Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 865/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.15 ust. 2
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez G. W. (dalej: skarżąca) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej: ustawa utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia [...], nr [...] orzekająca o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w O.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w O., w trybie art. 15 ust. 2 ustawy, wszczęte zostało przez Burmistrza O. w dniu 8 czerwca 2011 r. Fakt niezamieszkiwania przez skarżącą w rzeczonym lokalu wskazany został przez E. Ś. (dalej: córka skarżącej), która w złożonym wniosku wyjaśniła, że skarżąca opuściła miejsce dotychczasowego pobytu około pół roku temu. Obecnie przebywa wraz z mężem i dziećmi w mieszkaniu przy ul. M. [...] w O. Dalej dodała, że skarżąca opuszczając sporną nieruchomość zabrała "wszystkie swoje rzeczy osobiste, całe wyposażenie mieszkania w meble oraz inne urządzenia gospodarstwa domowego, pozostawiając mieszkanie puste". Wyjaśniła pokrótce, że do dnia wyprowadzki skarżąca mieszkała pod tym adresem wraz z całą rodziną, opiekując się 87 - letnią mamą, a babcią wnioskodawczyni. Ponieważ skarżąca zachowywała się "w sposób niewłaściwy w stosunku do swojej matki" niejednokrotnie była wzywana policja. W konsekwencji A. Z. (dalej: babcia skarżącej) złożyła pozew o eksmisję skarżącej, która nie odbyła się jednak, z uwagi na dobrowolne opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu.

W dniu 4 lipca 2011 r. skarżąca złożyła zeznania do protokołu. Oznajmiła wówczas, że w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od dnia 18 lub 19 grudnia 2010 r. Do tego czasu wraz z rodziną zamieszkiwała w tym miejscu, opiekując się matką. We wrześniu 2010 r. dowiedziała się, że babcia skarżącej zapisała sporny lokal dla córki skarżącej, która od tej pory zaczęła zachowywać się wobec niej "bezczelnie". Następnie, w październiku 2010 r., na wniosek córki skarżącej odłączono gaz w lokalu. Z powodu niskiej temperatury w mieszkaniu, córka skarżącej zachorowała na zapalenie płuc i znalazła się w szpitalu. Stamtąd, nie mogąc powrócić do miejsca zameldowania, skarżąca wraz z rodziną udała się do lokalu przy ul. M. [...] w O., gdzie mieszka do dziś. Na zakończenie dodała, że ze spornego lokalu zabrała jedynie najpotrzebniejsze rzeczy, reszta pozostała na miejscu. W dalszej kolejności wymienione zostały zamki do drzwi wejściowych, a drobne rzeczy pozostałe w mieszkaniu córka skarżącej wyrzuciła na korytarz. W związku z zaistniałą sytuacją udała się do mieszkania z policją, gdzie zrobiono na dowód stosowne zdjęcia. W piwnicy w budynku pozostały meble, dokumenty i wiele innych przedmiotów. Z uwagi na powyższe skarżąca złożyła pozew do Sądu Rejonowego w O. o naruszenie posiadania. Rozprawa przewidziana była na dzień 12 sierpnia 2011 r.

W dalszych czynnościach wyjaśniających w charakterze świadka zeznali: E. M., H. R., L. T., K. G. oraz M. M. Wszyscy zgodnie oświadczyli, że skarżąca opuściła mieszkanie dobrowolnie, zabierając ze sobą rzeczy oraz meble. Wspomniany lokal pozostawiła całkowicie pustym. Sąsiedzi dodali również, że nie zauważyli, by zainteresowana miała utrudniony dostęp do mieszkania. Jak stwierdziła K. G. "dopiero po całkowitym wyprowadzeniu się G. W., A. Z. i E. Ś. wymieniły zamki w drzwiach mieszkania".

Działając na podstawie art. 10 k.p.a., organ prowadzący sprawę wezwał strony do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, dając możliwość wypowiedzenia się, zgłoszenia ewentualnych uwag lub żądań.

W dniu 19 sierpnia 2011 r. do Urzędu zgłosiły się obie strony postępowania. Skarżąca oświadczyła, że miejsca zameldowania nie opuściła dobrowolnie, lecz z uwagi na odłączenie ogrzewania (gaz). Z kolei córka skarżącej oznajmiła, że licznik służący ogrzewaniu mieszkania jest zamontowany, lecz faktycznie został odłączony w październiku 2010 r., na okres 3 miesięcy. Babcia skarżącej stwierdziła wówczas, że nie będzie płacić za ogrzewanie gazowe, skoro wówczas z niego nie korzystała.

