Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 81/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48b ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1967
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii we W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu uboju zwierząt z gatunku świnia domowa oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Powiatowy Lekarz Weterynarii w T., (dalej – PLW lub organ I instancji) przeprowadził w dniu [...].10.2018 r. kontrolę gospodarstwa rolnego prowadzonego przez S. S.. W trakcie tej kontroli organ stwierdził nieprawidłowości w hodowli świń w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Poczynione kontrolnie ustalenia spowodowały wydanie decyzji z [...].10.2018 r. (nr [...]), którą PLW nakazał S. S., jako posiadaczowi zwierząt, tj. świń, usunięcie - w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji - uchybień ustalonych w czasie kontroli poprzez:

- dopełnienie obowiązku prawidłowego oznakowania wszystkich świń w stadzie;

- umieszczenie tablicy z napisem "Osobom nieupoważnionym wstęp wzbroniony" przy wejściu do budynku, w którym utrzymywane są świnie;

- prowadzenie rejestru środków transportu do przewozu świń lub pasz lub ubocznych produktów pochodzenie zwierzęcego wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie;

- używane przez osoby wykonujące czynności związane z obsługą świń odzieży ochronnej oraz obuwia ochronnego przeznaczonego wyłącznie do wykonywania tych czynności;

- wyłożenie mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymywanie tych mat w stanie zapewniającym skuteczność działania środka dezynfekcyjnego;

- sporządzenie spisu posiadanych świń, z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury i knurki, oraz bieżące aktualizowanie tego spisu.

Decyzję zaopatrzono w rygor natychmiastowej wykonalności. Strona nie odwołała się od decyzji.

W dniu [...].10.2020 r. PLW w T. prowadził w gospodarstwie S. S. kolejną kontrolę, udokumentowaną protokołem kontroli nr [...], mającą na celu sprawdzenie wykonania nakazów wyszczególnionych w protokole kontroli z [...].10.2018 r. i w decyzji z [...].10.2018 r.

W trakcie kontroli stwierdzono, że S. S. podjął niektóre działania naprawcze polegające na zamontowaniu tablicy informującej o zakazie wstępu do chlewni osobom nieupoważnionym oraz używaniu odzieży ochronnej i obuwia ochronnego przy czynnościach związanych z obsługą świń. Jednakże podczas kontroli sprawdzającej stwierdzono brak wykonania nakazów wynikających z ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, polegających na utrzymywaniu w gospodarstwie świń, które nie posiadały kolczyków z numerem identyfikacyjnym stada, z którego pochodzą. Nie zostały również wykonane obowiązki odnoszące się do prowadzenia rejestru środków transportu używanych do obsługi świń, wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do chlewni i sporządzenia spisu świń z podziałem na grupy technologiczne. Protokół kontroli sprawdzającej odebrał Stanisław Sikora, który nie wniósł zastrzeżeń lub wyjaśnień.

W dniu [...].10.2020 r. PLW w T. wydał decyzję nr [...], którą nakazał S. S. ubój wszystkich zwierząt z gatunku świnia domowa, które są utrzymywane w gospodarstwie rolnym (wg. grup technologicznych). Ponadto PLW zakazał utrzymywania w gospodarstwie rolnym zwierząt z gatunku świnia domowa. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając wydany nakaz uboju organ I instancji powołał się na nieprawidłowości stwierdzone w toku kontroli w dniu [...].20.2018 r. oraz na decyzję z [...].10.2018 r., którą nakazano usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Następnie wskazał na ustalenia kontroli z [...].10.2020 r., podczas której ustalono, że w gospodarstwie na dzień kontroli utrzymywanych było 5 sztuk świń w następujących kategoriach: tuczniki 4, lochy 1. Stwierdzono wówczas, że posiadacz tych zwierząt nie stosuje się do wszystkich nakazów obowiązujących na terytorium RP poza obszarem ochronnym, obszarem objętym ograniczeniami oraz obszarem zagrożenia, określonych w rozporządzeniu MRiRW z 06.05.2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. 2018, poz. 290 t.j.) – dalej: rozporządzenie MRiRW. Stwierdzone naruszenia polegały na braku:

