Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 324/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 - 3 a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. K. reprezentowanej przez opiekuna prawnego G.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wdaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz.121), Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą M.K. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 7 października 2015 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (zw. dalej: "Zakładem") wpłynął wniosek M. K. (zw. dalej: "zobowiązaną"), reprezentowanej przez pełnomocnika, o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.

We wniosku zobowiązana powołała się na trudną sytuację zdrowotną, wskazując, że jest osobą schorowaną, całkowicie [...], a ze względu na przewlekłą chorobę przebywa w Centrum Opieki w S.

W dniu 4 grudnia 2015 r., Zakład odmówił zobowiązanej, umorzenia należności.

W dniu 23 grudnia 2015 r. wpłynął, w trybie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wniosek zobowiązanej o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Pełnomocnik strony oświadczył, że zobowiązana nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ w dalszym ciągu znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej, jest osobą schorowaną i wymaga specjalistycznej opieki. Ponadto, wskazał także na ciężką sytuację finansową, w której zobowiązana się znalazła. We wniosku zakwestionowano stanowisko Zakładu, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi uzasadniony przypadek i szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podniesiono, że Zakład, dokonując analizy aktualnej sytuacji majątkową i rodzinnej, w tym możliwości płatniczych zobowiązanej, błędnie przyjął, że jest ona w stanie spłacić zadłużenie, nie ponosząc przy tym zbyt ciężkich skutków dla siebie i członków swojej rodziny. Wskazano, że zobowiązana pobiera świadczenie emerytalne, którego wysokość, po dokonaniu potrąceń, wynosi [...] zł i nie jest wystarczająca na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanej, w tym pobytu w specjalistycznym ośrodku, gdzie miesięczne opłaty wynoszą [...]zł, nie licząc zakupu ubrań i kosmetyków.

Nadto wskazano, że Zakład błędnie przyjął, że dłużnik ma możliwość uzyskania środków finansowych poprzez sprzedaż nieruchomości. W ocenie strony, powyższe stwierdzenie jest zupełnie niezasadne, ponieważ z wynajmu nieruchomości stanowiącej składnik majątku, zobowiązana uzyskuje stałe miesięczne dochody, dzięki którym jest w stanie częściowo pokryć koszty związane z pobytem w specjalistycznym ośrodku. Poza tym, zbycie nieruchomości mogłoby potrwać kilka lata.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ rentowy ustalił, że zobowiązana prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie od dnia 15 grudnia 2004 r. do dnia 17 czerwca 2015 r. w zakresie specjalistycznej praktyki lekarskiej specjalistycznej. Na dzień złożenia wniosku o umorzenie na koncie płatnika figurowały zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2006 - 06/2012 r., 11/2013-06/2014 r. w łącznej kwocie [...] zł. Odsetki naliczone na dzień 7 października 2015 r. łącznie stanowiły kwotę [...] zł, natomiast koszty upomnienia wynosiły kwotę [...] zł.

Jak ustalono, zobowiązana ma przyznane świadczenie emerytalne od dnia

1 kwietnia 2005 r., którego wysokość wynosi [...] zł brutto miesięcznie.

Z ww. świadczenia dokonywane są potrącenia, w tym egzekucyjne na rzecz wierzycieli w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie, wysokość świadczenia po potrąceniach wynosi [...] zł netto miesięcznie. Jednocześnie ustalono, że wnioskodawczyni uzyskiwała dochody z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Tym samym, jak wskazał organ rentowy, osiągany przez zobowiązaną średniomiesięczny dochód w prowadzonym samodzielnie gospodarstwie emeryckim jest wyższy od minimum egzystencji, które wynosi [...] zł, a także minimum socjalnego ogłoszonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w kwocie [...] zł.

Na podstawie informacji uzyskanej od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. ustalono, że w roku 2013 zobowiązana wykazała dochód w kwocie [...] zł, natomiast w roku 2014 dochód w kwocie [...] zł.

Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że zobowiązana przebywa w Centrum Opieki A. K., I. K. sp. j. w S. Miesięczny koszt pobytu wynosi [...] zł.

Wnioskodawczyni ma inne zobowiązania finansowe dochodzone

w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez komornika sądowego:

- na rzecz Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., łączna kwota do spłaty na dzień 12 października 2015 r. wynosi [...] zł;

- na rzecz Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., łączna kwota do spłaty na dzień 12 października 2015 r. wynosi [...] zł.

Ustalono również, że zobowiązana była właścicielką w udziale [...] części nieruchomości położonej w S., przy ul. [...], opisanego w księdze wieczystej nr [...]. W dniu 13 kwietnia 2012 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej za okres od 04/2006 r. do 11/2010 r. na ww. nieruchomości, zabezpieczający spłatę należności składkowej.

