Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 736/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1, art. 22
journal: Dz.U. 2001 nr 43 poz 477
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny.
article: art. 4 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 62 poz 718
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.
article: art. 217
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Surmacz (spr.) Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sądowy T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie - sprawy ze skarg "A" Spółki z o.o. w Ł. na decyzje Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2003r.: 1) Nr [...] 2) Nr [...] 3) Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszeń celnych za nieprawidłowe - oddala skargi -


UZASADNIENIE

SA/Rz 736/03

U Z A S A D N I E N I E

Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm. – powoływana dalej jako: Ordynacja podatkowa), art. 3 § 1 pkt 8 i art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001r., nr 75, poz. 802 ze zm. – powoływanej dalej jako: Kodeks celny), art. 10 i art. 22 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (Dz.U. nr 43 poz. 477 ze zm. – powoływana dalej jako: ustawa z 2001r.), § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 sierpnia 2002r. w sprawie ustanowienia tymczasowej opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz.U. nr 132, poz. 1118 ze zm. – powoływane dalej jako: rozporządzenie z 2002r.:

1) decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z o.o. w Ł. (powoływanej dalej jako: Spółka) od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...],

2) decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...],

3) decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] stycznia 2003r. nr [...],

utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.

W uzasadnieniu swoich decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 26 sierpnia 2002r., działająca w imieniu spółki – Agencja Celna "B" Odział w H. przedłożyła zgłoszenie celne JDA SAD nr [...] i JDA SAD nr [...] oraz w dniu 28 sierpnia 2002r. JDA SAD nr [...] – w celu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu wyrobów stalowych ujętych w czterech pozycjach przedmiotowych zgłoszeń celnych. Dla sprowadzonego towaru została między innymi wyliczona opłata celna dodatkowa. Organ celny przyjął opisane zgłoszenia celne, przyjmując elementy kalkulacyjne zadeklarowane w zgłoszeniach celnych. W dniu 5 września 2002r. Agencja Celna "B" wystąpiła z wnioskiem o sprostowanie zgłoszeń celnych JDA SAD z dnia 26 sierpnia 2002r. w zakresie należności celno-podatkowych.

Organ celny, postanowieniami z dnia [...] i [...] września 2002r., wszczął z urzędu postępowania w sprawie uznania przedmiotowych zgłoszeń celnych za nieprawidłowe w zakresie elementów zawartych w tych zgłoszeniach.

Spółka, pismem z dnia 27 września 2002r., złożyła wnioski o wydanie decyzji uznających przedmiotowe zgłoszenia celne za nieprawidłowe oraz określających dług celny w prawidłowej wysokości. Wniosła o określenie kwot wynikających z długu celnego bez naliczania tymczasowej opłaty celnej dodatkowej.

Postanowieniami z dnia [...] grudnia 2002r. Naczelnik Urzędu Celnego połączył postępowania wszczęte na wniosek Agencji Celnej, Spółki i prowadzone z urzędu (dotyczy zgłoszeń celnych z dnia 27 sierpnia 2002r.) oraz postępowania wszczęte: z urzędu i na wniosek Spółki (co do zgłoszenia z 28 sierpnia 2002r.).

Decyzjami opisanymi powyżej – na wstępie uzasadnienia – Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie elementów zawartych w tych zgłoszeniach, dokonując jednocześnie zmiany zapisów w polach 47 poz. 1, 2, 3, 4 zgłoszeń w zakresie metody płatności opłaty celnej dodatkowej.

Spółka złożyła odwołania od decyzji organu I instancji.

W ocenie Dyrektora Izby Celnej odwołania nie zasługują na uwzględnienie.

