Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 585/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6176 Komornicy i syndycy upadłości
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 771
law: Ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych
journal: Dz.U.UE.L 2000 nr 303 poz 16 art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 1
law: Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i  pracy.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 743/20 w sprawie ze skargi C.W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 4 listopada 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 743/20, po rozpoznaniu skargi C.W. (dalej: skarżący), uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] stycznia 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] października 2019 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego, umorzył postępowanie oraz orzekł o kosztach postępowania na rzecz skarżącego.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej cyt. jako: k.p.a.) oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 771 ze zm.; dalej cyt. jako: u.k.s.), po rozpoznaniu wniosku C.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2019 r. odwołującą skarżącego ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L., na które został powołany decyzją z [...] lutego 1998 r. nr [...], z powodu ukończenia przez niego w dniu [...] września 2019 r. 65 lat. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Minister wskazał, że stosunek służbowy komornika sądowego ma charakter quasi-pracowniczy, a nie stricte-pracowniczy. W przypadku art. 19 u.k.s. ustawodawca nie przewidział możliwości odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zm.; dalej cyt. jako: k.p.). Minister podkreślił, że do powołania komornika nie ma też zastosowania art. 72 k.p. Powołanie, jako wyznaczenie do pełnienia funkcji komornika, nie powoduje nawiązania z wybraną osobą stosunku pracy.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego podtrzymała powyższe wnioski.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej cyt. jako: p.p.s.a.) uwzględnił skargę i uchylił decyzje obu instancji.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. ustawodawca postanowił skrócić o 5 lat wiek, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu z zajmowanego stanowiska – w porównaniu do poprzednio obowiązujących uregulowań (art. 15a ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązujący do 1 stycznia 2019 r.), nakazujących odwołanie komornika ze stanowiska, gdy komornik ukończył 70 lat. WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. w sprawie ustanowienia ogólnych norm równego traktowania przy zatrudnianiu i wykonywaniu zawodu (Dz. Urz. WE L 303 s. 16; dalej cyt. jako: dyrektywa Rady 2000/78/WE), zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy, zaś art. 2 ust. 2 lit. a dyrektywy uściśla, że do celów ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 dyrektywy. WSA stwierdził, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE dopuszcza możliwość odmiennego traktowania ze względu na wiek, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności z zakresu polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i koniecznie.

Zdaniem sądu pierwszej instancji ani w u.k.s., ani w uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1582), nie zostało obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem zastosowanie zasady odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych. Nie można też uznać, że wybrane środki mające służyć do realizacji celu są właściwe i konieczne. Za całkowicie nieprzekonujące WSA uznał wskazywane w uzasadnieniu projektu ustawy argumenty, że obniżenie wieku z 70 do 65 roku życia w odniesieniu do komorników sądowych jest usprawiedliwione: "specyfiką zawodu komornika", który "wymaga szczególnie dobrej kondycji fizycznej i odporności psychofizycznej".

W konsekwencji WSA uznał, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego przez komornika nie może uzasadniać jego odwołania, gdyż ani szybkość, ani sprawność postępowania nie są warunkowane wiekiem, lecz charakterem i celem czynności egzekucyjnych. Żadna z czynności egzekucyjnych nie wymaga od komorników szczególnej sprawności fizycznej, która wyróżniałaby ich na tle innych zawodów prawniczych. W ocenie sądu, odwołanie komornika sądowego z chwilą ukończenia 65 roku życia skutkuje traktowaniem komorników mniej korzystnie w porównaniu z innymi osobami wykonującymi prawniczą działalność zawodową i posiadającymi również status funkcjonariuszy publicznych lub zawodu zaufania publicznego, takimi jak notariusze, sędziowie, czy prokuratorzy.

W związku z tym sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 (a) dyrektywy 2000/78/WE i jako przepis niezgodny z ww. wymogami prawa unijnego, nie może być zastosowany. Z tych przyczyn WSA, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., art. 2 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE, art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych UE (Dz.Urz. UE C 364, s. 1) w związku z art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.) uchylił obie wydane w sprawie decyzje, a następnie zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe.

