Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1817/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Budowlane prawo
Skarżony organ: Rada Izby Inżynierów Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 5 poz 42
law: Ustawa z dnia 15 grudnia  2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 255 poz 22 art. 13, art. 21 ust. 1, art. 46, art. 47, art. 48 ust. 1, art. 49
law: Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 889/12 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania kwalifikacji zawodowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. K. na rzecz Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt. VII SA/Wa 889/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi D. K., uchylił decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie odmowy uznania kwalifikacji zawodowych oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa decyzją z [...] kwietnia 2009 r. odmówiła D. K. uznania kwalifikacji zawodowych odpowiadających samodzielnym funkcjom technicznym w budownictwie w Polsce w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie.

W wyniku uchylenia, z przyczyn proceduralnych, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1537/09, decyzji Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa [...] czerwca 2009 r. (utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji), organ ten wydał decyzję z [...] kwietnia 2010 r., na mocy której utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2009 r.

Krajowa Rada stwierdziła, że zgodnie z art. 12a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.; dalej p.b.) samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, określone w art. 12 ust. 1 p.b., mogą również wykonywać osoby, których odpowiednie kwalifikacje zawodowe zostały uznane na zasadach określonych w przepisach odrębnych.

Skarżący zaś do wniosku o uznanie kwalifikacji nie dołączył dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie wydanych przez uprawnioną instytucję w państwie wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 13 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1096/10, oddalił skargę D. K. na decyzję Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z [...] kwietnia 2010 r.

Wyrokiem z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 232/11, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej D. K., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 13 października 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

NSA uznał za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 33a ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budowlanych oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.; dalej ustawa o samorządach) poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie za trafne żądanie przez organ od wnioskodawcy przedłożenia zaświadczenia o odbytej praktyce zawodowej w celu jej ponownej weryfikacji.

NSA uznał też za zasadny zarzut braku wykładni (obowiązującego w dniu złożenia przez skarżącego wniosku z [...] lutego 2009 r.) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie wykazu dyplomów, certyfikatów i innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury (Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1848; dalej rozporządzenie MI), które są uznawane w Rzeczpospolitej Polskiej. Rozporządzenie to implementowało dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2005/36/WE z 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L z 2005 r., Nr 255, str. 22 ze zm.; dalej dyrektywa), dotyczących automatycznego uznania kwalifikacji zawodowych architekta.

NSA stwierdził, że stanowisko Sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu wyroku było jedynie powieleniem uzasadnienia decyzji Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.

Zdaniem NSA, z akt sprawy nie wynika, aby tryb wynikający z przepisów dyrektywy odnośnie autentyczności dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji był stosowany w odniesieniu do dokumentów złożonych przez skarżącego, na okoliczność posiadania kwalifikacji zawodowych. Z treści pisma H. Izby Inżynierów z [...] listopada 2009 r. (wyjaśniającego w ogólnym zarysie sposób wykonywania zawodów inżyniera budownictwa i architekta) wynika, że w odniesieniu do architektów organem właściwym dla wydawania zaświadczeń i informacji, o których mowa w art. 13, art. art. 46, art. 47 i art. 49 dyrektywy, jest wyłącznie H. Izba Architektów. Z kolei, w zaświadczeniu H. Izby Architektów z [...] września 2008 r. mowa jest o tym, że skarżący, na podstawie § 67 ust. 2 nr 1 Prawa budowlanego Landu H., posiada uprawnienia budowlane bez ograniczeń. Zaświadczenie H. Izby Architektów z [...] kwietnia 2009 r. stwierdzające, że skarżący wykazał praktykę zawodową we wszystkich kluczowych obszarach świadczeń architekta, co stanowiło warunek wpisu na listę architektów, wskazuje ponadto, że udokumentował on również posiadanie praktyki w zakresie centralnej kompetencji architekta, a mianowicie nadzoru nad realizacją inwestycji, która obejmuje szczegółowo wymienione w tym zaświadczeniu zakresy działalności. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa skarżący jest uprawniony do występowania w charakterze kierownika budowy, a wykonywanie tej funkcji publicznoprawnej nie jest uwarunkowane członkostwem w H. Izbie Inżynierów Budownictwa, podobnie jak i opracowywanie dokumentacji techniczno-budowlanych (np. dokumentacji konstrukcyjno-budowlanych z obliczeniami i schematami statycznymi).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji dokonał analizy wniosku skarżącego, złożonych przez niego dokumentów i życiorysu zawodowego i aby konfrontował je z treścią art. 48 w związku z art. 3 ust. 1 lit. a/ dyrektywy w relacji do art. 12-14 p.b.