W dniu dokonywania odprawy celnej towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami celnymi obowiązywało rozporządzenie z 2002r., które jest aktem wykonawczym do ustawy z 2001r. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia wyroby stalowe sprowadzone przez Spółkę objęte były tymczasową opłatą celną dodatkową. Warunkiem dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym było złożenie zabezpieczenia w wysokości ustalonej "na poziomie równym wysokości kwoty należności z tytułu tymczasowej opłaty celnej dodatkowej". W związku z tym, iż jest to opłata tymczasowa (wprowadzona w trakcie prowadzenia postępowania ochronnego na okres 200 dni) winna być przez Spółkę zabezpieczona, a nie uiszczona, a więc organ I instancji słusznie dokonał zmiany zapisu w polu 47 poz. 1, 2, 3 i 4 zgłoszeń w części dotyczącej metod płatności: zmieniając metodę płatności D (przelew) na F (zabezpieczenie).

Dyrektor Izby Celnej wskazał dalej, że rozważył czy organ I instancji prawidłowo zastosował tymczasową opłatę celną dodatkową w kontekście art. 23 ustawy z 2001r. Stanowisko organu I instancji jest prawidłowe albowiem dokumenty przewozowe nie zostały wystawione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z 2002r. (na podstawie informacji zawartych w piśmie "C" z dnia 13 marca 2003r. ustalono, iż data stempla stacji nadania umieszczona w polu 46 listu przewozowego SMGS jest datą zawarcia umowy o przewóz i oznacza jednocześnie datę wystawienia dokumentu przewozowego oraz przyjęcia przesyłki w nim wymienionej do przewozu).

Odnosząc się do zarzutów odwołań opartych na podstawie art. 217, art. 88 ust. 1, art. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organ odwoławczy wskazał iż zarzuty te są bezzasadne, gdyż ustawa z 2001r. przyznała uprawnienia ministrowi właściwemu do spraw gospodarki do prowadzenia postępowań ochronnych w wypadkach, gdy zaistnieją przesłanki wyrządzenia szkody przemysłowi krajowemu wytwarzającemu towar podobny lub towar bezpośrednio konkurencyjny, a w art. 21 ustawa upoważniła Ministra do wydania aktu prawnego rangi rozporządzenia, który uściśla przepisy dotyczące stosowania środków ochronnych, w tym tymczasowej opłaty celnej dodatkowej. Podstawowe zasady i tryb postępowania oraz środki ochronne określone są poprzez ustawę, natomiast rozporządzenie jest przepisem wykonawczym.

Tryb dopuszczania do publicznej wiadomości aktów prawnych reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych. W świetle przepisów tej ustawy i z uwagi na cel, jakim była ochrona polskiego rynku przed nadmiernym przywozem niektórych produktów stalowych, które stanowią zagrożenie dla przemysłu krajowego, uznać należy że wejście w życie rozporządzenia z 2002r. uzasadnione było ważnym interesem państwa. Nie naruszono więc stosownych przepisów w tym zakresie. Przedmiotowe rozporządzenie weszło w życie z dniem ogłoszenia tj. 19 sierpnia 2002r. i należy przez to rozumieć, że obowiązywało ono od godziny 00.00 dnia 19 sierpnia 2002r.

Nie naruszono art. 3 § 1 pkt 8 kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe to: cła i inne opłaty związane z przywozem towarów. W ocenie organu odwoławczego zastosowane przez organy celne przepisy są zgodne z obowiązującym prawem i Konstytucją. Nie naruszono również przepisów art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej.

Końcowo Dyrektor Izby Celnej zauważył, że niezależnie od powyższych uwag, dnia 7 marca 2003r. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie ustanowienia opłaty celnej dodatkowej w związku z nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych produktów stalowych (Dz.U. nr 40, poz. 342). Towary wymienione w załączniku nr 1 do tego rozporządzenia objęte są przez okres 2 lat ostatecznym środkiem ochronnym w formie opłaty celnej dodatkowej.

Skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzje Dyrektora Izby Celnej wniosła Spółka poprzez pełnomocnika, domagając się uchylenia tych decyzji i orzeczenia o kosztach zgodnie z zestawieniem złożonym na rozprawie.

Skargi zarzuciły:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. art. 2, 88 ust. 1 i 217 w zw. z art. art. 7 i 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

2) naruszenie prawa procesowego poprzez niezastosowanie art. 120 oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego.

