Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 195/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi ZTE R. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/ M.Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski KP


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. , nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 71 poz. 838 ze zm.), w związku z art. 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432) Dyrektor Urzędu Celnego obciążył spółkę ZTE R. karą pieniężną w wysokości 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu orzeczenia Dyrektor Urzędu Celnego stwierdził, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tyko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2002 r. o godz. 20.04 i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła ZTE R. sp. z o.o. podnosząc, że zgodnie z dokumentami przewozu towar był załadowany starannie z zachowaniem odpowiednich standardów, a przekroczenie dopuszczalnych parametrów nacisku na osi było nieznaczne (o 10 kg). Odwołujący argumentował, że ogólna masa pojazdu z ładunkiem stanowiła zaledwie 80 % dopuszczalnej w kraju masy całkowitej. Organ odmówił ponownego ważenia pojazdu, a karana nie ma żadnych możliwości stwierdzenia rzeczywistych nacisków na poszczególne osie.

Działanie Urzędu miało w ocenie strony charakter restrykcyjny.

Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 i art.107 kpa oraz na podstawie art. 13 ust.2 pkt 3, ust. 2a i 2b, art. 40 b ust.1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 1985 r. o drogach publicznych) § 4 i § 5 ust.4 rozporządzenia Ministra i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U nr44, poz. 432), a także na podstawie art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r., nr 41, poz. 365 ze zm.). Dyrektor Izby Celnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że kara pieniężna została nałożona w dniu [...] kwietnia 2002 r. na przejściu granicznym w O., po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu o nr rejestracyjnym [...], należącego do przedsiębiorstwa ZTE R. Sp. z o.o i stwierdzeniu przekroczenia na drugiej osi pojazdu dopuszczalnych norm nacisku ustalonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej Z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano na wadze dynamicznej typu RPT 97-114, posiadającej ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w z Zielonej Górze, a wagi tego typu zostały zatwierdzone decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze, a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi. Nałożenie kary pieniężnej odbyło się zgodnie z art. 40b ust.2 i art. 13 ust.2b ustawy o drogach publicznych, a jej wysokość jest automatycznie obliczana przez oprogramowanie, które jest integralnym elementem systemu ważenia i przetwarzania danych. Organ II instancji szczegółowo ukazał techniczne etapy procesu ważenia oraz systemem zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg a także stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia. Nie ma zatem podstaw do jego powtarzania. W uzasadnieniu podkreślono też, że kierowca jakkolwiek domagał się ponownego przeważenia, to był jednak obecny przy pomiarze odległości pomiędzy osiami pojazdu oraz otrzymał protokół z ważenia, w którym mógł zawrzeć swoje uwagi i spostrzeżenia. Nadto organ argumentował również, że kara za przejazd pojazdem nienormatywnym jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku czy też ewentualnej winy kierowcy, a pobór opłaty ma charakter obligatoryjny.

Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka ZTE R. Skarżąca wskazała, że kierowca domagał się ponownego ważenia czego jednak organ nie uczynił. W istocie ustalenia komputera wagi są niezaskarżalne. Organ zawierzył "ślepo" w niezawodność czujników. Przywołując opinię inż. Z. L. z Zakładu Eksploatacji i Utrzymania Pojazdów Wydziału Transportu Politechniki Warszawskiej, w której wskazuje na błąd odczytu wagi nawet do 17%., strona wniosła o uchylenie kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację wnosząc o oddalenie skargi. Organ wskazał, że opinia przedstawiona przez stronę została sporządzona w oparciu o źródła udostępnione przez zleceniodawcę. Treść opinii nawiązywała do pomiarów dokonywanych przez wagę tylko jednej firmy - A. z T. bez podania bliższych informacji na temat typu i właściwości technicznej wagi. W tej jednak sprawie pomiaru nacisku osi dokonano wagą stacjonarną wyprodukowaną przez Łęczyckie Zakłady Górnicze SA w Łęczycy . Zatem chociażby z tego powodu uwagi i wnioski opinii nie można odnieść do wagi zainstalowanej na przejściu górniczym w O.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 30 stycznia 2006 r. o przedstawienie stosownego upoważnienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Celnego w O. bądź Dyrektora Urzędu Celnego dla Kierownika Zmiany, którego podpis widnieje pod decyzją pierwszoinstancyjną , Zastępca Naczelnika Urzędu Celnego w O. wskazał , że zakres obowiązków starszego kontrolera celnego J. Ż. jest określony w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy wydanych na podstawie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 30 grudnia 1997 r., nr [...] i art. 284 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. nr 23, poz. 117 ze zm.). W zakresie ustalonym dla wyznaczonego funkcjonariusza celnego w pkt IV Karty , funkcjonariusz ten posiadał uprawnienia do podejmowania i wydawania decyzji oraz podpisywania pism w ramach właściwości rzeczowej, w zakresie spraw załatwianych w toku służby. Naczelnik Urzędu Celnego z Zielonej Górze zaznaczył też, że w dniu wydawania decyzji organem administracji państwowej był Dyrektor Urzędu Celnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest wolna od uchybień, które pociągałyby za sobą konieczność jej uchylenia.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane m.in.za przejazdy za drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie , naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy.

Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44, poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzeni, w związku z czym dyrektor Urzędu Celnego nałożył na Skarżącą - zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - karę pieniężną w wysokości 720 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 41, poz. 365 ze zm.) zniesiono organ administracji państwowej w sprawach celnych - dyrektora urzędu celnego (art. 2 pkt 2 ) i utworzono organ naczelnika urzędu celnego (art. 3 pkt 2 ), do którego zakresu działania przeszły dotychczasowe zadania i kompetencje dyrektorów urzędów celnych w zakresie indywidualnych postępowań w sprawach celnych (art. 5 ust. 1). Należy jednak zauważyć, że cytowana ustawa weszła w życie w dniu 1 maja 2002 r.. a więc po wydaniu decyzji I instancji. W czasie wydania orzeczenia organem administracji państwowej w sprawach celnych był właśnie dyrektor urzędu celnego. Odpowiadając na wezwanie Sądu o przedstawienie stosownego upoważnienia dla Kierownika Zmiany podpisanego pod decyzją organu I instancji Naczelnik Urzędu Celnego w O. przedstawił 2 dokumenty: decyzję nr 3 Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] czerwca 2002 r. i decyzję Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 1997 r., nr [...]. Ze względu na datę wydania decyzji w I instancji miarodajna dla oceny prawidłowej delegacji kompetencji mogła być jedynie druga z wymienionych decyzji. Na jej podstawie upoważniono Zastępców Dyrektora Urzędu Celnego i Naczelników Oddziałów do podejmowania w imieniu Dyrektora decyzji, jak i wykonywania obowiązków lub innych czynności przypisanych temu organowi administracji celnej zgodnie z Regulaminem organizacyjnym Urzędu. kompetencje tę ograniczono jednoczenie do wskazanych w decyzji przepisów Kodeksu celnego. W § 2 decyzji określono, że Zastępcy Dyrektora i Naczelnicy Oddziałów mogą przekazać nadane im uprawnienia kierownikom komórek organizacyjnych oraz funkcjonariuszom celnym, zgodnie z podziałem kompetencji określonym w Regulaminie Organizacyjnym Urzędu Celnego. W piśmie z dnia 14 grudnia 2005 r. Naczelnik Urzędu celnego w O. określił, że Kierownik Zmiany był upoważniony do podpisania decyzji na podstawie pkt 1.1 Karty zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy, wydanej na podstawie art. 284 Kodeksu celnego.

Zasadniczy nurt Skarżącej sprowadza się do kwestionowania poprawności ważenia i sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżąca podnosi, że kara pieniężna została nałożona za nieznaczne przekroczenie obciążenia osi napędowej.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT-97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiada ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze w dniu 9 października 2001 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 2001 r., nr ZT 314/97. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki, posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze dnia 19 listopada 2001 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając to świadectwo Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze powołał zarządzenie nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz. Urz. Miar i Probiernictwa nr 6, poz. 40), które m.in. określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis przebiegu ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia) a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Nie są w tym zakresie słuszne zarzuty zawarte w przedstawionej przez Skarżącą opinii wydanej 2 lipca 2001 r. przez dr hab. inż. Z. Ł.Należy jeszcze raz podkreślić, że zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h, a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2 % zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyspieszania w granicach prędkości od 2 do 6 km/h. Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większa prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszaniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Ponadto trzeba pamiętać, że legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 II 1998r., sygn. akt II SA 1409/97). Nie pozbawione są racji wywody organu, iż przedłożona opinia nie może mieć zastosowania w tej sprawie chociażby dlatego, iż podjęto ją na podstawie stanu przedstawionego przez stronę a poczynione wywody odnosiły się do innego urządzenia pomiarowego niż tego, na którym pomiaru nacisku na osi dokonano. Zarządzenie nr 39 Prezesa głównego Urzędu Miar z dnia 2 grudnia 2000 r. obowiązywało w dniu kontroli.

Sąd nie znalazł również podstaw do uznania zarzutów Skarżącej dotyczących rzekomych uchybień formalnych polegających na nie ustosunkowaniu się do zastrzeżeń kierowcy wobec sposobu ważenia. Obecny podczas kontroli kierowca pojazdu nie zgodził się z decyzja i zarzucił organowi I instancji, że nie zezwolono na ponowne ważenie. Mając na uwadze jakość techniczna wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia, a także wskazane wyżej świadectwa legalizacji trzeba stwierdzić, ze żądanie ponownego ważenia w okolicznościach wówczas przedstawionych było bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru. Należy tez uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji.

Brzmienie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu chociażby o niską jej wartość (por. wyrok NSA z 23 IV 1999 r., sygn. akt II SA 1838/98, wyrok NSA z 13 V 1998 r., sygn. akt II SA 358/98, wyrok NSA z 15 I 1998 r., sygn. akt II SA 1189/97, wyrok NSA z 23 I 1998 r., sygn. akt II SA 1327/97). Dla odpowiedzialności właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm nie ma też znaczenia brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku (por. wyrok NSA z 22 IV 1998 r., sygn. akt II SA 1421/97). W tej sytuacji należy uznać, że wydanie zaskarżonego orzeczenia było zasadne.

W tych warunkach na podstawie powołanej wyżej argumentacji, oraz nadto z mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

/-/ M. Dybowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski

KP