Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 289/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134 par. 1, art. 145 par. 1 par. 2, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 36, art. 37
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz 855
law: Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - tekst jednolity.
article: art. 156
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kwot dotacji oświatowej, pobranych w nadmiernej wysokości. I. Stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. na podstawie art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1240, ze zm.) Starosta [...] określił Towarzystwu [...] z siedzibą w [...] kwotę dotacji podlegającą zwrotowi w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł, uznając, że Towarzystwo [...] pobrało w 2009 i 2010 r. dotację w nadmiernej wysokości.

Po rozpatrzeniu odwołania Towarzystwa [...] z siedzibą w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwe przepisy prawa materialnego w odniesieniu do zwrotu dotacji za 2009 r. Zgodnie z art. 113 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1241) dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, tj. przed dniem 1 stycznia 2010 r., podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów, a więc ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Starosta[...] określił Towarzystwu [...] z siedzibą w[...] , prowadzącemu szkołę niepubliczną – Technikum Uzupełniające we [...] kwotę [...] zł podlegającą zwrotowi do budżetu Powiatu [...] tytułem zwrotu dotacji dla niepublicznej szkoły o uprawnieniach szkoły publicznej pobranej w 2009r. w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna oraz określił kwotę [...] zł (słownie złotych:[...]) podlegającą zwrotowi do budżetu Powiatu [...] tytułem zwrotu dotacji dla niepublicznej szkoły o uprawnieniach szkoły publicznej pobranej w 2010r. w nadmiernej wysokości, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Organ w uzasadnieniu wskazał, że w toku postępowania ustalono, że w szkole niepublicznej – Technikum Uzupełniającym we [...] prowadzonej przez Towarzystwo [...] ilość uczniów zapisanych w księdze uczniów w latach 2009 i 2010 była mniejsza niż ilość uczniów, na których szkoła otrzymała dotację. Z uwagi na zawyżenie ilości uczniów we wnioskach przesyłanych przez Towarzystwo [...] doszło do pobrania dotacji w wysokości wyższej niż należnej, wobec tego strona jest zobowiązana do zwrotu do budżetu Powiatu [...] dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

Od powyższej decyzji A.B. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...]. Składający odwołanie zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji merytorycznej, w sytuacji gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. A.B. w odwołaniu podniósł, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt[...], Towarzystwo [...] wykreślone zostało z Krajowego Rejestru Sądowego, ponieważ na podstawie przepisów o stowarzyszeniach zostało rozwiązane. Zdaniem odwołującego wydana w dniu [...] sierpnia 2012 r. przez Starostę [....] decyzja ponownie ustalająca kwotę podlegającą zwrotowi wydana została z naruszeniem art. 105 k.p.a. Przesłanką bezprzedmiotowości jest utrata przez Towarzystwo [....] przymiotu strony w postępowaniu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., a ponadto brak sukcesji czy następstwa prawnego po zlikwidowanym stowarzyszeniu.

A.B. podkreślił, że pełnił w stowarzyszeniu funkcję prezesa zarządu, ma zatem interes prawny i faktyczny w złożeniu odwołania w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji skierowanej do pomiotu nieistniejącego.

Nadto strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 63 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. , określającego terminy rozpoczęcia i zakończenia roku szkolnego.

Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy stwierdził, że skoro zarówno w ustawie o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. 249, poz. 2005) jak i ustawie o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. nr 157, poz. 1240) znajduje się odesłanie do działu III Ordynacji podatkowej, która to ustawa przewiduje w ramach odpowiedzialności osób trzecich odpowiedzialność członków zarządu innych osób prawnych niż wymienione w art. 116, tym samym prezes zarządu stowarzyszenia ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji stwierdzającej obowiązek zwrotu dotacji.

Organ uznał, że w sprawie rozbieżność między treścią wniosku a zapisami w księdze uczniów jest w zasadzie bezsporna. Liczba podana we wniosku przewyższa liczbę uczniów ujętych w księdze, dlatego też Towarzystwo [...] pobrało dotację w nadmiernej wysokości. W związku z powyższym organ określił zaskarżoną decyzją kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości do zwrotu do budżetu Powiatu[...].

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożył A.B. i wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] marca 2012 r. oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2011 r., zarzucając organom naruszenie art. 60, 61 i 252 ustawy o finansach publicznych, art. 21 Ordynacji podatkowej, art. 90 ustawy o systemie oświaty oraz art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem art. 105 k.p.a. Przesłanką bezprzedmiotowości jest art. 28 k.p.a. Po podjęciu przez Sąd decyzji o wykreśleniu Towarzystwa[....] , podjęte zostało postępowanie likwidacyjne, zakończone przez likwidatora w trybie przewidzianym w ustawie o stowarzyszeniach. W dacie zakończenia likwidacji nie istniało żadne zobowiązanie, które winno być spełnione przez likwidatora.

Skarżący wskazał, że pełnił funkcję prezesa zarządu Towarzystwa, ma zatem interes prawny w złożeniu skargi, której celem jest wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji skierowanej do nieistniejącego podmiotu.