W uzasadnieniach skarg wskazano, że nie istnieją podstawy do zabezpieczenia tymczasowej opłaty celnej dodatkowej, gdyż nie istniał w stosunku do Spółki obowiązek złożenia zabezpieczenia tymczasowej opłaty celnej dodatkowej.

Rozporządzenie z 2002r. zostało ogłoszone dnia 19 sierpnia 2002r. i nabrało więc mocy wiążącej nie wcześniej niż w tym dniu. Towar podlegający dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym był objęty umową zawartą przez Spółkę z kontrahentem w dniu 28 grudnia 2001r. Towar był wysłany przez Ukraińskiego kontrahenta w dniu 19 sierpnia 2000r. Zauważyć należy jednak, że strona nie miała możliwości zapoznania się z rozporządzeniem, gdyż Dziennik Ustaw, w którym akt ten został ogłoszony był udostępniony dopiero ok. godziny 16 w dniu 19 sierpnia 2002r. Organy celne stosowały więc przepisy rozporządzenia przez 16 godzin, zanim to rozporządzenie zostało ogłoszone. Złamana została zasada zaufania do państwa, a strona pozbawiona została możliwości podjęcia racjonalnej decyzji w sprawie ewentualnego importu towaru. Towar został zgłoszony przed upływem 3 m-cy licząc od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zaistniały więc wszystkie przesłanki wymienione w art. 23 ustawy z 2001r.

Nadto mamy do czynienia z naruszeniem art. 217 Konstytucji, stosownie do którego nakładanie podatków i innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. W rozporządzeniu z 2002r. zostały zawarte elementy decydujące o kształcie daniny publicznej jakim jest dodatkowa tymczasowa opłata celna. Organ celny w takiej sytuacji, w oparciu o zawartą w art. 8 Konstytucji zasadę bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, powinien nie pobierać tymczasowej opłaty celnej dodatkowej. Zwrócono również uwagę, że w mieście będącym siedzibą spółki tj. w Ł. Dziennik Ustaw, w którym ogłoszono rozporządzenie w 2002r., ukazał się dopiero 21 sierpnia 2002r. Nadto zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 2001r. Minister zobowiązany był doręczyć niezwłocznie rozporządzenie właściwym organom kraju eksportu. Władze ukraińskie otrzymały treść rozporządzenia dopiero w dniu 21 sierpnia 2002r., zatem Spółka miała możliwość zapoznania się z treścią rozporządzenia dopiero późnym popołudniem 19 sierpnia 2002r. Miało to wpływ na sytuację Spółki, gdyż nie mogąc zapoznać się z rozporządzeniem, nie mogła wstrzymać wysyłki towaru we wczesnych godzinach rannych 19 sierpnia 2002r. Pobranie w takiej sytuacji dodatkowej opłaty celnej odbiega znacząco od standardów państwa prawa.

Art. 88 ust. 1 Konstytucji RP uzależnia wejście w życie aktu normatywnego, w tym również rozporządzenia, od jego ogłoszenia. Ogłoszenie oznacza przekazanie informacji o treści aktu normatywnego jego adresatom. Do spełnienia wymagań art. 88 ust. 1 Konstytucji konieczne jest nie tylko wydanie numeru Dziennika Ustaw, ale także jego udostępnienie, a więc skierowanie do rozpowszechniania (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1999r. sygn.K4/99 OTKZU nr 7/1999, poz.165 i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. K 27/02 OTK – A 2002/7/92). Publikacja aktu normatywnego służyć bowiem ma realnemu dostępowi do tego aktu. W przedmiotowym sprawach powyższe wymagania nie zostały spełnione. Działanie organów państwa polegające na udostępnieniu aktu normatywnego po upływie ok. 16 godzinach od chwili określonej jako jego wejście w życie uznać należy za sprzeczne ze standardami demokratycznego państwa prawnego i narusza to również art. 7 Konstytucji, zgodnie z którym organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tej sytuacji organy celne działając w oparciu o art. 8 Konstytucji oraz art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego winny nie pobierać tymczasowej opłaty celnej dodatkowej. Pobranie takiej opłaty narusza rażąco art. 121 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, gdyż pobranie takiej opłaty, przy ogłoszeniu aktu prawnego ją ustanawiającego z tak znacznym opóźnieniem podważa zaufanie do organów celnych.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej jako p.p.s.a.

