Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SAB/Wa 35/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
659
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 125, art. 139 par.1 i par. 2, art. 140par. 1 i par. 2, art. 141 par. 1, art. 122, art. 87 i art. 180
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął wobec Skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Postępowanie wszczęto po przeprowadzeniu kontroli podatkowej, którą zakończono 7 lutego 2012 r.

Skarżąca, podejmując przesyłkę zawierającą postanowienie o wszczęciu postępowania o Nr [...] z [...] lipca 2012 r., nie wskazała na zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty odbioru pisma, w związku z czym wystąpiono do Poczty Polskiej S.A. celem zareklamowania przesyłki. W dniu 5 września 2012 r. wpłynęła odpowiedź Poczty Polskiej, do której dołączono duplikat potwierdzenia odbioru.

W dniu 14 sierpnia 2012 r. do organu wpłynęło pismo, przy którym Pełnomocnik przesłał do akt spraw odpis pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. Pełnomocnik zgłosił udział w postępowaniach o Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Organ wyjaśnił, że nie prowadził w stosunku do Skarżącej postępowań o nr [...], [...], [...], [...].

W związku z tym, że do pisma dołączono jeden egzemplarz uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą do reprezentowania w ww. sprawach, organ skierował do Pełnomocnika pismo z 21 września 2012 r., w którym wyjaśnił, iż zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik winien dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W piśmie poinformowano, że błędnie podano numery spraw postępowań prowadzonych przez organ oraz wyjaśniono, iż osoba, która zamierza występować w postępowaniu jako pełnomocnik strony, musi złożyć do akt konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Pouczono, że jeżeli Pełnomocnik chce reprezentować Skarżącą winien złożyć odpisy pełnomocnictwa do akt każdej z wymienionych spraw.

W odpowiedzi Pełnomocnik poinformował, że pełnomocnictwo jest ważne i obliguje organ do jego respektowania.

Z uwagi na brak pełnomocnictw do poszczególnych akt sprawy, wezwano Pełnomocnika do dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Wyznaczono 3-dniowy termin do przedłożenia powyższego dokumentu. Poinformowano jednocześnie, że organ nie prowadzi postępowań o nr [...], [...], [...], [...], do którego Pełnomocnik zgłosił swój udział.

Ponadto również Skarżącą wezwano do złożenia pisemnych wyjaśnień dotyczących udzielonego pełnomocnictwa w terminie 5 dniowym.

W dniu 31 października 2012 r. do organu wpłynęło pismo Pełnomocnika, który wskazał, że organ podatkowy nie powinien zmuszać podatnika do złożenia kolejnego pełnomocnictwa, a winien respektować złożone już pełnomocnictwo, jeśli jego zakres nie budzi wątpliwości.

W piśmie z 21 listopada 2012 r. Pełnomocnik poinformował kolejno, że złoży pełnomocnictwo niezwłocznie po uzyskaniu informacji, do którego postępowania ma je dołączyć.

W dniu 19 grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. poinformował, że Pełnomocnik złożył pismo, przy którym przekazał odpis pełnomocnictwa z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej. Zdaniem Dyrektora pełnomocnictwo to uprawnia Pełnomocnika do reprezentowania Skarżącej przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. i Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. w sprawie o Nr [...], dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Ponieważ kserokopia odpisu pełnomocnictwa nie spełniała wymogów z art. 137 § 3 O.p., organ zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej z prośbą o przesłanie egzemplarza pełnomocnictwa do sprawy Nr [...] oraz oryginału, bądź kopii pisma przewodniego złożonego przez Pełnomocnika do tego organu.

W odpowiedzi na powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z 30 stycznia 2013 r. wyjaśnił, że pełnomocnictwa udzielone zostały Pełnomocnikowi do akt spraw, które toczyły się przed Dyrektorem Izby Skarbowej i dotyczyły ponagleń z 29 października 2012 r., złożonych na niezałatwienie w terminie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postępowań podatkowych. W ocenie Dyrektora brak było podstaw do przesyłania Naczelnikowi oryginałów tych pełnomocnictw. W związku z powyższym organ uznał, iż Pełnomocnik nie jest umocowany do działania w sprawie o Nr [...].

