Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 59/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135, art. 200 i art. 205 § 1 ,art. 119 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 59 § 1 pkt 1,9 ,art. 2 § 1 ,art. 3 § 1,art. 14,art. 33 § 2 pkt 5,art. 33 § 1,art. 18 u.p.e.a. oraz art. 34
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 70 § 1,4
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu [...] lipca 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z dnia [...] września 2021 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (sto złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 3 stycznia 2022 r. B. S. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 17 grudnia 2021 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. z 30 września 2021 r. nr [...], odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik wszczął wobec strony postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z 12 listopada 2020 r., który obejmował należności wynikające z decyzji Dyrektora IAS z 23 czerwca 2020 r., utrzymującej w mocy rozstrzygniecie organu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności B. S., jako byłego prezesa zarządu spółki z o.o. H. r spółki za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, za wrzesień i grudzień 2013 r. oraz styczeń i luty 2014 r. Odpis ww. tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu 17 listopada 2020 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. z 13 listopada 2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał ww. zawiadomienie 13 listopada 2020 r. i poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków. W dniu 30 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużnika zajętej wierzytelności o uchyleniu powyższego zajęcia.

Pismem z 27 lipca 2021 r., które wpłynęło do organu 29 lipca 2021 r. skarżący wniósł o umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że odpowiedzialność osób trzecich ma charakter posiłkowy, natomiast w jego ocenie zaległości spółki H. wygasły w wyniku przedawnienia, zatem organ powinien z urzędu umorzyć postępowanie egzekucyjne. Zobowiązany zakwestionował skuteczność zastosowanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej (tj. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 20 listopada 2019 r.). W jego ocenie ten środek egzekucyjny nie miał wpływu na bieg terminu przedawnienia zaległości spółki w podatku od towarów usług za ww. miesiące. To zajęcie dokonane przez organ egzekucyjny nie przerwało biegu terminu przedawnienia, ponieważ do zaistnienia skutku przerwania biegu terminu przedawnienia konieczne jest nie tylko zastosowanie środka egzekucyjnego, ale również powiadomienie o tym fakcie podatnika. Ponadto przesłanki te muszą wystąpić łącznie, a zawiadomienie musi być doręczone przed terminem przedawnienia. W przypadku ww. czynności organu egzekucyjnego nie doszło do takiej sytuacji, ponieważ w momencie dokonania zajęcia spółka nie miała organów. Nie posiada ich od stycznia 2019 r. do chwili obecnej, co skutkuje brakiem zdolności do czynności prawnych, a tym samym powoduje nieskuteczność dokonanego zajęcia i brak wpływu na bieg terminu przedawnienia. W sytuacji braku organów spółki Naczelnik powinien zawiesić prowadzone postępowanie egzekucyjne i wystąpić do sądu o ustanowienie dla spółki kuratora, a nie je kontynuować. Zatem zajęcie z 20 listopada 2019 r. nie mogło skutecznie przerwać biegu terminu przedawnienia, ponieważ nie doszło do doręczenia zawiadomienia o zajęciu spółce H.. Uzupełniając wniosek, skarżący wskazał, że decyzją z 2 września 2021 r. Dyrektor IAS odmówił stwierdzenia, na jego wniosek (oparty na tych samych przesłankach co wniosek o umorzenie egzekucji) wygaśnięcia decyzji z 23 czerwca 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 31 grudnia 2018 r. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z 22 listopada 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy ww. decyzję.

Uzupełniając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, skarżący przedłożył kserokopie: oświadczenia P. K. z 31 stycznia 2019 r. o rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa zarządu H.; oświadczenia P. K. z 1 września 2021 r., potwierdzającego złożenie rezygnacji 31 stycznia 2019 r.; oświadczenia adwokata J. W., jako pełnomocnika wspólnika H., potwierdzającego przyjęcie 31 stycznia 2019 r. w imieniu wspólnika oświadczenia o rezygnacji P. K.. Według skarżącego ww. oświadczenia skutecznie dowodzą, że P. K. był prezesem zarządu H. w okresie od 15 stycznia 2019 r. do 31 stycznia 2019 r., a następnie spółka nie miała organów, więc nie posiadała zdolności do czynności prawnych.