Ustawa z 2001r. określała środki ochronne przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny oraz zasady i tryb postępowania w sprawie stosowania tych środków (art. 1 ust. 1). Środek ochronny – stosownie do art. 7 ustawa ustanawiała jedynie na czas określony oraz w wysokości i formie niezbędnej dla naprawienia szkody wyrządzonej przemysłowi krajowemu lub zapobieżenia powstaniu szkody oraz dla ułatwienia zmian dostosowujących ten przemysł do warunków konkurencji. Ustawa rozróżniała tymczasowy środek ochronny i ostateczny środek ochronny (art. 8 i art. 9 ust. 1). Tymczasowy środek ochronny ustanawiała w formie tymczasowej opłaty celnej dodatkowej (art. 8), która stanowiła należność celną przywozową w rozumieniu przepisów prawa celnego (art.10).

Jak już wyżej wskazano ustawa określała m.in. tryb postępowania w sprawie stosowania tych środków. W rozdziale 3 regulowała postępowanie ochronne. Jeżeli w czasie postępowania ochronnego minister właściwy do spraw gospodarki dokonał wstępnego ustalenia, że przywóz towaru objętego postępowaniem jest nadmierny i wprowadzenie środka ochronnego dopiero po zakończeniu postępowania ochronnego (tj. ostatecznego środka ochronnego), spowodowałoby powstanie szkody trudnej do naprawienia lub groziło powstaniem takiej szkody, mógł ustanowić w drodze rozporządzenia, tymczasowy środek ochronny (art. 21 ust. 1). W art. 21 ust. 2 i ust. 4 ustawa stanowiła, że tymczasowy środek ochronny ustanawia się na okres nieprzekraczający 200 dni; rozporządzenie, o którym mowa w art. 21 ust. 1, powinno określać w szczególności: nazwę towaru, opis towaru, kod taryfy celnej; wysokość i okres stosowania tymczasowego środka ochronnego; sposób, warunki i zakres stosowania tymczasowego środka ochronnego. Z kolei w art. 22 stanowiła, że w wypadku ustanowienia tymczasowej opłaty celnej dodatkowej warunkiem objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu jest złożenie zabezpieczenia w wysokości ustalonej na poziomie równym wysokości kwoty należności z tytułu tymczasowej opłaty celnej dodatkowej. W wypadku, gdy postępowanie ochronne zostałoby zakończone bez zastosowania środka ochronnego (ostatecznego), minister właściwy do spraw gospodarki uchylał rozporządzenie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 (art. 26 ust. 1), a organ celny, na pisemny wniosek osoby zainteresowanej, dokonywał zwrotu zabezpieczenia złożonego zgodnie z art. 22, w terminie 30 dni od daty złożenia wniosku (art. 26 ust. 2). Od kwoty zwracanego zabezpieczenia organ celny nie płacił odsetek (art. 26 ust. 3). Kolejną kwestią związaną z tymczasową opłatą celną regulował przepis art. 31 ust. 2, stanowiąc że w wypadku ustanowienia ostatecznej opłaty celnej dodatkowej organ celny wzywał dłużnika do uiszczenia kwoty należności wynikającej z tej opłaty; w wypadku gdy ostateczna opłata celna dodatkowa była wyższa od opłaty tymczasowej, kwoty różnicy nie pobierało się. Jeżeli ostateczna opłata celna dodatkowa była niższa od tymczasowej opłaty celnej dodatkowej, organ celny, który przyjął zabezpieczenie, dokonywał zwrotu zabezpieczenia w wysokości kwoty różnicy na pisemny wniosek strony, złożony wraz z oryginałem dowodu złożenia zabezpieczenia, którego przedstawienie było niezbędne do nadania towarowi przeznaczenia celnego.

