Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2315/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 1984 nr 21 poz 97
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński Sędziowie: WSA Mirosława Pindelska WSA Tomasz Zawiślak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi [...] we [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dotacji celowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Fundację ... we W. (dalej: Fundacja, strona lub skarżąca) jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Ministrem lub organem) z ... czerwca 2016r., Nr ... utrzymująca w mocy decyzję własną z ... listopada 2015 r., Nr ... odmawiającą umorzenia należności w całości oraz w części wynoszącej 95%. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Fundacja realizowała zadanie pn. "..."" na podstawie umowy z ... lutego 2014 r., Nr ... Decyzją z ... kwietnia 2015r., nr ... Minister zobowiązał stronę do zwrotu pobranej w nadmiernej wysokości części dotacji celowej w łącznej wysokości ... zł wraz z odsetkami. Powyższa decyzja, na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana w mocy decyzją z ... lipca 2015r., nr ...

Wnioskiem z 24 lipca 2015 r., uzupełnionym pismem z 7 września 2015r. skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie należności w całości lub w części wynoszącej 95%. W uzasadnieniu strona podniosła, że powodem zmian w zestawieniu kosztów, które stanowiły podstawę żądania zwrotu części dotacji, były "zmiany programowe wynikające z przyczyn organizacyjnych i merytorycznych, które nastąpiły już po uzyskaniu wsparcia z Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji". Dodatkowo argumentuje, że kłopoty z rozliczeniem projektu są również wynikiem problemów personalnych związanych z odejściem z pracy koordynatorki projektu oraz pobytem w szpitalu osoby kierującej sekretariatem. Fundacja wskazała ponadto, że nie prowadzi działalności gospodarczej i realizuje projekty na podstawie dotacji ze środków publicznych lub uzyskiwanych od donatorów na konkretne przedsięwzięcia, stąd też konieczność zwrotu należności może wpłynąć negatywnie na dalsze jej funkcjonowanie oraz na status realizowanych przez nią projektów. Dodatkowo wskazano, że cały dochód za rok 2014 został "spożytkowany" na wydatki związane z prowadzeniem i działalnością Chóru ... we W..

Decyzją z ... listopada 2015 r. Minister odmówił umorzenia wnioskowanej należności. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 67a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej O.p.) i stwierdził, że Fundacja nie przedstawiła dokumentów na potwierdzenie podnoszonego we wniosku argumentu, że dochód za rok 2014 został w całości spożytkowany. Ponadto organ zaznaczył, że Fundacja powinna w pierwszej kolejności uregulować zobowiązania, w tym przede wszystkim publicznoprawne. Natomiast dokonując analizy załączonych dokumentów obrazujących stan finansowy Fundacji wyjaśnił, że płynność finansowa strony była wystarczająca i umożliwiała dokonanie przez nią zwrotu należności. Odnosząc się do wykazanych przez Fundację we wniosku o umorzenie należności problemów personalnych Minister ocenił, że sytuacja ta stanowiła błąd organizacyjny po stronie Fundacji, przy czym mimo wszystko miała ona możliwość złożenia ewentualnego wniosku o aneksowanie umowy, z czego nie skorzystała.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister zaskarżoną decyzją z ... czerwca 2016r., o wskazanym wyżej numerze, utrzymał w mocy swoją decyzję z ... listopada 2015r.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm., dalej: u.f.p.) i wskazał na przesłanki do umorzenia z tego przepisu wynikające. Wyjaśnił, że przesłanki te wymagają oceny ze strony organu w ramach tzw. uznania administracyjnego, a zatem w interesie strony leży, aby wniosek był szczegółowo umotywowany. Spełnienie przesłanek udzielenia ulgi w spłacie należności publicznoprawnej strona powinna we wniosku wykazać szczegółowo, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż organ dokonujący oceny wniosku musi zważyć argumenty przedstawione przez wnioskującego oraz przeciwstawić je ogólnej zasadzie, zgodnie z którą należności publicznoprawne należy spłacać a dłużnik nie powinien być z nich pochopnie zwalniany. W takiej sytuacji argumenty strony, potwierdzone stosowną dokumentacją powinny w istotny sposób przeważyć obowiązek dążenia do spłaty należności publicznoprawnej.