W dniu 14 maja 2013 r. wpłynęło pismo Pełnomocnika, w którym podniósł, że pomimo złożonych do akt spraw, przy piśmie z 11 grudnia 2012 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w W., odpisów pełnomocnictw nie otrzymuje żadnej korespondencji w sprawach.

Organ wskazał, że Pełnomocnik nie złożył pełnomocnictwa do prowadzonego postępowania o Nr [...], dlatego też korespondencja w ww. sprawie wysyłana jest na adres Skarżącej.

W związku z powyższym wezwano Pełnomocnika w celu złożenia pisemnych wyjaśnień zawierających wskazanie pism organu podatkowego, które w ramach prowadzonego postępowania podatkowego zostały skierowane do Skarżącej z jego pominięciem. Jednocześnie wskazano, że przedmiotowe pismo zawiera inny adres, niż ten na który dotychczas wysyłana była korespondencja.

W odpowiedzi Pełnomocnik podniósł, że powyższe wezwanie stanowi "rażące nadużycie prawa", a pełnomocnikiem jest on we wszystkich postępowaniach prowadzonych przez organ. Nie odniósł się do zmiany adresu korespondencyjnego.

W związku wątpliwościami dotyczącymi pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą w dniu 3 lipca 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie wezwał Pełnomocnika do złożenia oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą do akt sprawy. W dniu 24 lipca 2013 r. wpłynęła do organu odpowiedź Pełnomocnika, że stosowne pełnomocnictwo zostało złożone do Dyrektora Izby Skarbowej w W.

Ponieważ w toku postępowania kontrolnego Pełnomocnik domagał się zwrotu 144 rachunków przekazanych przez Państwa S. do organu wraz z ich zestawieniem oraz innymi dokumentami, które wymieniono w piśmie z 21 kwietnia 2008 r., w dniu 29 października 2012 r. przesłuchano R. P., która na kopii pisma (będącego w posiadaniu Państwa S.) podpisała się, postawiła swoją imienną pieczątkę oraz dokonała adnotacji "przyjęto dokumenty do weryfikacji 24.04.2008r". Przesłuchanie odbyło się w obecności Pełnomocnika z uwagi na to, iż dotyczyło ono również postępowania w sprawie nr [...], w którym występował Pełnomocnik Skarżącej.

W celu wyjaśnienia złożonych przez Skarżącą i jej małżonka dokumentów, przy piśmie z 21 kwietnia 2008 r., wezwano Skarżącą do dokonania czynności polegającej na złożeniu pisemnych wyjaśnień dotyczących 144 rachunków. Pismo doręczono Skarżącej w dniu 20 listopada 2012 r.

W związku z brakiem odpowiedzi, organ zwrócił się do kontrahentów Skarżącej z prośbą o dostarczenie wykazu faktur wystawionych w okresie od 1 września 2006 r. do 21 kwietnia 2008 r. z tytułu sprzedaży materiałów budowlanych lub usług budowlanych na rzecz Skarżącej. Dane firm ustalono na podstawie protokołu kontroli. Odpowiedzi od kontrahentów napływały do organu do 26 lutego 2013 r. Ich analiza wykazała, że wartość okazanych w toku kontroli podatkowej faktur nieznacznie odbiega od wartości faktur otrzymanych od kontrahentów.

W dniu 28 grudnia 2012 r. W. S. uznany za Pełnomocnika w sprawie nr [...], złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu w sprawie i przesłuchanie Skarżącej i A. S. na okoliczność potwierdzenia sporządzenia zestawienia 144 rachunków i dostarczenia ich razem z pismem z 21 kwietnia 2008 r. oraz z innymi dokumentami wymienionymi w piśmie.

W dniu 8 lutego 2013 r. odbyło się przesłuchanie Skarżącej. A. S. na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył kserokopię zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy w okresie od 4 lutego 2013 r. do 25 lutego 2013 r. W dniu 5 marca 2013 r. Pełnomocnik poinformował telefonicznie, że A. S. do 19 marca 2013 r. będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W związku z tym, organ wezwał A. S. jako świadka na dzień 27 marca 2013 r. w celu złożenia zeznań w sprawie. A. S. na przesłuchanie nie zgłosił się, przedłożył pismo wraz kserokopią zwolnienia lekarskiego o niezdolności do pracy od 20 marca 2013 r. do 9 kwietnia 2013 r. Organ wyznaczył więc nowy termin przesłuchania na 6 maja 2013 r. A. S. ponownie się nie zgłosił i przedłożył zwolnienie lekarskie od 10 kwietnia 2013 r. do 14 maja 2013 r. Ponownie wyznaczono nowy termin jego przesłuchania na 12 czerwca 2013 r., jednak świadek nie stawił się. Poinformował, że jest na zwolnieniu lekarskim od 15 maja 2013 do 25 czerwca 2013 r.

