Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 267/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1, 1a i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1 art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE
article: art. 12, art. 35 par. 3, art. 36 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 7 ust. 1, art. 60
journal: Dz.U. 2018 poz 1000
law: Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych
article: art. 15zzs
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 46 pkt 20
journal: Dz.U. 2020 poz 875
law: Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi A. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] sierpnia 2019 r. na przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ze skargi A. O. na przetwarzanie danych osobowych, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.


UZASADNIENIE

W dniu [...] sierpnia 2019 r. A. O. skierowała do Prezesa UODO skargę na udostępnienie danych osobowych jej oraz jej małoletniej córki M. O. przez Wojewódzki Szpital Zespolony w [...] na rzecz Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...], Rejon Opiekuńczy "[...]" (zwany dalej MOPR), oraz niedopełnienie przez ww. podmioty wobec niej obowiązków wynikających z art. 13, art. 14 i art. 15 RODO.

Pismem z [...] września 2019 r. Prezes UODO wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających jej uprawnienie do reprezentowania małoletniej córki jako przedstawiciel ustawowy. Ponadto w celu dokładnego ustalenia żądania, o doprecyzowanie skarżonego podmiotu poprzez podanie jego pełnej nazwy i adresu siedziby, wskazanie jakie dane osobowe skarżącej i jej małoletniej córki zostały przekazane do MOPR oraz o wskazanie jakich działań oczekuje od Prezesa UODO.

Wobec tego, że nadesłana przez skarżącą odpowiedź z dnia [...] września 2019 r. nie była w ocenie organu wystarczająca, Prezes UODO pismem z [...] października 2019 r. ponownie wezwał ją do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez doprecyzowanie żądań wobec Szpitala i MOPR, a także wskazanie, czy skarga dotyczy również innych podmiotów, jeżeli tak, to ich wymienienie i opisanie czego skarżąca od nich oczekuje.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca przysłała do organu dwa pisma, które wpłynęły do UODO w dniu [...] listopada 2019 r. oraz w dniu [...] grudnia 2019 r.

Pismem z [...] lutego 2020 r. organ wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych pisma, które wpłynęło do Urzędu w dniu [...] grudnia 2019 r., poprzez nadesłanie ww. pisma własnoręcznie podpisanego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu [...] lutego 2020 r. wpłynęło do akt ww. pismo podpisane własnoręcznie przez skarżącą.

W piśmie z [...] maja 2020 r. skarżąca skierowało do organu ponaglenie, zarzucając opieszałe prowadzenie postępowania.

W dniu [...] maja 2020 r. organ skierował do Dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w [...] oraz do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] pisma, w których wezwał te podmioty do złożenie wyjaśnień w sprawie, informując jednocześnie o tym skarżącą.

Odpowiedzi na powyższe wezwania do wyjaśnień wpłynęły do organu ze strony zarówno Szpitala, jak i MOPR w dniu [...] czerwca 2020 r.

W dniu [...] lipca 2020 r. Prezes UODO ponownie zwrócił się do Dyrektora Szpitala i Dyrektora MOPR o nadesłanie dodatkowych wyjaśnień w sprawie celem uzupełnienia materiału dowodowego. Pismem z tej samej daty organ poinformował skarżącą o podjętych czynnościach, wzywając jednocześnie do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie.

Odpowiedzi na powyższe wezwania wpłynęły do organu od Dyrektora MOPR w dniu [...] sierpnia 2020 r., od skarżącej w dniu [...] sierpnia 2020 r. oraz od Dyrektora Szpitala w dniu [...] sierpnia 2020 r.

Uznając, że analiza zebranego w sprawie materiału wykazała potrzebę jego uzupełnia, Prezes UODO pismem z [...] września 2020 r. wezwał Dyrektora MOPR do nadesłania brakujących dokumentów, informując skarżącą o powyższym pismem z tej samej daty.

Odpowiedź Dyrektora MOPR na powyższe wezwanie wpłynęła do organu w dniach [...] września 2020 r. (przez ePUAP) oraz [...] października 2020 r. (pocztą tradycyjną).

