Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 492/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 6 , art. 10 ust. 1 i ust. 2, art. 10 a ust. 1 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu nawozów mineralnych oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu 1 czerwca 2022 r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek M.P. (dalej jako: "skarżący") o udzielenie pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od d 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z [...] sierpnia 2022 r., nr [...]odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej na dofinansowanie zakupu w okresie od 1 września 2021 r. do 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł.postanowieniem z [...] października 2022 r., nr[...], utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ, powołując się na przepisy § 13zo ust. 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm., dalej jako: "Rozporządzenie"), wskazał, że wniosek skarżącego wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w Suwałkach 1 czerwca 2022 r., a zgodnie z wyżej powołanym aktem prawnym (§ 13zo ust. 3) termin na złożenie przedmiotowego wniosku upłynął z końcem 31 maja 2022 r.

Z materialnego charakteru terminu wynika, że dokonanie czynności po jego upływie jest bezskuteczne. W tym stanie rzeczy, niezależnie od przyczyn uchybienia terminowi, czynność dokonana po terminie jest bezskuteczna, co oznacza, że postępowanie nie mogło być wszczęte.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:

1. art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm., dalej jako: "ustawa o ARMiR") w zw. z art. 138 § pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 156 § 1 ust. 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") w zw. z § 13 zo ust. 4 Rozporządzenia poprzez ich zastosowanie skutkujące utrzymaniem postanowienia Kierownika ARiMR w W.z [...] czerwca 2022 r. w zakresie odmowy wszczęcia postępowania, podczas gdy organy administracyjne winny działać na podstawie i w granicach prawa, a nie podstawach prawnych wydanych z rażącym naruszenie prawa w postaci przekroczenia delegacji ustawowej Rady Ministrów poprzez wskazanie w rozporządzeniu innego "sposobu liczenia terminów" niż uregulowany i wskazany wprost w art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a.;

2. art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR w zw. z § 1 Rozporządzenia w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 oraz § 13zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż pomoc dla producentów rolnych przyznawana jest poprzez wniosek złożony do dnia 31 maja 2022 r., gdzie za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, wykluczając tym samym możliwość wysłania jego w tym dniu Pocztą Polską. Podczas gdy delegacją ustawowa w zakresie "trybu i warunków udzielania wsparcia" nie zawiera w swoim zakresie umocowania Rady Ministrów do ustalania "sposobów liczenia terminów" uregulowanych w k.p.a. Prawidłowa interpretacja i zastosowanie przepisów prawa powinna prowadzić do wniosku, iż Rada Ministrów-nie została upoważniona w ramach posiadanego upoważnienia do unormowania "sposobu liczenia terminów" wskazanych wprost w k.p.a., a przepis w zakresie treści "za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji....." winien być pominięty/ uznany za nieważny, jako wprowadzony z przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR;

3. art. 4 ust. 6 w zw. z art. 10 a ust. 1 § 1 ustawy o ARiMR w związku z § 1 w zw. z

§ 2 ust. 1 pkt 6 oraz § 13zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia w zw. z art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż pomoc dla producentów rolnych przyznawana jest poprzez wniosek złożony do dnia 31 maja 2022 r., gdzie za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, wykluczając tym samym możliwość wysłania jego w tym dniu Pocztą Polską (tym samym naruszenia art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a.). Prawidłowa interpretacja i zastosowanie przepisów prawa powinna prowadzić do wniosku, iż Rada Ministrów nie została upoważniona w ramach posiadanego upoważnienia do unormowania "sposobu liczenia terminów" wskazanych wprost w k.p.a., a przepis w zakresie treści "za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji wprowadzony z przekroczeniem delegacji ustawowej z art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, bowiem sposób liczenia terminów w sprawie został ustanowiony w akcie prawnym tej samej rangi tj. w ustawie k.p.a.;

