Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1335/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: art. 151 w zw. z art. 188 i art. 193
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 960/17 w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od S. N. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I OSK 1335/18

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 960/17 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby S. N. oraz poprzedzający ją rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Komendanta Miejskiego Policji w [...].

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. Komendant Miejski Policji w [...], działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782 ze zm.), zwolnił kom. S. N. (zwanego dalej Skarżącym) - specjalistę [...] KMP w [...], pełniącego obowiązki specjalisty [...] KMP w [...] - ze służby w Policji z dniem 5 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, iż Zastępca Komendanta Miejskiego Policji w [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. wystąpił do Komendanta Miejskiego Policji w [...] z wnioskiem o wszczęcie procedury zwolnienia Skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Organ wyjaśnił, ze łączny wymiar wysługi emerytalnej na dzień wydania decyzji wynosił: 36 lat, 8 miesięcy i 7 dni. Skarżący nabył więc prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Tym samym spełnił przesłankę określoną w art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji. Ponadto Komendant Miejski Policji wskazał, m.in. na niewykonywanie przez kom. S. N. czynności samodzielnie, absorbowanie innych policjantów Referatu [...] do pomocy w przydzielonych mu sprawach o wykroczenia, żądanie od bezpośrednich przełożonych asysty innych policjantów Referatu w trakcie prowadzonych czynności przesłuchania stron postępowania, co wpływa negatywnie na organizację pracy całej komórki. Jednocześnie w ocenie organu I instancji Skarżący narzuca swoją wolę, styl postępowania, a także łamie określone standardy postępowania. Często nie potrafi podporządkować się dyscyplinie i hierarchiczności obowiązującej w Policji. Wielokrotne rozmowy bezpośredniego przełożonego ze Skarżącym, mające na celu poprawę jakości służby, nie przyniosły poprawy.

W odwołaniu Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji oraz niezwłoczne przywrócenie do służby, gdyż w jego ocenie, decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i bez uzasadnienia nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257; zwanej dalej k.p.a.), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] czerwca 2017 r.

Organ wyjaśnił, że decyzja o zwolnieniu ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny i pozostawiona została uznaniu organu. Organ II instancji nie jest uprawniony do oceny prawidłowości polityki kadrowej prowadzonej przez organ I instancji, lecz może jedynie oceniać argumentację płynącą z zasad takiej polityki w aspekcie konkretnie podjętej decyzji uznaniowej. Wskazał, że ustawodawca, na mocy art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, umożliwia przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ocena organu w tym zakresie nie jest uzależniona od subiektywnych odczuć samego policjanta, co do możliwości realizacji tych zadań, czy przydatności na danym stanowisku.

W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji, organ I instancji, wyjaśniając powody podjętej decyzji, wskazał nie tylko na osiągnięcie 30 lat wysługi emerytalnej, lecz przedstawił inne argumenty przemawiające za podjęciem takiej decyzji. Wyjaśnił, że postępowanie skarżącego dezorganizuje pracę Referatu [...], gdyż żąda on od bezpośrednich przełożonych asysty innych policjantów tego Referatu przy przesłuchaniach, przez co odrywani są od swoich obowiązków i nie mogą wykonywać swoich zadań. Skarżący nie jest osobą komunikatywną, jego sposób wypowiadania jest niezrozumiały dla rozmówcy, przez co osoby przesłuchiwane często skarżą się na funkcjonariusza. Przykładem tego jest zażalenie z dnia [...] kwietnia 2017 r. do Sądu Rejonowego w [...], w którym strona postępowania zarzuca Skarżącemu, jako prowadzącemu postępowanie w sprawie o wykroczenie, m.in.: samowolne zmienianie treści zapisów protokołu udostępniania akt postępowania, próby zmiany treści składanego wniosku, zmiany treści wniosku w postanowieniu o oddaleniu wniosku dowodowego, odmowy pozostawienia wcześniej zanotowanej wersji protokołu i samowolne skorygowanie jego treści.

