Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 34/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.54c par.3,7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Protokolant Referent Izabela Adamowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 listopada 2007 r., nr IO/7241-0159/07 w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 34/08

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), art. 64c § 7, 17 § 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (teks jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...], którym – po ponownym rozpoznaniu sprawy - obciążono wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 5.419,60 złotych powstałymi na skutek prowadzenia, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 25 stycznia 2006r. postępowania egzekucyjnego z majątku zobowiązanego M. S..

Podstawą wydania powyższej decyzji były następujące ustalenia stanu faktycznego:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (skarżący w przedmiotowej sprawie) decyzją nr [...] z [...] nakazał M. S. rozbiórkę obiektu o konstrukcji stalowej zlokalizowanego na posesji przy ulicy [...]. W związku z niewypełnieniem przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z w/w decyzji PINB wystawił upomnienie nr [...] z 8 września 2003 roku wzywające do dobrowolnego wykonania nakazu. W dniu 25 listopada 2004 roku dokonano wizytacji na posesji M. S. w trakcie której ustalono, że obiekt budowlany nie został przez zobowiązanego rozebrany. W konsekwencji PINB postanowieniem z [...] nr [...] nałożył na zobowiązanego M. S. grzywnę w łącznej kwocie 77.423,00 złotych w celu przymuszenia do dokonania rozbiórki obiektu budowlanego, pełniącego funkcje lakierni samochodowej. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] nr [...]. Na postanowienie PWINB z [...] M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

W skutek nie uiszczenia przez M. S. kary grzywny w kwocie 77.423,00 zł, PINB wezwał dłużnika (upomnieniem nr [...] z 6 maja 2005 roku) do uregulowania należności wskazując termin spełnienia świadczenia oraz numeru rachunku bankowego wraz z pouczeniem o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku niespełnienia w/w obowiązku.

Po upływie wskazanego w upomnieniu terminu do uregulowania należności PINB wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z [...], który skierował do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (będącego organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie) wraz z wnioskiem o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego o charakterze należności niepieniężnych przeciwko M. S..

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z 23 lutego 2006 roku dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego M. S. w Banku Gospodarstwa Krajowego, co spowodowało naliczenie kosztów egzekucyjnych w kwocie: 4.645,40 złotych na które składa się: opłata manipulacyjna za wydanie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu (1%) – w kwocie 774,30 zł oraz opłata od dokonanego zajęcia rachunku bankowego (5%) w kwocie 3.871,10 zł. 6 lipca 2006 roku organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości M. S., co ponownie spowodowało naliczenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 774,20 zł. Ponadto na mocy zawiadomienia nr [...] z [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługująca zobowiązanemu M. S. od Pierwszego Urzędu Skarbowego. Łącznie wysokość kosztów egzekucyjnych została ustalona przez organ egzekucyjny na kwotę: 5.419,60 zł.

WSA wyrokiem z 23 sierpnia 2006 roku w sprawie sygn. akt [...], po rozpoznaniu skargi M. S. na postanowienie WINB z [...], nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie PINB z [...] nr [...]. Wyrok uprawomocnił się 3 listopada 2006 roku.

Wobec uprawomocnienia się wyroku WSA z 23 sierpnia 2006 r., wierzyciel PINB złożył do organu egzekucyjnego – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego swe postanowienie nr [...] z [...], którym z urzędu uchylił tytuł wykonawczy nr [...] z 25 stycznia 2006 roku, skierowany do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego celem wyegzekwowania kary grzywny nałożonej na M. S. w drodze postępowania egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 64c § 3 i 4 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowieniem z [...] obciążył wierzyciela tj. PINB kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] w kwocie 5.419,60 złotych.

W uzasadnieniu orzeczenia organu pierwszej instancji wskazano, że na wniosek wierzyciela prowadzono postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego w celu wyegzekwowania grzywny w wysokości 77.423,00 złotych. Podstawę prawną tytułu wykonawczego stanowiło postanowienie wierzyciela z [...] nr [...]. W toku egzekucji zajęte zostały wierzytelności dłużnika oraz należące do niego ruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do naliczenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 5.419,60 złotych.

Postanowieniem z [...] nr [...] wierzyciel z urzędu uchylił wystawiony przez siebie tytuł wykonawczy nr [...] z [...] powołując się na wyrok WSA sygn. akt [...] z 23 sierpnia 2006 roku.

