Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 213/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2016-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 92a, art. 92b, art. 92c
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi G.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] sierpnia 2015 r. o godz. 22.57 na autostradzie [...] funkcjonariusze Urzędu Celnego zatrzymali do kontroli ciągnik samochodowy marki [...], nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...], prowadzony przez W.G..

W toku kontroli ustalono, że zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy z Polski do Holandii (docelowy odbiorca towaru w USA), realizowała firma G.G. "S" G.G.. Kierowca zatrzymanego pojazdu do kontroli okazał m.in. dowód rejestracyjny pojazdu i naczepy ciężarowej, wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR oraz kartę kierowcy.

W toku czynności kontrolnych ujawniono, że kierowca wykonywał przewóz pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączone zostało niedozwolone urządzenie dodatkowe – magnes, wpływające na niewłaściwe funkcjonowanie tachografu. Magnes podłączony do impulsatora skrzyni biegów fałszował prawidłowy zapis tachografu cyfrowego, podczas gdy pojazd poruszał się, na tachografie i na wydruku z tachografu rejestrował się zapis odpoczynku.

Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że jak wyjeżdżał z domu o godz. 22.30 do impulsatora skrzyni biegów zaczepił magnes w celu dokończenia odpoczynku 9 godzin + 3 godziny. Na stacji Orlen chciał go zdjąć i rozpocząć jazdę do miejsca rozładunku. Magnes odczepił i wyrzucił po dojechaniu na [...]. Ponadto wskazał, że będąc w firmie zatrudniony od marca 2004 r. uczestniczył w szkoleniu dotyczącym czasu pracy i odpoczynku kierowców. Wyjaśnił, iż nie wie czy w pojeździe jest zamontowany system GPS, a dane z karty kierowcy sczytywane są raz w miesiącu.

W sporządzonym z przeprowadzonych czynności kontrolnych protokole nr [...] wskazano, że analiza danych zawartych w tachografie cyfrowym oraz na karcie kierowcy wykazała, iż kierowca [...] sierpnia 2015 r. od godz. 15:07 do godz. 22:57 naruszył przepisy dotyczące przestrzegania ustawy o transporcie drogowym, tj. nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego na wykresówce lub kacie kierowcy wskazań urządzenia w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Pismem z [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego zawiadomił G.G. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego naruszenia, pouczając stronę o możliwości wskazania i potwierdzenia dowodami okoliczności określonych w art. 92b i 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: u.t.d), zwalniających podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenie.

W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik strony przesłał wyjaśnienia z [...] sierpnia 2015 r. podnosząc, że strona nie miała żadnego wpływu na przedmiotowe naruszenie, ponieważ nie wykazywała woli zaistnienia naruszenia, nigdy też nie polecała, ani nie żądała od kierowcy niewłaściwego uruchomienia tachografu, który miałby zamiast ruchu pojazdu rejestrować odpoczynek kierowcy. Pełnomocnik przedsiębiorcy wskazał również, że zaistniałe naruszenie należy traktować wyłącznie jako omyłkę, nieuwagę kierowcy, który lekkomyślnie nie zastosował się do obowiązujących przepisów. Ponadto na podstawie art. 92b ust. 1 u.t.d pełnomocnik strony wniósł o nienakładanie kary za przedmiotowe naruszenie na przedsiębiorcę, w związku z tym, że zapewnił on właściwą organizację i dyscyplinę pracy umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów oraz prawidłowo określił zasady wynagradzania kierowców, które nie zawierają składników wynagradzania lub premii zachęcających do naruszania obowiązujących w zakresie czasu pracy kierowców.

Po poinformowaniu o zakończeniu postępowania i prawach strony z art. 10 K.p.a., decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na G.G. karę pieniężną w kwocie 5.000 zł za wykonywanie [...] sierpnia 2015 r. przewozu drogowego pojazdem nr rej. [...] wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

W złożonym od tej decyzji odwołaniu G.G., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, albo uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa materialnego, tj. art. 7 i 8 K.p.a, art. 80 K.p.a oraz art. 92b ust. 1 u.t.d. W uzasadnieniu odwołania G.G. wskazał, iż nie kwestionuje, że kierowca zatrudniony w jego firmie [...] sierpnia 2015 r. nie miał właściwie uruchomionego urządzenie rejestrującego ruch pojazdu – tachografu cyfrowego. Nie miał on jednak żadnego wpływu na zaistnienie przedmiotowego naruszenia przepisów u.t.d przez kierującego pojazdem ciężarowym. Tym bardziej nie wykazywał woli zaistnienia naruszenia, nigdy nie polecał, bądź żądał niewłaściwego uruchomienia tachografu, który miałby zamiast ruchu pojazdu, rejestrować odpoczynek kierowcy.