Po ponownym rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku podał, że D. K. w toku postępowania konsekwentnie twierdził, że jako architekt posiadający wykształcenie i doświadczenie zawodowe uzyskane w N., będąc wpisanym na listę architektów H. Izby Architektów, spełnia wszystkie warunki do tego, aby zostały mu uznane kwalifikacje zawodowe w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie.

Wykształcenie skarżącego zostało wpisane do rozporządzenia MI i wobec tego mogło być uznane w Rzeczpospolitej Polskiej. Powoływane przez skarżącego rozporządzenie MI obowiązywało w dacie wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem, tj. [...] lutego 2009 r. i w związku z tym teoretycznie nie miałby znaczenia fakt, że utraciło ono moc obowiązującą z [...] lutego 2009 r. Przepisy tego rozporządzenia (w tym zasada automatycznego uznawania kwalifikacji) mogłyby mieć zastosowanie, gdyby skarżący dochodził uznania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, a takie skarżący już posiada.

W ocenie Sądu I instancji z § 1 tego rozporządzenia wynika, że określa ono wykaz dyplomów, certyfikatów i innych dokumentów oraz tytułów naukowych potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych w dziedzinie architektury, wydawanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które są uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej, do wykonywania działalności równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiący załącznik do rozporządzenia.

Zgodnie z art. 12a p.b. samodzielne funkcje techniczne w budownictwie mogą również wykonywać osoby, których odpowiednie kwalifikacje zawodowe zostały uznane na zasadach określonych w przepisach odrębnych, tj. art. 33a ust. 4 pkt 1-4 oraz art. 33a ust. 5 pkt 1-3 ustawy o samorządach, na podstawie którego Krajowa Rada Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa prowadziła procedurę uznawania kwalifikacji zawodowych skarżącego.

Skarżący ukończył studia na kierunku architektura i posiada kwalifikacje zawodowe i tytuł zawodowy "architekt", które na mocy uregulowań zawartych w Dyrektywie 2005/36/WE, są automatycznie uznawane w RP z mocy rozporządzenia MI i dotyczą m.in. zawodu architekta. Ten dyplom został wymieniony w załączniku V Dyrektywy 2005/36/WE i spełnia wymogi art. 46 ww. Dyrektywy, a więc zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 33a ust. 5 pkt 1-3 ustawy o samorządach. W postępowaniu weryfikacyjnym opierającym się o zasadę automatycznego uznawania kwalifikacji, tzn. o rozporządzenie MI, zaświadczenie o doświadczeniu zawodowym byłoby wymagane tylko w przypadku, jeśli okres odbytych studiów byłby krótszy niż cztery lata. Skarżący wskazał, że taki przypadek nie zachodzi w jego sprawie i żądanie od niego takiego zaświadczenia nie ma podstaw prawnych.

Zdaniem Sądu w kontekście tych twierdzeń organ co do zasady prawidłowo zastosował przepisy art. 33a ust. 4 pkt 1-4 oraz art. 33a ust. 5 pkt 1 -3 ustawy o samorządach, jednak ich interpretacji dokonał bez uwzględnienia celów wskazanych w Dyrektywie 2005/36/WE.

Stąd mając na uwadze postanowienia Dyrektywy 2005/36/WE, uznał za niewystarczające stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, ograniczające się do stwierdzenia, iż skoro D. K. do wniosku o uznanie kwalifikacji nie dołączył dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji do wykonywania wnioskowanej funkcji technicznej w budownictwie, wydanych przez właściwą Izbę Inżynierów Budownictwa w H., ani nie wykazał doświadczenia, to uznanie uprawnień przez niego wnioskowanych nie było możliwe.

