Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 555/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Izba Skarbowa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA A. Cudak, W. Jarzębowski (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. oraz zaliczenia jej części na poczet bieżących należności podatkowych. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) zł tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 555/03

Uzasadnienie

W dniu 18 listopada 2002 r. Z. C. wystąpił do Urzędu Skarbowego Ł.-B. z wnioskiem o potrącenie z nadpłaty podatku dochodowego za 1995 r. kwoty 1.659,40 zł i zaliczenie jej na poczet zaliczki za miesiąc październik w podatku dochodowym za 2002 r. wynikającej z deklaracji PIT-5. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że nadpłata wynikająca z zeznania rocznego za 1995 r. PIT-32 w wysokości 13.464,90 zł nie była kwestionowana ale do tej pory nie została zwrócona. Podatnik dodał, iż o jej zaliczenie na poczet jakichkolwiek podatków lub zobowiązań do tej pory nie występował.

Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł.-B. umorzył postępowanie wywołane powyższym wnioskiem z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu organ stwierdził, że z rocznego rozliczenia podatku dochodowego za 1995 r. wynikała rzeczywiście nadpłata ale w kwocie 4.063,00 zł. Podatek należny za ten rok wynosił bowiem 0 zł, a przypisane zaliczki 4.063,00 zł. Jednakże w czasie powstania tej nadpłaty podatnik miał wobec Urzędu Skarbowego zaległości podatkowe, co było przyczyną zaliczenia jej z urzędu przez organ podatkowy na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (t.j. Dz.U. z 1993 r., Nr 108, poz.486 ze zm.) na poczet tych zaległości, w tym na zaległość w podatku obrotowym za rok 1992 kwotę 2.793,40 zł oraz kwotę 1269,60 zł na zaległość w podatku dochodowym za ten rok. Wobec tego w chwili występowania z powyższym wnioskiem nie było już żadnej nadpłaty podlegającej zwrotowi lub zaliczeniu na zaległość zgodnie z wnioskiem podatnika. Ponadto Urząd Skarbowy stwierdził, że zastosowanie ma art.78 § 1 i 2 w zw. z art.76 § 1 Ordynacji podatkowej.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił organowi podatkowemu, iż:

- błędnie określił w decyzji kwotę nadpłaty podatku dochodowego za 1995 r. bowiem z zeznania rocznego PIT-32 wynika kwota wyższa,

- podatnik nigdy nie składał wniosku o zaliczenie powstałej nadpłaty na zaległość w podatku obrotowym za 1992 r., ani nigdy nie został powiadomiony o dokonaniu takiego zaliczenia,

- organ podatkowy nie uwzględnił korzystnego dla podatnika wyroku NSA, uchylającego decyzję Urzędu Skarbowego określającą zaległość w podatku obrotowym za 1992 r.,

- prawo podatnika do zwrotu nadpłaty podatku za 1995 r. nie wygasło na skutek upływu terminu, gdyż podatnik występował wcześniej o zwrot niesłusznie naliczonego mu podatku obrotowego, który został pokryty z nadpłaty w podatku dochodowym za 1995 r.,

- Urząd Skarbowy naruszył art.123 Ordynacji podatkowej, gdyż nie zapoznał podatnika z zebranym materiałem dowodowym.

Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Odnośnie różnicy między wysokością nadpłaty podatku za rok 1995 określoną we wniosku podatnika i w decyzji organu I instancji Izba lakonicznie stwierdziła, iż wynika ona z błędnej kwoty wykazanych przez podatnika zaliczek w deklaracjach PIT-5 za okres od stycznia do listopada 1995 r., a wysokość nadpłaty wyniosła 4.063,00 zł. Nadpłata została zaliczona na poczet zaległości w podatkach dochodowym i obrotowym za 1992 r., a postanowienia w przedmiocie zaliczenia nadpłaty nie były wydawane, gdyż ustawa o zobowiązaniach podatkowych nie przewidywała takiego obowiązku. Wbrew zarzutowi podatnika Naczelny Sąd Administracyjny nie uchylił żadnej decyzji określającej podatnikowi zaległość w podatku obrotowym ale oddalił skargi podatnika na decyzje podatkowe w przedmiocie określenia zaległości w podatkach obrotowym i dochodowym za 1992 r.

