Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 204/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2005-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 113 poz 1209
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Alicja Palus, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2005 r. sprawy ze skargi A. i A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 17 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości gruntowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz skarżących kwotę 455 zł /czterysta pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 listopada 2004 r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Naczelnik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w J. G., przyjmując w podstawie prawnej tego orzeczenia przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm./ przepis § 2 ust. 1 - 5 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz. U. Nr 205, poz. 1991, z późn. zm./ oraz przepis art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił A. i A. H. stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wraz z warsztatem rzemieślniczym, położonej w J. G. przy ul. [...] [...] w granicach działki Nr [...], o powierzchni [...] m2, obręb J. G. [...], AM-[...], zapisanej w Księdze Wieczystej KW [...].

Uzasadniając decyzję organ wskazał przede wszystkim, że jest ona konsekwencją uprzednio podjętej w tej sprawie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Następnie wyjaśnił, że wnioskodawcy stali się użytkownikami wieczystymi nieruchomości opisanej na wstępie na mocy umowy użytkowania wieczystego zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 8 września 1983 r., Repertorium A numer [...]. Nieruchomość gruntowa przy ul. [..] /obecnie [...]./ w J. G. obejmowała działkę budowlaną przeznaczoną na budowę domu jednorodzinnego wolnostojącego, a w § 6 tej umowy określono, że opłata roczna za użytkowanie wieczyste terenu została ustalona na jeden tysiąc złotych, przy czym na poczet opłat za okres 15 lat nabywcy wpłacili piętnaście tysięcy złotych.

Potwierdzeniem z dnia 14 grudnia 1987 r. Architekt Miejski potwierdził zgłoszenie do użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w J. G. W dalszej kolejności decyzją z dnia 14 marca 1989 r. Nr [...] wydaną przez Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w J. G. udzielono A. H. pozwolenia na rozbudowę domu jednorodzinnego o część warsztatu rzemieślniczego branży przetwórstwa tworzyw sztucznych. Następnie potwierdzeniem z dnia 4 grudnia 1988 r. Kierownik Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w J. G. potwierdził zgłoszenie do użytkowania warsztatu rzemieślniczego dobudowanego do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] [...] w J. G.

Po upływie terminu obejmującego opłatę za okres piętnastoletni w dniu 18 grudnia 1997 r. ustalono stawkę procentową opłaty za użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości wynoszącą 3 % oraz wysokość opłaty z tego tytułu wynoszącą 242,43 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że z dyspozycji określonej w art. 1 ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jednoznacznie wynika, że użytkownik wieczysty musi spełnić łącznie dwa warunki tzn. być użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie omawianej ustawy tzn. w dniu 24 października 2001 r. Zatem ta sama osoba fizyczna musi być użytkownikiem wieczystym lub współużytkownikiem wieczystym w obu wskazanych datach tej samej nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną. Wnioskodawcy spełniają wymóg dotyczący dysponowania prawem użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r., jednakże nieruchomość ta już w dniu 26 maja 1990 r. była zabudowana domem mieszkalnym oraz dobudowanym do niego warsztatem rzemieślniczym. Wprawdzie stosownie do zapisu umowy notarialnej z dnia 8 września 1983 r. przedmiotowa nieruchomość zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona pod budowę domu jednorodzinnego wolnostojącego, ale istotnymi okolicznościami w sprawie jest również decyzja z dnia 14 marca 1989 r. o pozwoleniu na rozbudowę domu jednorodzinnego o część warsztatu rzemieślniczego branży przetwórstwa tworzyw sztucznych, potwierdzenie z dnia 4 grudnia 1989 r. o zgłoszeniu do użytkowania warsztatu rzemieślniczego dobudowanego do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] [...] w J. G., zeznanie podatkowe wnioskodawców, z którego wynika, że na tej nieruchomości jest prowadzona działalność gospodarcza oraz stawka procentowa z tytułu użytkowania wieczystego gruntu w wysokości 3%.

W odwołaniu wniesionym od opisanej powyżej decyzji A. i A. H. wnieśli o jej uchylenie oraz uznanie, że posiadają uprawnienia do tego, aby stać się właścicielami przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa.

