Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 267/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-01-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245, art. 246 par. 1, art. 255
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 14 stycznia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2007 r. M.K. zwrócił się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący nie osiąga dochodów lecz ponosi straty, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowią lokale użytkowe. W rubryce nr 6 przeznaczonej dla wpisania osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą podał on małoletniego syna, jednocześnie w rubryce nr 8 dotyczącej stanu majątkowego ww. osób wskazał, że takich osób nie ma.

Zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2007 r. M.K. został zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych w postaci odpisów złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2006, a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, odpisów złożonego przez niego zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących aktualną wysokość jego zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, banków, dostawców mediów i innych podmiotów), oświadczenia, czy uzyskuje dochody z najmu lokalów użytkowych, wskazanych w oświadczeniu majątkowym, jeżeli tak – dołączenia stosownych dokumentów potwierdzających ich wysokość.

Wnioskodawca nie nadesłał żadnego ze wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Od powyższego postanowienia M.K. w ustawowym terminie złożył sprzeciw podnosząc, że przedstawił swoją trudną sytuację materialną, która obecnie pogorszyła się na skutek prowadzonej egzekucji. Jednocześnie brak przedłożenia stosownych dokumentów argumentował koniecznością uiszczania odpowiednich opłat za ich odpisy, na co w chwili obecnej nie może sobie pozwolić z uwagi na brak środków. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Stosownie do art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie Sąd z tej możliwości skorzystał i pismem z dnia 16 sierpnia 2007 r. (doręczonym w dniu 16 października 2007 r.) zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować jego rzeczywistą sytuację finansową i majątkową.

Pomimo zobowiązania wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów i oświadczeń, co uniemożliwiło Sądowi pełną ocenę jego aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nie uczynił tego również poprzez ich załączenie do sprzeciwu.

W tej sytuacji nie można przyjąć, że wnioskodawca dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawcy polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej.

Dodatkowo zwrócenia uwagi wymaga to, że także wcześniejsze wnioski o przyznanie prawa pomocy złożone przez skarżącego, zostały w niniejszej sprawie rozpoznane odmownie z uwagi nie przedkładanie stosownej dokumentacji źródłowej, która umożliwiłaby dokonanie oceny jego sytuacji majątkowej. Odnośnie natomiast podawanych przez wnioskodawcę przyczyn zaniechania złożenia odpowiednich dokumentów Sąd pragnie zauważyć, że nie wszystkie spośród tych, o przedłożenie których wnosił Sąd, wiązały się z koniecznością ponoszenia opłat. Tytułem przykładu wskazać należy choćby na oświadczenie o zarejestrowanych pojazdach mechanicznych, czy też wskazujące na fakt uzyskiwania dochodów z najmu lokali użytkowych. Oświadczenia te mogły zostać sporządzone przez samego podatnika, a wiec nie wymagały ponoszenia kosztów.

W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.