Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1072/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. O. – K. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia 6 czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną przez D. M. decyzją z dnia 6 czerwca 2012 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2012 r., znak: [...] orzekającą o odmowie wymeldowania z pobytu stałego M. M. z budynku w Ł oznaczonego numerem porządkowym [...].

Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

Decyzję poprzedziły następujące ustalenia okoliczności stanu faktycznego:

Skarżąca D. M. zwróciła się pismem z dnia 25.11.2011r. do Wójta Gminy o wymeldowanie z pobytu stałego byłego męża M. M. z adresu Ł, wskazując na przesłanki przemawiające za jego wymeldowaniem w postaci: orzeczonego w dniu 01.06.2009r. rozwodu, wyroku uzupełniającego do wyroku rozwodowego z dnia 17.06.2009r. orzekającego eksmisję M. M. z domu nr [...] w Ł, postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie podziału majątku, postanowienie Sądu Okręgowego w sprawie podziału majątku a także okoliczność, że M. M. objęty jest detencją sądową.

Wójt Gminy, działając na podstawie przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia [...] 2012 r., znak: [...] orzekł o odmowie wymeldowania M. M. z miejsca pobytu stałego z budynku położonego w miejscowości Ł.

Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w którym ustalił, że D. M. jest właścicielką nieruchomości położonej w Ł oznaczonej numerem działki [...], zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy. Według rejestru budynków, nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem o numerze porządkowym [...]. Wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział l Cywilny z dnia 01.06.2009r sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 25.07.2009r, orzeczony został rozwód małżeństwa D. i M. M. przy przyjęciu, że pozwany M. M. nie ponosi winy, ale jego władza rodzicielska nad małoletnimi dziećmi będzie zawieszona. Wyrokiem uzupełniającym Sądu Okręgowego z dnia 17.06.2009r sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 23.07.2009r, uzupełniono wcześniejszy wyrok w ten sposób, iż orzeczono eksmisję pozwanego M. M. z mieszkania w Ł nr [...]. Wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział II Karny z dnia 14.09.2009r sygn. akt [...], który stał się prawomocny z dniem 17.12.2009r, umorzono postępowanie karne przeciwko M. M. podejrzanemu o czyn a art. 207 § 1 KK i art. 157 § 1 KK w związku z art. 11 § 2 KK, równocześnie orzekając umieszczenie podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym. Postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział l Cywilny z dnia 21.12.2010r sygn. akt [...], które stało się prawomocne z dniem 07.07.2011 r, dokonano podziału majątku wspólnego D. M. i M. M. w ten sposób, że m.in. własność nieruchomości położonej w Ł stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] przyznano D. M. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że M. M. przebywa w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych, a jego stan zdrowia umożliwia uczestnictwo w prowadzonym postępowaniu.

Organ w toku czynności wyjaśniających zwrócił się do M. M. z zapytaniem o okoliczności opuszczenia domu w Ł nr [...], czy zabrał wraz z opuszczeniem domu rzeczy osobiste, czy po zakończonym leczeniu szpitalnym zamierza powrócić do domu i czy wyraża zgodę na wymeldowanie go z pobytu z ww domu. Pismem z dnia 11.03.2012r M. M. poinformował organ, że: zamierza po opuszczeniu szpitala powrócić do miejsca stałego pobytu w Ł nr [...], uważa, że nigdy dobrowolnie nie wyprowadził się z domu. Oznajmił jednocześnie, że to on był ofiarą przemocy fizycznej ze strony byłej żony a szpital zamierza opuścić na przełomie kwietnia i maja 2012r., pozostawił w domu wszystkie rzeczy osobiste i nie zgadza się na wymeldowanie go z pobytu stałego z Ł.

