Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 39/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 110u § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 9
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w U. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 59 § 1 zd. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.) ‒ po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanej A Spółka z o.o. w U. (dalej także Spółka, skarżąca) − utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. (dalej organ egzekucyjny) z [...]r., nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w C. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...].

W sprawie przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny.

W toku prowadzonej egzekucji z majątku zobowiązanej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzycieli: Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Burmistrza Miasta U., organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości gruntowej, zabudowanej objętej księga wieczystą nr [...].

Organ odwoławczy podał, że:

- pismem z 12 kwietnia 2021 r. organ egzekucyjny zawiadomił znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości w dniu [...]r., o godz. 10:00 w siedzibie organu egzekucyjnego. Zawiadomienie to doręczono Spółce [...]r. (zastępczo w trybie art. 44 K.p.a.), a dodatkowo także A.Z. - prezesowi zarządu Spółki [...]r. Ponadto wezwał poprzez obwieszczenie publiczne wywieszone w Urzędzie Miejskim w U. uczestników, o których nie ma wiadomości oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do ww. nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa. W obwieszczeniu publicznym poinformował także o prawie wszystkich uczestników do zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia tej czynności;

- w dniu [...]r. o godz. 10:00 organ egzekucyjny dokonał opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, czynność zakończono o godz. 10:40. Protokół z [...]r. doręczono Spółce [...]r. (zastępczo w trybie art. 44 K.p.a.), a dodatkowo także prezesowi zarządu A.Z. w dniu [...]r.;

- przy piśmie z 19 maja 2021 r. organ egzekucyjny przesłał prezesowi zarządu A.Z. operat szacunkowy z [...]r. dotyczący ww. nieruchomości (pismo do doręczono [...]r.);

- pismem z 2 czerwca 2021 r. (nadanym pocztą 4 czerwca 2021 r.) Spółka wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Postanowieniem z [...]r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia, na które zostało wniesione zażalenie zaskarżające je w całości i wnosząc o jego uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy;

- kolejnym pismem z 14 lipca 2021 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, wskazując na brak swojej winy w jego uchybieniu.

Postanowieniem z [...]r. organ egzekucyjny odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości (doręczone pełnomocnikowi [...]r.).

W zażaleniu z 19 sierpnia 2021 r. (do organu wpłynęło 30 sierpnia 2021 r. ) na postanowienie z [...]r., Spółka wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, zarzuciła mu naruszenie:

1) art. 58 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że brak jest przesłanek do przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, w sytuacji, gdy uprawdopodobniono, że uchybiono terminowi bez swojej winy;

2) art. 110u § 1 u.p.e.a. w związku z art. 9 i art. 10 K.p.a., polegające na braku spełnienia przez organ obowiązku pouczenia o trybie wniesienia zarzutów oraz skutków ich zaniedbań.

Niezależnie organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z [...]r. rozpoznał zażalenie Spółki na postanowienie z [...]r. Jednocześnie pismem z 17 sierpnia 2021 r. zawiadomił Spółkę o uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu od dnia doręczenia tego pisma, które pełnomocnikowi doręczono [...]r.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z [...]r.

Stwierdził, że okoliczności wskazane zarówno we wniosku i zażaleniu nie uzasadniają przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, bowiem nie uprawdopodobniono, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Spółki.

Wyjaśnił, że okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości nie stanowi fakt niezawarcia przez organ egzekucyjny w zawiadomieniu z [...]r. o terminie dokonania tej czynności, pouczenia o prawie do wniesienia zarzutów. Pouczenie o prawie do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości nie stanowi bowiem elementu koniecznego zawiadomienia o terminie dokonania tej czynności. Dodał, że również otrzymany przez Spółkę protokół opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości elementu takiego zawierać nie musiał.

Kontynuując wyjaśnił, że o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości Spółka została prawidłowo zawiadomieni pismem z 12 kwietnia 2021 r. Jednak Spółka nie uczestniczyła w tej czynności, a jej bezczynność w tym zakresie nie może kreować jakichkolwiek dodatkowych uprawnień, w postaci np. wydłużenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, który rozpoczął swój bieg od dnia dokonania tej czynności ([...]r.), nie zaś od dnia doręczenia protokołu ([...]r.).

Zauważył, że strona należycie dbająca o swoje interesy winna być zainteresowana obecnością podczas istotnej dla niej czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W przypadku obecności Spółki podczas ww. czynności miała ona możliwość pełnego wykorzystania terminu do wniesienia zarzutów na ich sformułowanie i przygotowanie. Ponadto, przy zachowaniu należytej staranności mogła z zachowaniem terminu wnieść zarzuty nawet po doręczeniu [...]r. protokołu z [...]r. opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości (termin upłynął bowiem 26 maja 2021 r.). Wskazywany przez Spółkę brak pouczenia o prawie tej czynności nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, bowiem nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu.