Skarżący w toku postępowania wskazywał, iż w Niemczech, gdzie posiada uprawnienia budowlane architekta (odpowiadające w Polsce specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń), zakres jego uprawnień zawiera w sobie także uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie. Podnosił, że jako architekt nie może być członkiem Izby Inżynierów Budownictwa, dlatego nie był w stanie przedstawić zaświadczenia z takiej Izby, do czego wzywał go organ. Mimo takiego twierdzenia Krajowa Rada domagała się ww. zaświadczenia, a skoro wnioskodawca nie przedstawił go, wydała decyzję odmowną.

W tym stanie sprawy Sąd I instancji uznał, mając na względzie wskazania zawarte w wyroku NSA, wobec nieuwzględnienia celów i przepisów wskazanych w Dyrektywie 2005/36/WE, że organ zobowiązany będzie do ponownej analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącego.

W ocenie WSA w odniesieniu do określonego w art. 33 ust. 5 pkt 2 ustawy o samorządach warunku uznania kwalifikacji, wymogu złożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych tezę, że dołączone przez skarżącego dokumenty w postaci zaświadczeń H. Izby Architektów z [...] września 2008 r. i z [...] kwietnia 2009 r. nie pochodzą od organu uprawnionego w Państwie Członkowskim wnioskodawcy wywiedziono wadliwe, odwołując się do strony internetowej. Zdaniem NSA, zawartość strony internetowej nie może stanowić miarodajnego źródła, na podstawie którego przeprowadzana jest weryfikacja treści dokumentu oraz uprawnień wystawcy do jego wytworzenia.

Z treści pisma H. Izby Inżynierów z [...] listopada 2009 r. (wyjaśniającego w ogólnym zarysie sposób wykonywania zawodów inżyniera budownictwa i architekta) wynika, że w odniesieniu do architektów, organem właściwym dla wydawania zaświadczeń i informacji, o których mowa w przepisach art. 13, art. 46, art. 47 i art. 49 Dyrektywy 2005/36/WE, jest wyłącznie H. Izba Architektów. Z kolei, w zaświadczeniu H. Izby Architektów z [...] września 2008 r. mowa jest o tym, że skarżący, na podstawie § 67 ust. 2 nr 1 Prawa budowlanego Landu H., posiada uprawnienia budowlane bez ograniczeń. Zaświadczenie H. Izby Architektów z [...] kwietnia 2009 r. stwierdzające, że skarżący wykazał praktykę zawodową we wszystkich kluczowych obszarach świadczeń architekta, co stanowiło warunek wpisu na listę architektów, wskazuje ponadto, że udokumentował on również posiadanie praktyki w zakresie centralnej kompetencji architekta, a mianowicie nadzoru nad realizacją inwestycji, która obejmuje szczegółowo wymienione w tym zaświadczeniu zakresy działalności. Z treści tego zaświadczenia wynika również, że w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa skarżący jest uprawniony do występowania w charakterze kierownika budowy, a wykonywanie tej funkcji nie jest uwarunkowane członkostwem w H. Izbie Inżynierów Budownictwa, podobnie jak i opracowywanie dokumentacji techniczno-budowlanych (np. dokumentacji konstrukcyjno-budowlanych z obliczeniami i schematami statycznymi).

Jednocześnie zgodnie z pismem z [...] listopada 2009 r. H. Izby Inżynierów Budownictwa ta instytucja jest uprawniona do wydawania zaświadczeń potrzebnych do wykonywania zawodu przez członków, którzy są wpisani na listę inżynierów-konsultantów działających w budownictwie lub pozostałych inżynierów- konsultantów, na listę inżynierów-konsultantów w innych landach, na listę inżynierów posiadających uprawnienia budowlane i listę członków. Jednakże, instytucja ta nie wydaje żadnych zaświadczeń z tytułu pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie architektom.

