Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 302/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2018-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b, ust. 5, art. 27 ust. 5.
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia 20 grudnia 2017 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. B. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 maja 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy - wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, decyzję z dnia 20 grudnia 2017 r., nr [...], odmawiającą przyznania J. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. W.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym:

W dniu 24 października 2017 r. J. B. złożył w Miejskim Centrum Świadczeń w Opolu dwa osobne wnioski, jeden o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a drugi o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego; oba w związku z opieką nad matką A. W. ur. [...] i legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W dniu 24 listopada 2017 r. złożył natomiast do akt pisemne oświadczenie, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnienia do obydwu świadczeń wybiera świadczenie korzystniejsze, tj. świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, orzeczono o przyznaniu J. B. specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r., w związku z opieką nad A. W.

W dniu 20 grudnia 2017 r. wydana została także decyzja nr [...], którą odmówiono J. B. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A. W. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 27 maja 2014 r. wynika, iż A. W. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a orzeczenie wydano na stałe, jednak nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności. W związku z tym organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) zwana dalej ustawą. Dostrzegając, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunału Konstytucyjnego uznał wskazany przepis za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności organ stwierdził, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie było ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych niepełnosprawnych osób, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał zaadresował rozstrzygnięcie do ustawodawcy, który powinien poprawić stan prawny bez zbędnej zwłoki.

Od powyższej decyzji J. B. wniósł odwołanie, w którym kwestionując odmowę przyznania prawa do świadczenie pielęgnacyjnego, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Podniósł, że zrezygnował z przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał też na trudną sytuację finansową związaną z opieką nad niepełnosprawną matką, która - jak wyjaśnił - poważnie choruje, na dowód czego załączył kartę informacyjną pobytu A. W. na oddziale SOR [...] Szpitala w [...].

W odpowiedzi na wezwanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, w piśmie z dnia 2 maja 2018 r. J. B. oświadczył, że w chwili obecnej otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy i nie wnosi odwołania od decyzji przyznającej to świadczenie.

Decyzją z dnia 21 maja 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał regulacje art.17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 ustawy. Następnie, uwzględniając okoliczności faktyczne wskazał, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji odnośnie stosowania wyroku TK. Podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, stwierdził niezgodność art. 17 ust. 1 b ustawy z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Dlatego, nie ulega wątpliwości, że art. 17 ust. 1 b ustawy nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści po wejściu w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, tj. od dnia 23 października 2014 r. Wskazując, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w poglądzie wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt. I OSK 223/16, Kolegium uznało, że nieprawidłowa była odmowa przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek do otrzymania tego świadczenia z art. 17 ust. 1 b ustawy. Podane przez organ pierwszej instancji argumenty nie mogły stanowić podstawy do odmowy, stąd należało ustalić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki, wynikające z ustawy, których spełnienie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Dokonując oceny w tym zakresie organ odwoławczy ustalił na podstawie akta sprawy, że decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r., w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. W., przyznano J. B. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skoro natomiast decyzja ta pozostaje w obrocie w dacie rozstrzygania w przedmiotowej sprawie, uznać należy, że istnieje negatywna przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 5 ustawy, wystąpienie której wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślając, że organ odwoławczy orzeka uwzględniając stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wydawania decyzji, Kolegium wyjaśniło, że w sytuacji gdy w dacie orzekania w sprawie odwoławczej dotyczącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w obrocie prawnym pozostaje decyzja przyznająca prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie jest możliwe przyznanie J. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Dostrzegając z kolei, że strona złożyła przed organem pierwszej instancji oświadczenie o wyborze korzystniejszego dla niej świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium wskazało, że w postępowaniu odwoławczym J. B. oświadczył, że nie wnosi odwołania od decyzji przyznającej mu prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie natomiast możliwe jedynie w sytuacji, gdy w obrocie prawnym nie będzie funkcjonowała decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Zatem, jeżeli wolą strony jest otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego, winna wystąpić ona do organu pierwszej instancji o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy oraz złożyć ponowny wniosek o świadczenie pielęgnacyjne lub też ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po upływie okresu świadczeniowego, na który przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, kwestionując decyzję odwoławczą oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji J. B. podniósł, że decyzje te wydane zostały na podstawie przepisu, który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu podtrzymało w całości zaskarżoną decyzję i wniosło o oddalenie skargi. Wskazało, że zarzuty skargi są niezasadne, gdyż w decyzji odwoławczej nie podzielono stanowiska organu pierwszej instancji, co do braku spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1 b ustawy, a jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia uznano negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów i może uwzględnić skargę z innych przyczyn niż w niej wywiedzione.