Wskazał zarazem, że organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nie wyjaśnił, czy wniosek z 14 lipca 2021 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości został złożony z zachowaniem ustawowego terminu, oraz czy wraz z jego złożeniem Spółka dopełniła czynności dla której określony był termin. Mając jednak na uwadze, że w przedmiotowej sprawie zasadniczą przyczyną odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości był brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zobowiązanej, a zatem nawet wyjaśnienie ww. okoliczności nie spowodowałoby zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji.

Końcowo organ wskazał podstawy prawne rozstrzygnięcia.

W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego Spółka (reprezentowana przez adwokata) wniosła o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji a także zasądzenia kosztów postepowania, zarzucając mu naruszenie:

1) art. 58 K.p.a. w związku z art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 9 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że brak jest przesłanek do przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia zarzutów do protokołu opisu i oszacowania wartości nieruchomości w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnił że uchybił terminowi do wniesienia zarzutów bez swojej winy, a nadto w sytuacji gdy uchybienie terminu miało miejsce w trakcie pandemii COVID-19,

2) art. 110u § 1 u.p.e.a. w zw. z art.9 i art. 10 K.p.a. w zw. z art.77 ust. 2 Konstytucji polegające na braku spełnienia przez organ obowiązku pouczenia strony o trybie wniesienia zarzutów oraz skutków ich zaniedbań,

3) art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o COVID-19 poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie strony o uchybieniu terminu oraz niewyznaczenie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w Postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości, a także w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia 14 lipca 2021 r.,

4) art. 7-11 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnieniu słusznego interesu strony, a także poprzez brak podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy w szczególności bezzasadne przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości,

5) art. 7-11 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej poprzez brak informowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych' które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż postępowanie toczy się w trakcie pandemii i zastosowanie mają dodatkowe regulacje umożliwiające przywrócenie stronie uchybionego terminu, które wprowadzone zostały na mocy ustawy o COVID-19,

6) art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego postanowienia faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organ nie poinformował w sposób prawidłowy Spółki o trybie zaskarżenia opisu i oszacowania, a takie pouczenie powinno zostać sformowane już w zawiadomieniu o terminie opisu i oszacowania, ze szczegółowym określeniem, że termin ten biegnie od dnia opisu i oszacowania a nie doręczenia protokołu z opisu tej czynności. Określenie przez organ, że termin ten biegnie od daty ukończenia opisu i oszacowania nie jest bowiem jednoznaczne i dla osób nieposiadających wiedzy prawnej stanowi podstawę do dokonania błędnej wykładni tego określenia. Dla skarżącego ukończenie danej czynności wiąże się przede wszystkim z doręczeniem stronom postępowań dokumentów potwierdzających ukończenie danej czynności lub sprawy.

Ponadto zdaniem strony brak zawarcia przez organ prawidłowych pouczeń jest tym bardziej dotkliwy, że przepisy nie dają wprost gwarancji ochrony stronie swoich praw w sytuacji uchybienia terminu, a wniosek o przywrócenie terminu jest instytucją uznaniową i nieczęsto uwzględnianą przez organy administracji, tu wskazała na art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o COVID-19 oraz odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów przez organ. Skarżąc nie miała możliwości dowiedzenia się o terminie do wniesienia zarzutów z wcześniejszych powiadomień, biorąc pod uwagę fakt, Że pouczenie o wniesieniu zarzutów zostało umieszczone dopiero w protokole opisu i oszacowania, dostarczonym 8 dni po ustawowo przewidzianym terminie na zapoznanie się z nim.

Z uwagi, że Spółka przed dniem 17 sierpnia 2021 r. nie została zawiadomiona o uchybieniu terminu i nie został jej wyznaczony termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, to jej zdaniem, doszło do rażącego naruszenia prawa, które doprowadziło do jej pokrzywdzenia i skutkowało bezzasadną odmową przywrócenia mu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do zarzutów skargi dodał, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, jako przepis szczególny, nie wyłącza zastosowania art. 58 § 1 K.p.a. Samo złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, uchybionego W okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVlD-19, w otwartym terminie, nie skutkuje automatycznie przywróceniem terminu do dokonania tej czynności prawnej. Ww. przepis modyfikuje instytucję przywrócenia terminu z art. 58 K.p.a. w zakresie terminu złożenia wniosku. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby obowiązujący na terytorium RP stan epidemii jakkolwiek ograniczył Spółce prawo do osobistego udziału [...]r. w czynności opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, o której została uprzednio zawiadomiona.

