Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 111/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności finansowanych przez płatnika na własne ubezpieczenia uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ, Zakład) działając w szczególności na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 963; dalej: u.s.u.s.), utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia [...] października 2016 r. nr [...], odmawiającą A. S. (dalej: skarżąca, strona, zobowiązana) umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie własne płatnika.

Decyzja została podjęta przy następujących okolicznościach sprawy.

Pismem z dnia 18 lipca 2016 r. A. S. zwróciła się z prośbą o odstąpienie od wszczęcia egzekucji i jednocześnie o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Uzasadniając swój wniosek, zobowiązana informowała, że jest matką samotnie wychowującą 11-letniego syna, zaznaczyła że nigdy nie zwracała się z prośbą o udzielenie ulgi, nigdy też nie uzyskała żadnej pomocy z ZUS, mimo iż uważała, że jako matce samotnie wychowującej dziecko, która nie uzyskuje dochodu, pozwalającego na opłacanie składek i utrzymanie dziecka, przysługuje jej zwolnienie z opłacania składek.

W odpowiedzi na pisma ZUS zobowiązana przedłożyła organowi, wniosek o umorzenie należności z tytułu składek - uzupełnienie do wniosku z dnia 15.07.2016 r., oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, pismo wnioskodawczym wyjaśniające obecną sytuację rodzinną i majątkową, pismo zobowiązanej skierowane do Szkoły Podstawowej w O., skierowanie do poradni okulistycznej, oświadczenie wnioskodawczym kierowane do Szkoły Podstawowej w D., opinia nr [...] z poradni psychologiczno-pedagogicznej, postanowienie Sądu Rejonowego w O. - II Wydział Rodzinny i Nieletnich, informacja z Kuratorium Oświaty w O., pismo informujące o likwidacji działalności gospodarczej wraz z potwierdzeniem nadania do Urzędu Miasta i Gminy M., zgłoszenie zakończenia działalności gospodarczej kierowane do Urzędu Skarbowego w L.

Dodatkowo zobowiązana opisała swoją trudną sytuację życiową, rodzinną oraz materialną, w której znalazła się w wyniku problemów osobistych, staraniem się o alimenty na dziecko, brakiem środków finansowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Informuje także o zdarzeniach, które miały miejsce w szkole jej syna i które wpłynęły na jego stan zdrowia. Zobowiązana wykazuje sprawy sądowe, które zmuszona była prowadzić z nieuczciwymi przedsiębiorcami, które, jak oświadcza, próbowały od niej wymusić spłatę wyimaginowanego zadłużenia. Wskazuje także na problemy, które miała w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, skargami od klientów na nierzetelne załatwianie spraw, brakiem zapłaty za wykonaną pracę. Zobowiązana powołuje się na chorobę brata i ojca, którzy wymagają jej opieki i zaangażowania w codzienne obowiązki.

Decyzją z [...] października 2016 r. odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

W uzasadnieniu decyzji Organ I Instancji wskazał, iż po rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, nie wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę umorzenia zaległych należności.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając poinformowała, że umorzenie zadłużenia wpłynie na poprawę jej sytuacji materialnej. Wskazała na problemy zdrowotne oraz trudności w znalezieniu zatrudnienia, czego konsekwencją jest narastające zadłużenie. Wyjaśniła, że będzie musiała zrezygnować z dzierżawy obiektu, w którym mieszka z synem, wskazała na konieczność podjęcia opieki nad chorym ojcem i bratem.

Do wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia dołączono pismo dotyczące ustalenia prawa do zasiłku, z którego wynika, że ojciec zobowiązanej miał udar, po którym stracił sprawność i możliwość samodzielnego funkcjonowania, natomiast brat A. S. cierpi na chorobę [...] i przebył zabieg [...].

Zaskarżoną decyzją organ, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję o odmowie umorzenia zaległości.

Organ stwierdził, że nie zachodziły w sprawie przesłanki umorzenia wskazane w art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1,2,4,4a, 4b, 5 i 6. Przyjął, iż w badanej sprawie nie znajdzie zastosowania przesłanka określona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Zostało ustalone, że zaprzestanie prowadzenia działalności nie miało miejsca przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, bowiem zobowiązana jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,68 ha, położonej w K., gmina K.. o numerze księgi wieczystej [...].

