Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 343/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-07-13 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 § 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 13 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.W. od postanowienia Starszego referendarza sądowego WSA w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

[...] (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty za zajęcie pasa drogowego.

Skarżąca wraz z ww. skargą złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oraz przydzielenie pelnomocnika z urzędu. Zgodnie z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu wniosku, na urzędowym formularzu PPF, Skarżąca jest osobą starszą i przewlekle chorą (przebyła skomplikowaną operację serca, przeszła udar mózgu i cierpi na cukrzycę). Ponadto Skarżąca wskazała, że Powiatowy Zespół Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności uznał ją za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśniła również, że przepracowała blisko [...] lat, nie miała środków do życia, ani renty, ani emerytury, ostatni zakład pracy, w którym była zatrudniona nie przedłużył umowy zawartej na czas określony z uwagi na wiek przedemerytalny, co było przyczyną rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Dodatkowo ze złożonych przez Skarżącą oświadczeń wynika, że: nie ma oszczędności, gdyż w okresie zatrudnienia zarabiała [...] zł miesięcznie, nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych i wierzytelności. W rubrykach formularza, dotyczących dochodów, zobowiązań i stałych wydatków wpisała świadczenie rentowe w wysokości [...] zł miesięcznie oraz wydatki na zakup żywności w kwocie [...] zł, zakup lekarstw [...] zł, czynsz w kwocie [...] zł, opłatę za wywóz śmieci w kwocie [...] zł, opłatę za energię elektryczną w kwocie [...] zł, za wodę w kwocie [...] zł, za gaz w kwocie [...] zł (zima), [...] zł (lato).

Starszy referendarz sądowy w związku z tym, że Skarżąca przed tutejszym Sądem zainicjowała łącznie cztery postępowania sądowe, prowadzone pod sygn. akt I SA/Sz 196/17, I SA/Sz 197/17, I SA/Sz 198/17 i I SA/Sz 343/17 i we wszystkich wymienionych sprawach zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w celu weryfikacji podanych w przedmiotowym wniosku danych wykorzystał dokumenty źródłowe i oświadczenia nadesłane przez Skarżącą do spraw I SA/Sz 196-198/17. Skarżąca do ww. spraw nadesłała:

1) zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 marca 2017 r. o wysokości otrzymywanej emerytury w kwocie [...] zł;

2) Orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. o zaliczeniu Skarżącej do stopnia niepełnosprawności znacznego oraz uznaniu za niezdolną do pracy i za osobę wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w zw. z ograniczeniem możliwości samodzielnej egzystencji;

3) kopie faktur VAT za gaz, energię elektryczną; wezwanie do zapłaty należności z tytułu opłaty za energię elektryczną z 15 marca 2017 r. (kwota [...] zł), wezwanie do zapłaty zaległości za energię elektryczną za lokal [...] z dnia 13 marca 2017 r. (kwota [...] zł), kopie faktur VAT z wizytę lekarską oraz za zakup leków;

4) kopie rocznego zeznania podatkowego za 2015 r. (PIT – [...] oraz informację PIT/B), w którym wykazano przychody (dochody) z emerytury w kwocie [...] zł, z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, stratę w kwocie [...] zł;

5) kopie rocznego zeznania podatkowego za 2016 r. (PIT – [...] oraz informację PIT/B), w którym wykazano przychody (dochody) z emerytury w kwocie [...] zł, z pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, nadpłatę w kwocie [...] zł;

6) podsumowanie księgi przychodów i rozchodów prowadzonej dla działalności pn. [...] za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 [...] zł (przychody [...] zł, koszty uzyskania przychodów [...] zł, dochód [...] zł);

7) kopie deklaracji VAT-7k za 1 kwartał 2017 r. (dostawa towarów lub świadczenie usług [...] zł, podatek należny [...] zł, nabycie towarów i usług [...] zł, podatek naliczony [...] zł, kwota do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy [...] zł);

8) oświadczenie Skarżącej, że jest osobą zamężną, nie mieszka z mężem, między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej; skarżąca zajmuje mieszkanie na poddaszu (o pow. [...] m2) na zasadzie użyczenia, w domu należącym do córki E.L. , mieszkanie posiada oddzielne liczniki na media (gaz, prąd) i odrębne wejście; córka posiada odrębne mieszkanie i liczniki;

9) umowę w formie aktu notarialnego z 7 kwietnia 2016 r. o ustanoweniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z mężem S.W;

10) kopie umowy użyczenia lokalu mieszkalnego z dnia 25 maja 2008 r. pomiędzy skarżącą, a jej córką E.L. ;

11) kopie dwóch decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. za budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2 (pawilon na ul. [...]), grunty związane z działalnością gospodarczą o pow. [...] m2, grunty dzierżawione o pow. [...] m2 (działka warzywna);

12) wyciągi z rachunku bankowego "Lista operacji" Skarżącej za okres od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r.; Skarżąca oświadczyła, że rachunek bankowy jest zajęty przez Wydział Egzekucji Administracyjnej Urzędu Miejskiego;

13) pismo z Polskiej Fundacji Przedsiębiorczości z dnia 2 lutego 2017 r., wskazujące na zaległość z tytułu pożyczki zaciągniętej na działalność gospodarczą w kwocie [...] zł.

Skarżąca została również wezwana pismem z dnia 17 maja 2017 r., do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących wysokości dochodów męża oraz jego stanu majątkowego. Skarżąca pomimo wezwana nie przedłożyła żadnych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej męża, wysokości jego dochodów. Nadsyłała natomiast kopię aktu notarialnego z dnia 7 kwietnia 2016 r. umowy

o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej z mężem S. W..

Ponadto Skarżąca nadesłała:

1) kopię raportu z obrotów na swoim rachunku bankowym w Banku PKO S.A. z dnia 30 maja 2017 r. za okres od 2 stycznia 2017 r. do 16 maja 2017 r., z saldem końcowym w kwocie [...] zł;

2) kopię decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 kwietnia 2016 r. o przyznaniu Skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności w kwocie [...] zł;

3) kopię zaświadczenia z PFRON z dnia 8 marca 2017 r. stwierdzającego udzielenie Skarżącej pomocy de minimis w dniu 3 marca 2017 r. o wartości brutto [...] zł (stanowiącej równowartość [...] euro).

Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. Starszy referendarz sądowy WSA w [...] odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Uznał, że oświadczenia Skarżącej złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne. Zwrócił uwagę na informację zgodnie, z którą Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, tymczasem w dalszej części wniosku wskazała, że jej miesięczne dochody to świadczenie rentowe w kwocie [...] zł. Jednocześnie nie podała wysokości dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej. Przedstawione natomiast wydatki miesięczne wyniosły łącznie [...] zł. Wskazała także, że nie posiada majątku. Nie podała natomiast żadnych informacji o sytuacji rodzinnej, nie wskazała osób prowadzących wspólne z nią gospodarstwo domowe.

Starszy referendarz sądowy uznał za uzasadnione przeanalizowanie na gruncie niniejszej sprawy dokumentów nadesłanych przez Skarżącą m.in. do sprawy I SA/Sz 196/17. Z tych dokumentów i oświadczeń wynikało, że za 2015 r. Skarżąca odnotowała przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, strata w kwocie [...] zł),

zaś za 2016 r. - przychody z tego tytułu wyniosły [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, łączny dochód w kwocie [...] zł, nadpłata

w kwocie [...] zł). Natomiast w I kwartale 2017 r. Skarżąca odnotowała przychody

w kwocie [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód

w kwocie [...] zł). Z dokumentów (w tym, z wyciągów bankowych) wynika,

że Skarżąca we wniosku pominęła fakt, że jako osoba niepełnosprawna otrzymuje

co miesiąc zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, zaś w dniu 3 marca 2017 r. (a więc jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy) udzielono Skarżącej pomocy finansowej z PFRON w wysokości [...] zł. Z danych dotyczących posiadanego przez Skarżącą majątku wynika, że Skarżąca posiada nieruchomości związane z działalnością gospodarczą (tj. budynek o pow. [...] m2, grunt o pow. [...] m2) oraz dzierżawi grunt (o pow. [...] m2) pod działkę warzywną. W zakresie sytuacji rodzinnej Starszy referendarz sądowy ustalił, że Skarżąca jest zamężna, a między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, mąż mieszka osobno,

zaś Skarżąca zajmuje na zasadzie użyczenia wydzielone na poddaszu mieszkanie

o pow. [...] m2, znajdujące się w domu córki –E.L. ; opłaca media samodzielnie (oddzielne liczniki), a z córką nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Dodatkowo Starszy referendarz sądowy z urzędu ustalił (na podstawie internetowej bazy przedsiębiorców), że mąż Skarżącej ma zarejestrowaną od 2 stycznia 2017 r. działalność gospodarczą pn. "Sklep spożywczy S.W.".

