Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1140/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 i art. 156
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. I. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2016r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją z dnia [...] września 1975 r. nr [...] Naczelnik Gminy [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego M. J. o pow. [...] ha, położonego we wsi [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] października 1975 r. nr [...]. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 1975 r.

Następnie G. I. (spadkobierczyni M. J.) wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1975 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1975 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. I. podniosła, że w latach 1967 - 1971 M. J. przebywał w areszcie, co miało wpływ na zły stan gospodarstwa w 1975 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę ponownie wskazał, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174, z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z późn. zm.). Zgodnie z tymi przepisami gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa, jeżeli było:

niezamieszkiwane przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców,

nieuprawiane w całości lub w większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Minister podniósł, że bezsporne jest, że przejęta nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215. z późn. zm.). Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z protokołu w sprawie oszacowania gospodarstwa rolnego nr [...] z dnia [...] października 1961 r. wynika zaś, że badane gospodarstwo o pow. [...] ha stanowiły grunty orne o pow. [...] ha, pastwisko o pow. [...] ha. sad o pow. [...] ha, siedlisko o pow. [...] ha, las o pow. [...] ha i nieużytek o pow. [...] ha, które z uwagi na położenie blisko siebie mogły stanowić zorganizowaną całość gospodarczą.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że na zły stan gospodarstwa w 1975 r. wpływ miało to, że M. J. w latach 1967 - 1971 przebywał w areszcie, organ nadzoru wskazał, że okoliczność ta mogłaby mieć znaczenie tylko wówczas, gdyby miała miejsce w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 1975 r. Tymczasem w dacie wydania decyzji z dnia [...] października 1975 r. M. J. od czterech lat nie był już pozbawiony wolności i niewątpliwie mógł w tym czasie przeprowadzić niezbędny remont budynków umożliwiający prowadzenie gospodarstwa.

Minister wskazał, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego jednoznacznie wynika, że M. J. nie zamieszkiwał w swoim gospodarstwie i przywołał na tę okoliczność:

a) decyzję z dnia [...] września 1975 r., w uzasadnieniu której Naczelnik Gminy [...] stwierdził, że M. J. "opuścił samowolnie gospodarstwo rolne w 1974 r. nie dopełniając żadnych formalności przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa ani też na rzecz innej osoby, ponadto wyjechał w nieznanym kierunku nie zostawiając adresu",

b) notatkę służbową sporządzoną dnia [...] sierpnia 1975 r. w biurze Państwowego Gospodarstwa Rolnego w [...] zawierającą zeznania E. H. i S. C. wskazujące, że po aresztowaniu M. J. w 1967 r. żona i dzieci wyprowadzili się do [...], nikt nie zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym, a ponadto budynki wchodzące w skład tego gospodarstwa były bardzo zniszczone,

c) oświadczenia A. Z. i S. C. z dnia [...] sierpnia 1975 r., z których wynika, że dom i zabudowania gospodarcze znajdujące się na gruncie M. J. były zniszczone i nikt w gospodarstwie nie zamieszkiwał,

d) pismo Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1976 r., w którym zawarto informację, że gospodarstwo zostało opuszczone w 1974 r.;

e) pismo Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych z dnia [...] grudnia 1975 r., wskazujące, że przyczyną przejęcia gospodarstwa rolnego M. J. było opuszczenie go przez właściciela,

f) pismo M. J. z dnia [...] listopada 1975 r. skierowane do Generalnej Prokuratury PRL, w którym podniósł, że nie może mieszkać w swoim gospodarstwie, ponieważ budynki są zniszczone i brak jest linii zasilającej w energię elektryczną.

Minister podniósł, że na ocenę przesłanki niezamieszkiwania w gospodarstwie nie ma wpływu dowód w postaci korespondencji prowadzonej w marcu i w maju 1975 r. przez Naczelnika Gminy w [...] z M. J., dotyczącej wykonania przez M. J. remontu znajdujących się w gospodarstwie budynków. Pomimo bowiem, że zlecił on wykonanie kosztorysu remontu budynków w [...] i prowadził korespondencję z Naczelnikiem Gminy w [...], to oczekiwał, że to Gmina wyremontuje dom. Ostatecznie remont ten nie został przeprowadzony (por. decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1975 r. znak [...], pismo Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] maja 1975 r. znak [...]).