Zdaniem organu pierwszej instancji takie postępowanie wierzyciela w przedmiotowej sprawie uzasadnia w pełni obciążenie go kosztami postępowania egzekucyjnego. Jest bowiem zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne co wprost wynika z art. 64c § 1 u.p.e.a. Ustawodawca przewidział jednak wyjątki od cytowanej wyżej zasady i tak zgodnie z treścią art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi organ egzekucyjne zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. W dalszej części uzasadnienia organ egzekucyjny podkreślił, iż decyzja skarżącego o nałożeniu na zobowiązanego M. S. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki, będąca podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego została uchylona przez WSA w Gdańsku; oznacza to że wierzyciel PINB spowodował wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego bezpodstawnie wbrew obowiązującym przepisom; w związku z tym uzasadniony stał się zwrot kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu i obciążenie nimi wierzyciela PINB, uchylając tytuł wykonawczy z [...], postanowieniem z [...], odstąpił od egzekucji, a tym samym na nim spoczywa obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych, które nie zostały dotychczas ściągnięte od zobowiązanego.

W zażaleniu na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...] skarżący zarzucił obrazę art. 64c § 3 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz że spowodował to wierzyciel co uzasadniałoby obciążenie go kosztami egzekucyjnymi. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i obciążenie kosztami postępowania egzekucyjnego dłużnika.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący argumentował, iż skoro postanowienie PINB z 30 listopada 2004 roku nakładające na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia zostało utrzymane w mocy przez PWINB, decyzją z [...], to zyskało walor ostateczności i mogło zostać skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego w celu wykonania. Zdaniem skarżącego samo wniesienie przez zobowiązanego M. S. skargi do WSA nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a.; ponadto zobowiązany M. S. nie wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, choć taką możliwość gwarantował mu art. 61 § 2 p.p.s.a. Z tych względów nie sposób, zdaniem skarżącego, przyjąć że wszczęcie egzekucji na podstawie prawomocnego postanowienia było niezgodne z prawem.

Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nie znajdując podstaw do jego uchylenia. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że zobowiązanego nie obciążają koszty postępowania egzekucyjnego gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W przypadku bowiem, gdy to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji, organ egzekucyjny powinien jego obciążyć tymi kosztami i wezwać go do ich zapłaty. Zdaniem organu odwoławczego przez określenie okaże się zawarte w art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu; będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy które w swej treści przesądzaj, że tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego.

Na poparcie swojej tezy organ odwoławczy przywołał treść orzeczenia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 24 sierpnia 2006 roku (sygn. akt: III SA/Wa 1750/06; System Informacji Prawnej LEX nr 276593). Skoro zatem WSA, wyrokiem z 23 sierpnia 2006 roku, uchylił postanowienie PWINB oraz poprzedzające je postanowienie PINB, które to postanowienia stanowiły podstawę prawną tytułu wykonawczego i egzekwowanej należności, to tym samym wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu wykonawczego było niezgodne z prawem. W konsekwencji powstałe w toku postępowania egzekucyjnego koszty musiały zostać zwrócone zobowiązanemu M. S. przy równoczesnym obciążeniu nimi skarżącego. Organ odwoławczy ustosunkował się również do przytoczonego przez PINB wyroku NSA – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z 22 lipca1997r. (sygn. akt SA/Sz 1744/96) podnosząc, że cytowana teza przedmiotowego wyroku jest nieaktualna gdyż wyrok zapadł w stanie prawnym sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z 6 września 2001 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 125, poz. 1368). Nowelizacja ta dodała do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji min. przepis art. 64c § 3 u.p.e.a., na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie.

W skardze do WSA w Gdańsku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powtarzając argumentacją zawartą w zażaleniu, zarzucił zaskarżonemu postanowieniu obrazę art. 64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz że spowodował to wierzyciel, co uzasadniałoby obciążenie wierzyciela kosztami postępowania.

Strona skarżąca podkreśliła, że postanowienie PINB z [...], nakładające na M. S. grzywnę w celu przymuszenia zostało decyzją z [...] utrzymane w mocy przez PWINB, przez co zyskało walor ostateczności i mogło zostać skierowane na drogę postępowania egzekucyjnego w celu wykonania. Zdaniem skarżącego samo wniesienie przez zobowiązanego skargi do WSA nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a.. Ponadto zobowiązany nie wniósł o wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, choć taką możliwość gwarantował mu art. 61 § 2 p.p.s.a.. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycjami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych z zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.

W niniejszej sprawie Sąd dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia pod względem jego zgodności z prawem stwierdził, iż narusza ono przepisy prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Skarga jest zatem zasadna co nie oznacza akceptacji całości argumentacji w niej zwartej.

I.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z [...], w sprawie [...], uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które stanowiły podstawę prawną należności egzekwowanej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 25 stycznia 2006r. wobec M. S.

19 stycznia 2007r. do organu egzekucyjnego wpłynęło postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], w którym wierzyciel uchylił tytuł wykonawczy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], skierowany do wyegzekwowania kary grzywny w drodze postępowania egzekucyjnego (k. 70). W uzasadnieniu tego postanowienia przywołano powyższy wyrok WSA oraz wyrok WSA z [...], w sprawie [...], ze skargi M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], uchylające postanowienie organu pierwszej instancji z [...] (dot. grzywny w wysokości 72.528 zł).