W wyniku przeprowadzonej analizy sytuacji zobowiązanej, organ nie kwestionował, że wnioskodawczyni aktualnie może posiadać problemy finansowe, jednak, zdaniem organu, przedstawiony stan faktyczny nie dawał podstawy do przyjęcia, że przesłanka art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych została spełniona. Organ przyjął, że wnioskodawczym nie wykazała i nie udowodniła, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić przedmiotowych należności bez pozbawienia siebie i rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co oznacza brak podstaw do uznania za spełnioną przesłankę określoną w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365)- dalej: rozporządzenie. Zdaniem organu, w sprawie tej nie zaistniała również przesłanka umorzenia należności wynikająca z § 3 ust. 1 pkt. 2 tegoż rozporządzenia, ponieważ strona nie powołała się na okoliczności wskazane w tym przepisie. Zarówno Zakład w zaskarżonej decyzji, jak również organ po ponownym przeanalizowaniu sprawy nie kwestionował faktu, że zobowiązana ma problemy zdrowotne. Jednak z dołączonego do akt sprawy materiału dowodowego nie wynika, że wnioskodawczym posiada orzeczenie o trwałej, całkowitej niezdolności do pracy. Organ wskazał, że do akt sprawy nie zostały dołączone dokumenty z których wynikałaby również, że członkowie jej rodziny wymagają sprawowania przez zobowiązaną opieki w sposób wykluczający możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Tym samym w opinii organu za niespełniony należało uznać szczególny przypadek określony w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi strony do tutejszego Sądu, który uchylił ją wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 200/17 i przekazał organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Sąd uznał, że rozstrzygając sprawę organ nie zbadał należycie wszystkich okoliczności sprawy i nie dokonał ich wszechstronnej oceny w kontekście przesłanek umorzenia, wynikających z ustawy u.s.u.s. oraz rozporządzenia oraz nie uzasadnił przekonująco swojej decyzji. W szczególności Sąd wskazał, że nie ustalono, jakie są rzeczywiste koszty utrzymania i niezbędne wydatki skarżącej oraz jej syna, w tym, czy na poziomie uzyskiwanych dochodów i aktualnego budżetu domowego możliwe jest realne wywiązanie się skarżącej ze zobowiązania wobec ZUS i czy zapłata tych należności może zagrozić egzystencji skarżącej. Odnosząc się do twierdzeń organu o możliwości poprawy stanu zdrowia skarżącej w przyszłości i w związku z tym zwiększeniu szans na podjęcie przez nią zajęcia zarobkowego Sąd zauważył, że założenie, iż skarżąca w niedługim czasie podejmie pracę czy wznowi prowadzenie działalności gospodarczej nie jest okolicznością dla poparcia tezy o przejściowych problemach finansowych skarżącej. Zauważył również, że oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń. Organ, podnosząc, że składki nie są w sprawie całkowicie nieściągalne, nie rozważył w ogóle, czy sytuacja, którą może spowodować egzekucja zaległych składek, nie będzie dla skarżącego zbyt ciężka i nie odniósł się do realnych konsekwencji egzekucji tych należności. Ponadto organ powinien ponownie rozważyć, czy ocena że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi sytuacja ujęta w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, to jest "przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności" jest w pełni uzasadniona wobec konsekwentnie zgłaszanej przez skarżącą okoliczności związanej z leczeniem psychiatrycznym. Nadto organ rozważając możliwość zastosowania ww. przesłanki nie odniósł się w żaden sposób do przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego dokumentującego stan zdrowia u dwunastoletniego syna skarżącej wskazujące występujące u niego nadciśnienie i tachykardię.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy skarżoną obecnie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. organ ponownie utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zostało przeprowadzone ponownie postępowanie wyjaśniające, w którym skarżącą wezwano do złożenia oświadczenia o aktualnym stanie majątkowym oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających zawarte w nim informacje. Skarżąca wraz z pismem z dnia [...] października 2017 r. przedłożyła wniosek [...] oraz 6 dowodów opłat ( energia elektryczna, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości, wywóz ścieków). Wskazała ponadto, że stan zdrowia syna od [...] października pogorszył się, ma bardzo wysokie ciśnienie, które stabilizuje się dopiero po wykonaniu właściwych masaży – przez co skarżąca cały czas musi być z synem. Podniosła, że również stan zdrowia jej oraz pozostałych członków rodziny nie uległ poprawie. Wyjaśniła, że nie posiada dokumentów potwierdzających poniesione koszty związane z transportem syna i jego leczeniem. Od kilku lat utrzymuje ją partner, który pomimo, że nią nie zamieszkuje, partycypuje w kosztach utrzymania skarżącej i jej syna.