Także druga przesłanka warunkująca przejęcie gospodarstwa na własność Państwa zdaniem organu została spełniona. W notatce służbowej sporządzonej w dniu [...] sierpnia 1975 r. w biurze Państwowego Gospodarstwa Rolnego w [...] zostały przytoczone zeznania E. H. i S. C., którzy oświadczyli m.in. że po aresztowaniu M. J. grunty były zachwaszczone od 4 lat i leżały odłogiem. Również w piśmie Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1976 r. była zawarta informacja, że w 1974 r. ziemia leżała odłogiem.

Organ dodał, że na ocenę przesłanki nieuprawiania gospodarstwa nie mają wpływu dowody w postaci umowy kontraktacyjnej nr [...] na dostawę słomy lnianej i konopnej na rok 1973 i lata następne; pokwitowania dostawy lnu oraz rachunki za opryski i zasianie lnu z 1973 r. i z 1974 r., gdyż wynika z nich co najwyżej, że M. J. uprawiał grunty do 1974 r. Także rachunki za koszenie trawy z dnia [...] sierpnia 1974 r. i dwa rachunki za koszenie trawy z dnia [...] września 1975 r. nie świadczą o tym, że omawiane gospodarstwo było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym, ponieważ po pierwsze w większości gospodarstwo o pow. [...] ha składało się z gruntów ornych o pow. [...] ha, co do których brak jest dowodów na uprawianie po 1974 r. (łąki i pastwiska stanowiły łącznie [...] ha), a po drugie z rachunków tych nie wynika czy dotyczą przejętego gospodarstwa.

Należy zatem zdaniem Ministra przyjąć, że badane gospodarstwo nie było zamieszkiwane oraz nie było uprawiane w całości lub w większej części, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę, a w konsekwencji nie można uznać, że doszło do rażącego naruszenia przepisów stanowiących podstawę wydania decyzji z dnia [...] września 1975 r.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. I. zarzucając jej:

- rażące naruszenie prawa procesowego obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron, pisma z [...].06.1975 r., pisma z [...].06.1975 r., pisma z [...].05.1975 r, pisma z [...].04.1975 r., pisma z [...].06.1975r., pisma z [...].05.1975 r., zdjęcia dokumentujące hodowlę owiec oraz zbiory w roku, w którym mu wydano decyzję o przejęciu, i oceny decyzji z dnia [...].03.1975 r. Urzędu Gminy w [...], pisma Urzędu Gminy w [...] z dnia [...].05.1975 r., pisma z [...] marca 1975 r., pisma z [...].05.1975 r., pisma z dnia [...].03.1975 r" pisma z dnia [...].06.1975 r., pisma z [...].07.1975 r., pisma z dnia [...].09.1974 r., pisma z [...].05.1974 r., pisma z dnia [...].06.1975 r. pisma z dnia [...].11.1975 r., pisma z [...].12.1975 r.,, oświadczenia świadka A. Z. z dnia [...].03.1972 r., oświadczenia świadka J. W. z dnia [...].03.1972 r., oświadczenia świadka S. P. z dnia [...].05.1974 r., oświadczenia S. S. z dnia [...].05.1974 r., skryptu dłużnego poświadczającego zaciągnięcie pożyczki na zakup zboża do obsiewu i inwentarza żywego, fotografii dokumentujących prace w polu w okresie przed wydaniem decyzji, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie,

- art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w zw. z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych ( Dz.U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215, z późn zm.) poprzez ich błędne zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego;

- art. 10 § 1 k.p.a. i art. 71 § 1 k 9 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności), wyrażającym się całkowitym zaniechaniem przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie;

- art. 11 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. polegające na lakonicznym stwierdzeniu, że uwłaszczona nieruchomość rolna jest gospodarstwem rolnym, podczas gdy brak było spełnienia ustawowych przesłanek do przyjęcia go za takie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną

Na wstępie podnieść trzeba, że kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja została wydana w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego.

Zauważyć trzeba, iż stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest ocena tej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem. Ocena ta dotyczy zatem tego czy decyzja ostateczna wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji, postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane w taki sposób jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjnoprawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). W wyroku z 2 lutego 2006 r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. LEX nr 196696), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który sąd w składzie orzekającym w całości podziela, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań. Przy tym, należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym.

