Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 813/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.37 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
article: art.7, art.57 § 3, art. 58, art.145a § 2, art. 149 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.20 ust. 3
journal: Dz.U. 2010 nr 17 poz 95
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - tekst jednolity.
article: art.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.135, art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi H.K., L.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że postanowienia wymienione w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2010 r. H. i L. małżonkowie K. złożyli do Burmistrza, datowany [...] marca 2010 r., wniosek o wznowienie postępowania zakończonego - jak wskazali - ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ( działka nr [...]) oraz o uchylenie tej decyzji. W uzasadnieniu wnioskodawcy ( podając znak decyzji ostatecznej [...]) powoływali się na fakt, iż wyrokiem z dnia 9 lutego 2010 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowił podstawę kwestionowanej decyzji oraz ustalenia wysokości opłaty planistycznej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. ( znak [...]) Burmistrz, na podstawie przepisu art. 145a § 1 i § 2 oraz art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] z powodu wniesienia skargi o wznowienie z uchybieniem terminu jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ( tj. od 15 lutego 2010 r.). orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

W dniu 22 kwietnia 2010 r. - pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r.- H. i L.K., na podstawie art. 58 Kpa, złożyli do Burmistrza podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż organu – jak wskazali - znak "[...]" w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, składając jednocześnie przedmiotowy wniosek. W uzasadnieniu wnioskodawcy podnieśli, iż informację na temat wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na podstawie którego zostali obciążeni opłatą planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, uzyskali z audycji radiowej. Dotarli wówczas do Dziennika Ustaw Nr 24 z 2010 r., w którym wyrok ten został ogłoszony, jednakże nie zamieszono w nim terminu do złożenia żądania zwrotu opłat wpłaconych na rzecz gminy. Wobec tego informacji na ten temat poszukiwali w Internecie i w publikacjach prasowych ( w tym w wypowiedziach prawników i innych specjalistów, mediach prasowych takich jak "Rzeczpospolita" i "Gazeta Prawna"), w których jako ostatni dzień składania wniosków w celu zwrotu opłaty wskazywano 16 marca 2010 r. H. i L.K. podnieśli, iż w tej sytuacji nie ponoszą winy za przekroczenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Biorąc pod uwagę krótki termin przewidziany na złożenie wniosku, wykazali się bowiem dużą starannością w dążeniu do ustalenia szczegółów związanych z dokonaniem tej czynności. W tym stanie rzeczy zdaniem wnioskodawców, powyższe informacje podawane także przez prawników, wskazujące jako termin ostateczny datę 16 marca 2010 r., uznać należy za błędne pouczenie. Wywodzili, iż w tym błędzie pozostawali aż do 15 kwietnia 2010 r., kiedy doręczono im decyzję Burmistrza stwierdzającą złożenie wniosku z uchybieniem terminu, który – zdaniem organu - upłynął z dniem 15 marca 2010 r. Podnosili, iż niezwłocznie, po konsultacji prawnej, złożyli podanie o przywrócenie uchybionego terminu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Burmistrz, na podstawie art. 59 § 1 Kpa, odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego jego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oznaczonej geodezyjnie działką nr [...]. W ocenie organu bowiem okoliczności przywołane przez wnioskodawców nie usprawiedliwiają uchybienia terminu i nie uzasadniają jego przywrócenia. Jako osoby dysponujące odpowiednim rozeznaniem powinni oni mieć wiedzę, że w polskim systemie prawnym istnieje określony system źródeł prawa i ich publikacji. Oparcie się zatem na niesprawdzonych informacjach prasowych czy zawartych w portalach internetowych jest równoznaczne z niezachowaniem należytej staranności, jest to uchybienie zawinione, chociażby nieumyślnie. Notki prasowe i internetowe nie są bowiem miarodajnym źródłem wiedzy o obowiązującym prawie. Organ podkreślił, że nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, waga sprawy winna motywować wnioskodawców do zachowania należytej staranności w realizowaniu uprawnień wynikających z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w związku z brzmieniem art. 145a Kpa. W tym celu mogli zweryfikować informacje na temat terminu do wniesienia skargi w Urzędzie Miejskim, czego zaniechali.