W dniu 27 czerwca 2013 r. do organu wpłynęło pismo A. S., w którym prosi o niewyznaczanie terminu przesłuchania w charakterze świadka w sprawach o Nr [...] i [...] w lipcu, z uwagi na wyjazd zagraniczny związany z rehabilitacją. Dołączył zwolnienie lekarskie o niezdolności do pracy w okresie od 26 czerwca 2013 r. do 30 lipca 2013 r.

W dniu 10 lipca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył Skarżącej siedmiodniowy termin do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego.

W dniu 22 lipca 2013 r. za pośrednictwem faxu do organu wpłynęło pismo, w którym W. S. poinformował, że 24 lipca 2013 r. chce zapoznać się razem ze Skarżącą z aktami spraw o Nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W dniu 24 lipca 2013 r. zapoznał się on z zebranym materiałem dowodowym w sprawie o Nr [...]. Akt pozostałych spraw nie udostępniono mu z uwagi na brak pełnomocnictwa. Udostępnienie akt pozostałych spraw zaproponowano Skarżącej, która odmówiła zapoznania się z nimi.

W dniu 1 lipca 2013 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wpłynęła skarga H. S., reprezentowanej przez profesjonalnego Pełnomocnika, na przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania podatkowego o Nr [...].

Pełnomocnik zarzucił prowadzenie sprawy bez podstawy prawnej w związku z przedawnieniem, jakie nastąpiło w sprawie i wniósł o zobowiązanie organu do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie 7 dni, od dnia doręczenia akt oraz ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego nie załatwienia sprawy w terminie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz kwoty 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, stwierdzenie naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa i przedawnienia w sprawie, rozpoznanie sprawy poza kolejnością.

Pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 142 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "O.p.", przez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę, Naczelnik Urzędu Skarbowego, odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów przedłużania terminu załatwienia sprawy, choć w sprawie wystąpiło przedawnienie wskazał, iż pismem z 21 listopada 2012 r. zawiadomiono Skarżącą, iż z dniem 24 października 2011 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. na skutek zastosowania przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Przesyłka została zwrócona przez urząd pocztowy - po dwukrotnym awizowaniu i zgodnie z art. 150 § 2 O.p. uznano ją za skutecznie doręczoną z dniu 12 grudnia 2012 r. Zgodnie zaś z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Samą zaś informację o dacie zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wystosowano do Skarżącej respektując Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11.

Kolejno organ wskazał, że we wszystkich przypadkach niezałatwienia sprawy w terminie strona była powiadamiana w postanowieniach informujących o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie, wyznaczających nowy termin załatwienia sprawy oraz informujących o przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy (gromadzenie materiału dowodowego, złożoność problemu będącego przedmiotem rozpatrywanej sprawy, wyznaczenie terminu przesłuchania świadka). Powyższe przyczyny były niezależne od organu.

Odnosząc się do następnie do zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 125, art. 139 § 1, art. 140 § 1 i art. 142 O.p. organ wskazał, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. prowadzone jest zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Organ podejmował niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także starał się wyjaśnić szereg aspektów, które pozwolą prawidłowo określić wysokość zobowiązania podatkowego. Świadczą o tym m.in. wystosowane wezwania do kontrahentów Skarżącej, a także do samej Skarżącej, w celu wyjaśnienia spornych rachunków, przesłuchania. Organ dokładnie badał wszystkie okoliczności faktyczne celem ustalenia istotnego dla rozstrzygnięcia stanu faktycznego sprawy. Postanowieniami wydanymi na podstawie art. 139 § 1 i art. 140 O.p. organ zawiadamiał o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy podając przyczynę wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Ponadto wnioski składane przez W. S. również przyczyniły się do wyznaczania nowego terminu załatwienia sprawy.