Na podstawie materiału dowodowego zebranego w dotychczasowym postępowaniu oraz ww. uzupełniających dokumentów przesłanych przez stronę organ ustalił, że skarżąca 30 września 2016 r. zlikwidowała pozarolniczą działalność gospodarczą pn. [...], z tytułu prowadzenia której zalega z zapłatą składek na własne ubezpieczenia za okres od lipca 2007 r. do czerwca 2016 r. w kwocie 88 527,40 zł (należność główna) plus odsetki liczone na dzień wpływu wniosku o umorzenie ( 34 185,00 zł) oraz koszty upomnienia w kwocie 105,60 zł. Należności te objęte są obecnie postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L.. W związku z utratą przez nią w toku postępowania statusu przedsiębiorcy odstąpiono od badania wsparcia pod kątem podlegania przepisom ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniach w sprawach pomocy publicznej.

Dalej organ podał, że skarżąca nie pracuje, nie posiada uprawień do świadczeń z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym strony wynika, że ostatni raz uzyskała dochód z działalności gospodarczej za 9 miesięcy 2016 r. – 24 000 zł. Jak podaje skarżąca, zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z trzech względów: złego stanu zdrowia ojca, brata i syna, braku możliwości odzyskania pieniędzy od nieuczciwych klientów oraz braku sił do pracy.

Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z 11-letnim synem, ponosi wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat, opłat eksploatacyjnych, leków, edukacji dziecka, żywności oraz innych stałych opłat w wysokości ok. 2500 zł miesięcznie, nie posiada innych, niż wobec ZUS zobowiązań pieniężnych. Skarżąca dzierżawi budynek w konstrukcji drewnianej, w zabudowie letniskowej/całorocznej położony w T. o powierzchni 35m² , a ponadto jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,68 ha, położonej w K., gmina K., która została z wniosku ZUS zabezpieczona wpisem hipotecznym na kwotę 175 160,91 zł.

Uzasadniając zasadność odmowy umorzenia skarżącej składek organ ponownie powołał się na przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: art. 28 ust, 1, ust. 2. ust. 3. Podzielił stanowisko zawarte w decyzji I instancji co do tego, że nie zachodzą przesłanki umorzenia, o jakich mowa w art. 28 ust. 3 warunkujące umorzenie zadłużenia w oparciu o całkowitą nieściągalność. Organ zaznaczył, że wykluczenie zastosowania pozostałych przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b wynika z faktu, że okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia poszczególnych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły.

Dodatkowo organ przyjął, że ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji wynika, iż zaległe składki przekraczają wartość kosztów upomnienia, które aktualnie wynoszą 11,60 zł, co za tym idzie, brak jest podstaw do zastosowania przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą również przesłanki o których mowa w pkt 5) i 6), gdyż zarówno naczelnik urzędu skarbowego jak i komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ wyjaśnił ponadto, że przedmiotowe należności objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w L., jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego, tym samym, w opinii organu, nie można uznać, za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ podtrzymał też wyrażone już w poprzedniej decyzji stanowisko, że nie zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Zostało ustalone, że zaprzestanie prowadzenia działalności nie miało miejsca przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, bowiem zobowiązana jest właścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,68 ha, położonej w K., gmina K., o numerze księgi wieczystej [...].

Odnosząc się do przesłanek umorzenia zaległości na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia organ wskazał, iż nie doszło do spełnienia przesłanki, o której mowa w § 3pkt 2 rozporządzenia. W świetle natomiast wartości ponoszonych wydatków w gospodarstwie domowym (ok. 320 zł, partycypuje w nich partner strony, który z nimi nie mieszka), braku jakichkolwiek dochodów, skarżąca nie osiąga poziomu minimum socjalnego, uznać należało, że skarżąca spełnia przesłankę umorzenia należności, wskazaną w § 3 pkt 1 rozporządzenia.