W uzasadnieniu odwołania zarzucili m.in., że Prezydent wykracza poza intencje ustawodawcy, twierdząc, że dobudowanie do budynku mieszkalnego warsztatu pozbawia ich prawa nieodpłatnego nabycia działki, a sprawą bezsporną jest, że na tej działce jest budynek mieszkalny.

Wskazali ponadto, że w poprzedniej kasacyjnej decyzji organu odwoławczego zasugerowano, aby sprawdzić w jaki sposób naliczony jest podatek od użytkowanej nieruchomości, a ponieważ ta kwestia nie została uwzględniona przez Prezydenta, to poinformowali, że: ogólna powierzchnia budynków, od której pobiera się podatek wynosi 272 m2, w tym część mieszkalna stanowi 164 m2, garaż 28 m2, na działalność gospodarczą wykorzystywane jest 80 m2, z tego w części dobudowanej 63 m2, a pozostałe 17 m2 to część budynku mieszkalnego aktualnie zajęta na działalność gospodarczą.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia 17 stycznia 2005 r. Nr [...] stosując przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z powołanymi wcześniej art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz § 2, § 3, § 3a i § 5 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Wyjaśniając przesłanki swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z dniem 16 lipca 2003 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wprowadzona przepisem art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/. Stosownie do treści przepisu art. 1 ust. 1 ustawy w brzmieniu nadanym w/w nowelą – osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości wydana przez właściwy organ stała się ostateczna. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 – ust. 2 art. 1 ustawy. Z treści cytowanego ust. 1 art. 1 wynika, że obie przesłanki, odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego muszą być spełnione łączenie. Oznacza to, że z uprawnienia przewidzianego w tej ustawie korzystają tylko osoby fizyczne i to pod warunkiem, iż w dniu 26 maja 1990 r. były użytkownikami /współużytkownikami/ wieczystymi gruntu i były nimi w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 r.

Musi być przy tym zachowana tożsamość tych osób, to znaczy ta sama osoba musi być użytkownikiem wieczystym /współużytkownikiem wieczystym/ gruntu w tych dwóch datach. Warunkiem niezbędnym do nabycia w tym trybie prawa własności /współwłasności/ gruntu jest również konieczność stwierdzenia jego zabudowy na cele mieszkaniowe w tych dwóch datach. Ustawodawca nie zdefiniował jednak w cytowanym przepisie pojęcia "zabudowanych na cele mieszkaniowe". Kolegium wyjaśniło dalej, że decyzje w sprawach nabycia własności nieruchomości, o których mowa w powoływanej ustawie będą wydawane w trybie określonym w przepisach podanego we wstępie zaskarżonego orzeczenia aktu wykonawczego. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia przed wydaniem decyzji o nabyciu własności nieruchomości właściwy organ sporządza wykaz nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy.

Zatem warunkiem dopuszczalności wykonania decyzji o nabyciu własności nieruchomości jest uprzednie sporządzenie wykazu nieruchomości. Organ ma na dokonanie tej czynności 3 miesiące od dnia wejścia w życie rozporządzenia tj. do dnia 18 marca 2004 r. Wykaz nieruchomości podaje się do publicznego wglądu na okres 30 dni, a osoby uprawnione mogą po upływie tego terminu składać zastrzeżenia dotyczące tego wykazu w terminie 30 dni. Oznacza to, że wydanie decyzji administracyjnej o nabyciu prawa własności nieruchomości musi być poprzedzone sporządzeniem wykazu, o którym mowa w § 2 .

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podał, że z akt sprawy wynika bezspornie, że małżonkowie H. byli wieczystymi użytkownikami w/w nieruchomości gruntowej zarówno w dniu 26 maja 1990r. jak i w dniu 24 października 2001 r. Tym samym został spełniony jeden z warunków określonych przez ustawę co do tożsamości osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi w dwóch datach. Bez wątpienia nieruchomość była zabudowana również we wskazanych dwóch datach, co wypełnia kolejną ustawową przesłankę do nabycia własności. W ocenie Kolegium okolicznością sporną w niniejszej sprawie jest kwestia, czy przedmiotowa nieruchomość była we wskazanych datach "zabudowana na cele mieszkaniowe" w znaczeniu jakim posługuje się ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że pod tym pojęciem należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi. Gdyby bowiem ustawodawca chciał objąć zakresem przedmiotowym inne nieruchomości niż zabudowane wyłącznie na cele mieszkaniowe, wówczas wskazałby również ten rodzaj nieruchomości. Zatem zabudowanie nieruchomości gruntowej budynkiem mieszkalnym jak również budynkiem warsztatowym /usługowym/ lub budynkiem mieszkalno-warsztatowym /usługowym/ nie czyni zadość pojęciu nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, o jakim mowa w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy. Przedmiotowa nieruchomość gruntowa w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu 24 października 2001 r. była zabudowana budynkiem mieszkalnym i przylegającym do niego budynkiem warsztatowym, a tym samym nie była zabudowana na cele mieszkaniowe zgodnie z przepisami ustawy.