Pismem z [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Celnej zwrócił się do pełnomocnika strony o dostarczenie dokumentów świadczących o prawidłowej organizacji, dyscyplinie pracy i zasadach wynagradzania kierowców w przedsiębiorstwie, m.in.:

- dokumentów dotyczących planowania [...] sierpnia 2015 r. przewozu drogowego (wskazanie trasy przejazdu, ilości godzin jazdy, kilometrów, odpoczynków, przerw, załadunku, rozładunku itd.) oraz realizacji zadania przewozowego,

- umowy potwierdzającej zatrudnienie kierowcy – W.G.,

- systemu motywacyjnego i innego rodzaju środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów w ww. zakresie,

- dokumentacji dotyczących przeprowadzonych szkoleń kierowcy W.G. z zakresu transportu drogowego,

- dokumentacji dotyczącej przeprowadzania przez przedsiębiorcę kontroli w zakresie przestrzegania przez W.G. przepisów o czasie pracy kierowców,

- dowodów potwierdzających, że przedsiębiorca nie miał podłączonych żadnych niedozwolonych urządzeń.

Ponadto organ zwrócił się o udzielenie informacji czy i jak często W.G. w okresie zatrudnienia naruszał normy czasu pracy kierowców, oraz czy w trakcie realizacji [...] sierpnia 2015 r. zadania przewozowego kierowca kontaktował się z pracodawcą (np. telefonicznie).

Odpowiadając na ww. wezwanie skarżący pismem z [...] listopada 2015 r. przekazał: 1) pismo z wyjaśnieniami z [...] listopada 2015 r., 2) wydruk z urządzenia tachografu pojazdu W.G., 3) kserokopię prawa jazdy W.G., 4) pismo z [...].10.2015 r. dot. nałożonej kary upomnienia, 5) umowę o pracę dot. W.G., 6) aneks do umowy o pracę z [...].12.2012 r., 7) zaświadczenie z [...].06.2002 r., 8) zakres obowiązków kierowcy z [...].03.2005 r., 9) informacje o naruszeniach kierowcy według ITD., 10) oświadczenie kierowcy W.G. z [...].09.2015 r.

Po poinformowaniu pełnomocnika strony o zakończeniu postępowania, decyzją z [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej, powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 6 i art. 4 pkt 22 lit. a), art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1414, ze zm.) i Lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do niniejszej ustawy, art. 13, art. 15 ust. 8 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U. UE. L. 1985.370.8), w związku z art. 46, art. 47 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U. UE. L 60/1 z 28 lutego 2014 r.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji.

Organ drugiej instancji stwierdził, iż odpowiedzialność kierowcy pojazdu samochodowego za naruszenia obowiązków wynikających z art. 87 ust. 1 i 2 u.t.d, a także za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92b ust. 1 w związku z ust. 2 odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 1 i 5) i jest odpowiedzialnością odrębną (opartą na zasadzie winy) w stosunku do odpowiedzialności przedsiębiorcy, który ponosi odpowiedzialność za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.

Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenie, jakiego dopuścił się kierowca, wynika z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006, z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz z art. 92a ust. 1 u.t.d. W lp.6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d ustawodawca określił dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy karę pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego – nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi – 5.000,00 zł.

Naruszenie wskazanych wyżej przepisów powoduje, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do u.t.d (art. 92a) ust.1 i ust. 6, chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w art. 92b ust. 1 lub 92c ust.1 i 2 u.t.d. Powołane przepisy stanowią wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz drogowy, zatem nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W ramach art. 92b ust. 1 u.t.d nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Przedsiębiorca w takich przypadkach mógłby się zwolnić od odpowiedzialności, gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Organ odwoławczy podkreślił, że przepis art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d dotyczy sytuacji wyjątkowych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na kierowców.

Przepis art. 92c ust. 1 u.t.d, stanowiący ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy, nie może być interpretowany w sposób dopuszczający zwolnienie przedsiębiorcy z obowiązków określonych w art. 92b tej ustawy. To wypaczałoby bowiem sens wskazanego obowiązku i oznaczałoby w istocie zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności w każdej sytuacji. Przedsiębiorca, wywodząc skutki prawne z art. 92b i art.92c ust.1 i 2 u.t.d, powinien udowodnić okoliczności wskazane w tych przepisach, natomiast na organie spoczywa procesowy obowiązek zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego sprawy, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Organ wskazał, że strona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie przedstawiła żadnych dokumentów, natomiast w toku postępowania odwoławczego przedsiębiorca chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przesłał: 1) pismo z wyjaśnieniami z [...] listopada 2015 r., 2) wydruk z urządzenia tachografu pojazdu W.G., 3) kserokopię prawa jazdy W.G., 4) pismo z [...].10.2015 r. dot. nałożonej kary upomnienia, 5) umowę o pracę dot. W.G., 6) aneks do umowy o pracę z [...].12.2012 r., 7) zaświadczenie z [...].06.2002 r., 8) zakres obowiązków kierowcy z [...].03.2005 r., 9) informacje o naruszeniach kierowcy według ITD., 10) oświadczenie kierowcy W.G. z [...].09.2015 r.