Skarżąca dodała na zakończenie do protokołu: "potwierdzam, iż w lokalu przy ul. S. [...] nie zamieszkuję od grudnia 2010 r. Z mieszkania tego wymelduję się dobrowolnie tylko w sytuacji, jeżeli zostaną uregulowane sprawy finansowe dotyczące tego lokalu a mianowicie nastąpi zwrot kosztów wykupu oraz wkład włożony w remont tego lokalu".

Następnie, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz O. orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w Oleśnicy. Od niniejszego rozstrzygnięcia zainteresowana wniosła, z zachowaniem ustawowych terminów, odwołanie.

W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ odwoławczy rozpoznając przedmiotową sprawę zważył, co następuje:

W sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest nie budzące wątpliwości ustalenie, istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy. Wynika on z zasady dążenia do prawdy obiektywnej zapisanej w art. 7 k.p.a. nakazującym organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 ust. 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 cytowanej wyżej ustawy, który z kolei obliguje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Ewidencja ludności polega bowiem wyłącznie na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, zaś osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki.

Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury organ odwoławczy stwierdził, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy meldunkowej należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu.

Do pewnego czasu istniał silny nurt orzeczniczy nader restrykcyjnie traktujący przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu. Aktualnie, zaczyna dominować w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych.

Wyrazem tego stanowiska jest cała linia orzeczeń zarówno NSA, jak i WSA, w których wyrażono pogląd, iż za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew jej woli, lecz nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, takie np. jak o przywrócenie naruszonego posiadania, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie. Nieskorzystanie z tych środków, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej.

Wskazano, że jedynie skuteczne skorzystanie ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu może skutkować odmową wymeldowania. Na równi bowiem z dobrowolnym opuszczeniem lokalu traktuje się sytuację, w której wprawdzie opuszczenie mieszkania następuje pod przymusem lub w wyniku bezprawnego usunięcia, niemniej jednak dana osoba nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu w postaci powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania.

Stosownie do art. 10 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z definicji zamieszczonej w tym przepisie wynika zatem, że aby uznać pobyt danej osoby za pobyt stały, należy fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego z nim przebywania, czyli koncentracji spraw życiowych. Przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Należy zatem przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości czy też podejmuje korespondencję.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby jest faktyczne opuszczenie przez nią lokalu bez dopełnienia formalności wymeldowania. Ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Ocena jednakże tego zamiaru nie może się sprowadzać do bezkrytycznego przyjęcia oświadczeń danej osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Przez zamiar należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Materiał dowodowy niniejszej sprawy wykazał bezsprzecznie, że skarżąca nie mieszka w miejscu zameldowania od dnia 17 grudnia 2010 r. Fakt ten znalazł odzwierciedlenie w licznych zeznaniach sąsiadów oraz w oświadczeniu samej skarżącej. Przyznała bowiem, że nie przebywa w spornym mieszkaniu, zakwestionowała jednak dobrowolność jego opuszczenia. Twierdzi, że w lokalu został odłączony gaz, w związku z powyższym wyprowadziła się wraz z rodziną do innego lokum. Wniosła ponadto pozew o naruszenie posiadania. W ocenie Wojewody [...], skarżącej nie zależy jednak na samym zamieszkiwaniu pod tym adresem, lecz na odzyskaniu wkładu za jego uprzedni remont. Oświadczenie, spisane na okoliczność rozmowy z zainteresowaną, dobitnie podkreśla to domniemanie. Skarżąca zeznała do protokołu: "Potwierdzam, iż w lokalu przy ul. S. [...] nie zamieszkuje od grudnia 2010 r. Z mieszkania tego wymelduję się dobrowolnie tylko w sytuacji, jeżeli zostaną uregulowane sprawy finansowe dotyczące tego lokalu a mianowicie nastąpi zwrot kosztów wykupu oraz wkład włożony w remont tego lokalu". Co więcej w aktach sprawy znajduje się również kopia postanowienia Sądu Okręgowego we W. dotyczącego sprawy o eksmisję skarżącej ze spornej nieruchomości. Z uzasadnienia wynika, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania w dniu 17 grudnia 2010 r. We wspomnianym wyroku wskazano, że "na rozprawie w dniu 9 maja 2011 r. obecna była skarżąca, jak i pełnomocnik pozwanych, jednakże żadne z nich nie zaprzeczyło twierdzeniom powódki, iż prowadzenie postępowania jest bezprzedmiotowe wobec dobrowolnego wydania powódce spornej nieruchomości. Żadne z nich nie podniosło również, że spełnienie świadczenia zostało wymuszone i że tym samym nie wiązały się z uznaniem roszczeń powódki za zasadne". W cytowanym wyroku stwierdzone również zostało, że twierdzenie skarżącej o bezprawnych działaniach wobec jej osoby i niedobrowolnym opuszczeniu mieszkania uznać należy za gołosłowne.