- prowadzenia rejestru środków transportu do przewozu świń wjeżdżających na teren gospodarstwa (naruszenie nakazu określonego w § la pkt 1 lit. b rozporządzenie MRiRW);

- wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie oraz wyjściami z tych pomieszczeń a także stałego utrzymywania tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego (naruszenie nakazu określonego § 1a pkt 1 lit. i rozporządzenie MRiRW);

- sporządzania przez posiadacza świń spisu posiadanych świń, z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury i knurki, oraz bieżącego aktualizowania tego spisu (naruszenie nakazu określonego § 1a pkt 1 lit. j rozporządzenia MSWiA).

Ponadto w trakcie kontroli stwierdzono, że żadna ze świń utrzymywanych w gospodarstwie nie jest oznakowana, co narusza wymóg określony w art. 20 ust. 2 ustawy z 02.04.2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2019 r., poz. 1149 ze zm.).

Nie godząc się z wydaną decyzją S. S. oprotestował ją odwołaniem. W instancyjnym środku zaskarżenia jego autor wskazał na niezadowolenie z decyzji, która pozbawia go źródła utrzymania. Nadmienił, że wszystkie stwierdzone uchybienia zostały naprawione. Świnie powyżej 30-go dnia życia są już oznakowane. Zaprowadził również rejestr środków transportów do przewozów świń wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestr wejść do pomieszczeń w których są utrzymywane świnie. Ponadto wyłożył maty dezynfekcyjne do pomieszczeń przy wejściach w których są trzymywane świnie. Nadto zaopatrzył się w odzież ochronną oraz obuwie ochronne przeznaczone wyłącznie do wykonywania czynności związanych z obsługą świń. Sporządził również wykaz posiadanych świń z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury, knurki, który na bieżąco aktualizuje.

Decyzją z [...].01.2021 r. (nr [...]) D. Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podjętym rozstrzygnięciu organ zrelacjonowano stan sprawy wynikający w ustaleń dokonanych w trakcie kontroli, opisał wydane dotychczas decyzje oraz przywołał twierdzenia i argumentację odwołania. W ramach własnych rozważań organ II instancji odwołał się do protokołów kontroli nr [...] z [...].10.2018 i nr [...] z [...].10.2020r. oraz decyzji wydanych przez organ I instancji. W oparciu o te dokumenty stwierdził, że właściciel gospodarstwa do czasu przeprowadzenia kontroli sprawdzającej podjął działania naprawcze w zakresie likwidacji jedynie niektórych uchybień stwierdzonych w protokole z pierwszej kontroli. Pozostały jednak niewykonane nakazy dotyczące wymagań w zakresie prawidłowego oznakowania świń, prowadzenia rejestru środków transportu używanych przy obsłudze świń i rejestru wejść do chlewni, wyłożenia mat dezynfekcyjnych przed wejściami do chlewni oraz sporządzenia spisu świń z podziałem na grupy technologiczne. Porównując wyniki obu kontroli spośród niespełnionych nakazów, wykazanych w obu kontrolach, za szczególnie istotnymi ze względów epizootycznych, tzn. takich, których niewykonanie mogłoby spowodować wystąpienie ogniska choroby u świń w tym gospodarstwie, gdyby wirus afrykańskiego pomoru świń (ASF) pojawił się w środowisku utrzymywania tych świń, DWLW wymienił wymagania wynikające z rozporządzenia MRiRW, do których należą:

1. prowadzenie rejestru środków transportu do przewozu świń lub pasz lub ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru wejść do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie (§ 1a pkt 1 lit. b rozporządzenia MRiRW);

2. wyłożenie mat dezynfekcyjnych przed wejściami do pomieszczeń, w których są utrzymywane świnie, i wyjściami z tych pomieszczeń, przy czym szerokość wyłożonych mat powinna być nie mniejsza niż szerokość danego wejścia lub wyjścia, a długość - nie mniejsza niż 1 m, a także stałe utrzymanie tych mat w stanie zapewniającym utrzymanie skuteczności działania środka dezynfekcyjnego (§1a pkt 1 lit. i rozporządzenia MRiRW);

3. sporządzenie przez posiadaczy świń spisu posiadanych świń, z podziałem na prosięta, warchlaki, tuczniki, lochy, loszki, knury i knurki, oraz bieżące aktualizowanie tego spisu (§1a pkt 1 lit. j rozporządzenia MRiRW).

