Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2142/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7d, art. 20-26, art. 30-34, art. 37 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1629
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: § 36, § 45
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 96
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 § 1, art. 135, art. 183 § 1 i 2, art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia [...] marca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu [...] marca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. S. i J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] maja 2017 r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi B. S. i J. S. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] stycznia 2017 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną [pic]


UZASADNIENIE

I OSK 2142/17

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia [...] maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę B. S. i J. S. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., po rozpatrzeniu odwołania J. S. i B. S., utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] listopada 2016 r., orzekającej o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu S. gmina Ł., polegającej na ujawnieniu danych z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r., w odniesieniu do działki nr [...] z działkami sąsiednimi oraz wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktów prawnych oraz dokumentacji geodezyjnej związanych z podziałem nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], położonej w obrębie S. gmina Ł..

W uzasadnieniu organ podał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. J. S. i B. S. zwrócili się do Starostwa Powiatowego w S., Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S., z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu wyeliminowanie błędnych i wzajemnie sprzecznych ze sobą danych w ewidencji gruntów i budynków obrębu S. w odniesieniu do przebiegu granicy działki nr [...], która jak wynika z postanowienia Naczelnika Gminy w Ł. z dnia [...] czerwca 1985 r. była przedmiotem rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r.

Organ wskazał, że jak wynika z dostępnych dokumentów, objęte wnioskiem działki posiadają w części podwójny stan prawny i dlatego złożony wniosek nie może być zrealizowany. Dotyczy bowiem ustalenia zasięgu prawa własności, do czego organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie jest upoważniony.

Organ odwoławczy ustalił, że ewidencja gruntów dla wsi S. gromada S. została założona w 1964 r. Operat techniczny z założenia tej ewidencji został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...]. Z mapy ewidencyjnej wykonanej w 1964 r. wynika, że działka nr [...] nie graniczyła z działką nr [...], lecz z działkami nr [...] i nr [...] oraz z działką nr [...], stanowiącą własność wnioskodawców. W aktach sprawy znajdują się dokumenty dotyczące obliczenia powierzchni działek położonych we wsi S. gromada S., pochodzące z operatu technicznego nr [...]. W rejestrze gruntów z 1964 r. działka nr [...] została wpisana pod numerem [...], a jej powierzchnię wpisano jako 0,09 ha. Następnie zmianą nr [...] działki nr [...] i nr [...] zostały wpisane pod numerem [...]. W dniu [...] maja 1976 r. Naczelnik Gminy w Ł. wydał akt własności ziemi dla wnioskodawców na nieruchomości oznaczone numerami działek: [...],[...] i [...] o ogólnej powierzchni 1,10 ha. Z protokołu z dnia [...] kwietnia 1976 r. w sprawie ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa rolnego, załączonego do ww. aktu własności, wynika, że do uwłaszczenia przyjęto powierzchnie działek nr [...],[...] i [...] wpisane w obowiązującym wówczas rejestrze gruntów wsi S. pod numerem [...], gdzie powierzchnia działki nr [...] wynosiła 0,09 ha.

Na mocy postanowienia Naczelnika Gminy w Ł. z dnia [...] czerwca 1985 r. zostało wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe mające na celu ustalenie granicy działki nr [...] stanowiącej własność małżonków S. z działkami: [...], stanowiącej własność Z. J. oraz nr [...] i [...], stanowiącymi własność Z. i H. D.. Operat rozgraniczeniowy został zaewidencjonowany w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w T., Filia T. w S. pod nr [...]. W operacie tym znajduje się protokół graniczny z dnia [...] czerwca 1985 r., w którym określono przebieg granicy pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i nr [...] w oparciu o dokumentację geodezyjną oraz zgodne oświadczenie stron. Protokół został podpisany przez uczestników rozgraniczenia obecnych na gruncie. Został również spisany akt ugody z likwidacji sporu granicznego na odcinku granicy pomiędzy działkami oznaczonymi na mapie i na szkicu jako działki nr: [...],[...] i [...], który został podpisany przez uczestników rozgraniczenia. Granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] zostały wytyczone i zastabilizowane palami drewnianymi, a granice pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] zostały wytyczone i zastabilizowane kamieniami polnymi. Przebieg granic został przedstawiony na szkicu polowym sporządzonym przez geodetę w dniu [...] czerwca 1985 r., który został dołączony do operatu rozgraniczeniowego. Ze szkicu tego nie wynika, żeby działka nr [...] graniczyła z działką nr [...].

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1996 r., I Ns 584/96, z dniem [...] listopada 1971 r. J. S. stała się właścicielem działki nr [...] o powierzchni 0,50 ha. Spadek po niej, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, odziedziczyły dzieci po 1/3 części każde z nich. Następnie, na mocy umowy darowizny z dnia 3 kwietnia 2000 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep A [...], właścicielem działki nr [...] stała się K. Ł..

Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2000 r., postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1996 r. oraz wyrysu z dnia [...] stycznia 1995 r., sporządzonego w celu uwłaszczenia dla nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], w dniu [...] lipca 2000 r. została założona księga wieczysta Kw nr 73749, w której jako właściciela tej nieruchomości wpisano K. Ł..

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Wójt Gminy Ł. pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału działki [...] na działki nr: [...],[...] i [...]. Operat techniczny z podziału działki został przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. [...] stycznia 2014 r. pod numerem ewidencyjnym [...]. Ze sprawozdania technicznego załączonego do tego operatu wynika, że Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. udostępnił wykonawcy prac do przeanalizowania operat techniczny nr [...] z rozgraniczenia działki nr [...] z działkami sąsiednimi, przeprowadzonego w 1985 r. Wykonawca prac dokonał oceny wiarygodności materiałów zawartych w tym operacie i stwierdził, że dokumentacja ta nie pozwala na jednoznaczne określenie linii granicznej ustalonej dla działek objętych rozgraniczeniem. Granica przedstawiona na szkicu z rozgraniczenia pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i nr [...], będąca przedmiotem ugody, jest sprzeczna z granicą ewidencyjną. Ponadto na mapie numerycznej obrębu S. granice działek nr: [...],[...] zostały odmiennie przedstawione, niż na wyrysach z mapy ewidencyjnej załączonych do ksiąg wieczystych prowadzonych dla działek nr [...]. W ocenie wykonawcy stan prawny tych działek ujawniony w księgach wieczystych jest zgodny z treścią mapy analogowej, ale sprzeczny ze stanem przedstawionym na mapie numerycznej. Dlatego wykonawca prac przyjął do podziału granice działki nr [...] zgodnie z ewidencją gruntów, nie uwzględniając danych wynikających z operatu rozgraniczeniowego nr [...] oraz zawartej ugody w odniesieniu do granic działki nr [...] z działkami nr [...] i nr [...].

W 2015 r. na zlecenie właścicieli działki nr [...] zostało wykonane opracowanie geodezyjne mające na celu wyjaśnienie niezgodności rzeczywistego stanu prawnego z treścią ksiąg wieczystych w odniesieniu do działki nr [...] i działek sąsiednich. Wykonawca prac ustalił, że do 2013 r. stan spokojnego posiadania w odniesieniu do działki nr [...] i działek sąsiednich był zgodny ze stanem wynikającym z aktu ugody zawartego w trakcie rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r. Zmiana nastąpiła w 2013 r., kiedy to do podziału działki nr [...] zostały przyjęte granice ewidencyjne tej działki bez uwzględnienia granic wynikających z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r. i zawartej w nim ugody. Podział działki nr [...] o powierzchni 0,5187 ha na działki nr [...] o powierzchni 0,2956 ha, nr [...] o powierzchni 0,1717 ha i nr [...] o powierzchni 0,0514 ha został zatwierdzony decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 2014 r. Operat z podziału działki nr [...] został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] stycznia 2014 r. za numerem ewidencyjnym [...].

Z mapy do celów prawnych załączonej do operatu technicznego o identyfikatorze ewidencyjnym P.2609.2016.601 wynika, że granica zachodnia działki nr [...] ustalona w trakcie rozgraniczenia jest tożsama z granicą zachodnią działki nr [...] i działki nr [...] powstałej w wyniku podziału działki nr [...], co oznacza, że działki nr [...] i [...] wchodzą w skład działki nr [...]. Wyniki pomiaru bezpośredniego oraz wywiad w terenie wykazały, że ogrodzenie trwałe zostało wybudowane w granicach przyjętych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego z niewielkimi odstępstwami od ustalonych granic.

Starosta zgromadził dokumenty, z których wynika, że działka nr [...] o powierzchni 0,09 ha stanowi własność wnioskodawców na podstawie aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy w Ł. w dniu [...] maja 1976 r. Uwłaszczenie działki nr [...] nastąpiło na stan ewidencyjny przedstawiony na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej nr [...] z założenia ewidencji gruntów dla tego obrębu. Stan prawny działki nr [...] o powierzchni 0,06 ha został uregulowany aktem własności ziemi Naczelnika Gminy w Ł. z dnia [...] kwietnia 1974 r. wydanym dla J. S. według stanu ujawnionego w ewidencji gruntów. Umową przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 1983 r., sporządzoną w formie aktu notarialnego, działka nr [...] została przekazana na rzecz Z.J.. W dniu [...] maja 1983 r. dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,06 ha została założona księga wieczysta KW nr [...], w której ujawniono Z. J. jako właściciela tej nieruchomości na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego z dnia [...] maja 1983 r., Rep A [...], aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1974 r. oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej, sporządzonego według stanu na dzień [...] marca 1983 r.

