Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2531/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 146, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 12 ust. 1 pkt 1 lit. c, par. 10 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 139 poz 883
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty  pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata  2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz - Kluj, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. sprawy ze skargi "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "S." Sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – [...] Oddział Regionalny (dalej: Agencja, ARiMR) zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2014 r., którym to pismem Agencja poinformowała wnioskodawcę - spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością "S." z siedzibą w P. o odmowie przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" z uwagi na zaistnienie okoliczności określonych w § 12 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883, z późn. zm., dalej : rozporządzenie MRiRW).

Uzasadniając rozstrzygnięcie ARiMR wyjaśniła, że w myśl ww. przepisu pomoc jest przyznawana i wypłacana do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi na jednego Beneficjenta maksymalnie 300 tys. zł, a z akt sprawy wynika, że strona próbowała obejść ten dotyczący limitu przyznawanych środków przepis. Agencja wskazała, że ze złożonego przez stronę wniosku wynika, iż planowana operacja dotyczy wyposażenia budynku w niezbędny sprzęt do prowadzenia działalności (m.in. wyposażenie sali szkoleniowej, zaplecza socjalnego oraz pomieszczeń biurowych) oraz wybrukowania i zagospodarowania terenu na parking dla klientów przy budynku, zlokalizowanego na działce nr [...]. Tej samej lokalizacji, (tj. działki nr [...]), dotyczyła wcześniej przyznana pomoc m.in. na budowę siedziby biura oraz utwardzenie placu dla podmiotu - "B. Sp. z o.o." (dalej: B.) w ramach złożonego przez tę Spółkę wniosku o przyznanie pomocy.

Wnioskodawca określił we wniosku, że zamierza podjąć prowadzenie działalności w budynku należącym do spółki "B." w pomieszczeniu wynajętym na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 01.07.2010 r., oraz umowy z dnia 26.05.2013 r. zawartej pomiędzy ww. podmiotami. Umowa z dnia 26.05.2013 r., została podpisana już po zawarciu umowy przyznania pomocy dla "B." z dnia 26.05.2013 r. Agencja przywołała zapis umowy z 26.05.2013 r. stanowiący, że "Umożliwienie korzystania z ww. oraz ich wyposażenie przez S., nie będzie przeszkodą w korzystaniu z tych pomieszczeń i znajdującego się w nich wyposażenia przez B. może z nich korzystać w każdym momencie, bez wcześniejszego uzgodnienia ze S., aczkolwiek S. zachowuje pierwszeństwo w korzystaniu ze wskazanych pomieszczeń i ich wyposażenia w momencie przeprowadzenia szkoleń będących przedmiotem jej działalności. Analogiczne zasady znajdą zastosowanie do miejsc parkingowych wybudowanych przez S.". Stwierdziła, że zapis wskazuje, iż Wnioskodawca nie dysponuje dokumentem potwierdzającym posiadanie samoistne lub zależne nieruchomości, na której będzie realizowana operacja.

Agencja wskazała, ze kluczowym elementem w sprawie są istniejące powiązania osobowe (rodzinne) pomiędzy spółką "S." a spółką "B". Wyjaśniła, że wspólnikiem spółki "S." jest P. M., członkami organu są P. M. i M. M. Natomiast wspólnikami spółki "B." są M. J. i M. M., a w skład organu wchodzą M.J. i J. D.

Ponadto obie spółki oferują usługi kierowane do wspólnych klientów. Powołała się na pismo spółki "B." z dnia 2 stycznia 2014 r. stanowiące wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, kierowane do Prezesa ARiMR, w którym spółka napisała, że "ścisła współpraca ze S. (usługi kadrowo-B. są komplementarne do usług księgowych i umożliwiają oferowanie potencjalnym i dotychczasowym klientom kompleksowej obsługi, co stanowi przewagę konkurencyjną dla obu podmiotów) jest jednym z czynników, które pozwoliły i ciągle pozwalają wykorzystać budynek, na który przyznano pomoc zgodnie z założonym przeznaczeniem i zrealizować cel operacji w stopniu dużo większym niż było to wymagane. Dodatkowo S. to podmiot, który powstał w wyniku usamodzielnienia się byłego pracownika Beneficjenta i wyodrębnienia części usług, które wcześniej świadczył swoim klientom Beneficjent."