Organ dokonał analizy dokumentów przedstawionych w toku postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wskazał, że w latach 2013-2015 strona osiągnęła zarówno dodatni, jak i ujemny wynik finansowy netto, tj. w 2013 r. zysk ... zł, 2014 r. zysk ... zł, 2015 r. strata - ... zł. Z analizy danych z bilansu za 2013 r. wynika, że na koniec roku zobowiązania wynosiły ... zł i ponad dwukrotnie przewyższały stan aktywów obrotowych, przy czym stan środków pieniężnych wynosił ... zł. W 2014 r. sytuacja finansowa Fundacji uległa znacznej poprawie: aktywa obrotowe wynosiły ... zł, w tym środki pieniężne ... zł, a zobowiązania .. zł, tj. nadwyżka aktywów obrotowych nad zobowiązaniami krótkoterminowymi wynosiła ... zł. W ocenie organu, powyższe oznacza, że według stanu na koniec 2014 r. Fundacja nie miała problemów z regulowaniem zobowiązań. Na koniec roku 2015 r. sytuacja finansowa Fundacji przedstawiała się następująco: stan aktywów obrotowych wynosił ... zł, w tym środki pieniężne ... zł, a stan zobowiązań 0 zł. Organ podkreślił, że sytuacja finansowa strony nie jest stabilna, jednakże w ocenie Ministra nie wyklucza możliwości uregulowania przez Fundację należności, np. poprzez rozłożenie spłaty na raty.

Odnosząc się do pozostałych ustawowych przesłanek umorzenia należności tj. uzasadnionych względów społecznych oraz uzasadnionego interesu Skarbu Państwa, organ stwierdził, że strona podniosła jedynie, iż konieczność zwrotu należności uniemożliwi realizację planowanych, dotowanych zadań i zagrozi ważnym interesom Fundacji, nie precyzując jednak na czym te ważne interesy polegają. Wyjaśnił, że skoro uzasadnionym interesem Skarbu Państwa jest również wymóg spłaty tych należności, to w przypadku występowania o udzielenie ulgi strona winna wykazać istnienie przesłanek przewyższających te przemawiające za dalszym dochodzeniem zwrotu dotacji. Jednakże w ocenie organu strona nie przedstawiła w tym zakresie żadnych okoliczności mogących przemawiać za udzieleniem ulgi. Dodatkowo podkreślono, że środki dotacji celowych przeznaczone na inne realizowane przez Fundację projekty nie podlegają egzekucji administracyjnej, a zatem nie ma tu zagrożenia dla realizacji tych projektów, związanego z dochodzeniem zwrotu należności w niniejszej sprawie.

Pismem z 5 lipca 2016 r. skarżąca złożyła skargę na ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z ... czerwca 2016 r. wnosząc o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji ze wskazaniem sposobu załatwienia. Dodatkowo wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 57 pkt 1 i art. 64 ust. 1 poprzez błędną wykładnię i/lub zastosowanie.

Niezależnie od powyższego zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:

1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23, ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli,

2) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi Fundacja wskazała, że wbrew temu, co stwierdza Minister skarżąca swoje możliwości płatnicze potwierdził stosowną dokumentacją. Strona nie ma żadnych rezerw finansowych; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie stać jej na spłatę tej należności w formie rat, a tym bardziej do spłaty w całości.

Dodatkowo w ocenie Fundacji egzekucja tej należności oznacza, że w praktyce, w przyszłości, skarżąca będzie zmuszona przeciwstawiać się zajęciom komorniczym dokonywanym wobec środków z dotacji celowych, jak i środków pochodzącym od darczyńców, a też przeznaczonym na realizację zadań statutowych Fundacji. Może to istotnie zagrozić płynności finansowej skarżącej i uniemożliwić realizację jej programowych zadań.

W ocenie skarżącej Minister wie co stanowi dla strony ważny interes, jak też jakie są w sprawie uzasadnione względy społeczne, gdyż jej sprawozdania merytoryczne i finansowe są znane organowi.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Rozważając argumenty przedstawione w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie są one trafne, a w konsekwencji skarga nie jest zasadna, co skutkowało jej oddaleniem.

Na wstępie należy podkreślić, że w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania danego aktu, a wynikającego z akt sprawy.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w granicach kompetencji mu przysługujących i badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, jak i z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Fundacja realizowała umowę z ... lutego 2014 r., Nr ..., pn. "..". Łączna kwota przyznanej dotacji wynosiła ... zł.