Jak ustalono, babcia skarżącej miała wystąpić o eksmisję skarżącej ze spornej nieruchomości, jednak w konsekwencji sprawa taka nie toczyła się, gdyż skarżąca opuściła mieszkanie. Co prawda zakwestionowała ona dobrowolność tej czynności, lecz w ocenie organu II instancji fakt ten nie ma uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy. Złożony przez skarżącą pozew o ochronę naruszonego posiadania nie może być w tym przypadku wiążący. Organ odwoławczy ma bowiem podstawy by sądzić, że skarżąca domaga się zwrotu ewentualnych kosztów poniesionych na mieszkanie, nie zamierza jednak działaniami tymi doprowadzić do ponownego zamieszkania pod tym adresem. Wszak sama przyznaje, że dokona wymeldowania jedynie pod warunkiem spłaty jej należności, co w ocenie Wojewody [...] jest niedopuszczalne i godzi w podstawowe przepisy ustawy. Nie można bowiem poprzez posiadanie zameldowania rościć sobie praw dotyczących danego mieszkania czy też spłaty poniesionych na nie kosztów. W takim przypadku należy zwrócić się na drogę postępowania cywilnego, nie zaś świadomie, na własne potrzeby, tworzyć fikcję meldunkową. Charakter porządkowy zarówno aktu zameldowania jak i wymeldowania oznacza, że akt taki nie stanowi źródła powstania jakichkolwiek praw majątkowych, zwłaszcza do domu, czy mieszkania. Akty te nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla skarżącej nie jest sporny lokal.

Wskazano, że wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet bowiem jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta, wbrew jej woli ale nie podejmie we właściwym czasie przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy oraz oświadczeń samej skarżącej, złożony pozew o naruszenie posiadania dotyczy poniesionego przez skarżącą wkładu na wykup mieszkania oraz zwrotu finansów za przeprowadzony remont, nie wiąże się jednak w żaden sposób z faktycznym zamiarem, chęcią ponownego w nim zamieszkania.

Podkreślono, że w wyroku z dnia 27 maja 2002 sygn. akt K 20/01 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż "niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki." W konsekwencji oznacza to, iż organy meldunkowe są zobowiązane utrzymywać ewidencję w stanie, który odpowiada rzeczywistości, w tym mają obowiązek wymeldowania z pobytu stałego każdego, kto z jakichkolwiek powodów nie przebywa w miejscu zameldowania przez czas określony w art. 15 ust. 2 ustawy. Ewidencja ludności ma na celu wyłącznie rejestrację faktów, tj. tego, czy dana osoba stale lub czasowo przebywa w określonym lokalu. Zameldowanie nie przesądza o istnieniu jakiegokolwiek prawa danej osoby do lokalu, objętego tym zameldowaniem, a także przeciwnie, wymeldowanie z pobytu stałego nie oznacza utraty tytułu prawnego. Źródłem prawa do lokalu są bowiem stosunki cywilnoprawne.

Zameldowanie, jako czynność rejestracyjna, każdorazowo może zostać zmieniona, nic więc nie stoi na przeszkodzie, by skarżąca zameldowała się powtórnie pod spornym adresem, lecz jedynie wówczas, gdy spełni obostrzenia art. 6 ustawy meldunkowej. W przeciwnym razie winna dokonać zameldowania w faktycznym miejscu pobytu.

W świetle przedstawionych rozważań, uznając zarzuty skarżącej za bezzasadne, stwierdzono, iż przedmiotowa decyzja jako odpowiadająca przepisom prawa zasługuje na akceptację.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca podniosła, że nigdy dobrowolnie nie opuściła przedmiotowego lokalu ale została do tego zmuszona poprzez wymianę zamków w drzwiach. Część znajdujących się w mieszkaniu rzeczy siostra skarżącej wyniosła do piwnicy, część z nich pozostawiona przed piwnicą uległa kradzieży.

Skarżąca podniosła, że złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w O. o przywrócenie posiadania zajmowanego lokalu. Wniosek został złożony przed wnioskiem o wymeldowanie stąd w ocenie skarżącej decyzja o wymeldowaniu z lokalu jest przedwczesna.