Przechodząc do oceny materiału dowodowego w sprawie, organ podkreślił, że istotą rozstrzygnięcia jest ustalenie dobrowolności i trwałości opuszczenia przez M. M. dotychczasowego miejsca pobytu, zauważając, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Według organu przesłanek tych nie uzasadniają okoliczności wynikające z wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 14.09.2009r sygn. akt [...], na mocy którego zgodnie z art. 17 § 1 pkt 2 KPK w związku z art. 31 § 1 KK postępowanie karne przeciwko niemu zostało umorzone, co oznacza, że dopuścił się w dniu 20.01.2009r niegodziwego czynu wobec żony mając zniesioną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Z kolei, na mocy art. 93 KK i art. 94 § 1 i 2 KK orzeczono umieszczenie M. M. w zakładzie psychiatrycznym. Co do wyroku uzupełniającego Sądu Okręgowego Wydział l Cywilny z dnia 17.06.2009r sygn. akt [...] orzekającego eksmisję M. M. z mieszkania w Ł nr [...], który nie został jednak wykonany w drodze egzekucji komorniczej i jest prawomocny organ wypowiedział się, że jest równoznaczny z utratą prawa do tego mieszkania przysługującego dotychczas M. M. Odnosząc się do informacji zawartych w piśmie M. M. z dnia 11.03.2012r dotyczących aktów agresji jakich miała dokonywać D. M. wobec jego osoby organ zauważył, że nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym i nie wziął ich pod uwagę, uznając, że nie mają znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia.

Generalnie organ przyjął, że nie zostały spełnione równocześnie obydwie przesłanki warunkujące wymeldowanie, tj. dobrowolność i trwałość opuszczenia przez M. M. mieszkania w budynku nr [...] w Ł. Wyjaśniając bliżej, organ podał, że o ile można przyjąć trwałość opuszczenia mieszkania wynikającą z prawomocnego wyroku [...] z dnia 17.06.2009r orzekającego eksmisję, to nie można przyjąć dobrowolności opuszczenia mieszkania w świetle wyroku [...] z dnia 14.09.2009r orzekającego o umieszczeniu M. M. w zakładzie psychiatrycznym, w którym znalazł się nie z własnej woli.

Odwołując się od w w decyzji, D. M. zarzuciła jej rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a., przez oparcie decyzji o przepisy, których moc prawna została uchylona. Jak zauważyła, wbrew treści przepisu art. 69 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności (...) organ oparł swoje rozstrzygniecie na przepisie art. 15 ust. 2 tej ustawy, który utracił moc z dniem 31.12.2011r. D. M. zauważyła też, że wskutek zaskarżonej decyzji powstała fikcja prawna, gdyż M. M. w gruncie rzeczy nie przebywa w domu w Ł nr [...], wskazując na fakty jego aresztowania a później umieszczenia w szpitalu dla psychicznie chorych. Podkreśliła okoliczność, że utracił prawo własności domu na skutek postanowienia o dziale majątku a przede wszystkim okoliczność eksmisji. Zauważyła, że uznanie organu o braku cech dowolności opuszczenia domu (lokalu) w świetle eksmisji czyniłoby w praktyce niemożność dokonywania wymeldowania z urzędu osób, wobec których nastąpiło wykonane wyroku eksmisyjnego z uwagi na brak cech dobrowolności opuszczenia mieszkania.

Rozpoznając odwołanie Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję, odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu odwołania o błędnej podstawie prawnej stwierdził, że jest on bezzasadny i wskazał, że termin wejścia w życie nowej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, którą powołano w odwołaniu, został przesunięty na dzień l stycznia 2013 r. - o czym stanowi art. l ustawy z dnia 15 grudnia 2011 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 288, poz. 1689). Przechodząc do zarzutów natury merytorycznej, organ wskazał, że podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do treści tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć dobrowolne i trwałe wyprowadzenie się osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Organ odwoławczy, rozpoznając sprawę pod kątem opuszczenia przez M. M. budynku położonego w miejscowości Ł, zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji wyrażonym w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do opuszczenia w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, gdyż ww nie opuścił miejsca stałego zameldowania ani dobrowolnie ani trwale.