Sąd nie jest jednak właściwy do merytorycznego rozpoznania sprawy i orzeczenia w przedmiocie żądania przyzwania określonego uprawnienia. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla decyzję w całości lub w części w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 stwierdza z kolei nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, a stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl art. 145 § 3 P.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza też postępowanie.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, we wskazanym zakresie i według wskazanych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także – z mocy art. 135 P.p.s.a – decyzji utrzymanej nią w mocy wykazała, że akty te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa skutkującym koniecznością ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a.

Przedmiotem oceny Sądu było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą, która w art. 17 określa zasady i warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie nie jest spornym, że skarżący jest synem osoby wymagającej opieki i stąd zasadnie organy obu instancji uwzględniły wskazany przepis.

Prawidłowo też dostrzegły, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak słusznie uznało Kolegium w zaskarżonej decyzji, nie do zaakceptowania była jednak ocena dokonana w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji na podstawie tego przepisu.

W tym zakresie Sąd w pełni podziela stanowisko Kolegium, uwzględniające wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443), którym orzeczono o niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, zarówno co do jego skutków, jak i kluczowego znaczenia w okolicznościach niniejszej sprawy, a to z uwagi na brak możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności matki skarżącego. Z tego powodu, rozpoznając niniejszą sprawę, organy zobowiązane były uwzględnić wskazany wyrok, którym Trybunał Konstytucyjny uznał przepis art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.

Dostrzec trzeba, że wyrok Trybunału wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 23 października 2014 r. Nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP – i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. Ma on wpływ na sytuację prawną skarżącego i dlatego organy administracji rozstrzygające o prawie skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Orzecznictwo sądów administracyjnych, aprobujące zaprezentowane stanowisko jest stosunkowo jednolite (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/GL 5/17 i powołane tam orzeczenia; wyroki WSA w Opolu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 370/16, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18 i z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Op 138/18; wyroki NSA z 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 755/16, z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 1614/16; wszystkie orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, zgodzić się należy z oceną Kolegium, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony jeden z warunków określonych w art. 17 ust. 1 b ustawy.

W okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie podziela jednak stanowiska organu odwoławczego co do wskazanej w zaskarżonej decyzji materialno-prawnej podstawy odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, zaistniałej w związku z posiadaniem przez skarżącego ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zauważyć przyjdzie, że wprawdzie powołany w tym zakresie przez Kolegium przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, niemniej jednak przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną. Niewątpliwie celem tych regulacji jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, co nie wyklucza jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. Oznacza to prawo wyboru przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas pobieranego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 34/18, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 6/18, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku i wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżący złożył tego samego dnia, a przed rozpoznaniem obydwu spraw w dniu 24 listopada 2017 r. złożył także oświadczenie, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu prawa do obydwu świadczeń wybiera świadczenie dla niego korzystniejsze, tj. świadczenie pielęgnacyjne. Pomimo takiego oświadczenia organy obydwu instancji pominęły regułę z art. 27 ust. 5 ustawy, a organ odwoławczy dodatkowo uznał, że wystąpiła negatywna przesłanka do przyznania tego świadczenia zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy. Tymczasem, na podstawie art. 27 ust. 5 ustawy skarżący mógł dokonać wyboru przysługującego mu świadczenia i tego wyboru dokonał, co istotne jeszcze przed przyznaniem któregokolwiek ze świadczeń. Realizacja tego prawa została jednak skarżącemu uniemożliwiona.

Tym samym, jako nieuprawnioną i naruszającą art. 27 ust. 5 ustawy oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uznać należy odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Podkreślić trzeba, że w państwie prawa nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy tak jak w niniejszej sprawie, strona mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne.