Na mocy aktu notarialnego Rep A [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Z. J. darowała działkę nr [...] W. N.. W związku z tym zaktualizowano wpis w dziale II księgi wieczystej, ujawniając ją jako właścicielkę tej działki. Do księgi wieczystej dołączono wypis z rejestru gruntów wraz z wypisem z kartoteki budynków z dnia 31 sierpnia 2012 r.

Z kolei powstałe z podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], działki nr [...] i nr [...] zostały sprzedane na mocy aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2014 r., Rep A [...], W. i W. N.. Na podstawie tego aktu oraz mapy z projektem podziału działki nr [...], dla działek nr [...]i nr [...] została założona księga wieczysta Kw nr [...], w której ujawniono nowych właścicieli tej nieruchomości. Działka nr [...] pozostała w księdze wieczystej KW nr [...], gdzie jako jej właściciele figurują Z. i E. R., na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że przebieg granic wynikający z aktu ugody nie jest możliwy do wykazania w operacie ewidencji gruntów i budynków, ponieważ pomiar granic działek w trakcie rozgraniczenia został wykonany metodą liniową przy pomocy taśmy bez dowiązania do geodezyjnej osnowy pomiarowej. W związku z powyższym nie jest możliwe na podstawie tego pomiaru obliczenie współrzędnych punktów granicznych określających przebieg granic z ugody. Pomiar ten nie spełnia standardów umożliwiających naniesienie danych z tego pomiaru na mapę numeryczną. Ponadto działka nr [...] przedstawiona na szkicu polowym, sporządzonym przy rozgraniczeniu w 1985 r., graniczy z działką nr [...], co jest zgodne ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast, jak wynika z opracowania o identyfikatorze [...], granice działki nr [...] ustalone w czasie rozgraniczenia obejmują grunty stanowiące działkę nr [...] i część działki [...], która na szkicu polowym sporządzonym przy rozgraniczeniu w 1985 r. w ogóle nie została przedstawiona. Jeżeli faktycznie granice działki nr [...] w czasie rozgraniczenia zostały ustalone w ten sposób, to rozgraniczenie to doprowadziło nie do ustalenia przebiegu granic działki nr [...], lecz do przejęcia gruntów stanowiących działkę nr [...] i część działki nr [...], co stoi w sprzeczności z celem postępowania rozgraniczeniowego i ze stanem prawnym tych nieruchomości.

Z ustaleń poczynionych przez wykonawcę operatu nr [...] wynika, że wnioskodawcy użytkują jako działkę nr [...] grunty obejmujące również działki nr [...] i nr [...], które posiadają odrębny, uregulowany stan prawny. Na działkach nr [...] i [...] znajdują się budynki należące do wnioskodawców. Wyniki pomiaru bezpośredniego oraz wywiadu terenowego przeprowadzone przez wykonawcę opracowania nr [...] wykazały, że ogrodzenie trwałe zostało wybudowane prawdopodobnie w granicach przyjętych w trakcie postępowania rozgraniczeniowego.

Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu Sulisławice, wynikających z rozgraniczenia przeprowadzonego w 1985 r., nie jest możliwe. Wprowadzenie takiej zmiany byłoby równoznaczne z rozstrzygnięciem kwestii własności tych gruntów. Starosta, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, nie jest organem uprawnionym do rozstrzygania w sprawach własności. Powyższe zagadnienie można rozstrzygnąć jedynie na drodze postępowania sądowego przed sądem cywilnym.

Odnosząc się do żądania dotyczącego wyeliminowania z obrotu prawnego aktów i czynności geodezyjnych związanych z podziałem działki nr [...] organ podał, że starosta, jako organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, nie jest organem właściwym w sprawach dotyczących podziału nieruchomości. Rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej ewentualnego unieważnienia podziału działki nr [...], w tym ostatecznych decyzji wydanych w tej sprawie, należy do organów właściwych w sprawach dotyczących podziału nieruchomości, bez względu na to, czy w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym istnieje dokumentacja techniczna dotycząca tego podziału.

Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnieśli J. S. i B. S..

