Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 39/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 90d ust. 1, 7 i 8
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: art. 8 ust. 3, ust. 5 pkt 1, ust. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga został wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

We wniosku z dnia [...] września 2017 r. E. D. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o przyznanie dziecku uczącemu się w [...] Liceum Ogólnokształcącym w B.: I. D. stypendium szkolnego na rok szkolny 2017/2018 w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym.

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...], odmówił przyznania stypendium szkolnego w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników, wnioskowanego na ucznia I. D., z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Od decyzji tej odwołała się E. D., podnosząc, że organ pierwszej instancji przyjął dochód z działalności gospodarczej za 2016 r., w sytuacji gdy miał informację o dochodzie 0 zł za sierpień 2017 r., co wynika z przedłożonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym PIT-5. Ponadto zarzuciła organowi wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego w nieprawidłowej wysokości, z uwagi na brak pomniejszenia o składki KRUS.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2016 r., poz. 1946 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo - wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 (dotyczy sytuacji, gdy uczeń otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych).

Wyznacznikiem trudnej sytuacji materialnej jest miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, która nie może być większa od kwoty ustalonej na potrzeby przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, tj. nie może przekroczyć kwoty 514,00 zł na osobę w rodzinie.

Zasady ustalania wysokości dochodu określa art. 90d ust. 8 ustawy. Zgodnie z tym przepisem miesięczna wysokość dochodu jest ustalana w oparciu o zasady określone w art. 8 ust. 3 - 13 ustawy o pomocy społecznej, z tym, że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 ustawy. Jak wskazano stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Z kolei ust. 4 stanowi, że do dochodu ustalonego w powyższy sposób nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, 2) zasiłku celowego, 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartości świadczenia w naturze, 5) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, 6) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, 7) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, 8) świadczenia wychowawczego oraz dodatku wychowawczego.

Organu ustalił, że na dochód 5-osobowej rodziny ucznia składają się dochody z następujących tytułów: 1) działalności gospodarczej E. D. opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, 2) działalności gospodarczej J. D. opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, 3) gospodarstwa rolnego o pow. 1,2795 ha przeliczeniowych, 4) świadczeń rodzinnych.

Organ odwoławczy podał, że zasady ustalania wysokości dochodu w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą określają: przepisy art. 8 ust. 5 pkt 1 w zw. z ust. 7 ustawy o pomocy społecznej - w stosunku do osób opodatkowanych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 8 ust. 5 pkt 2 w zw. z ust. 8 ustawy o pomocy społecznej - w stosunku do osób osiągających przychody opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym.

Odnośnie pozarolniczej działalności gospodarczej E. D. podano, że za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu. Wysokość dochodu ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierającego informacje o wysokości przychodu i wyżej wymienionych odliczeń od przychodu. E. D. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2016 r. uzyskała dochód 16.951,91 zł, przy czym podatek należny wyniósł 0 zł i składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły 0 zł. Zatem dochód z tego tytułu wyniósł 1. 412,66 zł (miesięczny).

W odniesieniu do działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne wskazano, że za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby. Przy czym wysokość dochodu z tak opodatkowanej działalności ustala się na podstawie zaświadczenia wydanego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego zawierającego informacje o formie opodatkowania oraz na podstawie dowodu opłacenia składek w ZUS. J. D. oświadczył, że jego dochód za sierpień 2017 r. wyniósł 400 zł.

Nadto podano, że odwołująca z mężem podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z racji posiadania gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058; dalej powoływane jako rozporządzenie), przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 288 zł. Ustawodawcza przyjął tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, ustalany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego. Nie jest to przychód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, który dopiero po pomniejszeniach wskazanych w tym przepisie daje dochód. Natomiast art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, a nie przychodu. Zatem żądanie odwołującej pomniejszenia dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego o wysokość składek z tytułu rolniczego ubezpieczenia społecznego rolników (KRUS) nie może być uwzględnione.

