Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2134/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 2e
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca) sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi Domu Pomocy Społecznej w Z. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązań D. w Z. (dalej: D. lub Skarżący) z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od maja 2010 r. do listopada 2010 r. w łącznej kwocie 44.772 zł oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wpłat na PFRON za grudzień 2009 r. oraz miesiące od stycznia do kwietnia 2010 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że jedna z podopiecznych D. nie była osobą niepełnosprawną w myśl przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). W okresie od maja 2010 r. do 31 marca 2011 r. nie legitymowała się bowiem stosownym dokumentem potwierdzającym jej niepełnosprawność. Prezes PFRON wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. Osobę uznaje się prawnie za niepełnosprawną od momentu, w którym legitymuje się stosownym dokumentem potwierdzającym tę okoliczność. Za osobę niepełnosprawną uznaje się osobę, której niepełnosprawność została potwierdzona jednym z dokumentów wymienionych w art. 1 lub 62 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Prezesa PFRON, w drodze analogii należy stosować przepis art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia stawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Tym samym na podstawie tego przepisu podopiecznego można uznawać prawnie za osobę niepełnosprawną od momentu przedstawienia stosownego dokumentu.

W rozpoznanej sprawie W.P. (dalej: "podopieczna") w momencie przyjęcia jej do D., tj. [...] maja 2010 r., nie posiadała orzeczenia o niepełnosprawności. Orzeczenie takie (ustalające stopień niepełnosprawności od dnia 20 stycznia 2011 r.) zostało jej wydane dopiero w dniu 31 marca 2011 r. Zdaniem Prezesa Zarządu PFRON, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia nie można uznać, że D. spełnił kryteria wskazane w art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, w okresie bowiem którego dotyczyło postępowanie podopieczna D. nie była w posiadaniu orzeczenia o niepełnosprawności. Tym samym nie można było jej uznawać prawnie za osobę niepełnosprawną. W konsekwencji Prezes PFRON był zobowiązany do wydania decyzji zgodnie z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.").

W odwołaniu od powyższej decyzji D. (reprezentowany przez Dyrektora) podniósł, że z uzasadnienia decyzji Prezesa PFRON wynika, iż miał on wątpliwości co do uznania podopiecznej za osobę niepełnosprawną. W konsekwencji, wątpliwości tych nie należało interpretować na niekorzyść D. D. podkreślił, że z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że daty powstania niepełnosprawności u podopiecznej nie można ustalić. W piśmie z dnia 4 stycznia 2012 r., stanowiącym uzupełnienie odwołania, podniesiono, że D. nie może być odpowiedzialny za wykonywanie decyzji administracyjnych i jednocześnie za nie karany. Ustawa o rehabilitacji stoi w sprzeczności z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: "u.p.s.") i rozporządzeniem o domach pomocy społecznej, które nakładają na domy pomocy społecznej obowiązek przyjęcia każdej kierowanej osoby, bez względu na to czy osoba ta posiada czy nie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Ponadto Skarżący podniósł, że posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie jest obowiązkiem obywatela i nie można nikogo zmusić do wystąpienia o jego wydanie. Nie można D. traktować jak zakładu pracy, a mieszkańców D. jak pracowników. Do D. kierowane są tylko osoby, które w ocenie ośrodków pomocy społecznej i powiatowych centrów pomocy rodzinie nie mogą samodzielnie funkcjonować w społeczeństwie i wymagają całodobowej opieki. D. nie zarabia na udzielaniu pomocy osobom niepełnosprawnym i PFRON nie może nakładać kar za wykonywanie zadań ustawowych, jakim jest przyjęcie osoby niepełnosprawnej i zapewnienie jej opieki. Odnośnie do podopiecznej D. wskazał, że z opinii sądowo-psychiatrycznych wynika, że już w 2005 r. osoba ta nie nadawała się do samodzielnego życia. Decyzja o jej umieszczeniu w D. zawierała rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei sama podopieczna odmawiała podpisania wniosku o ustalenie dla niej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo D. podniósł fakt rażącej nieadekwatności kary. W oparciu bowiem o jeden wątpliwy przypadek podopiecznej została naliczona kara taka sama, jak w przypadku gdyby brak orzeczenia dotyczył 100% mieszkanek D.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON.

