Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1037/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje
Powołane przepisy: article: art. 31zo
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 r. spraw ze skarg R. S. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2020 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 sierpnia 2020 r. nr [...] i nr [...] i z dnia 31 lipca 2020 r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 15 września 2020 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje decyzje z dnia 31 lipca 2020 r i 7 sierpnia 2020 r którymi odmówiono pani R. S. prawa do zwolnienia z opłacania składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, a także dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiące od marca do maja 2020 r.

Rozpoznając wniosek skarżącej w dniach 31 lipca 2020 r i 7 sierpnia 2020 r organ powołał się na treść art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374, ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). Ponadto organ przy toczył treść art. 31zq ust. 1 i ust. 2 ustawy o COVID-19, i wskazując m.in., iż zgodnie z ust. 3 wskazanego przepisu warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Mając na względzie treść powyższych przepisów, ZUS uznał, iż z uwagi na fakt, że deklaracja za marzec 2020 r została złożona do ZUS dopiero w dniu 2 lipca 2020 r. Skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania składek.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżąca zarzuciła, że deklaracje za miesiące marzec, kwiecień i maj zostały złożone po terminie, bowiem na skutek zamieszana w korzystaniu z ZUS PLUS deklaracja za miesiąc luty nie sklonowała się.

W uzasadnieniu wskazanych na wstępie trzech decyzji z dnia 15 września 2020 r. objętych skargami, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie przytoczył treść art. 31zo ust. 1 i ust. 3 ustawy o COVID-19 i stwierdził, że obowiązująca od dnia 1 lutego 2020 r nowelizacja ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadziła zmiany w jej art. 18 zmieniając sposób ustalania podstawy wymiaru składek. Oprócz dotychczasowego obowiązku przedkładania przez przedsiębiorcę informacji o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz o podstawie wymiaru składek nałożono obowiązek przekazywana danych dotyczących dochodu oraz form opodatkowania. Te dodatkowe informacje przedsiębiorcy składają w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej. W art. 4 ustawy zmieniającej nałożono na ubezpieczonego, który w 2020 r ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (mała działalność gospodarcza), m. in. obowiązek przekazania informacji o nowo ustalonej podstawie wymiaru składek w deklaracji za luty 2020 r. Dlatego też uznano, że Skarżąca, jako płatnik opłacający niższe składki na ubezpieczenia społeczne, miała obowiązek sporządzić i przekazać do ZUS do dnia 10 marca 2020 r deklaracje ZUS DRA cz. II z nową podstawą wymiaru składek, która będzie obowiązywała od lutego do grudnia 2020 r. W tym samym terminie miała także obowiązek złożyć deklarację za luty. Dokumenty te przekazał dopiero w dniu 20 kwietnia 2020 r. dlatego tez ZUS nie mógł utworzyć deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj , a co za tym idzie zwolnić panią z obowiązku ich złożenia. Deklaracje rozliczeniowe z marzec i kwiecień 2020 r wpłynęły do ZUS dopiero w dniu 2 lipca 2020 r, a deklaracja za maj wpłynęła w dniu 4 lipca.

W skardze na powyższe decyzje zarzucono naruszenie art. 47 ust 2g i art. 47 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nieterminowe złożenie deklaracji za pierwszy miesiąc, nie zwalnia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, opłacająca składki wyłącznie za siebie, ze składania deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące.

Ponadto zarzucono naruszenie art. 7 i 8 kpa poprzez pominięcie przy załatwianiu sprawy słusznego interesu skarżącego, oraz przekroczenie zasady zaufania do organów państwa, a także zastosowanie w stosunku do płatnika sankcji nieprzewidzianej w przepisach prawa.

Na tej podstawie niesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, wraz z decyzją ją poprzedzającą.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż strony wniosły o rozpoznanie sprawy w ww. trybie.

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Nie budzi bowiem wątpliwości, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19, na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres .

W myśl zaś art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. (...) płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 1). Natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (ust. 2).

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. (...) chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (ust. 3).

