Postanowienie NSA, sygn. akt II OW 105/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 84 ust. 1 i 84 a ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.), Sędzia del. WSA Piotr Broda, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy D. z dnia [...] czerwca 2018 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy D. a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie podniesienia terenu na działce postanawia: wskazać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. jako organ właściwy w sprawie


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. (data wpływu [...] czerwca 2018 r.) Wójt Gminy D. (dalej jako "Wójt") wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zaistniałego pomiędzy nim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. (dalej jako "PINB") w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. i C. Z. w sprawie podniesienia terenu na działce sąsiedniej nr ewid. [...].

W uzasadnieniu wniosku Wójt podał, że w dniu [...] kwietnia 2018 r. A. i C. Z. zwrócili się do PINB w P. o podjęcie działań w celu obniżenia terenu przez właścicieli działki sąsiedniej nr ew. [...] do stanu pierwotnego. PINB pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. przekazał niniejszy wniosek Wójtowi powołując się na art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Wójt zaznaczył, że wskazana ustawa przestała obowiązywać 1 stycznia 2018 r., a aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566) reguluję te sprawę w art. 234 ust. 1-3. Pomimo tego Wójt podniósł, że jego zdaniem zmiana stosunków wodnych, o których mowa we wniosku nastąpiła na skutek wybudowania na działce sąsiedniej domu, co prowadzi do wniosku, że sprawą powinien zająć się PINB w P.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego wniósł o wskazanie Wójta Gminy D. jako organu właściwego w sprawie. PINB wskazał, że żądanie zawarte we wniosku sprowadza się do prośby o spowodowanie aby teren działki sąsiadów został obniżony do stanu w jakim został zakupiony. Zdaniem organu oznacza to usunięcie warstwy gruntu z działki nr [...] położonej w m. B. gm. D. Zdaniem PINB podniesienia terenu nie można uznać za obiekt budowlany w rozumieniu ar. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2018 r. poz. 1202 j.t.; dalej "prawo budowlane"). Organ wskazał, że ustawa nakazuje aby nawet ewentualnie brana pod uwagę budowla ziemna była wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych. Podwyższenie poziomu terenu nie posiada takich cech. Skoro zatem działanie takie nie posiada cech budowli ani robót budowlanych, to nie ma podstaw aby sprawą zajmował się organ nadzoru budowlanego. Ponadto PINB podkreślił, że zajmuje się również sprawą z wniosku C. A. Z. z dnia [...] maja 2018 r., o "kontrolę budynku w zakresie jego usadowienia, obliczenia rzędnych niwelety oraz dokonania szczegółowych pomiarów w zakresie wykonania budowli ziemnej". Organ zaznaczył, że sprawa ta jeszcze jest w toku i nie została wydana decyzja administracyjna (stan na dzień [...] sierpnia 2018 r.)

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy jednocześnie uznają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z organów nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny).

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do wskazania organu właściwego do rozpatrzenia sprawy związanej z podniesieniem terenu działki nr ewid. [...] położonej w m. B. Gm. D. co powoduje, że wszystkie wody opadowe spływają na działkę A. i C. Z.

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody.

W związku z powyższym, należy wskazać, że podstawowym przepisem regulującym tę kwestię jest art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.), który stanowi że: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności". Należy jednak podzielić ocenę Wójta, że przepis ten miałby zastosowanie w przypadku gdy na działce której dotyczy wniosek nie byłyby realizowane prace budowlane i bezsporny byłby wniosek, że właściciel gruntu dokonał zmiany takich stosunków przez np. nawiezienie dodatkowej warstwy gruntu. W przedmiotowej sprawie natomiast mamy do czynienia z sytuacją, w której była realizowana inwestycja budowlana i nie ma w aktach dowodów na stwierdzenie, że zmiana stosunków wodnych na gruncie nie jest spowodowana pracami budowlanymi niezgodnymi z zatwierdzonym projektem budowlanym. Organ nadzoru budowlanego nie przeprowadził w sprawie żadnej kontroli zatem nie ma podstaw do stwierdzenia, że zmiany stosunków wodnych na gruncie nie są związane z pracami budowlanymi. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego powinno być ustalenie, czy w sprawie występują przesłanki z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2015 r. poz. 1422 j.t.), a więc czy inwestor prowadząc roboty budowlane dokonał zmiany naturalnego spływu wód opadowych celem kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości. Przepis powyższy stanowi wyraźnie, że działania tego typu są zabronione. Sprawdzenie natomiast czy takie działania mają miejsce jest obowiązkiem organów nadzoru budowlanego w związku z art. 84 ust. 1 i art. 84a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2018 r. poz. 1202 j.t.).

Z powyższych względów i na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 oraz art. 4 p.p.s.a. p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.