Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1777/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-19 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. Spółka z o.o. w C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Spółka z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku przybliżonego zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2014 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W dniu 4 grudnia 2015 roku w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie został złożony wniosek skarżącej O.Spółka z o.o. w C.o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest sprzedaż hurtowa paliw i produktów pochodnych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 50.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 45.916,69 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 79.791,43 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkami bankowymi: w I., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 332,42 zł oraz w A. ze stanem 808,74 zł. Stan środków pieniężnych w kasie na dzień 31 października 2015 roku wyniósł 0 zł, wartość należności na ten dzień to kwota 553.069 zł, a wartość zobowiązań to suma 420.288 zł. Zysk, który Spółka osiągnęła przez okres 10 miesięcy 2015 roku to 235.261,63 zł. Ponadto podano, że wartość środków trwałych na dzień 31 października 2015 roku wynosi 0 zł, ponieważ Spółka dokonała sprzedaży środków trwałych, tj. naczepy Vibertii nabytej w listopadzie 2014 roku celem spłaty częściowej pożyczki zaciągniętej na bieżącą działalność gospodarczą w kwocie 300.000 zł od FH W.M..

W uzasadnieniu wniosku o przyznaniu prawa pomocy podniesiono, iż ze względu na fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia kont bankowych Spółki O. Spółka z o.o. w C., podmiot ten prowadzi obecnie znikomą sprzedaż paliw. Od sierpnia 2015 roku nie jest prowadzona sprzedaż usług transportowych. Na chwilę obecną działalność O. ogranicza się do sprzedaży wyłącznie śladowych ilości oleju napędowego jedynie dla stałych klientów. Śladowa sprzedaż oleju napędowego oraz uregulowanie wszystkich zaległych i bieżących zobowiązań spowodowało kłopoty finansowe Spółki O. Spółka z o.o., stąd wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie 500 zł.

Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączone zostały następujące dokumenty: bilans na dzień 31 grudnia 2014 roku, rachunek zysków i strat za okres 1 stycznia 2014 – 31grudnia 2014 roku, zestawienie obrotu kont aktywnych za październik 2015 roku z uwzględnieniem bufora z bilansem otwarcia, zestawienie zapisów na koncie 100 za okres od 1 stycznia 2015 roku do 31 października 2015 roku, bilans na dzień 31 października 2014 roku oraz rachunek zysków i strat za okres 1 stycznia – 31 października 2015 roku.

Odnosząc się do wezwania Starszego Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca przesłała oświadczenie, że na dzień 310 listopada 2015 roku nie zatrudnia żadnych pracowników, a ponadto dołączyła: wyciągi z rachunku bankowego w I. S.A. za październik, listopad i grudzień 2015 roku, bilans na dzień 30 listopada 2015 roku, CIT-8 za rok podatkowy 2014, dane uzupełniające do wyliczenia podatku dochodowego za 12 m-cy 2015 roku, rachunek zysków i strat za okres 1 stycznia 2014 – 31 grudnia 2014, bilans na dzień 31 grudnia 2014 roku, deklarację VAT-7 za listopad 2015 roku, listy środków trwałych oraz historie środków trwałych oraz pięć faktur sprzedaży pojazdów i naczep wchodzących w skład majątku Spółki.

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W realiach niniejszej sprawy strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku O. Spółka z o.o. w C. rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona złożyła do tut. Sądu 14 skarg, a suma wpisów sądowych – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - we wszystkich tych sprawach wynosi 7.000 zł (14 spraw x 500 zł).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym od sierpnia 2012 roku, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Z przedłożonego zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że w roku podatkowym 2014 Spółka osiągnęła przychód w wysokości 7.421.642,55 zł, przy kosztach jego uzyskania 7.353.638 zł, co dało dochód w wysokości 68.004,55 zł. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Deklaracja VAT-7 za miesiąc listopad 2015 roku pokazuje, że podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w wyniosła 110.697 zł, a wartość netto nabytych towarów i świadczonych w tym okresie rozliczeniowym usług wyniosła 121.278 zł. Według rachunku zysków i strat przychód netto Spółki w okresie od 1 stycznia 2015 roku do 30 listopada 2015 roku wyniósł 3.851.840,59 zł (przychód ogółem 3.964.145,47 zł), a koszty działalności operacyjnej wyniosły 3.745.779,37 zł (koszty ogółem 3.747.033,23 zł). Za w/w okres Spółka odnotowała zysk brutto w wysokości 217.112,24 zł. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w ostatnim kwartale 2015 roku spółka dokonywała obrotu środkami finansowymi, których wysokość wielokrotnie przekraczała wysokość kosztów sądowych należnych w niniejszej sprawie. W tym miejscu zaakcentować należy, że strona ograniczyła się do dostarczenia wyciągów tylko z jednego rachunku bankowego (w I.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy podała natomiast, że posiada także rachunek w A. Banku Spółdzielczym. Nie wyjaśniła jednak, dlaczego wyciąg z tego rachunku nie został dołączony.

Na rachunku w I. suma uznań w październiku 2015 roku wyniosła 23.251,03 zł, w listopadzie 2015 roku 78.552,83 zł, a w grudniu 56.585,62 zł, zaś suma obciążeń za te okresy wynosiła odpowiednio 24.120,51 zł, 78.854,18 zł i 56.236,35 zł. Analiza przepływu środków finansowych na przedmiotowym rachunku wskazuje, że Spółka na bieżąco reguluje należności z tytułu czynszu leasingowego (12 października 2015 roku – 3.376,88 zł, 23 października 2015 roku 3.039,26 zł, 16 grudnia 2015 roku 6.384,88 zł), usług telekomunikacyjnych (22 października 2015 roku 520 zł, 10 listopada 2015 roku 535,12 zł, 23 grudnia 2015 roku 487,20 zł), czy usług doradztwa podatkowego (21 października 2015 roku 1.537,50 zł, 4 grudnia 2015 roku 7.195,50 zł, 23 grudnia 2015 roku 1.537,50 zł). Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca nie może bowiem uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2011 roku, sygn. I FZ 344/11).

Podnieść należy, że w doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44).

Powyższa teza znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, a zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać przede wszystkim z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów (por. postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, LEX nr 220385). Jak wynika natomiast z przedłożonych dokumentów źródłowych w roku 2014 O. Spółka z o.o. w C. osiągnęła przychód w wysokości 7.421.642,55 zł, zaś za 11 miesięcy roku 2015 przychód Spółki wyniósł 3.964.145,47 zł.

W przedstawionych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca Spółka zagrożona jest niewypłacalnością. Podmiot ten nadal funkcjonuje w obrocie i brak jest informacji, aby utracił on płynność finansową. Z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym (stan na dzień 3 grudnia 2015 roku) nie wynika, aby Spółka zainicjowała postępowanie upadłościowe, czy naprawcze. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08).

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.