Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2596/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę


UZASADNIENIE

Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] działając na podstawie art. 89p ust. 1 oraz art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 680 – dalej jako ustawa) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 484 w zw. z art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania M. I. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2015 r. orzekającej o: 1) odmowie nadania statusu uchodźcy, 2) odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, 3) nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany - utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 22 marca 2013 roku M. I. (dalej jako skarżąca), obywatelka [...], deklarująca narodowość [...], zwróciła się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy; wnioskiem objęła również małoletnie dziecko. We wniosku wskazała, że zasadniczymi przesłankami emigracji z regionu była obawa zagrożenia jej życia i życia jej syna. Skarżąca wyjaśniła, że w [...] doświadczała gróźb ze strony osób, które następnie zostały skazane na karę pozbawienia wolności za rozbój na jej rodzinie (napad i pobicie rodziców). Zarzuciła, że po odbyciu kary, sprawcy rozboju zaczęli grozić jej i jej synowi. W kwestionariuszu wniosku wskazano, że w kraju pochodzenia M. I. była prześladowana oraz poddawana przemocy; grożono jej; nie brała udziału w działaniach wojennych i nie należała do żadnych organizacji politycznych, religijnych, kulturalnych, społecznych, etnicznych, a także nie była zatrzymywana, aresztowana ani skazana wyrokiem sądu.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie w sprawie o nadanie Cudzoziemce statusu uchodźcy. Następnie M. I. została przekazana z [...] do Polski, na podstawie Rozporządzenia Rady Unii Europejskiej nr 343/2003. Sąd Rejonowy w [...],[...] Wydział Karny, zastosował wobec niej oraz jej syna środek dyscyplinujący w postaci umieszczenia w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w [...] do dnia [...] czerwca 2014r.

Następnie działając na wniosek M. I. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzję o umorzeniu postępowania z dnia [...] kwietnia 2013 r. i po przeprowadzeniu w dniach [...] i [...] maja 2014 r. wywiadu, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] odmówił nadania M. I. statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, a także nie udzielił jej zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu wskazał, że M. I. nie podała żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska z 28 lipca 1951 r. Nie stwierdzono również, aby w jej przypadku istniało ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art.15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (tekst jednolity Dz. U. Z 2012 r., poz. 680) – dalej jako "ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony". Ponadto Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, stwierdził, że M. I. nie wykazała, iż może być narażona na naruszenie przesłanek zawartych w art. 97 ust. 1. i 1a praw wymienionych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 2-7), a zatem nie ma podstaw do udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany.

W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu M. I. zarzuciła organowi naruszenie art. 13, art. 14, art. 15, art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP i art. 3 Konwencji o Prawach Dziecka oraz przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 kpa. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała na zasadność udzielenia jej ochrony międzynarodowej w Polsce. Następnie przekazała oświadczenie, w którym scharakteryzowała swoją pracę jako wolontariuszki, a także odniosła się do zdarzeń naruszenia nietykalności cielesnej mających miejsce w ośrodku dla cudzoziemców.

Do akt dołączono umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego dla A. I., opinię o uczniu z Zasadniczej Szkoły Zawodowej w [...], zaświadczenie o byciu uczniem, wezwanie do stawienia się w [...] w [...], dyplom za uczestnictwo w turnieju sportowym oraz porozumienie o pracy jako wolontariuszka w Fundacji "[...] ".

W wyniku rozpatrzenia odwołania Rada do Spraw Uchodźców (dalej jako "organ"/"Rada") utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i podkreśliła, że w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy szczególną rolę i znaczenie ma dowód z przesłuchania strony, a wiarygodność wnioskodawcy nabiera szczególnego znaczenia.

