Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 754/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2011-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w całości

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 lipca 2010 r. nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. uchyla decyzję organu I instancji; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej M. K. kwotę 470 (czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 29 października 1999 r. nr ... Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydaną na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. nr 87, poz. 395) (zwanej dalej ustawa o świadczeniu pieniężnym) orzekł o odmowie przyznania M.K. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w wskazanej wyżej ustawie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że we wnioskowanym przez stronę okresie tj. od października 1941 r. do stycznia 1945 r. wykonywała ona pracę w miejscowości D. na terytorium RP, zatem nie nastąpiła w jej przypadku deportacja do pracy przymusowej z terytorium RP.

M.K. złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy z dnia 15 maja 2000 r. nr ... organ utrzymał w mocy decyzję własną wskazując w uzasadnieniu, że strona była zatrudniona w przygranicznej miejscowości na terenie III Rzeszy, jednakże nie deportowano jej tamże do pracy, a jedynie skierowano do pracy bez zmuszania do stałego przebywania w miejscu pracy na terenie Rzeszy.

Decyzja powyższa stała się przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego , który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Wr 2417/2000 oddalił skargę M.K..

Wnioskiem z dnia 1 marca 2011 r. M.K. ponownie wniosła o przyznanie świadczenia określonego w ustawie o świadczeniu pieniężnym, załączając do wniosku opis represji polegającej na przymusowej pracy w domu niemieckiej rodziny S. w miejscowości G. oraz tłumaczenia: oświadczenia E. H. z domu S. i listu kierowanego do strony od I.

Decyzją z dnia 28 maja 2010 r. nr... wydaną z powołaniem się na przepisy art. 154 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2, art. 4 ust. 1 ,2,4 ustawy o świadczeniu pieniężnym oraz w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07 Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 15 maja 2000 r. Nr ... oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia 29 października 1999 r. Nr ... o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym. Z ustaleń poczynionych przez organ administracji wynika , że strona złożyła wniosek w przedmiocie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego, a organ umorzył postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem. W dniu 1 marca 2010r .strona złożyła kolejny wniosek, w którym nie sprecyzowała żądania odnośnie trybu jego rozpatrzenia, wobec tego organ zakwalifikował jej pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dalej organ zacytował brzmienie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując, że w sprawie została spełniona przesłanka istnienia w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jednakże wnioskodawczyni nie wykazała, aby za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Kierownika Urzędu okoliczności, na które powołuje się strona we wniosku nie świadczą o spełnieniu tej przesłanki, bowiem od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i orzecznictwo Kierownika nie uległy zmianie. Podkreślił, że organy administracji są wiązane przepisami prawa i słuszny interes strony nie może sprowadzać się do obchodzenia tych przepisów. Dalej wskazał, że przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym podlegał ocenie Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, w którym stwierdzono niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym , w zakresie w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przytaczając wywody z uzasadnienia wyroku TK organ wskazał, że niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z wysiedleniem (wyrwaniem) z dotychczasowego środowiska. W konkluzji stwierdził, że strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w pobliżu stałego miejsca zamieszkania w miejscowości P. W jego ocenie praca ta nie przybrała szczególnie dotkliwiej formy, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., bowiem nie była połączona z wysiedleniem, wyrwaniem z dotychczasowego środowiska.