Kolegium podało, że do dochodu rodziny przynależą również świadczenia rodzinne w wysokości 467,00 zł. Zatem ogółem miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.648,16 zł., co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 529,63 zł. W takiej wysokości dochód nie uprawnia do wnioskowanego stypendium szkolnego w formie pieniężnej.

Odnosząc się do trudnej sytuacji materialnej wielodzietnej rodziny, na którą wskazuje odwołująca, podano że ustawodawca nie daje możliwości organom przyznania stypendium szkolnego przy przekroczeniu kryterium dochodowego.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła E. D. Zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 K.p.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz ww. wymienionych przepisów procedury administracyjnej, ponieważ od dochodu nie zostały odliczone składki społeczne płacone do KRUS, przez nią i męża, w podwójnej wysokości, z tytułu działalności rolniczej oraz działalności pozarolniczej (mechanika samochodowa i sprzedaż części). Organy nie dopuściły dowodów wskazujących na opłacanie składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, w sytuacji, gdy art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej mówi o odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne określonych w odrębnych przepisach. Składki z tytułu ubezpieczenia społecznego w KRUS wyniosły 440,00 zł i o tę kwotę powinien być pomniejszony dochód. W sytuacji, gdy dochód został ustalony w wysokości nieuwzględniającej odliczeń z tytułu powyższych składek KRUS, to doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej oraz nie został rozpatrzony materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, co spowodowało, że organy rozpatrujące sprawę, sporu nie rozstrzygnęły.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Podstawę prawną przyznawania stypendium szkolnego stanowi art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa). W świetle tego przepisu stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem, że stypendium to co do zasady nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych.

Zatem podstawową przesłankę przyznania stypendium stanowi trudna sytuacja materialna ucznia, na którą składają się dwa elementy, podlegające ocenie organów: niski dochód na osobę w rodzinie oraz szczególne problemy bytowe występujące w rodzinie lub jej dysfunkcjonalność.

W przedmiotowej sprawie spór dotyczy ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Ustawa o systemie oświaty nie określa ani wysokości dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium, ani zasad jego ustalania. W tym zakresie poprzez odesłanie z art. 90d ust. 7 i 8 ustawy, znajdują zastosowanie regulacje zawarte w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2106 r., poz. 930 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.s.).

Ustawa o pomocy społecznej wprowadza pojęcie "kryterium dochodowego na osobę w rodzinie", jako warunkujące nabycie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie ustalono w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 poz. 1058). Na dzień wydawania zaskarżonej decyzji wynosiło ono 514 zł.

W sprawie niniejszej odmówiono przyznania stypendium szkolnego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Ustalono bowiem, że dochód osoby w rodzinie wynosi 529,63 zł. Przyjęto, że na dochód 5 - osobowej rodziny składają się dochody z następujących tytułów: z działalności gospodarczej E. D. opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych; z działalności gospodarczej J. D. opodatkowanej na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne; z gospodarstwa rolnego o pow. 1,2795 ha przeliczeniowych; ze świadczeń rodzinnych w wysokości 467 zł.

W sprawie kwestionowany jest sposób wyliczenia wysokości dochodu z działalności gospodarczej E. D. Zdaniem skarżącej dochód ten powinien być wyliczony w oparciu o PIT-5 za sierpień 2017 r. z którego wynika, że dochód wynosił 0 zł, a nie w oparciu o zeznanie podatkowe z 2016 r. Nadto kwestionowany jest sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. W tym zakresie skarżąca zarzuciła, że nie pomniejszono go o składki KRUS.

Zdaniem Sądu stanowisko skarżącej w obu kwestiach nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa o pomocy społecznej szczegółowo reguluje zasady ustalania dochodu, stanowiącego podstawę oceny spełnienia kryterium dochodowego. Zgodnie z podstawową regułą, wyrażoną w art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Ustawodawca wprowadził również szczególne zasady ustalania dochodu w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, a także w przypadku dochodu uzyskiwanego z działalności rolniczej.