Rozporządzenie z 2002r. zostało wydane m.in. na podstawie art. 21 ust. 1 i 3 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy z 2001r. i w § 1 ustanowiło tymczasowy środek ochronny w formie tymczasowej opłaty celnej dodatkowej na przywóz na polski obszar celny niektórych produktów. Wysokość tymczasowej opłaty celnej dodatkowej ustaliło jako iloczyn wartości celnej towaru – określonej zgodnie z przepisami prawa celnego – oraz stawki określonej w procentach w stosunku do tej wartości (§ 1 ust. 1). Wykaz towarów objętych tymczasową opłatą celną dodatkową oraz stawki tej opłaty określił załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 1 ust. 3). Tymczasowa opłata celna dodatkowa jest stosowana przez 200 dni, licząc od dnia wejścia w życie rozporządzenia (§ 5).

Z powyżej przytoczonych uregulowań ustawowych zawartych w ustawie z 2001r., a w szczególności z tego powodu, iż tymczasowy środek ochronny - tymczasowa opłata celna dodatkowa stanowiła należność celną przywozową w rozumieniu przepisów prawa celnego uprawnionym jest stwierdzenie, iż tymczasowa opłata celna dodatkowa stanowi daninę publiczną, skoro do danin zaliczają się m.in. podatki, opłaty i cła.

W skargach zarzuca się, iż rozporządzenie z 2002r. wydane m.in. na podstawie delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 i 3 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy z 2001r. narusza przepisy Konstytucji RP, a w szczególności art. 217. Podkreślono, że powszechnie przyjętym standardem cywilizacyjnym jest zasada, wynikająca również z ostatnio przytoczonego przepisu Konstytucji RP, iż każda danina publiczna, w tym cło, jest pobierana na podstawie aktu prawnego rangi ustawowej.

Art. 217 Konstytucji RP stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowanych i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku, następuje w drodze ustawy. Istnieje łączność tego przepisu z art. 84 Konstytucji, ponieważ oba te przepisy razem tworzą zasadniczą treść zasady władztwa podatkowego, wedle której państwo ma prawo obciążania podmiotów znajdujących się w zakresie jego władzy w celu finansowania zadań państwa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał, iż wyliczenie zawarte w art. 217 Konstytucji należy rozumieć jako nakaz uregulowania ustawą wszystkich istotnych elementów stosunku daniowego, do których zalicza się m.in.: określenie podmiotu oraz przedmiotu opodatkowania, zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku, przy czym zwraca uwagę, iż wyliczenie zawarte w tym przepisie nie ma charakteru wyczerpującego, co oznacza, że wszystkie istotne elementy stosunku daninowego powinny być uregulowane bezpośrednio w ustawie. Do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 16 czerwca 1998r. U.IX/97 OTK ZU 1998/4 poz. 51; 1 września 1998r. U.I/98 OTK ZU 1998/5 poz. 63 oraz 9 lutego 1999r. U.IV/98 OTK ZU 1991/1 poz. 4). Akty wykonawcze mogą zatem zawierać wyłącznie regulacje uzupełniające to, co uregulowane zostało w ustawie i tylko w zakresie nie przesądzającym o istotnych elementach konstrukcji daniny (cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 września 1998r. U.I/98).