Analizując informacje podane we wniosku z dnia [...] marca 2013r. o nadanie statusu uchodźcy w RP - Rada ustaliła, że M. I., posługując się paszportem zagranicznym wydanym w październiku 2008r przez władze [...] wyjechała z kraju pochodzenia w 2013r. w sposób legalny i udała się do Polski. Przybyła do RP tranzytem przez [...]. Zadeklarowała, że jest wdową, edukację zakończyła na poziomie szkoły średniej, w kraju pochodzenia była zatrudniona jako pracownik socjalny w biurze pracy. Wg oświadczenia skarżąca nie miała żadnych problemów z przekroczeniem granicy [...], nigdy nie była zatrzymana, aresztowana ani skazana wyrokiem sądu; nie brała po udziału w działaniach wojennych oraz nie zadeklarowała przynależności do żadnej partii politycznej ani innej organizacji. Jednocześnie wskazała, że była prześladowana w kraju pochodzenia, doświadczyła przemocy – zastraszano ją.

Organ wyjaśnił, że podczas przeprowadzonego w dniu [...] maja 2014 r. wywiadu skarżąca oświadczyła, że jest prawnikiem i księgową, pracowała w służbie migracyjnej, a w latach 2010 - 2012 jako pracownik socjalny i sekretarz oddziału kadr w Kompleksowym Centrum Obsługi Socjalnej, następnie była właścicielką sklepu z ubraniami ślubnymi w [...]. Skarżąca jest wdową, jej mąż M. I. zginął w lipcu 2001r. podczas tzw. "[...] " przeprowadzonej w powiecie [...] przez funkcjonariuszy [...] i [...] struktur siłowych. W tym zakresie skarżąca zeznała, że złożyła w tej sprawie doniesienie do [...], wskazując osoby odpowiedzialne za zabójstwo męża, jednak pod wpływem gróźb ze strony funkcjonariuszy zdecydowała się je wycofać. Wnioskodawczyni wskazała, że próbowała uzyskać pomoc od innych organizacji: K. U. z siedzibą w [...] i [...] (oddział w [...]), jednak bezskutecznie. Podała, że w dniu 14 października 2004r. została pobita przed swoim domem (mieszkała tam razem z rodzicami, których także pobito). Wskazała, że po złożeniu w 2007 r. wniosku o wszczęcie postępowania karnego przeciwko sprawcom zdarzenia, zostali oni skazani i osadzeni w więzieniu na trzy lata. Skarżąca stwierdziła, że funkcjonariusze z administracji powiatu [...] uniemożliwiali jej pracę, a nawet żądali zwolnienia jej z pracy. Stwierdziła ponadto, że uniemożliwiano jej normalne funkcjonowanie: m.in. nie otrzymywała pomocy finansowej na syna jako matka samotnie wychowująca dziecko, nie mogła także zarejestrować działalności gospodarczej w republice (otworzyła sklep w [...]). Oświadczyła, że w 2011r. spotkała sprawców napaści z 2004 r., zaś w 2012r. usiłowano ją potrącić samochodem. Podała, ze do kolejnego zdarzenia doszło w styczniu 2013r., gdy podczas powrotu ze sklepu, natknęła się na jednego ze sprawców napaści, który groził, że ona i jej małoletni syn poniosą konsekwencje za lata, które spędził w więzieniu. Zapytana o przyczyny emigracji z kraju pochodzenia i ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej, wnioskodawczyni odpowiedziała, że obawia się o bezpieczeństwo i życie swojego syna. Podkreśliła, że czuła się w [...] prześladowana, nie mogła spokojnie żyć i pracować. W jej ocenie, sprawcy pobicia z 2004 r. mogliby ją wszędzie odnaleźć na terytorium [...]. Oświadczyła poza tym, że często popada w depresję, w [...] zażywała środki uspokajające a podczas pobytu w [...] psychiatra zalecił jej środki nasenne. Oświadczyła poza tym, że w 2007 r. prowadzono również sprawę karną przeciwko niej samej oskarżając ją o fałszowanie dokumentów. Sprawa została skierowana do Sądu, ale ostatecznie w związku z tym, że miała małe dziecko odroczono jej wykonanie kary, a z upływem czasu sprawa została umorzona.

Organ wyjaśnił, że w postępowaniu uwzględniono dokumenty dołączone w toku postępowania przez wnioskodawczynię oraz dokumentację zgromadzoną przez Federalny Urząd do Spraw Migracji i Uchodźców z [...], w tym wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium [...] oraz wydaną tam w dniu [...] listopada 2013r. decyzję uznającą jej wniosek za niedopuszczalny. Rada podniosła ponadto, że oświadczenia wnioskodawczyni rozpatrzono również w świetle zgromadzonych informacji przez Wydział do Spraw Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2015 r.