Pismem z [...] listopada 2019 r. organ poinformował skarżącą, a pismami z [...] listopada 2020 r. Szpital oraz MOPR, o zgromadzeniu materiału wystarczającego do wydania decyzji w sprawie, pouczając jednocześnie o treści art. 10 § 1, art. 73 § 1 oraz art. 73 § 1a K.p.a.

W dniu [...] listopada 2020 r. do organu wpłynęło pismo skarżącej, w którym powołując się na zagrożenie epidemiczne, wniosła o wydanie kopii pism nadesłanych przez Szpital oraz MOPR, w celu odniesienia się do tych pism. Skarżąca wyjaśniła, że zapoznanie z aktami może być ryzykowne wskazując, że większość spraw w istniejącej sytuacji odbywa się on-line lub listownie.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...]Prezes UODO odmówił uwzględnienia powyższego wniosku.

W dniu [...] stycznia 2021 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Prezesa UODO, skargę na ww. postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o wydanie kopii pism z akt sprawy oraz skargę na "bezczynność i opieszałość wydania decyzji końcowej".

W odpowiedzi na skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania administracyjnego Prezes UODO wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że w dniu [...] lutego 2021 r. wydał decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie, mocą której umorzył postępowanie w zakresie udostępnienia przez Szpital danych osobowych skarżącej oraz danych osobowych jej małoletniej córki na rzecz MOPR oraz odmówił uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie.

Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie wyjaśnienia pojęć "bezczynność" i "przewlekłość postępowania" organ podniósł, że nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślił, że przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i zebraniu materiału dowodowego potrzebnego do rozstrzygnięcia jej decyzją administracyjną, przy czym każdorazowo informował skarżącą o podejmowanych czynnościach. Zaznaczył przy tym, że to na organie spoczywa statuowany w art. 77 K.p.a., obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Prezes UODO wyjaśnił też, że w okresie, w którym wpłynęło ponaglenie, obowiązywało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 433 i 441), obowiązujące od dnia 14 marca 2020 r. i wprowadzające czasowe ograniczenia funkcjonowania instytucji lub zakładów pracy (§ 1 i § 8). Z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa zarówno pracownikom, jak również interesantom w tym okresie, Prezes UODO ograniczył bezpośrednią obsługę interesantów. Ponadto na mocy art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568 – zwanej dalej ustawą z 31 marca 2020 r.), wprowadzony został do ustawy z dnia 2 marca 2020 r o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm. - zwanej dalej ustawą z dnia 2 marca 2020 r.), art. 15 zzr który stanowił w ust. 1, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów m.in. od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Ponadto art. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. wprowadził do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. art. 15 zzs, który w ust. 1 pkt 6 stanowił, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Powołane wyżej przepisy weszły w życie z dniem ogłoszenia ustawy z dnia 31 marca 2020 r. tj. w dniu 31 marca 2020 r., zostały natomiast uchylone na podstawie art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) z dniem 24 maja 2020 r. Prezes UODO skierował zatem w dniu [...] maja 2020 r. do Szpitala oraz MOPR pisma informujące o wszczęciu postępowania i wzywające te podmioty do złożenia wyjaśnień w sprawie, informując skarżącą o podjętych czynnościach.