M.K. złożyła do Kierownika Urzędu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy , podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 7.,art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji. W szczególności strona zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że okoliczności wywiezienia wnioskodawczyni do pracy przymusowej nie przybrały dotkliwej dla niej formy, skoro materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i poparty urzędowymi dokumentami jasno wskazują, że warunki związane z przymusową zmianą miejsca pobytu i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska zostały w przypadku strony spełnione. Według strony organ błędnie przyjął, że praca, którą wykonywała podczas okupacji nie miała charakteru przymusowego, skoro z okoliczności przedstawionych w sprawie w sposób oczywisty wynika, że świadczyła pracę przymusową wbrew swojej woli, na terenie ówczesnej III Rzeszy, po uprzednim rozłączeniu z rodzicami i bliskimi oraz wysiedleniu z domu rodzinnego, połączonej z wywiezieniem poza granice Rzeczpospolitej Polskiej. Nadto strona podniosła , że jej wcześniejszy wniosek o przyznanie świadczenia został przez organ sklasyfikowany jako wniosek o wznowienie postępowania, podczas gdy powinien być potraktowany jako wniosek wszczynający postępowanie w nowej sprawie. Odwołująca powołała się także na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, wskazując, że organ administracji nie zastosował się do powyższego wyroku i wykazał niezrozumienie dla stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Kierownik Urzędu decyzją z dnia 20 lipca 2010 r. nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 151 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2, 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 maja 2010 r. nr ... W motywach decyzji ostatecznej organ wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, którym stwierdzono niezgodnośc art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym z art. 32 Konstytucji RP. Dalej powołał się przepis artykułu 145a kpa stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Dalej organ wskazał, ze w myśl art. 2 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniu pieniężnym represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Zaś w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wyrok ma charakter zakresowy i kwestionuje nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych. Naruszenie w tym zakresie zasady równości jest bezpośrednim wynikiem uzależnienia prawa do analizowanego świadczenia od kryteriów " geograficznych " (tzn. przekroczenia granic państwa polskiego) i wykluczenia możliwości otrzymania świadczeń przez osoby deportowane (wywiezione) do pracy przymusowej w ramach terytorium państwa polskiego. Trybunał Konstytucyjny nie ma natomiast zastrzeżeń co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. W dalszej części uzasadnienia Kierownik Urzędu przywołał wywody Trybunału Konstytucyjnego wskazując, że ustawodawca trafnie uznał, iż wśród wszystkich osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania. Świadectwa osób poddanych tej formie represji skłaniają do akceptacji poglądu, że znajdowały się one w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Obok niedogodności związanych z samym obowiązkiem zatrudnienia (często na granicy fizycznych możliwości), były one poddane dodatkowemu stresowi związanemu z rozłąką z najbliższymi i koniecznością samodzielnej organizacji od podstaw życia codziennego w nowym, z reguły nieprzyjaznym miejscu pobytu. Wśród czynników, które wskazują na zaostrzony charakter takiej represji w porównaniu do "zwykłej" pracy przymusowej w pobliżu dotychczasowego miejsca zamieszkania, można wymienić m.in.: niedostatek więzi społecznych z nowym otoczeniem (wrogość, nieznajomość języka), ogólnie trudniejsze warunki egzystencji (np. brak możliwości sprzedaży czy wymiany własności pozostawionej w dotychczasowym miejscu zamieszkania, brak solidarności rodzinnej czy sąsiedzkiej), co najmniej utrudniony kontakt z rodziną i najbliższymi, trudny klimat i warunki przyrodnicze (dotyczy to zwłaszcza osób wywiezionych do części azjatyckiej ZSRR). Okoliczności te nabierają szczególnego znaczenia, jeżeli weźmie się pod uwagę, że "na roboty" wywożeni byli przede wszystkim (zwłaszcza na początku okupacji) ludzie młodzi. W ocenie organu strona nie przedstawiła dowodów na okoliczność deportacji do pracy przymusowej, jednoczesnie strona przez cały okres wykonywania pracy przymusowej pozostawała w bezpośrednim kontakcie z rodziną. Zatem nie doszło do zerwania więzi społecznych i rodzinnych. Nie oznacza to, że praca wykonywana z rodziną czy tez w miejscu zamieszkana lub nieopodal niego nie jest pracą niewolniczą i dolegliwą w swej formie lecz przepisy ustawy nie przewidują świadczeń dla wszystkich poszkodowanych pracujących przymusowo na rzecz III Rzeszy. Dalej Kierownik Urzędu wskazął, że nie zanegował ciężkiej sytuacji strony podczas wojny lecz jedynie stwierdził fakt, że nie został spełniony zawarty w art. 2 pkt. 2 lit. Ustawy o świadczeniu pieniężnym warunek deportacji do pracy przymusowej.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi M.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania. Skarga oparta została na zarzucie naruszenia art. 7,art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego , art. 8 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym. Według skarżącej zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegał na przyjęciu, że okoliczności wywiezienia wnioskodawczyni do pracy przymusowej nie przybrały dotkliwej dla niej formy, skoro materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i poparty urzędowymi dokumentami jasno wskazują, że warunki związane z przymusową zmianą miejsca pobytu i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska zostały w przypadku strony spełnione. Ponadto przyjęcie, że praca, którą wykonywała wnioskodawczyni podczas okupacji nie miała charakteru przymusowego, skoro z okoliczności przedstawionych w sprawie w sposób oczywisty wynika, że świadczyła pracę przymusową wbrew swojej woli, na terenie ówczesnej III Rzeszy, po uprzednim rozłączeniu z rodzicami i bliskimi oraz wysiedleniu z domu rodzinnego, połączonej z wywiezieniem poza granice Rzeczpospolitej Polskiej. Dodatkowo skarżąca podniosła zarzut mylnego zakwalifikowania jej wniosku jako wniosku o zmianę, uchylenie decyzji w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, podczas gdy w jej ocenie powinien być on zakwalifikowany jako pierwszy wniosek w sprawie po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, którego treść w - jej zdaniem- daje jej podmiotowe prawo do ubiegania się o odszkodowanie i złożenia takiego wniosku.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów innych niż podniesionych w skardze.