W ustawie z 2001r. określono środki ochronne przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny, dokonując rozróżnienia na tymczasowe i ostateczne środki ochronne. Z uwagi na przedmiot decyzji skarżonych przez Spółkę w niniejszej sprawie Sąd ograniczy swoje rozważania do tymczasowego środka ochronnego. Ustawa z 2001r. wskazywała, że tymczasowa opłata celna dodatkowa stanowi opłatę celną przywozową. Przewidywała również w jakich okolicznościach minister właściwy do spraw gospodarki może ustanowić w drodze rozporządzenia taką opłatę. Ustawa określała również maksymalny okres, na który mogła być ustanowiona ta opłata – w drodze aktu wykonawczego, regulowała również kwestie zwrotu zabezpieczenia w całości lub w części w określonych sytuacjach. Dla oceny czy wspominane rozporządzenia nie narusza art. 217 Konstytucji z art. 84 niezbędnym jest wskazanie na charakter tymczasowego środka ochronnego. Taki środek ochronny minister mógł ustanowić, jeżeli w czasie postępowania ochronnego dokonał wstępnego ustalenia, że przywóz towaru objętego postępowaniem jest nadmierne i wprowadzenie środka ochronnego dopiero po zakończeniu postępowania ochronnego spowodowałoby powstanie szkody trudnej do naprawienia lub groziło powstaniem takiej szkody. Takiego wstępnego ustalenia minister mógł dokonać po zbadaniu szeregu okoliczności wymienionych w art. 20 ust. 1 i 2 ustawy. Z istoty postępowania ochronnego, wynika że ustanowienie tymczasowej opłaty celnej dodatkowej wiąże się z pewnym reżimem czasowym tzn. dla skuteczności ustalenia takiego środka ochronnego niezbędnym jest adekwatne pod względem czasowym jego stosowanie. Niewątpliwie ustawa z 2001r., w zakresie tymczasowej opłaty celnej dodatkowej zdeterminowana jest charakterem postępowania ochronnego. Konieczność ustanowienia tymczasowego środka ochronnego i jego wysokości wynika z szeregu okoliczności, które miał zbadać minister i w sytuacji, gdy dokonał wstępnego ustalenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy, mógł ustanowić tymczasowy środek ochronny. W ocenie Sądu rozporządzenie z 2002r. nie narusza wzorca z art. 217 w zw. z art. 84 Konstytucji RP, ponieważ w ustawie z 2001r. przewidziano możliwość nałożenia takiej "swoistej" (z uwagi na charakter tymczasowy) daniny publicznej, określono ściśle sytuacje i kryteria kiedy właściwy minister może ustanowić taki środek ochronny, ustanowiono maksymalne okres, na który taki środek może być wprowadzony, uregulowano kwestie zwrotu w części lub w całości lub też zaliczenia takiego tymczasowego środka po zakończeniu postępowania ochronnego. Wprawdzie do kompetencji ministra pozostawiono możliwość ustanowienia w drodze wydania rozporządzenia takiego środka, ale wynika to z immanentnych cech tego środka, gdyż potrzeba jego wprowadzenia wynika w trakcie postępowania wyjaśniającego, na podstawie zbadania szeregu okoliczności i w zależności od dokonanych ustaleń dopiero można ocenić potrzebę jego wprowadzenia oraz wysokości i okresu stosowania tego środka. Ustawodawca więc nie pozostawił właściwemu ministrowi swobody w zakresie ustanowienia takiego ośrodka w wyniku przekazania mu kompetencji co do kształtowania szeroko rozumianej polityki fiskalnej państwa, ale precyzyjnie określił warunki i tryb wprowadzenia tego środka, maksymalny okres, na jaki zostanie ustanowiony. W ustawie uregulowano więc wszystkie podstawowe elementy tego środka, zaś w zakresie tych istotnych elementów daniny, które z uwagi na jej charakter, w szczególności z uwagi na kryterium czasu, nie mogą być regulowane w drodze ustawy, określił organowi wykonawczemu kryteria dla wprowadzenia tymczasowej dodatkowej opłaty celnej. Reasumując Sąd uznał, że wbrew zarzutom skarg rozporządzenie z 2002r. nie narusza przepisów Konstytucji w zakresie stanowienia danin publicznych.