Organ, odnosząc się do zarzutu strony, że do dnia wniesienia skargi organ II instancji nie odniósł się do ponaglenia z 10 maja 2013 r., wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] czerwca 2013 r. pozostawił ponaglenie Strony bez rozpatrzenia, z uwagi na brak pełnomocnictwa uprawniającego Pełnomocnika do reprezentowania Skarżącej przed Dyrektorem Izby Skarbowej. Zwrócił on także uwagę na okoliczność, że Naczelnik Urzędu Skarbowego skutecznie zawiadamiał o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia sprawy, przez co nie doszło do naruszenia art. 139 § 1, art. 140 § 1 O.p.

Jednocześnie organ wskazał, że na prowadzone przez niego postępowanie podatkowe o Nr [...] Pełnomocnik Skarżącej w dniu 30 października 2012 r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej ponaglenie na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie. Postanowieniem z [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał je jednak za bezzasadne.

Pismem z 9 października 2013 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła pismo, w którym wskazała, że organ zamiast wydawać postanowienie z [...] listopada 2012 r., winien wezwać skarżącą do nadesłania odpowiedniej liczby pełnomocnictw. Wyjaśnił także, że w sprawie w jego opinii doszło do przedawnienia zobowiązania. Skarżąca odniosła się również do przebiegu postępowania.

W piśmie z 18 listopada 2013 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika przedstawiła chronologię postępowania, która jej zdaniem uzasadnia złożoną skargę.

W piśmie z 22 listopada 2013 r. organ odniósł się do działań podejmowanych w sprawie przez pełnomocnika strony skarżącej.

W dniu 26 listopada 2013 r. na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik Skarżącej zmodyfikował zarzut skargi, poprzez wyjaśnienie, że bezczynność polega na tym, iż z uwagi za nieznanie go za pełnomocnika H. S. i doręczenie pism procesowych bezpośrednio skarżącej powoduje bezskuteczność doręczenia, co z kolei wskazuje na pozostawanie organu w stanie bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Z kolei w myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu administracji publicznej w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

W tak zakreślonej kognicji sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 P.p.s.a.). W przeciwnym razie Sąd skargę oddala, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Sąd administracyjny, rozpoznając zatem sprawę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność lub przewlekłość postępowania (por. wyrok NSA z 18 maja 2010 r., II GSK 381/10, publ. LEX nr 596787).

Przechodząc natomiast do kwestii oceny zasadności skargi wyjaśnić należy, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach działania w sprawie. O bezczynności organu oraz o przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej można mówić wówczas zatem, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął i prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie odpowiednim aktem administracyjnym lub nie podjął stosownej czynności prawem przewidzianej (por. wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2008 r., IV SAB/Wa 109/07).

W przypadku zatem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolnego Sąd kontroluje, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności.

Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu lub przewlekłość postępowania organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie. Stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do zobowiązania organu do dokonania czynności, której zaniechał, jeżeli nie wykaże, że wykonanie nie było możliwe.

W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła skargę do sądu, na przewlekłość postępowania podatkowego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r., po uprzednim wniesieniu ponaglenia do Dyrektora Izby Skarbowej. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. uznał ponaglenie Skarżącej za nieuzasadnione.

Zasadniczym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 139 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania podatkowego przez ponad 12 miesięcy.

Przy ocenie wystąpienia bezczynności organu lub przewlekłości prowadzonego postępowania, istotnego znaczenia nabiera kwestia terminów przewidzianych na załatwienie sprawy. Z art. 125 O.p. wynika, iż organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Organy winny zatem podejmować działania bez zbędnej zwłoki.

Prawidłową realizację zasady szybkości postępowania oraz jej gwarancje stanowią przepisy Rozdziału 4 O.p. "Załatwienie sprawy".

Z art. 139 § 1 O.p. wynika, iż załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie zaś z § 2 art. 139 O.p. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie.

Z powyższego wynika, iż to stopień skomplikowania sprawy determinuje czas i termin jej załatwienia.

Wskazać również należy, że w wypadku terminów ustalonych w art. 139 § 1 O.p. chodzi o czas efektywny, jakim dysponuje organ. Do określonych Ordynacją podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się bowiem terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 O.p.). Podkreślenia również wymaga, że opóźnienia w wydaniu decyzji powstałe z przyczyn niezależnych od organu występują wówczas, gdy organ mimo dołożenia należytej staranności nie mógł dotrzymać terminu załatwienia sprawy.