Dokonując oceny legalność zaskarżonej decyzji , przedmiotem której jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd oceny tej dokonuje według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji w całokształcie okoliczności prawnych i faktycznych sprawy . Wprawdzie sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany wyartykułowanymi w jej zarzutami, sformułowanymi wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm.)(zwanej dalej p.p.s.a.). Oznacza to obowiązek sądu wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.

Przechodząc zatem na grunt okoliczności faktycznych badanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja z dnia 15 maja 2000 r. Nr ..., którą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 29 października 1999 r. Nr .... o odmowie przyznania M.K. uprawnień do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej. Decyzja ta była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego , który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2002 r. (sygn. akt II SA/Wr 2417/2000) oddalił skargę M.K.. Powyższe okoliczności mają istotne znaczenie w niniejszej sprawy, albowiem determinują tryb i sposób rozpatrzenia kolejnego wniosku M.K. z dnia 1 marca 2010 r. w przedmiocie przyznania świadczenia określonego w ustawie o świadczeniu pieniężnym, zważywszy ,że strona powołuje się na takie same okoliczności faktyczne , które - jej zdaniem – mają uzasadniać prawo do świadczenia deportacyjnego. Rozpatrując przedmiotowy wniosek Kierownik Urzędu wydał decyzję pierwszo-instancyjną z dnia 28 maja 2010 r. z powołaniem się na przepis art. 154 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego , odmawiając uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 15 maja 2000 r. Nr ... Z materiału aktowego sprawy wynika , że kolejny wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia deportacyjnego nie zawiera wniosku o rozpoznanie go w trybie art.154 k.p.a. Ma zatem rację skarżąca ,kiedy wywodzi ,że organ administracji arbitralnie zakwalifikował jej wniosek do rozpoznania w tym trybie. Wymaga podkreślenia , że Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Z tą zasadą pozostaje w związku zasada udzielania informacji , określona w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji są zobowiązane do należytego wyczerpującego informowana stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Zatem strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody. Wobec tego wniesienie przez stronę przedmiotowego wniosku przy stwierdzeniu przez organ administracji , że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna i prawomocna decyzja odmawiająca przyznanie świadczenia deportacyjnego , powodować powinna - ze względu na słuszny interes strony i dbałość by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa - działanie organu administracji mające na celu wyjaśnienie rzeczywistych intencji strony. A zatem organ powinien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszcza ustawa, a które mogłyby służyć należytemu załatwieniu sprawy, jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę może budzić jakiekolwiek wątpliwości co do jej faktycznych intencji , co istotne jest zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi. Wypełniając dyspozycje przywołanych wyżej zasad i przepisów postępowania administracyjnego organ powinien poinformować stronę o trybach weryfikacji decyzji na drodze administracyjnej i zwrócić się do skarżącej o zajęcie przez nią jednoznacznego stanowiska i sprecyzowanie, w jakim trybie wystąpiła do organu o przyznanie świadczenia, o którym mowa w ustawie o świadczeniu pieniężnym. Tymczasem materiał aktowy sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że organ administracji uczynił zadość obowiązkom zawartym w wymienionych wyżej przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Przeciwnie uzasadnienie decyzji pierwszo-instancyjnej z dnia 28 maja 2010 r. pogłębia zastrzeżenia Sądu co do prawidłowości działania organu we wskazanym wyżej zakresie, bowiem znajduje się w nim stwierdzenie, że w dniu 1 marca 2010 r. wpłynął do organu wniosek strony, która nie sprecyzowała żądania odnośnie trybu jego rozpatrzenia, w związku z czym organ zakwalifikował pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie postępowanie organu świadczy o błędnej praktyce z powodu sprzeniewierzenia się - z przyczyn , których była mowa wyżej- podstawowym zasadom postępowania administracyjnego . Wypada w tym miejscu przypomnieć, że art. 16 k.p.a. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Od tej reguły ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Zatem decyzja ostateczna może być wzruszona w następujących trybach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego: przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowana (art. 154, art. 155, art. 161 k.p.a.); przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 §1 w związku z art. 151 §1 pkt 2 k.p.a.; przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 §1 k.p.a.). W świetle powyższego organ zobowiązany był, w ramach wszczętego na skutek każdego wniosku skarżącej postępowania, do jednoznacznego ustalenia i wyjaśnienia, na jakiej podstawie i w jakim trybie winno się ono toczyć. Ponowne, zatem prowadzenie postępowania w tej samej sprawie wymagało wystąpienia jednej z okoliczności, na które wskazywano wyżej, a które pozwalałyby na wzruszenie ostatecznej decyzji. Działając więc, w oparciu o art. 9 k.p.a., organ winien pouczyć skarżącą o przysługujących jej prawach i obowiązkach, zaś w przypadku dalszych wątpliwości należało wyjaśnić czy wskazane pismo stanowiło żądanie wznowienia postępowania lub żądanie stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu (art. 235 § 1 k.p.a.). Odstąpienie od tej czynności stanowiło naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów decyzja pierwszo-instancyjna podlegała wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Idąc dalej, stwierdzić należy, decyzja ostateczna, wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stanowi pokłosie wyżej wskazanych zaniedbań organu. Wskazać należy, że skarżąca w przedmiotowym wniosku z dnia 1 marca 2010 r. nie powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, jednakże uczyniła to na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach decyzji ostatecznej organ administracji powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, którym stwierdzono niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym z art. 32 Konstytucji RP, i który to wyrok zgodnie z przepisem art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego może być przesłanką wznowienia postępowania w sprawie. Efektem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zaskarżona decyzja, wydana z powołaniem się na przepis art. 151 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc przepis normujący sposób zakończenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które w niniejszej sprawie, o czym świadczy materiał aktowy , nigdy nie zostało wszczęte, a którą Kierownik Urzędu odmawia uchylenia decyzji własnej z dnia 28 maja 2010 r., wydanej - w innym trybie - na podstawie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo rozstrzygając w oparciu o przepisy normujące postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, organ w uzasadnieniu tej decyzji przytaczając brzmienie przepisu art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdza zarazem, że skarżąca pismem z dnia 1 marca 2010r . wystąpiła z wnioskiem, który organ zakwalifikował jako wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ ponownie rozpatrując wniosek skarżącej dokonał swoistego wymieszania trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego, bowiem z trybu postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowaną przeszedł do trybu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, naruszając w sposób rażący szereg przepisów postępowania administracyjnego, a to: art. 6, art. 7 , art. 8, art. 9 art., art. 107 , 127, art. 149, art. 151, art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym zakresie ponownie przypomnieć należy, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania sprowadza się nie tylko do kontroli prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, ale przede wszystkim do obowiązku dwukrotnego rozpoznawania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy, który to obowiązek odnosi się w pełnej rozciągłości również w odniesieniu do decyzji wydawanych w trybach nadzwyczajnych. Innymi słowy, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, nie jest tożsame przedmiotowo z postępowaniem w sprawie zmiany bądź uchylenia decyzji ostatecznej, bowiem dla każdego z tych postępowań w Kodeksie postępowania administracyjnego przewidziano odmienne przesłanki, pozwalające organom prowadzić i rozstrzygnąć sprawę załatwianą w konkretnym trybie, które to przesłanki w ramach tego postępowania podlegają ustaleniu przez organ. Wydanie zatem decyzji w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy w innym trybie, niż zastosowany do decyzji wydanej po raz pierwszy w sprawie, niewątpliwie narusza wymienione wyżej zasady postępowania administracyjnego, a poza tym z natury rzeczy godzi we wspomnianą zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz narusza przepisy szczegółowe dotyczące rozstrzygania w poszczególnych trybach określonych w przepisach procedury administracyjnej. Zastosowanie przez organ administracji w toku tego samego postępowania administracyjnego na każdym z jego dwóch etapów , odmiennych nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej , z właściwym dla tych trybów instrumentarium , narusza nie tylko zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego , ale również stanowi kwalifikowaną wadę uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Z tych względów decyzja ostateczna obarczona tą kwalifikowaną wadą podlegała stwierdzenie jej nieważności. Niezależnie od tego zauważyć należy, że uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wewnętrznie sprzeczne w zakresie, o jakim mowa była powyżej. Konkludując wskazać należy, że organ administracji ponownie rozpatrując sprawę powinien dokonać prawidłowej weryfikacji żądania skarżącej, z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego i przeprowadzić postępowanie w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji, zgodnie z przepisami normującymi postępowanie w danym trybie.

Dostrzeżone przez Sąd uchybienia proceduralne w wskazanym wyżej zakresie zwalniały go z obowiązku ustosunkowania się do zarzutu naruszenia prawa materialnego . Jedynie na marginesie sprawy Sąd zwraca uwagę na to , że ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 72 poz. 4507) znowelizowano ustawę o świadczeniu pieniężnym, nadając jej brzmienie uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07. Jednocześnie w art. 2 ustawy zmieniającej określono tryb postępowania w sprawach, w których doszło do wydania ostatecznych decyzji odmawiających prawa do świadczenia przysługującego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym.

W tym stanie rzeczy, Sąd uwzględniając skargę orzekł, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jak w punkcie I sentencji i art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak w punkcie II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a