Rada wskazała, że prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie oparła się na treści przepisu art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Wskazała, że za udowodnioną uznała tożsamość strony oraz tożsamość jej małoletniego syna A. I. Za okoliczności udowodnione uznano ponadto śmierć M. I. w lipcu 2001r., pobicie ojca wnioskodawczyni w dniu 12 października 2004r. oraz fakt prowadzenia przeciwko niej w 2006r. postępowania karnego za oszustwo.

Rada doszła do wniosku, że powody, dla których M. I. obawia się powrotu do kraju pochodzenia nie mogą być uznane za "uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania jej statusu uchodźcy. Analiza zgromadzonych materiałów dowodowych nie udowodniła bowiem, jak też nie uprawdopodobniła, że władze [...] lub [...] bądź inne podmioty wymienione w art. 15 ust. 1 pkt. 2-3 cytowanej ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec wnioskodawczyni jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Rada zakwestionowała ponadto wiarygodność oświadczenia związanego z uwarunkowaniami migracji do Polski. W ocenie organu zasadniczą przesłanką wyjazdu z [...] były uwarunkowania osobiste i materialne. Organ podkreślił jednocześnie, że wnioskodawczyni uzyskała w sprawie pomoc w kraju pochodzenia a sprawcy napaści z 2004r. zostali ukarani. Natomiast w sprawie późniejszych gróźb nie występowała już do stosownych organów.

Organ wyjaśnił ponadto, że wnioskodawczyni nie została ograniczona swoboda przemieszczania się lub innych form jej aktywności (np. swoboda pielęgnowania odrębności wyznaniowej). Rada nie uznała za udowodnione aby M. I. była obiektem prześladowań ze strony władz kraju pochodzenia, jego instytucji lub działających w nim środowisk społecznych. Jako formy prześladowania nie uznano również, podnoszonej przez stronę okoliczności prawdopodobnego wezwania do stawienia się w komisji uzupełnień jej syna. W ocenie organu obowiązek odbycia zasadniczej służby wojskowej wynika z obowiązujących na terytorium [...] przepisów. Również podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności związane z rozbieżnościami w systemie kształcenia w Polsce i w [...] nie mogą zostać uznane za formę prześladowania; różnice te wynikają z rozmaitych założeń i podejścia do zagadnienia edukacji, niemniej jednak ich skutków nie należy oceniać jako działania na niekorzyść Cudzoziemca. Zdaniem Rady również wskazany w odwołaniu problem związany z naruszeniem zasad w kontaktach muzułmanki i wyznawcy innej religii także nie mógł zostać oceniony jako przesłanka do udzielenia ochrony. Rada uznała, że zarówno skarżąca jak i jej syn mają możliwość bezpiecznego życia na terytorium [...].

Rada zwróciła ponadto uwagę, że w oświadczeniach wnioskodawczyni istnieją pewne nieścisłości dotyczące m.in. czasu wystąpienia pewnych zdarzeń, co pozwala kwestionować ich wiarygodność. W ocenie Rady zgromadzony w postępowaniu materiał nie pozwala na stwierdzenie, aby M. I. żywiła uzasadnioną obawę przed reemigracją do kraju pochodzenia, w szczególności, że jak sama podała, nie brała udziału w konfliktach [...] oraz nie należała do żadnej partii politycznej, bądź innej organizacji, w której jej działalność mogłaby być postrzegana za opozycyjną wobec władz kraju. Rada wskazała w tym miejscu na zawarty w Konwencji Genewskiej wyczerpujący katalog przesłanek, jakie winny być spełnione przez osobę ubiegającą się o nadanie jej statusu uchodźcy oraz na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2000 r., sygn. akt V SA 1765/99, w którym Sąd stwierdził, że przepisy Konwencji nie dopuszczają ochrony w sytuacji poszukiwania możliwości osiedlenia się z przyczyn ekonomicznych, ani legalizacji pobytu z przyczyn osobistych (np. założenie rodziny, integracja w społeczności polskiej). Rada wskazała również na Dyrektywę Rady 2004/83/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i status obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców.