Powołała się również na oświadczenie z dnia 25.10.2013 r. złożone przez "S." do Prezesa Agencji cyt. "dzięki ścisłej współpracy obu podmiotów, które funkcjonalnie stanowią właściwie jeden organizm gospodarczy, możliwy jest szybszy rozwój obu podmiotów nie tyle umożliwiający, co wręcz wymuszający zwiększenie stanu zatrudnienia w obu podmiotach".

Ponadto ARiMR uznała, że inwestycje obu ww. spółek są komplementarne, a mianowicie obie spółki korzystają wspólnie z budynku wybudowanego wraz z zagospodarowaniem i wybrukowaniem części terenu w ramach umowy nr [...] o przyznaniu pomocy spółce "B.", a dokończenie inwestycji ujęte zostało we wniosku złożonym przez "S." dotyczącym dofinansowania na wyposażeniem budynku w niezbędny sprzęt do prowadzenia działalności (m.in. wyposażenie sali szkoleniowej, zaplecza socjalnego oraz pomieszczeń biurowych), na wybrukowanie terenu pod potrzeby parkingu i zagospodarowanie pozostałej części terenu.

Biorąc pod uwagę powiązania osobowe, prowadzenie wspólnej działalności obsługującej wspólnych klientów przy wspólnym korzystaniu z pomieszczeń oraz parkingu i wyposażenia, oraz wobec faktu, iż "B." wyczerpało przysługujący mu limit wnioskowanej kwoty pomocy przypadający na jednego beneficjenta, ARiMR uznała, że stworzono sztuczne i pozorne warunki do otrzymania płatności. Stwierdziła, że działania Wnioskodawcy wyczerpują przesłanki określone w art.4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskaniu tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści (Dz.U.UE.L.1995.312.1, dalej: rozporządzenie 2988/95), jak i art. 4 ust. 8 Rozporządzenia komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8, ze zm. dalej: rozporządzenie 65/2011), zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia.

Pismem z dnia 4 czerwca 2014 r. Strona wezwała ARiMR do usunięcia naruszenia prawa. Zarzuciła Agencji pominięcie przy ocenie wniosku ważnej informacji, a mianowicie, że złożony wniosek dotyczy działalności szkoleniowej, która będzie stanowić nowy segment działalności Spółki, a oferowane usługi dotyczyć będą innych klientów niż dotychczasowi klienci Spółki i B. Podniosła, że co do brukowania i utwardzenia placu, to chodzi o inny obszar niż ten, który był przedmiotem dofinansowania dla B., a obecnie planowany parking będzie służył klientom wnioskodawcy – uczestnikom przyszłych szkoleń. Podniosła, że posiada umowy potwierdzające tytuł prawny do pomieszczeń w budynku i gruntu, który ma być utwardzony i wybrukowany. Zarzuciła nie wskazanie aktu prawnego, który nakazywałby udzielanie pomocy tylko w przypadku posiadania samoistnego lub zależnego nieruchomości. Podniosła, że oświadczenia o współpracy były składane w innym postępowaniu i nie dotyczyły działalności planowanej przez Spółkę, w związku z którą złożono wniosek. Podkreśliła, że finansowanie inwestycji odbyło się ze środków własnych Spółki, a nie ze środków B.

Pismem z dnia [...] września 2014 r. ARiMR poinformowała Wnioskodawcę, iż nie doszło do naruszenia prawa. Stwierdziła, że podziela uzasadnienie odmowy przyznania pomocy z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 12 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia MRiRW. Wskazała, iż przy weryfikacji wniosków o przyznanie pomocy należy mieć na uwadze cele wsparcia Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zakresie tworzenia warunków dla dywersyfikacji działalności gospodarczej, wzrostu zatrudnienia i konkurencyjności gospodarczej na obszarach wiejskich, rozwoju przedsiębiorczości i rynku pracy, a także celowość, adekwatność i słuszność udzielenia takiego wsparcia, mając na uwadze warunki przyznawania pomocy finansowej określone nie tylko w przepisach rozporządzenia wykonawczego, ale także przepisach wspólnotowych, przede wszystkim w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., z późn. zm. dalej: rozporządzenie 1698/2005), a także aktach normatywnych wydanych w trybie tego rozporządzenia, w szczególności aktach krajowych takich jak Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 stanowiący załącznik do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 października 2007 r. w sprawie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (M. P. 2007, Nr 94, poz. 1035, z późn. zm.) i ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013, poz. 173).

