Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 867/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 7 pkt 2-15, art. 8  ust. 1 pkt 1, art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Tomasz Grossmann (spr.) WSA Izabela Paluszyńska Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Dnia 31 marca 2014 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (dalej "GOPS") wpłynął wniosek S. S. (dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") z 28 marca 2014 r. o przyznanie świadczenia pieniężnego 2.000 zł w formie zasiłków celowych, w tym 1.500 zł na zakup karty na doładowanie licznika energii elektrycznej.

Decyzją z [...] kwietnia 2014 r., nr [...], Wójt Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") – wskazując w podstawie prawnej na art. 3, art. 7, art. 8, art. 11, art. 39, art. 102 ust. 1, art. 104, art. 106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.; dalej w skrócie: "u.p.s.") – odmówił przyznania Wnioskodawcy świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup doładowania elektronicznego licznika energii elektrycznej, wskazując jako powód odmowy "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej".

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji przywołał ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, z których wynika, że Wnioskodawca mieszka samotnie i jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W 3/4 części jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,32 ha fizycznych (1,4430 ha przeliczeniowych), zatem dla Strony wielkości te wynoszą odpowiednio 1,74 ha fizycznych (1,08 ha przeliczeniowych). Miesięczny dochód Strony z gospodarstwa rolnego, licząc dla celów pomocy społecznej, wynosi 270 zł (1,08 ha x 250,00 zł). Wnioskodawca od wielu lat nie podejmuje żadnych działań w celu podjęcia jakiejkolwiek pracy. Oświadcza, że chce pracować jako kierowca autobusu, choć nie posiada aktualnego kompletu uprawnień do wykonywania tego zawodu, a "jako robotnik niewykwalifikowany nie chce pracować". Wnioskodawca nigdy nie pracował w wyuczonym zawodzie hydraulika, a na przekwalifikowanie zawodowe nie wyraża zgody. Pomimo posiadania dużego lokalu mieszkalnego, kategorycznie odmawia możliwości wynajmu części lokalu, co mogłoby poprawić jego sytuację materialną. Ponadto Wnioskodawca odmówił udostępnienia karty doładowującej licznik energii elektrycznej. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że po analizie całokształtu sprawy, mając na uwadze brak współdziałania Wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, należało odmówić udzielenia wnioskowanej pomocy.

W odwołaniu od opisanej decyzji Wójta, Wnioskodawca podniósł, że organ I instancji inną decyzją z tego samego dnia przyznał świadczenie niepieniężne w formie pokrycia rachunków za pobór wody na konto przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, co oznacza, że przyznając to świadczenie nie dopatrzył się tych okoliczności, z powodu których odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup doładowania elektronicznego licznika energii elektrycznej. Podkreślił, że karta o wartości 1.500 zł jest najbardziej opłacalna, bowiem oszczędza się na dojazdy i prowizje związane z kilkukrotnym zakupem kart o niższym nominale. Zarazem stwierdził, że "nie jest taki wygodny", aby to GOPS kupował jemu kartę – sam to zrobi. Skarżący ocenił, że organ I instancji "na złość" przyznał jemu dwiema decyzjami z [...] stycznia 2014 r. "głodowe" świadczenia: 50 zł na zakup środków czystości (za które nie kupi płynu po goleniu [...]) i 100 zł na zakup karty doładowania licznika energii elektrycznej – których to świadczeń, jak podkreślił, nie zrealizował.

Decyzją z [...] lipca 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO" lub "organ II instancji") – z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ II instancji podkreślił, że przepis ten stwarza możliwość, a nie konieczność przyznania zasiłku celowego, który jest świadczeniem fakultatywnym – uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego. Organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej, nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości. W tej sytuacji wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są, z jednej strony, sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej – możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Dalej, podzielając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, SKO wskazało, że Skarżący spełnia kryterium dochodowe, co jednak nie oznacza, że organ ma automatycznie przyznać wnioskowaną pomoc. Podkreśliło, że Wnioskodawca odmówił udostępnienia karty doładowującej licznik energii elektrycznej. Z akt sprawy wynika ponadto, że Skarżący otrzymywał wsparcie w formie posiłku. Organ I instancji przyznał także pomoc w formie pokrycie rachunku za pobór wody, mając na uwadze bardzo trudną sytuację materialną Wnioskodawcy oraz okoliczność, że dostęp do bieżącej wody jest niezbędny. Powyższe oznacza, zdaniem organu II instancji, że Wnioskodawca nie pozostaje bez wsparcia finansowego z pomocy społecznej. Zarazem SKO podkreśliło, że wykładnia przepisów u.p.s. nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej źródła utrzymania. Celem pomocy społecznej jest wspieranie podopiecznego w trudnej sytuacji życiowej i zdrowotnej, przy jego aktywnym współudziale, a nie całkowite utrzymywanie podopiecznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO S. S. powtórzył główne argumenty podniesione w odwołaniu. Ponadto ocenił, że również dostęp do energii elektrycznej (podobnie jak dostęp do wody) jest niezbędny do życia – bez niej w XXI wieku nie można żyć. Dlatego obowiązkiem organu I instancji było przyznanie wnioskowanego zasiłku celowego w kwocie 1.500 zł z przeznaczeniem na zakup doładowania licznika energii elektrycznej.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu w tak zakreślonych granicach kognicji jest w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym decyzja w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup doładowania elektronicznego licznika energii elektrycznej.