W uzasadnieniu postanowienia Straszy referendarz sądowy podkreślił, że na wynik oceny zdolności płatniczych Skarżącej istotne znaczenie ma okoliczność pozostawania przez nią w związku małżeńskim. W tym zakresie powołał art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r.,

poz. 682; dalej: "k.r.i.o.") oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 216/09, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1142/09). Referendarz sądowy wskazał na wzajemne obowiązki dzieci i rodziców zgodnie z treścią art. 87

i art. 128 k.r.i.o. W tym zakresie Starszy referendarz sądowy powołał orzecznictwo sądów administracyjnych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja

1989 r. o sygn. akt II CZ 80/89, opubl. w Lex pod nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r.

o sygn. akt I CZ 37/67, opubl. w Lex pod nr 6155; postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04; postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2015 r. o sygn. akt I GZ 317/15).

Zdaniem Starszego referendarza sądowego wątpliwości lub brak pełnych danych, co do rzeczywistej sytuacji materialnej i finansowej Skarżącej i jej męża uniemożliwiają zweryfikowanie oświadczeń w zakresie jej rzeczywistej sytuacji materialnej, a tym samym ocenę jej faktycznych zdolności płatniczych.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem podjętym przez Starszego referendarza sądowego, Skarżąca w dniu 20 czerwca 2017 r. złożyła sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 9 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że w toczącym się obecnie postępowaniu przed WSA w Szczecinie (Wydział II) na podstawie tych samych dokumentów PIT za 2015 r., PIT za 2016 r. i wypis z księgi przychodów i rozchodów z I kw. 2017 r. została zwolniona całkowicie z kosztów sądowych. Odnosząc się do wpływu zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł wyjaśniła, że zgodnie z przepisami nie wlicza się tego świadczenia do dochodu i nie podaje tej kwoty do rozliczeń rocznych w US. Podniosła również, iż budynek o pow. [...] m2, w którym Skarżąca wykonuje działalności nie może stanowić majątku, gdyż jest posadowiony w sposób tymczasowy na pasie drogowym, który to teren jest własnością miasta. Skarżąca podkreśliła, że może w każdej chwili zostać zobowiązana do usunięcia pawilonu, co wiązać się będzie z poniesieniem kosztów rozbiórki.

Skarżąca wyjaśniła także, że jej mąż zarejestrował działalność gospodarczą,

ale jej nigdy nie prowadził, nie wynajmował również nigdy pomieszczenia przeznaczonego do prowadzenia sklepu. Działalność została zawieszona. Ponadto mąż ma [...] lat, choruje, nie ma majątku, pobiera emeryturę w ZUS w wysokości [...] zł, zajmuje jednopokojowe mieszkanie komunalne o pow. [...] m2 na IV piętrze bez windy, do którego ma również prawo jego była żona.

Skarżąca podkreśliła, że przed ślubem małżonkowie umówili się, że mąż

nie będzie dokładał do wydatków mieszkaniowych Skarżacej, ale i Skarżąca nie będzie uczestniczyła w ponoszeniu kosztów mieszkaniowych męża. Mąż Skarżącej ponosi koszty związane ze spłatą kredytów (nie podano kwoty zobowiązań).

Ponadto Skarżąca odniosła się do kwestii posiadanej działki warzywnej wskazując, że działka ta stanowi własność miasta i nie jest obecnie uprawiana.