Dodatkowo podkreśliła, że z oświadczenia spółki "S." wynika, że współużytkuje ona z "B. " jedynie część pomieszczeń w budynku i w żadnym momencie nie stała się posiadaczem części tych pomieszczeń, dostęp wnioskodawcy do pomieszczeń nie jest swobodny i nie wyklucza dostępu do nich przez "B.", a umowa z ww. biurem nie uprawnia wnioskodawcy do rozporządzania pomieszczeniami, a więc umowa z dnia 26 maja 2013 r. nie potwierdza posiadania samoistnego lub zależnego nieruchomości, na której będzie realizowana inwestycja.

Stwierdziła, że w wyniku weryfikacji dokumentacji aplikacyjnej zgromadzonej w sprawie potwierdzono m.in. powiązania osobowe, lokalizacyjne i kooperacyjne występujące pomiędzy spółką z o.o. "S." a spółką z o.o. "B.", a analiza dokonanych ustaleń jednoznacznie potwierdza, iż mimo złożenia przez wnioskodawców dwóch różnych wniosków o przyznanie pomocy, to w świetle planowanych przedsięwzięć składają się one na jedno przedsięwzięcie. Świadczy o tym m.in. funkcjonalne połączenie wszystkich przedsięwzięć, jak i rodzaj świadczonym usług. Podkreśliła ponadto, iż dla każdego z wnioskodawców prowadzona działalność będzie komplementarna, a nie konkurencyjna wobec pozostałych. Wymienione okoliczności, jednoznacznie przesądzają o potwierdzeniu przez organ odwoławczy zaistnienia ewidentnych podstaw do stwierdzenia tworzenia sztucznych warunków, o których jest mowa w szczególności w art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. dla osiągnięcia wsparcia finansowego ponad limit określony w §12 rozporządzenia MRiRW.

ARiMR wyjaśniła również, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot. Stosownie do ww. rozporządzenia, środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem, co znalazło odzwierciedlenie w art. 4 ust. 3 powyższego rozporządzenia.

W skardze z dnia 1 sierpnia 2014 r. (uzupełnionej pismem procesowym z 23 lutego 2015 r.) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "S." sp. z o.o. zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 173) w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) zm.) poprzez przyjęcie, że organem uprawnionym do odmowy przyznania pomocy jest zastępca Dyrektora Oddziału Regionalnego:

- art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez bezpodstawne przyjęcie, że uzyskanie pomocy przez spółkę "B." sp. z o.o. wyczerpuje przyznany programem limit na jednego beneficjenta w odniesieniu do skarżącego;

- art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) NR 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do działania sprzecznego z celem pomocy poprzez sztuczne stworzenie warunków do uzyskania pomocy;

- art. 4 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do sztucznego stworzenia warunków celem uzyskania korzyści;

- art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez odmowę przyznania skarżącej pomocy pomimo spełnienia przez niego wszystkich wymaganych przesłanek do uzyskania takiego wsparcia.

Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności w całości na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.; przyznanie jej prawa do pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" w zakresie i wysokości wynikającej z treści złożonego wniosku na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego przy uwzględnieniu stawki opłat za czynności radców prawnych.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła podniesione zrzuty.

W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wydanego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, chociaż nie wszystkie zarzuty skargi Sąd podziela.

Na wstępie Sąd wskazuje, że na gruncie prawa krajowego sprawy przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zostały unormowane ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.; dalej jako ustawa o rozwoju obszarów wiejskich) oraz wydanym na jej podstawie rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm., dalej: rozporządzenie MRiRW).

Odnosząc się do zarzutów skargi, w pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że niezasadny jest zarzut dokonania czynności odmowy przyznania pomocy przez osobę do tego nieuprawnioną. W myśl art. 8 ust.1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz.634 ze zm.) organem Agencji jest jej Prezes. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwa z dnia 24 sierpnia 2012 r. (k. 391) Prezes Agencji udzielił H. K. zatrudnionemu na stanowisku zastępcy Dyrektora w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pełnomocnictwa do dokonywania w imieniu ARiMR szeregu czynności, w tym do "1) podejmowania rozstrzygnięcia oraz informowania wnioskodawców o odmowie przyznania pomocy w ramach działań PROW na lata 2007 -2013 zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn.zm)".