W przypadku pozostałych uchybień, które zostały wykazane podczas obu kontroli, DWLW stwierdził, że dotyczyły one wymagań w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt i polegały na niedopełnieniu wymogu prawidłowego oznakowania świń utrzymywanych w siedzibie stada, zgodnie z obowiązującymi przepisami (nie dotyczy prosiąt do 30 dnia życia) (art. 20 ust. 2, 2a i art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt), co w gospodarstwie strony wyrażało się brakiem nałożonych na małżowinę uszną świń kolczyków z numerem identyfikacyjnym zgodnym z numerem stada. Spełnienie tych wymagań z zakresu identyfikacji i rejestracji zwierząt, oprócz znaczenia porządkowego, jest również istotne ze względów epizootycznych, ponieważ - w przypadku wprowadzenia wirusa ASF do gospodarstwa - znajomość liczebności stada ułatwia organizację działań mających na celu szybką likwidację ogniska choroby.

Ponadto DWLW zauważył, że odwołujący miał dwa lata na podjęcie działań naprawczych, których celem było usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli w dniu [...].10.2018 r. Był to wystarczająco długi okresie czasu na podjęcie działań naprawczych w gospodarstwie. Mając na uwadze ustalony stan sprawy, postępując zgodnie z art. 48b ust. 3 ustawy z 11.03 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt należało wydać decyzję nakazującą ubój wszystkich zwierząt z gatunku świnia domowa, które są utrzymywane w gospodarstwie należącym do strony oraz zakazującą utrzymywania świń w tym gospodarstwie. W okolicznościach sprawy tylko ubój wszystkich należących do strony świń i zakaz ich utrzymywania w gospodarstwie stanowić będzie skuteczne narzędzie zwalczania afrykańskiego pomoru świń.

Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu działań naprawczych, które zostały podjęte w gospodarstwie już po przeprowadzeniu kontroli sprawdzającej, DWLW stwierdził, że takie działania nie zostały potwierdzone w trakcie kontroli sprawdzającej, zaś dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie miał jedynie stan faktyczny ustalony podczas kontroli, która odbyła się [...].10.2020 r.

Stanisław Sikora wywiódł skargę na wyżej wskazaną decyzję do sądu administracyjnego, w której wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioski skargi oparto na zarzutach naruszenia następujących przepisów postępowania:

1). art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w ten sposób, że organ administracyjny nie uwzględnił faktu usunięcia przez skarżącego uchybień wynikających z naruszenia nakazów, a tym samym organ administracyjny nie rozważył i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności niniejszej sprawy, co jednoznacznie wskazuje na naruszenie przy organ zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym nadrzędnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności,

2). art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się w zakresie zebranych przez organ dowodów, poprzez faktyczne sprawdzenie twierdzeń skarżącego, że usunął wszystkie uchybienia przy domowej hodowli świn, co spowodowało wydanie przez organ zaskarżonej decyzji z pominięciem zmian, które wprowadził skarżący w prowadzonym gospodarstwie własnym kosztem i wysiłkiem, a które są zgodne z wymogami prawnymi dotyczącymi zapobiegania rozprzestrzenienia się choroby ASF;

3). art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ administracyjny ponownej kontroli (sprawdzającej) w prowadzonym przez skarżącego gospodarstwie, po wniesieniu przez skarżącego odwołania od decyzji z [...].10.2020 r. i oparciu się przez organ jedynie na dotychczasowej dokumentacji, co skutkowało wydaniem przez organ zaskarżonej decyzji z pominięciem stanowiska skarżącego poprzez uniemożliwienie mu zaprezentowania zmian, które wprowadził skarżący w prowadzonym gospodarstwie;