Zasady ustalania dochodu wobec osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą reguluje art. 8 ust. 5 u.p.s. Przepis ten ustanawia dwie różne zasady ustalania tego dochodu. Jedna odnosi się do osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych, druga zaś dotyczy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach ustawy z 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Jeżeli chodzi o działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych to zgodnie z art. 5 pkt 1 u.p.s. za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby. Odnosząc powyższe do istoty sporu w zakresie sposobu wyliczenia wysokości dochodu z działalności gospodarczej E. D. stwierdzić należy, że z literalnej treści regulacji wynika, iż dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność. Zastosowania w tym przypadku nie ma ogólna reguła ustalania dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Stąd też twierdzenie skarżącej, że dochód w tym zakresie powinien być ustalony na podstawie PIT-u z sierpnia 2017 r. (czyli z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku) nie zasługuje na uwzględnienie. Organy w sprawie niniejszej prawidłowo ustaliły, że dochód E. D. za 2016 r. wynosił 16.951,91 (potwierdza to zeznanie podatkowe). Podatek należy wyniósł 0 zł i składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 0 zł. Oznacza to, że dochód ten nie mógł być pomniejszony o koszty jego uzyskania. W konsekwencji miesięczny dochód z tego tytułu wynosił 1.412,66 zł.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu dotyczącego ustalenia wysokości dochodu z działalności rolniczej podać należy, że również i w tym wypadku ustawodawca wprowadził szczególne zasady. Wysokość dochodu w przypadku dochodu uzyskiwanego z działalności rolniczej jest ustalana w sposób określony w art. 8 ust. 9 u.p.s., tj. jako iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia, przy czym kwotę dochodu należy uwzględnić jako obowiązującą w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w sprawie niniejszej w sierpniu 2017 r. (wniosek strona złożyła w dniu [...] września 2017 r.). Na podstawie § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1058) wynosiła ona 288 zł. Z powyższego wynika, że w przypadku gospodarstw rolnych przyjmuje się tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Jest on wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalanej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznie osiąganych dochodów. Wskazany przepis zakłada swego rodzaju fikcję prawną nakazującą przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego, do którego strona posiada tytuł prawny. Jak podsumowano w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie I OSK 1154/11, wykładnia art. 8 ust. 9 u.p.s. była wielokrotnie dokonywana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wskazywał, że: "przepis ten zakładający swego rodzaju fikcję prawną nakazuje obligatoryjne przyjęcie ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przeliczenia dokonuje się wówczas, gdy stronie służy jakikolwiek tytuł prawny do gospodarstwa, niezależnie od tego czy dochody są osiągane, czy obiektywnie można je osiągnąć". Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09 i wyrok NSA z 21 października 2010 r., I OSK 928/10 – dostępne w CBOSA). Zaprezentowana powyżej linia orzecznicza jest niezmiennie kontynuowana (np. wyroki: II SA/Łd 1033/12 z 24 stycznia 2013 r., II SA/Lu 265/12 z 18 maja 2012 r., II SA/Ke 39/16, z 28 kwietnia 2016 r., pub. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej powoływana jako CBOSA) i skład orzekający w sprawie niniejszej ją podziela.

Dochód z gospodarstwa rolnego w sprawie niniejszej wyliczono zgodnie z powyżej przedstawioną interpretacją. Słusznie wywodzi organ odwoławczy, że dochód o którym mowa w art. 8 ust. 9 u.p.s. nie jest przychodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., który dopiero po pomniejszeniach wskazanych w tym przepisie daje dochód. W art. 8 ust. 3 u.p.s., dotyczącym ogólnych zasad ustalania dochodu, dochód rozumiany jest jako przychód pomniejszony o enumeratywnie wymienione koszty jego uzyskania – "Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów (...) pomniejszoną o między innymi składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach". Taką samą konstrukcję dochodu ustawodawca przyjął w regulacji szczególnej zawartej w art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s., dotyczącym pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Z przepisu tego wynika, że "(...) za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu (...)". W przypadku zaś dochodu z działalności rolniczej ustawodawca nie pomniejsza go o koszty jego uzyskania. W treści art. 8 ust. 9 u.p.s. mowa jest o "dochodzie miesięcznym". Gdyby ustawodawca zamierzał przyznać rolnikom prawo do odliczania od dochodu uiszczanych przez nich składek na ubezpieczenie społeczne, to znalazłoby to jednoznaczne odzwierciedlenie w treści art. 8 ust. 9 u.p.s. Skoro zaś przepis ten nie definiuje dochodu jako przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania, stwierdzić należy, że w przypadku rolników wykluczona jest możliwość odliczania kosztów związanych z uzyskaniem dochodu w tym także opłaconej składki do kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 19 października 2017 r., II SA/Bk 579/17, pub. CBOSA). Słusznie organ odwoławczy stwierdził przy tym, że brak było podstaw do odliczenia składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s. Przepis ten dotyczy innego dochodu niż dochód z gospodarstwa rolnego.