Na skutek zażalenia H. i L.K. - w którym podtrzymywali stanowisko zawarte we wniosku o przywrócenie terminu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...], z powołaniem na przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 § 1 i 2 oraz art. 144 Kpa, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz wykładnię przepisów regulujących sposób obliczenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Nadto organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i poglądy doktryny, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że okoliczności przywołane przez wnioskodawców na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu nie usprawiedliwiają uchybienia terminu i nie uzasadniają jego przywrócenia. Zdaniem Kolegium, nic nie stało na przeszkodzie, by wnioskodawcy złożyli skargę o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w terminie przed 15 marca 2010 r. Podniosło, iż strony nie wskazały w zażaleniu przeszkód, które by to uniemożliwiły. Powoływanie się zaś na informacje prasowe i internetowe, które nie zawsze cechują się rzetelnością merytoryczną, nie może stanowić przesłanki wyłączającej winę stron w uchybieniu terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. H.K. i L.K. wnieśli o jego uchylenie, z powodu naruszenia przepisu art. 58 § 1 Kpa w zakresie dokonanej oceny prawnej co do przyczyn niezłożenia przez nich wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją, w wymaganym przez prawo terminie. Zdaniem skarżących Kolegium błędnie oceniło stan faktyczny. Istotą sprawy nie jest bowiem to, że znając ostateczny termin składania wniosków o wznowienie (15 marca 2010 r.) nie dochowali go bez ważnej przyczyny, ale okoliczność, że tego terminu nie znali, zaś ocenie powinno podlegać, czy dochowali należytej staranności by termin ten ustalić i czy w tym względzie nie popełnili nie dających się usprawiedliwić zaniedbań. Skarżący wskazywali, iż ustalenie czy działaniu strony można przypisać winę, w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa., zależy od okoliczności danego przypadku. Ich zdaniem, zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu wykazali, że nie naruszyli oni w żadnej mierze reguł starannego działania, a ich działaniu nie można przypisać winy. Skarżący ponownie wskazywali na wielość artykułów i wypowiedzi fachowców w Internecie co do terminu składania wniosków o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. Podkreślali, że informacje wskazujące na datę 16 marca 2010 r. nadal w Internecie widnieją i nie są prostowane. Nadto skarżący podnieśli, iż zarzucane im przez organy niedbalstwo i nieznajomość szczegółowych zasad ogłaszania aktów normatywnych w celu ustalenia z jaką datą weszły one w życie jest nieporozumieniem i nie może rodzic negatywnych konsekwencji wobec osób nie będących specjalistami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że brak winy wymagany jest zarówno co do skutków, jak i przyczyn zaistnienia przeszkody w dochowaniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, np. epidemia, klęska żywiołowa, strajk poczty czy komunikacji. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1998 r. I SA/Lu 727/97, Lex nr 34743) organ odwoławczy podniósł, że błędne obliczenie terminu do wniesienia skargi przez skarżących nie stanowi także podstawy to przywrócenia terminu. Skarżący nie mogą się zatem powoływać na to, że nie znają przepisów określających zasady obliczania terminów w Kodeksie postępowania administracyjnego i z tego powodu nieprawidłowo ustalili końcową datę dokonania czynności, a w konsekwencji wnieśli podanie o wznowienie po upływie terminu przewidzianego dla tej czynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na trafność jej zarzutów.

Dokonując na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem należało uznać, że postanowienie to narusza przepisy postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy szczególnego podkreślenia wymaga to, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola legalności działalności administracji publicznej ma na celu zagwarantowanie praworządnego funkcjonowania administracji publicznej i realizację zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji RP. Przewidziane w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., przywoływanej dalej jako "ppsa") środki, które w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości stosują sądy administracyjne pozwalają na wyeliminowanie z obrotu prawnego takich aktów administracji publicznej, których nie da się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. Za taki właśnie akt uznać należy – w ocenie Sądu - zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza z dnia [...] maja 2010 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] lipca 2008r. znak [...] ( taka jest bowiem prawidłowa sygnatura decyzji ostatecznej Burmistrza, dotyczącej ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], której - mimo niedokładności podanej sygnatury - dotyczył wniosek skarżących z [...] marca 2010 r.)