Postanowieniem z 30 września 2021 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należności wynikające z decyzji z 23 czerwca 2020 r., który spełniał wymogi określone w art. 27 u.p.e.a., obowiązek w nim wykazany podlegał egzekucji administracyjnej. Naczelnik nadał 12 listopada 2020 r. tytułowi klauzulę o skierowaniu go do egzekucji administracyjnej. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pismami z 13 listopada 2020 r. skierowano zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do [...] S.A. oraz [...] S.A., które doręczono tym bankom 13 listopada 2020 r. (zajęcia okazały się skuteczne lecz nieefektywne), a zobowiązanemu 17 listopada 2020 r. Powyższe zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zawierają wszystkie wymagane prawem elementy. Ponadto organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go u.p.e.a. Tym samym organ egzekucyjny działał prawidłowo i zgodnie z przepisami prawa, zatem zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto nie doszło do przedawnienia zaległości spółki w podatku od towarów i usług za ww. miesiące. Po uzyskaniu w dniu 29 października 2019 r. informacji o zgłoszeniu istnienia wierzytelności H. w stosunku do [...] S.A. w upadłości organ ponownie wystawił tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucji. Następnie zawiadomieniem z [...] listopada 2019 r. zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia tej wierzytelności, doręczając zawiadomienie Syndykowi [...] grudnia 2019 r. Syndyk poinformował, że H. dokonała zgłoszenia wierzytelności w kwocie [...]zł, ale sporządzona lista wierzycieli jest weryfikowana przez [...] S.A. w upadłości. Z listy wierzytelności tej wynika, że H. zgłosiła w postępowaniu upadłościowym wierzytelności w kwocie [...]zł, a wierzytelność ta została uznane w całości przez Syndyka. Spółka H. została 6 grudnia 2019 r. zawiadomiona, w trybie art. 44 i 45 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), o zastosowaniu powyższego środka egzekucyjnego. Ponadto, z KRS wynika, że na mocy uchwały z 15 stycznia 2019 r., podjętej przez wspólników H., funkcję prezesa pełni P. K.. W aktach rejestracyjnych nie stwierdzono wystąpienia oświadczenia P. K. z 31 stycznia 2019 r., zatem H. posiadała organ uprawniony do jej reprezentacji, a tym samym spółka została 6 grudnia 2019 r. zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego wynikającego z zawiadomienia z 20 listopada 2019 r. W konsekwencji powyższego organ egzekucyjny stwierdził, że 4 grudnia 2019 r. w odniesieniu do egzekwowanych zaległości spółki doszło do przerwania biegu terminu ich przedawnienia w trybie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"). Należności te pozostają wymagalne, a termin ich przedawnienia zaczął biec ponownie od 5 grudnia 2019 r. Powołując się na art. 61 u.p.e.a., Naczelnik wskazał, że po uzyskaniu 29 października 2019 r. informacji o zgłoszeniu w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego istnienia wierzytelności H. w stosunku do [...] S.A. w upadłości, wystawił 18 listopada 2019 r. nowe tytuły wykonawcze i skierował je do egzekucji. Następnie, po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia tej wierzytelności zawiadomieniem z 20 listopada 2019 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., skarżący zarzucił mu naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, art. 32aa pkt 1 lit. c ww. ustawy oraz art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.

Podzielając stanowisko organu egzekucyjnego, Dyrektor IAS stwierdził brak wystąpienia przesłanka z w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz z art. 59 § 2 u.p.e.a. Dyrektor wskazał, że WSA w Poznaniu w wyroku z 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Po 475/20 oddalił skargę zobowiązanego na jego decyzję z 23 czerwca 2020 r. Podzielił stanowisko, że zaległości spółki H. za ww. miesiące nie uległy przedawnieniu, są bowiem nadal wymagalne, co obliguje Naczelnika do prowadzenia egzekucji administracyjnej w ich zakresie. Naczelnik skutecznie zawiadomił o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności, gdyż spółka H. została 6 grudnia 2019 r. zawiadomiona o zastosowaniu ww. środka egzekucyjnego, a doręczenie zawiadomienia nastąpiło w trybie art. 44 i 45 K.p.a., zatem na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia ww. zaległości podatkowych. Pomimo upływu terminu z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, wobec zastosowania środków egzekucyjnych przerywających bieg terminu przedawnienia, jak i okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zobowiązania pierwotne ciążące na H. są nadal wymagalne, zatem zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej jest niezasadny. W dokumentach KRS brak informacji o odwołaniu bądź rezygnacji P. K. z funkcji prezesa zarządu. Dyrektor zaznaczył, że nie kwestionuje, iż P. K. 31 stycznia 2019 r. oświadczył, że rezygnuje z ww. funkcji, niemniej jego oświadczenie woli nie wywołało zamierzonego skutku prawnego. Nie posiada ono żadnego adresata i z całą pewnością nie zostało skierowane na adres spółki. Zostało złożone na ręce pełnomocnika jednego ze wspólników spółki, nieposiadającego legitymacji do reprezentacji spółki. Zatem P. K. po tej dacie nadal sprawował funkcję prezesa zarządu spółki H. i sprawuje ją nadal. Tym samym spółka została 6 grudnia 2019 r. zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Natomiast kwestie związane z prawidłowością prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej spółki mogły być podnoszone w środkach zaskarżenia przysługujących w tym przypadku tylko i wyłącznie spółce. Niniejsze postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego wobec skarżącego na podstawie ostatecznej decyzji z 23 czerwca 2020 r. i jest to odrębne postępowanie, w którym organ nadzoru nie stwierdził wystąpienia żadnych nieprawidłowości.