W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. w zw. z art. 2 ust. 2a i art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78/WE poprzez błędną wykładnię i uznanie, że art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2a dyrektywy Rady 2000/78/WE i nie stanowi obiektywnego i racjonalnego uzasadnionego celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego wyjątku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE;

2. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się przez sąd w uzasadnieniu wyroku do podnoszonego w skardze do WSA zarzutu "błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu przez Ministra Sprawiedliwości, że komornik sądowy nie ma statusu quasi-pracownika oraz niezastosowaniu art. 72 kodeksu pracy".

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie organ przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej, w tym w szczególności wskazując na związany charakter zaskarżonej decyzji podniósł, że Minister Sprawiedliwości przy rozpoznaniu sprawy zobligowany był treścią przepisu art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., który zobowiązuje do odwołania komornika sądowego po ukończeniu przez niego 65 roku życia. Wskazał, że wbrew stanowisku WSA, komornik nie jest zawodem zaufania publicznego, ale pełni służbę publiczną, posiadając status funkcjonariusza publicznego – organu władzy publicznej (art. 3 ust. 1 u.k.s.). Skarżący kasacyjnie organ wskazał również, że jakkolwiek zasada niedyskryminacji ze względu na wiek jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego, to jednocześnie w orzecznictwie unijnym wyraźnie podkreśla się, że dokonywanie rozróżnień ze względu na wiek jest bardzo powszechnym elementem polityki socjalnej i polityki zatrudnienia.

Skarżący nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś skarżący, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego NSA rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna Ministra Sprawiedliwości nie ma uzasadnionych podstaw prawnych, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA nietrafny jest podniesiony w tej skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, w którym organ dopatruje się naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. w związku z art. 2 ust. 2a i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, polegającego na błędnej wykładni pojęcia dyskryminacji bezpośredniej i uznaniu, że art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., w sposób bezpośredni dyskryminuje komornika, dając Ministrowi Sprawiedliwości możliwość odwołania komornika z chwilą ukończenia przez niego 65 lat.

Minister Sprawiedliwości twierdzi, że nie dopuścił się dyskryminacji ze względu na wiek, tym samym nie naruszył wskazanych przepisów dyrektywy Rady 2000/78/WE. Dyrektywa ta przewiduje szereg wyjątków od zakazu dyskryminacji ze względu na wiek. Wyjątki takie przewiduje m.in. art. 6 ust. 1 ww. dyrektywy. Treść art. 6 ust. 1 cytowanej dyrektywy otwiera zatem przed państwami członkowskimi możliwość dalszego stosowania środków bezpośrednio dyskryminujących, pod warunkiem, że są one uzasadnione, a przy tym są właściwe i konieczne. Z kolei cele wprowadzenia do systemu prawnego regulacji zawartej w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. zostały wprost wskazane w uzasadnieniu do projektu tej ustawy.

Mając na uwadze treść skargi kasacyjnej należy wskazać, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach jest zgodny z przepisami art. 2 ust. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, czy – jak stwierdził sąd pierwszej instancji – art. 19 ust. 1 pkt 2 stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 dyrektywy Rady 2000/78/WE.

Artykuł 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi, że Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Poprzednio obowiązujący przepis art. 15a ust. 1 pkt 3a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, obowiązujący do dnia 1 stycznia 2019 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych) stanowił o obligatoryjnym odwołaniu komornika ze stanowiska, gdy komornik ukończył 70 lat. Zatem ustawodawca postanowił skrócić o 5 lat wiek, z którego upływem następuje odwołanie komornika z urzędu.

Odnosząc się do dyrektywy Rady 2000/78/WE należy przypomnieć, że stosownie do art. 1 jej celem, w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, jest walka z określonymi rodzajami dyskryminacji, wśród których jest ta ze względu na wiek, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania.

Artykuł 2 dyrektywy Rady 2000/78/WE stanowi w ust. 1 i ust. 2 lit. a, że zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1.

Natomiast dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1.

Z kolei art. 6 ust. 1 cytowanej dyrektywy stanowi, że niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.

Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na: wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewnienia im ochrony.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE zasada równego traktowania oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1 tej dyrektywy. Artykuł 2 ust. 2 lit. a dyrektywy uściśla, że do celów ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 tejże dyrektywy.