Organy orzekające w sprawie uznały, iż uchybienie terminu spowodowane oparciem się strony na informacjach medialnych co do ostatecznego terminu składania wniosków o wznowienie jest uchybieniem zawinionym, bowiem strona miała możliwość zweryfikowania tych informacji korzystając z pomocy organu. W przekonaniu Sądu, wadliwość tego rozstrzygnięcia jest wynikiem niewłaściwej i zbyt "uogólnionej" oceny stanu faktycznego i prawnego w zaistniałego w kontrolowanej sprawie.

W sprawie tej przedmiot oceny stanowiły zagadnienia proceduralne regulujące kwestię przywrócenia uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej (konkretnie wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną), a w szczególności art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., przywoływanej w treści jako "Kpa"). Zgodnie z powyższą normą prawną, przywrócenie uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym, możliwe jest w przypadku łącznego spełniania następujących przesłanek: zaistnienia uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, złożenia przez zainteresowanego prośby o przywrócenie uchybionego terminu i to w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienia przez niego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin.

W pierwszej kolejności ustalić zatem należało, czy skarżący dokonali czynności procesowej z uchybieniem ustawowego terminu. Podstawę wniosku H. i L. -małżonków K., o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z [...] lipca 2008 r. w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, stanowił przepis art. 145a Kpa., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sytuacji tej skargę wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( § 2 art. 145a). Podkreślić przy tym należy, że stosownie do przepisu art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ponadto, w myśl art. 79 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), wyroki Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności ustawy z Konstytucją podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ( tekst jednolity Dz.U. z 2010 r., Nr 17, poz. 95), dniem ogłoszenia wyroku w tymże organie publikacyjnym jest dzień jego wydania.

W niniejszej sprawie podstawy wznowienia postępowania w sprawie nałożenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skarżący upatrują w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt P 58/08. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...) w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Powołany wyrok został ogłoszony w dniu 15 lutego 2010 r. w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 i z tym dniem, tj. 15 lutego 2010 r., wszedł w życie. Zgodnie z przepisem art. 57 § 3 Kpa terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu (...). Miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 145a § 2 Kpa, upłynął zatem w tym przypadku z końcem dnia 15 marca 2010 r. Jak wynika z akt sprawy, podanie o wznowienie postępowania w związku z powyższym wyrokiem, aczkolwiek datowane na dzień [...] marca, skarżący złożyli do Burmistrza w dniu 16 marca 2010 roku. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 145a § 2 Kpa. Okoliczność ta pozostaje w sprawie bezsporna i została stwierdzona, w formie procesowej określonej w art. 149 § 3 Kpa, bowiem decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Burmistrza odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie ustalenia opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Z akt sprawy wynika, iż powyższa decyzja została stronom doręczona w dniu 15 kwietnia 2010 r. i stała się ostateczna.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny pozostaje także fakt spełnienia dwóch kolejnych formalnych przesłanek skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej tj. wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. Analiza akt sprawy wskazuje, iż skarżący złożyli podanie o przywrócenie spornego terminu w dniu 22 kwietnia 2010 r. ( wraz z odpisem swego wniosku o wznowienie postępowania), zatem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, za którą to datę organy słusznie przyjęły dzień doręczenia decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Z tej decyzji strony, które jak wynika z ich czynności pozostawały w błędnym przekonaniu, iż termin do dokonania czynności upływał z dniem 16 marca 2010 r., dowiedziały się bowiem, iż wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem terminu. Jednoczenie odpadła zatem dla stron przyczyna uchybienia terminu.

Zważyć w związku z powyższym należy, iż w orzecznictwie oraz doktrynie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, określony w art. 145a § 2 Kpa, jest terminem o charakterze procesowym, wobec czego ma do niego zastosowanie instytucja przywrócenia terminu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej przedmiot sporu wymagał zatem rozstrzygnięcia czy we wniosku z [...] kwietnia 2010 r. o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Burmistrza z dnia [...] grudnia 2007 r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08, skarżący uprawdopodobnili, iż stwierdzone wyżej jednodniowe uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 Kpa.

Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu może zatem mieć miejsce, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet pry użyciu największego w danych warunkach wysiłku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna trwała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Podkreślić trzeba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują samodzielnie pojęcia winy, jak również nie wprowadziły ograniczeń dla dokonywania przez organ administracji publicznej oceny "braku winy" strony w uchybieniu terminu. Kierując się zatem zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego przy ocenie winy należy przyjmować obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Pożądany jest tu bowiem kompromis ( art. 7 Kpa.) pomiędzy interesem społecznym i słusznym interesem strony polegający na tym, aby z jednej strony nie dochodziło do pochopnego przywracania terminu i niepewności stosunków procesowych, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, iż dokonując oceny winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu, zgodnie z zasadą praworządności oraz prawdy obiektywnej, organ winien podjąć niezbędne kroki celem rozważenia okoliczności konkretnej sprawy, a następnie dopiero do tak zindywidualizowanego stanu faktycznego i prawnego, stosować obiektywny miernik wymaganej w takich okolicznościach staranności.

W rozpoznawanej sprawie skarżący jako przyczynę złożenia w dniu 16 marca 2010 r. skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r., ( ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z 15 lutego 2010 r.) czyli z jednodniowym uchybieniem terminu określonego w art. 145a § 2 Kpa, wskazywali to, iż na podstawie wszelkich dostępnych dla nich źródeł, w szczególności treści informacji prasowych i internetowych ustalili, że ostateczny termin dla złożenia tego wniosku upływał z dniem 16 marca 2010 r. W podaniu z dnia [...] marca 2010 r. skarżący wskazali, że o możliwości żądania wznowienia postępowania dowiedzieli się kilka dni wcześniej z informacji radiowej dotyczącej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł o niekonstytucyjności przepisu art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, na podstawie którego zostali obciążenia opłatą planistyczną. W celu sprawdzenia tej informacji, a zwłaszcza podstaw i trybu ewentualnego odzyskania pobranych opłat, dotarli do Dziennika Ustaw Nr 24 z 2010 r., w którym opublikowano wyrok TK, jednakże nie zamieszono tam terminu żądania zwrotu wpłaconych kwot. W tej sytuacji skarżący poszukiwali potrzebnych dla złożenia wniosku informacji na portalach internetowych - we wszystkich artykułach na temat przedmiotowego wyroku. Na potwierdzenie powyższego dołączyli do podania o przywrócenie terminu kilkanaście wydruków ze stron internetowych wskazujących, iż wnioski o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie należy składać do 16 marca 2010 r. Skarżący podkreślili, iż nie ponoszą winy za przekroczenie tak krótkiego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wykazali się dużą staranność w dążeniu do ustalenia niezbędnych do tego informacji. Nadto, obiektywnie rzecz biorąc, informacje o 16 marca 2010 r. jako końcowym terminie składania wniosków zamieszczone na portalach zajmujących się sprawami nieruchomości, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz w czołowych polskich mediach prasowych, w tym także porady pochodzące od prawników, należało uznać za w pełni wiarygodne.