Z przedłożonej przez skarżącego umowy o pracę z [...].12.2008 r. wynika, że W.G. jest zatrudniony w firmie skarżącego od [...].12.2008 r. na czas nieokreślony i otrzymuje wynagrodzenia zasadnicze 1800 zł brutto. Zgodnie z aneksem do umowy o prace z [...].12.2012 r. zmieniającym warunki umowy o pracę z [...].03.2005 r. (której strona nie przedstawiła), od dnia [...].01.2013 r. zostały wprowadzone zmiany do brzmienia umowy, m.in. określono, że: 1) dobowy czas pracy kierowcy liczony jest od rozpoczęcia prac, 2) obowiązuje kierowcę równoważony czas pracy w rozliczeniu 3-miesięcznym, 3) wymiar czasu pracy może być wydłużony do 10 godzin na dobę, 4) miesięczny ryczał za: nadgodziny wynosi 400 zł, godziny nocne 100 zł, dyżur 100 zł, 5) diety zagraniczne będą wypłacane w wysokości 168 zł, diety krajowe wg. rozporządzenia.

Zdaniem organu na podstawie powyższego można uznać, że w przedsiębiorstwie obowiązują zasady wynagradzania kierowców, niezawierające składników wynagradzania lub premii zachęcających do naruszania przepisów. Jednakże kierowca przesłuchiwany w dniu kontroli zeznał, że jego wynagrodzenie składa się "z pensji podstawowej oraz od frachtu", co może świadczyć, iż składnik za fracht proponowany kierowcom zatrudnionym przez stronę może zachęcać do naruszeń norm czasu pracy i odpoczynków kierowców, co mogłoby stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa na drogach.

Strona pomimo wezwania organu do dostarczenia dokumentów dotyczących planowania w dniu [...] sierpnia 2015 r. zadania przewozowego (wskazanie trasy przejazdu, ilości godzin jazdy, planowanych odpoczynków, przerw, załadunku, rozładunku) takich dokumentów nie przedstawiła. W swoich wyjaśnieniach z [...].11.2015 r. strona wskazała, że "zgodnie z aneksem z dnia [...].12.2012 r. do umowy o pracę Pan W.G. pracuje w równoważnym systemie pracy, co w praktyce przekłada się na to, iż kierowca po otrzymaniu zlecenia trasy sam reguluje sobie czas pracy biorąc pod uwagę wszystkie składowe (załadunek, trasę do pokonania, rozładunek, pauzy itd.), my jako firma nie ingerujemy w to, po uzyskaniu informacji o rozładunku kierowca otrzymuje kolejne zadanie".

Organ wskazał, że równoważny system pracy jest jedną z form służącą do rozliczania czasu pracy, a nie do przeniesienia na pracownika odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej. Zatrudniający kierowców w tym systemie powinni pamiętać, że system ten nie zwalnia z obowiązku przestrzegania wymaganych przerw i odpoczynków w pracy kierowców, a samodzielność wykonywanego zadania nie oznacza braku podporządkowania kierownictwu pracodawcy. Zgodnie bowiem z art. 15 ustawy o czasie pracy kierowców do kierowców wykonujących przewóz drogowy mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę – w ramach systemu równoważnego czasu pracy. W systemie równoważnego czasu pracy wymiar czasu pracy przedłużony w poszczególnych dniach jest równoważony skróconym czasem pracy w innych dniach lub dniami wolnymi od pracy. Organizacja logistyczna to główny element planowania wykonania zadania z uwzględnieniem takich elementów jak: odpowiednia rezerwa czasowa, rodzaj ładunku, zaplecze parkingowe na trasie przewozu, uwzględnienie zobowiązań dostarczenia towaru, godzin załadunku i rozładunku, możliwości techniczne pojazdu, wykonanie innych czynności związanych z transportem drogowym oraz właściwa ocena umiejętności i posiadanej wiedzy kierowcy, któremu powierza się wykonanie zadania. Przedsiębiorca powinien tak zaplanować kierowcy zadanie przewozowe, aby oprócz wskazówek dotyczących rozpoczęcia i zakończenie zadania przewozowego, czasu jazdy i czasu odpoczynku kierowca miał zaplanowany także czas i miejsca odpoczynku, a w jego gestii pozostawało jedynie wykonanie przewozu.

Na pytanie organu dotyczące obowiązującego w przedsiębiorstwie systemu motywacyjnego i innego rodzaju środków dyscyplinujących kierowców do przestrzegania przepisów w zakresie transportu drogowego strona wskazała, że "w firmie nie ma systemu motywacyjnego kierowców, aby maksymalnie ograniczyć wszelkie próby nadużyć ze strony kierowców. Dyscyplinujemy kierowców poprzez rozmowę i polecenie poważnego traktowania swoich obowiązków". Odpowiadając na zapytania odnośnie naruszania przez Pana G. strona wskazała, że "kontrola w zakresie przestrzegania przez Pana W.G. przepisów o czasie pracy kierowców odbywa się po każdorazowym sczytaniu karty kierowcy. W miesiącu sierpniu sczytanie wykazało dwa naruszenia: czas odpoczynku dziennego za krótki o 38 min. i drugie czas odpoczynku dziennego za krótki o 1 godz. 19 min.". Nadto wraz z odwołaniem strona przesłała kserokopie wydruku dotyczącego naruszeń kierowcy wg ITD za okres od [...].01.2013 r. do [...].11.2015 r. z którego wynika, że pan G. dokonywał już wcześniej naruszeń przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006.