W myśl natomiast art. 140 § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie (tzw. podstawowym z art. 139 O.p.), podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 O.p.). Celem tej regulacji jest właśnie przeciwdziałanie przewlekłości postępowania.

O tym, że również terminy ustalone w trybie art. 140 § 1 O.p. są terminami przewidzianymi do załatwiania spraw, świadczy chociażby art. 141 § 1 O.p. przewidujący specyficzny środek prawny w postaci ponaglenia, który służy stronie na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub w terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p.

Zawiadomienie, o którym mowa w powołanym wyżej art. 140 § 1 O.p. składa się z dwóch elementów. Pierwszy z nich ma charakter informacyjny, bowiem sprowadza się do uzasadnienia przyczyn niedotrzymania terminu. Drugi element zawiadomienia to wskazanie nowego terminu, w którym sprawa powinna być załatwiona.

Zaznaczenia przy tym wymaga, że w świetle przepisów ustawy Ordynacji podatkowej, organ wskazując przyczyny niedotrzymania terminu, nie ma obowiązku wyjaśniania stronie jaki konkretnie materiał dowodowy zamierza jeszcze zgromadzić w toku postępowania. Strona natomiast zgodnie z art. 178 O.p. ma prawo wglądu w akta sprawy w każdym stadium postępowania i zapoznając się z nimi może uzyskać wiedzę o gromadzonych dowodach.

Z okoliczności stanu sprawy wynika, że postępowanie podatkowe toczy się od dnia [...] lipca 2012 r., a organ podatkowy w trybie art. 140 § 1 O.p., wielokrotnie wyznaczał nowy termin załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, każdorazowo podając przyczynę niedotrzymania terminu.

Jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, co nie budzi wątpliwości, organ nie dotrzymał terminu wynikającego z art. 139 § 1 O.p. Jednakże organ wywiązał się z obowiązku nałożonego na podstawie art. 140 § 1 O.p., zawiadamiając Skarżącą o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczynę niedotrzymania terminu oraz wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W związku z tym, za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia tych przepisów.

Z analizy dokumentów załączonych do akt administracyjnych oraz faktów przedstawionych także w udzielonej odpowiedzi na skargę, wynika że przyczyną niedotrzymania terminu jest konieczność zebrania pełnego materiału dowodowego. Taki obowiązek wynika z zasady prawdy obiektywnej uregulowanej w art. 122 O.p., zgodnie z którą w toku postępowania organy prowadzące postępowanie mają obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zasada ta została rozwinięta w regulacji art. 180 i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organy podatkowe mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego ma znaczenie dla właściwego stosowania przepisów materialnego prawa podatkowego. Niewątpliwie podstawą prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest wcześniejsze prawidłowe i dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych odpowiadających prawdzie, czyli zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy. Zatem prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy dysponuje stosownym materiałem dowodowym pozwalającym na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużania terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy niemniej jednak, za każdym razem nowy termin musi być konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi załatwienie sprawy.

Z ustaleń faktycznych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że postępowanie dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. nie mogło zakończyć się przed upływem jedno czy dwumiesięcznego terminu. Przekonują do tego, w szczególności następujące okoliczności:

- związane z wyjaśnieniem daty odbioru postanowienia o wszczęciu postępowania - Skarżąca nie wpisała daty odbioru na zwrotnym potwierdzeniu odbioru,

- związane z ustaleniem kwestii pełnomocnictwa – W.S. zgłosił udział do kilku postępowań załączając jeden egzemplarz pełnomocnictwa,

- związane z przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka A. S., który nie stawiał się na wyznaczone przez organ terminy przesłuchania, przedkładając zwolnienia lekarskie wraz z prośbą o wskazanie nowego terminu.

Obiektywnie oceniając, w kontekście zarzutu długotrwałości postępowania podatkowego, składanie przez podatnika w toku postępowania wniosków dowodowych niewątpliwie wpływa na przedłużenie tego postępowania, zwłaszcza gdy wzywany świadek nie stawia się na przesłuchanie i przedstawia zwolnienia lekarskie usprawiedliwiające jego nieobecność. Niewątpliwie podatnik ma pełne prawo do zgłaszania wniosków dowodowych w celu wykazania swoich racji. Musi się jednak, w takim przypadku, liczyć z tym, że postępowanie to będzie trwało dłużej. Z pewnością z takiego powodu nie można czynić zarzutu organowi, że działa przewlekle, czy opieszale.

