Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2497/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154 § 1, §2, §6, §7,  art. 151, art. 200
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2023 r. sprawy ze skargi R. C., T. C., J. C. i J. C. na niewykonanie przez Prezydenta m. W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/20. 1. wymierza Prezydentowi m. W. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych: 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. W. na rzecz R. C., T. C., J. C. i J. C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 13 września 2022 r. R. C., T. C., J. C. i J. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/20. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku z dnia 10 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Skarżący wskazali, że Prezydent nie wykonał powołanego wyroku, mimo iż termin wyznaczony przez Sąd upłynął. Przy czym nie odniosła skutku okoliczność dwukrotnego wezwania przez skarżących organu do wykonania wyroku. Jednocześnie skarżący podkreślili, że od daty wydania przez Prezydenta w dniu 27 marca 2019 r. decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] brak jest przeszkód do wydania rozstrzygnięcia, zważywszy na okoliczność, ze przed wydaniem decyzji podziałowej zostali zawiadomieni pismem z dnia 30 marca 2016 r. o zgromadzeniu materiału dowodowego, dającego podstawy do wydania decyzji.

Zdaniem skarżących zachowanie organu świadczy o lekceważeniu prawa i celowym oraz świadomym wydłużaniu postępowania, co narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego. Według skarżących żądanie sumy pieniężnej od organu wynika z okoliczności powołanych wcześniej, a także z faktu, że już w sprawie I SAB/Wa 290/20 skarżący wnosili o przyznanie im sumy pieniężnej z tytułu długotrwałej bierności organu w sprawie, ale wtedy Sąd uznał, że wnioskujący nie przedstawili argumentów uzasadniających zrekompensowanie odniesionej krzywdy. Skarżący wskazali, że nie polemizując ze stanowiskiem Sądu w tamtej sprawie, w obecnym postępowaniu przyznanie im sumy pieniężnej jest zasadne zważywszy na fakt, że skarżący i ich poprzednicy prawni zostali pozbawieni prawowitej własności jeszcze w 1949 r., a obecnie od 22 lat nie mogą doczekać się jej zwrotu.

Odpowiadając na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w celu wydania rozstrzygnięcia w sprawie w dniu 20 kwietnia 2022 r. zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na rozliczeniu przedmiotowej nieruchomości w działkach ewidencyjnych. Ww. opracowanie wpłynęło do organu w dniu 20 lipca 2022 r. Niezależnie od powyższego. Prezydent zwrócił uwagę, iż w świetle stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 sierpnia 2022 r., sygn. akt: I OSK 2034/20, nabywcom praw i roszczeń wynikających z art. 7 ust. 1-4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 269), nie przysługuje przymiot strony w postępowaniach prowadzonych na podstawie ww. dekretu. Mając na względzie powyższe organ uznał, że T. C., J. C. i J. C. nie są stronami niniejszego postępowania, ponieważ nabycie roszczeń do omawianej nieruchomości nastąpiło w drodze umowy darowizny zawartej w formie aktów notarialnych z dnia [...] października 2012 r. oraz z dnia [...] marca 2017 r., którymi M. C. darował ww. osobom udział w prawach i roszczeniach do przedmiotowej nieruchomości. O ustaleniach organu T. C., J. C. i J. C. zostali poinformowani pismami z dnia 7 października 2022 r. Zgodnie z ustaleniem organu M. C. - spadkobierca dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości - zmarł w dniu [...] stycznia 2021 r. W związku z czym pismem z dnia 7 października 2022 r. Prezydent wezwał pozostałe strony niniejszego postępowania o przedłożenie do akt oryginałów bądź odpisów notarialnych dokumentów prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia prawdo spadku lub aktów poświadczenia dziedziczenia potwierdzających następstwo prawne po M. C. oraz adresów do korespondencji dla jego następców prawnych, w terminie 3 dni od daty otrzymania niniejszego pisma, pod rygorem zawieszenia postępowania. Prezydent wskazał, iż dalsze czynności w sprawie zostaną podjęte po ustaleniu wszystkich stron prowadzonego postępowania oraz po otrzymaniu adresów korespondencyjnych wszystkich stron postępowania ewentualnie ich następców prawnych byłych właścicieli ww. działek. Zakończenie postępowania uzależnione jest bowiem w obecnej chwili od działań podejmowanych przez strony postępowania

Pismem procesowym z dnia 3 grudnia 2022 r. T. C. wskazał kolejne argumenty na zasadność skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej powoływanej jako ppsa, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 ppsa). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 ppsa).

Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111).

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 290/20, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z dnia 10 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z prawomocnym ww. wyrokiem wpłynęły do organu 4 maja 2022 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ppsa, rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 4 lipca 2022 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzedniego wezwań przez skarżących do wykonania powyższego wyroku Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Do dnia orzekania w niniejszej sprawie wniosek z dnia 10 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej hip. [...] nie został rozpatrzony, a tym samym organ nie wykonał wspomnianego wyroku z dnia 14 stycznia 2022 r.

Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 kpa) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w kwocie 2000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze również, iż wymierzenie grzywny organowi, na podstawie art. 154 § 1 ppsa, ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych.

Podnieść także należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 2 ppsa - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Należało bowiem wziąć pod uwagę niewielki stosunkowo okres tej bezczynności oraz fakt, że Prezydent podjął czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy oraz ustalenia jej stanu faktycznego i prawnego oraz prawidłowego kręgu stron postępowania – o czym poinformował skarżących. Sąd oceniając charakter bezczynności organu uwzględnił ponadto charakter spraw dekretowych oraz konieczność analizy archiwalnego, często niekompletnego materiału dowodowego. Sądowi z urzędu znana jest również ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta dotyczących dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz ich stopień skomplikowania, wynikający z konieczności czynienia ustaleń stanu faktycznego, mającego miejsce przeszło 70 lat temu. Okoliczności te wprawdzie nie mogą zwalniać organu z wykonania wyroku, ale muszą być brane pod uwagę przy ocenie charakteru zachowania organu w prowadzonym postępowaniu.

Zdaniem Sądu nie zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi, nie pozwalają na przyjęcie by skarżący na skutek nierozpoznania w terminie powołanego na wstępie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu doznali uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie im sumy pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w związku z art. 154 § 7 ppsa. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 ppsa.