Według organu kluczową okolicznością warunkującą decyzję o emigracji z kraju pochodzenia były kwestie osobiste i zdrowotne skarżącej, a także sytuacja materialna jej gospodarstwa domowego. Zwrócono też uwagę na nielegalną emigrację z Polski, świadczącą o zamiarze poprawy sytuacji materialnej, a nie o poszukiwaniu skutecznej ochrony międzynarodowej. Rada doszła do wniosku, że M. I. nie uprawdopodobniła, że przyczyną jej wyjazdu z terytorium [...] i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej.

W sprawie nie zachodziły również przesłanki do udzielenia wnioskodawczyni zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP. Wskazano, że obecnie w [...] nie występuje zjawisko zmasowanego konfliktu wewnętrznego ani bezkarnie prowadzonego terroru, którego celem byłaby ludność cywilna. Co prawda nadal dochodzi do przypadków przemocy stosowanej przez struktury [...], ale również [...] czy grupy [...] nie cofają się przed zamachami na przedstawicieli miejscowej administracji [...] i wojsk [...]. Organ podał, że część porwań, w tym dla okupu, aktów przemocy i wymuszeń nie ma nic wspólnego z przesłankami politycznymi, gdyż jest motywowana względami kryminalnymi, a ich sprawcami okazują się również członkowie zorganizowanych grup przestępczych lub struktur klanowych. Bezsporne jest, że obie strony używają przemocy i łamią zasady prawa człowieka i obywatela, lecz zjawisko to ma tendencję spadkową.

Rada podkreśliła, że w [...] istnieją struktury odpowiedzialne za zwalczanie łamania praworządności przez przedstawicieli obecnej administracji R. K. Istnieje i działa wymiar sprawiedliwości oraz Urząd Rzecznika Praw Obywatelskich. Wskazała, że znane są przypadki pociągnięcia do odpowiedzialności karnej [...] funkcjonariuszy organów porządku publicznego i struktur siłowych przez wymiar sprawiedliwości; a niektórzy obywatele [...] nie otrzymawszy satysfakcji na swoje skargi w kraju zwracają się do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zdaniem Rady nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem strony, że w [...] (w tym w [...]) nie istnieje mechanizm dochodzenia swoich praw w przypadku naruszania ich przez pozaprawne działania funkcjonariuszy publicznych.

Organ stwierdził, że w [...] w dalszym ciągu ogólna sytuacja jest niestabilna jednakże, walki partyzantów mają niewielkie rozmiary, a ich charakter nie jest wymierzony w ludność cywilną. Efekt tych działań jest ograniczony do skutków propagandowych, przy jednoczesnych skromnych efektach militarnych.

Na podstawie ogólnodostępnych źródeł informacji Rada ustaliła, że poważne naruszenia praw człowieka, takie jak uprowadzenia, tortury czy zabójstwa, nadal mają miejsce w [...]; jednocześnie incydenty te dotyczą ograniczonej liczby poszkodowanych i nie dotyczą ogółu miejscowej ludności, lecz jedynie określonej grupy osób, podejrzewanych o prowadzenie działalności skierowanej przeciwko władzom lub jej wspieranie. W [...] występują też liczne kwestie społeczne, oddziaływujące na jakość życia oraz poczucie bezpieczeństwa większości mieszkańców republiki. Zła sytuacja materialna gospodarstw domowych i brak stałych dochodów, a także wysokie wskaźniki bezrobocia (przy jednoczesnych niskich wskaźnikach zatrudnienia) nakładają się na szereg patologii życia społecznego (korupcja). W efekcie wiele osób podejmuje decyzje o emigracji - do innych rejonów [...] lub innych państw. Rada wyjaśniła, że szczegółowych ustaleń dokonano na podstawie opracowań Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] października 2014r. i nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r. o sytuacji politycznej i bezpieczeństwa w [...], oraz opracowania Ośrodka Studiów Wschodnich z listopada 2014r.