Nie budzi także wątpliwości, że zgodnie z obowiązującą od dnia 1 lutego 2020 r nowelizacją ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek oprócz dotychczasowego obowiązku przedkładania informacji o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz o podstawie wymiaru składek został zobowiązany także do przekazywana danych dotyczących dochodu oraz form opodatkowania. Te dodatkowe informacje przedsiębiorcy składają w imiennym raporcie miesięcznym albo w deklaracji rozliczeniowej. W art. 4 ustawy zmieniającej nałożono na ubezpieczonego, który w 2020 r ustalał najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (mała działalność gospodarcza), m. in. Obowiązek przekazania informacji o nowo ustalonej podstawie wymiaru składek w deklaracji za luty 2020 r.

Co prawda Skarżąca, jako płatnik opłacający niższe składki na ubezpieczenia społeczne, miała obowiązek sporządzić i przekazać do ZUS do dnia 10 marca 2020 r deklaracje ZUS DRA cz. II z nową podstawą wymiaru składek, która będzie obowiązywała od lutego do grudnia 2020 r. Uchybienie tego terminu nie zwalniało jednak ZUS z obowiązku utworzenia deklaracji rozliczeniowych za miesiące marzec, kwiecień maj, skoro wspomniana wyżej deklaracja ZUS DRA została jednak przesłana do organu w dniu 20 kwietnia 2020 r. Zasadnie wskazuje przy tym Skarżąca, że opóźnienie w złożeniu deklaracji nie zwalnia ZUS z obowiązku utworzenia deklaracji rozliczeniowych za następnie miesiące. Ponadto nie można uznać, że do uchybienie terminu doszło, skoro w tym czasie obowiązywał art. 15zzr. ust. 1 ustawy COVID-19, z którego to przepisu wynika, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast z art. 15 zzn ust. 5 ustawy o COVID-19 czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminów, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

Analiza treści art. 15 zzn ust. 1 ustawy COVID, a w szczególności wszystkich przypadków zawieszenia biegu terminów , wskazanych w pkt 1-2 i pkt 4-6 (jak zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 października 2021 r. wydanym w sprawie I GSK 500/21), prowadzi do wniosku, że zawieszenia te zostały wprowadzone z myślą o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść. Zatem celem tych regulacji jest ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem ze względu na epidemię ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego, w tym terminów do składania deklaracji rozliczających należności z tytułu składek.

Dokumenty rozliczeniowe przekazane do ZUS w dniu 20 kwietnia 2020 r. zostały zatem złożone w terminie. Dlatego też ZUS powinien utworzyć deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj , a co za tym idzie zwolnić Skarżącą z obowiązku ich złożenia. Nie ma zatem znaczenia, że deklaracje rozliczeniowe z marzec i kwiecień 2020 r wpłynęły do ZUS dopiero w dniu 2 lipca 2020 r, a deklaracja za maj wpłynęła w dniu 4 lipca.

W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ( patrz np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 czerwca 2021 r. wydany w sprawie III SA/Łd 405/21 ustawodawca, zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o zwalczaniu COVID-19 związał uprawnienie do zwolnienia nie z wpływem stosownych dokumentów do organu, lecz z ich terminowym nadaniem przez zainteresowanego. Nie ma zatem znaczenia kiedy deklaracje wpłynęły do ZUS.