W dniu 7 stycznia 2016 r. dokonano wpłaty w wysokości [...] zł, tym samym pokrywając w całości zobowiązanie wobec Zakładu, objęte niniejszym postępowaniem.

Przytaczając treść art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz powołując się na przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365) organ rentowy wskazał, że umorzenie zaległości składkowej winno być traktowane jako wyjątkowe uregulowanie na gruncie obowiązujących przepisów, bowiem zasadą jest płacenie składek przez ich płatników. Podkreślił przy tym, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się nie tylko z osiąganiem dochodów, ale również z możliwością ponoszenia strat finansowych oraz brakiem stałych dochodów. Niezależnie natomiast od osiąganych wyników finansowych, każdy płatnik ma ustawowy obowiązek odprowadzania składek.

Ponownie rozpatrując wniosek w przedmiocie umorzenia należności, organ rentowy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ujawnione dochody z otrzymywanego świadczenia emerytalnego (w kwocie [...] zł brutto), wynajmu oraz prawa własności nieruchomości wykluczają istnienie przesłanek całkowitej nieściągalności. Nadto, w związku z ujawnionym majątkiem mogącym podlegać egzekucji i zabezpieczeniu w sprawie, nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy, stanowiące podstawę umorzenia.

Odmawiając umorzenia należności organ rentowy zważył, że zobowiązana jest osobą schorowaną wymagająca opieki, pozbawianą możliwości osiągania dodatkowych dochodów na spłatę zobowiązań z wykonywanej przez nią pracy zarobkowej. Strona prowadzonego postępowania aktualnie nie prowadzi przy tym pozarolniczej działalności gdzie ma ustalony tytuł ubezpieczenia i dochody z otrzymywanego świadczenia. Zobowiązana otrzymuje jednak stałe świadczenie emerytalne stanowiące podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych w tym zabezpieczenia minimum egzystencji i socjalnego. Strona w ustalonej sytuacji rodzinnej, nie mając innych osób na utrzymaniu, osiąga stałe dochody i posiada majątek.

W ocenie organu rentowego, sytuacja majątkowa i rodzinna zobowiązanej nie uzasadnia zatem zwolnienia z przedmiotowego obowiązku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, M.K., reprezentowana przez opiekuna prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 1960, Nr. 30 poz. 168 ze zm. zw. dalej: "k.p.a."), poprzez dowolną ocenę dowodów prowadzącą do błędnego ustalenia, że w niniejszej sprawie nie występuje uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku, który stanowiłby, ze względu na szczególne okoliczności i ważny interes osoby zobowiązanej, podstawę do umorzenia przedmiotowych należności i rezygnacji z ich dochodzenia.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S., wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest ostateczna decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca M. K. umorzenia należności z tytułu składek.

Na wstępie wskazać należy, że podstawą umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest art. 28 ust. 1-3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz.121 zw. dalej: "u.s.u.s.") Przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne stosuje się odpowiednio także do umorzeń między innymi składek na ubezpieczenie zdrowotne i składek na Fundusz Pracy (art. 32 u.s.u.s.)

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, przewidującego wyjątek od tej zasady. Wyjątek ten polega na tym, że pomimo braku całkowitej nieściągalności składek możliwe jest ich umorzenie w uzasadnionych przypadkach, przy czym taka możliwość dotyczy tylko składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.

Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jak już wskazano powyżej, wyjątek od zasady, że umorzeniu podlegają należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, dotyczy składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Wówczas należności mogą być umarzane w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). W ustawie nie określono bliżej uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3b tej ustawy, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego otrzymał upoważnienie ustawowe do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania składek, o którym mowa w ust. 3a,z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (wydanego na podstawie

art. 28 ust. 3b u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zaakcentować należy, że użycie przez ustawodawcę zwrotów "mogą być umarzane" (art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s.) i "Zakład może umorzyć" (§ 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) wskazuje jedynie na możliwość umorzenia, a nie obligatoryjność umorzenia w przypadku wystąpienia przesłanek umorzenia. Oznacza to, że nawet jeżeli zaistnieje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. czy § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia, to nie musi ona wywołać umorzenia należnych Zakładowi składek. Powyższe uregulowania dają zatem podstawy Zakładowi do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uprawnienie do działania w ramach uznania administracyjnego oznacza, że na gruncie analizowanego przypadku, do uznania organu pozostawiono stwierdzenie istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia.

