Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 18/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 86 i art. 86a
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta S., a Starostą Powiatu L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do pokrycia kosztów pobytu małoletniego R. P. w rodzinie zastępczej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta S. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od wniosku.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działającym z upoważnienia Prezydenta Miasta S., a Starostą Powiatu L. w przedmiocie pokrycia kosztów pobytu małoletniego R. P. w rodzinie zastępczej.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że małoletni R. P. urodził się 12 maja 1996 r. w L. W chwili urodzenia miejscem jego zamieszkania była gmina M. w powiecie l. Na skutek orzeczeń sądu powszechnego małoletni kilkukrotnie był umieszczany w pieczy zastępczej. Po raz pierwszy został umieszczony w Domu Małego Dziecka w K., następnie znalazł się w Domu Dziecka nr [...] w L., później wraz z rodzeństwem znalazł się pod opieką rodziny zastępczej – małżonków E. i A. K. Ostatecznie Sąd Rejonowy w [...] (sygn. akt [...]) orzekł o rozwiązaniu ww. rodziny zastępczej i umieszczeniu małoletniego w rodzinie zastępczej ustanowionej w osobie E. P. – siostry małoletniego R. P. Od września 2012 r. małoletni mieszka wraz z siostrą w S. Decyzją Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] stycznia 2013 r. zostało przyznane E. P. świadczenie na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami dziecka przyjętego do rodziny zastępczej, natomiast drugą decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. zostało Jej przyznane jako spokrewnionej rodzinie zastępczej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka za okres od dnia 3 października 2012 r. do dnia 11 maja 2014 r.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny organ wskazał, że małoletni został umieszczony w pieczy zastępczej po raz pierwszy przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135) i w czasie obowiązywania tej ustawy nie powrócił do rodziny biologicznej. Ostatnie umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło pod rządami ww. ustawy. Zgodnie z art. 238 ust. 1 tej ustawy, w przypadku, gdy dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy przepisów art. 176 pkt 5 oraz art. 191 ust. 9-11 i 14 nie stosuje się. W myśl art. 238 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku, gdy dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy do ustalania właściwości powiatu zobowiązanego do finansowania pobytu dziecka w pieczy zastępczej stosuje się przepisy dotychczasowe, co tym samym skutkuje zastosowaniem w zakresie ustalania właściwości powiatu zobowiązanego do finansowania pobytu dziecka w pieczy zastępczej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.).

Stosownie do art. 86 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej na terenie innego powiatu, powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej ponosi wydatki na jego utrzymanie w łącznej kwocie świadczeń przysługujących danej rodzinie zastępczej. Z kolei art. 86 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera w powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przyjętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej, porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 i 3. Zasady ustalania właściwości powiatu zobowiązanego do ponoszenia kosztów pobytu dziecka w palcówce opiekuńczo-wychowawczej lub w rodzinie zastępczej reguluje art. 86a ustawy o pomocy społecznej.

W oparciu o wskazany stan faktyczny i prawny sprawy organem właściwym, zdaniem wnioskodawcy, do ponoszenia przedmiotowych kosztów, a tym samym do zawarcia porozumienia z Prezydentem Miasta S., jest Starosta Powiatu L. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w jego ocenie, zastosowanie art. 86 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie zostało wyłączone mocą art. 154 ust. 1 tej ustawy.

W odpowiedzi na wniosek Starosta Powiatu L wniósł o odrzucenie wniosku, ewentualnie o wskazanie Prezydenta Miasta S, jako organ właściwy do ponoszenia wydatków dla małoletniego R P umieszczonego w rodzinie zastępczej.

W uzasadnieniu wskazano, że stan faktyczny małoletniego, przedstawiony we wniosku, reguluje art. 238 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Tym samym zastosowanie, w zakresie ustalania właściwości powiatu zobowiązanego do finansowania pobytu dziecka w pieczy zastępczej, znajdują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r., tj. art. 86 ust. 3 i 4 tej ustawy. Jednakże ich zastosowane zostało wyłączone art. 154 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym, że R. P. został umieszczony w rodzinie zastępczej po raz pierwszy przed 2004 r. i do chwili obecnej nie wrócił do rodziny biologicznej, właściwym do ponoszenia wydatków dla rodziny zastępczej jest powiat miejsca zamieszkania tej rodziny, a zatem Prezydent Miasta S. Jednocześnie Starosta Powiatu L. wskazał, że porozumienie między powiatami w sprawie kosztów umieszczenia w pieczy zastępczej nie stanowi sprawy administracyjnej rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, ale ma charakter sprawy cywilnoprawnej. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów o właściwość w tym zakresie. Skoro sprawa pokrywania przedmiotowych kosztów rozstrzygana jest w formie porozumienia (umowy) pomiędzy powiatami, to znaczy, że spory między starostami powstałe na gruncie art. 86 ust. 3 i 4 i art. 86a ustawy o pomocy społecznej nie są sporami o właściwość organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów państwowych zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów, co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się, co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie tożsamej sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym (tożsamości strony), przedmiotowym (tożsamości żądania), przy stosowaniu tej samej podstawy prawnej. Przepis art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dotyczy właśnie sytuacji, kiedy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, co do właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi tu, więc nie o każdą sprawę, którą upoważniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale indywidualną sprawę należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracji publicznej, ale też w postępowaniu uregulowanym procedurą administracyjną.

W rozpoznawanym przypadku ze sprawą administracyjną nie mamy do czynienia, albowiem przedmiotem sporu nie jest właściwość do wydania decyzji o odpłatności na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, a spór na tle zawartego na podstawie art. 86 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, porozumienia w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w art. 86 ust. 2 lub 3 tej ustawy. Wnioskodawca domaga się, bowiem wskazania Starosty Powiatu L. jako organ właściwy do pokrycia przedmiotowych kosztów pobytu dziecka w rodzinie zastępczej i tym samym jako organ właściwy do zawarcia porozumienia w tym przedmiocie. Zgodnie, bowiem, z art. 86 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, powiat prowadzący całodobową placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub rodzinę zastępczą przyjmującą dziecko oraz powiat na terenie którego funkcjonuje całodobowa placówka opiekuńczo-wychowawcza zawiera z powiatem właściwym ze względu na miejsce zamieszkania przejętego dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej lub skierowaniem do całodobowej placówki opiekuńczo-wychowawczej porozumienie w sprawie umieszczenia dziecka i wysokości wydatków, o których mowa w ust. 2 lub 3. Porozumienie, o którym mowa w tym przepisie prawa nie ma jednak charakteru aktu administracyjnego, lecz umowy cywilnoprawnej. Z tego względu sporu powstałego na podstawie tego porozumienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozstrzygnąć na podstawie art. 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skoro sprawa polegająca na wskazaniu powiatu zobowiązanego do zawarcia porozumienia z wnioskodawcą, w celu ponoszenia kosztów pobytu małoletniego R. P. w rodzinie zastępczej, nie podlega kognicji sądu administracyjnego, to nie można przyjąć, że powstał spór o właściwość między organami administracji publicznej w tym zakresie. W tej sytuacji wniosek należało odrzucić jako niedopuszczalny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji postanowienia. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 powołanej ustawy orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od wniosku.