Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 31/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 18
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 14 par. 1, art. 61a, art. 134
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 365 par. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...]. sprawy ze skargi R. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. X. X. (dalej w skrócie: "Komornik") uznał się niewłaściwym do dalszego prowadzenia sprawy egzekucyjnej z wniosku wierzyciela R. S. przeciwko dłużnikowi R. Ś. i orzekł o przekazaniu sprawy o sygn. akt [...] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O.. Akta powyższej sprawy wpłynęły do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w dniu 15 września 2015 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. pismem z dnia 22 września 2015 r., nr [...], zwrócił Komornikowi akta sprawy egzekucyjnej o sygn. [...], dotyczące dłużnika R. Ś..

W uzasadnieniu pisma organ wskazał, że nie prowadzi już spraw egzekucyjnych wobec zobowiązanego R. Ś., na podstawie których rozstrzygnięty został zbieg egzekucji postanowieniami Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] r., o sygn. akt [...] (zbieg do ruchomości) i z dnia [...] r., o sygn. akt [...] (zbieg do wynagrodzenia za pracę), a zbiegi egzekucji do wierzytelności i rachunku bankowego, które wystąpiły w sprawach otrzymanych do realizacji w latach 2013-2015, nie zostały dotychczas rozstrzygnięte.

W zażaleniu z dnia [...] r. R. S. (dalej jako: wierzyciel, strona, skarżący) wniósł o uchylenie powyższego pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 22 września 2015 r. oraz zobowiązanie tego organu do podjęcia czynności egzekucyjnych. Zaskarżonemu pismu, określanemu jako "postanowienie", zarzucił naruszenie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm. - dalej w skrócie "K.p.c."), a także niezastosowanie art. 17 § 1, art. 29 § 1 i § 2 i art. 59 i art. 60 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.e.a.")

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") oraz art. 18 u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności zażalenia o charakterze przedmiotowym, tj. brak przedmiotu zaskarżenia. Podkreślono, że z przepisu art. 141 § 1 K.p.a. wynika, iż stronie służy zażalenie na wydane w toku postępowania postanowienia (o ile kodeks tak stanowi), a zatem zażalenie nie będzie przysługiwało na działania organu administracji publicznej podejmowane w innej formie, jak np. w zwykłej formie pisemnej. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują formy postanowienia dla takiego rodzaju pism, jak to, które stanowi przedmiot zaskarżania w sprawie. Przepisem takim nie jest w szczególności wskazywany przez wierzyciela art. 29 § 2 u.p.e.a., gdyż regulacja ta dotyczy spraw kierowanych przez wierzyciela bezpośrednio do organu egzekucyjnego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, a nie wszczętych postępowań egzekucyjnych przekazywanych do kontynuowania przez inne organy. W związku z powyższym stwierdzono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. słusznie zwrócił Komornikowi sprawę egzekucyjną w zwykłej formie pisemnej, zgodnie z zasadą pisemności, wynikającą z art. 14 § 1 K.p.a. W konkluzji Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że skoro w sprawie nie zostało wydane zaskarżalne postanowienie, to brak było podstaw do wniesienia zażalenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. S. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzającego go "postanowienia" Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. oraz o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. do podjęcia czynności egzekucyjnych, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów:

1. art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez ich błędną interpretację, a w konsekwencji ich niezastosowanie, co skutkowało uznaniem, iż pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w przedmiocie zwrotu Komornikowi akt sprawy egzekucyjnej o sygn. [...], nie ma charakteru postanowienia, a skarżącemu nie przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia;

2. art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i uznanie, iż skarżącemu nie przysługiwało prawo do wniesienia środka zaskarżenia, uznając je za niedopuszczalne;

3. art. 14 § 1 K.p.a. przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, iż organ I instancji słusznie zwrócił Komornikowi akta egzekucyjne w zwykłej formie pisemnej i w konsekwencji niezastosowanie art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

4. art. 365 § 1 K.p.c. poprzez naruszanie prawomocnych rozstrzygnięć dotyczących zbiegu egzekucji, co do nieruchomości;

5. art. 29 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo, iż tytuł wykonawczy wskutek rozstrzygnięcia zbiegów na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. podlega egzekucji administracyjnej;

6. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. w zw. z niezastosowaniem art. 123 w zw. z art. 124 K.p.a. z uwagi na niespełnienie przez pismo z dnia 22 września 2015 r. wymogów formalnych stawianych przez powyższe przepisy K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem. Wobec powyższego, kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice danej sprawy. Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, stąd nie jest możliwe rozpatrzenie żądania autora skargi w przedmiocie zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. do podjęcia czynności egzekucyjnych.

Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych w ustawie P.p.s.a. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie wydane w niniejszej sprawie nie narusza prawa materialnego i wbrew zarzutom skargi jego wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ odwoławczy zasadnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, wniesionego na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 22 września 2015 r. zwracające akta sprawy egzekucyjnej Komornikowi.

