dniu 10 lutego 2011 r., działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wydał zarządzenie zastępcze o numerze [...], którym stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego – A. P. W uzasadnieniu, odwołując się do treści art. 190 ust. 1 pkt 2a i ust. 5 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin (...), wskazał na naruszenie przez A. P. ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem funkcji ławnika i niezrzeczenie się przez niego tej funkcji w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania w ustawowym terminie. Wyjaśnił również, że przepisy powołanej ustawy znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy, który stanowi, że do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia w życie ustawy wymienionej w art. 1 (tj. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, która weszła w życie w dniu 1 sierpnia 2011 r.) stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej organ odnotował, że jeden z zakazów łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych funkcji został ustanowiony w art. 159 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z treścią tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 czerwca 2011 r., ławnikami nie mogą być radni gminy, której rada dokonuje wyboru ławników. Z kolei, od dnia 14 czerwca 2011 r. przywołany przepis stanowi, że ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa. Organ podkreślił, że A. P. został wybrany przez Radę Miejską w [...] na ławnika w październiku 2007 r., a w wyborach samorządowych został wybrany na radnego Rady Miejskiej w [...] i złożył ślubowanie w dniu 2 grudnia 2010 r. Trzymiesięczny termin na zrzeczenie się funkcji ławnika upłynął więc w dniu 2 marca 2011 r., do czego jednak w tym czasie nie doszło. Tym samym została spełniona przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego przewidziana w art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw, a po stronie Rady Miejskiej w [...] powstał obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w drodze uchwały, najpóźniej po upływie miesiąca od upływu trzymiesięcznego terminu do zrzeczenia się funkcji ławnika, o czym stanowi art. 190 ust. 6 Ordynacji wyborczej. Wojewoda Opolski przypomniał, że wezwał Radę Miejską w [...] do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego A. P. w terminie 30 dni od daty doręczenia wezwania, jednak bezskutecznie, w związku z czym wydanie zarządzenia zastępczego stało się konieczne i uzasadnione.

Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze wniósł A. P., żądając jego uchylenia. Zarzucił, że organ nadzoru bezpodstawnie powołał się na przepis art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Zastosowanie powyższego przepisu było, w ocenie skarżącego nieuzasadnione, gdyż nie zaistniały wystarczające przesłanki natury faktycznej. Błędna była również interpretacja zastosowanego przepisu art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, zarówno w brzmieniu sprzed dnia 14 czerwca 2011 r., jak i w brzmieniu aktualnym, przy pominięciu normy wyrażonej w art. 167 § 1 pkt 1 tejże ustawy (wcześniej: art. 167 § 1), zgodnie z którą w czasie trwania kadencji nie powołuje się ławnika do pełnienia obowiązków w razie ujawnienia okoliczności, które nie pozwalały na jego wybór. Osoba powołana do pełnienia funkcji ławnika, z mocy prawa (art. 167 § 1 pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych) nie pełni obowiązków, zatem nie sposób uznać, że wykonuje powierzoną jej funkcję. Ponadto, odnosząc się do kwestii oświadczenia majątkowego skarżącego za 2010 r., podniósł on, że wykazane środki z tytułu "diet ławnika" mogą pochodzić z okresu sprzed wyborów samorządowych, w których skarżący został wybrany na radnego. Zarzucił tym samym Wojewodzie Opolskiemu, nieznajomość art. 7 K.p.a., a także zarzucił brak poinformowania skarżącego o jego prawach i obowiązkach, w związku z pełnieniem funkcji ławnika i radnego oraz o konsekwencjach związanych z pełnieniem obu funkcji równocześnie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, że nie można zgodzić się z poglądem łącznego interpretowania przepisów w art. 159 § 1 pkt 9 i art. 167 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, albowiem za nieprawidłowe uznać należy przyjęte przez skarżącego założenie, że ławnik, który w trakcie trwania kadencji wybrany został na radnego gminy, z mocy art. 167 § 1 pkt 1 ustawy, nie wykonuje powierzonej mu funkcji ławnika i w związku z tym automatycznie wyłączony zostaje ustawowy zakaz łączenia funkcji radnego i ławnika. Powołując się w tym zakresie na interpretację Sądu Najwyższego wskazał, że przy ocenie dopuszczalności podjęcia decyzji o wyznaczeniu ławnika