Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2611/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Zawieszenie/podjęcie postępowania
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2, art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Dariusz Zalewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz M., decyzją z [...] stycznia 2015 r. nr [...], określił dla Skarżącej O. S.A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r.

Skarżąca, reprezentowana przez adwokata wniosła odwołanie od tej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako "SKO"), postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Nr [...], na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 § 2 i § 3, w związku z art. 236 § 1, § 2, art. 239 art. 220 § 1 i 13 § 2 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej jako "O.p."), zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny mającego na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w związku z umową sprzedaży i leasingu zwrotnego, zawartą w dniu 31 stycznia 2009 r. pomiędzy T. S.A. (obecnie O. SA.) a T. Sp. z o.o. SKO powołało się na to, że powzięło wiadomość, że przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny toczą się sprawy mające na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w związku z umową sprzedaży i leasingu zwrotnego zawartą w dniu 31 stycznia 2009 roku pomiędzy T. S.A. (obecnie O. S.A.) a T. sp. z o.o. W związku z powyższym rozstrzygnięcie sprawy z odwołania O. S.A. od ww. decyzji Burmistrza M. uzależnione jest od uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd powyższej kwestii.

SKO wystąpiło do Prezesa Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny o przekazanie tut. SKO jako organowi podatkowemu II instancji stosownej informacji w tym zakresie.

Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny informacja (znak: [...] z dnia [...] lutego 2015 r.) potwierdził, że w [...] Wydziale Sądu Okręgowego w W. toczą się sprawy, w których stroną pozwaną jest O. S.A. o ustalenie stosunku prawnego w przedmiocie nieistnienia umowy z dnia 31 stycznia 2009 r.

Skarżąca, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO, zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt. 2 O.p., art. 120 i art. 121 O.p. oraz art. 122 w zw. z art. 190 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. i wniosła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i umorzenie postępowania. Zdaniem Skarżącej, w sprawie nie istnieje zagadnienie wstępne, zaś organy podatkowe przyjęły arbitralne i dowolne ustalenia niemające pokrycia w stanie faktycznym sprawy i przepisach prawa. Nadto stan faktyczny został wadliwie ustalony, co miało wpływ na wynik sprawy. Skoro Spółka otrzymała pozwy o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej z 31 stycznia 2009 r., a pozwy te nie zostały złożone przez Burmistrza M. lub SKO w W., to nie mogą one mieć wpływu na przedmiotowe postępowanie.

SKO, zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2015 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 i art. 239 O.p., utrzymało w mocy postanowienie z 24 kwietnia 2015 r. Zdaniem SKO, rozstrzygniecie Sądu Okręgowego o ustalenie stosunku prawnego w przedmiocie nieistnienia umowy z 31 stycznia 2009 r. będzie mieć istotny wpływ na ustalenie podmiotu jako podatnika również z przedmiotowej sprawie, ponieważ O. S.A., kwestionując rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości powołuje się na tą umowę. Zdaniem SKO, żądanie Skarżącej dotyczące umorzenia może zostać uwzględnione dopiero z upływem ustawowego terminu przedawnienia, tj. z upływem 31 grudnia 2015 r.

Skarżąca, w skardze do Sądu zarzuciła naruszenie:

1) art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne;

2) art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzającego go postanowienia oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu wskazała, że Burmistrz określił Spółce podatek od nieruchomości za 2010 rok, zwiększając podstawę opodatkowania budowli, w międzyczasie Prezydenci W., W. i G. złożyli pozwy przeciwko Spółce o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej, zaś SKO, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., i z 16 lipca 2016 r. zawiesiło postępowanie wymiarowe. Zdaniem Skarżącej, złożenie przez inne organy podatkowe pozwów o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez Burmistrza, ponieważ pozwy złożone przez prezydentów W., W. i G. mają wpływ wyłącznie na postępowania prowadzone przez tych prezydentów. Postępowanie w trybie art. 189¹ ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101, dalej: "k.p.c.") wywiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego postępowania. Jest to zatem stosunek prawny typu względnego, tzn. jest on skuteczny jedynie między stronami stosunku prawnego (inter partes). Zdaniem Skarżącej, objęcie skutkami prawomocnego orzeczenia stron, które są dysponentami procesu, dzięki czemu mają możliwość wpływania na jego przebieg i na treść rozstrzygnięcia, znajduje swoje aksjologiczne uzasadnienie. Uzasadnienia takiego brakuje natomiast w odniesieniu do osób trzecich, które nie będąc stronami procesu nie mają możliwości obrony swych praw i nie powinny być obciążane konsekwencjami podjętego w nim rozstrzygnięcia. Szerokie obejmowanie osób trzecich skutkami orzeczeń wydanych w postępowaniach prowadzonych bez ich udziału godziłoby w wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) prawo do rzetelnego procesu.