Przechodząc do dalszych kwestii podnoszonych w skargach, a dotyczących ogłoszenia rozporządzenia z 2002r. i jego wpływu na sytuację skarżącej Spółki wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o 2001r. rozporządzenia, wydane na podstawie ustawy, obowiązują od dnia ich ogłoszenia. Jest to uregulowanie odmienne od reguły wynikającej z ustawy z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz.U. nr 62, poz. 718 ze zm.), gdyż z art. 4 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy wynika, że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Stosownie do art. 4 ust.2 tej ustawy w uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ustępu 3 (nie mającego znaczenia w tej sprawie), mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym. Regulacja zawarta w art. 14 ust. 2 wskazuje, że normodawca stosując ten wyjątek musi zawsze zważyć czy ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie danego aktu normatywnego i czy nie przeciwstawiają się temu zasady demokratycznego państwa prawnego. Dodać należy, że nie do Sądu należy ocena czy dokonano właściwej konfrontacji tych przeciwstawnych dóbr, a więc z jednej strony ważny interes państwa, a z drugiej zasady demokratycznego państwa, a wśród nich również i ta dotycząca zaufania obywateli do państwa zdeterminowana pewnością, że przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie mogą zaskakiwać podmioty prawa, a odpowiednio długie vacatio legis zapewnia możliwość podjęcia stosownych, korzystnych, dla adresatów norm prawnych, decyzji np. w zakresie importu towarów.

Ustawodawca w ustawie z 2001r. przyjął, że wszystkie rozporządzenia przewidziane w ustawie, obowiązują od dnia ich ogłoszenia. Przesądził więc, iż z uwagi na materię regulowaną tą ustawą zrezygnował z vacatio legis. Powoduje to, iż zarzuty skarg eksponujące brak możliwości po stronie Spółki podjęcia stosownych decyzji gospodarczych, w tym ewentualnego wstrzymania importu nie mogą być uwzględnione. Sąd nie dopatruje się więc naruszenia przez organy zasady zaufania zawartej m.in. w art. 121 Ordynacji podatkowej, skoro to ustawodawca w ustawie przesądził, iż ważny interes państwa przemawia za rezygnacją z okresu pomiędzy ogłoszeniem rozporządzenia, a jego wejściem w życie. W tej sytuacji zdaniem Sądu niemożliwym jest również, dokonanie przez Sąd oceny z punktu widzenia zasad postępowania określonych w Ordynacji podatkowej czy rezygnacja z vacatio legis mogła mieć negatywne skutki dla Spółki, skoro to ustawodawca stanowiąc tak jak w art. 2 ust. 2 ustawy z 2001r. godził się na pewne niekorzystne skutki dla podmiotów prawa, uzasadnione ważnym interesem państwa.

Zasadne są również ustalenia organów, że w sprawie nie zachodzą przesłanki niezbędne do zastosowania art. 23 ustawy z 2001r. który stanowi, że tymczasowego środka ochronnego nie stosuje się do dostaw towaru objętego kontraktami zawartymi przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1, pod warunkiem że dokumenty przewozowe zostały wystawione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, a towar został przywieziony na polski obszar celny nie później niż 3 miesiące od dnia jego wejścia w życie. Spór pomiędzy stronami dotyczy tylko tego warunku, że dokumenty przewozowe zostały wystawione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Skoro rozporządzenie z 2002r. zostało ogłoszone w dzienniku ustaw z dnia 19 sierpnia 2001r. to zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 2001r. i zgodnie z § 6 rozporządzenia weszło w życie 19 sierpnia 2002r. Oznacza to, co podnosi organ odwoławczy, że obowiązuje ono od godziny 00.00 19 sierpnia 2002r. Zgromadzone dokumenty, w tym w toku postępowania odwoławczego, pozwalają podzielić stanowisko zaprezentowane w decyzjach będących przedmiotem skarg do Sądu, iż data stempla stacji nadania umieszczona w polu 46 listu przewozowego SMGS, jest datą zawarcia umowy o przewóz oraz oznacza jednocześnie datę wystawienia dokumentu przewozowego i przyjęcie przesyłki w nim wymienionej do przewozu. Tak więc stanowisko Spółki w tej sprawie, a zawartej w skargach jest nieuzasadnione.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargi oddalił.