Organ wyjaśnił nadto, że w jego ocenie postępowanie w sprawie prowadzone było zgodnie z dyspozycją art. 78 ust. 2 RODO, który jest przepisem szczególnym względem uregulowań K.p.a. Prezes UODO zaznaczył przy tym, że każdorazowo informował skarżącą o podejmowanych działaniach w odstępach czasowych nie przekraczających trzech miesięcy, z jednym wyjątkiem, gdy wstrzymany był bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych w związku ze stanem zagrożenia epidemicznego.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do przewlekłości prowadzenia postępowania Prezes UODO wskazał, że w trakcie trwającego postępowania podejmował czynności możliwie najszybciej. Jednak ze względu na bardzo liczną i chaotyczną w swej treści korespondencję kierowaną do organu, w której skarżąca formułowała wiele zarzutów i poruszała wiele kwestii związanych z leczeniem córki i z prawami pacjenta, które w ocenie Prezesa UODO były nieprecyzyjne i wykraczały poza zakres jego kompetencji, analiza złożonych przez skarżącą pism wymagała dużo większego nakładu czasu pracy niż przeciętnie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwana jako "P.p.s.a.", obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Stosownie do art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi A. O. uczyniła "bezczynność i opieszałość wydania decyzji końcowej" przez Prezesa UODO w sprawie zainicjowanej jej skargą z [...] sierpnia 2019 r.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, że zarzucenie w jednym piśmie bezczynności oraz przewlekłości postępowania nie powinno być traktowane jako skumulowanie dwóch skarg, o ile kwestionowana jest terminowość i sprawność działania organu w tej samej sprawie administracyjnej. Objęcie jedną skargą obu form opieszałości organu inicjuje bowiem jedną sprawę sądowoadministracyjną. Pozostaje to w związku z zasadą, że przedmiotem zaskarżenia może być tylko jedna decyzja lub inny akt, którego legalność badana jest przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 709/12; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2225/14; publ. CBOSA).

W przypadku wniesienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny - na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania - ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt II OZ 753/15; publ. j.w.).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Z kolei pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Również w orzecznictwie sądowym przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Wskazuje się bowiem, że przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w krótszym terminie, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; publ. j.w.). W wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 (publ. j.w.) NSA stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego Sąd przyjął, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w przedmiocie rozpoznania skargo A. O. z [...] sierpnia 2019 r.

Warunkiem dopuszczalności złożenia skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania warunkiem formalnym dopuszczalności jej wniesienia jest uprzednie złożenie ponaglenia w trybie art. 37 K.p.a.

W niniejszej sprawie wymóg ten został spełniony i okoliczność ta nie jest sporna.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

Oceniając zasadność skargi na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd nie podziela stanowiska Prezesa UODO, że przepis art. 78 ust. 2 RODO jest przepisem szczególnym względem uregulowań Kodeksu postepowania administracyjnego, a tym samym organ ten nie jest związanym terminami załatwienia sprawy określonymi w K.p.a., a jedynie ma obowiązek informować stronę o podejmowanych czynnościach w jej sprawie w odstępach czasu nie przekraczających trzech miesięcy.

Powołany przepis pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 RODO i art. 57 ust. 1 lit. f RODO, w którym to mowa jest o informowaniu skarżącego – w rozsądnym terminie – o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Sam zaś przepis art. 78 ust. 2 RODO daje każdej osobie której dane dotyczą, prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem - bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej - jeżeli organ nadzorczy (Prezes UODO), nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.

Jak stanowi art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.

Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.

Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.

Z przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura, w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE.

Art. 60 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych stanowi, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych, zwane dalej "postępowaniem", jest prowadzone przez Prezesa Urzędu.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych jest jednym z postępowań administracyjnych przed Prezesem Urzędu Ochrony Danych Osobowych. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 7 ust. 1 ww. ustawy o ochronie danych osobowych, który postępowania z rozdziałów 4-7 i 11 tej ustawy kwalifikuje jako administracyjne i przewiduje w sprawach w niej nieuregulowanych stosowanie do tych postępowań Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 7 ust. 1 cyt. ustawy nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów K.p.a. wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych.

Zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona w ww. przepisie - ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 K.p.a. - nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.

W art. 35 K.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 K.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 K.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie rozpoznania skargi A. O. na przetwarzanie danych osobowych jej oraz jej małoletniej córki M. O. przez Wojewódzki Szpital Zespolony w [...] oraz Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w [...], prowadzone było w sposób przewlekły.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga A. O. wpłynęła do organu w dniu [...] sierpnia 2019 r. Pierwszą czynność w tej sprawie organ podjął jednak dopiero w dniu [...] września 2019 r., a następnie gromadził materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia przez okres ponad roku podejmując kolejne czynności w sprawie w bardzo dużych odstępach czasu, często ponad miesięcznych. Następnie, pismem z [...] listopada 2019 r. poinformował skarżącą, że w sprawie została zebrana dokumentacja niezbędna do wydania merytorycznej decyzji oraz pouczył ją o uprawnieniach wynikających z art. 10, art. 73 § 1 i art. 73a § 1a K.p.a. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana jednak dopiero w dniu [...] lutego 2021 r., a więc po skierowaniu przez A. O. skargi do Sądu na bezczynność i przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Prezesa UODO.

