Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 854/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 223 § 1 i § 2, art. 228 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie M.W. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 grudnia 2014 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia 1 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego - dalej jako "Naczelnik", orzekł o odpowiedzialności M.W. za zaległości podatkowe spółki z o.o., której był członkiem zarządu, z tytułu odsetek od niewpłaconych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za okres od stycznia do maja oraz sierpień 2012 r.

Powyższa decyzja została wysłana na adres strony.

Z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem, w dniu 4 grudnia

2014 r. przesyłka zawierająca ww. decyzję została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie

o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję nastąpiło w dniu

12 grudnia 2014 r.

W związku z powyższymi okolicznościami organ uznał przedmiotową decyzję

za doręczoną, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) - dalej jako "Ordynacja podatkowa", w dniu 18 grudnia 2014 r.

W dniu 19 stycznia 2015 r. M.W., reprezentowany przez pełnomocnika - doradcę podatkowego R.J., nadał w urzędzie pocztowym pismo zawierające odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, ponieważ w terminie do złożenia odwołania M.W. nie posiadał wiedzy o wydaniu decyzji, bowiem z powodu leczenia szpitalnego był nieobecny pod adresem, na który została wysłana korespondencja. Podkreślono,

że podatnik nie mógł osobiście wnieść odwołania oraz ustanowić pełnomocnika w okresie leczenia szpitalnego "długotrwałej, ciężkiej choroby", potwierdzonego zaświadczeniami lekarskimi przedstawionymi organowi podatkowemu. Wskazano również, że wnioskodawca nie miał obowiązku ustanowienia pełnomocnika w okresie hospitalizacji - niezdolności do pracy stwierdzonej zaświadczeniami lekarskimi przedstawionymi organowi podatkowemu.

Pełnomocnik wskazał, że M.W. był hospitalizowany, nadal się leczy

i jest bardzo poważnie chory i niezdolny do pracy, czego potwierdzeniem jest m.in. dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy tj. zaświadczenia lekarskie, pisma kierowane do Naczelnika informujące o stanie zdrowia oraz kserokopie dokumentów załączonych do wniosku. Podkreślono, że z akt sprawy oraz treści decyzji z dnia 1 grudnia 2014 r. wprost wynika, iż strona poinformowała organ podatkowy o swojej chorobie i przedstawiła stosownie zaświadczenie lekarskie oraz dokumentację medyczną. Zdaniem pełnomocnika, nie można wymagać od wnioskodawcy, aby w czasie hospitalizacji stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim brał czynny udział w postępowaniu, odbierał korespondencję urzędową, zachował termin do wniesienia odwołania, czy też ustanowił pełnomocnika, ponieważ jego schorzenia, leczenie, przyjmowane lekarstwa i stres wywołany chorobą mogą pozbawić go woli i możności zajmowania się własnymi sprawami.

Wskazano, że informację o wydaniu decyzji z dnia 1 grudnia 2014 r. strona uzyskała w wyniku skontaktowania się z organem podatkowym w dniu 12 stycznia 2015 r., a zatem termin do złożenia wniosku biegnie od tego dnia, tj. od daty zapoznania się przez stronę z treścią decyzji.

Końcowo wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy w celu potwierdzenia, że stan zdrowia strony wykluczał sporządzenie i wniesienie odwołania w terminie, przesłuchanie strony - w przypadku wątpliwości organu, iż stan jego zdrowia wykluczał wniesienie odwołania w terminie oraz o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem operatora pocztowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem i awizowaniem przesyłki zawierającej decyzję.

Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej - dalej jako "Dyrektor", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 223 Ordynacji podatkowej, wskazując że warunkiem skuteczności czynności procesowej (wniesienia odwołania) jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność kwestionowanej odwołaniem decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie.

Dyrektor podał, że w rozpatrywanym przypadku decyzja Naczelnika z dnia

1 grudnia 2014 r. została wysłana na adres zamieszkania M.W.

i doręczona - zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - w dniu 18 grudnia 2014 r. w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie zatem z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej termin wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem 2 stycznia 2015 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało wniesione za pośrednictwem poczty dopiero w dniu 19 stycznia 2015 r.

Organ wskazał, że M.W. złożył w dniu 19 stycznia 2015 r. wniosek

o przywrócenie uchybionego terminu na podstawie art. 162 Ordynacji podatkowej.

W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Dyrektor postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z uwagi zatem na fakt,

że odwołanie zostało wniesione po upływie ustawowego terminu, a wniosek o jego przywrócenie nie został uwzględniony, organ zobligowany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze na powyższe postanowienie M.W., reprezentowany przez pełnomocnika - doradcę podatkowego R.J., wniósł o jego uchylenie

w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie;

Uzasadniając ten zarzut powtórzono w całości argumentację zaprezentowaną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

2. art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 w zw. z art. 197 § 1 i art. 199 w zw. z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie;

Uzasadniając ten zarzut podniesiono, że organ: nie rozpatrzył wniosku strony zawartego w piśmie z dnia 18 marca 2015 r. o przedłużenie terminu do dostarczenia dowodów, nie rozpatrzył w formie odrębnych postanowień wniosków dowodowych sformułowanych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego z udziałem operatora pocztowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem i awizowaniem przesyłki zawierającej decyzję i zweryfikowania prawidłowości doręczenia decyzji objętej wnioskiem o przywrócenie terminu w czasie niezdolności strony do pracy (zweryfikowania wymagają m.in. awiza i adnotacje poczty), nie uwzględnił wniosków o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych lekarzy i przesłuchania strony w celu potwierdzenia, że stan zdrowia strony wykluczał sporządzenie i wniesienie odwołania w terminie.