Prawidłowość opisanej powyżej decyzji zakwestionowała w imieniu A. i A. H. pełnomocnik adw. A. J. z Kancelarii Adwokackiej w J. G. ul. [...], wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.

W petitum skargi pełnomocnik skarżących zarzuciła naruszenie – przy wydawaniu zaskarżonej decyzji - prawa materialnego, a mianowicie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że jednym z niezbędnych warunków nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej, będącej w użytkowaniu wieczystym jest jego zabudowanie wyłącznie na cele mieszkaniowe podczas gdy dokonanie właściwej interpretacji tego przepisu nie prowadzi do wskazanej przez organ odwoławczy wykładni i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i odmienne orzeczenie co do istoty sprawy, polegające na uznaniu, że skarżący nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości oraz o obciążenie organu kosztami postępowania w sprawie, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz pozostawienie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących wskazała m.in., że z treści cytowanego przepisu nie wynika aby warunkiem koniecznym było zabudowanie nieruchomości gruntowej wyłącznie w celach mieszkaniowych, a tym samym aby na ich terenie nie było innych budynków bądź pomieszczeń przeznaczonych na inne cele niż mieszkaniowe. Dokonana przez organ II instancji wykładnia przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości jest wykładnią zawężającą i stoi w sprzeczności nawet z dokonaną wykładnią gramatyczną tego przepisu. Przyjęcie wykładni dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze doprowadziłoby w konsekwencji do sytuacji, w której wzniesienie przez użytkownika wieczystego na gruncie będącym w użytkowaniu np. garażu, komórki, składu opału itp. stanowiłoby przeszkodę nabycia prawa własności tej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy. Pełnomocnik skarżących podniosła również, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe", stąd też dokonywanie interpretacji zawężającej zakres zastosowania ustawy, w tym na niekorzyść obywatela jest niedopuszczalne.

Ponadto zarzuciła, że niewłaściwe było powoływanie się przez organ II instancji na fakt, że nieruchomość wnioskodawców nie została ujawniona w wykazie nieruchomości podlegających przekształceniom własnościowym, co stanowi przeszkodę natury formalnej uwzględnienia wniosku. Okoliczność ta nie może być brana pod uwagę na niekorzyść wnioskodawców, albowiem wniosek o przekształcenie został złożony po wejściu w życie ustawy, a przed dniem wydania rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Nadto sam wykaz jest sporządzony przez uprawniony organ w oparciu o własną interpretację przepisu art. 1 ust. 1 ustawy. W konkluzji pełnomocnik skarżących stwierdziła, że wnioskodawcy spełniają przesłanki do nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, bowiem grunt jest zabudowany budynkiem na cele mieszkaniowe, a prawo jego użytkowania wieczystego przysługiwało im w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy. Te okoliczności przesądzają o uprawnieniu skarżących do nieodpłatnego nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o oddalenie skargi i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.

Uzasadniając wniosek Kolegium powtórzyło argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając przy tym, że w istniejących warunkach faktycznych i prawnych decyzja ta nie narusza prawa.

Wobec wniosku organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym Sąd pismem z dnia 11 kwietnia 2005 r. /doręczonym prawidłowo w dniu 15 kwietnia 2005 r./ zwrócił się do pełnomocnika skarżących o nadesłanie pisemnego oświadczenia, czy strona skarżąca wyraża zgodę na rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, pouczając jednocześnie o warunku zawartym w pkt. 2 powołanego wyżej przepisu oraz informując o treści art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 36 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 169, poz. 1646/.