Dyrektor wyjaśnił również, że w niniejszym postanowieniu nie mógł odnieść się do postanowienia Prokuratury Rejonowej w Ś. sygn. [...], ponieważ nie załączono go do zażalenia. Złożone przez skarżącego wnioski wszczęły konkretne, odrębne postępowania prowadzone przez Naczelnika jako organu podatkowego oraz organu egzekucyjnego, w związku z czym organ egzekucyjny postanowieniem z 24 listopada 2020 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne, a postanowieniem z 30 grudnia 2020 r. uchylił czynności egzekucyjne w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego dokonane 13 listopada 2020 r.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, skarżący zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. art. 32aa pkt. 1 lit. c u.p.e.a. przez przyjęcie, że może toczyć się postępowanie egzekucyjne mimo, iż przedawniła się zaległość podatkowa będąca przedmiotem egzekucji;

2. art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który nakazuje organowi egzekucyjnemu umorzyć postępowanie egzekucyjne w przypadku, gdy obowiązek nie istnieje;

3. naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a., w szczególności zasady praworządności i zasady prawdy materialnej przez :

• jaskrawe i rażące nie przestrzeganie przepisów prawa procesowego i materialnego,

• prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracyjnych,

• niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego i błędne ustalenia dotyczące istnienia przesłanek uzasadniających prowadzenie egzekucji do majątku osoby trzeciej, w sytuacji gdy nastąpiło przedawnienie zaległości podatkowej podatnika,

• całkowite pominiecie niektórych podnoszonych przez stronę argumentów wyłączających możliwość przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości spółki,

4. art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. przez uznanie za prawidłowe ustalenia organu egzekucyjnego istnienia podstawy do prowadzenia egzekucji, mimo że art. 32aa pkt. 1 lit. c u.p.e.a. zakazuje prowadzenia egzekucji w celu wyegzekwowania przedawnionych zaległości podatkowych;

5. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnie, polegającą na pominięciu faktu, że przepis ten jako wyjątek od ogólnej zasady musi być interpretowany ściśle i w związku z tym nie może nastąpić przerwanie biegu terminu przedawnienia w wyniku dokonania zajęcia w czasie kiedy spółka nie posiadała organów, a także dokonanie zajęcia na podstawie nowych tytułów (wystawionych w 2019 r.), mimo że wcześniej egzekucja była umorzona na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zawiadomienie o rezygnacji skierowane do rady nadzorczej lub wspólników miało jedynie umożliwić powołanie nowego prezesa. P. K. składając takie oświadczenie na ręce adw. Wilka umożliwił udziałowcom podjęcie stosownych działań, na które nie miał żadnego wpływu. Przestał być prezesem z dniem 31 stycznia 2019 r. Powyższe okoliczności potwierdzają ustaleniem Prokuratury w Ś. , która stwierdziła, że K. nie popełnił przestępstwa z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości, ponieważ był Prezesem jedynie przez 2 tygodnie w okresie od 15 do 31 stycznia 2019 r., co zostało potwierdzone dostarczonym oświadczeniem o rezygnacji z funkcji Prezesa z dniem 31 stycznia 2019 r. Zatem nie jest prawdą, że zaległości spółki przedawnią się dopiero 6 grudnia 2024 r., ponieważ zajęcie wierzytelności z 20 listopada 2019 r. przerwało bieg terminu przedawnienia i biegnie ono na nowo od 6 grudnia 2019 r. Brak organów spółki stał na przeszkodzie dokonania zajęcia wierzytelności zawiadomieniem, Naczelnik powinien zawiesić postępowanie egzekucyjne i wystąpić do sądu o ustanowienie dla spółki kuratora. Wobec jego nieustanowienia, nie mogło dojść do doręczenia odpisu zawiadomienia o zajęciu i nie mogło w związku z tym dojść do przerwania biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowej. To oznacza, że zaległość spółki przedawniła się w marcu 2021 r. Natomiast jeżeli wygasła odpowiedzialność spółki, to tym bardziej wygasła odpowiedzialność skarżącego, w z związku z czym prowadzenie egzekucji jest niedopuszczalne. Ponadto zajęcie było bezprawne, ponieważ zostało dokonane na podstawie nowych tytułów wykonawczych, pomimo umorzenia egzekucji na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie z 7 lutego 2022 r. skarżący podtrzymał argumentację skargi.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodu argumentów w niej podniesionych.