Tak więc podjęcie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy oraz poinformowanie o tym wnioskodawcy zostało dokonane przez osobę prawidłowo umocowaną.

Za uzasadnione Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenie 65/2011 i art. 4 pkt 3 rozporządzenia 2988/95.

Stan faktyczny w zakresie powiązań między spółką z o.o. "S." a spółką z o.o. "B." został przez ARiMR ustalony prawidłowo. Większościowym udziałowcem spółki "S." jest P.B., były pracownik spółki "B.". Członkami Zarządu "S. B." są P.B. i M. J. Udziałowcami "B." są M. J. i M. J., a członkami zarządu M. J. i J. T. Strona potwierdza, że M. J. jest siostrą M. J.

Działalność obu podmiotów prowadzona jest na tej samej nieruchomości (działka [...] w P., ul. [...]). Agencja ustaliła, a strona temu nie zaprzecza, budynek w którym obie spółki prowadzą działalność oraz zagospodarowanie części terenu zostały wykonane z pomocy finansowej uzyskanej (w ramach tego samego programu) przez "B.". Część klientów obu spółek to te same podmioty. Pomoc finansowa, o którą wystąpiła "S." dotyczy:

1/ utwardzenia i wybrukowania części nieruchomości przy budynku, w wyniku czego powstaną miejsca parkingowe dla uczestników szkoleń BHP;

2/ wyposażenia pomieszczeń sali szkoleniowej, zaplecza socjalno-konferencyjnego i gabinetu prezesa.

Opisane wyżej, istniejące powiązania między spółkami nie dają jednak podstawy do stwierdzenia, że skarżąca spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania dofinansowania, w rozumieniu przepisów art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011. Przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 stanowi, że "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia."

Z brzmienia przepisu wynika, że podstawą odmowy przyznania pomocy jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania pomocy, sztuczne stworzenie warunków musi zostać dokonane w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego wparcia. Samo sztuczne stworzenie warunków nie jest wystarczające do odmowy przyznania tej pomocy.

Analiza stanu faktycznego sprawy oraz treści przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że w sprawie nie można w ogóle mówić o sztucznym stworzeniu warunków w celu uzyskania przez "B." wnioskowanej pomocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Agencja pominęła bowiem niezwykle istotny element stanu faktycznego, a mianowicie fakt, że spółka "B." istnieje z takim jak obecnie składem udziałowców i zakresem działania od 2009 r. (co strona podnosiła w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa). Nie można logicznie uzasadnić zarzutu, że w 2009 r. strona skarżąca (a konkretnie jej udziałowcy) sztucznie stworzyła warunki do uzyskania na podstawie wniosku złożonego we wrześniu 2011 r. dofinansowania w kwocie przekraczającej limit określony w § 12 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia MRiRW.

Wobec braku podstaw do stwierdzenia stworzenia przez wnioskodawcę sztucznych warunków, w sprawie nie miał zastosowania również przepis art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95.

Na marginesie tej sprawy Sąd wskazuje, że odmowa przyznania pomocy w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 była przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 (Lex. 1362597). Sentencja i tezy z uzasadnienia wyroku stanowią ważną wskazówkę interpretacyjną przy stosowaniu tego przepisu. W sentencji wyroku Trybunał wskazał, że do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności danego przypadku, z których wynika, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia EFRROW) i subiektywnego (że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu). Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Trybunał zaleca stosowanie daleko posuniętej ostrożności przy odmowie przyznawania pomocy w oparciu o omawiany przepis. Na takie stanowisko wskazuje w szczególności brzmienie tezy 42, zgodnie z którą nie można odmówić finansowania projektu gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu EFRROW, czy tezy 47 zgodnie z którą, należy upewnić się, że z całości elementów obiektywnych sprawy głównej wynika, iż podstawowym celem wybranych sposobów realizacji projektów inwestycyjnych jest wypłata pomocy z systemu wsparcia przy wykluczeniu jakiegokolwiek innego uzasadnienia powiązanego z celami tego systemu. Równocześnie w tezie 40 i 41 Trybunał wskazał, że przy ustalaniu elementu subiektywnego można wziąć pod uwagę, w celu ustalenia sztucznego charakteru warunków wymaganych do otrzymania płatności z EFRROW, okoliczności faktyczne takie jak więzi natury prawnej, ekonomicznej lub personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w rozpatrywaną inwestycję (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Emsland-Stärke, pkt 58), a zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione poprzez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia EFRROW, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami.