W ustawowo wyznaczonym terminie żadna ze stron nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie po rozważeniu następujących okoliczności faktycznych i prawnych:

Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/.

Ustawodawca sformułował w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjny w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji /innego aktu lub czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie z sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności Wojewódzki Sąd Administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych stwierdził konieczność zastosowania w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powołanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie – prawidłowo przyjętą przez organy orzekające w administracyjnym postępowaniu instancyjnym – stanowią przepisy powoływanej wcześniej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sposób ostateczny, a zatem z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/. Regulacja ta traktowana jako kolejna prawna możliwość przeprowadzenia pewnego rodzaju transformacji prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ustaliła odrębne – w stosunku do ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – kryteria warunkujące dokonanie uwłaszczenia.

Zgodnie z przywoływanym w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej przepisem art. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości "osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3 stała się ostateczna". Wymagana jest przy tym tożsamość osób uwzględnionych z tym przepisie, co oznacza – jak prawidłowo wskazały to organy orzekające, że te same osoby musiały być użytkownikami wieczystymi nieruchomości w obu wskazanych datach.

W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że małżonkowie A. i A. H. spełniają ten warunek, a prawidłowość tego ustalenia potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Nie budzi również wątpliwości, że nieruchomość, pozostająca w ich użytkowaniu wieczystym była w obu datach zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkiem warsztatowym /przylegającym do budynku mieszkalnego/, zrealizowanymi w sposób zgodny z prawem. Z przepisu art. 1 omawianej ustawy wynika, że jej zakresem przedmiotowym objęte są nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe /oraz stanowiące nieruchomości rolne/, a miarodajnym dla oceny czy ten warunek został spełniony jest stan istniejący w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 r. Wobec braku w ustawie o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, definicji pojęcia nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe, można odwołać się w tym zakresie do określeń zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami i przyjąć wg jej art. 62 ust. 3, że wystarczające jest, aby w dniu wejścia w życie ustawy na gruncie pozostającym w użytkowaniu wieczystym wybudowany był budynek mieszkalny w stanie surowym zamkniętym.

/Podobnie ustawodawca potraktował pojęcie nieruchomości rolnych, nie wskazując jak należy je rozumieć, co uprawnia do pomocniczego stosowania przepisu art. 461 kodeksu cywilnego/.

W rozpatrywanej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia nie były kwestie powyższe, ale rozważenie, czy dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym, zabudowanej na cele mieszkaniowo-usługowe oraz czy decyzję taką warunkuje uprzednie uwzględnienie tej nieruchomości w wykazie, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników lub współużytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne /Dz. U. Nr 205 poz. 1991 z późn. zm./. W ocenie Sądu stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji wobec obu tych kwestii nie zasługuje na akceptację, a jego radykalizm nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących w dacie orzekania przepisach prawa. Zdaniem Sądu jako nadinterpretację ocenić należy przyjęcie przez te organy, że warunek ustalony w art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dotyczący zabudowania nieruchomości gruntowej, będącej przedmiotem użytkowania wieczystego, na cele mieszkaniowe jest zachowany tylko wówczas, gdy zabudowa taka ma charakter wyłączny, co eliminuje możliwość nabycia w trybie tej ustawy prawa własności nieruchomości, której zabudowa ma charakter mieszany, np. – jak w rozpoznawanym przypadku mieszkaniowo-usługowy. Do takiego sposobu rozumienia i stosowania przepisu art. 1 ust. 1 omawianej ustawy – w ocenie Sądu – nie upoważnia ani jego treść literalna, ani uzyskana przy zastosowaniu wykładni logicznej i funkcjonalnej. Nie można uznać, że wolą ustawodawcy było takie ograniczenie zakresu przedmiotowego omawianej ustawy, skoro brak jest w treści przepisu określeń, które zgodnie z regułami gramatycznymi i językowymi pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości na taką interpretację. Wobec braku oczywistości omawianego przepisu nieuprawnione jest stwierdzenie, że z przywileju przyznanego ustawą o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, mogą skorzystać użytkownicy wieczyści nieruchomości zabudowanej wyłącznie na cele mieszkaniowe.