Zdaniem organu II instancji, nie można postawić Komendantowi Miejskiemu Policji zarzutu naruszenia zasady równości, gdyż na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, ze służby można zwolnić każdego policjanta, który nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Ustawodawca dopuszcza jednak sytuację, w której cześć funkcjonariuszy posiadających 30 - letnią wysługę emerytalną będzie dalej wykonywać swoją służbę, natomiast inni zostaną zwolnieni i przejdą na emeryturę. To przełożony policjanta, w ramach racjonalnej polityki kadrowej, może zdecydować, czy skorzystać z przysługującego prawa, czy też z uwagi na indywidualne cechy policjanta pozostawić funkcjonariusza w służbie.

Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że Skarżący zajmując stanowisko specjalisty, na którym wymaga się realizacji zadań zarówno wykonawczych, jak i doradczych, winien służyć radą i pomocą innym mniej doświadczonym funkcjonariuszom, a nie absorbować innych policjantów Referatu [...] do pomocy w przydzielonych mu sprawach o wykroczenia, żądać od bezpośrednich przełożonych asysty innych policjantów Referatu w trakcie prowadzonych czynności przesłuchania stron postępowania. Takie zachowanie wpływa bowiem negatywnie na organizację pracy całego Referatu, gdyż policjanci angażowani w taką pracę nie mogą realizować przypisanych im w karcie opisu stanowiska pracy spraw służbowych. Jednocześnie Skarżący narzuca swoją wolę, swój styl postępowania, zachowania wobec petentów, a także łamie określone standardy postępowania. Nie dopuszcza do głosu osób przesłuchiwanych, mówi podniesionym głosem, ogranicza im prawo swobodnego wypowiadania się, co wpływa na nie negatywnie, doprowadzając do sytuacji konfliktowych, wymagających często interwencji bezpośredniego przełożonego. Opinię powyższą organ odwoławczy oparł również o treść notatek służbowych zastępcy naczelnika Wydziału [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2017 r.

W ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji, Skarżący negatywnie odnosi się do poleceń bezpośrednich przełożonych, które nierzadko kwestionuje. Często nie potrafi podporządkować się dyscyplinie i hierarchiczności obowiązującej w Policji. Policjanci Referatu [...] KMP w [...] oraz pracownicy Wydziału [...] sygnalizowali bezpośredniemu przełożonemu Skarżącego o trudnościach we współpracy. Rozmowy bezpośredniego przełożonego ze Skarżącym, mające na celu poprawę jakości służby ze strony wyżej wymienionego, nie przyniosły jednak poprawy.

Organ dodał, że stanowisko specjalisty, jakie zajmował Skarżący, jest etatem oficerskim oraz wysokim stanowiskiem służbowym w strukturze Komendy Miejskiej Policji i od funkcjonariusza zajmującego przedmiotowe stanowisko oprócz wymagań w zakresie wykształcenia, kwalifikacji zawodowych oraz stażu służby, które Skarżący spełnia, jako niezbędne wymagania w zakresie umiejętności na tym stanowisku określono: koordynację i szybkość działania, podejmowanie decyzji, planowanie i organizowanie pracy własnej, zdecydowanie i rzetelność, umiejętność pracy w zespole, samodzielność oraz umiejętność przewidywania.

W odniesieniu do kwestii dotyczących wydawanych rozkazów personalnych w przedmiocie: powierzenia obowiązków służbowych, zasadności przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego oraz zawiadomień o możliwościach popełnienia przestępstwa w KMP organ wyjaśnił, że stanowią przesłanki odrębnych postępowań.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. N. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80, art. 107, art. 108 k.p.a. i wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego ją rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 15 stycznia 2017 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a.) z okresowych ocen funkcjonariusza i opinii służbowych, a także rozkazu personalnego z 2009 r. o skierowaniu do szkoły podoficerskiej w celu wykazania, że wszystkie cechy charakteru i rzekome nieprawidłowości, które są przyczyną zwolnienia Skarżącego ze służby nie istniały przed 2017 rokiem. Skarżący podkreślił, że zgodnie z obowiązującą Dyrektywą Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r., ustanawiającą ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. U. UE. L. 2000.303.16), zakazana jest dyskryminacja między innymi ze względu na wiek.