do rozpoznania sprawy uwzględniać należy stan prawny obowiązujący w chwili jego wyboru na funkcje ławnika, a nie w dacie podejmowania decyzji o wyznaczeniu go do składu sądu. Nie ma zatem znaczenia okoliczność, że radny nie brał udziału w orzekaniu w Sądzie Rejonowym. Dalej organ podniósł, że nie ma wpływu na przebieg sprawy, iż wykazane przez skarżącego w oświadczeniu majątkowym za 2010 r. środki pochodzące z "diet ławnika" mogą pochodzić z okresu sprzed wyborów samorządowych. Decydujące znaczenie ma bowiem fakt, że A. P. w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania (tj. do dnia 2 marca 2011 r.), nie zrezygnował z pełnienia funkcji ławnika, a uczynił to dopiero w dniu 18 października 2011 r. Zaistnienie przesłanek uzasadniających stwierdzenie wygaśnięcia mandatu i nie podjęcie przez Radę Miejską w [...] stosownej uchwały, były więc powodami do wydania zarządzenia zastępczego. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieinformowania skarżącego o jego obowiązkach przez organ nadzoru, Wojewoda przywołał treść art. 83 Konstytucji RP i zawarty w nim obowiązek przestrzegania prawa przez każdego obywatela, a co za tym idzie jego znajomość. W ocenie organu, nie można całą odpowiedzialnością w tym zakresie obciążać organów administracji publicznej, zwłaszcza w przypadku osób piastujących funkcje publiczne.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodał, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane przedwcześnie, bowiem Rada Miejska podejmując uchwałę o odmowie wygaśnięcia mandatu, nie pozostawała w bezczynności. Ponownie zarzucił Wojewodzie Opolskiemu brak informacji w zakresie zakazu łączenia funkcji radnego i ławnika, wskazując, że kwestie te nie były przedmiotem szkoleń organizowanych dla radnych.

Z kolei pełnomocnik organu nadzoru wywodził jak w odpowiedzi na skargę i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że nie znajduje podstaw do zmiany stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kryterium sprawowania tej kontroli stanowi zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a.

Wskazane wyżej kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu, przy uwzględnieniu skargi na akt nadzoru, jakim jest m.in. zarządzenie zastępcze wojewody o wygaśnięciu mandatu, na jego uchylenie (art. 148 P.p.s.a.), jednak w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżone zarządzenie zastępcze nie narusza prawa.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu było zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 10 lutego 2012 r. stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w [...] – A. P. Skarga na to zarządzenie została wniesiona przez A. P., po spełnieniu wymogu formalnego w postaci złożenia jej w wymaganym terminie 30 dni; przez osobę, której interesu prawnego niewątpliwie dotyczy zarządzenie zastępcze, bowiem wskutek jego podjęcia skarżący został pozbawiony mandatu radnego (art. 98a ust. 3 w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., zwanej dalej u.s.g.). Przedmiotowa skarga podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu.

Kwestionowane zarządzenie Wojewoda Opolski oparł o przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.), zwanej dalej Ordynacją wyborczą, pomimo że utraciła ona moc z dniem 1 sierpnia 2011 r. Także w ocenie Sądu zastosowanie przepisów tej właśnie ustawy uzasadniał art. 16 obowiązującej od dnia 1 sierpnia 2011r. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 ze zm.), zwanej dalej ustawą wprowadzającą Kodeks wyborczy, lecz nie jego ust. 2 , jak wadliwie wskazał Wojewoda, tylko ust. 3. Odnotować trzeba, że w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., K 9/11, Trybunał Konstytucyjny orzekł niekonstytucyjność m.in. art. 16 ust. 2 ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy oraz wyraźnie stwierdził, że z dniem ogłoszenia wyroku przepis ten traci moc obowiązującą. Natomiast wskazana wyżej regulacja art. 16 ust. 3 tej ustawy stanowi o stosowaniu przepisów dotychczasowych do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której weszła w życie ustawa wymieniona w art. 1 (tj. ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy - Dz. U. Nr 21, poz. 112 ze zm.), i zdaniem Sądu należy przyjąć, że wynikająca z tego przepisu reguła intertemporalna obejmuje również przypadek wygaszenia mandatu radnego gminy, wybranego - tak jak w niniejszej sprawie - na kadencję 2010-2014. Podzielić przy tym trzeba stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej zawarte w wyjaśnieniach z dnia 28 listopada 2011 r. (ZPOW-432-21/11) dotyczących zmian w składach rad i stwierdzania wygaśnięcia mandatów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w kadencji 2010-2014, w których Komisja wskazała, że "stwierdzanie wygaśnięcia mandatów oraz uzupełnianie składu rad mieści się w szeroko rozumianym pojęciu wyborów, które zgodnie z art. 16 ust. 3 i 4 tej ustawy (chodzi o ustawę wprowadzającą Kodeks wyborczy - dop. Sądu), do końca bieżącej kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego przeprowadza się na podstawie przepisów dotychczasowych". W omawianej kwestii słusznie także wywodził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 142/12 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że zanim dojdzie do przeprowadzenia wyborów przedterminowych lub uzupełniających, o jakich mowa w art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy, musi być wcześniej uwolniony mandat, zatem racjonalne wydaje się stanowisko, że zarówno stwierdzenie wygaśnięcia mandatu, jak i przeprowadzenie procedury uzupełnienia tegoż mandatu, powinno następować według tych samych regulacji prawnych. Podobne stanowisko w kwestii właściwych przepisów mających zastosowanie do stwierdzenia wygaszenia mandatu radnych (wójtów) kadencji 2010-2014 zaprezentował np. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 22 marca 2012 r., III SA/Kr 172/12; WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Ol 38/12; WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., II SA/Po 31/12 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http ://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując powyższe stwierdzić należy, że rozwiązania intertemporalne przyjęte w art. 16 ust. 3 ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy, odnoszące się m.in. do przypadków wygaszania mandatów radnych, pozwalają na wyprowadzenie wniosku, iż do całej kadencji ma zastosowanie ten sam reżim prawny, co zresztą pozostaje w zgodzie z intencją prawodawcy. Sytuacja w tym zakresie nie zmieniła się po wejściu w życie cyt. wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W konsekwencji, uzasadniony jest pogląd, że organ nadzoru miał w niniejszej sprawie podstawy prawne do zastosowania art. 190 Ordynacji wyborczej.

Na zasadzie art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności, zaś stosownie do ust. 5 tego przepisu, jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał taką funkcję lub prowadził taką działalność, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania. W okolicznościach niniejszej sprawy jest bezsporne, że A. P. został wybrany we wrześniu 2007 r. przez Radę Miejską w [...], na ławnika Sądu Rejonowego w [...] i pełnił tę funkcję w czasie, kiedy - po wybraniu na radnego Rady Miejskiej w [...] w wyborach samorządowych - złożył ślubowanie ( w dniu 2 grudnia 2010 r.). Trzymiesięczny termin na zrzeczenie się funkcji ławnika, liczony od dnia 2 grudnia 2010 r., upłynął więc w dniu 2 marca 2011 r., do czego jednak nie doszło. W tych okolicznościach Wojewoda prawidłowo uznał - nawiązując do art. 159 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070 ze zm.), w brzmieniu sprzed zmiany tego przepisu z dniem 14 czerwca 2011 r., stosownie do którego ławnikami nie mogą być radni gminy, której rada dokonuje wyboru ławników - że została spełniona przesłanka wygaśnięcia mandatu radnego przewidziana w art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej. Dostrzec trzeba, że ustawowy zakaz łączenia funkcji ławnika i radnego gminy wynika także z obecnego brzmienia art. 159 § 1 pkt 9 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Interpretacja cyt. wyżej art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej prowadzi do wniosku, że to ustawodawca przesądził, iż w przypadku zaistnienia przewidzianych w nim zdarzeń dochodzi do wygaśnięcia mandatu radnego. Wówczas obowiązek podjęcia stosownej uchwały w tej materii spoczywa na radzie, a w dalszej kolejności - o ile rada pozostaje bierna - na wojewodzie, który podejmuje zarządzenie niejako w zastępstwie rady. Oba akty tych organów mają charakter deklaratoryjny, czyli jedynie potwierdzają skutek prawny zaistniały z mocy prawa, a także związany, bo ich treść nie wynika ze swobodnego uznania organu. O obowiązku w powyższym zakresie świadczy niezbicie użycie w art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej sformułowania, w swej wymowie kategorycznego, że wygaśnięcie mandatu "następuje", co pozbawia organ możliwości oceny, czy w stanie faktycznym, o jakim mowa w tym przepisie, należy wygasić mandat radnego. Oczywiście, organ nie jest natomiast pozbawiony prawa do samodzielnego ustalenia samego faktu wystąpienia przesłanki wygaśnięcia mandatu. Z tej przyczyny, zarzucane w skardze naruszenie przez Wojewodę przepisów prawa przy stosowaniu przedmiotowego środka nadzoru, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem według przyjętej w omawianym przepisie konstrukcji mandat ustaje z mocy prawa, a nie z woli organu podejmującego uchwałę, czy z woli organu nadzoru (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2005 r., I OSK 1417/04, wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II OSK 334/08 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędnego zastosowania przez organ nadzoru przepisu art. 159 § 1 pkt 9 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, polegającego na pominięciu przy jego interpretowaniu normy wynikającej z art. 167 § 1 pkt 1 tej ustawy, Sąd stwierdził, że zarzut ten jest bezpodstawny. Przepis art. 159 § 1 pkt 9 powyższej ustawy stwierdza, że ławnikami nie mogą być radni gminy, powiatu i województwa, natomiast art. 167 § 1 pkt 1 ustawy stanowi, że w czasie trwania kadencji nie powołuje się ławnika do pełnienia obowiązków w przypadku ujawnienia okoliczności, które nie pozwalały na jego wybór. Z brzmienia tych przepisów skarżący wywiódł obowiązek łącznego ich interpretowania w taki sposób, że ławnik wybrany w czasie kadencji – na radnego, z mocy prawa, tj. art. 167 § 1 pkt 1, nie wykonuje powierzonej mu funkcji ławnika. W konsekwencji tego, w ocenie skarżącego, zakaz łączenia funkcji radnego i ławnika samoczynnie zostaje wyeliminowany. Jednakże zdaniem Sądu, przedstawiony pogląd nie zasługuje na uwzględnienie, wobec zaprezentowanej przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2006 r. interpretacji przywołanego przepisu (sygn. akt V KK 131/06, LEX nr 214177). Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że przy wyznaczaniu konkretnego ławnika do składu sądu, który ma rozpoznać określoną sprawę, osoba uprawniona do wyznaczenia składu zobowiązana jest stwierdzić, czy w odniesieniu do osoby, wyznaczanego do składu ławnika nie istnieją okoliczności, które "nie pozwalały" na jego wybór. Zdaniem Sądu Najwyższego, okoliczności te należy odnosić do stanu prawnego obowiązującego w chwili wyboru na ławnika, a nie w dacie podejmowania decyzji o wyznaczeniu do składu sądu (postanowienie SN z dnia 11 grudnia 2006r., sygn. akt V KK 131/06, LEX nr 214177). Stąd okoliczność, że radny A. P. nie brał udziału w orzekaniu jako ławnik, nie ma znaczenia dla sprawy, a wobec powyższych wywodów również argumentacja skarżącego o nie pobieraniu diety ławnika, nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd stwierdził, że organ nadzoru prawidłowo również wskazał w zaskarżonym zarządzeniu na wynikający z art. 190 ust. 6 Ordynacji wyborczej obowiązek Rady podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego – A. P., najpóźniej po upływie miesiąca od upływu trzymiesięcznego terminu do zrzeczenia się funkcji ławnika. W tym przepisie ustawodawca również użył kategorycznego zwrotu "stwierdza", co oznacza obowiązek odpowiedniego zachowania. Skoro w niniejszej sprawie Rada Miejska w [...] nie stwierdziła wygaśnięcia mandatu w/w radnego, to zastosowanie znajdował przepis art. 98a ust. 1 u.s.g., nakazujący wojewodzie wezwanie organu gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni, w razie braku podjęcia uchwały w zakresie dotyczącym wygaśnięcia mandatu radnego, pomimo takiego obowiązku wynikającego z odrębnych przepisów, tj. - w niniejszej sprawie - z art. 190 Ordynacji wyborczej. Z akt sprawy wynika, że w wyznaczonym terminie - Rada Miejska w [...] uchwałą z dnia 16 stycznia 2012 r., Nr [...] odmówiła stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Powyższe, stosownie do treści ust. 2 art. 98a u.s.g., nie tylko uprawniało, ale również zobowiązywało organ nadzoru do wydania przedmiotowego zarządzenia, po wcześniejszym powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, co nastąpiło pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, że brak było podstaw do wydania w sprawie zarządzenia zastępczego jako przedwczesnego, w sytuacji gdy Rada Miejska w [...] nie pozostawała w bezczynności, wobec podjęcia uchwały o odmowie wygaśnięcia mandatu. Podjęcie przez radę gminy uchwały o odmowie wygaszenia mandatu radnego nie stoi na przeszkodzie do wydania przez wojewodę zarządzenia zastępczego o wygaśnięciu tego mandatu, na zasadzie art. art. 98a ust. 1 u.s.g., z argumentacją, że rada nie podjęła odpowiedniej uchwały. Wydanie zarządzenia zastępczego, w sytuacji gdy rada odmawia uchwałą stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, nie jest uzależnione od stwierdzenia nieważności tej uchwały przez organ nadzoru. Uchwała odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, podjęta w wyniku wezwania rady przez organ nadzoru, potwierdza jedynie bezskuteczny upływ terminu i świadczy o spełnieniu warunku z art. 98a ust. 2 u.s.g.