Wskazano, że aktualnie zmniejszyła się częstotliwość oraz intensywność walk w [...], natomiast czasowe wprowadzanie na niektórych obszarach republiki tzw. prawnego reżimu operacji antyterrorystycznej (rodzaju stanu nadzwyczajnego) nie wpływa negatywnie na bezpieczeństwo ludności terenów nim objętych. Pomimo faktu, iż sytuacja panująca obecnie na [...] jest w niektórych publikacjach określana jako "wojna" czy "konflikt zbrojny" (ze względu na zdarzające się zamachy, starcia zbrojne oraz historyczne powiązanie obecnej sytuacji z II wojną w [...]), to sformułowań tych nie można jednak uznać za kwalifikację prawną istniejącej sytuacji, ze względu na brak przymiotów strony konfliktu zbrojnego w odniesieniu do [...] podziemia zbrojnego jak też niską intensywność walk.

Rada oceniła, że sam fakt pobytu w [...] nie stanowi narażenia na doznanie krzywdy a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia M. I. byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje ze strony organów państwa. Wskazano przy tym, że wnioskodawczyni nie jest poszukiwana przez władze swego kraju, bez żadnych utrudnień poruszała się po jego terytorium i otrzymała paszport zagraniczny, co potwierdziła swymi zeznaniami.

Konkludując Rada stwierdziła, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania przez M. I. poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Z tych też względów uznano, że nie spełnia ona przesłanek do objęcia jej ochroną uzupełniającą na terytorium RP i zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.

Według Rady w sprawie nie ma podstaw do twierdzenia, by wydalenie małoletniego A. I. mogło stanowić zagrożenie dla któregokolwiek z praw określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. W ocenie organu pobytu małoletniego w Polsce nie jest okresem wystarczająco długim do stwierdzenia, że nastąpiła jego adaptacja do nowych warunków, a także iż przerwanie edukacji wskutek reemigracji do kraju pochodzenia mogłoby negatywnie oddziaływać na jego prawidłowy rozwój psychofizyczny.

W ocenie Rady, wnioskodawczyni nie ma żadnych rzeczywistych powodów, oprócz chęci osiedlenia się na obszarze Unii Europejskiej i poprawienia swojej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej, powstrzymujących ją przed reemigracją do kraju pochodzenia. Nie ma zatem podstaw by uznać, że zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu M. I. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:

- art. 13 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1 i 6 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 5, art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, poprzez odmowę uznania za uzasadnioną obawy przed prześladowaniem w kraju jej pochodzenia z uwagi na przemoc jakiej doświadczała oraz brak możliwości zapewnienia bezpieczeństwa przez kraj pochodzenia;

- art. 97 pkt 1 i pkt 1a ustawy o cudzoziemcach wraz z art. 3 ust 1 Konwencji o Prawach Dziecka, poprzez stwierdzenie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do udzielenia jej i jej synowi zgody na pobyt tolerowany podczas, gdy spełniają przesłanki udzielenia im ochrony;

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa tzn. zasady prawdy materialnej i zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez przekroczenie jej dopuszczalnych granic i dowolne zinterpretowanie złożonych przez nią wyjaśnień, w szczególności pominięcie okoliczności, że grozi jej doświadczenie przemocy; przez niewyjaśnienie z jakiego powodu i którym wyjaśnieniom odmówiono wiarygodności, jak również poprzez pominięcie i niezbadanie okoliczności doznanej przez nią traumy w kraju pochodzenia i nieprzesłuchanie jej w obecności psychologa oraz nieprzeprowadzenie dowodu z opinii psychologa, celem zbadania jakie skutki dla jej psychiki może mieć wydalenie do kraju pochodzenia, gdzie doznała przemocy, a także poprzez pominięcie i niezbadanie okoliczności naruszenia praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, i stanu jej zdrowia oraz braku realnej możliwości kontynuowania leczenia w kraju pochodzenia;

- art. 8 w zw. z art. 11 kpa tzn. zasady ochrony i pogłębiania zaufania strony postępowania do organu rozpoznającego sprawę.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Odpowiadając na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako "ppsa", uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ww. ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 ze zm.) - dalej "Konwencja Genewska", a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy administracji obu instancji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącej statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej oraz nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis powyższy jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej. Uregulowanie to ma charakter taksatywny, zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy.