Zdaniem pełnomocnika, pominięcie wniosków dowodowych stanowi niewątpliwe naruszenie zasady zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu podatkowym wynikającej z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.

Zarzucono również, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ - sprzecznie ze stanem faktycznym - stwierdził, iż skarżący w okresie leczenia mógł chodzić. Pełnomocnik podniósł, że - wbrew ocenie organu, opartej na niewłaściwej analizie dokumentacji medycznej - skarżący w okresie od marca 2014 r. do końca grudnia 2014 r. niemal wcale nie był w stanie poruszać się. W tym czasie, najpierw w maju, a następnie w lipcu 2014 r., miał wykonane operacje chirurgiczne prawego kolana. Niestety nie przyniosły one pozytywnego rezultatu i w konsekwencji w dniu 16 grudnia 2014 r. skarżący otrzymał skierowanie na protezy obu stawów kolanowych, a w dniu 13 stycznia 2015 r. następne skierowanie do szpitala (skarżący oczekuje w kolejce i zabiega o przyspieszenie operacji).

3. art. 217 § 1 i 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w zw. z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe zastosowanie.

Zdaniem strony, zaskarżone postanowienie zawiera błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie spełnia przesłanek ustawowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ błędnie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania.

Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Zgodnie z art. 223 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2 pkt 1).

Z kolei art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.

Należy wskazać, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie było konsekwencją odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej.

Stosownie do poglądu, który Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w całości podziela, w wypadku złożenia odwołania po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem tego wniosku. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2560/10, LEX nr 1217117, czy z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 983/11, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). A contrario, negatywne rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu, co bezsprzecznie nastąpiło postanowieniem Dyrektora z dnia 23 marca 2015 r., skutkujące definitywnym zawinionym przesądzeniem przekroczenia tego terminu, jest przesłanką wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Przy czym bezwarunkowe brzmienie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawia organowi podatkowemu żadnej swobody i obliguje go do wydania takiego postanowienia w każdym przypadku, gdy uchybienie terminowi nastąpi (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt I SA/Gd 719/99, LEX nr 53890).

Skarga na postanowienie Dyrektora z dnia 23 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 1 grudnia 2014 r. była przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 855/15 oddalił ją.

A zatem, skoro termin do wniesienia odwołania nie został podatnikowi przywrócony, należy uznać, że stwierdzenie przez Dyrektora faktu uchybienia terminu do jego wniesienia było prawidłowe.

Co więcej, decyzja organu pierwszej instancji z dnia 1 grudnia 2014 r. została skierowana pod właściwy adres strony postępowania, a skarżący został prawidłowo zawiadomiony o nadejściu pisma oraz terminie i miejscu, gdzie można ją odebrać. Wydając zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy dysponując kopertą i prawidłowo sporządzonym dokumentem potwierdzającym doręczenie, w którym zawarto informację o miejscu umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu przedmiotowej decyzji w urzędzie pocztowym i o dwukrotnym jej awizowaniu - prawidłowo uznał, że w rozpatrywanej sprawie doręczenie dokonane w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej jest doręczeniem skutecznym. Skoro dane wynikające ze zwrotnego potwierdzenia odbioru były kompletne i umożliwiały stwierdzenie skuteczności przedmiotowego doręczenia w dniu 18 grudnia 2014 r., zaś skarżący w toku postępowania nie podważył ich skutecznie, nie wykazał żadnych okoliczności pozwalających na obalenie domniemania wynikającego z tego przepisu, uznać należy, że w sprawie nie naruszono powoływanych przez stronę skarżącą przepisów postępowania poprzez nieprzeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego z udziałem operatora pocztowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem i awizowaniem przesyłki zawierającej decyzję.

Powyższe ustalenia wiązały się w konsekwencji ze stwierdzeniem, że odwołanie wniesione przez stronę nastąpiło z uchybieniem czternastodniowego terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, co uzasadniało stwierdzenie - w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 tej ustawy - uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organy podatkowe przedłużany czy skracany. Należy podkreślić, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że w każdym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 ww. ustawy organ odwoławczy nie może rozpatrzyć merytorycznie odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt II FSK 563/07, LEX nr 485300).

Z powyższego wynika, że każde uchybienie terminowi, bez względu na czas jego trwania, powoduje bezskuteczność dokonanej czynności procesowej, a więc także bezskuteczność odwołania, a w konsekwencji pozbawienie podatnika prawa do instancyjnej kontroli rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Jest to skutek wynikający z zasady trwałości decyzji administracyjnych (art. 128 Ordynacji podatkowej) i bezpieczeństwa w obrocie prawnym. Decyzje, od których nie służy odwołanie, a taka sytuacja powstaje z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania, stają się ostateczne i ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach i na zasadach przewidzianych w ustawie dla wymienionych postępowań nadzwyczajnych.

Podsumowując należy stwierdzić, że odwołanie od decyzji z dnia 1 grudnia 2014 r. strona skarżąca złożyła po upływie terminu do jego wniesienia. Wydając zatem postanowienie z dnia 13 kwietnia 2015 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ podatkowy stwierdził fakt istniejący w dacie złożenia spóźnionego odwołania. Wydanie przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej było zatem zasadne i celowe w odniesieniu do kwestii procesowych wyłaniających się przy rozpatrywaniu sprawy.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.