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wskazał, że sporządzony w 2013 r. przez geodetę S. P. operat techniczny dotyczący podziału działki nr [...] nie spowodował zmiany przebiegu zewnętrznych granic ewidencyjnych działki [...] należącej do skarżących. Od założenia w 1964 r. ewidencji gruntów granice ewidencyjne (których nie należy utożsamiać z granicami prawnymi) nie uległy zmianie. Skarżący wywodzą tytuł prawny do swojej nieruchomości (podobnie jak i właściciele sąsiednich nieruchomości) z ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności nieruchomości rolnych (Dz.U. z 1971 r. Nr 27 poz. 250 ze zmianami). Jak wynika z prawidłowych w świetle znajdujących się w aktach odrysów z map ustaleń, skarżący stali się z mocy prawa właścicielami działki ewidencyjnej nr [...], która nie graniczyła z działką ewidencyjną nr [...] i która do chwili obecnej według dokumentów ewidencyjnych z działką tą nie graniczy. Skarżący domagają się zmiany w ewidencji, polegającej na ujawnieniu w niej granicy należącej do nich nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] zgodnie z ugodą zawartą w 1985 r. przed geodetą L. A. w toku postępowania o rozgraniczenie.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia, zgodnie z postanowieniem Naczelnika Gminy w Ł., dotyczyło ustalenia granicy pomiędzy działkami: nr [...] – własność Z. J., nr [...] – własność skarżących oraz nr [...] i [...] należącymi do Z. i H. D.. Z protokołu granicznego wynika, że doszło do ustalenia granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] oraz granicy pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...]. Dodatkowo na szkicu granicznym została przedstawiona linią przebiegającą przez punkty A-B granica pomiędzy działką skarżących, a działką nr [...] należącą wówczas do osoby o nazwisku C.. Z tego szkicu granicznego także wynika, że działka skarżących w żadnym miejscu nie graniczyła z działką nr [...]. Jednakże, co wynika z kolei z mapy dla celów prawnych sporządzonej przez geodetę M. S., przy przyjęciu granicy ustalonej ugodą z 1985 r. działka skarżących obejmuje nie tylko całą działkę ewidencyjną nr [...], ale także część działki nr [...], której właściciele nie brali udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, zakończonym zawarciem tej ugody.

Skarżący domagają się wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów polegających na zmianie granicy ewidencyjnej ich działki na granicę wynikającą z ugody. Zdaniem Sądu I instancji prawidłowe było stanowisko organu, że taka zmiana aktualnie wprowadzona być nie może.

Pomiar granic działek w trakcie rozgraniczenia w 1985 r. został wykonany metodą liniową przy pomocy taśmy, bez dowiązania do geodezyjnej osnowy pomiarowej, co powoduje niemożność obliczenia współrzędnych punktów granicznych określających przebieg granic z ugody, a co za tym idzie niemożność przeniesienia tak ustalonej granicy na mapę odpowiadającą aktualnym wymogom i standardom.

Zawarta w 1985 r. ugoda prowadziłaby do wchłonięcia przez działkę nr [...] nie tylko działki nr [...] w całości, ale także części działki nr [...] bez wiedzy i zgody jej właścicieli. Zgodzić się w związku z tym należy z organem, że tego typu przesunięcie granic nie mieści się w pojęciu rozgraniczenia, które ma na celu ustalenie granicy pomiędzy dwoma przylegającymi do siebie bezpośrednio nieruchomościami, nie zaś przyłączenie do jednej działki części zupełnie innej nieruchomości, nie graniczącej z tą działką, której właściciele nie biorą udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Jak wynika z ustaleń organów, umową z dnia 13 lutego 2013 r., zawartą w formie aktu notarialnego, Z. J. darowała W. N. działkę nr [...], która to działka w dacie zawarcia tej umowy miała założoną księgę wieczystą. Do księgi tej była dołączona mapa z ewidencji gruntów. Działka nr [...], według ugody z 1985 r., w całości wchodziłaby w skład działki [...].

Decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 2014 r. zatwierdzony został podział działki nr [...] na działki nr [...]. Ta ostatnia działka, zgodnie z ugodą z 1985 r., w całości stanowiłaby część działki 230. Aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2014 r. działka ta oraz działka [...] zostały sprzedane przez K. Ł. (która nabyła własność działki [...] umową darowizny zawartą w dniu 3 kwietnia 2000 r.) małżonkom N..

Tak więc już po zawarciu ugody doszło do obrotu prawnego działkami nr [...] i [...], co oznacza, że wprowadzenie do ewidencji gruntów granicy wynikającej z ugody sprzed tego obrotu nie stanowiłoby aktualizacji tej ewidencji.

Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania sporu, czyją faktycznie własność stanowią aktualnie grunty działek nr [...] i [...]. Niewątpliwie stan posiadania na gruncie nie odpowiada granicom ewidencyjnym, o czym świadczy fakt, że na działkach nr [...] i [...] znajdują się budynki wzniesione przez skarżących. Samo jednak posiadanie spornego gruntu nie może stanowić podstawy do dokonania zmiany w przebiegu granicy ewidencyjnej działki skarżących. Zgodnie bowiem z § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r., poz. 1034), dalej rozporządzenie, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przy aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 i 36 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z § 36 tego rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym;

2) w celu podziału nieruchomości;

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów;

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości;

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej;

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków;

7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji;