Organ odniósł się do warunków umorzenia wskazanych w § 3 pkt 3 rozporządzenia, uznając, że również one nie zostały spełnione. W tym zakresie organ stwierdził, że nie kwestionuje stanu zdrowia skarżącej i faktu , że pomaga rodzinie, jednak podkreślił, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedstawiła aktualnych dokumentów potwierdzających stan zdrowia jej i członków rodziny, w tym orzeczenia o niepełnosprawności ojca.

Końcowo organ wskazał, na możliwość podjęcia negatywnej decyzji w kwestii umorzenia nawet w sytuacji spełnienia przesłanek do zastosowania ulgi. Zaznaczył ponownie, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości gruntowej, wykorzystywanej obecnie jako grunty orne z przeznaczeniem na zabudowę mieszkalną, która nie jest miejscem jej zamieszkania ani członków jej rodziny. W przypadku sprzedaży tej nieruchomości obecne możliwości finansowe skarżącej nie ulegną zatem pogorszeniu.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zarzuciła nieinformowanie jej o przysługujących jej prawach, w tym możliwości ubiegania się o umorzenie na podstawie druku zatytułowanego "wniosek o umorzenie – abolicja matki". Odnosząc się do zabezpieczenie hipoteką nieruchomości gruntowej podniosła, że wartość nieruchomości to ok. 17 000 zł, co nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów egzekucyjnych, które wynoszą 52 342,91 zł. Podkreśliła, że ze względu na stan zdrowia swój i bliskich osób nie jest obecnie w stanie zająć się żadną pracą zawodową. Podniosła również, że należności wobec ZUS ulegają przedawnieniu po 5 latach, a jej zaległości wobec ZUS dotyczą roku 2007 i następnych. Zarzuciła również, że w chwili, gdy nie uzyskiwała dochodów ZUS naliczył jej wysokie, a nie najniższe składki. Dodała, że obecnie nie żyje już partner, który dotychczas utrzymywał ją i syna.

Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że decyzja ustalająca stronie wysokość należności z tytułu składek z dnia [...] marca 2016 r. nie została przez nią zaskarżona. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia organ uznał , że jest on bezzasadny i powołał się w tym względzie na art. 24 ust. 4 u.s.u.s., zgodnie z którym nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Kognicję Sądu doprecyzowuje art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności odniesienia wymaga podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia przez organ przedawnienia należności objętych wnioskiem o umorzenie. W tym miejscu zauważyć należy, że jakkolwiek kwestie takie jak to, czy w stosunku do strony powstał obowiązek z tytułu składek oraz w jakiej wysokości, nie podlegają badaniu przez sąd administracyjny, w związku z poddaniem kontroli decyzji ZUS orzekających w tym przedmiocie kognicji sądu powszechnego, to zagadnienie przedawnienia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia ustalenia dopuszczalności prowadzenia i zakresu postępowania w przedmiocie umorzenia zaległych składek oraz stosowania przepisów określających warunki tego umorzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że umorzeniu może podlegać jedynie zobowiązanie istniejące, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany - przy czym nie można, zdaniem Sądu, na grunt postępowania administracyjnego przenosić zasad właściwych dla prawa cywilnego dotyczących spełnienia i wygasania zobowiązań przedawnionych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach podatkowych przyjmuje się, że wygasanie zobowiązań podatkowych na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej). Dotyczy to nie tylko należności głównej, lecz wszelkich roszczeń pieniężnych wierzyciela, a więc także tych, które powstały jako odsetki za zwłokę. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania podatkowego wygasa bez względu na to, czy dłużnik podatkowy powołał się na tę okoliczność. Przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu. Podkreślić trzeba, że jakkolwiek powyższe uwagi dotyczą zobowiązań podatkowych, to można i należy je odnosić również do zobowiązań z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, bowiem zgodnie z art. 31 u.s.u.s, art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, traktujący o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia, znajduje odpowiednie zastosowanie do zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 maja 2014r., III AUa 697/13). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenia ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienia należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w u.s.u.s oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy, podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań.