Organ powinien ocenić na podstawie przedłożonej dokumentacji, a gdy zajdzie potrzeba dokonać dodatkowych ustaleń, czy skarżący domagający się uznania uprawnień w specjalności konstrukcyjno- budowlanej może w Państwie Członkowskim (Landzie H.) kierować robotami budowlanymi związanymi z zaprojektowanym przez osoby trzecie obiektem budowlanym o kubaturze do 1000 m3 oraz:

1) o wysokości do 12 m nad poziomem terenu, do 3 kondygnacji nadziemnych i o wysokości kondygnacji do 4,8 m;

2) posadowionego na głębokości do 3 m poniżej poziomu terenu, bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym;

3) przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m;

4) niezawierającego elementów wstępnie sprężanych na budowie;

5) niewymagającego uwzględniania wpływu eksploatacji górniczej.

WSA stwierdził, że w odniesieniu do określonego w art. 33 ust. 5 pkt 2 ustawy o samorządach warunku dołączenia zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym, jako przesłanki uznania kwalifikacji zawodowych, organ nie wskazał źródła istnienia obowiązku złożenia tego zaświadczenia, w świetle którego w okolicznościach stanu faktycznego sprawy należałoby uznać, że stanowi to "przypadek, gdy jest wymagane", czy też, jak stanowi art. 50 ust. 1 dyrektywy w związku z pkt 1 lit. b/ jej załącznika VII, że jest to "konieczne", ponieważ prawodawca unijny nie odwołuje się do "zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym". Stanowi jedynie, że za dowód posiadania wiedzy i umiejętności uznawany jest fakt uprzedniego prowadzenia działalności, której okres ma być wykazany przez wnioskodawcę. Zdaniem WSA można więc przyjąć, że wskazana regulacja nie wyłącza możliwości wykazania czasu prowadzenia działalności poprzez inny niż zaświadczenie dowód. Zwłaszcza, że o wymogu składania zaświadczenia przepisy te wprost nie stanowią. Opisanych w nich sytuacji nie określają również, jako "przypadku, gdy jest to wymagane", czy też "konieczne".

Skargę kasacyjną od wskazanego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego przez błędną wykładnię w zakresie treści obowiązującego w dniu złożenia przez skarżącego wniosku z [...] lutego 2009 r. przepisu zawartego w ust. 1 pkt 17 lit. c/ załącznika do rozporządzenia MI (cyt. uzasadnienia wyroku NSA:) "bez uwzględnienia komplementarnej w doniesieniu do niej regulacji unijnej", tzn. bez uwzględnienia art. 48 ust. 1 i 2 dyrektywy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zawężenia pojęcia "dziedzina architektury" do "polskich" uprawnień tylko w specjalności architektonicznej do projektowania, pomimo iż skarżący dodatkowo w przedłożonych zaświadczeniach wykazał, że odbył praktykę w "dziedzinie architektury", która zawierała w sobie m.in. zakres porównywalny ze specjalnością konstrukcyjno-budowlaną i co skutkuje brakiem automatycznego uznania kwalifikacji zawodowych w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie, co z kolei stanowi rażące naruszenie art. 21 ust. 1 dyrektywy 2005/36/WE;

2) prawa materialnego, tj. nieprawidłową wykładnię art. 33a ust. 5 pkt 2 ustawy o samorządach, polegającą na wskazaniu (zasugerowaniu) Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku potencjalnej potrzeby i możliwości ustalania przez nią, czy skarżący posiada dokładnie ten sam zakres uprawnień budowlanych w kraju pochodzenia jak ten, o uznanie którego skarżący występował i że tylko posiadanie przez skarżącego w kraju pochodzenia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie odpowiadającej w Polsce specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie byłoby podstawą do uznania skarżącemu wnioskowanych przez niego uprawnień; powyższe wskazuje na brak uwzględnienia przy ponownym rozpoznawaniu sprawy komplementarnego charakteru aktów prawa krajowego i aktów unijnych regulujących uznawanie kwalifikacji zawodowych, który to charakter jest bezsporny i podkreślony przez NSA.