Natomiast, jak stwierdził w swoim orzecznictwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), z art. 6 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy Rady 2000/78/WE wynika, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne (por. m.in. wyroki TSUE: z 6 listopada 2012 r., w sprawie C-286/12, Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 55; z 5 lipca 2012 r. w sprawie C-141/11 Hómfeldt, pkt 21).

Nie ulega też wątpliwości, że przepisy, na podstawie których przyjęto, że osiągnięcie wieku przejścia na emeryturę pociąga za sobą rozwiązanie z mocy prawa stosunku pracy należy uznać za wprowadzające gorsze traktowanie osób, które osiągnęły ten wiek, w stosunku do wszystkich pozostałych osób czynnych zawodowo. Takie przepisy wprowadzają zatem odmienne traktowanie bezpośrednio ze względu na wiek, o którym stanowi art. 2 ust. 1 i art. 2 lit. a dyrektywy 2000/78/WE (por. wyrok TSUE w sprawie C-286/12, Komisja Europejska przeciwko Węgrom, pkt 51; zob. podobnie wyrok TSUE z dnia 16 października 2007 r. w sprawie C-411/05 Palacios de la Villa, Zb.Orz.s. I- 8531, pkt 51).

Podkreślenia wymaga, że – jak wynika z wyroku TSUE z 22 listopada 2005 r. w sprawie C-l 44/04, Werner Mangold przeciwko Riidiger Heim (Zb.Orz.s. 1-9981, pkt 75, oraz art. 21 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, proklamowanej w Nicei w dniu 7 grudnia 2000 r. (Dz.U. C 364, s. 1) – zasada niedyskryminacji ze względu na wiek jest podstawową zasadą prawa wspólnotowego i że każdy wyjątek od tej zasady powinien być uzasadniony celem publicznym z zakresu polityki społecznej. Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE ustanawia rodzaj ograniczonego odstępstwa od wspomnianej podstawowej zasady, uzasadnionego szczególnymi względami polityki społecznej danego państwa członkowskiego. Z art. 6 ust. 1 cytowanej dyrektywy wynika, że celami, które można uważać za zgodne z prawem – w rozumieniu tego przepisu – i co za tym idzie, za mogące uzasadnić odstępstwo od zakazu dyskryminacji ze względu na wiek – są cele z zakresu polityki społecznej, takie jak cele związane z polityką zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego.

Odwołując się z kolei do bogatego orzecznictwa TSUE dotyczącego zasady niedyskryminacji ze względu na wiek należy zauważyć, że TSUE uznaje, że obiektywne i racjonalne uzasadnienie stanowienia odstępstw od omawianej zasady nie może przebiegać w sposób dowolny, niemający racjonalnych podstaw. Tym samym na państwa członkowskie został nałożony obowiązek wykazania, że obrany cel, o którym mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie jest celem hipotetycznym, zaś jego realizacja jest konieczna i uzasadnia stanowienie derogacji od zasady niedyskryminacji ze względu na wiek.

Należy zatem stwierdzić, że dokonana przez sąd pierwszej instancji wykładnia art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. była prawidłowa, gdyż WSA uwzględnił w procesie wykładni powołanego przepisu regulacje prawa unijnego, a zwłaszcza art. 2 ust. 2 (a) i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE.

W ocenie NSA ani w treści przyjętej regulacji w u.k.s., ani w uzasadnieniu projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1582) nie została obiektywnie i racjonalnie uzasadniona zasada odmiennego traktowania ze względu na wiek komorników sądowych w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE. Ponadto NSA podziela własne stanowisko wyrażone w wyroku z 9 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 391/12 (orzeczenie dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym orzeczeniu NSA stwierdził, że ustawodawca polski – implementując do krajowego porządku prawnego dyrektywę Rady 2000/78/WE ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2156) poprzestał jednak na przyjęciu nowych rozwiązań prawnych, nie podejmując natomiast czynności związanych z już obowiązującymi aktami prawa krajowego, których dostosowanie było niezbędne do pełnej implementacji wspomnianej dyrektywy.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że z orzecznictwa TSUE wynika, że w celu odparcia zarzutu dyskryminacji ze względu na wiek konieczne jest spełnienie przez państwo członkowskie wysokich wymagań dowodowych w tym zakresie (por. m.in. wyrok TSUE z 5 marca 2009 r. w sprawie C-388/07, The Incorporaled Trustees of the National Council on Ageing (Age Concern England) przeciwko Secretary of State form Business, Enterprise and Regulatory Reform (ECLI:EU:C:2009:128). Akceptowane przez TSUE dowody to przede wszystkim dokumenty krajowej procedury legislacyjnej, mogące przedstawiać uwarunkowania polityczne, gospodarcze, społeczne, demograficzne, finansowe czy analizujące sytuację na krajowym rynku pracy (zob. M. Domańska, Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek w orzecznictwie TS, Europejski Przegląd Sądowy 2011 r., nr 4, s. 36).