Zasadniczo należy zgodzić się organami orzekającymi w niniejszej sprawie, że obywatel winien dochować należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Zasadne jest również twierdzenie, że portale internetowe czy media zajmujące się tematyką prawną, aczkolwiek mogą być w obecnych czasach źródłem informacji, o tyle z pewnością nie kreują powszechnie obowiązującego prawa. Oznacza to, iż obywatel, który dla ustalenia istotnych dla siebie okoliczności, mających wpływ na jego prawa czy obowiązki, opiera się wyłącznie na wiedzy medialnej, naraża się na płynące stąd negatywne skutki błędnych informacji. Nie można w takim postępowaniu, wbrew stanowisku skarżących z pewnością upatrywać "najwyższej staranności". O takiej można byłoby mówić w sytuacji, gdyby strona po uzyskaniu wiedzy o wyroku Trybunału Konstytucyjnego i możliwości ewentualnego wzruszenia na jego podstawie ostatecznej decyzji organu jednostki samorządu terytorialnego (burmistrza), celem uzyskania szczegółowych informacji o trybie i sposobie wniesienia skargi o wznowienie postępowania zwróciła się do tego organu, bądź indywidualnie do osoby w sposób zawodowy świadczącej pomoc prawną (radcy prawnego, adwokata), która na mocy stosownych przepisów ponosi także odpowiedzialność odszkodowawczą za ewentualne szkody wywołane błędną poradą prawną. Nie bez znaczenia jest przy tym, iż ta druga możliwość związana jest z koniecznością poczynienia przez stronę nakładów finansowych.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, iż brak jest dostatecznych podstaw, aby generalizować ewentualne przyczyny wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu w postępowaniu administracyjnym w taki sposób, aby ograniczać je wyłącznie do przypadków utożsamianych zazwyczaj z siłą wyższą, nadzwyczajnymi okolicznościami, takimi jak epidemia, klęska żywiołowa, strajk poczty lub komunikacji, czy obłożna choroba. W ocenie Sądu, orzekającego w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej, opierając się na prawidłowo wyłuszczonych w uzasadnieniach ich rozstrzygnięć zasadach ogólnych interpretacji przepisów o przywróceniu terminu i orzecznictwie, naruszyły jednakże ciążący na nich obowiązek uwzględnienia wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim zastosowania tzw. obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przy czym nie musi to być staranność "szczególna" czy "najwyższa", ale uzasadniona okolicznościami danej sprawy. Nadto oceny dochowania wskazanego miernika staranności należy dokonywać z uwzględnieniem podmiotu od jakiego jest wymagana. Innej należy oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika , innej od osoby zajmującej się zawodowo sprawami danego rodzaju, a innej od obywatela będącego stroną postępowania administracyjnego i nie korzystającego w nim z profesjonalnej pomocy prawnej. Należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, ale również okoliczności świadczące o podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Tak rozumianej analizy zabrakło

w uzasadnieniach zarówno zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Opierając się zatem na analizie okoliczności faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy należy podkreślić szczególnie te, które w ocenie Sądu, indywidualizują ją w takim stopniu, iż jako niewystarczające należy uznać ogólnikowe powoływanie się przez organy na tezy z orzeczeń sądów administracyjnych oraz poglądy doktryny, bez bliższej analizy stanów faktycznych, jakich one dotyczyły. W tym kontekście rozważyć należało przede wszystkim:

- szczególny charakter i wymogi formalne czynności procesowej, której strony dokonały z uchybieniem terminu (skarga o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją inicjuje tryb nadzwyczajny postępowania administracyjnego),

- relatywnie krótki termin do dokonania czynności przez stronę, który rozpoczyna bieg nie od daty dokonania jakiejś czynności wobec strony ( np. doręczenia stronie rozstrzygnięcia z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego) lecz od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w dzienniku urzędowym, co ma często miejsce nawet kilka lat od zakończenia postępowania, co do którego istnieje możliwość skargi o wznowienie ),

- odmienny sposób liczenia terminu 1-miesięcznego, o którym mowa w art. 145a § 2 Kpa, który wymaga uwzględnienia zarówno przepisów art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, art. 79 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, art. 20 ust. 3 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów, jak również art. 57 § 3 Kpa,

- fakt, iż skarga o wznowienie postępowania, dla której termin ustawowy upłynął z końcem dnia 15 marca 2010 r., została wniesiona 16 marca 2010 r., czyli w dniu, który jako ostateczny termin jej złożenia podawały błędnie - jednakże zgodnie -portale internetowe takie jak: www.adwokaciportal.pl, www.finanse.wp.pl, www.lexspecialis.pl (strona kancelarii radcy prawnego R.K.-Z., która udziela także porad prawnych przez internet), www.rp.pl, www.gazetaprawna.pl, www.prawnicy.wip.pl, www.e-prawnik.pl, www.lex.pl, czyli podmioty, które w opinii publicznej uznawane są za zajmujące się w sposób profesjonalny poruszaną problematyką, w tym jak zasadnie podnoszą skarżący, przez prawników (np. radców prawnych) - co strony uprawdopodobniły w dostateczny sposób przedkładając wydruki ze stron internetowych.