Zdaniem Skarżącej, aby wyrok sądu zapadły w procesie opartym o powództwo przeciwko Spółce, wytoczone na podstawie art. 189¹ k.p.c. przez prezydentów wskazanych na wstępie miast, wpływał także na relacje Spółki z Burmistrzem, wyrok taki musiałby korzystać z rozszerzonej prawomocności na mocy odpowiednich przepisów. Z braku takich przepisów należy stwierdzić, że wyrok taki nie będzie korzystał z rozszerzonej prawomocności, co oznacza, że rozstrzygnie jedynie relacje pomiędzy Spółką a prezydentami W., Warszawy i G..

W ocenie Skarżącej, Burmistrz nie podjął w trakcie postępowania żadnych działań wskazujących na istnienie jakichkolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w szczególności nie przeprowadził obligatoryjnego w takim przypadku przesłuchania. Zdaniem Skarżącej, art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej obliguje organ podatkowy do wystąpienie z pozwem jeśli są wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

Skarżąca załączyła opinię prof. dr hab. H. D..

SKO, w odpowiedzi na skargę, wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Badając zaskarżone postanowienia według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wydanie przez SKO postanowienia poprzedziło wadliwe postępowanie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd jednocześnie zwraca uwagę – zarówno organom podatkowym jak i Skarżącej, że Sądy rozstrzygały już zagadnienie (zgodności z prawem) zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (w tym w kilkudziesięciu sprawach – prawomocnie) na czas rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym zagadnienia ustalenia istnienia umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego, zawartej między poprzednikiem prawnym O. S.A., tj. T. S.A a T. S.A. Sąd ma również świadomość, że zapadło jedno orzeczenie (nieprawomocne) oddalające skargę w zbliżonym stanie faktycznym i prawnym (por. III SA/Wa 1805/15, CBOSA), jednak poglądów wyrażonych w tym orzeczeniu (nieprawomocnym), nie podziela z przyczyn wyrażonych poniżej.

Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie: gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

SKO w W. – uzasadniając dalsze prowadzenie postępowania podatkowego – podało, że "(...) prowadząc postępowanie odwoławcze od decyzji Burmistrza M. (....) w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r, powzięło wiadomość, że przed Sądem Okręgowym w W. [...] Wydział Cywilny toczą się sprawy mające na celu ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa w związku z umową sprzedaży leasingu zwrotnego zawartą w dniu 31 stycznia 2009 r. pomiędzy T. S.A. (obecnie O. S.A.) a T. sp. z o.o.".

Sąd wskazuje, że brak jest w treści postanowienia SKO z [...] kwietnia 2015 r. oraz w treści postanowienia z 16 lipca 2015 r. jednoznacznej informacji kto - i w związku z jaką sprawą - wniósł przywołane powództwo. Nie została także wykazana przewidziana w treści art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zależność rozstrzygnięcia (tej) konkretnej sprawy od orzeczenia Sądu: w szczególności nie wystąpił do Sądu organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie, w związku z tą sprawą.

Sąd badający niniejszą skargę zwraca uwagę na fakt, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji określonej treści (wyrok z 3 listopada 2015 r., II GSK 2252/15, CBOSA), co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W art. 201 § 1 pkt 2 O.p. użyto sformułowania "(...) wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego (...)". Jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona – ta sytuacja - decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ. Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem. Związek pomiędzy sprawą rozpatrywaną w postępowaniu podatkowym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego w danym postępowaniu polegać powinien na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi obligatoryjną podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Oznacza to, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy organ rozpatrujący i orzekający w sprawie nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania głównego. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania podatkowego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania (wyrok z 2 grudnia 2014 r., II FSK 3070/14, CBOSA). W szczególności, nawet ustalenie okoliczności faktycznych za inny rok podatkowy nie stanowi wstępnego zagadnienia prawnego, będącego przesłanką zawieszenia postępowania w myśl art. 201 § 1 pkt 2 O.p. (wyrok z 13 listopada 2014 r., II FSK 2620/14, CBOSA).

Rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego nie wiąże się z wydaniem decyzji o określonej treści, lecz ogólnie z możliwością wydania decyzji. Użyty w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zwrot "uzależnione od rozstrzygnięcia" oznacza, że dotyczy to sytuacji, w której sąd lub inny organ decyduje o czymś po zapoznaniu się z całością sprawy, rozwiązuje coś ostatecznie – i to w odniesieniu do tego konkretnego postępowania, w ramach którego nastąpiło zawieszenie postępowania.

Reasumując Sąd uznał, że należy wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienia SKO z dwóch powodów.

Po pierwsze, nie zostało dokładnie wskazane w treści postanowienia jakie postępowania sądowe, z powództwa jakiego podmiotu toczą się w Sądzie Okręgowym.

Po drugie, nie został wykazany związek, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p. uzasadniający zawieszenie postępowania, tj. to, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

W ocenie Sądu, przesłanki zawieszenia bądź przerwania biegu terminu przedawnienia muszą się odnosić do tego konkretnego postępowania (zobowiązania) podatkowego, którego bieg terminu przedawnienia ma być zawieszony bądź przerwany. Ze stanu faktycznego sprawy zarysowanego w postanowieniach obu instancji nie wynika jednoznacznie, by okoliczność, na którą powołuje się organ podatkowy dotyczyła zobowiązania skarżącej spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r. do zapłaty podatku na rzecz Gminy M. (lecz, co najwyżej, na rzecz innych miast).

W ocenie Sądu, wystąpienie z powództwem o ustalenie, czy istnieje umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia 31 stycznia 2009 r. zawarta pomiędzy T. S.A. z siedzibą w W. a T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przez Prezydenta Miasta G., Prezydenta Miasta W. nie stanowi przesłanki zawieszającej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w niniejszej sprawie. Z akt badanej sprawy nie wynika również, by zaistniały jakiekolwiek inne okoliczności skutkujące zawieszeniem, czy też przerwaniem biegu terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego. W szczególności, na okoliczności tego rodzaju nie wskazał organ odwoławczy. Należy zatem uznać, że zaskarżone postanowienie SKO w W. z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2015 r. zostały wydane niezgodne z prawem. Nie zostało wykazane i nie sposób też apriorycznie uznać, że wyroki, które zapadną w postępowaniach przed Sądem Okręgowym w W., w wyniku powództw na podstawie art. 189¹ k.p.c. w zakreślonym stanie faktycznym, będą wiążące dla organu orzekającego w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 K.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ale z uwagi na treść art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.

W świetle powyższego SKO w sprawie określenia Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2010 r. nie miało podstaw do przyjęcia, że wyrok jaki zapadnie z powództwa niewskazanych w treści zakwestionowanych postanowień podmiotów stanowi zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu podatkowym i bez tego wyroku SKO nie może prowadzić samodzielnie postępowania, także w zakresie skutków zawartej 31 stycznia 2009 r. umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego dla określenia podatku od nieruchomości za 2010 r.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy naruszył art. 201 § 1 pkt 2 O.p., gdyż brak było podstaw do traktowania wystąpienia z pozwem do sądu powszechnego przez inny organ podatkowy, jako zagadnienia wstępnego w badanej sprawie. W konsekwencji trafny był zarzut naruszenia art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p.

Podobny pogląd wyraziły także inne Sądy badające skargi Spółki skargi spółki (m.in. WSA w Wrocławiu w wyrokach: z dnia 10 lutego 2016 r., o sygn. akt I SA/Wr 1795/15; z dnia 18 grudnia 2015 r., o sygn. akt I SA/Wr 1654/15; WSA w Łodzi w wyrokach: z dnia 29 grudnia 2015 r., o sygn. akt I SA/Łd 1133/15; z dnia 17 grudnia 2015 r., o sygn. akt I SA/Łd 1255/15; WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r., o sygn. akt I SA/Sz 1116/15; WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 9 lutego 2016 r., o sygn. akt I SA/Gl 919/15 – dostępne w CBOSA).

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i P.p.s.a., jak w pkt I sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w pkt II sentencji, w oparciu o treść art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.