Stosownie do postanowień tego przepisu termin "uchodźca" stosuje się w szczególności do osoby, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek, mianowicie niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa, wskazuje, że chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa przez nie stosowanymi, bądź inspirowanymi z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Przepis powyższy zawiera ponadto wyczerpujący katalog przesłanek, jakie powinny być spełnione przez cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Podkreślenia wymaga, że wśród tych przesłanek nie zawarto przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy wskazane w Konwencji Genewskiej należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje zatem ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, lecz z uwagi na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o status uchodźcy.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że jeśli chodzi o pojęcie uzasadnionej obawy - nie zostało ono bliżej sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie jest dookreślone przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjmuje się, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie, wiarygodnie żywi obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (żywiona obawa znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości). Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi uzasadniona obawa przed prześladowaniem. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem obawa jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie “uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji dokonaną w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 409/13).

Przenosząc powyższe reguły na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że z uzasadnień wydanych w sprawie decyzji administracyjnych wynika, że organy obu instancji dokładnie analizowały treść oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz w trakcie składanych podczas przeprowadzonego z nią wywiadu wyjaśnień pod kątem wystąpienia ww. przesłanek. Analiza ta jest wyczerpująca i obejmuje całość oświadczeń. Wskazać ponadto należy, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji zawierają wnioski wypływające z tej analizy. Również podnoszone w złożonym przez skarżącą odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji, zostały poddane analizie przez Radę do Spraw Uchodźców i stosownie ocenione.

W ocenie Sądu analiza akt sprawy wskazuje, że słusznie, organy obu instancji uznały, że nie ma podstaw do nadania skarżącej statusu uchodźcy. Wbrew jej stanowisku brak jest podstaw do uznania aby jej obawa przed reemigracją do kraju pochodzenia była uzasadniona. Zgromadzony w aktach niniejszej sprawy materiał dowodowy wskazuje, że powodem opuszczenia przez nią jej kraju pochodzenia była obawa przed sprawcami pobicia jej ojca, którzy przebywają już na wolności po odbyciu zmniejszonego wymiaru kary.

Zdaniem Sądu okoliczności te, choć niewątpliwie uciążliwe z punktu widzenia skarżącej, nie wskazują w żaden sposób aby jej powrót do kraju pochodzenia wiązał się z zagrożeniem życia i bezpieczeństwa jej i jej syna pochodzących od władz państwa. Wszystkie użyte przez skarżącą argumenty nie dają podstaw do twierdzenia, że po jej powrocie do kraju władze [...] lub [...] będą podejmowały wobec niej jakiekolwiek działania krzywdzące na tle rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych.

Także podnoszona w toku całego postępowania okoliczność prześladowania skarżącej, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Z akt wynika natomiast, że sprawcy pobicia, o których wspominała skarżąca w oświadczeniu, zostali osądzeni i osadzono ich w więzieniu. Podnoszone natomiast przez nią dwa zdarzenia zaistniałe na przestrzeni kilku lat, jedno w 2011 r. drugie w 2013 r., nie noszą, w ocenie składu orzekającego, znamion prześladowania w rozumieniu konwencyjnym i nie mogą stanowić podstawy do objęcia jej ochroną międzynarodową. Jak słusznie zresztą zauważył organ odwoławczy, zdarzenia te nie zostały przez skarżącą zgłoszone do odpowiednich organów [...]. W konsekwencji należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że powody, które wskazała skarżąca nie stanowią wystarczającej przesłanki do nadania jej statusu uchodźcy. Nade wszystko skarżąca wskazuje, na istniejące (jej zdaniem) zagrożenie ze strony osób fizycznych a nie instytucji państwowych.

Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracji, że skarżąca nie spełnia przesłanek z ww. ustawy, co w oparciu o treść jej art. 19 ust. 1 pkt 1 skutkuje odmową nadania statusu uchodźcy. Zaskarżona decyzja w ww. zakresie nie narusza zatem prawa.