3) art. 21 ust. 1 dyrektywy w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez związanie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa w treści uzasadnienia wyroku potrzebą zbadania zakresu uprawnień posiadanych przez skarżącego w państwie pochodzenia, chociaż procedura uznawania kwalifikacji skarżącego nie przewiduje takiej potrzeby;

4) przepisów postępowania – art. 190 i art. 153 p.p.s.a. polegające na niewywiązaniu się z wiążących ten Sąd wskazań, co do dalszego postępowania nałożonych przez NSA w uzasadnieniu wyroku z 14 marca 2012 r. (sygn. akt II GSK 232/11), tzn. braku uwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy komplementarnego charakteru aktów prawa krajowego i aktów unijnych regulujących uznawanie kwalifikacji zawodowych (art. 190), polegające na zawarciu w uzasadnieniu wyroku wiążących (art. 153), lecz nieprawidłowych wskazań, co do dalszego postępowania organu (tj. Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa), które to wskazania naruszają treści prawa materialnego, tj. wskazanego powyżej art. 33a ust. 5 pkt 2 ustawy o samorządach i art. 21 ust. 1 dyrektywy i co w konsekwencji skutkuje również niewykonaniem wyroku NSA z 14 marca 2012 r.;

5) przepisów art. 153 p.p.s.a., polegające na braku wynikającego z zaleceń NSA "sformułowania i uzasadnienia oceny odnośnie spornych w sprawie kwestii, a mianowicie istnienia/nieistnienia obowiązku dołączenia do wniosku zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym" w odniesieniu do art. 16 i 17 dyrektywy, gdyż WSA w W. tylko powielił ogólne stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z 14 marca 2012 r. "przerzucając" ten obowiązek na organ administracji zamiast wiążąco samodzielnie dokonać oceny;

6) nieprawidłowe przyjęcie stanu faktycznego przejawiające się w uzasadnieniu wyroku uznaniem za miarodajne, że uprawnienia budowlane architekta w Niemczech, które posiada skarżący, "odpowiadają w Polsce specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń", mimo iż nie wynika to z żadnego z przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń ani ze stanu prawnego regulującego te kwestie, tj. m.in. art. 48 ust. 1 dyrektywy (twierdzenie zawarte w nawiasie środkowego akapitu na str. 11 uzasadnienia wyroku WSA).

W uzasadnieniu wskazano argumenty na poparcie zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga ta została oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oraz naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, iż Sąd I instancji nie naruszył art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest zarówno przyszłe postępowanie sądowe, jak i postępowanie administracyjne. W niniejszej zaś sprawie do takiego "przyszłego" postępowania jeszcze nie doszło, gdyż po wydaniu zaskarżonego wyroku organ nie wydał żadnej decyzji. Poza tym na skutek zaskarżenia tego wyroku skargą kasacyjną wyrok ten jeszcze nie uprawomocnił się, a zatem nie ma też mocy wiążącej w rozumieniu art. 153 p.p.s.a.

Nie można też podzielić zarzutów, iż Sąd I instancji naruszył art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W wyroku z dnia 14 marca 2012 r., sygn. II GSK 232/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok WSA w W. z dnia 13 października 2010 r. stwierdził przede wszystkim, iż Sąd I instancji sporne w sprawie kwestie, stanowiące podstawową oś sporu, pozostawił otwarte, gdyż nie sformułował żadnego stanowiska ani ocen, które powinny stanowić punkt wyjścia do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wykładnia zaś prawa, która ograniczała się wyłącznie do regulacji krajowej bez uwzględnienia komplementarnej w doniesieniu do niej regulacji unijnej, w tym konkretnych celów i postanowień Dyrektywy 2005/36/WE, nie może być uznana za prawidłową. Naczelny Sąd Administracyjny zalecił też, aby Sąd I instancji w toku ponownego rozpoznania sprawy uwzględnił komplementarny charakter aktów prawa krajowego i aktów unijnych regulujących uznawanie kwalifikacji zawodowych, a ponadto do sformułowania oceny dotyczących spornych kwestii, a mianowicie istnienia (nieistnienia) obowiązku dołączenia do wniosku zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym oraz organu właściwego do wydania dokumentu potwierdzającego kompetencje zawodowe skarżącego.

Stosując się do tych zaleceń, Sąd I instancji ocenił pismo H. Izby Inżynierów z dnia [...] listopada 2009 r., w którym stwierdzono, że w odniesieniu do architektów organem właściwym do wydawania zaświadczeń i informacji, o których mowa w art. 13, art. 46, art. 47 i art. 49 Dyrektywy 2005/36/WE, jest wyłącznie H. Izba Architektów oaz że instytucja ta nie wydaje żadnych zaświadczeń architektom z tytułu pełnienia samodzielnych funkcji technicznych.