Postępowanie organu nie było naruszeniem prawa, gdyż jego postępowanie cechowała wola sprawnego załatwienia sprawy, z zachowaniem jednak wszystkich wymogów i procedur przewidzianych prawem. Prowadzenie postępowania przewlekłe w tym przedziale czasu nie było wynikiem zawinionego działania organu, a podyktowane jest jedynie koniecznością realizacji wniosku strony w zakresie przeprowadzenia wniosku dowodowego. Strona została ponadto poinformowana przez organ o przyczynie przedłużenia postępowania.

W związku z tym, a także z przywołaną już okolicznością, iż nie ma przeszkód prawnych do wielokrotnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy Sąd uznał, iż nie istnieje uzasadnienie faktyczne i prawne do zobowiązania organu do zakończenia postępowania podatkowego. Tu organ, jako gospodarz postępowania, a także strona skarżąca, która ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu (z którego w pełni korzysta) powinny być zainteresowane tak wyczerpującym i wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego, by właściwie zakończyć postępowanie podatkowe i rozstrzygnąć sprawę objętą jego zakresem.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. nie dopuścił do przewlekłego prowadzenia postępowania w stosunku do Skarżącej. Nie zachodzą zatem przesłanki, które nakazywałyby zobowiązanie organu do zakończenia postępowania podatkowego.

Czas trwania przedmiotowego postępowania nie wynika z bezczynności organu a spowodowany jest czynnościami dowodowymi do wykonania na skutek wniosku strony.

Za niezasadny należało tym samym uznać zarzut przewlekłego prowadzenia przedmiotowego postępowania podatkowego.

W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 125 i art. 142 O.p. Wbrew twierdzeniom Skarżącej organ działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, nie naruszając zasady działania budzącego zaufanie do organów podatkowych. Obowiązek zaś niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów, w szczególności wyrażonych w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Wobec braku przewlekłości postępowania podatkowego oraz wobec wywiązania się z obowiązku wynikającego z art. 140 § 1 O.p. nie było podstaw do stosowania przez organ art. 142 O.p.

Terminy załatwiania spraw określone w art. 139 i 140 O.p. mają charakter procesowy, porządkowy, dyscyplinujący organy podatkowe, a ich upływ nie pozbawia organów podatkowych zdolności do orzekania i nie powoduje wadliwości decyzji wydanej z ich uchybieniem (wyrok NSA z dnia 7 maja 1998 r., I SA/Ka 1215/96, niepubl.). Natomiast zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie ma charakter informacyjny. Nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Organ jedynie informuje stronę o przyczynach niezałatwienia sprawy i o nowym terminie, w którym powinna ona zostać załatwiona. Ma ono zatem pewien walor dokumentacyjny, podanie bowiem przyczyn niezałatwienia sprawy obrazuje dodatkowo przebieg postępowania. Zatem twierdzenie strony, iż postanowienie z [...] listopada 2012 r. i każde następne informujące o niezałatwieniu sprawy w terminie nie weszły do obrotu prawnego, bowiem pierwsze z nich (z 7 listopada 2012 r.) wyekspediowano dzień po upływie terminu do załatwienia sprawy, jest nieuzasadnione.

Odnosząc się do sformułowanego w trakcie rozprawy zarzutu bezczynności organu podatkowego Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 137 § 3 O.p. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z treści cytowanego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek złożenia pełnomocnictwa do akt. Oznacza to, że osoba chcąca działać w sprawie jako pełnomocnik musi złożyć do akt tej konkretnej sprawy pełnomocnictwo lub jego odpis. Organ podatkowy nie ma natomiast podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy, jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby jako właśnie pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2010 r. I FSK 1802/08 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy innym organom, bądź w innym postępowaniu, takie pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06, http//orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym zasadnie organ podatkowy uznał, że złożony jeden egzemplarz pełnomocnictwa, w sytuacji gdy w stosunku do strony prowadzonych jest kilka postępowań podatkowych, nie spełnia wymogów z art. 137 § 3 O.p.

Wskazać także należy, co Sąd nadmienił na wstępie, że przedmiotem badania w tym postępowaniu może być tylko przewlekłość postępowania, nie mogą być badane przesłanki przedawnienia, czego oczekuje Skarżąca.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.