W związku z ustaleniem, że organ załączył do niniejszej sprawy niekompletne akta administracyjne, które nie zawierały dokumentów, na które się powołano w rozstrzygnięciach organów obu instancji − celem dokonania kontroli zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji − Sąd zarządzeniem z 8 lutego 2022 r. włączył do sprawy akta administracyjne załączone do sprawy I SA/Gl 1485/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Z niekwestionowanych ustaleń w sprawie wynika, że organ egzekucyjny:

- pismem z 12 kwietnia 2021 r. zawiadomił znanych mu uczestników postępowania egzekucyjnego (m.in. skarżącą), o terminie opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, który wyznaczono na [...]r., o godz. 10:00 w siedzibie organu egzekucyjnego. Zawiadomienie to doręczono skarżącej w dniu [...]r. (zastępczo w trybie art. 44 K.p.a.), a także prezesowi zarządu Spółki A.Z. - [...]r.;

- niezależnie podał do publicznej wiadomości, poprzez wywieszenie "Obwieszczenia o opisie i oszacowaniu wartości nieruchomości" w Urzędzie Miejskim w U. uczestników, o których nie ma wiadomości, oraz inne osoby, które roszczą sobie prawa do ww. nieruchomości i jej przynależności, aby przed ukończeniem opisu zgłosiły swoje prawa. W obwieszczeniu publicznym poinformował także o prawie wszystkich uczestników do zgłoszenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia ukończenia tej czynności;

- w dniu [...]r. o godz. 10:00 dokonał opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, a sporządzony z czynności protokół doręczono Spółce w dniu [...]r. (zastępczo w trybie art. 44 K.p.a.), a także prezesowi zarządu A.Z. - [...]r.;

- przy piśmie z 19 maja 2021 r. organ egzekucyjny przesłał prezesowi zarządu A.Z. operat szacunkowy z [...]r. dotyczący ww. nieruchomości (pismo do doręczono [...]r.);

- pismem z 2 czerwca 2021 r. (nadanym pocztą 4 czerwca 2021 r.) Spółka wniosła zarzuty do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Postanowieniem z [...]r. organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie na wymienione rozstrzygnięcie - postanowieniem z [...]r. utrzymał je w mocy,

- kolejnym pismem z 14 lipca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości.

Organ odwoławczy podał, że pismem z 17 sierpnia 2021 r. poinformował Spółkę o skutkach wynikających z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej ustawa o COVID-19).

Sądowi wiadomo z urzędu, że skarżąca Spółka złożyła skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...]r. (tj. odmawiające wszczęcia postępowania). Tut. Sąd wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1485/21 - oddalił skargę (wyrok jest nieprawomocny).

Istota sporu w analizowanej sprawie dotyczy tego, czy organ zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości.

Zdaniem strony skarżącej organ nie pouczył strony o sposobie wniesienia zarzutów, czym naruszył art. 110u § 1 u.p.e.a. oraz art. 9 i art. 10 K.p.a. Ponadto naruszył art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 poprzez jego niezastosowanie.

Zdaniem zaś organu pouczenie o prawie do wniesienia zarzutów nie stanowi elementu koniecznego zawiadomieni o opisie i oszacowaniu nieruchomości. Stwierdził także, ze to skarżąca winna była być zainteresowana obecnością przy tej czynności, a jej bezczynność nie może kreować dla niej dodatkowych uprawnień, a ponadto otrzymała protokół z opisu i oszacowania w dniu [...]r., a więc do końca upływu terminu, tj. 26 maja 2021 r. – przy zachowaniu należytej staranności – miała jeszcze możliwość aby je złożyć.

Zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie opisu i oszacowania wartości nieruchomości przysługuje zażalenie.

Zasadnie zatem podnosi organ, że zarzuty winny zostać złożone w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości (zgodnie z art. 110u § 1 u.p.e.a.). Termin na złożenie zarzutów wynosi 14 dni i liczony jest od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2016 r., II FSK 92/15, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów ustawy o COVID-19 należy zwrócić uwagę, że art. 15zzzzzn2 ustawy dodano do ustawy o COVID-19 na podstawie art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), z mocą obowiązującą od 16 grudnia 2020 r.

Przepis art. 15zzzzzn1 ust. 1 tej ustawy stanowi, że w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 organ administracji publicznej może wstrzymać bieg terminów załatwiania spraw na okres nie dłuższy niż 30 dni, o czym zawiadamia strony.

Zgodnie zaś z treścią art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3) przedawnienia,

4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.

Przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 stanowi, że w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z kolei w myśl przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Wymaga wyjaśnienia, że omawiany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 to szczególne rozwiązanie prawne, które reguluje kwestie związane z terminami w prawie administracyjnym i postępowaniu administracyjnym w sposób odmienny, niż w normalnych okolicznościach. Niewątpliwie ww. przepis winien był zastosować organ egzekucyjny w związku z pismem skarżącej z 2 czerwca 2021 r. zawierającym zarzuty do opisu i oszacowania, czego jednak zaniechał. Dopiero organ odwoławczy pismem z 17 sierpnia 2021 r. zawiadomił skarżącą o uchybieniu terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu od dnia doręczenia tego pisma. Z tym, że sama skarżąca już w piśmie z 14 lipca 2021 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu, będący przedmiotem niniejszej sprawy.