Składki na ubezpieczenie społeczne rolników nie mogły być także zaliczone do kosztów uzyskania dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą. Z przedłożonych zaświadczeń z KRUS-u wynika, że skarżąca wspólnie z mężem podlegają z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno – rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim. J. D. podlega temu ubezpieczeniu jako rolnik, natomiast skarżąca jako żona rolnika. Składki na ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu prowadzonej działalności rolniczej zostały opłacone przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej. Z powyższego wynika, że skarżąca wraz z mężem, pomimo tego, że prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegają w pełnym zakresie ubezpieczeniu społecznemu rolników (emerytalno – rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu). Jak wynika z tezy wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 18 lutego 2016 r. wydanego w sprawie III AUa 21/15 taka sytuacja jest dopuszczalna: "Ubezpieczenie społeczne rolników ma charakter subsydiarny. Istnieje wtedy, gdy dana osoba nie podlega innemu ubezpieczeniu. Z mocy ustawy z 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że ubezpieczeniu podlega rolnik, którego gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 hektara przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych oraz domownik takiego rolnika, jeżeli rolnik (domownik) nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu ani nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty (art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1). Oznacza to, że rolnik wykonujący równocześnie inną pracę zarobkową i ubezpieczony z tego tytułu, jest wyłączony z obowiązku ubezpieczenia rolniczego. Zasada ta doznaje ograniczeń w sytuacji, w której zastosowanie znajdzie art. 5a omawianej ustawy" (pub. Lex nr 2039729). Przepis art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności.

W ocenie Sądu fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników jednocześnie ze składką z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie daje podstaw do zaliczenia tych składek do kosztów uzyskania dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą. Z treści art. 8 ust. 5 pkt 1 u.p.s. wynika, że w przypadku pozarolniczej działalności gospodarczej przychód może być także pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. zwróciło się do skarżącej z zapytaniem, czy z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej opłacała w 2016 r. ww. składki. Jak już wywiedziono powyżej skarżąca wraz z mężem podlegają w pełnym zakresie ubezpieczeniu społecznemu rolników. Przy czym jak wynika z informacji uzyskanej przez organ odwoławczy z KRUS-u, skarżąca wraz z mężem z tytułu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu nie opłacali składek na ubezpieczenie zdrowotne. Składki te zostały opłacone ze środków budżetu państwa. Powyższe oznacza, że dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej nie mógł być także pomniejszony o składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód i stwierdziły, że przekracza on kryterium dochodowe na osobę w rodzinie skarżącej. W konsekwencji zasadnie odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy w formie stypendium szkolnego.

Końcowo ze względu na specyficzny charakter sprawy sąd uznaje za celowe zwrócenie uwagi, że jego kontrola obejmuje wyłącznie legalność zaskarżonej decyzji, a nie jej słuszność czy celowość. Niewątpliwie sytuacja skarżącej jest trudna, jednakże to ustawodawca (a nie organy administracji czy sądy) ustalił przesłanki, które warunkują nabycie prawa do świadczeń z szeroko rozumianej pomocy publicznej którymi zarówno organy jak i sąd były związane.

Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).