Przesłanką stwierdzenia nieważności szczególnie rozważaną na gruncie niniejszej sprawy było wydanie aktu z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04, publ. LEX nr 165717). Oczywistość naruszenia prawa polega na ewidentnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z zasady musi to być wada tkwiąca w samej decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1888/10, LEX nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższego wynika, iż przez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335;J. Jendrośka, B. Adamiak, Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu administracji, PiP 1986, nr 1, s. 71). Jednocześnie, rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, publ. LEX nr 51233).

W rozpoznawanej sprawie, po przeprowadzeniu w trybie nieważnościowym kontroli decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1975r. r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] września 1975 r., organ nadzoru doszedł do wniosku, iż kwestionowane decyzje nie zawierają wady rażącego naruszenia prawa. W ocenie organu nadzoru, wydając powyższe decyzje organy opierały się na materiale dowodowym zebranym w ramach postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Z tego powodu, brak jest podstaw do traktowania tych decyzji jako zawierających wadę rażącego naruszenia prawa, gdyż w świetle zachowanej dokumentacji archiwalnej nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Zdaniem Sądu, powyższa ocena organu nadzoru jest prawidłowa.

Jak wskazano powyżej, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań. Pamiętać trzeba, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania aktu kwestionowanego w trybie nieważnościowym.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, iż weryfikowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z dnia [...] września 1975r. wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym - Dz. U. z 1957 r., Nr 39, poz. 174 - (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 161). Stosownie do przepisu art. 2 ust. 1 powołanej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostało za niezbędne.

Przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. stanowił więc podstawę do przejmowania mienia dwojakiego rodzaju:

1) gospodarstw rolnych i działek określonych w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r.,

2) wszelkich innych gospodarstw rolnych opuszczonych przez właścicieli.

W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie wymagało ustalenia, na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, czy przejęta na własność Państwa nieruchomość spełniała na dzień wydania decyzji cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego. Tryb przejęcia był dopuszczalny bowiem tylko do opuszczonych gospodarstw rolnych, a nie do wszystkich nieruchomości wskazujących cechy opuszczenia. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), stanowiącego także podstawę prawną kwestionowanej decyzji, za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 1975r. wynika, że M. J. opuścił samowolnie gospodarstwo rolne w 1974r. nie dopełniając żadnych formalności przekazania gospodarstwa na Skarb Państwa ani też na rzecz innej osoby. Przy czym co istotne organ powołał się na protokół z dnia [...] sierpnia 1975r., sporządzonego przez gminną służbę rolną, z którego wynika, że J. M. nie zamieszkuje w tym gospodarstwie , całość gruntów o pow. [...] ha nie jest racjonalnie uprawiana. Grunty tego gospodarstwa nie są też poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Wprawdzie protokołu powyższego w aktach sprawy brak, jednak biorąc pod uwagę upływ ponad 40 lat od wydania kwestionowanej decyzji okoliczność ta nie może stanowić podstawy do zakwestionowania zawartych w nim treści, które w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają prawidłowość wydanych decyzji. Dodać należy, że okoliczność niezamieszkiwania przez jej właściciela ani członków jego rodziny w przedmiotowym gospodarstwie nie jest kwestionowana. Przy czym bez znaczenia jest jakie były takiego stanu przyczyny. Istotne jest by ani właściciel, ani członkowie jego rodziny w gospodarstwie nie zamieszkiwali, co jest okolicznością bezsporną. Bez znaczenia jest przy tym, że M. J. podejmował próby wyremontowania budynków, jednak ostatecznie do tego nie doszło. Jak wynika bowiem z materiału dokumentacyjnego starał się on o pokrycie kosztów remontu przez gminę, którą obwiniał za zły stan budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych, jednak bezskutecznie.

Jak słusznie zauważył Minister na ocenę natomiast przesłanki nieuprawiania nie mają wpływu dowody w postaci umowy kontraktacyjnej na dostawę słomy lnianej i konopnej na rok 1973 i lata następne, pokwitowania dostawy lnu oraz rachunki za opryski i zasianie lnu z 1973r. i z 1974r., gdyż z nich co najwyżej wynika, że właściciel uprawiał grunty do 1974r. Także rachunki za koszenie trawy z sierpnia 1974r. i września 1975r. nie mogą świadczyć, że całe gospodarstwo lub jego znaczna część były poddawane zabiegom agrotechnicznym zważywszy na okoliczność, że całe gospodarstwo miało pow. [...] ha, w tym jedynie [...] ha łąk i pastwisk, a [...] ha gruntów ornych.