W ocenie Skarżącego, uważna lektura tak treści uzasadnienia rozkazów personalnych, jak i akt pokazuje, że pewne zdarzenia ze służby Skarżącego zostały w sposób arbitralny wykorzystane i wyolbrzymione, by zachowane zostały pozory. Tymczasem niczym niezwykłym nie jest, że w toku wykonywania czynności na przestrzeni lat, na funkcjonariusza składane będą skargi czy doniesienia osób wchodzących w kontakt z szeroko pojętym wymiarem sprawiedliwości. Jednocześnie organ w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby uniemożliwił Skarżącemu wykazanie, że wbrew stanowisku przełożonych, wszystkie czynności wykonywane były prawidłowo. Zdaniem Skarżącego, już sposób prowadzenia tego postępowania budził istotne wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu organu, który pominął treść notatki służbowej asp. szt. L. I., czy oświadczenie M. M., z których wynika zupełnie inny obraz postępowania skarżącego, aniżeli przyjęty przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga jest zasadna.

Sąd I instancji podniósł, że zaskarżona decyzja o zwolnieniu ze służby jest decyzją uznaniową i Sąd nie jest uprawniony do oceny prawidłowości polityki kadrowej prowadzonej przez organ Policji, lecz może oceniać argumentację płynącą z zasad takiej polityki w aspekcie konkretnie podjętej decyzji. Wskazał, że Policja stanowi umundurowaną i uzbrojoną formację służącą społeczeństwu, przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji). Ustawa o Policji, w tym art. 41 ust. 2 pkt 4 tego aktu prawnego, umożliwia przełożonemu, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Ocena organu w tym zakresie nie jest uzależniona od subiektywnych odczuć samego policjanta, co do możliwości realizacji tych zadań, czy przydatności na danym stanowisku. Ustawodawca dopuszcza możliwość, że część funkcjonariuszy posiadających 30-letnią wysługę emerytalną będzie dalej wykonywać swoją służbę, natomiast inni zostaną zwolnieni ze służby i przejdą na emeryturę. To przełożony funkcjonariusza może zadecydować, biorąc pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, czy skorzystać z przysługującego prawa, czy też z uwagi na indywidualne cechy funkcjonariusza, pomimo przewidzianej wyraźnie prawem możliwości przejścia na emeryturę – pozostawić funkcjonariusza w służbie.

Stwierdził, że w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06 (OTK-A 2008/7/120), Trybunał Konstytucyjny, oceniając zakres ingerencji ustawodawcy w sferę praw wolności funkcjonariuszy służb mundurowych, podkreślił specyfikę statusu przedstawicieli tej kategorii funkcjonariuszy publicznych w demokratycznym państwie prawnym, wyznaczoną przede wszystkim przez zakres przyznanych im kompetencji oraz szczególne warunki pełnienia służby. Swoboda ustawodawcy, dotycząca ingerowania w sytuację prawną funkcjonariuszy publicznych, jest znacznie większa, bo wynika z publicznoprawnego charakteru pełnionych przez nich funkcji.