Postanowieniem z [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne wskazując, jako podstawę prawną, dyspozycję art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a.

Organ egzekucyjny postanowieniem z 1 października 2007r., z mocy art. 64c § 3 i § 7 u.p.e.a. zwrócił M. S. pobrane w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne w wysokości 1.691,38 zł.(k.116 akt administracyjnych).

II.

Zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji. Zasada ta jest jednak, w ściśle oznaczonych przypadkach, ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada obowiązek poniesienia przez wierzyciela ww. kosztów w następujących sytuacjach:

1/ po pierwsze – jeżeli na skutek uchybień wierzyciela doszło do wystawienia tytułu wykonawczego z wadami uniemożliwiającymi przeprowadzenie egzekucji ( art. 64c § 2 u.p.e.a.) lub gdy doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenia egzekucji ( art. 64c § 3 u.p.e.a.) oraz

2/ po drugie – jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego ( art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 64c § 2 u.p.e.a., jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel nie będący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą 3,40 zł. Natomiast z art. 64c § 3 u.p.e.a. wynika, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel – kosztami postępowania egzekucyjnego obciąża się wierzyciela.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziała jeszcze inny przypadek, w którym wydatki i koszty postępowania egzekucyjnego będzie ponosił wierzyciel przewidziany w art. 64 § 4 u.p.e.a.; wierzyciel pokrywa niekiedy całe koszty postępowania egzekucyjnego (a nie tylko wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu), a z sytuacją taką mamy do czynienia wówczas, gdy koszty postępowania egzekucyjnego nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Art. 64 § 4 u.p.e.a. dotyczy takiej sytuacji, kiedy postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało prawidłowo, lecz w czasie jego trwania doszło do takiego zubożenia zobowiązanego, że nie jest on w stanie ponieść nawet kosztów egzekucyjnych (R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja Administracyjna.Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Przepis ten w sprawie nie ma zastosowania, pomimo, iż organy obu instancji przywołały go w podstawie prawnej wydanego orzeczenia.

III.

Przechodząc do wskazanej przez organy obu instancji, jako jednej z podstaw prawnych wydanych orzeczeń, dyspozycji art. 64c § 3 u.p.e.a. stwierdzić należy, że aby obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w trybie art. 64c § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny winien wykazać następujące przesłanki:

1/ że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem

oraz

2/ że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował właśnie wierzyciel.

Tym samym - koniecznym warunkiem do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest nie tylko wykazanie w sposób jednoznaczny i przekonujący, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem; koniecznym jest również wykazanie, że niezgodne z wszczęciem i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel.

Obie przesłanki nie zostały przez organ egzekucyjny wykazane.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji nie wypełnił również wytycznych wskazanych w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z [...] ( k. 111 akt postępowania egzekucyjnego) – na stronie 3 uzasadnienia tego orzeczenia organ odwoławczy stwierdził między innymi, że organ egzekucyjny (...) nie wykazał również, że niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowodował wierzyciel (...).

Ad. 1/

Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z [...], w sprawie [...] uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w wysokości 72.528 zł w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki; wyrokiem z [...] w sprawie [...] WSA uchylił postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w wysokości 77.423 zł w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki.

Pełnomocnik M. S. złożył 21 grudnia 2006r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z tej przyczyny, iż egzekwowany obowiązek wygasł. Wniosek ten został rozpoznany po kilkunastu miesiącach - 5 października 2007r., postanowieniem o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, wskazując, iż organ egzekucyjny 4 września 2007r. umorzył postępowanie egzekucyjne w tej sprawie (k. 127).

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego dopiero postanowieniem z [...], na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne – na wniosek wierzyciela (k. 104 akt).

W aktach przedstawionych Sądowi brak wniosku wierzyciela. Jedynie z pisma organu pierwszej instancji z 2 sierpnia 2007r. wynika, że wierzyciel 16 stycznia 2007r. (...) wycofał tytuł wykonawczy (...) ( vide: k.107).

W/w okoliczności mają istotny wpływ na rozpoznawaną sprawę, której przedmiotem jest wyłącznie kwestia następująca: czy w w/w stanie sprawy i stanie prawnym odnoszącym się do niej, istnieje podstawa do obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie wyjątku o jakim mowa w art. 64c § 3 u.p.e.a.

Postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało i prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...], którego podstawą prawną było postanowienie z [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymanego w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...], które to orzeczenia zostały uchylone w/w wyrokiem WSA z [...], w sprawie [...].

Przez określenie okaże się, użytego przez ustawodawcę w art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu. Będzie to stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (por. wyrok z 24 sierpnia 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w sprawie III SA/Wa 1750/06, LEX nr 276593).

