Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 693/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 8  ust. 3  pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Hanna Knysiak - Sudyka Sędziowie S WSA Jakub Makuch S WSA Ewa Michna (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi F. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 25 lutego 2022 r., nr SKO.PS/4110/36/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 grudnia 2021 r., znak: [...], Prezydent Miasta Krakowa odmówił przyznania F. G. (dalej jako "skarżący") świadczenia w formie zasiłku okresowego.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta Krakowa podał, że na podstawie wywiadu środowiskowego oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, pracuje na podstawie umowy o pracę, z której tytułu w październiku 2021 r. otrzymał dochód w wysokości 1 954,48 zł netto oraz podejmował dodatkową pracę na podstawie umowy zlecenia, z której uzyskał dochód w wysokości 267,27 zł netto, co za październik 2021 r. daje łączy dochód w wysokości 2 221,75 zł netto.

Analizując podnoszoną przez skarżącego kwestię dokonywanych z jego wynagrodzenia potrąceń egzekucyjnych na zaspokojenie zobowiązań alimentacyjnych organ I instancji odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2021 r., I OPS 2/21, zgodnie z którą alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 z późn. zm.) - dalej jako "u.p.s." - nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego, czy to dobrowolnie czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji przy obliczaniu dochodu osoby wnioskującej o świadczenie z pomocy społecznej nie dokonuje się pomniejszenia tegoż dochodu o kwoty regulowane czy też potrącane na rzecz funduszu alimentacyjnego. W oparciu o powyższe Prezydent Miasta Krakowa ustalił, że dochód osiągany przez skarżącego przekroczył określony na 2021 rok próg dochodowy uzasadniający skorzystanie ze świadczeń w ramach pomocy społecznej (tj. 701,00 zł dla osoby samotnie gospodarującej).

Skarżący złożył od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając organowi I instancji nieprawidłowe obliczenie wysokości dochodu skarżącego poprzez nieuwzględnienie, iż rzeczywiste zasoby pieniężne pozostające co miesiąc do dyspozycji skarżącego są dużo niższe, niż ustalił to Prezydent Miasta Krakowa, gdyż nie wziął on pod uwagę, że znaczna część dochodu ze stosunku pracy podlega – w opinii skarżącego bezprawnemu - zajęciu przez komornika sądowego na poczet zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że po przebyciu choroby COVID-19 cierpi na tzw. mgłę pocovidową oraz że jest osobą dysponującą orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z uwagi porażenie kończyn dolnych (kod 05-R) oraz chorobę przewlekłą w postaci stwardnienia rozsianego (kod 10-N).

Decyzją z dnia 25 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej jako "SKO"), znak: SKO.PS/4110/36/2022, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO podzieliło stanowisko organu I instancji co do sposobu szacowania dochodu i wpływu egzekucji należności alimentacyjnych na jego wysokość, odwołując się przy tym do argumentacji podanej przez Naczelny Sąd Administracyjnych w wyżej wymienionej uchwale z 8 listopada 2021 r., że wymieniona w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. podstawa do obniżenia dochodu w postaci kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób nie obejmuje świadczeń wyegzekwowanych od dłużnika na rzecz funduszu alimentacyjnego lub kwot zadłużenia dobrowolnie zwracanych przez dłużnika na rzecz tegoż funduszu. Ponadto SKO oceniło argumenty skarżącego dotyczące jego sytuacji zdrowotnej oceniając, iż nie mają one żadnego znaczenia w świetle niespełnienia przez Skarżącego przesłanki w postaci kryterium dochodowego.

Od decyzji Kolegium skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w której powielił zarzuty zawarte w odwołaniu, a odnoszące się do wadliwego – zdaniem skarżącego – sposobu obliczenia wysokości jego dochodu poprzez nieuwzględnienie zajęcia komorniczego, które w rzeczywistości obniżało jego rzeczywisty dochód do kwoty 800-900 zł, a nie 2 221,75 zł, jak twierdziły organy. Ponadto skarżący powtórzył argumenty dotyczące jego złego stanu zdrowia oraz wyraził zdziwienie zmianą stanowiska Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., który dotychczas kwalifikował skarżącego jako osobę uprawnioną do otrzymywania świadczeń pieniężnych w ramach pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie podtrzymało swoją argumentację, odnoszącą się przede wszystkim do treści uchwały NSA.

W piśmie procesowym złożonym w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący uzupełnił swoją argumentację o zarzut nieprawidłowego dysponowania środkami finansowymi przez organy pomocy społecznej poprzez nadawanie priorytetu w przyznawaniu świadczeń przebywającym na terenie RP obywatelom Ukrainy kosztem środków przewidzianych dla obywateli polskich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona ponieważ organy prawidłowo obliczyły wysokość dochodów skarżącego.

Zgodnie z regulacjami ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń przysługuje co do zasady tylko wnioskodawcy, który spełnia łącznie dwa warunki:

1) jest dotknięty trudną sytuacją życiową wynikającą z wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. okoliczności takich jak m.in. sieroctwo, bezdomność, niepełnosprawność lub długotrwała i ciężka choroba;

2) spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s., w postaci osiągania dochodu nieprzekraczającego 701,00 zł (w przypadku osoby samotnie gospodarującej) albo 528,zł na członka rodziny (w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych).

Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast wedle art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu nie wlicza się świadczeń szeroko rozumianej pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych.

Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że ustawa o pomocy społecznej w sposób autonomiczny określa zarówno źródła dochodu, jak i kwoty, których przy obliczaniu dochodu nie bierze się pod uwagę oraz takie, których nie uważa się za pomniejszających dochód wnioskodawcy. Dopiero oszacowanie dochodu w oparciu o ustawowo sformułowaną metodykę pozwala na zbadanie, czy wnioskodawca spełnia opisane w art. 8 ust. 1 u.p.s. kryterium dochodowe, które w przypadku skarżącego, z uwagi samotne gospodarowanie, w 2021 r. wynosiło 701,00 zł netto miesięcznie (w 2022 r. owo kryterium został zwaloryzowane i wynosi 776,00 zł netto).

Specyfika obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej wynikająca z przepisów ustawy powoduje, że może dojść do sytuacji, w której dochód wnioskodawcy w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej może odbiegać od rzeczywistego dochodu będącego w jego dyspozycji.

W przypadku skarżącego należy uznać, że o ile z uwagi na niekwestionowaną niepełnosprawność i ciężką chorobę znajduje się on trudnym położeniu życiowym, uzasadniającym w świetle art. 7 pkt 5 i 6 u.p.s. skorzystanie ze środków pieniężnych w ramach zabezpieczenia społecznego, to nie spełnił on jednak opisanego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy kryterium dochodowego.

Organy obu instancji prawidłowo oszacowały wysokość dochodu skarżącego za październik 2021 r. na kwotę 2 221,75 zł netto. Zastosowana metoda szacowania dochodu w pełni odpowiada regulacjom ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 8 ust. 3 i nast. u.p.s.

Nietrafny jest argument skarżącego, jakoby jego rzeczywisty dochód był niższy, gdyż otrzymywane przez skarżącego wynagrodzenie za pracę jest bezprawnie obciążone zajęciem komorniczym, służącym wyegzekwowaniu od skarżącego zaległości na poczet funduszu alimentacyjnego.

Nie jest rolą tutejszego Sądu ocena zasadności zajęcia dokonanego na wynagrodzeniu skarżącego, gdyż weryfikacji tej okoliczności odpowiednie mechanizmy przewidziane w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., 1805) dalej jako "k.p.c.", w szczególności powództwo przewidziane w art. 840 i nast. k.p.c.

Odnosząc się do kwestii wpływu zajęcia komorniczego na ustaloną przez organy obu instancji wysokość dochodu Skarżącego należy stwierdzić, że stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Krakowa jest prawidłowe.

Zgodnie z art. 8 ust 3 pkt 3 u.p.s. dochód osoby ubiegającej się o świadczenie pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z powołaną przez oba organy uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2021 r., I OPS 2/21 alimenty, o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 z późn. zm.) nie stanowią należności uiszczanych przez dłużnika alimentacyjnego, czy to dobrowolnie czy też podlegających ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej, na rzecz funduszu alimentacyjnego. Wyjątek z art. 8 ust. 3 pkt 3 ma szczególnie silne uzasadnienie aksjologiczne wyłącznie z uwagi na interes uprawnionego do alimentacji i powinien być interpretowany ściśle. Skoro istota alimentów polega na ich regularnym świadczeniu, z pomniejszenia przychodu nie może korzystać ten zobowiązany, który popada w zadłużenie doprowadzając do konieczności uruchomienia procedury, o której stanowi art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 877). W innym wypadku z wyjątkowego pomniejszenia przychodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. korzystałyby osoby, które nie dostarczają uprawnionym środków utrzymania na bieżąco, doprowadzając do uruchomienia świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zobowiązany korzystałby dwukrotnie z naruszania przez siebie prawa - za pierwszym razem nie wykonując swojego skonkretyzowanego obowiązku terminowo i należycie (popełniając delikt cywilnoprawny wobec uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych), drugi raz - uzyskując pomniejszenie przychodu w rozmiarze większym niż osoba w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, która swoje świadczenia łożyła należycie i w terminie. Ma to szczególne znaczenie w kontekście przewidzianej w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady sprawiedliwości społecznej definiowanej jako dążenie do zachowania równowagi w stosunkach społecznych i powstrzymywanie się od kreowania nieusprawiedliwionych, niepopartych obiektywnymi wymogami i kryteriami przywilejów dla wybranych grup obywateli. Potwierdzeniem zasadności tego stanowisko jest także regulacja art. 28 ust. 1 ww. ustawy, w którym w wyraźny sposób odróżnia się należności wierzyciela alimentacyjnego od należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej i świadczeń z funduszu alimentacyjnego (zob. wyrok WSA w Kielcach z 27 lipca 2022 r., II SA/Ke 170/22).

Nawet gdyby przyjąć argumentację skarżącego, że dokonywane w ramach zajęcia wynagrodzenia za pracę potrącenia na rzecz zaległości alimentacyjnych powinny być traktowane jako czynnik obniżający wysokość dochodu osiąganego przez skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, to i tak uzyskiwany przez skarżącego dochód faktyczny w wysokości 800-900 zł netto przekracza o ok. 100-200 zł kryterium dochodowe wynikające art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. (tj. 701,00 zł netto na osobę samotnie gospodarującą).

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona na podstawie art. 151 .ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).