W świetle powyższego zarzut skarżącego, że wydanie zarządzenia zastępczego było przedwczesne - z uwagi na brak uprzedniego wyeliminowania uchwały rady o odmowie wygaśnięcia mandatu - należało uznać za bezpodstawny (por. wyrok NSA z 20 października 2010 r., II OSK 1563/10, LEX nr 746642).

Również zarzut naruszenia art. 7 K.p.a. w niniejszej sprawie okaz się bezpodstawny. Podkreślić bowiem trzeba, że przywołany przepis art. 98a ust. 1 u.s.g. reguluje specjalny tryb postępowania nadzorczego wojewody, do którego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r., zakres obowiązywania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących ogólne postępowanie administracyjne, do których należy zaliczyć art. 7, jest ograniczony do rozpoznawania i rozstrzygania spraw indywidualnych w formie decyzji administracyjnych (sygn. akt II OSK 2055/10, LEX nr 786782). Stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w innych zakresach działania organów administracji publicznej wymaga regulacji w ustawach odsyłających do ich mocy obowiązującej. Przepis art. 98a ust. 2 u.s.g. nie odsyła do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, stąd nie można zarzucić organowi nadzoru naruszenia art. 7 K.p.a. przy wydaniu zarządzenia zastępczego.

W związku z podnoszoną w skardze okolicznością nieznajomości prawa zaakcentować trzeba, że omawiany przepis art. 98a ust. 1 u.s.g., podobnie jak ust. 6 art. 190 Ordynacji, odnoszący się do obowiązku rady gminy nie pozostawia organowi nadzoru swobody działania, wyraźnie stanowiąc, że w opisanej w nim sytuacji wojewoda "wydaje" zarządzenie zastępcze i z tego obowiązku nie może go zwolnić kwestionowana przez skarżącego okoliczność "braku poinformowania radnych przez organy Państwa o wymogach ustawowych mających wpływ na realizowanie mandatu radnego." Wojewoda, jako organ administracji publicznej, działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Skoro przepisy w omawianym zakresie są jasne i nie sprawiają trudności w ich odczytaniu, to nie zasługuje na uwzględnienie argument skarżącego o potrzebie uwzględnienia przez Wojewodę faktu, że od dnia 14 czerwca 2011 r. A. P. nie był wybierany do składu orzekającego Sądu Rejonowego w [...], a w chwili wezwania Rady Miejskiej w [...] przez Wojewodę Opolskiego do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu, nie łączył już mandatu radnego z pełnieniem funkcji ławnika. W rozpoznawanej sprawie tut. Sąd miał na uwadze, że to przepisy prawa łączą złamanie zakazu z art. 190 ust. 1 pkt 2a Ordynacji wyborczej z wygaśnięciem mandatu, na co wskazywano już wcześniej, zatem fakt tego wygaśnięcia nie mógł być sanowany przez późniejszą rezygnację skarżącego z funkcji ławnika. Na uwagę zasługuje argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawarta w wyroku z dnia 29 kwietnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Bk 17/04, LEX nr 173753), wedle której późniejsze zaprzestanie działalności (chodziło o działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia powiatu) nie prowadzi do restytucji stanu poprzedniego, albowiem Ordynacja wyborcza nie zna instytucji przywrócenia, czy "odrodzenia" mandatu, który zgodnie z prawem wygasł, a w niniejszej sprawie niewątpliwie wygasł on z mocy prawa w konkretnej dacie, wobec niezrzeczenia się przez skarżącego w ustawowym terminie funkcji ławnika. Powyższą argumentację WSA w Białymstoku zaprezentował wprawdzie na tle nieco innego stanu faktycznego, jednak ma ona zastosowanie także w niniejszej sprawie. Dodać jedynie można, że jest to stanowisko powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. np. wyrok NSA z 25 stycznia 2010 r., II OSK 1544/09; wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r., II OSK 1701/10; wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., II OSK 768/10 - dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone zarządzenie zastępcze zostało podjęte z zachowaniem właściwego trybu oraz w zgodzie z normami prawa materialnego, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 P.p.s.a.