W sprzeciwie znalazła się również informacja, z której wynika, że córka Skarżącej (E.L. ) spłaca zobowiązania z tytułu kredytów zaciągniętych na spłatę spadkobierców (objęła w związku z tym dom, w którym zamieszkuje wspólnie z rodziną i w którym wydzielone mieszkanie zajmuje Skarżąca) oraz na remont domu. Natomiast młodszy syn córki – M. wymaga rehabilitacji (koszt [...] zł za wizytę). Końcowo Skarżąca wniosła o uwzględnienie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.: dalej: "P.p.s.a."), m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od postanowienia, Sąd – jak stanowi art. 260 § 1 P.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Skarżąca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.

Na obecnym etapie postępowania, koszty z tytułu wpisu od skargi wynoszą [...] zł, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze. zm.).

Sąd podziela stanowisko Starszego referendarza sądowego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż zbadane przez niego dane oraz okoliczności, na które powołuje się Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych oświadczeniach, nie pozwalają na uznanie ich za wyczerpujące i rzetelne.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma gwarantować możliwość realizacji, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, konstytucyjnego prawa do sądu. Jednakże, z uwagi na fakt, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z niej powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Stosując prawo pomocy, nie można bowiem chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak jest środków finansowych na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, i poniesienie w takiej sytuacji kosztów sądowych. Prawo pomocy winno być zatem przyznane stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy - strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego, winna wykazać, że dochowała należytej staranności w celu przezwyciężenia niskiej kondycji finansowej. Koszty sądowe należy traktować na równi z wydatkami bieżącymi w gospodarstwie domowym (budżecie rodziny), a więc na równi z innymi podstawowymi wydatkami, w tym spłatą kredytów.

Natomiast z materiału dowodowego wynika, że Skarżąca otrzymuje rentę ZUS w kwocie [...] zł i zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, a ponadto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2015 i 2016 uzyskiwała odpowiednio przychody w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, strata w kwocie [...] zł), [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, łączny dochód w kwocie [...] zł, zysk w kwocie [...] zł). Natomiast w I kwartale 2017 r. Skarżąca odnotowała przychód w kwocie [...] zł (koszty uzyskania przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł). Dodatkowo z PFRON Skarżącej udzielono w ramach pomocy finansowej pomocy w wysokości [...] zł.

Nadto, ze zbadanego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca posiada nieruchomość związaną z działalnością gospodarczą budynek o pow. [...] m2 i grunt o pow. [...] m2 oraz dzierżawi działkę warzywną o pow. [...] m2. W zakresie sytuacji rodzinnej i osobistej wskazać należy, iż Skarżąca jest zamężna. Między małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, a ponadto mąż mieszka osobno. Skarżąca zamieszkuje u córki w wydzielonym na poddaszu mieszkaniu o pow. [...] m2. W ramach ponoszonych przez Skarżącą kosztów utrzymania mieszczą się: zakup żywności [...] zł/miesięcznie, zakup lekarstw [...] zł/miesięcznie, czynsz [...] zł/miesięcznie, śmieci [...] zł/miesięcznie, energia [...] zł, wod-kan [...] zł/miesięcznie, gaz (zimą [...] zł, latem [...] zł). Dostrzec należy, co też uczynił Starszy referendarz sądowy, że deklarowane przez Skarżącą jako ponoszone miesięcznie wydatki ponad dwukrotnie przekraczają kwotę otrzymywanego przez Skarżącą miesięcznego świadczenia rentowego ([...] zł).

Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że maż Skarżącej pozostaje zarejestrowanym przedsiębiorcą (działalność jest zawieszona). W tym względzie Starszy referendarz sądowy słusznie zwrócił się do Skarżącej o nadesłanie dodatkowych dokumentów dotyczących wysokości dochodów męża oraz w zakresie jego majątku. Skarżąca nie udzieliła jednak odpowiedzi na powyższe zobowiązania, przedkładając umowę o rozdzielności majątkowej małżeńskiej z dnia 7 kwietnia 2016 r. i raportu obrotów na koncie z dnia 30 maja 2017 r. uwzględniający okres od 2 stycznia 2017 r. 16 maja 2017 r. (PEKAO S.A.) z saldem na koniec okresu w wysokości [...] zł, decyzję z dnia 1 kwietnia 2016 r. dot. zasiłku pielęgnacyjnego oraz zaświadczenie z dnia 8 marca 2017 r. o pomocy de minimis (PFRON).