W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Przeprowadzona przez Radę do Spraw Uchodźców analiza sytuacji w [...], nie prowadzi aby sam fakt pobytu na tym terytorium stanowił narażenie na doznanie krzywdy po stronie skarżącej. W szczególności, brak jest podstaw do przyjęcia, że ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być ona narażona na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. W aktach sprawy znajdują się ponadto urzędowe opracowania na temat sytuacji w [...], z których wynika, że charakter istniejącego w tym regionie konfliktu stał się dla cywilów znacznie mniej uciążliwy. Brak jest zatem przesłanki rzeczywistego ryzyka wystąpienia zagrożeń, o których mowa w art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 680.) w brzmieniu obowiązującym do 1 maja 2014r.

Wskazać ponadto należy, że w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy w razie odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP, orzeka się o zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a ustawy. Zgodnie z tymi przepisami cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lub wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu ww. Konwencji.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 97 ust. 1 pkt 1 -1a ustawy (mającego zastosowanie na podstawie przepisów przejściowych). Stanowi on, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Okoliczności przedstawione w tym przepisie w stanie faktycznym sprawy nie zachodzą.

Wszystkie te okoliczności w ocenie Sądu przesądziły, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skutkowało to oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 ppsa.

Sygn. akt IV SA/Wa 2596/15 Dnia 26 stycznia 2016 r.

WYPIS Z PROTOKOŁU ROZPRAWY

Przewodniczący

sędzia WSA Piotr Korzeniowski

Sędziowie

sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.)

sędzia WSA Anna Sękowska

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu jawnym rozpoznawał sprawę ze skargi M. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy.

Sąd postanowił na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dopuścić Stowarzyszenia [...] do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania z uwagi na wskazany przez jego przedstawiciela cel zgodnie z § 7 pkt 2 statutu Stowarzyszenia.

Protokolant ........................... Przewodniczący ...............................

UZASADNIENIE

Stowarzyszenie [...] (dalej "Stowarzyszenie") pismem z dna 18 stycznia 2016 r. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o dopuszczenie go do udziału w sprawie toczącej się przez tym Sądem pod sygnaturą IV SA/Wa 2596/15 ze skargi M. I. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], w charakterze uczestnika postępowania. Uzasadniając swój wniosek Stowarzyszenie powołało się na działalność statutową. Do wniosku dołączono statut.

Podczas rozprawy sądowej w dniu 26 stycznia 2016 r. przedstawiciel Stowarzyszenia poparł ww. wniosek i oświadczył, że Stowarzyszenie w sprawie występuje w obronie interesu społecznego, bo cudzoziemcy są grupą społeczną, która powinna być reprezentowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Z art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) wynika, że osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, może zgłosić swój udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadminlstracyjnego, jeśli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

W sprawie niniejszej Stowarzyszenie [...] wywodzi swój interes prawny z zawartego w jego statucie celu tj. występowania w postępowaniach sądowych oraz administracyjnych w obronie interesu społecznego (§ 7 pkt 2 Statutu Stowarzyszenia Interwencji Prawnej). Zdaniem Sądu cel ten nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem uznać aby prawa z zakresu odmowy nadania statusu uchodźcy indywidualnej osobie mieściła się w definicji szeroko pojętego interesu społecznego. W postępowaniu takim badana jest indywidualna sytuacja konkretnej osoby i nie ma ona wpływu na całą społeczność, jak zdawał się wywodzić przedstawiciel Stowarzyszenia na rozprawie sądowej. Indywidualny konkretny przypadek spełnienia przesłanek do otrzymania statusu uchodźcy, rozpatrywany w kontekście osobistej sytuacji konkretnej osoby pozostaje bowiem bez wpływu na sytuację całej społeczności.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 33 § 2 ppsa postanowił nie dopuścić Stowarzyszenia [...] do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Na marginesie zauważyć należy, że podczas rozprawy skarżąca M. I., zgodnie z sugestią Sądu i za zgodą przedstawiciela Stowarzyszenia, udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu I. S. - jako przedstawicielowi Stowarzyszenia, do działania w jej imieniu w niniejszej sprawie, realizując tym samym zawarty w § 6 pkt 2 Statutu cel Stowarzyszenia tj. świadczenie bezpłatnej pomocy prawnej cudzoziemcom i osobom ubiegającym się o status uchodźcy.