To zaś oznacza, że prowadząc postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i FPGŚ, ZUS ma obowiązek z urzędu ustalić w sposób niebudzący wątpliwości, czy zobowiązania z tego tytułu nie uległy przedawnieniu.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie zawiera w ogóle ustaleń i stanowiska organu w kwestii przedawnienia zaległości objętych wnioskiem skarżącej. W związku z podniesieniem w skardze zarzutu przedawnienia organ wypowiedział się w tym zakresie dopiero w odpowiedzi na skargę, przy czym zawarta tam argumentacja, dotycząca interpretacji i stosowania regulacji zawartych w art. 24 u.s.u.s., a dotyczących przedawnienia, nie w pełni zasługuje na akceptację.

Organ, przyjmując w odpowiedzi na skargę stanowisko, że nie doszło do przedawnienia należności objętych wnioskiem skarżącej o umorzenie powołał się na art. 24 ust. 5 u.s.u.s., stanowiący, iż nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. W tym kontekście ZUS powołał się na fakt zabezpieczenia wskazanych w decyzji należności poprzez dokonanie wpisu do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości położonej w K., hipoteki przymusowej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi jednak na stanowisku, że wykładnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s. powinna zostać dokonana przez pryzmat zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013r., sygn. akt SK 40/12 (Dz.U. z 2013r., poz. 1313) zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998r. do dnia 31 grudnia 2002r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dna 1 stycznia 1998r. do dnia 31 grudnia 2002r., stanowił: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki". Obecnie (tj. po zmianach dokonanych przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie innych ustaw, /Dz.U. nr 169, poz. 1387, ze zm./), odpowiednikiem tego przepisu jest art. 70 § 8 wskazanej ustawy: "nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu".

W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym na dzień ustanowienia hipoteki. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP także art. 70 § 8 O.p. w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. Oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją RP oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią zaś wystarczające przesłanki do odmowy zastosowania przez sąd przepisów ustawy.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi samymi zastrzeżeniami, co do jego konstytucyjności jak uregulowanie zawarte w art. 70 § 8 O.p., który brzmi analogicznie, jak obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002r. art. 70 § 6 O.p. Mając zatem na uwadze stanowisko przedstawione w cyt. powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy stwierdzić, że sam fakt zabezpieczenia zaległości skarżącej wobec ZUS hipoteką na nieruchomości nie przesądza, że nie doszło do ich przedawnienia - co z kolei oznacza, że termin przedawnienia zaległości z tytułu składek ZUS biegnie na zasadach ogólnych, które zostały zawarte w art. 24 ust. 4, ust. 5a i dalszych u.s.u.s

Zaległości składkowe, których dotyczy zaskarżona decyzja, obejmują okres od lipca 2007 kwietnia do czerwca 2016 r. W kwestii sposobu liczenia terminu przedawnienia tych należności na zasadach ogólnych z uwzględnieniem przepisów intertemporalnych Sąd podziela natomiast stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę.

Jak wynika z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednak do 31 grudnia 2011 r. przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.

Przewidziany obecnie 5-letni termin przedawnienia należności składkowych wprowadzono z dniem 1 stycznia 2012 r. ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., poz. 1378). Zarazem w art. 27 ustawy nowelizującej ustawodawca postanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. (a więc jak w tej sprawie), stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1), zaś jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu (ust. 2). Wybór odpowiedniego terminu przedawnienia pięcioletniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub dziesięcioletniego (liczonego od daty wymagalności składki) - zależy więc od tego, który z nich upłynie wcześniej. Ustawodawca przyjął w tym względzie nakaz posługiwania się regułą kolizyjną lex benignior, zgodnie z którą należy stosować ustawę względniejszą w stosunku do biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne do zapłaty których zobowiązany jest określony podmiot (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3031/12, Lex nr 1769575, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należności objęte zaskarżoną decyzją a dotyczące lat 2007-2011 w świetle powołanych wyżej przepisów mogły przedawnić się najpóźniej z dniem 1 stycznia 2017 r., a dotyczące roku 2012 do końca 2012 r. - ile nie zaistniały okoliczności rzutujące na bieg terminu przedawnienia. Jak już zaznaczono, organ w decyzji w ogóle nie poddaje ocenie kwestii przedawnienia, wobec czego nie zajął również stanowiska co do spełnienia przesłanek przerwania lub zawieszenia terminu przedawnienia, brak jest również w aktach administracyjnych dowodów potwierdzających zaistnienie takich okoliczności, a tym samym umożliwiających jednoznaczne przesądzenie, czy i w stosunku do których zaległości nastąpiło przedawnienie. Organ wskazuje tylko na zabezpieczenie należącej do strony nieruchomości hipoteką (powyższe jest potwierdzone jedynie dokumentem wewnętrznym zatytułowanym "Informacja o zabezpieczeniach na majątku dłużnika"), na objęcie zaległych należności postępowaniem egzekucyjnym, a w odpowiedzi na skargę - na wystąpienie w dniu 14 grudnia 2017 r. o nadanie klauzuli wykonalności tytułom egzekucyjnym w celu wszczęcia egzekucji z nieruchomości, jednak wobec braku dokumentów potwierdzających podjęcie czynności egzekucyjnych i ich daty nie sposób ustalić, czy spełnione zostały warunki np. do zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 24 ust. 5b). Tymczasem w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości obejmujących należności 5-letnie i starsze w aktach administracyjnych powinny znaleźć się dokumenty obrazujące tok dotychczasowego przebiegu postępowania egzekucyjnego, daty jego wszczęcia, a przede wszystkim dokumenty świadczące o zawieszeniu albo przerwaniu biegu terminu przedawnienia należności.