Zdaniem organu przesłane kserokopie kar upomnienia z [...].10.2015 r. udzielonych kierowcy za to, że w okresie od [...].09.2015 r. do [...].09.2015 r. (czyli po stwierdzonym naruszeniu w dniu [...].08.2015 r.) dopuścił się kolejnych naruszeń polegających na skróceniu dziennego czasu odpoczynku oraz przekroczeniu czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy świadczą, że stosowane przez przedsiębiorcę środki dyscyplinujące kierowców do przestrzegania przepisów prawa nie odnoszą zamierzonych skutków. Świadczy też o braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem.

Kierowca w dniu kontroli odnosząc się do obowiązującego w firmie systemu kontroli w zakresie przestrzegania przez kierowców przepisów zeznał: "moje dane z karty kierowcy sczytywane są raz w miesiącu. Sczytywania dokonuje osoba upoważniona przez szefa. Po odczytaniu moich danych w mojej karty kierowcy jestem informowany o nieprawidłowościach związanych z czasem jazdy i odpoczynkiem kierowcy. Gdy przyjmowałem się do pracy właściciel firmy przedstawił mi regulamin pracy i płacy ustnie i pisemnie".

Dla uznania braku odpowiedzialności przedsiębiorcy nie wystarczy samo odesłanie do treści stosunków prawnych łączących przewoźnika (przedsiębiorcę) z jego pracownikami (współpracownikami), które spełniać miałyby funkcję motywującą i dyscyplinującą, ale również niezbędna jest ocena organizacji pracy, w tym także logistycznych rozwiązań, czasu oznaczonego na realizację danego przedsięwzięcia (przewozu), które faktycznie wymuszają ale i umożliwiają zachowanie określonych w przepisach zasad bezpieczeństwa drogowego.

Organ podkreślił, że nielegalne podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia fałszuje dokumenty obrazujące czas pracy kierowcy. W konsekwencji kierowca może przekraczać dozwolony czas pracy, a to ma bezpośredni wpływ na jego możliwości prawidłowego prowadzenia pojazdu, co niewątpliwie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Okoliczności towarzyszące zdarzeniu z [...] sierpnia 2015 r. tzn. posiadanie przez kierowcę w samochodzie magnesu i celowe podłączenie go do impulsatora skrzyni biegów, aby oszukać pracę impulsatora, jak i zdobywanie wiedzy o fałszowaniu zapisów tachografu, świadczą o planowanym, z góry powziętym zamiarze naruszenia przepisów prawa. Wskazuje to nie tylko na niewłaściwy dobór pracowników przez przedsiębiorcę, ale i o nieprawidłowościach w sprawowanej kontroli czasu pracy kierowców, w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, w którym zatrudniony kierowca zaopatruje się w niedozwolone dodatkowe urządzenie i zdobywa wiedzę o sposobie fałszowania danych cyfrowych rejestrowanych na tachografie.

Organ stwierdził, że przedsiębiorca przedłożył pisemne oświadczenie kierowcy, iż został on przeszkolony w zakresie przepisów wymaganych przy realizacji przewozów drogowych i pouczony o obowiązku przestrzegania norm w nich określonych oraz o prawie do odmowy dalszej realizacji przewozu w przypadkach, gdy jego kontynuacja stwarza poważne zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego lub powoduje naruszenia przepisów, w tym korzystanie z urządzenia, które może zmieniać zapisy w tachografie. Jednakże, jego zdaniem, nie można uznać za wystarczające zaopatrzenia kierowców w instrukcje, regulaminy i inne materiały dotyczące zasad organizacji i dyscypliny pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej i krajowymi. Dla wykazania profesjonalnej staranności w przestrzeganiu zasad o jakich mowa w art. 92b, przedsiębiorca musi udowodnić, że pracownicy przyswoili potrzebną wiedzę. Podpis pracownika zawierający oświadczenie o znajomości omawianych zasad i zobowiązanie do ich przestrzegania nie może zastąpić dowodu o faktycznym szkoleniu kierowców w omawianym zakresie. Prowadzenie szkolenia należy uznać jednak za niewystarczające jeżeli przedsiębiorca nie egzekwuje od pracowników przestrzegania ustanowionych zasad. Przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudnieni przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Przestrzeganie przepisów ustala przedsiębiorca przez system kontroli i jako jej następstwo, stosowanie właściwych środków dyscyplinujących. Gdyby kierowca przyswoił potrzebną wiedzę, zdawałby sobie wówczas sprawę, że podłączenie magnesu jest bardzo poważnym naruszeniem, za które odpowiedzialność ponosi nie tylko on, ale i przedsiębiorca przewozowy, w imieniu którego wykonuje transport drogowy.