W konsekwencji uznać też należy, że fakt uzyskiwania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego, w świetle oświadczenia skarżącego o rezygnacji z tego świadczenia na rzecz prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie mógł stanowić w okolicznościach przedmiotowej sprawy przeszkody do przyznania tego korzystniejszego świadczenia. Dostrzec trzeba, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił oświadczenia strony o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego wobec błędnego zastosowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy w zw. z art. 27 ust. 5 ustawy. Organ drugiej instancji z kolei dostrzegając tę wadliwość nadal nie uwzględnił złożonego oświadczenia. Takie działanie spowodowało, że naruszone zostało prawo skarżącego do dokonania wyboru świadczenia. Nie ma przy tym znaczenia, że organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowego świadczenia z uwagi na brak spełnienia warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy, a nie z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki z ust. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy. Ocena organu pierwszej instancji w tym zakresie była bowiem nieprawidłowa i została dokonana z naruszeniem art. 17 ust. 1b ustawy w zw. z wyrokiem TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Fakt dokonania nieprawidłowej oceny nie może natomiast stanowić uzasadnienia dla będących jej konsekwencją kolejnych, nieprawidłowych działań organu odwoławczego, naruszających przepisy prawa. Skarżący miał prawo oczekiwać od organów, że te podejmą działania zmierzające do rozważenie przyznania mu drugiego korzystniejszego świadczenia. Z drugiej natomiast strony organy nie mogły wymagać od skarżącego, aby ten w celu naprawienia wadliwych działań organu zrezygnował z przysługujących mu uprawnień, w tym z pobierania przyznanego mu specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jak wyjaśnił stanowi jedno z podstawowych źródeł dochodów jego i jego matki. Co do wyjaśnienia Kolegium zawartego w zaskarżonej decyzji dotyczącego konieczności wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy zauważyć należy, że organy uprawnione są do podejmowania z urzędu odpowiednich działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji, w tym na podstawie art. 33 ustawy organ właściwy do przyznania świadczenia może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzję organu pierwszej instancji. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji podyktowane było tym, że rozpoznanie niniejszej sprawy zgodnie z przepisami prawa wymaga podjęcia dodatkowych działań, które wykraczają poza granice niniejszej sprawy i zakres postępowania odwoławczego.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania wyjaśnić przyjdzie, że ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji powinien dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego badając, czy ustalony w sprawie stan faktyczny wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z art. 17 ustawy. Zobowiązany jednak będzie uwzględnić powyższą ocenę i pominąć tę część normy art. 17 ust. 1b ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał za niezgodną z Konstytucją RP. Następnie w przypadku spełnienia przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia, uwzględni oświadczenie skarżącego o jego wyborze. W tym celu zobowiązany będzie podjąć z urzędu takie działania, które będą zmierzały do tego, aby dokonany przez skarżącego wybór świadczenia został urzeczywistniony. Uwzględni, że w świetle tego wyboru fakt uzyskiwania przez skarżącego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego nie może być przeszkodą do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.

Zauważyć przyjdzie, że w przypadku zbiegu uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego celem działań organu może być wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego na ten sam okres specjalny zasiłek opiekuńczy (np. poprzez wygaszenie decyzji wydanej w tym przedmiocie), a następnie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką zgodnie ze złożonym wnioskiem. Organ powinien jednak zwrócić uwagę na treść przepisu art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Należy też pamiętać, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało skarżącemu odebrane na rzecz prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na skutek niewłaściwego zastosowania regulacji art. 17 ust. 1 b ustawy i braku uwzględnienia jego oświadczenia, a więc naruszenia art. 27 ust. 5 ustawy. Żaden z przepisów ustawy nie przewiduje natomiast wyjątków od zasady wynikającej z rt. 24 ust. 2 ustawy. Skoro skarżący dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w rt. 27 ust. 5 pkt. 5 ustawy, to nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku, wyłącznie na skutek nieprawidłowych działań organu. Zaakceptować jednak należy możliwość wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla strony przyznanym zgodnie z jej wyborem. W konsekwencji też może rozważyć przyznanie skarżącemu – za okres od daty złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do czasu wypłaty specjalnego zasiłku okresowego przyznanego decyzją z dnia 20 grudnia 2017 r. – świadczenia odpowiadającego różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego, a wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego, który otrzymywał za ten sam okres.