Organ wyjaśnił przy tym, że dobrowolne opuszczenie lokalu lub budynku ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej przy czym, podkreślił organ, tego rodzaju opuszczenie miejsca pobytu stałego niewątpliwie nie można uznać ani aresztowania ani pobytu związanego z leczeniem w szpitalu. W oparciu o dowody w sprawie uznać należało według organu odwoławczego, że nieprzebywanie M. M. w dotychczasowym miejscu pobytu stałego w budynku położonym w miejscowości Ł wynikało z faktu aresztowania (informacja podana przez D. M. we wniosku o wymeldowanie - k. nr l akt sprawy), a następnie umieszczenia w Szpitalu dla Nerwowo i Psychicznie Chorych, i tym samym uznać należało, że opuszczenie nie było wynikiem dobrowolnej decyzji. Opuszczenie miejsca pobytu stałego nastąpiło przymusowo (wyrok Sądu o umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym) na skutek działań organów państwowych podjętych zgodnie z prawem. Organ zauważył, że pobyt związany z leczeniem, jako stan przejściowy, i niezależny od woli osoby, nie może powodować utraty miejsca zamieszkiwania, w którym dotychczas koncentrowała się jej działalność życiowa. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. l pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobyt związany z leczeniem jest pobytem czasowym. Powyższa okoliczność również przemawia w ocenie organu za brakiem dobrowolności w opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Dotyczy to też okoliczności, gdy osoba zostanie osadzona w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym (art. 8 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy).

Co do spełnienia przesłanki trwałości opuszczenia budynku, organ zwrócił uwagę na wyjaśnienia M. M. w piśmie z 11.03.2012r. a zwłaszcza jego zamiar powrotu do domu w Ł.

Podsumowując ,w ocenie Wojewody zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do uznania przez organ prowadzący przedmiotowe postępowanie, że omawianym przypadku nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Okoliczność czasowej nieobecności M. M. w miejscu pobytu stałego była bowiem bezsporna. Brak opuszczenia miejsca pobytu stałego w sposób trwały wykluczał możliwość wydania decyzji o wymeldowaniu.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja o wymeldowaniu nie może poprzedzać faktycznego opuszczenia budynku. Instytucja wymeldowania z miejsca pobytu stałego nie jest środkiem eksmisyjnym i nie może być wykorzystywana do wyprowadzenia osoby z budynku. Wymeldowanie nie jest tożsame z wykonaniem eksmisji i nie może być drogą zmuszającą osobę do opuszczenia budynku. Wymeldowania można dokonać wówczas, gdy osoba sama dobrowolnie i trwale opuści budynek i nie ma zamiaru nadal z niego korzystać, albo gdy zostanie z budynku wyprowadzona w drodze prawem przewidzianej, poprzez skuteczne wykonanie przez Komornika Sądowego prawomocnego wyroku o eksmisji. Organ wskazał, że jakkolwiek Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny wyrokiem uzupełniającym z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt [...] orzekł eksmisję M. M. z budynku położonego w Ł (k. nr 4 akt sprawy), to eksmisja nie została przez Komornika Sądowego wykonana, co ma znaczenie dla przyjęcia istnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego.

W skardze na powyższą decyzje D. M. zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania art. 7 kpa oraz przepisu prawa materialnego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji (...) , podtrzymując argumentację z odwołania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powodów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie posiada natomiast kompetencji do oceny celowości oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z przepisem 134 § 1 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.

Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

W obowiązującym stanie prawnym, podstawę do wymeldowania stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzenia do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Decyzja ta nie powoduje powstania, ani utraty jakichkolwiek praw, nie ma więc żadnego wpływu na kwestię np. uregulowania stosunków majątkowych między małżonkami.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne.

Opuszczenie przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 w/w ustawy następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, wynika z jej własnej woli. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nie przebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Obie wymienione okoliczności, tj. "trwałość opuszczenia" i "dobrowolność opuszczenia" powinny wystąpić łącznie (kumulatywnie), aby można było uznać, że doszło do wypełnienia przesłanki opuszczenia lokalu na użytek wymienionego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., II OSK 1897/10, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 314/11, oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 919/10 – oba wyroki opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Opuszczeniem miejsca pobytu stałego jest zatem nie tylko fizyczne nie przebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 277/08, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Samo przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 237/10, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W rozważanej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że umieszczenie M. M. na mocy wyroku Sądu w zakładzie psychiatrycznym stanowi trwałe i dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania.

Trafny i zgodny z utrwalonym orzecznictwem jest pogląd organów , wykluczający możliwość wymeldowania w wyniku wyroku orzekającego eksmisję , tak długo dopóki wyrok ten nie zostanie wykonany w trybie egzekucji komorniczej lub dobrowolnie.

Reasumując , Sąd stwierdza , że organy dokonały prawidłowej interpretacji przepisów mających zastosowanie w sprawie , jak również nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania , dlatego skargę oddalił na podstawie art.151 p.p.s.a.