Podkreślić należy, że nie ma racji organ odwoławczy poddając w wątpliwość zachowanie przez skarżącą ustawowego terminu (wraz z dopełnieniem czynności) do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro organ egzekucyjny zaniechał dokonania czynności w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19, a organ odwoławczy uczynił to dopiero przy piśmie z 17 września 2021 r.

Wyjaśnić także należy, że przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy o COVID-19 jedynie modyfikuje termin przewidziany w art. 58 § 2 K.p.a., zgodnie z którym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wraz ze złożeniem wniosku dopełniła czynności i złożyła zarzuty na opis i oszacowanie nieruchomości (pismo z 14 lipca 2021 r.). Jeśli bowiem strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2016 r., II OSK 1365/16).

Natomiast przesłanki do ewentualnego przywrócenia uchybionego terminu badane są w trybie art. 58 § 1 K.p.a. Stosownie do tego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wniosek skarżącej o przywrócenie terminu zawiera uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy.

Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Będzie to miało miejsce tylko wówczas, gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2017 r., sygn. akt: II GSK 2857/17). Zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, art. 58 § 1 K.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w analizowanej kwestii, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2019 r., I OSK 1850/17).

Kodeks postępowania administracyjnego wymaga przy tym uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu". Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX).

Zarzut skarżącej, że nie została pouczona przez organ egzekucyjny przy zawiadomieniu z [...]r. o prawie do złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości, jest trafny. Skoro przepis art. 110u § 1 u.p.e.a. przewiduje środki zaskarżenia, to powinnością organu było pouczenie o tym strony. W zawiadomieniu z dnia [...]r. pouczenia dla strony − o możliwości wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości − nie zamieszczono, czemu organ nie przeczy.

W ww. zawiadomieniu zawarto natomiast pouczenie, że stawiennictwo nie jest obowiązkowe. W ocenie Sądu nie może więc organ wyciągać negatywnych dla skarżącej skutków tego, że nie stawiła się na termin opisu i oszacowania (w dniu [...]r.), a jej bezczynność w tym zakresie nie może kreować dodatkowych dla niej uprawnień, a co za tym idzie nie dba ona o swoje interesy. Brak pouczenia o środkach zaskarżenia przysługujących od wydanego rozstrzygnięcia procesowego stanowiło przeszkodę w podjęciu przez skarżącą właściwych kroków prawnych, czemu kres położyło wydane przez organ egzekucyjny postanowienie z [...]r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów do opisu i oszacowania.

Nie ma racji także organ, że skoro doręczył skarżącej protokół z dokonanego opisu i oszacowania, m.in. prezesowi zarządu skarżącej w dniu [...]r., to skarżąca mogła jeszcze w terminie (tj. do [...]r.) dokonać tej czynności i wnieść zarzuty. Lansując powyższe stanowisko organ w sposób niedopuszczalny – wbrew ustawie – dokonał skrócenia 14-dniowego terminu do dokonania omawianej czynności. Podkreślić bowiem należy, że brak pouczenia o środkach zaskarżenia wywołuje ten skutek prawny, że termin do złożenia przewidzianego prawem środka zaskarżenia nie rozpoczął biegu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1997 r. I PZ 18/97 - OSNAPU 1998 nr 11 poz. 333).

Zaniechania organu nie konwaliduje także zamieszczenie "Obwieszczenia" na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Miejskim w C. i U., w którym pouczenie takie się znalazło. Skierowano bowiem odrębne zawiadomienie wprost do skarżącej, jako dłużnika, z majątku którego prowadzona jest egzekucja.

Organ naruszył art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Komentowany przepis formułuje zasadę informowania stron oraz czuwania nad tym, aby strony i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa. Stosowanie tej zasady powinno sprzyjać zarówno prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), jak i realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Zasada informowania stron znajduje odbicie w dalszych przepisach Kodeksu, nakazujących organowi administracji pouczenie strony (por. P. Przybysz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX).

W przekonaniu Sądu, skarżąca uprawdopodobniła brak swojej winy we wniesieniu zarzutów na opis i oszacowanie wartości nieruchomości, które miało miejsce w dniu [...]r., okolicznością braku pouczenia przez organ egzekucyjny o możliwości złożenia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości stanowiło przeszkodę w podjęciu przez skarżącą czynności procesowej w postaci wniesienia zarzutów w terminie.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić powyższe uwagi.

Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 580 zł, na którą oprócz zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, również wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).