W skardze na powyższa decyzję, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego za 1995 r. Z. C. zarzucił, iż dokonanie przez organ podatkowy zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości odbyło się z naruszeniem ordynacji podatkowej, skoro podatnik nie był o tym powiadomiony, a ponadto powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu: o zaniżeniu przez organ podatkowy kwoty nadpłaty w podatku za 1995 r., oraz niezapewnieniu podatnikowi czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie został zapoznany z zebranym materiałem przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę Izba podtrzymała swoje stanowisko stwierdzając m.in., że zapoznawanie podatnika ze zgromadzonym materiałem dowodowym byłoby konieczne tylko wtedy, gdyby decyzja organu kształtowała prawa i obowiązki podatnika, tymczasem w tej sprawie na dzień złożenia wniosku nie istniało już prawo do zwrotu nadpłaty, gdyż wcześniej została ona w całości zaliczona z urzędu na poczet zaległości podatkowych.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie jest precyzyjnie napisana. Nie wymieniono w niej konkretnych przepisów prawa (prócz art.123 Ordynacji podatkowej), które według skarżącego zostały naruszone, a w odniesieniu do zarzuty braku powiadomienia o wcześniejszym zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej skarżący nie określił na czym polega naruszenie prawa. Mimo tego należało uznać, iż skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy procesowe - Ordynacji podatkowej (art.122 i art.210 § 4) - w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (organ odwoławczy to zaakceptował) nie znalazła wyjaśnienia kwestia rozbieżności w stanowiskach strony i organu co do wielkości nadpłaty w podatku dochodowym za 1995 r. Za takie wyjaśnienie nie może być uznane jedno lakoniczne zdanie w decyzji organu odwoławczego o wykazaniu przez podatnika błędnej kwoty zaliczek. Zdanie to w kontekście znajdującego się w aktach rocznego zeznania podatkowego PIT-32 oraz miesięcznych deklaracji na podatek nie jest zrozumiałe, czego dobrym dowodem była też niemożliwość wyjaśnienia tej kwestii na rozprawie przez pełnomocnika Izby Skarbowej. Kwestia wielkości nadpłaty w podatku dochodowym za 1995 r. ma zasadnicze znaczenie skoro podatnik domagał się zaliczenia z tej nadpłaty na poczet aktualnej zaliczki na podatek jedynie kwoty 1.659,40 zł i zwrotu pozostałej jej części, określając całą nadpłatę na kwotę 13.464,90 zł, a z decyzji wynika, iż organ podatkowy wcześniej zaliczył na poczet zaległości podatkowych kwotę 4.063,00 zł. przyjmując, że taka była wysokość całej nadpłaty. Zasadnicze znaczenie tej kwestii wynika również ze sposobu uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Izba Skarbowa powołała się na fakt nieistnienia nadpłaty w dniu złożenia przez podatnika wniosku wobec jej całkowitego zaliczenia z urzędu na zaległości podatkowe. Organy nie wyjaśniły w uzasadnieniu kiedy nadpłata została zaliczona na poczet zaległości i nie wskazały, czy powiadomiły podatnika o takim fakcie. W razie ustalenia, że nadpłata w całości została rozliczona na istniejące zaległości podatkowe, jeszcze przed złożeniem przez podatnika wniosku w tej sprawie uzasadniona będzie teza Izby Skarbowej o nieistnieniu nadpłaty i zbędne byłoby rozważanie, czy wniosek podatnika nie jest spóźniony. Nie jest też uzasadnione stanowisko Izby co do obowiązku zapoznawania podatnika ze zgromadzonym materiałem dowodowym tylko w razie wydawania decyzji kształtującej prawa podatnika. Takie ograniczenie nie wynika z art.123 i art.200 Ordynacji podatkowej. Obowiązek ten dotyczy także organu odwoławczego (art.235 Ordynacji podatkowej). Realizacja tego obowiązku jest o tyle istotna, że umożliwia podatnikowi jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy przedstawienie swego stanowiska w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy lub choćby właściwego i zrozumiałego uzasadnienia stanowiska organu. Nie ma natomiast znaczenia podnoszona w skardze okoliczność zaliczenia przez organ podatkowy nadpłaty na poczet zaległości bez wniosku podatnika bowiem art.29 ust.1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (obowiązujący przed wejściem w życie ustawy - Ordynacja podatkowa) przewidywał, że w pierwszej kolejności nadpłaty są zaliczane z urzędu na poczet zaległości podatkowych.

Z uwagi na powyższe należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), oraz zasądzić na rzecz skarżącego zwrot kosztów na podstawie art.200 tej ustawy.