W ocenie Sądu, o ile nabycie prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji, stanowi samodzielną przesłankę umożliwiającą zwolnienie Policjanta ze służby, to z uwagi na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w omawianym trybie przyjąć trzeba, że obowiązkiem organu Policji jest rozważenie, czy dobro służby przemawia za zwolnieniem Policjanta ze służby, czy też pomimo posiadania 30-letniej wysługi zasadnym byłoby umożliwienie dalszego pełnienia służby. Charakter decyzji wydawanej w omawianym trybie nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd stwierdził, że organ, prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma być wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić określony w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w oparciu o art. 80 k.p.a. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski powinny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Stanowi ono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając swoje stanowisko, co konieczności zwolnienia Skarżącego ze służby w Policji, organ stwierdził, że Skarżący nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, a za zwolnieniem go ze służby przemawia dodatkowo ocena przebiegu służby. Wskazano m.in., że postawa Skarżącego absorbuje uwagę innych funkcjonariuszy, wpływa negatywnie na pracę Referatu, a także powoduje skargi petentów, co organ ocenił jako łamanie określonych zasad postępowania. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie kwestionuje okoliczności przywołanych przez organ w zaskarżonej decyzji. Niemniej jednak w świetle przedstawionych przez Skarżącego wraz z pismem 15 stycznia 2018 r. dokumentów, rzetelność dokonanej przez organ całościowej oceny przebiegu służby powoduje istotne wątpliwości, uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozkazu personalnego. Skarżący przedłożył kserokopię opinii służbowej za okres od 16 czerwca 2006 r. do 28 maja 2009 r., od 29 maja 2009 r. do 28 maja 2012 r. oraz od 29 maja 2012 r. do 28 maja 2015 r., a także kserokopię ocen okresowych za okres od 17 grudnia 2004 r. do 17 grudnia 2005 r., od 16 czerwca 2005 r. do 2006 r., od 10 marca 2009 r. do 13 października 2009 r. Dokumenty te nie świadczą o nieprawidłowościach w przebiegu służby Skarżącego. Ponadto dokumenty te nie znajdują się w przesłanych do Sądu aktach administracyjnych sprawy, co uzasadnia podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zdaniem Sądu, dokonanie przez organ oceny przebiegu służby Skarżącego bez zgromadzenia omawianych dokumentów w aktach sprawy wskazuje, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z naruszeniem przywołanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podniósł, że w toku postepowania Skarżący składał wnioski dowodowe, mające potwierdzić nienaganny przebieg służby. Okoliczność ta została przez organ całkowicie pominięta. Organ, odmawiając przeprowadzenia postępowania dowodowego stwierdził, że przedmiotem postępowania nie jest ocena jakości pełnionej służby. Jednak w ocenie Sądu, lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozostawia wątpliwości, iż zwalniając Skarżącego z Policji w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego, organ miał na uwadze dotychczasowy przebieg służby Skarżącego. Takie rozstrzygnięcie organu nosi znamiona arbitralności. Ponadto Sąd uznał, że powołane wyżej okoliczności wskazują jednoznacznie, że ocena materiału dowodowego została dokonana przez organ w sposób wybiórczy. Organ w uzasadnieniu decyzji odniósł się tylko i wyłącznie do tej części materiału dowodowego, która przemawiać miała za zwolnieniem Skarżącego ze służby, pomijając całkowicie stanowisko oraz żądania zgłaszane przez Skarżącego w toku postępowania.

Sąd wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie, organ uzupełni materiał dowodowy o dokumenty przedstawione przez Skarżącego w toku postępowania przed Sądem I instancji, a rozstrzygając sprawę odniesienie się do całości materiału dowodowego zebranego w toku postępowania i następnie uzasadni podjętą decyzję w sposób wykluczający wątpliwości co do arbitralności podjętego rozstrzygnięcia.

W dniu 8 marca 2018 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył Komendant Wojewódzki Policji w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych. Zarzucił on WSA w Poznaniu:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 z późn. zm.), poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że przy wydawaniu decyzji uznaniowej organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, a nie tylko okoliczności dla niej istotne z punktu widzenia celowości podjęcia decyzji, co w konsekwencji doprowadziło Sąd do błędnego przyjęcia, że decyzja organu I instancji, jak i organu II instancji miała charakter arbitralny, podczas gdy w istocie obie mieściły się w prawem dozwolonych granicach uznaniowości;

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy oraz ustalenia dokonane przez organy Policji były niewystarczające do prawidłowego wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie, jak również, że organy Policji nie wypełniły obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, podczas gdy w istocie organy nie uwzględniły jedynie okoliczności, które nie mają znaczenia dla sprawy, w postaci ocen i opinii służbowych za okresy sprzed powstania okoliczności uzasadniających zwolnienie policjanta ze służby, a więc okoliczności, które nie mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy.

