Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1814/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 59 § 1 kpa, odmówiło przywrócenia M. T. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] orzekającej o uznaniu wypłaconych M. T. w 2004 roku świadczeń z pomocy społecznej za pobrane nienależnie i zobowiązującej świadczeniobiorcę do ich zwrotu oraz na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] r. została doręczona M. T. w dniu 20 maja 2006 r. Od decyzji tej, stosownie do art. 129 § 2 kpa, przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. M. T. odwołanie złożył osobiście w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P. dopiero w dniu 14 czerwca 2006 r. a więc z uchybieniem wyżej wskazanego terminu. W treści odwołania odwołujący się zawarł wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, w którym jako przyczynę niedotrzymania terminu wskazał niedyspozycję spowodowaną chorobą. W toku postępowania wyjaśniającego, na żądanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. M. T. przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 11 lipca 2006 r., z którego treści wynika, że od roku 1979 cierpi on na chorobę [...] i znajduje się pod stałą opieką lekarzy, a w miesiącu kwietniu i maju 2006 r. przebył infekcję[...].

Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ wziął pod uwagę, że zgodnie z art. 58 § 1 kpa, uchybiony termin należy przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., okoliczności wskazane przez wnioskodawcę nie uzasadniają jednak twierdzenia, że w niniejszej sprawie uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Organ zauważył, iż nawet gdyby przyjąć, że przebyta w miesiącu maju 2006 r. infekcja [...] usprawiedliwiała uchybienie terminu, to ostatni dzień, w którym odwołujący się mógł wnieść odwołanie przypadał na dzień 3 czerwca 2006 r. Z akt zaś nie wynika, by w tym miesiącu wnioskodawca zgłaszał jakieś problemy zdrowotne uniemożliwiające mu dokonanie tej czynności. Jednocześnie Kolegium wskazując na poglądy doktryny prawa administracyjnego podkreśliło, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku dochowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ wskazał ponadto na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 4 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1243/97, iż "zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika". W ocenie organu, M. T. w żaden sposób nie wykazał, aby okoliczności faktyczne, które spowodowały uchybienie terminu miały charakter przeszkody nie do przezwyciężenia. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania za nieuzasadniony w świetle treści art. 58 § 1 kpa postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. odmówiło jego przywrócenia i w następstwie tego, na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu M. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kwestionując stanowisko organu co do niewykazania braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący podniósł, że powodem niezachowania terminu do wniesienia odwołania była jego niedyspozycja związana z chorobą - [...]. Z powodu stanu zdrowia nie mógł iść na pocztę by wysłać odwołanie, a ponadto choroba powodowała, że nie mógł się skupić by je napisać. Wskazał, że w trakcie kuracji przebywał sam w mieszkaniu, leżał w łóżku i miał stawiane bańki. W ocenie skarżącego, postanowienie Kolegium pozbawia go przysługujących mu praw, jest w znacznym stopniu dyskryminujące i krzywdzące. Organ nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 9 i art. 10 § 1 kpa ignorując prawo dopuszczenia odwołującego się do postępowania administracyjnego oraz naruszył art. 58 § 1 i § 2 kpa, a ponadto nie uwzględnił art. 114, art. 115, art. 132 § 2 i art. 139 kpa. Dodatkowo skarżący podniósł, że członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego będący sprawozdawcą przy rozpatrywaniu jego sprawy w sposób nieuprawniony zabierał dokumenty sprawy do domu w celu analizy, czym naruszał przepisy o ochronie danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy orzekając w danej sprawie organ administracji nie naruszył norm prawa materialnego, jak również prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając pod tym względem sprawę, której dotyczy skarga M. T. Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Stwierdzić należy, że z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania kodeks postępowania administracyjnego wiąże ujemne dla strony skutki procesowe. Odwołanie wniesione po upływie wymaganego 14 dniowego terminu jest bezskuteczne i zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Fakt złożenia w niniejszej sprawie odwołania od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] maja 2006 r. z uchybieniem terminu nie budzi wątpliwości i nie jest sporny między stronami postępowania. Spór sprowadza się do stwierdzenia, czy w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym sprawy organ zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania.