Z kolei, jeżeli chodzi o wymóg przedstawienia zaświadczenia o doświadczeniu zawodowym, o jakim mowa w art. 33 ust. 5 pkt 2 ustawy o samorządach zawodowych architektów (...), to Sąd I instancji jednoznacznie stwierdził, że organ nie wskazał źródła istnienia obowiązku złożenia tego zaświadczenia, w świetle którego w okolicznościach stanu faktycznego sprawy należałoby uznać, że stanowi to "przypadek, gdy jest wymagane" (art. 33 ust. 5 pkt 2 ustawy), czy też jest to "konieczne" w rozumieniu art. 50 ust. 1 Dyrektywy 2005/36/WE w związku z pkt 1b załącznika VII do tej Dyrektywy.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji nie miał jednak podstaw do dokonania samodzielnej i "przesądzającej" oceny, iż złożone przez skarżącego zaświadczenia H. Izby Architektów z dnia [...] września 2008 r. i z dnia [...] kwietnia 2009 r. pozwalają na przyjęcie, iż zaświadczenia te potwierdzają posiadanie przez skarżącego kwalifikacji przyznających te same prawa zawodowe na terytorium Państwa Członkowskiego, w którym wydano dokument, skoro w zaskarżonej decyzji nie dokonano w tym zakresie żadnych ustaleń, a sąd administracyjny w żadnym wypadku nie zastępuje organu, a jedynie dokonuje kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a.). Stąd też w toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu będzie ustalenie, czy powyższe zaświadczenie H. Izby Architektów daje podstawę do uznania żądania skarżącego w zakresie uznania kwalifikacji zawodowych odpowiadających w Polsce samodzielnym funkcjom technicznym w budownictwie w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie, przy uwzględnieniu – jak to trafnie podkreślił Sąd I instancji – celów i przepisów zawartych w Dyrektywie 2005/36/WE.

W świetle powyższych zaleceń Sądu I instancji trudno jest mówić o tym – jak twierdzi się w skardze kasacyjnej – iż ten Sąd dopuścił się naruszeń przepisów prawa materialnego określonych w tej skardze.

Stwierdzenie zaś w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż "(...) ustalenie, że posiadane przez skarżącego w H. uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, wiążą się także z posiadaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie odpowiadającej w Polsce specjalności konstrukcyjno-budowlanej do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie, byłoby podstawą do uznania D. K. wnioskowanych uprawnień (...)", nie pozostaje w sprzeczności z art. 21 ust. 1 Dyrektywy 2005/36/WE. Okoliczność bowiem, że w świetle tego ostatniego przepisu każde Państwo Członkowskie uznaje dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji i nadaje tym dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, na potrzeby podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej, taką samą moc na swoim terytorium, jak dokumentom potwierdzającym posiadanie kwalifikacji, które sama wydaje, nie oznacza z mocy samego prawa automatycznego uznawania kwalifikacji w odniesieniu do wszystkich specjalności i zakresów wykonywanych zazwyczaj pod tytułem zawodowym architekta.

Nie doszło też do naruszenia przez Sąd I instancji art. 48 ust. 1 i 2 omawianej Dyrektywy 2005/36/WE. Zauważyć bowiem należy, iż Sąd ten jedynie przytoczył treść § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie wykazu dyplomów (...), w którym jest mowa o wykonywaniu działalności równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.

Nie oznacza to jednak, iż w definicji "działalności zawodowej architekta", o jakiej mowa w art. 48 ust. 1 Dyrektywy 2005/36/WE, nie może się mieścić również pojęcie "działalności równoznacznej wykonywaniu samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie". Wynika to zresztą z treści tego przepisu, w którym jest mowa o tym, że do celów niniejszej dyrektywy do działalności zawodowej architekta należą rodzaje działalności zazwyczaj wykazywane pod tytułem zawodowym "architekta".

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżony wyrok nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.