W uzasadnieniu Minister Pracy uznał, że rozstrzygnięcie wydane przez Prezesa PFRON jest słuszne i zostało wydane zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutu istnienia wątpliwości co do uznania za osobę niepełnosprawną podopiecznej, organ odwoławczy wskazał, że nie podziela tych wątpliwości. Wyjaśnił, że kwestię tę regulują przepisy art. 1 i 2a ustawy o rehabilitacji. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że nie jest jego zamiarem pozbawianie D. możliwości zwolnienia z dokonywania wpłat na PFRON na podstawie art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji w sytuacji spełniania wszystkich warunków umożliwiających korzystania z tego zwolnienia. Minister uznał, że decyzja Prezesa PFRON jest uzasadniona stanem faktycznym i prawnym sprawy, a postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 O.p.

W skardze na powyższą decyzję D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł zarzut "radykalnego rygoryzmu prawnego", w myśl którego datą początku niepełnosprawności jest przedstawienie "pracodawcy" orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Zdaniem Skarżącego, w rozpoznanej sprawie organy pominęły szereg istotnych dla wyjaśnienia sprawy okoliczności. Przede wszystkim fakt, że podopieczna odmawiała poddaniu się badaniom w celu wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie niepełnosprawności a przyjęta została do D. na podstawie decyzji administracyjnej, której D. nie mógł nie wykonać.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2012 r. o sygn. III SA/Wa 1781/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy.

WSA zauważył, że z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji wynika, że wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności musi być rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi, aby można byłoby zastosować zwolnienie. W stosunku do edukacji i opieki ustawodawca wprost wskazał, że musi ona dotyczyć osób niepełnosprawnych. Legalną definicję osoby niepełnosprawnej zawiera art. 1 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z tym przepisem, za osobę niepełnosprawną uznaje się osobę, której niepełnosprawność została potwierdzona jednym z orzeczeń, o których mowa w ustawie. Mowa tu o orzeczeniach wymienionych w art. 3, art. 4a lub art. 5 albo w przepisie przejściowym art. 62 ww. ustawy. Niemniej jednak ustawodawca nie zawarł takiego warunku, w przypadku rehabilitacji leczniczej i społecznej tylko do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Osoby przebywające w domach opieki społecznej i hospicjach nie zawsze posiadają orzeczenia potwierdzające niepełnosprawność pomimo, że ich sytuacja zdrowotna w sposób oczywisty wskazuje na taki stan.

Zgodnie z art. 55 ust. 1 u.p.s., dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Artykuł 56 u.p.s. określa rodzaje domów pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzieląc je na domy dla: (1) osób w podeszłym wieku; (2) osób przewlekle somatycznie chorych; (3) osób przewlekle psychicznie chorych; (4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; (5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; (6) osób niepełnosprawnych fizycznie.