4). art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z przepisem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nakazanie skarżącemu uboju wszystkich zwierząt z gatunku świnia domowa, które są utrzymywane w gospodarstwie rolnym należącym do skarżącego, w sytuacji gdy decyzja wydana została przez organ administracyjny bez zachowania zasady proporcjonalności, albowiem w świetle okoliczności niniejszej sprawy jest decyzją zbyt daleko idącą w skutkach w porównaniu do ewentualnych nieprawidłowości stwierdzonych kontrolami, a także pozbawia skarżącego źródła utrzymania;

5). art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z przepisem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez brak wykazania przez organ administracyjny, że zastosował on środek proporcjonalny w świetle okoliczności niniejszej sprawy, tj. niewykazania przez organ administracyjny, że nakaz zabicia lub uboju wszystkich świń w gospodarstwie skarżącego a także zakaz utrzymywania tych zwierząt w gospodarstwie jest rozwiązaniem proporcjonalnym do stwierdzonych podczas kontroli ewentualnych nieprawidłowości, co doprowadziło do wydania przez organ administracyjny decyzji bez zachowania podstawowych zasad prawa administracyjnego;

6). art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę okoliczności niniejszej sprawy, tj. stwierdzenia przez organ odwoławczy, że przeprowadzenie w gospodarstwie strony kolejnej kontroli sprawdzającej, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, w celu potwierdzenia wykonania przez nią działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem nie ma uzasadnienia prawnego i nie może wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia organów Inspekcji Weterynaryjnej, co doprowadziło do nieuzasadnionego utrzymania błędnej decyzji w mocy.

Uzasadniając skargę jej autor wskazał, że wydanie decyzji w przedmiocie nakazu zabicia lub uboju świń oraz zakazu i utrzymywania tych zwierząt w gospodarstwie jest co najmniej przedwczesne, a także zbyt daleko idące w świetle okoliczności niniejszej sprawy. Zauważył, że podczas kontroli w prowadzonym przez niego gospodarstwie, która odbyła się [...].10.2020r., PLW stwierdził, że podjął on niektóre działania naprawcze. M.in. zamontował tablicę informującą o zakazie wstępu do chlewni osobom nieupoważnionym oraz używaniu odzieży ochronnej i obuwia ochronnego przy czynnościach związanych z obsługą świń. Ponadto, skarżący wskazał, że usunął również wszelkie inne nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli, która odbyła się [...].10.2018r. Przede wszystkim wykonał nakaz wynikający z ustawie o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w ten sposób, że utrzymywane w gospodarstwie świnie posiadały kolczyki z numerem identyfikacyjnym stada, z którego pochodzą. Skarżący wskazał przy tym, że powodem wpisania do protokołu kontroli informacji o tym, że świnie nie posiadają wymaganego oznakowania może być sytuacja, w której osoba przeprowadzające kontrolę nie zauważyła kolczyków na uszach zwierząt, bądź kontrolowane zwierzę po prostu ściągnęło sobie samo kolczyk, co jest sytuacją często występującą, natomiast nie świadczy o tym, że właściciel gospodarstwa nie dopełnił swojego obowiązku. Ponadto, skarżący podniósł, że przygotował i rozpoczął prowadzenie rejestru środków transportu używanych do obsługi świń, a także zamontował maty dezynfekcyjne i sporządził spis świń z podziałem na grupy technologiczne. Nadto wskazał na przestrzeganie innych nakazów wynikające z rozporządzenia MRiRW. Z uwagi na przedstawione okoliczności niezrozumiała jest dla skarżącego decyzja nakazująca ubój zwierząt a także zakazująca utrzymywania tych zwierząt w gospodarstwie. Autor skargi wskazał przy tym, że organ administracyjny nie podjął żadnych dodatkowych czynności celem sprawdzenia czy stwierdzone uchybienia zostały rzeczywiście usunięte. Skarżący wnosząc odwołanie wskazał, że usunął on wszelkie znalezione przez organ administracyjny nieprawidłowości. Mimo to, organ odwoławczy nie przeprowadził kolejnej kontroli w gospodarstwie, a jedynie podtrzymał decyzję nakazującą ubój zwierząt, co stoi w sprzeczności z obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym zasadami, a także zasadami zawartymi w Konstytucji RP. Organ nie uwzględnił zatem faktu usunięcia uchybień, a tym samym nie rozważył i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. Powyższe skutkowało również tym, że organ administracyjny wydał zaskarżoną decyzję jedynie w oparciu o zebraną przez siebie dokumentacje, a bez umożliwienia skarżącemu wykazania usunięcia uchybień. Skarżący został pozbawiony prawa do zaprezentowania zmian, które wprowadził w swoimi gospodarstwie, a które to zmiany są zgodne z wymogami prawnymi dotyczącymi zapobiegania rozprzestrzenienia się choroby ASF. Mając powyższe okoliczności na względzie wskazać należy, że w zasadzie organ administracyjny zaniechał jakiegokolwiek swobodnego wysłuchania skarżącego. Przyznając przy tym, że w pokontrolnych protokołach widnieje zapis, że skarżący nie wnosi zastrzeżeń do protokołu jednak nie można tego rozpatrywać w tych kategoriach, że kontrolowany zgadza się w całości z wynikami przeprowadzonej kontroli. Skarżący wskazać, że właściciel gospodarstwa nie ma obowiązku orientowania się w sposobie przeprowadzania kontroli. Dlatego skarżący w momencie doręczenia decyzji nakazującej ubój zwierząt i przedstawionych w niej motywów wniósł skargę, w której wskazał, że wszelkie nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli usunął. Tym samym skarżący dał wyraz tego, że nie zgadza się zarówno z decyzją, jak i wynikami kontroli przeprowadzonej [...].10.2020 r. Według skarżącego, organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego, w świetle twierdzeń podnoszonych przez skarżącego, jedynym racjonalnym środkiem prawnym służącym przywróceniu stanu zgodnego z prawem jest fizyczne unicestwienie całego stada utrzymywanego w gospodarstwie skarżącego, co do którego nie było jakichkolwiek podstaw, by stwierdzić ognisko choroby zakaźnej zwierząt albowiem w trakcie przeprowadzanych kontroli nie stwierdzono żadnych chorych świń. Co więcej, organ odwoławczy, pomimo wyraźnego wskazania w swoim uzasadnieniu, że "strona podjęła działania naprawcze w odniesieniu do uchybień wskazanych w protokole z kontroli sprawdzającej", stwierdził, że przeprowadzenie w gospodarstwie strony kolejnej kontroli sprawdzającej, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, w celu potwierdzenia wykonania przez nią działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem nie ma uzasadnienia prawnego i nie może wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia organów Inspekcji Weterynaryjnej, co stanowiło wyłącznie dowolne stanowisko organu odwoławczego. W przekonaniu skarżącego, skoro, jak wynika z akt sprawy, stwierdzono że strona podjęła działania naprawcze, to należało dokonać kolejnej kontroli celem ich sprawdzenia czego organ odwoławczy bezsprzecznie nie uczynił.

Według skarżącego jest również chybionym argument podnoszony przez organ administracyjny dotyczący ilości ogólnie stwierdzonych ognisk ASF. Nie zostały bowiem przedstawione przez organ administracyjny żadne dowody wykazujące związek pomiędzy ilością stwierdzonych przypadków ASF, a koniecznością zastosowania tak radykalnego środka jakim jest ubój zwierząt. Nie wykazano również, że na skutek ewentualnego nieprzestrzeganie wymogów doszło już do zakażenia stada.

Zdaniem skarżącego wydane w jego sprawie decyzje istotnie ingerującą w sferę praw jednostki, a także są zbyt radykalnym środkiem w świetle okoliczności sprawy. Decyzja nakazująca ubój zwierząt a także zakazująca utrzymywanie tych zwierząt w gospodarstwie winna być ostatecznością i winna być poprzedzona należycie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Organ administracyjny nie wykazał w niniejszej sprawie, że zastosował środek proporcjonalny do znalezionych uchybień, a zatem organ administracyjny nie wykazał należycie z jakich powodów stwierdził, że należało od razu zastosować środek najbardziej radykalny tj. usunięcie zwierząt zdrowych.

W udzielonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przedstawiając argumentację zbieżną z zaprezentowana w zaskarżonej decyzji.