Należy zgodzić się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, który stwierdził, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego przez komornika nie może uzasadniać jego odwołania, gdyż ani szybkość ani sprawność postępowania nie są warunkowane wiekiem lecz charakterem i celem czynności egzekucyjnych. Żadna z czynności egzekucyjnych nie wymaga od komornika szczególnej sprawności fizycznej, która wyróżniałaby go na tle innych zawodów prawniczych.

Ma również rację sąd pierwszej instancji wskazując, że odwołanie komornika sądowego z chwilą ukończenia 65 roku życia skutkuje traktowaniem komorników mniej korzystnie w porównaniu z innymi osobami wykonującymi prawniczą działalność zawodową i posiadającymi również status funkcjonariuszy publicznych lub zawodu zaufania publicznego takimi, jak notariusze, sędziowie, czy prokuratorzy, gdyż w tych zawodach można wykonywać pracę, pełnić służbę, po spełnieniu prawem przewidzianych wymagań.

W ocenie NSA użyte środki, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE nie mogą być uznane za właściwe i konieczne dla realizacji założonego przez ustawodawcę celu. Wymaga podkreślenia, że TSUE wielokrotnie wskazywał w orzecznictwie, że aby wykazać właściwy i konieczny charakter danego środka, środek ten nie może okazać się nierozsądny z punktu widzenia realizowanego celu i musi być oparty na informacjach, których wartość dowodową ocenia sąd krajowy. Informacje te mogą zawierać w szczególności dane statystyczne (por. wyrok TSUE z 21 lipca 2011 r., w sprawie C-159/10, Gerhard Fuchs i Peter Köhler przeciwko kraj związkowy Hesja).

W konsekwencji NSA, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. stanowi przejaw dyskryminacji bezpośredniej w rozumieniu art. 2 ust. 2 (a) dyrektywy Rady 2000/78/WE. Z tych przyczyn art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., jako przepis niezgodny z wymogami prawa unijnego, tj. dyrektywy Rady 2000/78/WE, nie może być zastosowany. Jak bowiem wynika z orzecznictwa TSUE, na sądzie krajowym spoczywa obowiązek zagwarantowania przestrzegania zasady niedyskryminacji ze względu na wiek.

Zdaniem NSA nietrafny jest również zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazany przepis określa formalne elementy uzasadnienia wyroku. Oznacza to, że tylko takie uzasadnienie, które jest zbudowane w sposób określony w tym przepisie odpowiada wymogom prawa. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku posiada wszystkie części składowe wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zatem spełnia ono wymogi ustawowe. Ponadto sąd drugiej instancji zauważa, że przepis odnoszący się do wymogów ustawowych uzasadnienia nie może być podstawą do kwestionowania merytorycznej poprawności tez i wniosków formułowanych przez sąd w uzasadnieniu. Jeżeli w tym zakresie dochodzi do naruszeń prawa, to ich podniesienie w skardze kasacyjnej jest możliwe w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a., a nie naruszenia art. 141 § 4 tej ustawy. Zwrócić należy także uwagę, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być samodzielną podstawą kasacyjną niemającą powiązania z art. 174 p.p.s.a., bowiem ten ostatni odnosi się do wad postępowania administracyjnego akceptowanych przez sąd, natomiast art. 141 § 4 p.p.s.a. jest wprost skierowany przeciwko wadliwemu działaniu sądu. Oczywiście należy zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że ocena statusu komornika nie jest błędem w zakresie ustaleń faktycznych, bo oceny nie należą do faktów. Jednak ten błąd nie ma wpływu na trafność samego wyroku.

Mając na uwadze powyższe i treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.