Tytułem wstępu wskazać należy, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, służy przymusowemu wykonaniu obowiązków zobowiązanego - dłużnika w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., o sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Stosownie do art. 17 § 1 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Co istotne na gruncie badanej sprawy przepis art. 17 § 1 u.p.e.a. nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do wydania postanowienia.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika jednoznacznie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. przed wydaniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. prowadził postępowania egzekucyjne wobec zobowiązanego R. Ś.. W związku ze zbiegami egzekucji Sąd Rejonowy w O. rozstrzygnął je postanowieniami z dnia [...] r., o sygn. akt [...] (zbieg do ruchomości) i z dnia [...] r., o sygn. akt [...] (zbieg do wynagrodzenia za pracę). Natomiast zbiegi egzekucji do wierzytelności i rachunku bankowego, które wystąpiły w sprawach otrzymanych do realizacji w latach 2013-2015, nie zostały rozstrzygnięte na dzień orzekania przez Dyrektora Izby Skarbowej. Mimo to strona stoi na stanowisku, że skoro z uzasadnień postanowień sądów powszechnych rozstrzygających wcześniejsze zbiegi egzekucji wynika, że zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej został rozstrzygnięty w ten sposób, że dalsze prowadzenie postępowania powierzono Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O. ., to w przypadku zaistnienia kolejnych zbiegów (nie tylko co do tych samych rzeczy lub praw), komornik winien przekazać sprawę do prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w O..

W opinii Sądu, wbrew twierdzeniom autora skargi, w sprawie nie zachodziły podstawy do przyjęcia, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. zwracając akta sprawy egzekucyjnej winien wydać postanowienie. W konsekwencji organ odwoławczy zasadnie przyjął, że w sprawie brak jest przedmiotu zaskarżenia, uznając niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Kluczową w niniejszej sprawie jest niekwestionowana w sprawie okoliczność, że w dniu przekazania akt sprawy [...] oraz zwrotu tych akt Komornikowi Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nie prowadził żadnego postępowania egzekucyjnego wobec R. Ś., którego dotyczyły rozstrzygnięcia zbiegów egzekucji. Sam Komornik nie wskazał sygn. akt sprawy organu w ramach, której miałoby być prowadzone czy kontynuowane postępowanie egzekucyjne, które przekazał. Skoro organ administracji nie prowadził wspomnianego postępowania egzekucyjnego, to nie mógł on wydać postanowienia, czyli orzeczenia, które co do zasady wydawane jest w toku procesu, w tym przypadku postępowania egzekucyjnego.

Dopuszczalna jest sytuacja, w której rozstrzygnięcie zbiegu egzekucji co do tego samego dłużnika i dalsze powierzenie prowadzenia egzekucji organowi administracji powoduje co do zasady, że ten organ jest właściwy do dalszego prowadzenia egzekucji. Warunkiem jest jednak, aby przekazanie akt nastąpiło do konkretnej toczącej się sprawy egzekucyjnej, a o właściwości organu egzekucyjnego decyduje sąd powszechny. Nie może to jednak dotyczyć sytuacji, gdy bezspornym jest, że organ - w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. - nie prowadził postępowania egzekucyjnego wobec R. Ś., którego dotyczyły owe rozstrzygnięcia zbiegów, a w innych sprawach zbiegi nie zostały rozstrzygnięte.

Wbrew zarzutom skargi brak jest także podstaw do przyjęcia, aby organ administracyjny był obowiązany do wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia egzekucji. Odmowa wszczęcia postępowania egzekucyjnego możliwa byłaby w przypadku, gdyby do organu wpłynął wniosek strony inicjujący takie postępowanie. Egzekucję w administracji nie rozpoczyna bowiem, w znaczeniu procesowym, samo przekazanie akt przez Komornika i to bez wskazania w ramach jakiej sprawy egzekucja miałaby być prowadzona czy kontynuowana. Stąd też za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 14 § 1 K.p.a. i art. 17 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Co istotne z akt badanej sprawy wynika, że zbiegi egzekucji do wierzytelności i rachunku bankowego dłużnika, które wystąpiły w sprawach otrzymanych przez organ administracji do realizacji w latach 2013-2015, nie zostały dotychczas rozstrzygnięte. W tym stanie rzeczy zasadność przekazania akt postępowania egzekucyjnego przez Komornika bez oczekiwania na orzeczenie sądu powszechnego może budzić wątpliwości.

Reasumując, zdaniem Sądu, pismo z dnia 22 września 2015 r., zwracające akta Komornikowi nie stanowi ani w swej treści, ani w formie zaskarżalnego postanowienia. Przepisy K.p.a. i u.p.e.a. nie wymagają bowiem, aby zwrot akt, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, nastąpił w formie postanowienia. Stąd też trafnie organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, nie naruszając przy tym przepisów art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. Wobec powyższego nie potwierdziły się także zarzucane w skardze uchybienia przepisom art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. oraz art. 123 w zw. z art. 124 K.p.a.

Kontrolując zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Sąd stwierdza, że organ ten nie mógł, wydając powyższe orzeczenie, naruszyć przepisu art. 365 § 1 K.p.c. ponieważ normy tej nie stosował i nie powoływał jako podstawy rozstrzygnięcia.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Z powyższych względów Sąd, działając w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a., uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł, jak w sentencji wyroku.