We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący jako przesłankę tego umorzenia wskazał niedopuszczalność prowadzonej wobec niego egzekucji, a zatem okoliczność, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie jest sporne, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, które całkowicie wyłączają możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok Nasz 28 lutego 2018 r., II FSK 512/16 – przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedopuszczalność egzekucji ma charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego i aktualny zawsze w każdym postępowaniu (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2020 r., II FSK 2257/18). W kontrolowanej sprawie egzekwowane są należności podatkowe, za które odpowiedzialność ponosi skarżący jako osoba trzecia na podstawie decyzji Dyrektora IAS w [...] z 23 czerwca 2020 r. Zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a. podatki podlegają egzekucji administracyjnej, zaś egzekucję tę stosuje się m. in. do podatków, gdy wynikają one z decyzji właściwych organów (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Kwestię wyłączeń podmiotowych z egzekucji administracyjnej reguluje art. 14 u.p.e.a., lecz skarżący nie jest osobą, o której mowa w tym przepisie. Zatem zasadnie organy obu instancji przyjęły, że prowadzona wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 12 listopada 2020 r. egzekucja administracyjna jest dopuszczalna i prawidłowo stwierdziły, że taki wniosek skarżącego jest niezasadny.

Jednakże w kontrolowanej sprawie Sąd dostrzegł inny problem. Organy obu instancji zaznaczały w swoich postanowieniach, że skarżący w związku z toczącym się wobec niego postępowaniem egzekucyjnym składał do organu egzekucyjnego wiele wniosków i zrzutów. Również Sądowi wnioski te i zarzuty znane są z urzędu z uwagi na rozpoznawanie skarg strony na postanowienia organu nadzoru te wnioski i zarzuty ostatecznie rozpatrujące. Nie ulega wątpliwości, że skarżący składając wniosek o umorzenie postępowania z powodu jego niedopuszczalności, powołał się na przedawnienie głównego zobowiązania, a mianowicie zobowiązania wobec H. spółki z o.o. Zauważenia wymaga, że skarżący składając ten wniosek działał sam, nie korzystając z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić należy, że okoliczność, na którą w swoim wniosku powołał się skarżący, to przedawnienie należności wobec dłużnika głównego (spółki z o.o.). Fakt, że okoliczność tę skarżący podniósł składając jednocześnie wniosek o umorzenie postępowania z powodu jego niedopuszczalności, powinna skłonić Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. do potraktowania tego wniosku jako zarzutu wygaśnięcia zobowiązania z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Istotne bowiem w niniejszej sprawie jest to, że zarówno wierzycielem i jednocześnie organem egzekucyjnym jest właśnie ww. Naczelnik. Ponadto organ egzekucyjny, zgodnie z ustanowioną w art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. zasadą informowania stron, powinien skarżącemu udzielić w tym zakresie stosownych wyjaśnień.

W myśl art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zgodnie z § 2 pkt 5 tego artykułu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo części. Natomiast stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia. Nie ulega wątpliwości, że wygaśnięcie zobowiązania głównego, tj. zobowiązania wobec H. spółki z o.o. powoduje również wygaśnięcie zobowiązania wobec skarżącego, ponieważ jego zobowiązanie jest zobowiązaniem akcesoryjnym. Zatem jedynie zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej daje zobowiązanemu możliwość zakończenia prowadzonej wobec niego egzekucji w sytuacji wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.