Wnioskiem strona zwróciła się o umorzenie należności w całości lub w części wynoszącej 95% określonej decyzją Ministra z ... lipca 2015r., utrzymującej w mocy decyzję z ... kwietnia 2015 r., którą to decyzją strona została zobowiązana do zwrotu pobranej w nadmiernej wysokości części dotacji celowej w łącznej wysokości ... zł wraz z odsetkami.

Należności, o których umorzenie wniosła skarżąca, stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie bowiem z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powołany w tym przepisie art. 55 określa rodzaje ulg – umorzenie w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty.

Natomiast przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek, które warunkują dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, lecz zawierają odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p., iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

W związku z powyższym Sąd zauważa, że organy rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nieprawidłowo stosował art. 57 pkt 1 u.f.p., który w sprawie nie miał zastosowania. Trzeba bowiem wskazać, że zarówno w podstawie materialnoprawnej decyzji jak i w uzasadnieniu decyzji organ wskazał art. 57 pkt 1 u.f.p., który to przepis m.in. określa materialnoprawne przesłanki umorzenia należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny. Natomiast przedmiotowe należności są niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym, o czym szerzej wyżej. Powyższe było już wielokrotnie wskazywane przez sądy administracyjne, które wyjaśniały, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie zawierają przesłanek warunkujących dopuszczalność stosowania ulg w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym (patrz przykładowo wyroki: NSA z 7 czerwca 2016r., II GSK 239/15 z 21 października 2015 r., II GSK 2011/14, z 2 września 2015r., II GSK 1562/14, WSA w Warszawie z 25 marca 2014 r., V SA/Wa 562/13, z 24 października 2013r., V SA/Wa 1488/13 wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 67 u.f.p., odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy działu III Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 67a § 1 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (dotyczy podatnika prowadzącego działalność gospodarczą), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Zatem do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., zastosowanie ma art. 67a § 1 O.p.

W tym miejscu trzeba wskazać, że błąd popełnił jedynie organ rozpoznający sprawę w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie Minister rozpoznający wniosek o umorzenie należności w postępowaniu "pierwszoinstancyjnym". W decyzji "pierwszoinstancyjnej" Minister w sposób prawidłowy powołał art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. przepis mający zastosowanie w sprawie oraz również prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek mogących mieć wpływ na wydaną decyzję. Tym samym strona mogła przedstawić swoją sytuację zarówno w postępowaniu "pierwszoinstancyjnym", jak i odwoławczym (postępowanie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), gdyż znała przesłanki, którymi organ kierował się przy wydaniu decyzji. Została ona bowiem o tych przesłanka prawidłowo poinformowana w piśmie organu z 18 sierpnia 2015r. oraz w decyzji z ... listopada 2015r. W kontekście tych przesłanek złożyła także wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również pismo z 11 stycznia 2016r. uzupełniające ten wniosek. Dopiero po zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sposób nieprawidłowy pismem z 8 lutego 2015 r. organ poinformował stronę, że w sprawie nie mają zastosowania przepis art. 67a O.p., gdyż przesłanki umorzenia kompleksowo zostały uregulowane w art. 55 u.f.p. i następne, bez konieczności odwoływania się do Ordynacji podatkowej. Powyższa informacja, w kontekście powyżej wyłożonych przepisów, była nieprawidłowa. Jednakże, mimo powyższej wady, to zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie ma konieczności jej uchylenia. Sąd bowiem może uwzględnić skargę w wypadku gdy stwierdzi naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd natomiast stwierdził jedynie samo naruszenie prawa, które nie miało wpływy na wynik sprawy, a tym bardziej wpływu istotnego. Powyższe, tym bardziej jest zasadne, że nieprawidłowość ta dotyczy tylko decyzji organu "odwoławczego", a nie "pierwszoinstancyjnego". Ponadto organ "odwoławczy" analizował przesłanki umorzenia należności w kontekście "uzasadnionych względów społecznych" i "uzasadnionego interesu Skarbu Państwa", a więc przesłanek zbliżonych do "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" oraz co najważniejsze w sprawie wada ta nie dotyczy zebranego materiału dowodowego, który był zebrany w kontekście mających zastosowanie przesłanek do umorzenia należności.

Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że z powyższej cyt. art. 67a § 1 O.p. wynika, że organ rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu należności o których mowa w art. 60 pkt 1–6 u.f.p., obowiązany jest ocenić okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy pod kątem wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny z punktu widzenia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, wynikających z art. 67a § 1 O.p., których spełnienie warunkuje zastosowanie uznania administracyjnego.