Przedsiębiorca ani kierowca nie wskazali na wystąpienie w sprawie okoliczności ujętych przepisem art. 92 ust. 1 pkt 1 u.t.d – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Celowe działanie kierowcy oraz instalowanie niedozwolonego urządzenia bez zgody i wiedzy przedsiębiorcy, takich okoliczności nie stanowią. W toku postepowania przedsiębiorca także nie wykazał, iż w sposób właściwy przeszkolił kierowcę, zorganizował pracę, planował zadanie przewozowe, przeprowadzał kontrole czasu pracy z uwzględnieniem czasu potrzebnego na realizację przewozu drogowego zgodnie z ustalonymi normami dotyczącymi okresu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków, dlatego nie można ocenić jego działań kontrolnych za prawidłowe.

W świetle powyższego należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie można zastosować art. 92b i art. 92 c ust. 1 pkt 2 u.t.d.

Dyrektor Izby Celnej uznał za zasadne wymierzenie stronie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d wykonywanie przez podmiot przewozów drogowych lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 zł za każde naruszenie, określonej w załączniku nr 3 do tej ustawy (ust.6).

Za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, organ nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie 5.000,00 zł (Lp.6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.).

W skardze G.G., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie:

I. przepisów postępowania:

1. art. 7 K.p.a w zw. a art. 77 § 1 K.p.a – poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz pominięcie przy ocenie okoliczności stanu faktycznego zastrzeżeń zgłaszanych przez skarżącego, iż nie miał żadnego wpływu na zaistnienie przedmiotowego naruszenia przywołanych przepisów u.t.d przez kierującego pojazdem ciężarowym, a zaistniałe naruszenie przepisów ustawy należy interpretować tylko i wyłącznie jako omyłkę, nieuwagę kierowcy, który lekkomyślnie nie zastosował się do obowiązujących go reguł postępowania – właściwego rejestrowania czasu pracy kierowcy,

2. art. 80 K.p.a – poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów wyrażającą się w ustaleniu stanu faktycznego w sprawie i pominięcie okoliczności, iż skarżący nigdy nie wykazywał woli zaistnienia naruszenie, nigdy nie polecał, bądź żądał niewłaściwego uruchomienia tachografu, który miałby zamiast ruchu pojazdu rejestrować odpoczynek kierowcy, zaś zaistniałe naruszenie przepisów ustawy należy interpretować tylko i wyłącznie jako omyłkę, nieuwagę kierowcy, który lekkomyślnie nie zastosował się do obowiązujących go reguł postępowania – właściwego rejestrowania czasu pracy kierowcy,

3. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na wydaną decyzję, poprzez błędne przyjęcie, że:

- podmiot wykonujący przewóz nie zapewnił właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców przepisów, nadto pominięcie okoliczności, iż skarżący prawidłowo określił zasady wynagradzania, które nie zawierają składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów obowiązujących w zakresie czasy pracy kierowców w ruchu międzynarodowym,

- skarżący miał wpływ na powstanie naruszeń w okresie objętym kontrolą, tymczasem nawet gdy naruszenia powstały, to skarżący nie miał wpływu na niezarejestrowanie przez kierowcę danych o których mowa w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d, a działanie kierowcy nie było spowodowane potrzebami przedsiębiorstwa.

II. przepisów prawa materialnego:

1. art. 92a ust. 1, 6 i art. 4 pkt 22 lit. a u.t.d wraz z załącznikiem nr 3 (lp. 6.2.1) do ww. ustawy w zw. z art. 15 ust. 8 w zw. z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/95 oraz g) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego poprzez błędne zastosowanie przepisu wyrażające się w uznaniu, że kierowca W.G. wykonywał przewóz drogowy, w trakcie którego miał przy sobie niedozwolone podłączone urządzenie rejestrujące czas odpoczynku, a z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że skarżący nie miał wpływu na niezarejestrowanie przez kierowcę danych o których mowa w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d i działanie kierowcy nie było spowodowane potrzebami przedsiębiorstwa. Ponadto kierowcy skarżącego zostali należycie przeszkoleni w zakresie konieczności rejestracji za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi,

2. art. 92a ust. 1, 6 i art. 4 pkt 22 lit. a u.t.d wraz z załącznikiem nr 3 (lp. 6.2.1) do ww. ustawy w zw. z art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego poprzez błędne zastosowanie przepisu wyrażające się w uznaniu, że kierowca W.G. wykonywał przewóz drogowy, w trakcie którego miał przy sobie niedozwolone podłączone urządzenie rejestrujące czas odpoczynku, a z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że skarżący nie miał wpływu na niezarejestrowanie przez kierowcę danych o których mowa w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d i działanie kierowcy nie było spowodowane potrzebami przedsiębiorstwa. Ponadto kierowcy skarżącego zostali należycie przeszkoleni w zakresie konieczności rejestracji za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi,