Skarżący kasacyjnie podniósł, że dokumenty dotyczące ocen i opiniowania S. N., które on sam przedłożył na etapie postępowania przed organami Policji, obejmują okres wcześniejszy, niż okres służby, w którym stwierdzono uchybienia w pracy policjanta i to ten właśnie fakt był przyczyną pominięcia jego wniosków dowodowych związanych z treścią powołanych dokumentów. Wobec tego organy Policji prawidłowo zastosowały normy prawa procesowego, a w szczególności dyrektywy wynikające z treści art. 75 § 1 kpa i z art. 78 § 1 kpa. Skoro bowiem jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a jednocześnie żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, to a contrario nie podlega dopuszczeniu jako dowód to, co nie może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy oraz nie uwzględnia się żądania strony, dotyczącego przeprowadzenia dowodu na okoliczność niemającą znaczenia dla sprawy. Okoliczności objęte dokumentami z ocen i opinii przedstawionych przez skarżącego nie dotyczą okresu, w którym stwierdzono absorbowanie przez S. N. innych policjantów w służbie, jak również jego niesamodzielność i negatywny wpływ na organizację pracy referatu. Opisywane problemy wystąpiły dopiero po roku 2015, dlatego wcześniejsze oceny nie mają znaczenia dla sprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. N. wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny, jako Sąd II instancji, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ podniesione w niej zarzuty są trafne.

Z uwagi na to, że skarga kasacyjna zawiera zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny, powoduje, iż możliwa jest jego subsumcja pod odpowiednią normę prawną. W przedmiotowej sprawie jednak, mając na uwadze podniesione zarzuty, Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznie oceny zaskarżonego wyroku, odnosząc się do istoty postępowania kontrolowanego przez Sąd I instancji, który uznał, że nie kwestionuje okoliczności sprawy ustalonych przez organ, ale jednocześnie wskazał, że podejmując decyzję o zwolnieniu organ powinien wziąć pod uwagę ocenę całokształtu służby funkcjonariusza, w tym przede wszystkim pozytywne dla niego opinie służbowe z lat 2005-2015. Dopiero łączna ocena zarówno przebiegu służby w latach poprzednich policjanta, jak i obecnej jego służby, pozwala na podjęcie decyzji o zwolnieniu go na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie stanowisko WSA w Poznaniu jest błędne.

Przypomnieć należy, że art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji statuuje fakultatywną przesłankę zwolnienia funkcjonariusza ze służby z powodu osiągnięcia przez niego 30 lat wysługi emerytalnej. Takie sformułowanie przepisu oznacza, że nie nakazuje się wprost zwalniania ze służby policjantów jedynie z powodu nabycia przez nich prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej. Jest to norma o charakterze uznaniowym. W tego rodzaju sprawach przełożony powinien wykazać dwie przesłanki: 1) nabycie przez policjanta prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, 2) inną przyczynę lub przyczyny, warunkujące zwolnienie. Przyczyną taką może być wykazana dowodami okoliczność, że funkcjonariusz z powodu wieku nie jest w stanie podołać trudom służby. Okoliczność taka, zgodnie z pkt 18 preambuły do Dyrektywy, wyłączałaby dyskryminację z uwagi na wiek. Przyczyną taką może być również proces tak zwanego "ucywilniania niektórych stanowisk" lub zmiany organizacyjne, które nie pozwalają na zatrzymanie funkcjonariusza dłużej na danym stanowisku. Osiągnięcie przez policjanta odpowiedniego wieku nie oznacza zatem automatyzmu przy jego zwalnianiu. Należy mieć jednak na względzie potrzeby służby i konieczność sprawnej realizacji zadań, postawionych przed Policją w art. 1 ust. 2 ustawy, zatem jeśli funkcjonariusz mimo deklarowanej chęci pozostawania w służbie i nawet zasług we wcześniejszym okresie służby, nie daje gwarancji, że będzie wykonywał nadal powierzone mu czynności w sposób rzetelny i efektywny – w takiej sytuacji organ jest uprawniony do jego zwolnienia na postawie ww. przepisu ustawy o Policji.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, co potwierdził również WSA w Poznaniu, ustalony stan faktyczny wskazuje, że funkcjonariusz coraz trudniej znosi ciężary służby, co zostało udowodnione w zebranym w toku postępowania materiałem dowodowym, a wydanym w sprawie decyzjom nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ I instancji miał podstawy, aby zwolnić S. N. ze służby na postawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 188 i art. 193 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy bowiem w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu I instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej, uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Brak zatem dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu I instancji, kosztami postępowania kasacyjnego.