Reasumując, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala dokonać jednoznacznego ustalenia, w jakiej wysokości należności istniały na dzień wydania zaskarżonej decyzji i czy odsetki za zwłokę zostały określone w sposób prawidłowy, skoro brak jest w jej uzasadnieniu jakiejkolwiek analizy dotyczącej okresu przedawnienia. W konsekwencji nie można przyjąć, że zakres przedmiotowy zaskarżonego rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo. Brak zaś popartych dowodami prawidłowych ustaleń co do wysokości zaległości ciążącej na skarżącej podważa – co wyjaśniono już na wstępie niniejszych rozważań - wartość dokonanej w decyzji analizy zdolności skarżącej do spłaty zaległości i wyprowadzonych z niej wniosków.

Niezależnie od powyższego Sąd uznał, że fakt objęcia decyzją również należności powstałych po 2012 r. uzasadnia odniesienie się merytoryczne do niektórych tez i wniosków uzasadnienia, jako że, w opinii Sadu, organ nie do wszystkich wskazówek zawartych w wyroku WSA z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 200/17 prawidłowo się zastosował.

Oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek umorzenia należności organ dokonywał w oparciu o przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z dnia dnia 31 lipca 2003 r. Prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń, wywiedzionych z nich wniosków oraz oceny co do okoliczności wskazanych w ust. 1 i 2 art. 28 u.s.u.s. oraz §3 pkt 2 rozporządzenia nie budzi wątpliwości Sądu, który w pełni podziela w tym zakresie uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji. Odmiennie natomiast trzeba ocenić prawidłowość zbadania przez organ warunków umorzenia zaległości skarżącej na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia oraz spójność argumentacji organu.

Artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje ZUS możność uwzględnienia innych ( niż wskazane w art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.) przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Stosownie do § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Oceniając poprzednią decyzję ZUS, wydaną na podstawie m.in. powyższych regulacji, Sad w wyroku o sygn. akt III SA/Wr 200/17 zwrócił uwagę na niedostatki uzasadnienia wskazując m.in. na konieczność ponownego rozważenia, czy w sprawie nie zachodzi przesłanka, o której mowa w § 3 pkt 3 rozporządzenia i odniesienia się w tym względzie do przedłożonej w postępowaniu dokumentacji lekarskiej. Obecnie skarżona decyzja zawiera taką analizę ( str. 9-10), jednak wyprowadzone z niej wnioski nie znajdują, zdaniem Sądu, dostatecznego oparcia w faktach przywołanych przez organ. ZUS przyznaje, że skarżąca sama jest osobą chorą, jak wynika z dokumentacji -cierpiącą oprócz schorzeń kręgosłupa na depresję reaktywną, wywołaną poważnymi problemami zdrowotnymi najbliższych oraz trudną sytuacją życiową i wg opinii psychologicznej z grudnia 2016 r. (przedłożonej jeszcze przed wydaniem poprzedniej decyzji) nie jest w stanie podjąć stałego zatrudnienia , gdyż zastosowane leczenie jedynie czasowo stabilizuje sytuację zdrowotną. Również syn, brat i ojciec skarżącej są osobami chorymi i potrzebującymi jej wsparcia (syn cierpi na [...], nadciśnienie wymagające częstych interwencji oraz ma problemy z funkcjonowaniem społecznym, brat jest przewlekle chory i został zakwalifikowany do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ojciec jest osobą trwale niezdolną do pracy, po udarze i z częściowym lewostronnym niedowładem). Jak słusznie wskazuje organ, skarżąca nie dostarczyła żadnej nowej dokumentacji lekarskiej, jednakże wskazać należy, że skarżąca otrzymała jedynie bardzo ogólnikowe wezwanie ( z 2 października 2017 r.) do dostarczenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej, "wraz z materiałem dowodowym potwierdzającym dane zawarte w oświadczeniu". W odpowiedzi na to wezwanie przesłała oświadczenie wraz z kilkoma dowodami potwierdzającymi poniesione wydatki oraz oświadczyła, że sytuacja zdrowotna jej oraz brata i ojca nie uległa zmianie, funkcjonowanie i stan zdrowia syna nawet się pogorszyło. Mając natomiast na względzie, że w powołanym wyżej wyroku o sygn. akt III SA/Wr 200/17 Sąd wprost wskazał na konieczność ponownego przeanalizowania przesłanki umorzenia z § 3 pkt 3 rozporządzenia, odnoszącej się do sytuacji zdrowotnej dłużnika i osób, nad którymi ma sprawować opiekę, organ, uznając, że będąca w jego posiadaniu dokumentacja jest niewystarczająca powinien jasno wskazać na konieczność jej uzupełnienia lub zaktualizowania w wezwaniu, pouczając stronę o skutkach zaniechania zastosowania się do wezwania. Strona może bowiem błędnie ocenić co i w jakim zakresie organ uzna za wystarczająco wykazane przedstawionymi przez nią dowodami, jak również to czy zawarty w wyroku nakaz podjęcia określonych czynności (tu: rozważenia oceny spełnienia określonej przesłanki umorzenia), kierowany do organu, przekłada się na konieczność przedłożenia przez nią dodatkowych dowodów. Jeśli zatem organ wyprowadza wnioski z faktu nieprzedłożenia przez stronę orzeczenia o niepełnosprawności ojca, to w świetle wskazówek zawartych w powołanym wyroku – powinien ją jasno poinformować, że nie jest w tym zakresie wystarczająca przedłożona opinia lekarska, potwierdzająca jego trwałą niezdolność do pracy, ale że należy przedstawić takie orzeczenie, podobnie jak należało poinformować skarżącą o konieczności ewentualnego zaktualizowania przedłożonej już dokumentacji medycznej, obrazującej stan zdrowia jej i osób znajdujących się pod jej opieką. Nie kwestionując bowiem utrwalonego poglądu, zgodnie z którym w postępowaniu o przyznanie ulgi to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, na które się powołuje, podkreślić jednak należy, że powyższe nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia prowadzenia postępowania w taki sposób, który zapewni należyte i sprawne ustalenie stanu faktycznego z poszanowaniem m.in. zasady informowania (art. 9 k.p.a), wyrażającej się w konieczności informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych mających wpływ na realizację jej praw i obowiązków oraz czuwaniu, by osoby uczestniczące w postepowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i udzielaniu im w tym celu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Organ powinien ze szczególną starannością realizować powyższą zasadę w sytuacji, gdy postępowanie dotyczy strony chorej czy nieporadnej. Niezależnie od powyższego, sam fakt nie przedłożenia przez skarżącą orzeczenia o niepełnosprawności ojca i innej zaktualizowanej dokumentacji, nie zwalniał organu od oceny realnej możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia i spłaty zadłużenia w oparciu o dotychczasową dokumentację, zwłaszcza gdy skarżąca wskazała, że sytuacja jej i członków jej rodziny w tym zakresie nie uległa zmianie, a organ nie przedstawia argumentacji, która uzasadniałaby wniosek że - zważywszy na rodzaj schorzeń ( w tym ojca wymagającego opieki) – można założyć, że zdrowie skarżącej i jej bliskich miało realne szanse ulec poprawie, pozwalającej jej na pracę i uzyskiwanie dochodów.