3. art. 92b ust. 1 i art. 92c u.t.d wobec braku ich zastosowania albowiem kierowca W.G. wykonywał przewóz drogowy, w trakcie którego miał przy sobie niedozwolone podłączone urządzenie rejestrujące czas odpoczynku, a z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów jednoznacznie wynika, że skarżący nie miał wpływu na niezarejestrowanie przez kierowcę danych o których mowa w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d i działanie kierowcy nie było spowodowane potrzebami przedsiębiorstwa. Ponadto kierowcy skarżącego zostali należycie przeszkoleni w zakresie konieczności rejestracji za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi,

Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej wynika z art. 134 P.p.s.a. i wyznaczają go nie zarzuty skargi, lecz granice sprawy administracyjnej. Kontrola sądowa sprawowana jest w oparciu o akta administracyjne sprawy, według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny, polegające na wyeliminowaniu z obrotu prawnego kontrolowanych aktów może nastąpić zasadniczo w sytuacji stwierdzenia, że naruszają one przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, zaś prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej treść lub dającym podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 P.p.s.a.).

W ocenie Sądu przeprowadzona kontrola legalności decyzji Dyrektora Izby Celnej, w odniesieniu do zarzutów skargi, jak też w granicach rozpoznawanej sprawy nie doprowadziła do stwierdzenia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z kwalifikowanym uchybieniem przepisom proceduralnym czy też prawa materialnego, o jakich mowa w przywołanym art. 145 § 1 P.p.s.a.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Celnej jak i poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Celnego, wydane zostały w stanie prawnym ustalonym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454), obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. W myśl znowelizowanego art. 92a u.t.d (Dz. U z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określony został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d). Przepisy art. 92a omawianego aktu prawnego regulują odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy (przewoźnika drogowego lub przedsiębiorcy wykonującego przewozy drogowe na potrzeby własne, a także innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy) jak również innych podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym.

Rozważane sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest zatem zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku – zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obowiązek przeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d, wynika wprost z art. 92a i 93 tej ustawy. Przy ustaleniu odpowiedzialności przewoźnika (przedsiębiorcy) zastosowanie znajdują zasady i reguły postępowania przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, także w części dotyczącej postępowania dowodowego. W sprawach mających za przedmiot wymierzenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o jakich mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d, działania organu nakierowane są na ustalenie, czy istotnie doszło do naruszeń prawa skutkujących sankcją administracyjną. Celowi, który ma – w ramach spoczywającego na nim obowiązku – zrealizować organ w postępowaniu o wymierzenie kary administracyjnej, służy przewidziana w art. 89 u.t.d możliwość kontroli m.in. przez funkcjonariuszy celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3) dokumentów o których mowa w art. 87 ust. 1 i innych nośników informacji objętych zakresem kontroli, a także dokonywanie oględzin i zabezpieczanie zebranych dowodów.

W nawiązaniu do tej kwestii podkreślić należy charakter i znaczenie protokołu kontroli. Jego sporządzenie znajduje umocowanie w art. 74 u.t.d, który zobowiązuje podmiot przeprowadzający kontrolę do sporządzenia protokołu z dokonanych czynności. Podpisuje go podmiot przeprowadzający kontrolę (np. funkcjonariusz celny) i kontrolowany, który ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli (art. 74 ust. 2 i 4). Kopię protokołu doręcza się kontrolowanemu (art. 74 ust. 3). Wysoki walor dowodowy protokołu przejawia się w tym, że jego treść stosownie do art. 75 u.t.d wykorzystywana jest do formułowania wniosków o wszczęcie postępowania. Natomiast same ustalenia z protokołu kontroli drogowej wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Ma on cechy dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. Protokół kontroli drogowej korzysta jako dokument urzędowy z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzony został z udziałem podmiotu kontrolowanego. Odpowiadający wymaganiom art. 68 K.p.a, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy, w ich zakresie działania, protokół z kontroli drogowej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia (wyroki NSA z 7 września 2011 r., sygn. akt II GSK 841/10, z 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2301/11; orzeczenia. nsa.gov.pl).

W rozpatrywanej sprawie przedmiot sporu koncentrował się wokół prawidłowości ustaleń faktycznych organu w zakresie dopuszczenia się przez kierowcę W.G. w dniu [...] sierpnia 2015 r. naruszenia przepisów prawa z zakresu transportu drogowego, a także materialnoprawnej kwalifikacji stwierdzonego zdarzenia, w szczególności w zakresie możliwości zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, wyłączającego administracyjnoprawną odpowiedzialność przewoźnika i w konsekwencji możliwość nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

Analiza zasadności zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego nie dostarczyła podstaw do ich uwzględnienia. W tej mierze wskazać należy, iż stosownie do treści art. 92b ust. 1 u.t.d nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, c) umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzonej w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087); 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

W myśl ust. 2 cytowanego artykułu, za naruszenie przepisów, o których mowa w ust. 1, karze grzywny, na zasadach określonych w art. 92, podlega kierowca lub inna osoba odpowiedzialna za powstanie tych naruszeń. Natomiast zgodnie z art. 92c ust. 1 u.t.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

W myśl ust. 2 przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

W przytoczonych przepisach zawarte zostały przesłanki egzoneracyjne. Wykazanie ich zaistnienia zwalnia przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenia dokonane przez kierowcę, którym posługuje się on przy wykonywaniu transportu drogowego. Właściwe rozumienie tych przepisów determinuje, a tym samym wyznacza zakres niezbędnego postępowania dowodowego służącego wykazaniu ich zaistnienia w konkretnej sprawie administracyjnej.