Nadto strona zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 63 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. określającego terminy rozpoczęcia, zakończenia i okresu trwania roku szkolnego, jak również naruszenie art. 90 ww. ustawy regulującej sposób płatności dotacji, dzieląc ją na 12 miesięcznych rat, a rok szkolny na semestry. Zdaniem skarżącego, po zdaniu egzaminu w okresie oczekiwania na egzamin maturalny, osoby do końca lutego pozostają słuchaczami szkoły, ponieważ semestr kończy się 28 lutego danego roku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że jeszcze we wrześniu 2012 r. Stowarzyszenie figurowało w KRS, podmiot nadal istniał, choć trwała procedura likwidacyjna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. Poz.270; dalej "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Jak wynika z akt sprawy, uchwałą walnego zgromadzenia członków z dnia [...] grudnia 2010 r. rozwiązano stowarzyszenie Towarzystwo [...] i rozpoczęto postępowanie likwidacyjne. W dniu [...] kwietnia 2012 r. dokonano wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym o likwidacji ww. stowarzyszenia, jednocześnie wskazano, że podmiot w okresie likwidacji reprezentuje dwóch likwidatorów łącznie. Tymczasem w dniu [...]sierpnia 2012 r. Starosta [...] wydał decyzję, w której określił Towarzystwu [...] w [...] kwotę podlegającą zwrotowi do budżetu Powiatu [...] z tytułu dotacji pobranej w 2009 i 2010 r. nadmiernej wysokości. Organ uznał, że Towarzystwo [...] jest stroną postępowania, pomimo że stowarzyszenie na podstawie uchwały z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało rozwiązane. Stowarzyszenie w likwidacji nie prowadzi już działalności określonej w statucie, z chwilą zarządzenia likwidacji ustaje umocowanie członków zarządu do reprezentowania stowarzyszenia, w imieniu stowarzyszenia w likwidacji działa ustanowiony likwidator lub likwidatorzy łącznie. Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego do reprezentacji Towarzystwa [...] w likwidacji ustanowiono dwóch likwidatorów łącznie. Likwidator w procesie likwidacji ma za zadanie zakończenie spraw majątkowych, ściągnięcie długów i zaspokojenie wierzycieli. Zakres funkcji likwidatora nie ogranicza się do "prowadzenia bieżących spraw, ale obejmuje pełny zakres spraw majątkowych byłego stowarzyszenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 231/13 w okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, w związku z tym wierzyciele zgłaszają roszczenia związane z działalnością stowarzyszenia do likwidatorów. W niniejszej sprawie osoby upoważnione do działania w okresie likwidacji nie zostały powiadomione o toczącym się postępowaniu przez Starostę[...] , organ również decyzję, w której określił wysokość dotacji pobranej nienależnie, skierował do Towarzystwa [...] w[...], a nie do ustanowionych likwidatorów. Zdaniem Sądu, decyzja organu I instancji została zatem skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania.

Nadto w decyzji określającej kwotę dotacji do zwrotu w nazwie zobowiązanego pominięto oznaczenie "w likwidacji". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1814/10 dodanie do nazwy stowarzyszenia oznaczenia "w likwidacji" jest istotne, ponieważ wskazuje na odmienny stan prawny podmiotu i sposób reprezentacji stowarzyszenia po rozwiązaniu w trakcie postępowania likwidacyjnego.

Odwołanie od decyzji Starosty [...] złożyła A.B. Tymczasem jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego do reprezentacji podmiotu w okresie likwidacji uprawnionych było dwóch likwidatorów łącznie. Z art. 36 i 37 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855, ze zm.) wynika, że likwidator swoje obowiązki wykonuje od momentu wskazanego w uchwale. W związku z tym w ocenie Sądu dla skuteczności odwołania konieczny był podpis dwóch likwidatorów łącznie. Organ nie przeprowadził postępowania wstępnego w zakresie ustalenia, czy odwołanie zostało złożone przez uprawnione osoby.

W dniu [...] listopada 2012 r. Sąd Rejonowy [...] i [...]Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowił wykreślić Towarzystwo [...] w [...] z rejestru sądowego, w dniu [...] listopada 2012 r. dokonano wpisu o wykreśleniu podmiotu z rejestru ze wzmianką o nieprawomocności wpisu, uprawomocnienie wykreślenia stowarzyszenia nastąpiło w dniu [...] listopada 2012 r.

Okoliczność powyższa nie została również uwzględniona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję określającą kwotę dotacji oświatowej do zwrotu została wydana po zakończeniu postępowania likwidacyjnego, tj. po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego [...]–[...] i [...] w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. o wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego Towarzystwa [....] w [...] i po dokonaniu wpisu wykreślenia. W związku z tym decyzja została wydana w stosunku do podmiotu, który utracił osobowość prawną, kiedy byt prawny osoby prawnej ustał. W ocenie Sądu po wykreśleniu z Krajowego Rejestru Sądowego Towarzystwa [...] w likwidacji postępowanie winno zostać umorzone.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ I instancji skierował decyzję do podmiotu nie będącego stroną w postępowaniu, natomiast organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności obu decyzji.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 §1 pkt 2 oraz art. 152 i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.