Świadczenia tego rodzaju przyznawane są na warunkach określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne tej ustawy, wyrażone w jej art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo i subsydiarnie (pomocniczo) – w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.

Świadczenia pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych, zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej".

Jednym z podstawowych warunków przyznania takiego zasiłku jest spełnienie określonego kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2–15 u.p.s., w szczególności bezrobocia (pkt 4) lub niepełnosprawności (pkt 5). W przypadku zasiłku celowego kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 542,00 zł miesięcznie – zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823).

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący spełnia zarówno opisane wyżej kryterium dochodowe, jak i podstawy przyznania pomocy wymienione w art. 7 pkt 4 i 5 u.p.s. Nie oznacza to jednak, że organ ma obowiązek przyznać Skarżącemu wnioskowaną pomoc, w wysokości przez niego wskazanej. Sam fakt spełniania przez osobę ubiegającą się o pomoc kryteriów określonych w art. 7 i art. 8 u.p.s. nie oznacza jeszcze "automatycznego" przyznania świadczenia.

Zarówno rodzaj, jak i zakres świadczenia, o które wnioskował Skarżący, nie są kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle kontrolowanej decyzji, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie szczegółowych przesłanek warunkujących przyznanie poszczególnych świadczeń nie jest wystarczającym uzasadnieniem ani gwarancją uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia. Dodatkowo bowiem ustawodawca sformułował obowiązek osoby wnioskującej o przyznanie pomocy ze środków publicznych, współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w której się ona znalazła – co wynika już wprost z art. 4 u.p.s.

Ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to zasadniczo nie jest uzasadnione udzielenie takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest bowiem aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie ww. ustawy – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Zatem obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie.

Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji mających pomóc tej osobie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, w jakiej się znalazła, w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia jej samodzielnego, odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków.

W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa wyraźnie w art. 11 u.p.s. Przepis ten statuuje po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jej stronie woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych okoliczności wymienionych w przywołanym przepisie, których wystąpienie uzasadnia odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń. Wobec tego na organach administracji spoczywa obowiązek przeanalizowania, również w tym aspekcie, postępowania osoby domagającej się świadczeń pomocowych.

Uprawnienia organu w razie dokonanej przezeń, negatywnej oceny postawy strony ubiegającej się o środki pomocowe, zostały wprost określone w art. 11 ust. 1 i 2 u.p.s. W świetle tych przepisów w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych, może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego (ust. 1). Natomiast brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 2).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że organy administracji obu instancji dysponowały dostatecznym materiałem dowodowym pozwalającym na wyprowadzenie wniosku o braku współdziałania Skarżącego z organem pomocowym w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł.

Przede wszystkim, jak trafnie wskazano w uzasadnieniach decyzji obu instancji, Skarżący nie podejmuje żadnych działań celem przezwyciężenia tej sytuacji, o czym świadczy choćby fakt odmowy podjęcia pracy innej niż kierowca autobusu – i to w sytuacji, gdy Skarżący nie robi nic w celu uzyskania kompletu aktualnych uprawnień wymaganych na takim stanowisku – a także brak zgody na wynajem części lokalu, który zamieszkuje, w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Ponadto, co jest szczególnie istotne w niniejszej sprawie, Skarżący odmówił udostępnienia karty doładowującej licznik energii elektrycznej, argumentując odmowę tym, że "nie jest taki wygodny" i sam sobie zakupi kartę, jak otrzyma gotówkę. Taka argumentacja Skarżącego – niepoważna i nieracjonalna z perspektywy osoby rzeczywiście potrzebującej pomocy – nie może zasługiwać na uwzględnienie. Przede wszystkim rodzi bowiem istotne wątpliwości co do tego, czy wnioskowane środki faktycznie i w całości byłyby wykorzystane na opłacenie karty doładowującej licznik energii, skoro doładowaniem tej karty przez GOPS Wnioskodawca nie jest zainteresowany. Ponadto należy zauważyć, że w sytuacji, gdy Skarżący wnioskuje o pomoc społeczną, jego postawa nie może być wyłącznie roszczeniowa. Jego obowiązkiem jest współdziałanie w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej, a nie stawianie warunków co do tego, w jakiej formie wnioskowane świadczenie ma zostać zrealizowane. To organ udziela pomocy na konkretny cel i to w jego gestii leży określenie najbardziej odpowiedniej w danych warunkach formy, w jakiej pomoc ta winna zostać udzielona: poprzez wypłatę zasiłku do rąk uprawnionego czy w innej (z perspektywy wnioskodawcy: niepieniężnej) formie, jak np. poprzez pokrycie rachunku bezpośrednio do rąk (na konto) wierzyciela (np. dostawcy "mediów": prądu, wody, gazu itp.).