W ocenie Sądu wymagany ustawowo warunek jest spełniony wówczas, gdy nieruchomość będąca w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych tożsamych w dwóch wskazanych w ustawie datach jest zabudowana na cel mieszkaniowy i cel ten jest realizowany tzn. istniejąca zabudowa o takim charakterze jest aktualnie wykorzystywana na cel mieszkaniowy, a towarzysząca jej równocześnie zabudowa o innym przeznaczeniu nie pozbawia użytkownika wieczystego prawa do nabycia prawa własności takiej nieruchomości, bowiem nie eliminuje zabudowy na cel mieszkaniowy. W przypadku wątpliwości organu ustalenia istotnych w tym zakresie okoliczności powinno się dokonywać z uwzględnieniem zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla zrealizowanej na takiej nieruchomości inwestycji. Zapisy te ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu, przy czym w przypadku braku planu ustalenia te dokonywane są w samej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Pomocne mogą być również dane pochodzące z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne /t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm./. Ponadto – zdaniem Sądu – nie może determinować orzeczenia o nabyciu prawa własności nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym fakt uprzedniego jej wyszczególnienia w wykazie, o którym mowa z § 2 ust. 1 powoływanego wcześniej rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r.

Wykaz ten, którego dane mogą być korygowane poprzez zastrzeżenia składane przez upoważnione osoby w terminie 30 dni od dnia wyłożenia wykazu do publicznego wglądu, powinien być – w ocenie Sądu – traktowany jako materiał pomocniczy dla właściwego w sprawie organu, niejako gwarantujący uwzględnienie przy późniejszym orzekaniu prawidłowych danych dotyczących nieruchomości objętej przekształceniem. Zważyć należy, że ustawodawca fakultatywnie traktuje zarówno prawo osób uprawnionych do składania zastrzeżeń dotyczących wykazu, jak i obowiązek ich uwzględniania przez właściwy organ, a ponadto nie przewiduje żadnego środka prawnego, umożliwiającego weryfikację danych w postępowaniu instancyjnym, czy innym kontrolującym prawidłowość sporządzania wykazu. Przy tym wobec treści § 2 ust. 4 powoływanego rozporządzenia, przyznającego prawo składania zastrzeżeń przez osoby uprawnione i brzmienia § 1 pkt 3 tego aktu wykonawczego, wyjaśniającego, że ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o osobach uprawnionych należy przez to rozumieć osoby fizyczne, o których mowa w art. 1 ustawy /o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości/ należy uznać za słuszny zarzut skargi, że sam wykaz jest sporządzony przez właściwy organ w oparciu o własną interpretację przepisu art. 1 ust. 1 omawianej ustawy. W świetle wskazywanych wcześniej przepisów oznacza to, że nieuwzględnienie nieruchomości w wykazie z racji uznania, że nie podlega ona przepisom ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, uniemożliwia przyznanie jej użytkownikom wieczystym statusu osób uprawnionych w rozumieniu rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r., a w konsekwencji pozbawia ich możliwości złożenia zastrzeżeń w formie żądania wprowadzenia nieruchomości /ze wszystkimi danymi wskazanymi w § 2 ust. 2 pkt 1-7 tego samego rozporządzenia/ do wykazu. W warunkach istniejącego porządku prawnego i przy braku trybu weryfikacji wykazu, właściwego dla systemu procesowego prawa administracyjnego, przyjąć należy, że kontrola zupełności wykazu może być przeprowadzona dopiero poprzez zakwestionowanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości, będącej przedmiotem użytkowania wieczystego.

Nie można zatem zaakceptować stanowiska organu odwoławczego, prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym nieuwzględnienie nieruchomości w wykazie wymaganym powoływanym rozporządzeniem, bezwzględnie skutkuje negatywnym załatwieniem wniosku jej użytkowników wieczystych o stwierdzenie nabycia prawa własności. Nie można bowiem przypisać prawodawcy woli ostatecznego przesądzenia treścią wykazu o prawie użytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej do transformacji użytkowania wieczystego poprzez nabycie prawa własności, bez jednoczesnego zagwarantowania takim pomiotom środków prawnych umożliwiających zweryfikowanie czynności właściwego organu, dokonywanych na etapie sporządzania wykazu.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Klauzula zawarta w pkt II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przepisu art. 152 wskazanej powyżej ustawy, a orzeczenie o kosztach uzasadnione jest treścią art. 200 tej samej regulacji.