Oczywiście nie można przyjąć, że uznanie administracyjne oznacza zupełną dowolność sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w każdym przypadku rozstrzygania sprawy administracyjnej organ wydający orzeczenie, także w swych motywach musi uwzględniać obowiązujący porządek prawny. Swoboda uznania organu administracji jest - przynajmniej na gruncie k.p.a. - ograniczona tym, że organ stosujący prawo jest zobowiązany mieć na względzie w toku postępowania "interes społeczny i słuszny interes obywateli", o których mowa w art. 7 k.p.a. (por. Janusz Borkowski [w:] Barbara Adamiak Janusz Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 11, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2011, str. 396-397).

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia wyraża się w tym, iż organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Dopiero w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia (nieściągalności) organ zyskuje swobodę wyboru, czy ulgi udzielić, czy też nie. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast przede wszystkim ocena, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych nie obejmuje natomiast prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wybór rozstrzygnięcia wymyka się kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach celowościowych, rzetelnościowych, gospodarnościowych i innych tego typu determinantach pozaprawnych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że kontrolą Sądu objęte zostały decyzja i prowadzące do wydania tej decyzji postępowanie, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w sprawie brak jest podstaw do umorzenia składek z powodu całkowitej nieściągalności, jak również nie zachodzi przesłanka umorzenia składek, określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia.

Jak ustalił organ, skarżąca pobiera świadczenie emerytalne, którego wysokość wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto po dokonaniu potrąceń. W dacie podejmowanego rozstrzygnięcia, skarżąca była właścicielką w udziale [...] części nieruchomości położonej w S., przy ul. [...]. W dniu 13 kwietnia 2012 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej za okres od 04/2006 r. do 11/2010 r, na ww. nieruchomości, zabezpieczający spłatę należności składkowej. Ustalono także, że skarżąca uzyskiwała dochód z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Tym samym, jak słusznie organ rentowy zauważył, osiągany przez skarżącą średniomiesięczny dochód w prowadzonym gospodarstwie emeryckim jest wyższy od minimum egzystencji, które wynosi [...] zł, a także minimum socjalnego ogłoszonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, które wynosi [...] zł.

Na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy całkowita nieściągalność zachodzi, między innymi gdy nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W związku z ujawnionym majątkiem mogącym podlegać egzekucji i zabezpieczeniu w sprawie (wpis hipoteki przymusowej) uprawnionym było przyjęcie, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącej, nie było podstaw do umorzenia zobowiązań z powodu całkowitej nieściągalności.

Wątpliwości Sądu nie budzi także dokonana przez organ, ocena sytuacji skarżącej w świetle § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że przewidziane w tym przepisie umorzenie należności z tytułu składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu np. na znikome źródło dochodów, ciężki stan zdrowia czy inne względy społeczne, nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu.

W rozpoznawanej sprawie Zakład, na podstawie przedłożonych do sprawy dokumentów oraz poczynionych ustaleń, poddał ocenie wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej i dokonał ich merytorycznej oceny. Organ zważył, że skarżąca jest osobą schorowaną wymagająca opieki, pozbawianą możliwości osiągania dodatkowych dochodów na spłatę zobowiązań z wykonywanej przez nią pracy zarobkowej. Niezależnie od ustalonej jednakże sytuacji zdrowotnej, skarżąca otrzymuje stałe świadczenie emerytalne stanowiące podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca nie ma na utrzymaniu innych osób, osiąga stałe dochody i ma majątek. Nadto, w dniu 7 stycznia 2016 r. dokonano wpłaty w wysokości [...], tym samym pokrywając w całości zobowiązanie wobec Zakładu objęte niniejszym postępowaniem. Wskazane środki uzyskano ze sprzedaży mieszkania zobowiązanej położonego w S. przy ul. [...].

Należy podkreślić, że organ nie kwestionował tego, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i ponosi wysokie wydatki w domu opieki, uznał jednak, że powyższe nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie Sądu, podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Wskazać bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą powinna bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

Nadto, trzeba jeszcze raz podkreślić, że spełnienie ustawowych warunków umorzenia składek daje jedynie możliwość umorzenia tych należności, a nie nakłada na Zakład obowiązku w tym zakresie. Ta instytucja jest bowiem zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy z uwagi np. na wiek, stan zdrowia, sytuację rodzinną, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów nie jest możliwe wywiązanie z ciążącego na zobowiązanym obowiązku wobec Zakładu również w dłuższej perspektywie czasowej.

Zdaniem Sądu, organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Wbrew jednak oczekiwaniom skarżącej, wyciągnął z nich wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a dokonana przez organ ocena mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej (art. 80 k.p.a.).

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 p.p.s.a., orzec należało jak w sentencji wyroku.