Stwierdzenie przez Sąd, że w sprawie brak jest podstaw do odmowy przyznania pomocy finansowej w oparciu o art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011, nie oznacza, że w ocenie Sądu stronie taka pomoc finansowa powinna być przyznana. Ustalenie czy spełnione zostały warunki do przyznania pomocy należy do kompetencji ARiMR, a sąd administracyjny dokonuje tylko kontroli zgodności z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia i postępowania, które do niego doprowadziło. Dokonując takiej kontroli Sąd, obok ustalenia wyżej opisanego braku podstaw do odmowy przyznania pomocy na podstawie art. 4 ust. rozporządzenia 65/2011 stwierdził, że Agencja nie dokonała oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW.

W myśl tego przepisu pomoc jest przyznawana na operację spełniającą wymagania określone w Programie, w szczególności uzasadnioną ekonomicznie, w tym pod względem jej kosztów, oraz zapewniającą osiągnięcie i zachowanie celu działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Agencja nie odniosła się do ekonomicznego uzasadnienia przyznania dofinansowania na wykonanie prac związanych z placem położonym przy budynku, w którym wnioskodawca prowadzi i zamierza nadal prowadzić działalność.

Agencja stwierdziła, że wnioskodawca nie dysponuje dokumentem potwierdzającym posiadanie samoistne lub zależne nieruchomości, na której będzie realizowana operacja. Stwierdzenie to jest co najmniej nieprecyzyjne, co jednak nie ma dla sprawy istotnego znaczenia, ponieważ, jak trafnie podnosi skarżąca, wnioskodawca nie ma obowiązku wykazania legitymowania się posiadaniem zależnym lub samoistnym. Natomiast Agencja nie dostrzegła faktów istotnych dla oceny wniosku. A mianowicie strona dysponuje umową dzierżawy (a więc legitymuje się posiadaniem zależnym) części działki nr [...], jest to jednak w żaden sposób nieokreślona część działki. Co ważniejsze i mogące mieć decydujące znaczenie dla sprawy, to jak wynika z akt sprawy tytuły prawne, którymi strona legitymuje się trakcie postępowania o przyznanie dofinansowania to: w stosunku do pomieszczeń, umowa z dnia 26 maja 2013 r. uprawniając stronę do korzystania z pomieszczeń i ich wyposażenia, która może być rozwiązana przez każdą ze stron z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia; w stosunku do nieruchomości (placu) umowa dzierżawy, która może być rozwiązana z zachowaniem rocznego okresu wypowiedzenia. Agencja nie zauważyła, że każda z ww. umów może być rozwiązana z zachowaniem stosunkowo krótkiego okresu wypowiedzenia i niezależnie od rozwiązania drugiej z łączących strony umów. Nie jest niemożliwa sytuacja, w której strona będzie miała prawo użytkowania parkingu nie posiadając już prawa korzystania z pomieszczeń w budynku, jak też sytuacja odwrotna lub sytuacja rozwiązania obu umów już po upływie roku od dokonania inwestycji sfinansowanych ze środków finansowych. O ile w przypadku pomocy finansowej na wyposażenie pomieszczeń, a więc na zakup wyposażenia, które może być wykorzystane również w innych pomieszczeniach w innej lokalizacji, trwałość umowy może mieć mniejsze znaczenie, o tyle w przypadku inwestycji na nieruchomości, a więc inwestycji która nie może być przeniesiona w inne miejsce , w ocenie Sąd zagwarantowanie trwałości umowy prawa korzystania z nieruchomości musi być ocenione pod kątem nie tylko osiągnięcia ale i zachowania celu działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw".

Dokonując ponownej oceny wniosku Agencja weźmie pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko Sądu.

Z przedstawionych przyczyn, Sąd na podstawie art. 146 p.p.s.a. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).