Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 210/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-08-05 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 10 maja 2013 r. skarżący F. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej.

Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 8 maja 2013 r. oraz przedłożonych przez niego na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych (odpisów: zeznania podatkowego PIT-36 za 2012 r., informacji PIT-8C i PIT-11 za 2012 r., potwierdzenia wpłaty na konto urzędu skarbowego, umowy rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego z dnia 16 kwietnia 2012 r., aneksu do ww. umowy z dnia 20 kwietnia 2012 r., załącznika do umowy kredytu z dnia 20 kwietnia 2012 r., umowy o ustanowieniu kaucji z dnia 20 kwietnia 2012 r., oświadczenia o złożeniu kaucji, harmonogramu spłat z dnia 13 sierpnia 2012 r., wyciągów z rachunku bankowego, decyzji z dnia 14 lipca 2008 r. o ustaleniu prawa do renty na dalszy okres, decyzji z dnia 5 i 25 marca 2013 r. o waloryzacji emerytury, potwierdzenia zawarcia umowy ubezpieczenia, pisma wnioskodawcy do ubezpieczyciela z dnia 3 marca 2013 r., pisma ubezpieczyciela z dnia 18 marca 2013 r., wezwania do zapłaty z dnia 6 grudnia 2012 r., dowodów obrazujących wysokość składki na ubezpieczenie, terminarza spłaty pożyczki, umowy pożyczki gotówkowej z dnia 12 lipca 2012 r., dowodów obrazujących wysokość opłat za gaz, prąd, wodę i odprowadzanie ścieków, usuwanie nieczystości, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r., decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012, dokumentacji medycznej, dodatkowego oświadczenia wnioskodawcy) ustalono, że wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.690,95 zł netto, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która pobiera emeryturę w wysokości 1.610,24 zł netto. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowią nieruchomość gruntowa o obszarze 1.005 m2 zabudowana domem o powierzchni 157,60 m2 oraz samochód (rok produkcji 1998) o wartości około 6.000 zł, nadto wnioskodawca dzierżawi grunty rolne o łącznym obszarze 4,84 ha. Z tego tytułu otrzymał na konto 26 marca br. płatności z ARiMR w kwocie 3.559,02 zł. W maju br. wnioskodawca spłacił ostatnią ratę (w kwocie 192,67 zł) zaciągniętej w lipcu 2012 r. pożyczki gotówkowej. Aktualnie spłaca jedynie kredyt zaciągnięty w kwietniu 2012 r. na zakup i montaż kolektorów słonecznych z dotacją [...], którego miesięczna rata kształtuje się obecnie na poziomie 160–170 zł (w czerwcu br. stanowi kwotę 163,49 zł). Saldo zadłużenia z tego tytułu wynosi aktualnie 4.346,36 zł. Do koniecznych i udokumentowanych wydatków małżonków należy zaliczyć: opłaty za media (gaz, prąd, wodę i odprowadzanie śmieci oraz usuwanie nieczystości) w średniej miesięcznej wysokości 319 zł, składki na ubezpieczenie w wysokości 225 zł (płatne co trzy miesiące) oraz podatek od nieruchomości w wysokości 141 zł (kwartalnie). Nadto, jak wskazał wnioskodawca, ponoszą oni wydatki w wysokości około 150 zł miesięcznie na zakup leków, których nie mogą udokumentować.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują dochód ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 4.301,19 zł netto, są właścicielami domu i samochodu osobowego, nadto dzierżawią nieruchomość rolną, z czego mają dodatkowe profity w postaci płatności z ARiMR. Tym samym referendarz uznał, że wnioskodawca obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia podkreślając ponadto że konieczne wydatki ponoszone przez małżonków (na spłatę kredytu, zakup leków, uiszczenie opłat za media, należnych składek na ubezpieczenie i podatku od nieruchomości) stanowią łącznie kwotę 756 zł. Oznacza to, że co miesiąc pozostaje im kwota 3.545,19 zł, którą mogą swobodnie dysponować, przeznaczając na wyżywienie i inne potrzeby. Mając na uwadze, że ta kwota wielokrotnie przewyższa wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), referendarz sądowy stwierdził, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie ma możliwości finansowych poniesienia tej opłaty sądowej, zwłaszcza że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 17 czerwca 2013 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył sprzeciw od ww. postanowienia.

W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF dnia 8 maja 2013 r. wskazywał, iż powodem jego kłopotów finansowych są wydatki związane z leczeniem żony i rehabilitacją powypadkową samego skarżącego. Powyższe potwierdza przedłożona karta leczenia szpitalnego dokumentująca konieczność zażywania przez skarżącego niektórych leków. Ze złożonego przez skarżącego dodatkowego oświadczenia wynika, że na zakup leków wydaje wraz z żoną ok. 150 zł miesięcznie a także codziennie uczęszcza na rehabilitacje, które są kosztowne. Strona skarżąca ponosi również koszty leczenia związane z przebytym zawałem serca i chorobą nowotworową. Nieprawidłowe jest zatem ustalenie w zaskarżonym postanowieniu, że wydatki skarżącego i jego żony związane z leczeniem obejmują jedynie kwotę 150 zł związaną z zakupem lekarstw.