Zarządzeniem z 20.04.2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 02.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję PLW o nakazie uboju zwierząt z gatunku świnia domowa oraz zakazie utrzymywania w gospodarstwie rolnym skarżącego zwierząt tego gatunku.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 48b ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy z 11.03.2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2020r., poz. 1421 t.j.) – dalej w skrócie: ″u.o.z.z.″. Zgodnie z tym przepisem PLW, w przypadku stwierdzenia, że posiadacz zwierząt nie stosuje się do nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie upoważnień zawartych w ustawie, w drodze decyzji: nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w określonym terminie (pkt 1) albo nakazuje zabicie lub ubój zwierząt określonych gatunków oraz zakazuje utrzymywania w gospodarstwie zwierząt tych gatunków (pkt 2).

Powołany art. 48b ust. 1 u.o.z.z. pozwala - w sytuacji objętej hipotezą normy prawnej wynikającej z tego przepisu - na podjęcie przez PLW następujących rozstrzygnięć. Nakazania usunięcia uchybień w określonym terminie (pkt 1). Ewentualnie od razu sięgnięcia po radykalny środek, jakim jest nakaz zabicia (uboju) zwierząt (pkt 2). Do zastosowania tego ostatniego środka PLW będzie również zobligowany w sytuacji, gdy uchybienia objęte nakazem wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. nie zostaną usunięte, wówczas stosownie do art. 48b ust. 3 u.o.z.z., organ wyda nakaz zabicia lub ubój zwierząt.

Ostatnia z opisanych sytuacji zaistniała w niniejszej sprawie. Kategoryczne brzmienie art 48b ust. 3 u.o.z.z. determinowało postępowanie PLW, który stwierdził w trakcie kontroli sprawdzającej w dniu [...].10.2020 r., że decyzja z [...].10.2018 r. nakazująca usunięcie uchybień z zakresu bioasekuracji nie została w pełni wykonana. Zasady bioasekuracji określa § 1 oraz 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 06.05.2015 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz. U. z 2018 r. poz. 290 ze zm.). Wobec stwierdzenia braku usunięcia wszystkich uchybień objętych nakazem usunięcia wydanym na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., PLW nie mógł postąpić w sposób korzystny dla skarżącego. Nakaz uboju i zakaz hodowli został wydany nie bezpośrednio po stwierdzeniu uchybień, ale dopiero po wydaniu decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości, kiedy to już PLW nie miał żadnej możliwości wyboru w świetle treści art. 48b ust. 3 u.o.z.z. PLW nie wybrał zatem rozwiązania najbardziej radykalnego, jakim jest nakaz uboju zwierząt, bezpośrednio po przeprowadzeniu kontroli w dniu [...].10.2018 r. Wydał wówczas - na podstawie art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z. - decyzję nakazującą usunąć stwierdzone uchybienia. Dopiero ustalenia poczynione w trakcie kontroli sprawdzającej w dniu [...].10.2020 r. dały podstawy do wydania kwestionowanego nakazu ubój zwierząt oraz zakazu utrzymywania w gospodarstwie zwierząt. PLW wyczerpał zatem wymóg formuły proporcjonalności, bowiem nakaz uboju zwierząt i zakaz utrzymywania ich w gospodarstwie w przyszłości jej konsekwencją niedostosowania się do decyzji z [...].10.2018 r. Skarżący miał zatem rok czasu na usunięcie wszystkich stwierdzonych uchybień, których nie tylko nie usunął ale także nie zapobiegł powstaniu nowych (brak oznakowania świń). W takim przypadku, PLW nie mógł już poprzestać na nakazie usunięcia uchybień, ponieważ nie zostały one wcześniej usunięte. W przypadku rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie art. 48b ust. 3 w związku z art. 48b ust. 1 pkt 1 u.o.z.z., ustawodawca nie przewidział alternatywnego rozstrzygnięcia w przypadku stwierdzenia utrzymywania w gospodarstwie nieprawidłowości. Żadnym usprawiedliwieniem postępowania skarżącego nie jest również to, że w gospodarstwie skarżącego nie było ASF, ponieważ po pojawieniu się tej choroby za późno byłoby na wprowadzanie zasad mających jej zapobiegać, natomiast gmina, w której mieszka skarżąca znajduje się w obszarze zagrożenia afrykańskim pomorem świń. W świetle powyższych twierdzeń nie budzi wątpliwości, że zasada proporcjonalności wyrażona w art. 31 ust. 3 Konstytucji nie została naruszona.