W związku z opisaną sytuacją mimo dużych nakładów finansowych na wykup i remont mieszkania przy ul. S. [...] nie mogła w nim stworzyć centrum życiowego ze względu na utrudnienia ze strony jej matki i córki.

Wobec naruszenia przez organ meldunkowy przepisów prawa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł jej oddalenie. Wskazał, że w zarzutach skargi skarżąca nie wykazała okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Wojewody przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i zgodnie z prawem poprzez zgromadzenie szeroko rozumianego materiału dowodowego.

Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. skarżąca oświadczyła, że przed Sądem Rejonowym w O. toczy się postępowanie w przedmiocie naruszenia posiadania lokalu a skarżąca nadal zamieszkuje w O. przy ul. M. [...]. Zakończenie sprawy skarżąca przewiduje na lipiec 2012 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Na tle brzmienia cytowanej normy prawnej należy jednocześnie nadmienić, iż źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to, czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03, LEX nr 16072; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Należy przy tym podkreślić, iż tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831).

Biorąc pod uwagę powyższe, rozpoznanie sprawy wymeldowania skarżącej wymagało ustalenia przez organy administracyjne obu instancji, czy opuściła ona miejsce dotychczasowego pobytu i czy opuszczenie to miało w rozumieniu przepisu art. 15 ust 2 ustawy, charakter trwały i dobrowolny. Wskazać należy, iż ustalenia powyższe winny były zostać poczynione zgodnie z przepisami prawa procesowego, w tym przede wszystkim zgodnie z wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, w świetle której organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy. W tym też celu, zgodnie z wymogami określonymi w treści art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 107 § 1 i 3 k.p.a., decyzja organu powinna zawierać powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne.

Odnosząc wskazane reguły procesowe do rozpatrywanej sprawy Sąd przyjął, że organy meldunkowe wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, który następnie oceniony został w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji. Opierając się na prawidłowo dokonanych ustaleniach uznać należało spełnienie wymaganej prawem przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego zameldowania - w postaci niewątpliwego ustania jej pobytu w spornym lokalu. Zresztą sam fakt opuszczenia lokalu nie był przez skarżącą kwestionowany.

W ocenie Sądu, organy właściwie uznały, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W prowadzonym postępowaniu nie zostało potwierdzone, by opuszczenie mieszkania przez skarżącą spowodowane było bezprawnym działaniem innych osób, natomiast ponad wszelką wątpliwość ustalono, iż opuściła ona lokal przy ul. S. [...] w O., w którym nie przebywa od dnia 17 grudnia 2010 r.

W trakcie postępowania administracyjnego przesłuchano świadków, którzy ten fakt potwierdzili.

Również skarżąca w skardze przyznała, że nie przebywa w spornym lokalu choć zakwestionowała dobrowolność jego opuszczenia.

Z kolei, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącej dotyczące utrudniania jej powrotu do mieszkania, położonego w O. przy ul. S. [...], nie znajdują potwierdzenia w prawidłowo zebranym i ocenionym przez organy materiale dowodowym, co uznać należy za równoznaczne z dobrowolnym jego opuszczeniem. Sama zaś wymiana zamków przez siostrę skarżącej, nie może zostać uznana za działanie bezprawne.

Jednocześnie nurt orzeczniczy, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, że wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. Nawet bowiem jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta, wbrew jej woli ale nie podejmie we właściwym czasie przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji meldunkowej, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r. , sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243).

Podkreślić wymaga, że złożony przez skarżącą pozew o przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego w żaden sposób nie wiąże się z faktycznym zamiarem skarżącej ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Sąd stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie w sytuacji wniesienia powództwa o ochronę naruszonego posiadania przez osobę, której wymeldowanie ma dotyczyć. Sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania danej osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawa do tego lokalu (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1973/10, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II OSK 1181/10, publ. w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych).

Zdaniem Sądu, organy meldunkowe dokonując ustaleń odnoszących się do charakteru opuszczenia przez skarżącą miejsca zameldowania i jej woli w tym zakresie nie uchybiły wymaganiom procedury dowodowej omówionym w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie organy orzekające zapewniły skarżącej aktywny udział w postępowaniu. Tym samym, zarzuty skargi nie znajdują żadnego uzasadnienia.

Z podanych wyżej względów - skoro podniesione zarzuty są niezasadne, a zaskarżona decyzja nie uchybia prawu – skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu o czym orzeczono w sentencji wyroku.