Sąd podziela zasadność przyjęcia przez Ministra spełnienia przesłanki drugiej wynikającej z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r., tj. brak uprawy gospodarstwa w większej części oraz poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zdaniem składu orzekającego prawidłowo organ przyjął (biorąc pod uwagę istotę postępowania nadzorczego oraz fakt, że jest ono prowadzone po kilkudziesięciu latach od przejęcia przedmiotowej nieruchomości), że powyższa przesłanka została spełniona. Prowadzą do tego nie tylko ocena kontrolowanej decyzji z września 1975 r., ale również ocena pozostałych dokumentów w sprawie. W świetle tego co wyżej podniesiono, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie uznał, że kwestionowane decyzje nie zostały dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa. W konsekwencji nie było podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Załączone do skargi dokumenty nie zostały złożone w toku postępowania administracyjnego i nie podlegały ocenie organu, jednak zauważyć należy, że wprawdzie to na organie ciąży obowiązek zebrania dowodów i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednakże powyższe nie zwalnia strony od współdziałania z organem w tym zakresie, biorąc pod uwagę , że od wydania kwestionowanych decyzji doszło przed kilkudziesięciu laty, a organowi choć wiele dokumentów udało się zgromadzić, to jednak jak okazuje się nie wszystkie. Powyższe jednak nie podważa prawidłowości ustaleń organu co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.

Przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, co podnosi skarżąca może nastąpić zgodnie z art. 78 k.p.a., jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, w szczególności sytuacji braku dowodów pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ zgromadził stosunkowo obszerny materiał dowodowy biorąc pod uwagę upływ kilkudziesięciu lat od wydania kwestionowanych decyzji i materiał ten, zważywszy na specyfikę postępowania nieważnościowego, w którym co do zasady nie przeprowadza się postępowania dowodowego w takim zakresie jak w postępowaniu zwykłym, został prawidłowo oceniony.

Sąd przypomina, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, wedle którego w postępowaniu nieważnościowym organ nie prowadzi postępowania administracyjnego co do meritum sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Postępowanie to nie służy bowiem ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a jedynie zbadaniu pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych (vide wyroki NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1617/12, z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt 1666/12).

Wbrew zarzutom skargi organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne.

Powołana wyżej ustawa i rozporządzenie nie zawierały definicji gospodarstwa rolnego, zaś w Kodeksie cywilnym definicja gospodarstwa rolnego została przyjęta dopiero w 1990 r. (art. 55(3) Kodeksu cywilnego), stąd też ocena nieruchomości rolnej przejmowanej na rzecz Państwa powinna nastąpić w oparciu o definicję gospodarstwa rolnego z przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (j.t. Dz. U. z 1972 r., Nr 31, poz. 215 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią "za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego". Poza kryterium gospodarczego wykorzystania gruntu, o zaliczeniu nieruchomości do nieruchomości rolnych decyduje jej obszar. Stosownie do § 1 ust. 2 rozporządzenia z 1964 r. nie uważa się bowiem za nieruchomość rolną nieruchomości należącej do tej samej osoby lub osób, jeżeli łączny obszar nie przekracza 0,2 ha. Bezsporne jest, że przejęta nieruchomość rolna te kryteria spełniała. Po pierwsze - grunty te dawały możliwość zorganizowania na nich produkcji rolnej. Fakt braku inwentarza i maszyn nie pozbawiał jej charakteru gospodarstwa rolnego, bowiem nie stanowiło to przeszkody w prowadzeniu produkcji rolnej. Po drugie - gospodarstwo podlegające przejęciu spełniało normy obszarowe.

Brak powołania przez organ w decyzji , na podstawie której przejęto przedmiotowe gospodarstwo rolne przepisów ww rozporządzenia nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa, gdyż w świetle powyższych ustaleń w rozpoznawanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z gospodarstwem rolnym.

Reasumując, Sąd uznał, że organ administracji rozpatrujący przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wydał rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszenia wymienionych w niej przepisów ani prawa procesowego, ani prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.