Oceniając sposób procedowania organu w tej sprawie Sąd uwzględnił regulację art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.), dalej zwaną ustawą COVID-19. Stosownie do art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ww. ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w postepowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei w art. 15zzs ust. 10 ustawy COVID-19 postanowiono, że: pkt 1 w okresie, o którym mowa w ust. 1 przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; pkt 2 organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Natomiast zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzący odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 15 zzs ust. 11 ustawy COVID-19). Jakkolwiek stan zagrożenia epidemicznego obowiązywał na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej od 14 marca 2020 r. (a od 20 marca 2020 r. stan epidemii), to jednak powołany przepis wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r. Ustawodawca natomiast nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy charakter retroaktywny. W konsekwencji hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu.

Należy jednocześnie zaznaczyć, że zgodnie z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) z dniem 16 maja 2020 r. uchylony został art. 15 zzs ustawy COVID-19 z jednoczesnym wprowadzeniem mocą art. 68 ust. 6 i 7 ww. ustawy zmieniającej siedmiodniowego terminu, po którym terminy wstrzymane rozpoczynają swój bieg, zaś zawieszone – biegną dalej. Mając zatem na uwadze to, że ustawa z dnia 14 maja 2020 r. weszła w życie dnia 16 maja 2020 r. (art. 76 tej ustawy), ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie rozpoczęcia, jak i zawieszenia biegu terminów procesowych nastąpiło dnia 23 maja 2020 r. Oznacza to, że od dnia 24 maja 2020 r. rozpoczęły bieg terminy, które nie rozpoczęły swojego biegu przed dniem ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Natomiast terminy, które rozpoczęły swój bieg i uległy zawieszeniu, biegną dalej.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, zarówno do daty zawieszenia biegu terminów do rozpoznania sprawy w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy COVID-19, jak i po dacie przywrócenia biegu tych terminów, organ prowadził postępowanie w sposób przewlekły, nie dążąc w sposób efektywny do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia postępowania.

Sposób procedowania organu w niniejszej sprawie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, nie załatwia skargi strony przez okres prawie 1,5 roku.

Należy jeszcze raz zaznaczyć, że RODO nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza stosowania przepisów K.p.a. Kwestie związane z trudnościami organu w związku z liczną i chaotyczną w swej treści korespondencję kierowaną przez skarżącą do Prezesa UODO, w której formułowała ona wiele zarzutów i poruszała wiele kwestii związanych z leczeniem córki i z prawami pacjenta, nie zwalniają z zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci np. złożoności sprawy.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ze skargi A. O. jest uzasadniony. Przy czym zarówno czas trwania tego postępowania, tj. 1,5 roku, jak i brak po stronie organu w toku postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania powodują, iż konieczne stało się stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że wydanie decyzji w sprawie należącej do właściwości rzeczowej organu musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem jej okoliczności faktycznych i zebraniem wyczerpującego materiału dowodowego. Tym niemniej, czasu opóźnienia w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwić, bowiem organ przez wiele miesięcy prowadził postępowanie w sposób nieefektywny i w efekcie nie wydawał decyzji administracyjnej. Uczynił to dopiero w dniu [...] lutego 2021 r., a więc po wniesieniu skargi, lecz przed datą wyrokowania w niniejszej sprawie. Ta okoliczność powoduje, iż Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania skargi A. O.w myśl art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., stwierdził jednak, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postepowania - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzone przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie stwierdził podstaw do zastosowania ww. instytucji z urzędu, skarżąca zaś o to nie wnioskowała. Sąd uwzględnił w szczególności okoliczność, że na dzień wyrokowania decyzja administracyjna została przez organ wydana.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku.