Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 34/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2009-10-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art, 7,  10, 77 par.1, 30 par. 4, 80, 107 par.3, 145 par.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 52 ust. 1 pkt 5 lit. d, art. 47 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2006 nr 129 poz 902
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi A. W., D. M., B. M. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia [...], nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz A. W. i D. M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych, na rzecz B. M. i J. M. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Prezydent Miasta Opola - działając na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 pkt 2 i ust. 4a, art. 46a ust. 7 pkt 4, art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1 i 1a oraz art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.) - określił na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia - budowę bezobsługowej stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...] [...], polegającą na montażu anten sektorowych i radioliniowych w konfiguracji:

- 3 anteny sektorowe kategorii UMTS4, pracujące w paśmie częstotliwości 2000 MHz (UMTS), zasilane mocą 40,0 dBm (każda), zainstalowane na wysokości 21,85 m npt, skierowane na azymuty 50°, 170° i 290°;

- 2 anteny paraboliczne radioliniowe kategorii MW1 o średnicy 0,3 m, pracujące w paśmie częstotliwości 32 GHz, zasilane mocą 25,0 dBm (każda), skierowane na azymuty i zainstalowane na wysokości 101°/ 19,4 m npt i 116°/20,0 m npt;

- 2 anteny paraboliczne radioliniowe kategorii MW4 o średnicy 0,3 m, pracujące w paśmie częstotliwości 26 GHz, zasilane mocą 23,0 dBm (każda), skierowane na azymuty i zainstalowane na wysokości 280°/ 20,0 m npt i 352° /19,4 m npt;

na działce nr a k.m. [...], obręb [...], na nowoprojektowanym maszcie telekomunikacyjnym o wysokości 5 m (25 m npt) usytuowanym na dachu budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...] w O. Dalej, w osnowie decyzji organ orzekł, że urządzenia nadawczo-odbiorcze umieszczone zostaną w szafach sterujących na dachu budynku. Łączna równoważna moc promieniowania izotropowo stacji to - 12.578 W, w tym: dla anten sektorowych - 6.444 W i dla anten radiolinii - 6.134 W. Ponadto organ stwierdził, że stacja bazowa zlokalizowana jest w ścisłym centrum miasta, a jej otoczenie stanowi zabudowa mieszkalno-usługowa o podobnej architekturze i podobnej wysokości. Teren przedmiotowego przedsięwzięcia zlokalizowany jest poza prawnymi formami ochrony przyrody, rozpoznanymi stanowiskami gatunków chronionych oraz siedlisk roślin, grzybów i zwierząt. Na dachu budynku nie ma zlokalizowanych anten w ramach stacji bazowych innych operatorów. W wyniku budowy stacji bazowej, przekroczenia dopuszczalnego poziomu elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego o wartości 0,1W/m2, w płaszczyźnie pionowej i poziomej, wystąpią w obszarze powyżej 19,0m npt, w poziomie w promieniu do ok. 41,5m od anten. Wyżej wyznaczona strefa nie obejmuje miejsc dostępnych dla ludzi - pola o w/w gęstości mocy rozkładają się w tzw. "wolnej przestrzeni". Dalej, organ określił warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, a także wymagania dotyczące ochrony środowiska i gospodarki odpadami. Stwierdził, że przedsięwzięcie nie jest zaliczane do mogących stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnych awarii i że nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko. Odnośnie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania (art. 135 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska) uznał, że wymóg ten nie dotyczy przedmiotowego przedsięwzięcia. Podał również, że charakterystyka całego przedsięwzięcia stanowi załącznik nr 1 do decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wniosek dotyczący wydania na rzecz [...] Sp. z o.o. w W. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia wpłynął 12 marca 2007 r. Dołączono do niego opracowanie "Raport o oddziaływaniu na środowisko. Obiekt: Stacja bazowa telefonii komórkowej sieci [...] [...]" oraz kopię mapy ewidencyjnej obejmującej obszar, na który oddziaływać będzie przedsięwzięcie. Ponadto wyjaśnił, że lokalizacja stacji bazowej nie jest objęta granicami obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Natomiast dla tego terenu podjęto uchwałę Rady Miasta Opola nr LII/574/05 z dnia 20 października 2005 r. o przystąpieniu do sporządzenia M.P.Z.P. "Śródmieście II - Centrum" w Opolu. W ramach prowadzonej procedury uchwalania planu trwa etap jego opiniowania, natomiast wyłożenie projektu planu do publicznego wglądu, który nie dopuszcza lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej na budynkach mieszkalnych, przewidywane jest na listopad 2007 r. Odnosząc się do regulacji prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie, Prezydent wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), planowana inwestycja zalicza się do przedsięwzięć, dla których wymagane jest sporządzenie raportu. Z kolei, wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie z art. 46 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, wymaga przeprowadzenia przez organ wydający decyzję postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, zgodnie z procedurą wynikającą z tej ustawy oraz ustawy K.p.a. Przy ustalaniu stron postępowania kierowano się m.in. opinią Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu, w której stwierdza się, że nie istnieje możliwość nadbudowy budynków przy ul. [...] i [...] na przedmiotowym obszarze, który wpisany jest do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny miasta [...] w granicach średniowiecznego założenia. Następnie, stosownie do wymogów art. 48 ust. 2 pkt. 1 i 1a ustawy Prawo ochrony środowiska, uzyskano od Wojewody Opolskiego uzgodnienie na realizację przedsięwzięcia pod kątem warunków ochrony środowiska oraz od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Dalej organ wywodził, że zgodnie z art. 53 w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, podano do publicznej wiadomości informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie przedmiotowej decyzji oraz o możliwości wnoszenia uwag i wniosków w prowadzonym postępowaniu, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. W tym czasie, zarówno strony postępowania, tj. J. i B. M., jak i mieszkańcy okolicznych budynków mieszkalno-usługowych (ul. [...], [...], [...], [...] i ul. [...], [...]), zgłosili protest przeciwko planowanej lokalizacji stacji bazowej. Protestującym wyjaśniono, po pierwsze, że niniejsza decyzja nie rodzi prawa inwestora do dysponowania terenem na potrzeby inwestycji, którym należy się legitymować w postępowaniu o uzyskanie pozwolenia budowlanego, po drugie, iż przysługuje im prawo wnoszenia protestów, uwag i wniosków do założeń i projektu planu, z którego to prawa protestujący skorzystali. W odniesieniu do protestów dotyczących szkodliwości oddziaływania na zdrowie ludzi elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego emitowanego przez systemy antenowe, organ odwołał się do obowiązujących unormowań prawnych oraz wiedzy na temat oddziaływań pól elektromagnetycznych, przekazywanej przez specjalistyczne jednostki (np. Instytut Medycyny Pracy im. Prof. Jerzego Noffera w Łodzi). Podsumowując, Prezydent stwierdził, że stacja bazowa ma powstać w ścisłym centrum miasta, a jej otoczenie stanowi zabudowa mieszkalno-usługowa o podobnej architekturze i podobnej wysokości. Na dachu budynku i w najbliższym sąsiedztwie nie ma zlokalizowanych anten w ramach stacji bazowych innych operatorów. Eksploatacja stacji nie będzie stwarzała uciążliwości dla środowiska w zakresie większości jego komponentów. Jedynym istotnym oddziaływaniem jest emitowanie z zainstalowanych systemów antenowych elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego. Przekroczenia dopuszczalnego poziomu elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego o wartości 0,1 W/m2, w płaszczyźnie pionowej i poziomej, określonego w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883), wystąpią w obszarze powyżej 19,0m npt, w poziomie w promieniu do ok. 41,5m od anten (masztu). Oznacza to, że przy zachowaniu dotychczasowego stanu zagospodarowania terenu w otoczeniu przedmiotowej stacji oraz zachowaniu parametrów technicznych anten (lub ich odpowiedników), nie będzie ona negatywnie oddziaływać na stan środowiska i zdrowie ludzi. Ponadto organ podkreślił, że bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania stacji oraz każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy urządzeń istnieje obowiązek przeprowadzenia pomiarów. Opisana decyzja została doręczona inwestorowi oraz właścicielom mieszkań budynku położonego przy ul. [...] w O.

Od powyżej decyzji odwołanie wnieśli B. i J. M. oraz R. K. Odwołujący się zakwestionowali prawidłowość stanowiska organu odnośnie braku negatywnego oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej na stan środowiska i zdrowie ludzi. Ich zdaniem "tego typu stacje wytwarzają śmiercionośne promieniowanie". Inwestycja będzie miała szkodliwy wpływ nie tylko na organizm mieszkańców budynku, na którym ma być zrealizowana, ale i mieszkańców budynków sąsiednich, którzy również nie zgadzają się na montaż stacji. Odwołujący się zarzucili, iż doszło do naruszenia art. 5 Kodeksu cywilnego oraz przepisów ustawy o ochronie środowiska.

Do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wpłynęło pismo z dnia 17 października 2007 r., w którym R. S., H. B. i J. W. (właściciele mieszkań w budynkach sąsiadujących z miejscem lokalizacji inwestycji) złożyli protest przeciwko decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia [...]. Podnieśli, że planowane zamierzenie "poważnie wpłynie" na wygląd i estetykę miasta oraz będzie miało ujemny wpływ na zdrowie mieszkańców.

Na wezwanie Kolegium, R. S. przedłożyła pełnomocnictwo udzielone jej przez wspólnotę mieszkaniową budynku przy ul. [...] w O., H. B. przedłożyła pełnomocnictwo udzielone jej przez wspólnotę mieszkaniową budynku przy ul. [...], natomiast J. W. nadesłał pełnomocnictwo od wspólnoty mieszkaniowej budynku przy ul. [...].

Pismami z dnia 7 lutego 2008 r. i 10 marca 2008 r. R. K. poinformował, że sprzedał w dniu 7 grudnia 2007 r. mieszkanie nr [...] w budynku przy ul. [...] i oświadczył, że nie jest zainteresowany sprawą montażu anten.

W odpowiedzi na pytanie Kolegium, organ pierwszej instancji poinformował, że nowymi właścicielami w/w lokalu są D. M. i A. W.

W wyniku rozpatrzenia odwołania B. i J. M. oraz R. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia [...] o numerze [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy - w pierwszym rzędzie - wyjaśnił, że art. 5 Kodeksu cywilnego, przywołany w odwołaniu B. i J. M., nie może być brany pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy administracyjnej. Następnie wskazał, że tematykę rozpatrywanej sprawy regulują przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Nadmienił przy tym, że z dniem 19 sierpnia 2007 r. dokonano zmiany ustawy Prawo ochrony środowiska (ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych ustaw - Dz. U. Nr 88, poz. 587), w tym także przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy podał, że Rada Ministrów w dniu 21 sierpnia 2007 r. przyjęła rozporządzenie zmieniające rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573). Rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw Nr 158, poz. 1105, i weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. 31 sierpnia 2007 r., czyli już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dlatego też, w ocenie Kolegium, zarówno organy uzgadniające, jak i organ pierwszej instancji prawidłowo zastosowały przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r., zgodnie z którym sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wymagają m.in. instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne, emitujące pola elektromagnetyczne, których równoważna moc promieniowania izotropowo wynosi nie mniej niż 100 W, emitujące pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz. Powołując się na regulacje znowelizowanej ustawy Prawo ochrony środowiska, organ odwoławczy podał, że do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, wraz z terenem działek sąsiednich (art. 46a ust. 4 pkt 1), a w postępowaniu dotyczącym przedsięwzięć określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 - także raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w trzech egzemplarzach wraz z jego zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych (art. 46 ust. 4 pkt 3). Następnie wskazał na konieczność zapewnienia udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz omówił kompetencje organów do dokonania uzgodnienia przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz wydawania opinii w sprawie zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta Opola prawidłowo zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, zapewnił - stosownie do wymogu z art. 53 Prawa ochrony środowiska - udział społeczeństwa w postępowaniu przez sporządzenie stosownego obwieszczenia i umieszczenie go również w miejscu realizacji przedsięwzięcia, a także przez zawiadomienie o zakończeniu postępowania, jak i o wydanej przez siebie decyzji. Ponadto, decyzja pierwszoinstancyjna powołuje prawidłową podstawę prawną i spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a., w szczególności odnosi się do złożonych w trakcie prowadzonego postępowania zarzutów (sprzeciwów). Przed wydaniem decyzji Prezydent Miasta Opola występował do właściwych organów o uzgodnienia (art. 57 ust. 1 i art. 378 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska) i takie pozytywne uzgodnienia uzyskał, o czym poinformował opisując stan faktyczny sprawy. Organ pierwszej instancji dokonał również trafnej oceny dowodu, czyli przedłożonego wraz z wnioskiem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. To wszystko, zdaniem Kolegium, przemawia za utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji. Na koniec, organ odwoławczy zauważył, że wprawdzie w aktach sprawy nie ma zapisu raportu w wersji elektronicznej (na informatycznych nośnikach danych), ale ów brak nie rzutuje na ocenę przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania oraz na kończące to postępowanie rozstrzygnięcie. Decyzja została doręczona inwestorowi oraz właścicielom mieszkań znajdujących się w budynku, na dachu którego zaplanowano budowę stacji bazowej oraz właścicielom mieszkań w budynkach położonych w najbliższym sąsiedztwie inwestycji.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli D. M. i A. W. oraz B. i J. M.

D. M. i A. W. domagali się unieważnienia wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji oraz wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Wyjaśnili, że już w dniu 7 grudnia 2007 r. zakupili mieszkanie od R. K., położone przy ul. [...] w O., jednak nie otrzymali zaskarżonej decyzji i nie posiadali wiedzy o prowadzonym postępowaniu. O przedmiotowej decyzji dowiedzieli się dopiero w dniu 30 grudnia 2008 r. Uważają, że jako strony postępowania winni być osobiście informowani o sprawach dotyczących ich własności, zwłaszcza gdy własność ta narażona jest na pomniejszenie swojej wartości. Odnosząc się do treści decyzji Kolegium skarżący podnieśli, że maszty antenowe stanowią obiekty budowlane, dlatego opinie Wydziału Urbanistyki Architektury i Budownictwa oraz Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, poprzez przedstawienie stanowiska o braku możliwości nadbudowy budynków i sytuowania obiektów powyżej 19, 4 m npt, nie mogą być uznane za pozytywne uzgodnienie. Niezrozumiałe są nadto powody nieuwzględnienia w niniejszej sprawie zakazu lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowych, mimo powołania w decyzji Prezydenta Miasta Opola uchwały Rady Miasta z dnia 20 października 2005 r. Dalej skarżący wywodzili, że nieprawdziwy jest argument decyzji pierwszoinstancyjnej o braku zlokalizowania w najbliższym sąsiedztwie anten innych operatorów, gdyż w odległości ok. 500 m, na dachu budynku [...], mieści się kolejna stacja bazowa telefonii komórkowej. Skarżący wyrazili wątpliwość, czy zostały przeprowadzone badania z uwzględnieniem oddziaływania obu stacji. Ponadto zauważyli, że organy respektują wyłącznie interesy inwestora, natomiast nie kierują się interesem publicznym, skoro nie uwzględniono protestu kilku wspólnot mieszkaniowych.

B. i J. M. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając, iż narusza ona przepisy prawa materialnego, a nadto dokonano w niej błędnej oceny materiału dowodowego. Za wystarczające uznano dowody i stanowisko prezentowane przez stronę przeciwną, nie dając wiary twierdzeniom i argumentacji skarżących. W szczególności należy odpowiedzieć na pytanie, czy Kolegium mogło pominąć postulaty wspólnot mieszkaniowych, które nie wyraziły zgody na realizację inwestycji. W piśmie z dnia 27 lipca 2007 r. skarżący, działając w imieniu mieszkańców ul. [...] i ul. [...], ostrzegali, że nie pozwolą "niszczyć" swojego zdrowia. Ponadto skarżący zwrócili uwagę na fakt podjęcia przez Radę Miasta uchwały nr XXXVI/379/08 z dnia 28 października 2008 r., zakazującej lokalizacji nowych masztów stacji przekaźnikowych na dachach budynków, w których zamieszkują strony i uczestnicy niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę wniesioną przez D. M. i A. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wyjaśniło, iż wskutek omyłki nie została skarżącym doręczona decyzja. Zasygnalizowało przy tym, że D. M. i A. W. złożyli skargę po terminie, jednak z uwagi na zgłoszony przez nich wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Kolegium wnosi o jej oddalenie.

Odnośnie skargi B. i J. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, podkreślając, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z wymogami procedury, odnosząc się do zarzutów i sprzeciwów. Dodatkowo Kolegium poinformowało, że teren planowanego przedsięwzięcia objęty został granicami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Śródmieście II - Centrum" w Opolu, uchwalonego w dniu 25 września 2008 r. (uchwała Rady Miasta Opola nr XXXVI/379/08). Uchwała w tej sprawie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego Nr 86, poz. 2061 z dnia 19 listopada 2008 r.

D. M. i A. W. nadesłali do Sądu pismo Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 10 lutego 2009 r., w którym organ informuje skarżących o braku możliwości zrealizowania spornej stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku przy ul. [...] w O. Skarżący zwrócili się również o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2009 r. Sąd umorzył postępowanie z wniosku D. M. i A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi, uznając, że nie doszło do uchybienia tym terminom.

W trakcie rozprawy sądowej D. M. i A. W. podtrzymali wnioski i argumentację skargi, akcentując brak możliwości lokalizowania inwestycji w zabytkowej części miasta. Stanowisko to poparła skarżąca B. M. oraz obecni na rozprawie uczestnicy postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, choć nie zadecydowały o tym wyłącznie przedstawione w niej zarzuty.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - w myśl przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak też się stało w rozpatrywanej sprawie, bowiem Sąd wziął pod uwagę m.in. te uchybienia, które nie zostały podniesione przez skarżących, a które zdeterminowały sposób rozstrzygnięcia.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu pierwszej instancji, objętej rozpoznaniem Sądu na podstawie art. 135 P.p.s.a., wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa.

Rozważania w niniejszej sprawie należy poprzedzić ogólną uwagą, iż sądy administracyjne badają akty organów administracji państwowej w aspekcie prawidłowości zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi

następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje także w sytuacji, gdy zostaną ujawnione wady zaskarżonego aktu administracyjnego, stanowiące przyczynę stwierdzenia jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Jak z powyższego wynika, wadliwości zapadłych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć mogą mieć różny charakter, co jednak nie oznacza, że orzeczenie uwzględniające skargę można oprzeć na dowolnie wybranych przesłankach ustawowych. Wręcz przeciwnie, sąd zobowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu według określonej kolejności. I tak, w pierwszym rzędzie bierze pod uwagę wady powodujące nieważność decyzji. Następnie sąd bada, czy naruszono przepisy procedury administracyjnej, a w dalszej kolejności, czy doszło do naruszenia norm prawa materialnego.

Przenosząc wyżej zaprezentowane uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd - przede wszystkim - uwzględnił okoliczność, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, nie przeprowadziło postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Opola zostały podjęte w sprawie związanej z wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia - budowa bezobsługowej stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...] [...], polegająca na montażu na dachu budynku anten sektorowych i radioliniowych, i zostały oparte na materialnoprawnych regulacjach obowiązującej na dzień wydawania orzeczeń ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), znowelizowanej następnie m.in. ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 88 poz. 587), zwanej dalej w skrócie: ustawą Poś, a także na przepisach wykonawczych do tej ustawy. Z akt administracyjnych nadesłanych do Sądu, a także z pism procesowych stron wynika, że w czasie prowadzenia postępowania przez organ odwoławczy, tj. w dniu 7 grudnia 2007 r., D. M. i A. W. stali się właścicielami lokalu przy ul. [...] w O., stanowiącego wcześniej własność R. K., tj. strony postępowania, która złożyła odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. D. M. i A. W. nie zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu i nie otrzymali zaskarżonej decyzji, choć organ odwoławczy posiadał wiedzę o zmianie właściciela przedmiotowego lokalu, znajdującego się w budynku, na dachu którego zaplanowano realizację inwestycji. W realiach niniejszej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, że wymienieni skarżący posiadali własny, oparty na regulacjach prawa materialnego interes prawny w postępowaniu dotyczącym ich nieruchomości. Skoro tak - jako strony - powinni zostać wprowadzeni do przedmiotowego postępowania. Tak się jednak nie stało, co jednoznacznie wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy, i co zresztą potwierdza Kolegium, przyznając się do popełnionego błędu. Powyższe skutkuje stwierdzeniem, że w rozpoznawanej sprawie, po pierwsze, doszło do naruszenia art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., przez rozpoznanie odwołania T. K., czyli osoby, która z dniem zbycia mieszkania utraciła status strony postępowania; po drugie, naruszony został przepis art. 30 § 4 K.p.a. stanowiący, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych, w razie zbycia prawa w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony z mocy prawa wstępują jej następcy prawni; po trzecie zaś, naruszono także zasadę zapewnienia stronom, czyli D. M. i A. W., czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania (art. 10 K.p.a.). Podsumowując powiedziane dotychczas, należało więc uznać, że zaistniała przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego, gdyż wskazane ostatnio strony nie brały w nim udziału bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Dalszą konsekwencją ujawnienia takiej okoliczności, czyli uchybienia przepisom procedury administracyjnej, stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, jest konieczność uchylenia przez Sąd decyzji organu drugiej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W tym miejscu podnieść też trzeba, że stwierdzenie omawianej wadliwości uzasadnia uchylenie przez Sąd aktu administracyjnego bez względu na to, czy miało ono wpływ na wynik sprawy, i bez potrzeby dalszego badania zaskarżonej decyzji. Taki wniosek wypływa z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Stosownie bowiem do kategorycznie sformułowanej dyspozycji omawianego przepisu, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić badany akt w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomimo ostatniej uwagi nie można nie dostrzec, że argumentacja skargi D. M. i A. W. oraz treść dostarczonego przez nich pisma Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 10 lutego 2009 r. istotnie wpływają na ocenę kompletności przeprowadzonego postępowania dowodowego, od którego zależało określenie na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. środowiskowych uwarunkowań zgody na budowę bezobsługowej stacji bazowej telefonii komórkowej na obszarze wpisanym do rejestru zabytków jako układ urbanistyczny miasta [...] w granicach średniowiecznego założenia. Odnotowania wymaga, że informacja wynikająca z omawianego pisma, a dotycząca braku możliwości zrealizowania stacji bazowej telefonii komórkowej w miejscu wskazanym przez inwestora, przemawia za stwierdzeniem, iż postępowanie organu pierwszej instancji nie było prawidłowe, gdyż zupełnie pomijało wyjaśnienie tej istotnej dla ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii, i zastrzec tu trzeba od razu, że informacja o której mowa nie była wyłącznie poparta zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jeszcze nie obowiązywał w dniu orzekania przez organy. Pomimo, że przepis art. 52 ust. 1 pkt 5 lit. d ustawy Poś nakładał obowiązek zawarcia w raporcie o oddziaływaniu na środowisko uzasadnienia wybranego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków, to jednak przedstawionego przez inwestora raportu nie oceniono pod tym kątem, a przynajmniej nie dano temu wyrazu w decyzjach organów obu instancji. Co prawda, Prezydent Miasta Opola wspomina, iż wystąpił do Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jednak wątpliwości organu dotyczyły możliwości nadbudowy budynków przy ul. [...] w O., a nie montażu anten na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Ponadto, z treści art. 47 pkt 1 lit. c ustawy Poś wyraźnie wynikało, że w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na zabytki, tymczasem w pkt 2 decyzji pierwszoinstancyjnej, dotyczącym m.in. warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony zabytków, omówienia wskazanych zagadnień zabrakło, czego nie dostrzegł organ odwoławczy. Powyższe świadczy o naruszeniu przepisów procedury administracyjnej, a to art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., zaś ujawnione wadliwości mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Tak więc i z tego powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i decyzję organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

Badając dalej zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że narusza ona także inne przepisy prawa procesowego. Uwaga ta dotyczy braku dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia kwestii ewentualnego cofnięcia odwołania przez R. K., który dwukrotnie informował, że sprzedał mieszkanie nr [...] przy ul. [...] i w związku z tym nie jest zainteresowany "sprawą montażu anten". Poprosił również, by nie kierować do niego dalszych pism w tej sprawie (pismo z dnia 7 lutego 2008 r. i z dnia 10 marca 2008 r.). W tych okolicznościach ustalenia wymagało, z udziałem R. K., czy pisma te nakierowane były na cofnięcie odwołania, co w świetle przytoczonych wyjaśnień strony i zaprezentowanego stanowiska pozostaje wysoce prawdopodobne. W związku z powyższym uznać należy, że z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. nie wyjaśniono całości stanu faktycznego sprawy, zaś ustalenia poczynione w powyższym zakresie mogły mieć istotne znaczenie dla zakresu prowadzonego postępowania odwoławczego, które zostało wszczęte także przez B. i J. M. Ponadto, z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. organ odwoławczy nie podał argumentów, dla których uznał za strony postępowania osoby inne od wskazanych przez organ pierwszej instancji. Jednak, skoro przyjął, że status strony przysługuje także właścicielom lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach położonych w sąsiedztwie planowanej inwestycji, to powinien - poza podaniem uzasadnienia takiego stanowiska - uwzględnić jednocześnie fakt, że osoby te, pomimo zgłaszanych sprzeciwów, nie brały udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w charakterze stron i pozbawione zostały chociażby możliwości kwestionowania decyzji, przez co - w ich przypadku - postępowanie było jednoinstancyjne. Kolejna wadliwość zaskarżonej decyzji polegała na braku odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołań dotyczących szeroko eksponowanego problemu związanego ze szkodliwym oddziaływaniem inwestycji na zdrowie mieszkańców. Nie stanowi o dochowaniu wymogów płynących z art. 107 § 3 K.p.a. ograniczenie się do udzielenia odpowiedzi tylko na jeden zarzut odwołujących się i stwierdzenie, że art. 5 Kodeksu cywilnego nie może być brany pod uwagę w postępowaniu administracyjnym.

Niezależnie od powiedzianego dotychczas Sąd dopatrzył się również, że Kolegium nie rozpoznało sprawy pod kątem spełnienia przez inwestycję wymogów wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 158, poz. 1105), które weszło w życie z dniem 31 sierpnia 2007 r. W tej sprawie organ odwoławczy ocenił, że organy uzgadniające oraz organ pierwszej instancji prawidłowo zastosowały przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r., lecz nie wziął pod uwagę okoliczności, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji organu drugiej instancji. Powyższe uzasadnia pogląd, iż we wskazanym zakresie Kolegium nie zastosowało przepisów obowiązujących w dacie orzekania.

Z tych wszystkich przyczyn Sąd orzekł o uchyleniu obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 b i c P.p.s.a.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają z wyżej zaprezentowanych rozważań Sądu, przy czym szczególnego zaakcentowania wymaga konieczność prawidłowego określenia stron prowadzonego postępowania i przedstawienia stanowiska w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji. Ponadto organ pierwszej instancji uwzględni fakt, iż na terenie objętym wnioskiem inwestora obecnie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego. W tym miejscu odnotowania również wymaga, że przepisy dotyczące ochrony środowiska uległy znacznym zmianom, zatem orzekający organ zastosuje prawidłowe regulacje, przy uwzględnieniu przepisów przejściowych.

Orzeczenie o niewykonywaniu decyzji oraz o kosztach postępowania uzasadnia

art.152 i art. 200 P.p.s.a.