Podkreślić wreszcie trzeba, że jakkolwiek decyzja w sprawie umorzenia zaległości składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo odmówić umorzenia nawet w razie stwierdzenia, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania ulgi, to aby rozstrzygnięcie organu nie miało charakteru dowolnego, musi być nie tylko oparte na wnikliwej analizie stanu faktycznego, ale także znajdować uzasadnienie w konieczności ochrony innych istotnych wartości, niż interes dłużnika. Organ sam powołuje się w tym kontekście na konieczność "konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym". To wymaga jednak od organu wyjaśnienia, dlaczego w sytuacji, gdy uznaje że spełniona jest przesłanka umorzenia należności – tak jak w niniejszej sprawie, gdzie przyznano, że skarżąca spełnia przesłankę z § 3 pkt 1 rozporządzenia, uzasadniona pozostaje odmowa umorzenia. W rozpoznawanej sprawie organ słusznie wskazuje, że skarżąca posiada nieruchomość gruntową, do której może być skierowana egzekucja, nie wpływając bezpośrednio na bieżącą sytuację finansową strony. Jednak bez odniesienia choćby przybliżonej wartości tej nieruchomości do wielkości wciąż ciążącego na stronie zadłużenia, nie sposób ocenić, czy ewentualna egzekucja długu z tej nieruchomości realnie zmieni coś w zakresie zdolności strony do spłaty pozostałej części zaległości, w szczególności, że w skardze strona podnosi, że wartość nieruchomości to 17 000 zł. To zaś powoduje, że powołując się na prawo do działania w ramach uznania administracyjnego organ w dalszym ciągu jest obowiązany przedstawić uzasadnienie swojej decyzji w kontekście konieczności ochrony innych wartości. Jak zwrócił już uwagę Sąd w wyroku o sygn. akt III SA/Wr 200/17 należy mieć na uwadze również to, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (NSA w wyroku z dnia 8 września 2015 r., sygn., akt II GSK1807/14, opubl. CBOSA). Uwzględnienie zatem przy rozstrzyganiu powołanego przez organ interesu ogólnospołecznego musi brać pod uwagę nie tylko charakter należności i wpływ zadłużenia na dobra chronione innych osób, ale także ocenę przyszłych skutków odstąpienia od udzielenia ulgi, a wiec jakie są realne perspektywy zmiany sytuacji strony i odzyskania długu i czy np. nieprzyznanie w danej sytuacji ulgi będzie się to de facto wiązało ze zwiększeniem obciążeń budżetu wobec trwałego uzależnienia dłużnika od świadczeń społecznych. W tym kontekście uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji, a sprowadzające się do stwierdzenia, że organ kierował się zarówno interesem dłużnika, jak i interesem ogólnospołecznym pozostaje niesatysfakcjonujące.

Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić przestawioną w niniejszym wyroku wykładnię prawa, mając w szczególności na uwadze, że przepis art. 70 § 8 O.p., w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003r., jako pozbawiony domniemania konstytucyjności nie może stanowić podstawy prawnej do ustalenia, że nie legły przedawnieniu należności zabezpieczone hipoteką w okolicznościach rozpoznawanej sprawy i że powyższe nie pozwala powołać się na taki skutek w oparciu o art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Organ będzie zatem obowiązany ocenić, czy w sprawie doszło i ewentualnie w jakim zakresie do przedawnienia należności w oparciu o zasady ogólne, przy czym konieczne będzie ustalenie okresów zawieszenia, czy przerw biegu przedawnienia na podstawie obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa, z uwzględnieniem ich zmian oraz poparcie tych ustaleń dokumentacją umożliwiającą Sadowi ich weryfikację. Rozstrzygając o wniosku organ musi w konsekwencji ocenić ponownie spełnienie przez stronę przesłanek umorzenia, odnosząc wynikające z przepisów wymogi oraz ustalenia w zakresie sytuacji finansowej i życiowej skarżącej do ostatecznej wartości zadłużenia, po uwzględnieniu ewentualnych przedawnień. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni poczynione w niniejszym wyroku uwagi dotyczące uzasadnienia oraz realizacji zasad ogólnych w postępowaniu, w szczególności w odniesieniu do obowiązku takiego formułowania wezwań, które uwzględnią już poczynione ustalenia i które dostarczą stronie rzeczywistej informacji na temat tego, jakimi brakami w zakresie dowodów jest dotknięty jej wniosek.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.