Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 873/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.246 § 1 i art.255
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1704/14 o umorzeniu postępowania w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 11 września 2014 r. nr [..] w przedmiocie przekazania zażalenia organowi I instancji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1704/14 oddalił wniosek Z.Ś. o ustanowienie adwokata (pkt 1) i umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2).

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że ZŚ. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym przez siebie oświadczeniu wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzema córkami. W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 41 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych.

W odpowiedzi na skierowane wezwanie Sądu z dnia 6 maja 2016 r. do udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z codziennym, koniecznym utrzymaniem, w tym przedłożenie kserokopii rachunków i faktur, a także przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenia kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków, oświadczenia o uzyskaniu lub braku uzyskania dochodów z prac dorywczych przez wnioskodawcę, wnioskodawca nadesłał pismo, w którym oświadczył, że jest bezrobotny, niedożywiony i nie otrzymuje żadnych zasiłków.

Oddalając powyższy wniosek w zakresie przyznania adwokata, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem strona, pomimo wezwania jej – w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") - do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożyła wymienianych w tym wezwaniu dokumentów, które miałyby urzeczywistniać jej bardzo trudną sytuację materialną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki do jej przyznania. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i może być stosowane tylko w tych przypadkach, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru jej finansowania na współobywateli. Zatem do czasu przedstawienia przez wnioskodawcę wyczerpującej informacji o stanie majątkowym i możliwościach finansowych nie można obciążyć Skarbu Państwa jego kosztami sądowymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił ponadto, że z uwagi na to, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. wnioskodawca ustawowo zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, postępowanie w części dotyczącej jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało umorzyć. Rozpoznaniu podlegał jedynie wniosek w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stało się przedmiotem zażalenia Z.Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził on swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz żądanych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Należy podkreślić, iż skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia powinien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wezwania tego Z.Ś. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Należy więc uznać, że przedstawione przez skarżącego argumenty w żaden sposób nie mogły wyjaśnić wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.