Analiza treści art. 92b ust. 1 u.t.d, prowadzi do wniosku, iż jego hipoteza jest jasna i obejmuje swoim zakresem przypadki, w których naruszono normy dotyczące przestrzegania przez kierowców obowiązujących regulacji prawnych o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów wypoczynku, wskazanych w tym przepisie. Ustawodawca w tych przypadkach wskazał na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy, o ile zostanie wykazane, że zorganizował on i zdyscyplinował pracę przedsiębiorstwa w sposób, zapewniający osobom wykonującym na jego rzecz transport drogowy wykonywanie go zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nieprzypadkowo ograniczono możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców w oparciu o tę normę prawną do przypadków naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw oraz okresów odpoczynku, warunkując je właściwą organizacją pracy i odpowiednim systemem wynagradzania uznając, że skoro warunki te zostaną spełnione, przedsiębiorca nie będzie już miał interesu w naruszaniu tych norm przez kierowców.

Zaakcentować jednakże należy, iż w zakresie norm wynikających z przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d nie mieszczą się przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W przypadkach zaistnienia takich naruszeń przedsiębiorca może zwolnić od odpowiedzialności jedynie w wyniku wykazania przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., tzn. w sytuacji gdy "okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie powstało wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć". Pogląd taki, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2014 r. w sprawie II GSK 1027/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), a także m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 15 lipca 2014 r. w sprawie III SA/Wr 222/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzone protokołem z kontroli przeprowadzonej [...] sierpnia 2015 r. naruszenie, polegające na wykonywaniu we wskazanym dniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące, do którego podłączono niedozwolone urządzenie dodatkowe w postaci magnesu, wpływające na jego niewłaściwe funkcjonowanie, polegające na nierejestrowaniu wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, prawidłowo zakwalifikowane zostało przez organy jako naruszenie o jakim mowa w lp. 6.2.1. zał. nr 3 do u.t.d. Pod tą pozycją opisane zostało naruszenie polegające na nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Naruszenie to wymienione jest w kategorii 6 załącznika nr 3, tzn. w wykazie naruszeń przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących lub cyfrowych urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i postoju.

Zaistniałe wykroczenie kierowcy wykonującego przewóz na rzecz i w imieniu skarżącego, stanowi zatem naruszenie przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela poglądu odmiennego wyrażonego w wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r., wydanym w sprawie II SA/Go 874/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak więc wskazana kwalifikacja stwierdzonego naruszenia pozostawała decydująca dla ustalenia charakteru i zakresu przesłanek egzoneracyjnych, których wykazanie mogłoby uwolnić skarżącego od odpowiedzialności za jego zaistnienie.

W kontekście rozważań dotyczących wykładni przepisów art. 92b ust. 1 u.t.d, należy uznać, że właśnie ze względu na charakter zaistniałego naruszenia, które nie wiązało się z regulacjami dotyczącymi przestrzegania przez kierowców przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerw i okresów odpoczynku, ale stanowiło naruszenie przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, zabraniających używania niedozwolonych urządzeń zakłócających właściwe działanie tachografu.

W ocenie Sądu za trafne należy uznać stanowisko organów orzekających co do tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy reguluje bowiem sytuacje, w których doszło do naruszenia przepisów, jednakże nastąpiło ono wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot realizujący przewóz nie mógł przewidzieć ani nie miał na nie wpływu.

