Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 2383/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący s. NSA Jacek Hyla Sędziowie s. WSA Janina Guść Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Danuta Penkalla po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 czerwca 2001r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 sierpnia 2000 r. nr [...], 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. K. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 czerwca 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) – dalej zwaną o kombatantach oraz art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 30 sierpnia 2000 r. NR [...] pozbawiającą J. K. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że J. K. uprawnienia kombatanckie otrzymał tylko i wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w szeregach Milicji Obywatelskiej. Dlatego też na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach powinien być ich pozbawiony. Jeżeli chodzi o podniesiony zarzut działania w strukturach Armii Krajowej w trakcie okupacji to Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że zainteresowany nie wystąpił z formalnym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tego tytułu oraz, że termin do ewentualnego złożenia takiego wniosku upłynął 31.12.1998 r.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł

J. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu tego pisma skarżący stwierdził, że na etapie postępowania przed organem administracji podniósł, że działał w ruchu oporu oraz, że nie powinno pozbawiać się uprawnień kombatanckich osób, którym przysługują one również z innych tytułów.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).

W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Dla oceny poglądów zaprezentowanych przez organ administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, który

w dacie orzekania przez organ administracji stanowił, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56

w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub

z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od

10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

Z postanowień zacytowanego przepisu nie wynika aby ustawodawca miał zamiar pozbawiać osoby posiadające uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej bez żadnych ograniczeń. Wręcz przeciwnie z przepisu tego wynika, że cały szereg osób uczestniczących w utrwalaniu władzy ludowej zachowuje swoje uprawnienia, jeżeli nabyły je również z innych tytułów.

Ustawodawca nie sprecyzował co należy rozumieć przez nabycie uprawnień z innych tytułów. Uwzględniając jednak fakt, że decyzje przyznające uprawnienia kombatanckie wydawane są na podstawie dowodów potwierdzających prowadzenie określonych rodzajów działalności w przeszłości należy stwierdzić, że zawierają one w swojej treści pewien element deklaratoryjny. Uprawnienia w nich zawarte dla określonych osób są bowiem konsekwencją faktów mających miejsce w przeszłości. Organ administracji ich nie kreuje ale stwierdza tylko fakt ich wystąpienia.

W związku z tym nie można wykluczyć sytuacji, w której jedna osoba miała przyznane uprawnienia jedynie z tytułu utrwalenia władzy ludowej, ale przysługiwały jej one również z innych tytułów co nie znalazło jednak swojego odzwierciedlenia w stosownym orzeczeniu administracyjnym. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale 7 sędziów z dnia

4 marca 2002 r. [...] stwierdził, że "Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie

art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich" (ONSA 2001, 2.4, poz.132).

Z przedstawionego poglądu wynika więc jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale w przypadku podniesienia takiego zarzutu powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów.

Właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. Po wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich J. K. przedstawił dowody, z których jego zdaniem wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu również z tytułu działalności w Armii Krajowej. Okoliczność ta jednak

w ogóle nie stanowiła przedmiotu rozważań organu administracji, nie podjęto więc starań mających na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Takie postępowanie ze strony organu administracji stanowi istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego.

Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy skarżącemu nie przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów i dopiero po dokonaniu tych ustaleń podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153 poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi, przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.).