Należy także zwrócić uwagę na istotne naruszenie art. 9 k.p.a., którym to przepisem prawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Obowiązek udzielania informacji stronie obejmuje cały tok postępowania od wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Zakres przedmiotowy udzielania informacji stronie obejmuje zarówno informowanie o przepisach prawa materialnego jak i przepisach prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1686/20, LEX nr 3119215). W toku postępowania organ administracji publicznej z urzędu udziela stronom i innym uczestnikom postępowania informacji, niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast oczekiwanie organu na odnośne wnioski stron i nieudzielenie takich informacji, wyjaśnień i wskazówek z powodu braku wniosku, narusza przepis art. 9 k.p.a., co należy traktować jako wystarczającą (samodzielną) przesłankę do uchylenia decyzji, nawet gdy jest ona zgodna z prawem materialnym (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 790/18, LEX nr 2677975). Przepis art. 9 k.p.a., statuujący zasadę udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej, nakłada na organ administracji państwowej obowiązek informowania strony, i to niezależnie od tego czy jest ona osobą fizyczną czy prawną, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania. Obowiązek ten obciąża organ z urzędu, a jego bierność stanowi naruszenie prawa, bez względu na to w jakiej fazie postępowania miało miejsce. Gdyby niespełnienie tego obowiązku mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co dotyczy zwłaszcza stron działających bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wówczas stanowi to wystarczającą podstawę do uchylenia aktu podjętego w takich warunkach (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 6/06, LEX nr 293175). W przypadku złożenia podania, z którego wynika, że jego autor pozostaje w błędnym przeświadczeniu o ym, że spółka cywilna posiada zdolność administracyjnoprawną, organ administracji powinien podjąć wszelkie czynności, w tym polegające na stosownych wyjaśnieniach i pouczeniach, aby sprawa została załatwiona zgodnie z interesem wnoszącego podanie. Tego rodzaju obowiązki ciążą przy tym na organie administracji niezależnie od tego, czy wnoszący podanie jest przedsiębiorcą. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie różnicują bowiem zastosowania powołanych przepisów przy pomocy takiego kryterium (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2592/16, LEX nr 2442322). Wynikającego z art. 9 k.p.a. obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych nie można rozumieć zbyt szeroko. Organ obowiązany jest informować stronę w zakresie prawa administracyjnego materialnego i procesowego, nie można jednak oczekiwać, że organ będzie doradcą prawym strony z innych dziedzin prawa, spadkowego, czy cywilnego, gdyż to naruszałoby zasadę bezstronności i obiektywizmu (por. wyrok NSA z dnia z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1102/10, LEX).

Warto też zwrócić uwagę na orzecznictwo NSA zapadłe na gruncie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, przepisu stanowiącego odpowiednik na gruncie systemu prawa podatkowego art. 9 k.p.a.

Całość regulacji wynikającej z art. 121 § 1 i 2 o.p. należy rozumieć w ten sposób, iż zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, obliguje organy podatkowe do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, w tym do skorzystania z możliwości uruchomienia trybu nadzwyczajnego, jeżeli strona spełnia nie tylko warunki formalne, ale także warunki materialnoprawne. Jeżeli organ nie wypełnił swoich obowiązków wynikających z art. 121 o.p., to nie może w konsekwencji z tego faktu wywodzić negatywnych skutków dla strony (por. wyroki NSA: z dnia 7 marca 2019 r. II FSK 3460/18, LEX nr 2653622; z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 2672/17, LEX nr 2527667; z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 541/16, LEX nr 2469160). Zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.), obliguje te organy do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, w tym skorzystania z ulgi podatkowej, jeżeli strona spełnia warunki materialnoprawne (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2166/12, ONSAiWSA 2015/6/110). W sytuacji, gdy z akt postępowania podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn wynikało, że w skład masy spadkowej wchodziło gospodarstwo rolne, to organ podatkowy w ramach obowiązku wynikającego z art. 121 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) powinien poinformować strony o możliwości skorzystania z ulgi podatkowej przewidzianej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r., o podatku od spadków i darowizn, (Tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Takie działalnie należałoby potraktować jako realizację zarówno zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, jak również i zasady udzielania przez organ podatkowy stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II FSK 2140/10, LEX nr 1244161).

Niewątpliwie zatem w świetle powyższego stwierdzić należy, że na organie spoczywał obowiązek poinformowania strony postępowania o obowiązku złożenia deklaracji w terminie do 30 czerwca 2020 r., gdyż złożenie tej deklaracji jako warunek materialnoprawny stanowiło nieodzowną przesłankę do uzyskania zwolnienia w opłacaniu należności z tytułu składek.

Wskazać dalej należy, że w następstwie złożenia wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia, m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

Od momentu złożenia wniosku przez stronę z dnia 22 kwietnia 2020 r. do upływu terminu na złożenie wymaganego dokumentu (30 czerwca 2020 r.) minęły ponad dwa miesiące. Mimo upływu tak długiego czasu, organ nie udzielił stronie przed dniem 30 czerwca 2020 r. wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia jej wniosku jest złożenie brakujących dokumentów rozliczeniowych (deklaracji). Potem zaś wydał decyzję odmowną. Tym samym niewątpliwie doszło w sprawie do naruszenia art. 9 k.p.a. i to w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego przy uwzględnieniu terminowego złożenia deklaracji za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r.