Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 684/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 125 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 2 ust. 1 lit e
journal: Dz.U. 1944 nr 4 poz 17
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 792/10 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi W. T. , A. M. V. , A. Z. T. , R. M. P. , S. P. T. i R. Z. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: oddalić zażalenie


UZASADNIENIE

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010 r. złożyli W. T. , A. M. V. , A. Z. T., R. M. P. , S. P. T. i R. Z. T. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e i ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1 i 2 dekretu o reformie rolnej, w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej polegającą na pominięciu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08 i zawartej tam oceny prawnej dotyczącej rozporządzenia wykonawczego do dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej i przyjęcie, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 maja 2005 r. odpowiada prawu.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej p.p.s.a.) postanowił zawiesić z urzędu postępowanie. Jak wskazał Sąd, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. wydanym w sprawie I OSK 176/10 przedstawił zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kwestii czy w obecnym stanie prawnym § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozstrzygnięcie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego mu zagadnienia prawnego, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania Gmina S. zarzucając naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie przez skład siedmiu sędziów NSA przedstawionego pytania prawnego ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Na wstępie zauważyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ocena czy skierowanie przez skład orzekający w innej sprawie zawisłej przed sądem administracyjnym, pytania prawnego w celu podjęcia stosownej uchwały przez skład poszerzony sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego daję podstawę do zastosowania art. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a, nie jest jednolita.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2006 r. sygn. akt II FZ 746/06 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) przyjął, że przedłożenie przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego składowi siedmiu sędziów tego Sądu do rozpoznania zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości nie stanowi dla wojewódzkiego sądu administracyjnego podstawy do zawieszenia postępowania, w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (podobnie: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r. II FPS 4/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z kolei, w uzasadnieniu stanowiska odmiennego akcentuje się, iż zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o w/w przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym). Podkreśla się, że wskazana w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa zawieszenia postępowania uległa istotnemu rozszerzeniu w stosunku do uregulowań zawartych w art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności przepis ten daje podstawę do zawieszenia postępowania z powodu skierowania, w wyniku innej sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym, pytania prawnego w celu podjęcia stosowanej uchwały przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2. Warszawa 2006, str. 281 – 282).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Przy czym, w sprawach sądowoadministracyjnych zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 221/08 LEX nr 479145 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302 -303).

Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt niniejszej sprawy należy, przypomnieć, że w związku z postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. sygn. P 107/08, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną w sprawie o sygn. akt I OSK 176/10 powziął wątpliwości do zasadności stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06, iż § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10 poz. 51 ze zm.), może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 nr 3 poz. 13 ze zm.) i postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości - "czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 10, poz.51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 3 poz. 13 ze zm.)?".

W związku z powyższym, skoro w przedmiotowej sprawie podstawę prawną decyzji organu pierwszej stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, to stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że rozstrzygnięcie w/w zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania sadowoadministracyjnego w tej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie zasadniczym argumentem, który przemawia za celowością zawieszenia postępowania, jest faktyczny dualizm wykładni powołanych powyżej przepisów. Dualizm ten będący następstwem rozbieżności stanowisk zawartych w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 oraz postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r. sygn. P 107/08, nie odpowiada bowiem zasadzie wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Natomiast akceptacja takiego stanu rzeczy, zwłaszcza wobec znacznej ilości wniosków o "wyłączenie" spod działania przepisów o reformie rolnej, składanych do organów administracji, prowadziłaby do całkowitej dezorientacji zarówno organów jak i stron, co do wyboru drogi postępowania w tych sprawach.

Mając na uwadze, iż w dacie wydania zaskarżonego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze wskazanego powyżej zagadnienia prawnego, zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy uznać w tym wypadku za zasadne.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.