Wobec stwierdzenia braku współdziałania Wnioskodawcy z organem pomocowym, organ ten, przed odmową udzielenia pomocy, prawidłowo rozważył możliwość przyznania świadczeń niepieniężnych w miejsce wnioskowanych pieniężnych. Jak bowiem trafnie wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 11 ust. 2 u.p.s. nie nakazuje zastosowania najsurowszego ustawowego rozwiązania, jakim jest odmowa przyznania pomocy, w razie wystąpienia negatywnego zachowania beneficjenta pomocy, w związku z czym należy wcześniej rozważyć możliwość przyznania skarżącemu wsparcia np. w formie niepieniężnej (por. prawomocny wyrok WSA z 29.01.2013 r., IV SA/Gl 164/12 – orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżącemu przyznano wcześniej niepieniężną pomoc, m.in.: w formie zakupu środków czystości o wartości 50 zł (decyzja z [...].01.2014 r. nr [...]; k. 20 akt adm. I inst.) oraz w formie zakupionej energii o wartości 100 zł (decyzja z [...].01.2014 r. nr[...]; k. 20 akt adm. I inst.), ale – jak sam przyznał w odwołaniu – pomocy tej nie zrealizował uznając ją za "głodową" oraz, w zakresie "środków czystości", za niewystarczającą do nabycia płynu po goleniu konkretnej marki ("[...]"). Wszystko to każe postawić pytanie o rzeczywisty charakter potrzeb, których zaspokojenia poprzez świadczenia z pomocy społecznej domaga się Skarżący – czy faktycznie w każdym przypadku chodzi o zaspokojenie "niezbędnej potrzeby bytowej" w rozumieniu art. 39 ust. 1 u.p.s.

W tym kontekście organ I instancji w pełni zasadnie skupił się na możliwości udzielenia wnioskowanej pomocy w formie niepieniężnej – występując do Wnioskodawcy o udostępnienie karty doładowującej licznik energii (k. 52 akt adm. I inst.), gdyż tylko taka forma pomocy, zwłaszcza wobec niekonstruktywnej i roszczeniowej postawy prezentowanej przez Wnioskodawcę, mogła dać pewność, że przyznana pomoc zostanie zrealizowana zgodnie z celem, na jaki byłaby przekazana. W konsekwencji odmowa udostępnienia karty pracownikowi socjalnemu przez Wnioskodawcę mogła uzasadniać odmowę organu przyznania pomocy na żądany cel we wnioskowanej, pieniężnej formie.

W tym miejscu należy podkreślić, że wysokość przyznanego świadczenia oraz, co do zasady, także jego forma zależą od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Oznacza to, że organ, orzekając w konkretnej sprawie, wnioskowaną pomoc przyznać może, ale nie musi; względnie może ją przyznać tylko w części. To organ ocenia sytuację wnioskodawcy i własne możliwości finansowe, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, że wybór ten nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (zob. np. prawomocny wyrok WSA z 06.04.2011 r., IV SA/Po 1087/10, CBOSA).

W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest zaś do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należycie ustalił i ocenił stan faktyczny oraz czy dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym oraz swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonujący. Z drugiej strony, uznaniowy charakter rozstrzygnięcia zasadniczo wyłącza sądową kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego celowości czy słuszności, gdyż jest to domena swobodnego uznania organu administracji.

Decyzja uznaniowa w sprawach pomocy społecznej powinna niewątpliwie respektować zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia – także zasady wynikające z ustawy o pomocy społecznej. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/06 (CBOSA), zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Zatem skoro forma udzielonego świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę, to w ocenie Sądu, organ uzależniając przyznanie wnioskowanej pomocy od współdziałania Wnioskodawcy, w tym od udostępnienia karty umożliwiającej doładowanie licznika, nie przekroczył granic tego uznania.

Jednocześnie za całkowicie chybiony należy uznać zarzut Skarżącego, że obowiązkiem organu było przyznanie wnioskowanego zasiłku celowego, skoro "w tych samych okolicznościach" otrzymał on świadczenie na pokrycie rachunku za pobór wody. Uwadze autora skargi uszła bowiem najwyraźniej okoliczność, że przyznana jemu pomoc w opłaceniu dostaw wody przybrała formę świadczenia niepieniężnego (z perspektywy Wnioskodawcy) – w postaci pokrycia rachunków za pobór wody poprzez wpłatę bezpośrednio na konto właściwego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Odpowiednikiem takiego świadczenia w niniejszej sprawie byłby zakup (doładowanie) przez GOPS karty doładowującej elektroniczny licznik energii elektrycznej – czym jednak, jak wynika z akt sprawy, Skarżący nie był w ogóle zainteresowany, i co uniemożliwił odmawiając udostępnienia posiadanej karty.

Wziąwszy wszystko to pod uwagę należało uznać, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, a w szczególności dokonały potrzebnych ustaleń co do okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie takiej pomocy, w postaci wnioskowanych świadczeń.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.