Z przepisów regulujących instytucję udzielania przez Sąd prawa pomocy wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na osobie fizycznej (Skarżącej), albowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Dokonując analizy wniosku Skarżącej, oświadczenia i dokumentów przedłożonych na wezwanie Starszego referendarza sądowego oraz materiałów złożonych w tym zakresie w innych sprawach zawisłych przed WSA oraz argumentacji przedstawionej we wniesionym sprzeciwie, Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Starszy referendarz sądowy słusznie uznał, że sytuacja majątkowa Skarżącej nie została przez Skarżącą dostatecznie wyjaśniona, co nie pozwala przyjąć, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu wynik analizy ww. materiału nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym sytuacja finansowa osoby fizycznej pozostającej w związku małżeńskim nie może być oceniana w oderwaniu od możliwości płatniczych małżonka. Sąd wyjaśnia, że w sytuacji, w której w małżeństwie Skarżącej nie orzeczono separacji bądź rozwodu uzasadnione jest żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jej męża. W świetle orzecznictwa NSA przyjmuje się, że zgodnie z art. 23 K.r.o., małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Skoro małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, małżonek ma obowiązek udzielenia pomocy małżonce w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych. Fakt istnienia pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej małżeńskiej, a nawet nie prowadzenie przez małżonków wspólnego gospodarstwa domowego i pozostawania w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to mąż nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 196/11, z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 519/14, z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt I FZ 388/14, z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 42/12, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I GZ 486/14 - wszystkie orzeczenia dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.), a zatem bez względu na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 K.r.o. skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto zdolności płatnicze Skarżącej należy analizować z uwzględnieniem wzajemnych relacji zachodzących pomiędzy dziećmi, a rodzicami. Dzieci oraz rodzice obowiązani są do wzajemnego wsparcia zgodnie z art. 87 k.r.i.o. Zgodnie natomiast z art. 128 k.r.i.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Potwierdza to orzecznictwo sadów administracyjnych, które powołał także starszy referendarz sądowy.

Słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia, że wyjaśnienia dotyczące małżonka Skarżącej budzą wątpliwości, co do jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Z tych względów, skoro Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, powinna przedłożyć dokumenty źródłowe konieczne do zbadania także sytuacji majątkowej męża. Natomiast wyjaśnień zamieszczonych w sprzeciwie w zakresie ponoszonych zarówno przez męża Skarżącej, jak i jej córkę wydatków nie można uznać za wyczerpujące w kontekście ww. odpowiedzialności alimentacyjnej

jak i za uprawdopodobnione w jakiejkolwiek części.

Ponadto wątpliwości Sądu budzi stosunek deklarowanych jako uzyskiwane miesięcznych dochodów Skarżącej (renta) do deklarowanych jako ponoszone miesięcznych wydatków Skarżącej. Rażąca dysproporcja tych kwot nie pozwala Sądowi na uznanie oświadczeń Skarżącej w tym zakresie za wiarygodne. W ocenie Sądu, Skarżąca przedłożyła tylko takie dokumenty oraz takie wyjaśnienia, które mogłyby ukazać jej sytuację materialną w pozytywnym, mając na uwadze wynik rozpoznawanej sprawy, świetle. Prowadzi to do wniosku, że Skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej (oraz swojej rodziny) w sposób wyczerpujący i rzetelny. Ponadto Skarżąca nie wykonała w całości skierowanego do niej zobowiązania do uzupełnienia materiału dowodowego o dodatkowe dokumenty.

Wskazać należy, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi Skarżąca dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na Skarżącej. Ocena przytoczonych przez Skarżącą okoliczności należy zaś do Sądu. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05 oraz z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04. Sąd zgadza się również z poglądem, że ani Sąd ani referendarz sądowy nie są zobowiązani do przeprowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez strony dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne, taj jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności Sąd stwierdza, że ocena okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu żądania przez pryzmat właściwych przesłanek nie przemawia za przyznaniem Skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną przez Starszego referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, odmawiając tym samym trafności zarzutom zamieszczonym przez Skarżącą w treści sprzeciwu.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie Starszego referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.