Odnosząc się do zarzutów skargi, które oscylują wokół zaniechania przeprowadzenia kolejnej kontroli, w której to skarżący upatruje potwierdzenia przez organ, że w chwili obecnej wszystkie nieprawidłowości stwierdzone w trakcie kontroli sprawdzającej zostały wyeliminowane, przyjdzie podkreślić, że w celu eliminacji zagrożeń związanych z afrykańskim pomorem świń wprowadzono czytelne i jednoznaczne unormowania służące ograniczeniu tego zjawiska. Innymi słowy powstał system bioasekuracji, którego wprowadzenie ma zapewnić eliminację istniejących zagrożeń. Dla sprawnego funkcjonowania systemu jako takiego niezbędne jest przestrzeganie ustalonych norm na poszczególnych etapach, w tym przypadku hodowli świń, i to przez wszystkie podmioty, których to zagadnienie dotyczy. Zatem sam system będzie na tyle skuteczny, czy szczelny, na ile podmioty objęte owym systemem będą przestrzegać ustalonych zasad. Sam ustawodawca uposażył organy inspekcji weterynaryjnej w instrumenty prawne służące egzekwowaniu przyjętych zasad. Trafnie w samej skardze jej autor odwołuje się do konieczności proporcjonalnego stosowania nakładanych nakazów, pomijając jednocześnie to, że w istocie sam nie dostosował się do nakazów, których realizacja umożliwiała mu dalszą hodowlę świń. Wyłączenie zatem zaniechania skarżącego skutkują zastosowaniem konsekwencji w postaci przedsięwzięcia przez organ ostatecznych rozwiązań prawnych służących ochronie pozostałych podmiotów zajmujących się hodowlą zwierząt, a w dalszej perspektywie, całego systemu bioasekuracji. Celem decyzji nakazującej ubój zwierząt w wyznaczonym terminie i zakaz utrzymywania zwierząt tego gatunku w przyszłości będzie po pierwsze ochrona samego systemu bioasekuracji, a po wtóre uniemożliwienie prowadzenia hodowli przez podmioty nie przestrzegających obowiązujących przepisów.

W ocenie Sądu organy prowadzące postępowanie administracyjne nie naruszyły norm proceduralnych w stopniu mogącym skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Organy dokonały wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Twierdzenia, że stan sprawy nie został wyjaśniony lub materiał dowodowy nie jest kompletny z uwagi na brak faktycznego sprawdzenia twierdzeń skarżącego na temat usunięcia wszystkich uchybień nie mogą być uznane za słuszne tylko dlatego, że skarżący nie zgadza się z dokonanymi ustaleniami. Wbrew twierdzeniom skarżącego stan faktyczny sprawy ustalono niesprzecznie i jednoznacznie. Wobec treści przyjętego w podstawie prawnej decyzji art. 48b ust. 3 u.o.z.z. nie można stawiać organowi odwoławczemu zarzutu zaniechania przeprowadzania ponownej kontroli i pominięcia stanowiska odwołującego dotyczącego wprowadzonych zmian. Przepis ten daje podstawę do nakazaniu uboju zwierząt nawet w przypadku jednokrotnego stwierdzenia nieprawidłowości o ile organ uzna, że jest to działanie niezbędne. Nie może być też mowy o naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Za nieuzasadniony, w okolicznościach sprawy, Sąd uznał też zarzut dotyczący naruszenia 10 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt administracyjnych, poza wniesieniem odwołania, skarżący nie wykazał jakiejkolwiek aktywności w toczącym się postępowaniu, organ odwoławczy zaś nie przeprowadził żadnych nowych dowodów. Ponadto, co należy podkreślić, zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może być skuteczny tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane naruszenie lub uchybienie uniemożliwiało jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, w konsekwencji zaś, miało wpływ na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest jasne i zrozumiałe.

Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).