Skarżący wskazał ponadto, że trudna sytuacja finansowa, dodatkowo zdestabilizowana odmową przyznania dopłat skarżącemu przez ARiMR w latach 2009-2011 powoduje, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., co sygnalizował referendarz w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżący sprostał opisywanym wymaganiom.

Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o stanie rodzinnym, majątku i dochodach z dnia 8 maja 2013 r. oraz przedłożonych przez niego na wezwanie referendarza sądowego dokumentów źródłowych ustalono, że wnioskodawca otrzymuje emeryturę w wysokości 2.690,95 zł netto, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, która pobiera emeryturę w wysokości 1.610,24 zł netto. Małżonkowie nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowią nieruchomość gruntowa o obszarze 1.005 m2 zabudowana domem o powierzchni 157,60 m2 oraz samochód (rok produkcji 1998) o wartości około 6.000 zł, nadto wnioskodawca dzierżawi grunty rolne o łącznym obszarze 4,84 ha. Z tego tytułu otrzymał na konto 26 marca br. płatności z ARiMR w kwocie 3.559,02 zł. W maju br. wnioskodawca spłacił ostatnią ratę (w kwocie 192,67 zł) zaciągniętej w lipcu 2012 r. pożyczki gotówkowej. Aktualnie spłaca jedynie kredyt zaciągnięty w kwietniu 2012 r. na zakup i montaż kolektorów słonecznych z dotacją [...], którego miesięczna rata kształtuje się obecnie na poziomie 160–170 zł (w czerwcu br. stanowi kwotę 163,49 zł). Saldo zadłużenia z tego tytułu wynosi aktualnie 4.346,36 zł. Do koniecznych i udokumentowanych wydatków małżonków należy zaliczyć: opłaty za media (gaz, prąd, wodę i odprowadzanie śmieci oraz usuwanie nieczystości) w średniej miesięcznej wysokości 319 zł, składki na ubezpieczenie w wysokości 225 zł (płatne co trzy miesiące) oraz podatek od nieruchomości w wysokości 141 zł (kwartalnie). Nadto, jak wskazał wnioskodawca, ponoszą oni wydatki w wysokości około 150 zł miesięcznie na zakup leków, których nie mogą udokumentować.

Tym samym w ocenie Sądu wnioskodawca obiektywnie nie jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia. Wymaga podkreślenia, że konieczne wydatki ponoszone przez małżonków (na spłatę kredytu, zakup leków, uiszczenie opłat za media, należnych składek na ubezpieczenie i podatku od nieruchomości) stanowią łącznie kwotę 756 zł. Oznacza to, że co miesiąc pozostaje im kwota 3.545,19 zł, którą mogą swobodnie dysponować, przeznaczając na wyżywienie i inne potrzeby. Mając na uwadze, że ta kwota wielokrotnie przewyższa wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie ma możliwości finansowych poniesienia tej opłaty sądowej, zwłaszcza że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.

Z tych względów stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Odnosząc się zaś do podnoszonej przez wnioskodawcę okoliczności, że wydatki skarżącego związane z leczeniem są wyższe niż 150 zł (którą to kwotę wskazał sam skarżący), stwierdzić należy, że okoliczność ta nie została w żaden sposób udowodniona ani nawet uprawdopodobniona. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów mogących potwierdzić wydatki w wyższej kwocie ani też nie wskazał nawet wysokości tych wydatków. Skarżący powołuje się na przedłożoną kartę leczenia szpitalnego, w której wskazano leki, które powinien zażywać, co w jego ocenie dowodzi ponoszenia wyższych wydatków. Jednakże podkreślenia wymaga, że ww. karta leczenia szpitalnego stwierdza, że skarżący przebywał w szpitalu od 15 do 21 kwietnia 2011 r. Lekarz stwierdził, że w chwili obecnej nie ma wskazań do rozszerzenia diagnostyki a pacjent w dobrym stanie został wypisany do leczenia ambulatoryjnego. Ponadto zalecono przyjmowanie czterech rodzajów leków po jednym opakowaniu (w przypadku leków, których terminu przyjmowania nie określono, zalecono zażywać je do najbliższej wizyty lekarskiej). Jak wynika z powyższego skarżącemu zalecono zażyć od 21 kwietnia 2011 r. po jednym opakowaniu wskazanych w ww. karcie leków. Skarżący nie przedstawił aktualnych zaświadczeń czy zaleceń lekarskich mogących potwierdzić, że dalej przyjmuje wskazane leki a oczywistym jest, że poniesiony ponad dwa lata temu wydatek na zakup czterech opakowań leków pozostaje bez wpływu na bieżącą sytuację finansową skarżącego.

W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Wskazać również należy, że zaprezentowana tu zła kondycja wnioskodawcy kontrastuje z tym, że w przedmiotowym postępowaniu skarżącego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Korzystanie z usług adwokata zazwyczaj wiąże się z ponoszeniem przez mocodawcę kosztów. Okoliczność ta potwierdza, że sytuacja finansowa skarżącego jest dobra i nie uprawnia to przyznania prawa pomocy.

Na marginesie wskazania wymaga, że Kierownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzjami, od których odwołania skarżący złożył z uchybieniem terminu, przyznał skarżącemu płatności odpowiednio w kwocie 3.730,74 zł za 2009 r., 3.902,51 zł za 2010 r.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające

za odmową przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.