Zważyć należy, iż stosownie do art. 58 § 1 kpa uchybiony termin winien być przywrócony na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z art. 59 § 2 kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Przedstawione zaświadczenie lekarskie z dnia 11 lipca 2006 r. wskazuje jedynie ogólnie na rodzaj występujących u skarżącego od lat schorzeń oraz wystąpieniu w kwietniu i maju 2006 r. infekcji [...]. Z treści zaświadczenia nie wynika, by w okresie od daty doręczenia skarżącemu decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. do upływu czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania, tj. od 20 maja 2006 r. do 3 czerwca 2006 r. stan zdrowia M. T. wykluczał możliwość sporządzenia i wniesienia odwołania samodzielnie, za pośrednictwem poczty, bądź przy pomocy żony czy syna, z którymi -jak wynika z akt sprawy - prowadzi wspólne gospodarstwo.

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym przyjęto, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z dnia 28.12.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1781/99 Lex nr 47160). Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się też nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z dnia 13.08.1999 r. sygn. akt III SA 7432/98 Lex nr 39470). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela przytoczone stanowisko judykatury. W tych warunkach lakoniczne powołanie się na infekcję [...] w kwietniu i maju 2006 r. jako przyczynę uchybienia terminu, który upływał w dniu 3 czerwca 2006 r., nie może stanowić okoliczności uzasadniającej stwierdzenie braku winy. Nawet gdyby przyjąć, iż w maju 2006 r. skarżący z powodu infekcji [...] nie był w stanie samodzielnie dopełnić czynności wniesienia odwołania, a zamieszkujący z nim żona i syn przebywali w tym czasie poza domem, nic nie stało na przeszkodzie, by zachowując czternastodniowy termin, skarżący sporządził i wniósł odwołanie w dniach 1, 2 lub 3 czerwca 2006 r.

Skoro więc - jak wynika ze stanu sprawy - wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, to należało przyjąć, iż organ odwoławczy trafnie odmówił przywrócenia uchybionego terminu, a zarzut dotyczący naruszenia przez Kolegium art. 58 § 1 kpa jest nieuzasadniony.

Za całkowicie chybione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W przepisów regulujących instytucję ugody administracyjnej tj. art. 114 i art. 115, a także przepisu art. 139 kpa, w którym uregulowano instytucję zakazu reformationis in peius, gdyż w sposób oczywisty w niniejszej sprawie przepisy te nie miały zastosowania.

Nietrafny jest również zarzut dotyczący naruszenia przez organ zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa) jak też zarzut naruszenia art. 9 kpa. Strona w toku postępowania wyjaśniającego związanego ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu miała zapewnioną możliwość złożenia wyjaśnień, w tym informacji o dokładnym okresie choroby oraz do przedstawienia dokumentów uprawdopodobniających brak winy strony. Z możliwości tej skarżący skorzystał przedkładając, na pisemne żądanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wyłącznie wspomniane wyżej zaświadczenie lekarskie. Nie można zatem stwierdzić, by prawa strony do udziału w postępowaniu zostały naruszone.

Nie podlegały ocenie przez Sąd zarzuty odnoszące się do nieprawidłowego, zdaniem skarżącego, wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników organu odwoławczego, a dotyczące wynoszenia - jak twierdzi skarżący - przez członka składu orzekającego Kolegium dokumentów sprawy poza siedzibę organu. Zarzuty te dotyczą organizacji pracy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. i wykraczają poza zakres sprawy objętej niniejszym postępowaniem. Ewentualne naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, gdyby istotnie miały miejsce, mogą być przedmiotem odrębnego postępowania zgodnie z przepisami tej ustawy.

Na marginesie należy wskazać, że orzeczenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w jednym postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i równoczesne stwierdzenie na podstawie art. 134 kpa uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest, w ocenie Sądu, procesowo niewadliwe. Zarówno bowiem postanowienia wydawane przez organ odwoławczy na podstawie art. 59 § 2 jak i postanowienia wydane na podstawie art. 134 kpa są ostateczne i służy na nie wyłącznie skarga do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.