8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Skarżący, poza powołaniem się na ugodę z 1985 r., nie złożyli żadnej dokumentacji, która mogłaby stosownie do ww. § 36 stanowić podstawę do wprowadzenia zmiany w ewidencji. Przedstawili jedynie dokumenty sporządzone dla potrzeb toczącego się i jeszcze nie zakończonego postępowania w spawie z ich wniosku o zasiedzenie.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności. Istotą rejestracji ewidencji gruntów i budynków jest to, że stanowi ona odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawierając jedynie dane wynikające z tytułu własności, przez co ewidencja ma w tym zakresie charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że ewidencja gruntów i budynków oraz zawarte w niej zapisy nie kształtują nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają ten stan zaistniały wcześniej i udokumentowany stosownymi dowodami. Postępowanie ewidencyjne służy jedynie ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach (budynkach, lokalach) i ma charakter wyłącznie informacyjny. Usuwanie błędów oraz omyłek w ewidencji w ramach jej aktualizacji nie jest wyłączone, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja gruntów ma odzwierciedlać a nie tworzyć.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] maja 2017 r. skargę kasacyjną wnieśli J. i B. S.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie:

1/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 20, art. 22 ust 1, 2b, art. 42 ust 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), dalej ustawa, oraz aktów wykonawczych do ww. ustawy, w tym § 36 pkt 1, § 44 pkt 2, § 46, § 47, § 45 i § 54 rozporządzenia oraz § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. Nr 263, poz, 1572 ze zm.). Naruszenia ww. przepisów polegały na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że Starosta S., w trybie § 54 rozporządzenia, winien dokonać powtórnej oceny dokumentów zgłoszonych za nr GII-6042/6/8 (operat 21/25) w sprawie postępowania rozgraniczeniowego i zawartej w dniu 5 czerwca 1985 r. ugody granicznej w ramach prowadzonego z urzędu postępowania weryfikacyjnego z uwagi na to, że sprawdzenie zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie może również nastąpić na skutek okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych przeprowadzonej co najmniej raz na 15 lat przez starostę na podstawie § 54 ust. 4 rozporządzenia, ewentualnie w krótszych odstępach czasu z inicjatywy właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego (§ 54 ust. 5 rozporządzenia) przy objęciu weryfikacją całego obszaru obrębu, czego organ zaniechał, mimo tak rażących nieprawidłowości, które uzasadniały taką konieczność. W ocenie autora skargi kasacyjnej organy obowiązane byty przeprowadzić weryfikację danych ewidencyjnych, z uwagi na wyraźne sprzeczności danych źródłowych w sprawie;

2/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 8 i art. 22 ust 3, art. 24 ustawy oraz rozporządzenia; ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami, którego podstawową zasadą jest zasada aktualności, to jest utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia). Organ zaniechał aktualizacji operatu ewidencyjnego przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia) z urzędu (§ 46 ust. 1 rozporządzenia) w drodze decyzji (§ 47 ust. 3 rozporządzenia);

3/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 12b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy oraz § 11 rozporządzenia oraz § 71 rozporządzenia w sprawie standardów technicznych, polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że Starosta S., a w ślad za nim organ odwoławczy, przeprowadził prawidłową kontrolę czynności geodety inż. S. P., dokonującego sprostowania powierzchni działki nr [...] oraz podziału tejże działki, zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 2004 r., choć tą drogą doszło do zmiany prawa własności. Tymczasem pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji w stosunku do źródeł tych informacji wymienionych w § 12 ust. 1 pkt 1-6 i § 11 ust. 2 rozporządzenia oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Można to osiągnąć wyłącznie przez dokonywanie ich rejestracji w sposób przewidziany w rozporządzeniu. Obowiązek zamieszczenia w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości;

4/ prawa procesowego, tj. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., w zw. z art. 31 ustawy, poprzez przyjęcie, że postępowanie rozgraniczeniowe zakończone ugodą z dnia 17 czerwca 1985 r. nie stanowi ugody w rozumieniu art. 7 ust. 1-3 dekretu o rozgraniczeniu nieruchomości (wówczas obowiązującego) zakreślającego granice własności działki nr [...] wnioskodawców J. i B. S. (ustalono granice działki nr [...]poprzez wchłonięcie działki nr [...] i części działki nr [...] - wyznaczono pkt A, B, C i D), podczas, gdy dekret o rozgraniczeniu nieruchomości przewidywał wówczas jeden z trzech sposobów zakończenia sprawy o rozgraniczenie, jakim była ugoda zawarta przed geodetą (art. 7 ust. 1-2 dekretu), której sens w sprawie o rozgraniczenie w istocie rzeczy sprowadza się do ustalenia nie samych granic, lecz do tego, do jakich granic sięga prawo właściciela, a także do wydania gruntu do tych granic;

5/ prawa procesowego, tj. przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a., polegających na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że organy obydwu instancji dokonały naruszenia zasady praworządności poprzez niezastosowanie przepisów prawa materialnego powołanych wyżej przepisów ustawy oraz aktów wykonawczych do niej, skutkujących uznaniem, że czynności materialno-techniczne inż. S. P. są prawnie skutecznie, choć operat techniczny wykazuje błąd pomiaru i stwierdza konieczność jego eliminacji. W rzeczywistości jednak jest to tylko interpretacja geodety, której skutkiem jest zasadnicza zmiana przebiegu granic i powierzchni działek ewidencyjnych, co winno doprowadzić do niedopuszczalności włączenia na takiej podstawie dokonanych zmian w dokumentacji geodezyjnej, gdyż nie jest rolą geodety dostosowywanie granic działek do stanu faktycznego w sytuacji, gdy stan ten jest nie jest prawidłowo odzwierciedlony w ewidencji. Organy nie podjęły także czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwiły sprawę z naruszeniem słusznego interesu wnioskodawców, w sposób podważający zaufanie wnioskodawców do władzy publicznej, bez należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie ich praw będących przedmiotem postępowania, bez szczegółowego wyjaśniania wnioskodawcom zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy;

6/ przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1, 77, 78 § 1 w z art. 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie, że przeprowadzenie wnioskowanych dowodów i wszechstronne rozpoznanie sprawy nie nastąpiło, mimo że na podstawie art. 22 ust 3 ustawy, w sytuacji gdy uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwe w inny sposób, starosta w drodze decyzji administracyjnej powinien nałożyć na podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, obowiązek opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku ustalenia, że stan rzeczywisty nieruchomości jest inny niż ujawniony w tej bazie danych, a różnica ta jest skutkiem robót budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sądowi I instancji umknęło to, że obecnie ewidencja gruntów i budynków wskazuje, że budynki wnioskodawców posadowione legalnie na podstawie decyzji administracyjnych zaewidencjonowano na "cudzym" gruncie. Również Naczelnik Gminy Ł. w dniu [...] sierpnia 1985 r. (zaraz po zawartej ugodzie granicznej pomiędzy sąsiadami) wydał decyzję pozwalającą na nadbudowę piętra budynku mieszkalnego na działce, która stanowi własność nie inwestora Z. J., a wnioskodawców na podstawie zawartej ugody.

7/ prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że zawisła przed Sądem Rejonowym w S. sprawa o zasiedzenie "załatwia sprawę", bowiem uprzednie rozstrzygnięcie przez sąd sporu o własność nieruchomości nie jest niezbędne dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w postępowaniu w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Zawisła przed Sądem Rejonowym w S. sprawa o zasiedzenie nie ma wpływu na postępowanie dotyczące określenia cech nieruchomości na podstawie aktualnego (najpóźniejszego) dla każdej z tych nieruchomości wprowadzonego wpisu do ewidencji gruntów. Dopiero jego zakończenie orzeczeniem merytorycznym, wraz z uznaną przez Sąd dokumentacją, będzie mogło stanowić podstawę kolejnych aktualnych wpisów w ewidencji;

8/ prawa procesowego, tj. art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. z uwagi na to, że sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, ponieważ jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji winien uchylić jako niezgodne z prawem rozstrzygnięcie organu odwoławczego, a także poprzedzające go rozstrzygnięcie, bowiem wydane zostały w jednym i tym samym postępowaniu, prowadzonym dla załatwienia danej sprawy, a ponadto winien wyeliminować z obrotu prawnego wszelkie decyzje i postanowienia dotyczące sprostowania i podziału nieruchomości objętych skargą dokonane przez inż. S. P., które doprowadziły do zmian praw właścicielskich tak daleko idących, że dla działek nowo utworzonych w wyniku podziału założono księgi wieczyste obrazujące niezgodny stan prawny w rzeczywistością;

9/ prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu, że wnioskodawcy J. i B. S. nie brali udziału w postępowaniu dotyczącym sprostowania powierzchni działki nr [...], zakończonego decyzją Starosty S. oraz w postępowaniu dotyczącym podziału tejże działki zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 2014 r.

Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący kasacyjnie wnieśli także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na początku rozważań należy podkreślić, że ich przedmiotem jest wyłącznie ocena wyroku Sądu I instancji, który uznał za prawidłowe rozstrzygnięcia organów administracji odnośnie do wniosku o wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów, polegających na zmianie przebiegu granicy ewidencyjnej ich działki nr [...] na przebieg wynikający z zawartej w 1985 r. ugody kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Żądanie zawarte we wniosku skarżących wyznacza granice sprawy administracyjnej, którą organ w ramach swoich kompetencji musi rozstrzygnąć w oparciu o właściwą podstawę prawną. Żądanie skarżących sprecyzował ich pełnomocnik w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., wskazując, że w oparciu o art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) ustawy organ winien z urzędu dokonać aktualizacji informacji zawartych w ewidencji z uwagi na błędne informacje w niej zawarte. Wskazał przy tym na dokumentację geodezyjną sporządzoną na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego przeprowadzonego w 1985 r. oraz dokumentację sporządzoną w postępowaniu dotyczącym podziału działki nr [...], dokonanego w 2014 r.