Wielokrotnie podkreśla się, iż organ egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym, a więc wykonawczym bada jedynie dopuszczalność egzekucji, nie bada jednak zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem (art. 29 § 1 u.p.e.a.), gdyż żaden z przepisów ustawy do tego go nie upoważnia; tym samym uznanie tytułu za niezgodny z prawem musi nastąpić prawomocnym rozstrzygnięciem innego organu lub Sądu. Zdaniem Sądu, potwierdza to również dyspozycja art. 59 u.p.e.a., określająca przyczyny umorzenia postępowania. W art. 59 § 1 pkt 1 do 4 u.p.e.a. podstawą umorzenia może być jedynie inne orzeczenie wiążące organ egzekucyjny; tym samym analizowany przepis art. 64c § 3 u.p.e.a. daje organowi egzekucyjnemu możliwość dokonania zwrotu zobowiązanemu niezasadnie pobranych kosztów z odsetkami zwłoki.

W zakresie pojęcia niezgodności z prawem użytego w art. 64c § 3 u.p.e.a., należy wskazać, iż ostateczna decyzja podatkowa może być podstawą do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego ( przepis art. 130 § 1 K.p.a. ustanawia regułę, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, czyli ustanawia zakaz wykonania decyzji nieostatecznej jedynie w okresie czternastu dni od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia stronie ).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy odnieść się do powyższego, wykazując wszczęcie i prowadzenie egzekucji niezgodnie z prawem, mając na uwadze następującą okoliczność rozpoznawanej sprawy - w uzasadnieniu wyroku WSA w sprawie [...] ze skargi M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki, uchylającego zaskarżone postanowienie, oraz z uzasadnienia wyroku WSA z[...], w sprawie [...] na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki - organ nakładający na M. S. grzywnę powinien przede wszystkim rozważyć czy nakaz rozbiórki dotyczy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.); w ocenie WSA organy nakazały M. S. rozbiórkę obiektu o konstrukcji stalowej nie będącego budynkiem.

W uzasadnieniach w/w wyroków wskazano na dyspozycję art. 121 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którą wysokość grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. WSA wskazał, iż przepis ten dotyczy tylko sytuacji kiedy egzekucja ma na celu spełnienie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, ma więc charakter lex specialis, co w sprawie nie zostało wykazane.

Komentatorzy podkreślają, iż z art. 64c § 3 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne gdy spowodowane zostały niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a chodzić może o różne sytuacje ( stąd konieczność przeprowadzenia, w sprawie pominiętej, analizy prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i toku postępowania egzekucyjnego, co pozwoli zastosować prawidłową podstawę prawną orzeczenia w sprawie kosztów postępowania). Zwykle koszty te będą obciążać wierzyciela albo organ egzekucyjny w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji ( por. R.Hauser, Z.Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, C.H.Beck, W-wa, 2004, strona 181 ).

Ad. 2/

Należy zdefiniować pojęcie niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego, odwołując się do zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 18 u.p.e.a.).

W Kodeksie postępowania administracyjnego jest zaś zasadą, że stronę obciążają tylko te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej związane jest z ryzykiem jej późniejszego uchylenia przez sąd administracyjny, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce, jednak aby obciążyć wierzyciela tymi kosztami należy wykazać jego winę.

Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z uzasadnienia orzeczenia organu egzekucyjnego, nie tylko nie wykazano istnienia przesłanki ad. 1/, ale również przesłanki ad. 2/ - trudno przypisać winę wierzycielowi lub też trudno przypisać wyłączną winę wierzycielowi, mając na uwadze m.in. fakt w jakim terminie organ egzekucyjny rozpoznał wnioski stron o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z drugiej strony wierzyciel dopiero orzeczeniem z 16 stycznia 2007r. postanowił uchylić przedmiotowy tytuł wykonawczy. Sądowi jednak nie przedłożono całości akt postępowania egzekucyjnego, trudno wobec tego o bardziej szczegółowe wytyczne dla organu odwoławczego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy odnieść się szczegółowo do przebiegu postępowania egzekucyjnego, rodzaju i wysokości kosztów tego postępowania, ustalić na jakim etapie postępowania poszczególne koszty powstały.

Tak ustalony stan faktyczny pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy koszty postępowania egzekucyjnego powstały z winy wierzyciela lub też czy powstały z jego wyłącznej winy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien wykonać wytyczne zawarte w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej z 3 września 2007r. uchylającego poprzednie orzeczenie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Należy podkreślić, iż art. 64c § 3 u.p.e.a., dotyczy ujawnienia już po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym i pobraniu od zobowiązanego kosztów, że postępowanie to było niezgodne z prawem. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu egzekucyjnego z 1 października 2007r., dokonującego zwrotu kosztów egzekucyjnych M. S., koszty te ( 1.691,38 zł) zostały od niego wyegzekwowane w marca 2006r. do marca 2007r.

W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę, jako uzasadnioną uwzględnił. Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 powołanej ustawy.

EK