Potraktowanie złożonego przez skarżącego "wniosku" jako zarzutu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego wskutek jego wygaśnięcia powoduje konieczność rozważenia przez wierzyciela, czy zobowiązanie wobec spółki nie uległo przedawnieniu i to nie tylko z powodu okoliczności podniesionych przez skarżącego (nieskuteczne zawiadomienie spółki o zajęciu innej wierzytelności). Sąd zwraca uwagę, że toczące się wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne – jak wynika z postanowień organów obu instancji – opiera się na stwierdzeniu, że zobowiązanie wobec H. spółki z o.o. nie przedawniło się, ponieważ przerwało je zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności tej spółki w stosunku do [...] S.A. w upadłości zawiadomieniem z dnia 20 listopada 2019 r., które zostało doręczone Syndykowi 4 grudnia 2019 r. Skuteczne – zdaniem obu organów - zastosowanie powyższego środka egzekucyjnego spowodowało, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania spółki H..

Należy przypomnieć, że zobowiązanie skarżącego dotyczy nieuiszczonych przez spółkę H. należności w podatku od towarów i usług za wrzesień i grudzień 2013 r. oraz za styczeń i luty 2014 r. Zobowiązanie w powyższym podatku za wrzesień 2013 r., stosownie do treści art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, przedawniało się z dniem 31 grudnia 2018 r., zatem nawet skuteczne zajęcie wierzytelności spółki H. wobec [...] S.A., dokonane w 2019 r., nie mogło przerwać biegu terminu przedawnienia należności za ww. miesiąc, chyba że termin ten uległ przerwaniu czy zawieszeniu z innych powodów, których organy obu instancji w swoich postanowieniach nie wskazały.

Ponadto uwagę Sądu zwróciły dokumenty znajdujące się w dołączonych do skargi aktach administracyjnych, a w zasadzie braki w tych dokumentach. Na [...] tych akt znajdują się niezbyt czytelne kserokopie dokumentów, z których wynika, że spółka H. zgłosiła Syndykowi [...] S.A. w upadłości wierzytelność w kwocie [...]zł, którą Syndyk w dniu 29 lutego 2020 r. uznał w całości, ale zarząd upadłej spółki w dniu 11 marca 2020 r. odmówił respektowania wskazanej wierzytelności i zalecił jej usunięcie z listy wierzytelności m. in. z powodu przedawnienia roszczenia. Z kserokopii ww. dokumentów nie wynika w jakiej dacie spółka H. zgłosiła Syndykowi tę wierzytelność. Na [...] znajduje się pismo Naczelnika z 19 lipca 2021 r., który – jak sam w piśmie zaznacza "w celu ustalenia skuteczności dokonanego zajęcia" - zwraca się do Sądu Rejonowego [...] w K. o potwierdzenie czy ww. wierzytelność została umieszczona na liście wierzytelności oraz czy lista ta została zatwierdzona przez Sąd. Pisemnej odpowiedzi Sądu w aktach brak. Najprawdopodobniej jest nią mało czytelna kserokopia dokumentu, znajdująca się na [...], z której nie wynika, czy lista wierzytelności, na której powyższą wierzytelność zamieszczono została przez Sąd zatwierdzona. W aktach znajdują się również pisma oraz e-mail’e przesyłane przez organ do Syndyka z pytaniem, czy lista wierzycieli [...] S.A. została ostatecznie zweryfikowana i zatwierdzona przez Sąd. Syndyk na kolejne pisma odpowiada, że lista wierzytelności oczekuje w Sądzie na zatwierdzenie i wyjaśnia, że wierzytelność była przez upadłego kwestionowana, więc na liście może się nie ostać. Zatem z powyższych dokumentów nie wynika ani kiedy spółka H. zgłosiła Syndykowi swoją wierzytelność, ani czy wierzytelność ta została zatwierdzona przez Sąd prowadzący upadłość [...] S.A.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd stwierdza, że traktując wniosek skarżącego zgodnie z jego tytułem, przy pominięciu jego treści, organy obu instancji naruszyły przepisy art. 9 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 34 u.p.e.a., ponieważ de facto nie rozpatrzyły zgłoszonego przez skarżącego zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego wobec niego obowiązku. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Ponownie prowadząc sprawę, a tym samym rozpatrując zgłoszony przez skarżącego zarzut wygaśnięcia zobowiązania Naczelnik, działając jako wierzyciel, będzie zobowiązany ustosunkować się do tego zarzutu, a przede wszystkim wyjaśnić – zgodnie z przedstawioną wyżej oceną prawną – kwestię skuteczności dokonanego zajęcia wierzytelności spółki H. w stosunku do [...] S.A. oraz rozważyć, czy zobowiązanie podatkowe spółki H. w podatku od towarów i usług za wrzesień 2013 r. uległo przedawnieniu.