Wskazać zatem należy, że sprawy dotyczące zmian w ewidencji gruntów prowadzone są na podstawie przepisów ustawy i rozporządzenia, a organem właściwym rzeczowo jest w tym zakresie starosta (art. 7d ustawy). Z kolei instytucja podziału nieruchomości uregulowana jest w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147ze zm.) która w art. 96 stanowi, że podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza lub prezydenta miasta zatwierdzającego podział. Nie mogą zatem nie tylko przynieść oczekiwanego rezultatu, ale nawet zostać rozważone przez Naczelny Sąd Administracyjny, zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do postanowienia Wójta Gminy Ł. z dnia [...] stycznia 2014 r. o pozytywnym zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału działki nr [...] na działki nr [...],[...]i [...], a także do decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2014 r. o zatwierdzeniu tego podziału. Przepisy te regulują odrębne instytucje prawne i nie mogą jednocześnie stanowić podstawy prawnej decyzji wydanej w indywidualnej sprawie administracyjnej – zupełnie bowiem odmienne są przedmioty spraw administracyjnych nimi objętych, jak i organy właściwe rzeczowo. Fakt, że dotyczą one nieruchomości, nie oznacza, że można uregulowane w nich kwestie łączyć i oceniać w jednym postępowaniu pod kątem legalności działania organów administracji publicznej.

Nie można zatem zaakceptować stanowiska zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, że załatwiając wniosek o dokonanie zmian w ewidencji gruntów, organ prowadzący ewidencję mógłby również skontrolować pod względem legalności akty wydane w innej sprawie administracyjnej (dotyczącej podziału) oraz dokumentację geodezyjną (w tym operat z podziału działki nr [...]) sporządzoną na potrzeby tego innego postępowania. Skoro tak, to Sąd I instancji, rozstrzygając zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a w granicach sprawy, nie mógł dokonać kontroli legalności aktów wydanych sprawie dotyczącej podziału. Ponadto art. 135 p.p.s.a. przewiduje zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, wyłącznie w sytuacji stwierdzenia przez Sąd wystąpienia takich naruszeń. W niniejszej sprawie Sąd, rozstrzygając w granicach danej sprawy, naruszeń takich nie stwierdził i skargę oddalił.

Powyższe uwagi determinują wynik niniejszej sprawy. Argumentacja autora skargi kasacyjnej, domagającego się wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów wynikających z postępowania rozgraniczającego z 1985 r. i zawartej w jego ramach ugody, opiera się bowiem na przekonaniu, że sporządzona wówczas dokumentacja jest prawidłowa, a późniejsze czynności, związane głównie z podziałem działki nr [...], są wadliwe.

Tymczasem Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy administracji publicznej zebrały w niniejszej sprawie obszerny i wystarczający materiał dowodowy, a dokonane ustalenia wystarczały do podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie wprowadzenia zmian do ewidencji.

Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego, zarówno ustawy jak i rozporządzenia, obligują organ prowadzący ewidencję do wprowadzenia zmian, jeśli wynikają one z wiarygodnych dokumentów. Jednakże w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu l instancji, organy w sposób wyczerpujący wykazały, że aktualny stan prawny działki nr [...], której właściciele domagali się wprowadzenia zmian jej granic, oraz sąsiadujących z nią działek nr [...] i [...], jest na tyle skomplikowany, że nie można go wyjaśnić poprzez zmiany ewidencyjne. Ugoda zawarta w ramach postępowania rozgraniczeniowego z 1985 r. nie dość, że dokonała pomiarów granic działki nr [...] w sposób niepozwalający obecnie na przeniesienie na mapę odpowiadającą aktualnym wymogom, to jeszcze wyznaczała tę granicę w granicy innych działek – obejmowała w całości działkę nr [...] i w części działkę nr [...]. Tymczasem działki te miały w czasie rozgraniczenia w 1985 r. właścicieli, którzy nie byli obecni przy podpisywaniu ugody, jak również mają obecnie właścicieli wpisanych do założonych dla tych działek ksiąg wieczystych, w których znajdują się dokumenty geodezyjne wyznaczające granice tych działek. Z całości zebranego materiału dowodowego, w tym również z opinii biegłego sądowego A. C. o, sporządzonej na potrzeby prowadzonej przed sądem powszechnym sprawy o zasiedzenie i złożonej przez skarżących w trakcie postępowania kasacyjnego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wynika, że na przestrzeni lat doszło do takich zmian w zarówno dokumentacji geodezyjnej spornego obszaru, jak i jego stanu prawnego, że właściciele działek nr [...],[...], jak i działki nr [...] (skarżący) dysponują uprawnieniami właścicielskimi do części tego samego gruntu. Okoliczności tej nie zaprzecza również autor skargi kasacyjnej, domagając się jedynie uznania pewnych czynności (rozgraniczenia i ugody z 1985 r.) za dokonane prawidłowo, a innych (jak choćby podziału działki nr [...]) za dokonane nieprawidłowo. Tymczasem okoliczność ta determinuje całe postępowanie. Przez zapis (jego zmianę) nie można bowiem w ewidencji gruntów ustanawiać lub pozbawiać kogoś własności, ma on bowiem wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Z ewidencji gruntów jako zbioru informacji wynika, że dokonywanie w nim zmian nie może rozstrzygać o prawie własności ani przedmiocie własności. Te kwestie są przsądzane w innych postępowaniach (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 1995 r., SA/Bk 167/94.). Tymczasem przesunięcie granicy działki nr [...] w oparciu o dokumentację z 1985 r. spowodowałoby niezaprzeczalnie przesunięcie granicy działki nr [...] i wprost zmniejszenie jej powierzchni, a odnośnie do działki nr [...] – całkowite jej wchłonięcie. Stanowiłoby to ewidentne wkroczenie w sferę własności. Sfera ta zaś jest szczególnie chroniona, a rozstrzyganie sporów w tym zakresie należy do sądów powszechnych. Dopiero rozstrzygnięcie sądu powszechnego w tym względzie będzie ewentualnie stanowiło podstawę wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów. Dane w ewidencji mają być jedynie odzwierciedleniem stanu prawnego, wynikającego z określonych tytułów prawnych, w szczególności z orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych lub umów. Należy szczególnie mocno podkreślić, że w postępowaniu dotyczącym rozstrzygnięć, które mogłyby mieć wpływ na treść własności osobistej, organy administracyjne nie mogą pomijać konstytucyjnej zasady ochrony własności (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1997 r., V SA 1800/96). Wskazane obszernie w skardze kasacyjnej przepisy ustawy oraz wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze nie dają podstaw prawnych do kształtowania stosunków własnościowych i związanych z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków. Wszelkie spory na tym tle, związane z zakresem i sposobem korzystania z prawa własności, nie leżą w kompetencji organów administracji ani sądu administracyjnego. Wydanie decyzji o treści spełniającej żądanie wnioskodawców spowodowałoby przesunięcie granic działki działek nr [...] i [...], co powodowałoby ewidentnie naruszenie stosunków własnościowych pomiędzy skarżącymi a właścicielami tych dwóch nieruchomości, których prawa ujawnione są przecież w księgach wieczystych. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest zaś sprawą zasadniczą w przedmiotowej sprawie. Prawidło zatem Sąd I instancji przyjął, że organy administracji wyjaśniły w sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy i nie przekraczając swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów wydały legalne rozstrzygnięcia. Nie doszło tym samym do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 7, art. 75 §1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Sąd Wojewódzki prawidłowo także ocenił wydane decyzje pod kątem spełnienia wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla przy tym, że nie kwestionuje faktu zawarcia w 1985 r. ugody kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Jednakże dokumentacja z tego postępowania nie jedyną dokumentacją dotyczącą działki nr [...]. Operat techniczny z podziału działki nr [...] także nosi cechy legalności, podobnie jak dokumenty stanowiące podstawę ujawnienia prawa własności działek nr [...] i [...] w księgach wieczystych, w tym materiały geodezyjne, na podstawie których wyznaczone zostały granice tych nieruchomości. Dlatego też nie sposób w ramach postępowania wszczętego wnioskiem o dokonanie zmian w ewidencji gruntów rozstrzygnąć, jak zgodnie z prawem przebiega granica spornych działek. W tej sytuacji argument o legalnym wybudowaniu budynków na działce nr [...], na podstawie załączonych decyzji organów architektoniczno-budowlanych, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Nie można również pominąć, poza rozważaniami na tle stosunków własnościowych i zakresu prawa własności oraz ich ewentualnych naruszeń, że przepisy ustawy wyraźnie odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntów (art. 20 - 26) od problematyki rozgraniczenia nieruchomości. W pierwszym przypadku chodzi o naniesienie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach, co ma charakter informacyjny. Rozgraniczenie nieruchomości służy natomiast ustaleniu przebiegu granic między nimi przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych gruntów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenia odpowiednich dokumentów. Skoro zatem, czemu nie przeczą również sami skarżący, granice działek nr [...],[...] i [...] zostały na podstawie różnych opracowań geodezyjnych i ramach różnych postępowań wyznaczone w sposób niepozwalający na ich prawidłowe ujęcie w ewidencji, jest to przedmiotem sporu, to możliwe jest wszczęcie postępowania rozgraniczającego, szczegółowo uregulowanego w przepisach ustawy i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz. 453). Postępowanie rozgraniczeniowe cechuje się swoją specyfiką: przeprowadzają je wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania nakłania się strony do zawarcia ugody, a w przypadku jej braku wydaje się decyzję o rozgraniczeniu, zaś strona niezadowolona z przebiegu granicy może w terminie 14 dni żądać przekazania sprawy sądowi (art. 30 ust. 1, art. 31 ust. 4, art. 33 ust. 1 i 3 ustawy). Jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody ani wydania decyzji wójt umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 1 i 2). Dopiero prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje o rozgraniczeniu podlegają ujawnieniu w księgach wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 37 ust. 2).

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.