Wymogi z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji uprawniające do zwolnień z wpłat na PFRON spełniają domy pomocy społecznej, które w całości lub w części zostały utworzone do prowadzenia usług opiekuńczych i specjalistycznych dla osób niepełnosprawnych nie tylko legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności. Nie mniej jednak w sprawie nie zbadano, czy przedmiotem działalności D. jest rehabilitacja społeczna i lecznicza. W takiej sytuacji bowiem orzeczenie o niepełnosprawności nie jest wymagane, ponieważ ustawodawca nie zawęził tego do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji, czyli z orzeczeniem o niepełnosprawności. Użycie w art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji spójnika "lub" w tym przepisie oznacza, że tak określony warunek dotyczący rodzaju działalności jest spełniony, gdy pracodawca prowadzi działalność, nie w celu osiągnięcia zysku, w którymkolwiek z trzech niżej wymienionych zakresów, tj. w zakresie: (1) rehabilitacji społecznej i leczniczej, (2) edukacji osób niepełnosprawnych, (3) opieki nad osobami niepełnosprawnymi. W art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji nie zdefiniowano ww. zakresów działalności. Dookreślenie pierwszego z nich jest możliwe na podstawie art. 7 i 9 ww. ustawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji rehabilitacja osób oznacza zespół działań, w szczególności organizacyjnych, leczniczych, psychologicznych, technicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia, przy aktywnym uczestnictwie tych osób, możliwie najwyższego poziomu ich funkcjonowania, jakości życia i integracji społecznej. Rehabilitacja lecznicza (stosownie do art. 7 ust. 2 ww. ustawy uregulowana w odrębnych przepisach) oznacza zatem zespół działań leczniczych pozwalających osiągnąć wspomniane cele. Definicja rehabilitacji społecznej znajduje się w art. 9 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym rehabilitacja społeczna ma na celu umożliwianie osobom uczestnictwa w życiu społecznym, zaś przykładowy katalog działań takich działań został zamieszczony w art. 9 ust. 2 tej ustawy.

Zdaniem WSA, powyższą interpretację art. 21 ust 2e ww. ustawy potwierdzają także przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 231, poz.1375 ze zm., dalej: u.o.z.p.).

Według WSA, sam ustawodawca zauważył niejasność tego przepisu, która mogła prowadzić do braku możliwości zastosowania zwolnienia w niektórych oczywistych sytuacjach, jak ta mająca miejsce w sprawie, w związku z czym wyeliminował wątpliwości interpretacyjne wskazując wprost w art. 21 ust. 2e zmienionym przez art. 1 pkt 6 lit. b/ ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 986; dalej jako: ustawa zmieniająca), w którym wskazano, że z dniem 1 października 2012 r. zwalnia się z wpłat na PFRON, między innymi domy pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Nie oznacza to, zdaniem WSA w Warszawie, że także w poprzednim stanie prawnym, jeżeli dom pomocy społecznej prowadził rehabilitację społeczną czy też leczniczą w stosunku do osób z zaburzeniami psychicznymi a nie legitymującymi się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to tracił zwolnienie z wpłat na PFRON.

Zdaniem WSA, należało też stwierdzić, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 122,art. 187 § 1, oraz 191 O.p. Organy administracyjne obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. W szczególności nie wyjaśniły kluczowej kwestii sprowadzającej się do odpowiedzi na pytanie, czy D. prowadził rehabilitację leczniczą lub społeczną. Jeżeli taka rehabilitacja była prowadzona, to fakt braku posiadania orzeczenia o niepełnosprawności w stosunku do jednej podopiecznej nie miał znaczenia w okolicznościach sprawy.

Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Minister Pracy, który zaskarżył ten wyrok w całości. Wskazując na poniższe podstawy kasacyjne, wniósł o: (1) uwzględnienie skargi kasacyjnej (na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.), uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez NSA w przypadku uznania, że nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego; (2) na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a, w zw. z art. 209 p.p.s.a. o zasądzenie od skarżącego na rzecz Ministra Pracy kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: (I) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez uwzględnienie skargi i błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone, podczas gdy wydanie decyzji przez organ odwoławczy zostało poprzedzone przeprowadzeniem postępowania zmierzającego do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz należyte i przekonywujące uzasadnienie decyzji, oraz poprzez przedstawienie i wyjaśnienie przez Sąd stanu prawnego sprawy niezgodnego ze stanem rzeczywistym; (II) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zwolnienie z wpłat na PFRON dotyczy także publicznych i niepublicznych jednostek organizacyjnych niedziałających w celu osiągnięcia zysku, których przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja lecznicza i społeczna osób, co do których niepełnosprawność nie została potwierdzona orzeczeniem w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o oddalenie tejże skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK/13 uchylił wyrok WSA w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w sprawie sporne pozostaje zakwalifikowanie Skarżącego jako podmiotu uprawnionego do ulgi we wpłatach na rzecz PFRON, o której mowa w art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji.