4. art. 4 ust. 6 w zw. z art. 10 a ust. 1 § 1 ustawy o ARiMR w związku z 13 zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia w zw. z art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a. w zw. z § 115 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad Techniki Prawodawczej" w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. poprzez błędną wykładnie i przyjęcie, iż pomoc dla producentów rolnych przyznawana jest poprzez wniosek złożony do dnia 31 maja 2022 r., gdzie za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, wykluczając tym samym możliwość wysłania jego w tym dniu Pocztą Polską (tym samym naruszenia art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a.). Prawidłowa interpretacja i zastosowanie przepisów prawa powinna prowadzić do wniosku, iż rozporządzeniu zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym. Podczas gdy na podstawie upoważnienia udzielonego Radzie Ministrów do unormowania rozporządzenia wskazano "tryb i warunki udzielania wsparcia", a nie "sposób obliczania terminów" unormowany wprost w k.p.a.;

5. art. 4 ust. 6 w zw. z art. 10a ust. 1 oraz 10 a ust. 1a pkt 1 ustawy o ARiMR w związku z § 13zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia poprzez niezastosowanie przez organ administracji publicznej, którego obowiązkiem jest stanie na straży praworządności i dokonanie błędnej wykładni w zakresie interpretacji sformułowania "przepisów odrębnych" prowadzących do błędnego wniosku, iż § 13zo ust. 3 i 4 stanowią "przepisy odrębne" które należy zastosować w sprawie, podczas gdy Rada Ministrów nie została upoważniona do unormowania rozporządzenia w zakresie "sposobów liczenia terminów wsparcia", a jedynie do określenia "trybu i warunków udzielenia wsparcia";

6. art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR w zw. z § 13zo ust. 3 i 4 Rozporządzenia w zw. z § 13zo ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia w zw. z art. art. 21 ust. 3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 maja 2022 r. w sprawie określenia dłuższego terminu składania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich lub przejściowego wsparcia krajowego oraz zgłaszania zmian do tych wniosków w 2022 r. poprzez błędne zastosowanie przepisu wewnętrznie sprzecznego poprzez zastosowanie przez organ "sposobu liczenia terminu" wewnętrznie sprzecznego z terminem składania wniosków o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. (termin składania wniosków 31 maja 2022 r., z możliwością wysłania go na placówce Poczty Polskiej), co stanowiło uniemożliwienie złożenia wniosku o wsparcie w przypadku wysłania wniosku o dopłaty bezpośrednie na Poczcie Polskiej po godzinie zamknięcia placówek ARiMR, co stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności wydanego przez ARiMR rozstrzygnięcia na podstawi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;

7. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli poprzez brak wnikliwego rozpatrzenia złożonego zażalenia na postanowienie Kierownika ARiMR w W.;

8. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady postępowania w sposób prowadzący do P02łebiania zaufania obywateli do or2anów państwa oraz w pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli poprzez wydanie decyzji opartej na podstawie prawnej z przekroczeniem delegacji ustawowej w zakresie "trybu i warunków udzielania wsparcia" która nie zawiera w swoim zakresie mocowania Rady Ministrów do ustalania "sposobów liczenia terminów" uregulowanych w akcie prawnym o randze ustawowej, podczas gdy organy administracyjne winny działać na podstawie i w granicach prawa, a nie podstawach prawnych wydanych z rażącym naruszenie prawa w postaci przekroczenia delegacji ustawowej Rady Ministrów poprzez wskazanie w rozporządzeniu innego "sposobu liczenia terminów" niż uregulowany i wskazany wprost w art. 57 § 5 ust. 2 k.p.a.;

9. art. 9 k.p.a., tj. brak wywiązania się przez organ administracji z obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego bowiem termin na składanie wniosków wskazany w rozporządzeniu Rady Ministrów był zmieniany w maju 2022 r. dwukrotnie (termin pierwotny 16 maja, ostateczny 31 maja);

10. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i błędne jego rozpatrzenie polegające na rozpatrzeniu złożonego zażalenia na postanowienie Kierownika ARiMR w W. w sposób powierzchowny odnosząc się jedynie do wskazanej daty w rozporządzeniu tj. 31 maja 2022 r. wskazując przekroczenie terminu materialnego przez odwołującego, poprzez gdy złożone zażalenie dotyczyło zarzutu "sposobu liczenia terminów" rozumianego brak możliwości utrzymania terminu złożenia wniosku w sytuacji wysłania go w placówce poczty polskiej.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji, jako postanowień wydanych z rażącym naruszeniem prawa w zakresie wskazania sposobu liczenia terminu złożenia wniosku o udzielenie wsparcia gdzie za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, wykluczając tym samym możliwość wysłania jego w tym dniu Pocztą Polską. Podczas gdy delegacja ustawowa w zakresie "trybu i warunków udzielania wsparcia" nie zawiera w swoim zakresie umocowania Rady Ministrów do ustalania "sposobów liczenia terminów" uregulowanych w k.p.a.; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; 3) ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do organu I instancji celem dalszego prowadzenia.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko

w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")).

W świetle § 13zo ust. 1-6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanego w dalszej części "rozporządzeniem" wydanym na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w 2022 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu; 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 2) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, 3) któremu zagraża utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku spowodowanymi epidemią COVID-19, 4) który do dnia złożenia wniosku o tę pomoc złożył wniosek o przyznanie płatności w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w 2022 r. - na dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów. Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana: 1) na wniosek producenta rolnego złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z ust. 7-9. Wniosek, o którym mowa w ust. 2. składa się raz do dnia 31 maja 2022 r. Za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. W przypadku złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, po dniu 31 maja 2022 r. nie wszczyna się postępowania w sprawie przyznania pomocy. Na marginesie należy wskazać, iż wniosek o dofinansowanie zakupu w okresie od dnia 1 września 2021 r. do dnia 15 maja 2022 r. nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe i wapno nawozowe zawierające magnez od podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu lub sprzedaży nawozów pierwotnie miał zostać złożony do dnia 16 maja 2022 r. Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2022 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydłużony został z 16 do 31 maja br. termin składania wniosków o powyższą pomoc. W ostatnich dniach, to jest 30 i 31 maja 2022 r. Biura Powiatowe ARiMR, w tym Biuro Powiatowe ARiMR w W.było otwarte aż do godz. 18.00 wychodząc naprzeciw potrzebom rolników, w celu umożliwienia im złożenia ww. wniosku. Skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku w celu uzyskania dofinansowania. Z analizy teczki aktowej sprawy wynika, że wniosek Skarżącego wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu 01.06.2022 r., a zgodnie z wyżej powołanym aktem prawnym termin na złożenie przedmiotowego wniosku upłynął z końcem dnia 31.05.2022 r., a jako termin materialny, nie podlega przywróceniu. Z materialnego charakteru terminu wynika, że dokonanie czynności po jego upływie, jest bezskuteczne. W tym stanie rzeczy, niezależnie od przyczyn uchybienia terminowi, czynność dokonana po terminie jest bezskuteczna, co oznacza, że postępowanie nie może być wszczęte. Zgodnie z art. 61a § 1 kpa gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, a tym samym zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo uznały upływ terminu prawa materialnego, co uniemożliwiło udzielenie skarżącemu dofinansowania, a Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W.prawidłowo odmówił Skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie. Należy również wskazać na interpretację Resortu Rolnictwa przedłożoną dla Krajowej Rady Izb Rolniczych, z której w sposób jasny i nie budzący wątpliwości wynika, iż data na stemplu pocztowym nie ma znaczenia. Jak podkreśla bowiem resort rolnictwa, przepisy, zgodnie z którymi za datę złożenia wniosku uznaje się datę wpływu tego wniosku do właściwego biura powiatowego Agencji są wprowadzane w przypadku, gdy pomoc musi zostać udzielona w określonym terminie lub gdy planowane jest szybkie uruchomienie pomocy.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.