Na marginesie należy wskazać, iż powyższe błędne ustalenie ostatniego dnia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 145a § 2 Kpa w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P 58/08 (opublikowanego w Dzienniku Ustaw z dnia 15 lutego br.), spowodowane było - jak się wydaje - nie tyle błędnym określeniem daty wejścia w życie wyroku, co nieprawidłową wykładnią przepisów art. 57 Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących sposób obliczeniem terminów, w tym terminów określonych w miesiącach (§ 3), a właściwie błędnym ustaleniu początkowego dnia biegu tego terminu ( z uwzględnieniem normy uregulowanej w § 1 art. 57Kpa ), co w konsekwencji skutkowało błędnym określeniem końca tego terminu (i niezasadnym przedłużeniem go o jeden dzień). Zasadnie bowiem w uzasadnianiu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji wskazał, że w przypadku obliczania terminu zgodnie z art. 57 § 3 Kpa ( terminy określone w miesiącach), nie ma zastosowania reguła, iż przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, gdyż znajduje ona zastosowanie jedynie przy obliczaniu terminów określanych w dniach (najczęstsze np. terminy do wnoszenia środków odwoławczych). O ile zatem, co do zasady, należy zgodzić się z organami, iż błędne obliczenie terminu do dokonania zwykłej czynności procesowej (prostego do ustalenia), nie będzie stanowić podstawy do przywrócenia terminu, to jednak tak ogólnego stwierdzenia nie sposób bezrefleksyjnie transponować na kanwę niniejszej sprawy. Jak bowiem wskazano wyżej prawidłowe obliczenie terminu ustawowego dla dokonania przedmiotowej szczególnej czynności procesowej w trybie nadzwyczajnym, wymaga złożonej wykładni przepisów zamieszczonych w kilku aktach prawnych, co - jak wskazują okoliczności tej sprawy - może stanowić znaczne utrudnienie nawet dla osób profesjonalnie świadczących pomoc prawną, które winny posiadać ponadprzeciętną czyli profesjonalną wiedzę w dziedzinie procedury administracyjnej.

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób przekonujący uprawdopodobnili zaprezentowaną argumentacją i załącznikami do wniosku brak swej winy w uchybieniu terminu. Pamiętać należy, że czynności procesowej można skutecznie dokonać do ostatniego dnia terminu. H. i L.K. podkreślali, że podjęli możliwe i wymagane czynności, aby ustalić tryb i ostateczny termin złożenia wniosku. W dacie kiedy uzyskali wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego i możliwości złożenia na jego podstawie wniosku o wznowienia postępowania w ich indywidualnej sprawie, termin do dokonania tej czynności już biegł. O ile datę ogłoszenia i wejścia w życie wyroku TK skarżący ustalili samodzielnie na podstawie dziennika urzędowego, to nie podano w nim daty składania wniosków, ani sposobu obliczenia terminu. Te zatem okoliczności, ich zdaniem wiarygodnie, ustalili na podstawie tożsamych co do daty (16 marca) informacji publikowanych na wielu fachowych portalach internetowych. Sąd, mając wzgląd na szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, zważył, iż jednodniowe uchybienie terminu polegające na wniesieniu skargi o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] w sprawie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w dniu 16 marca 2010 r., a nie - jak wynika to z treści przytoczonych przepisów - w dniu 15 marca br. nie może prowadzić do przypisania stronom winy - niedbalstwa polegającego na niedołożeniu staranności wymaganej okolicznościami tej sprawy od osoby dbającej należycie o swoje interesy, jak również "zawinionej" nieznajomości prawa. Wobec powyższego należało stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Burmistrza o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 58 § 1 Kpa. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem skutkowało zamknięciem skarżącym drogi do dochodzenia ich praw poprzez możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie nadzwyczajnym, z uwagi na orzeczenie o niekonstytucyjności powszechnie obowiązującego przepisu prawa, na podstawie którego nałożono na nich obowiązek o charakterze fiskalnym.

Rozpoznając ponownie sprawę organ winien uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wskazania, co do prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu ( art. 153 ppsa ).

Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 152 ppsa sąd orzekł, iż uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaś wobec braku żądania skarżących o zwrot kosztów postępowania nie orzeczono w tym zakresie.