Zdaniem NSA, interpretacji tego przepisu nie można przeprowadzać bez uwzględnienia zmiany jego treści. Jak podkreślono, zgodnie z jego treścią w brzmieniu od dnia 1 października 2012 r., nadanym przez art. 1 pkt 6 lit. b/ ustawy zmieniającej, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są niedziałające w celu osiągnięcia zysku: (1) domy pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej; (2) hospicja w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej; (3) publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza osób niepełnosprawnych, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. Według uzasadnienia do ustawy zmieniającej (druk nr 386 Sejmu RP VII kadencji), powyższa zmiana zmierzała do rozszerzenia grupy podmiotów zwolnionych z wpłat na PFRON o domy pomocy społecznej i hospicja. Osoby przebywające w domach opieki społecznej i hospicjach nie zawsze posiadają orzeczenia potwierdzające niepełnosprawność, pomimo że ich sytuacja zdrowotna w sposób oczywisty wskazuje na taki stan. Wobec powyższego podmioty te powinny być traktowane na równi z pozostałymi podmiotami zwolnionymi z wpłat. Zmiany prawa mogą polegać na wprowadzeniu przepisów dotyczących faktów dotychczas nienormowanych, zniesieniu regulacji określonych faktów lub zmianie treści przepisów dotyczących pewnego rodzaju faktów.

Zdaniem NSA, brak jest podstaw do przyjęcia poglądu WSA w Warszawie, że także w poprzednim stanie prawnym, którego dotyczy rozpatrywana sprawa, jeżeli dom pomocy społecznej prowadził rehabilitację społeczną, czy też leczniczą w stosunku do osób z zaburzeniami psychicznymi a nielegitymującymi się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to nie tracił zwolnienia z wpłat na PFRON. Wskazuje na to zmiana art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji. Jeśli przyjąć, że w poprzednim stanie prawnym, domy pomocy społecznej były zwolnione z wpłat na PFRON, niezależnie od tego czy osoby w nim przebywające posiadały czy też nie posiadały orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, jak uznał WSA w Warszawie, to zmiana ustawą zmieniającą przepisu art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji nie znajdowałaby racjonalnego uzasadnienia.

Uwzględniając przytoczone powyżej uzasadnienie do ustawy zmieniającej, NSA przyjął, że przed dniem 1 października 2012 r. nie wszystkie domy opieki społecznej mogły korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji. Warunkiem było bowiem prowadzenie działalności w stosunku do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Świadczy o tym także art. 56 u.p.s., według którego domy pomocy społecznej, w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na następujące typy domów, dla: (1) osób w podeszłym wieku; (2) osób przewlekle somatycznie chorych; (3) osób przewlekle psychicznie chorych; (4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie; (5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie; (6) osób niepełnosprawnych fizycznie. Warunki do zwolnienia z wpłat na PFRON, zgodnie z wymogami z art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, mogły zatem spełniać jedynie te domy pomocy społecznej, które przeznaczone były wyłącznie dla osób niepełnosprawnych. Zauważono także, że u.p.s. odsyła w art. 6 pkt 1 do ustawy o rehabilitacji. Natomiast w art. 54 ust. 1 u.p.s. wyraźnie rozróżniono stan choroby od niepełnosprawności wskazując, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Za nieuzasadnioną NSA uznał również ocenę WSA w Warszawie, że postępowanie przeprowadzone przez Prezesa PFRON i Ministra Pracy nie odpowiadało przepisom art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. Ocena ta nie koreluje z samym rozstrzygnięciem.

NSA wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę, WSA w Warszawie winien odnieść się do wszystkich argumentów skargi, uwzględniając w swoich rozważaniach stanowisko zajęte w orzeczeniu NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Kontroli sądu poddano decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2011 r. określającą D. w Z. wysokość zobowiązań w tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy od maja 2010 r. do listopada 2010 r.