W powołanym już wyroku z 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13, Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 2012 r. zwrócił uwagę, że przesłanki wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy przez osoby wykonujące transport na rzecz i w imieniu tego przedsiębiorcy były uregulowane w art. 92a ust. 4 i 5 oraz w art. 93 ust. 7 u.t.d. Zgodnie z treścią art. 92a ust. 4 przedsiębiorca nie odpowiadał za stwierdzone w trakcie kontroli drogowej naruszenia określone w art. 92a ust. 1 (dotyczące posiadania wymaganych dokumentów, czasu pracy kierowców używania urządzeń rejestrujących), jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazywały, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast przepis art. 93 ust. 7 określał ogólną klauzulę wyłączającą odpowiedzialność administracyjną przedsiębiorcy lub innego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w razie spełnienia przesłanki braku możliwości przewidzenia przez ten podmiot zdarzeń lub okoliczności powodujących naruszenie przepisu. Odnosząc się zaś do obecnego stanu prawnego NSA stwierdził, że artykuł 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d stanowi pochodną tych dwóch regulacji. Wywiódł, że w dotychczasowym orzecznictwie NSA, na gruncie art. 93 ust. 7 u.t.d, w brzmieniu przed 1 stycznia 2012 r., wypracowany został pogląd, że przepis ten odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów i takich rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tzn. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze z przedsiębiorcy na jego kierowców (wyrok NSA z 17 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 967/09 – LEX 746376 oraz powołany tam wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 opubl. OTK-A 2008/2/30). Również w sprawie dotyczącej podłączenia niedozwolonego urządzenia do tachografu, w której kierowca zeznał, że uczynił to samodzielnie, bez wiedzy pracodawcy, NSA stwierdził, że przedsiębiorca powinien tak kształtować swoje relacje z pracownikami wykonującymi na jego rzecz transport drogowy, aby – przy użyciu odpowiednich środków kontroli i nadzoru – nie dochodziło do łamania przepisów znajdujących w tym zakresie zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 września 2014 r., odnosząc się już do obowiązującego aktualnie stanu prawnego podkreślił, że analiza art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. – w obecnym brzmieniu – prowadzi do wniosku, iż przedstawiona wyżej argumentacja jest zasadniczo nadal aktualna. Zauważył jednocześnie, że obecnie uwolnienie się przez przedsiębiorcę transportowego od odpowiedzialności za skutki działań na gruncie tego przepisu jest jeszcze trudniejsze, niż miało to miejsce przed nowelizacją u.t.d, dokonaną z dniem 1 stycznia 2012 r. Aktualnie bowiem warunkiem zwolnienia się z odpowiedzialności administracyjnej jest nie tylko brak możliwości przewidzenia zdarzeń i okoliczności, powodujących naruszenie, ale ponadto występujący jednocześnie brak wpływu na powstanie naruszenia. W konsekwencji więc wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest skutkiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności i na które nie ma on wpływu, nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby, to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Przyjęcie zatem za prawidłową takiej wykładni art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d, która uznaje, że dotyczy on okoliczności wyjątkowych i nadzwyczajnych oraz niezależnych od przedsiębiorcy, prowadzi do wniosku, że przedsiębiorca wykonujący przewóz drogowy nie jest zwolniony z odpowiedzialności, gdy wyłączna wina za powstanie naruszenia spoczywa na kierowcy.

Podzielając przytoczoną argumentację przyjąć należy, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek ustalenia, czy kierowcy, którymi się on posługuje przy wykonywaniu przewozu (niezależnie od formy prawnej takiej relacji – umowa o pracę czy tzw. samozatrudnienie) dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań tych osób, skutkiem których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz w jego imieniu i na jego rzecz, kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach czy odbieraniu od nich oświadczeń o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło. Przesłanki egzoneracyjne z art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy to działający w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy kierowca, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Przypomnieć trzeba, że stosownie do przepisu art. 13 rozporządzenia 3821/85 (w zw. z art. 47 rozporządzenia (UE) 165/2014 ) to pracodawca i kierowca odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie i właściwe użytkowanie urządzeń kontrolnych (rejestrujących). Oznacza to, że obowiązek nadzoru przedsiębiorcy nad przestrzeganiem przez kierowcę zasad używania urządzeń rejestrujących nie jest ograniczony do tych przypadków, kiedy możliwe jest sprawowanie bezpośredniej kontroli nad kierowcą. Takie rozumienie wspomnianego obowiązku w istocie powodowałoby, że podmiot wykonujący przewozy mógłby powołać się na okoliczność "braku wpływu", czy "okoliczności których nie mógł przewidzieć" w każdej sytuacji naruszenia przepisów przez kierowcę. To zaś czyniłoby całą regulację dotyczącą odpowiedzialności przedsiębiorcy martwą. Mając na uwadze obiektywną odpowiedzialność przewoźnika za naruszenie sankcjonowanych karą pieniężną przepisów u.t.d, jak również jego odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których dopuszcza się kierowca (art. 13), wbrew wywodom skarżącego należy uznać, że przedsiębiorca ma wpływ na to, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń, nawet jeśli są one przez nich umyślnie zawinione. Wpływ przedsiębiorcy na pracę, realizujących przewóz drogowy kierowców polega bowiem nie tylko na prowadzonych szkoleniach "w zakresie konieczności rejestracji za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi", lecz przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń nie dochodziło.

Skarżący nie wykazał również wystąpienia okoliczności ujętych tych przepisem – nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonego naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. W analizowanym przepisie chodzi bowiem w istocie o okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc o sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Skoro więc wystąpienia tego rodzaju zdarzeń nie wykazano w niniejszej sprawie, stąd też na skarżącym spoczywają konsekwencje materialnoprawne zaistniałego z winy kierowcy naruszenia. Zważywszy na poczynione rozważania, dotyczące w szczególności nowelizacji omawianych regulacji prawnych od 1 stycznia 2012 r. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie II GSK 2080/11, pod rządem regulacji obowiązujących przed omawianą nowelizacją.

Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego i omówiły ich treść. W toku przeprowadzonego przez organy postępowania administracyjnego Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób stronniczy, przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, czy też prowadziły postępowanie mając na celu wydanie orzeczenia o ustalonej z góry treści. W sprawie zostały zastosowane prawidłowe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 K.p.a.

Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało oddalić.