Oceny zgodności z prawem tej decyzji należało dokonać z uwzględnieniem ustaleń dokonanych w wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 840/13. Zgodnie bowiem z art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W literaturze wskazuje się, że Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu kasatoryjnym może nie tylko przeprowadzić krytykę orzeczenia sądu pierwszej instancji w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, dokonując prawidłowej wykładni prawa na tle przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, ale także narzucić temu sądowi określony sposób postępowania, który wyeliminuje powstałe w toku rozpoznania sprawy uchybienia i wątpliwości (B. Dauter, uw. 1 do art. 190 [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2013, lex/el.).

W powołanym wyroku NSA podkreślono, że rozpoznając sprawę ponownie należy przy wykładni przepisu art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji uwzględnić zmianę tego przepisu dokonaną z mocą od 1 października 2012 r., gdyż zmiana ta miała charakter prawotwórczy, a nie tylko redakcyjny, czy porządkujący.

Zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji przepisem art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.

Ustawą z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 986 ze zm.) przepisowi temu nadano nowe brzmienie z mocą od 1 października 2012 r. Zgodnie z jego treścią w tej dacie, z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są niedziałające w celu osiągnięcia zysku: 1) domy pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej; 2) hospicja w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej; 3) publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza osób niepełnosprawnych, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.

Jak podkreślił NSA w powołanym wyżej wyroku, zmiana ta zmierzała do rozszerzenia grupy podmiotów zwolnionych z wpłat na PFRON o domy pomocy i hospicja. Oznacza to, zdaniem NSA, że w poprzednim stanie prawnym nie można było przyjąć, że jeżeli dom pomocy społecznej prowadził rehabilitację społeczną czy leczniczą to nie tracił zwolnienia. Takie przyjęcie musiałoby bowiem pociągać za sobą konstatację, że zmiana stanu prawnego nie miała żadnej doniosłości.

Dlatego też Sąd rozpoznający sprawę ponownie zobowiązany był uznać, że przed dniem 1 października 2012 r. nie wszystkie dom pomocy społecznej mogły korzystać ze zwolnienia, lecz tylko takie, które prowadziły działalność w stosunku do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. W rozumieniu tej ustawy warunek taki spełniały tylko takie domy pomocy społecznej, które były przeznaczone wyłącznie dla osób niepełnosprawnych.

Z uchwały Nr [...] Rady Powiatu w J. z dnia [...] sierpnia 2006 r. w sprawie Statutu D. w Z. wynika wprawdzie, że D. jest przeznaczony dla kobiet dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, jednak nie budzi żadnych wątpliwości, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 21 ust. 2e ustawy o rehabilitacji, w postaci wyłącznego prowadzenia działalności w stosunku do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy o rehabilitacji. Z ujętej bowiem w art. 1 tej ustawy definicji "osoby niepełnosprawnej" wynika, że chodzi tu wyłącznie o osoby, których niepełnosprawność została potwierdzona stosownym orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia. Te osoby ustawa o rehabilitacji uznaje za niepełnosprawne i z tytułu prowadzenia działalności w stosunku do takich tylko osób przysługuje zwolnienie z art. 21 ust. 2e ustawy.

W sprawie jest niesporne, że W.P. w dacie przyjęcia jej do D. (12 maja 2010 r.) nie posiadała orzeczenia o niepełnosprawności i orzeczenie takie zostało jej wydane dopiero w dniu 31 marca 2011 r. Jest zatem jasne, że Skarżący nie spełniał warunków zwolnienia w objętym zaskarżoną decyzją okresie.

Nie ma w związku z tym znaczenia podnoszona w skardze okoliczność, że podopieczna została umieszczona w D. na podstawie decyzji o umieszczeniu jej w tym domu, a Skarżący nie mógł się temu sprzeciwić, nie mógł też – z uwagi na stan podopiecznej – uzyskać jej zgody na podjęcie czynności w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności.

Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, respektując wymagania dotyczące procesu dowodzenia, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie budzi żadnych zastrzeżeń. Nie doszło więc do naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).