Sąd wyjaśnia, że ww. przesłanki decydujące o możliwości podjęcia decyzji w sprawie umorzenia należności publicznoprawnych muszą mieć charakter szczególny i niezależny od wnioskodawcy, jednocześnie stanowiąc zagrożenie jego egzystencji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła.

W sprawie, jak słusznie wskazał Minister, nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności, a sytuacja skarżącej nie jest efektem nagłych, losowych zdarzeń, lecz skutkiem błędnych decyzji i własnych działań. W ocenie Sądu Minister uwzględnił wszystkie podnoszone okoliczności. Sam fakt, że Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma rezerw finansowych nie może oznaczać sam w sobie, że występują przesłanki warunkujące umorzenie należności. Wszyscy bowiem beneficjenci - niezależnie od formy prawnej czy rodzaju prowadzonej działalności (komercyjnej lub typu non-profit) - zobowiązani są do przestrzegania zapisów zawartych z daną instytucją umowy (kosztorys).

Zakres działalności prowadzonej przez stronę jest bardzo istotny i wiele organizacji w tym organizacji non-profit jest beneficjentami różnego rodzaju programów, których celem jest realizowanie zadań ważnych społecznie. Jednakże sam fakt, że określona organizacja jest organizacją nie prowadzącą działalności gospodarczej i działającą w bardzo szczytnych celach nie powoduje, że występują przesłanka ważnego interesu. Przeciwne bowiem rozumienie prowadziłoby do wniosku, że wszystkie tego typu organizacje prowadzące działalność pozytywnie wpływającą na społeczeństwo, które naruszyły obowiązujące przepisy i zobowiązane są do zwrotu należności wypełniałyby przesłankę ważnego interesu. W takim wypadku, niejako z góry należałoby przyjąć, że każdej organizacji z urzędu przysługuje umorzenie należności, gdyż realizuje ona zadania służące zaspokajaniu potrzeb społecznych. Przyjęcie z góry takiego założenia wypaczałoby sens instytucji umorzenia, która jest uregulowana jednolicie dla każdego z dłużników w tym dla podmiotów sektora organizacji pożytku publicznego (Fundacja jest takim podmiotem). Ustawodawca bowiem w żadnym z przepisów dotyczących umorzenia nie faworyzuje takich jednostek. Gdyby prawodawca chciał wprowadzić określone ułatwienia, czy też wyłączenia, to zawarłby je w przepisach, tak jak np. uczynił to w art. 239e § 2 p.p.s.a. Natomiast odnośnie do umorzenia takich ułatwień nie przewidziano.

Ponadto trzeba także zwrócić uwagę, że przedmiot działalności Fundacji stanowił przesłankę do otrzymania przez nią dotacji celowej na tę działalność, jednak nie można uznać, że sam z siebie stanowi przesłankę do umorzenia należności powstałych w efekcie nieprawidłowego wykorzystania tych środków. Podmioty te tak jak i inne podmioty nie mogą dowolnie zarządzań środkami publicznymi (w tym otrzymaną dotacją celową) i mają obowiązek przestrzegać w tym zakresie procedur. Umorzenie należności ze swej istoty winno być stosowane w bardzo szczególnych okolicznościach wywołanych nadzwyczajnymi okolicznościami. Sytuacja natomiast strony, jako Fundacji oraz sposób jej finansowania nie jest szczególna w stosunku do takich samych podmiotów. Tym samym słusznie uznano, że tylko te okoliczności nie mogą stanowić o wystąpieniu przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.

Prawidłowo również rozważono sytuację ekonomiczną strony. Mimo, że jednorazowa zapłata należności może okazać się znacznie utrudniona lub wręcz niemożliwa, to zapłata ratalna tych należności już taka nie będzie. Strona mogła zabezpieczyć się przed zwrotem należności, gdyż to ona była odpowiedzialna za powstałe nieprawidłowości. Brak obecnie wystarczających środków finansowych nie jest sytuacją odosobnioną przy tego rodzaju działalności, którą prowadzi skarżąca. Przeciwnie obecnie jest to zjawisko powszechne, nie mające charakteru szczególnego. Każdy z beneficjentów będących jednostkami sektora organizacji pożytku publicznego może się powołać na to zjawisko i w każdym przypadku zasadniczo należałoby uznać, że istnieje przesłanka interesu publicznego uzasadniająca umorzenie należności.

Co więcej w ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą dokumenty świadczą o pewnej nielojalności strony. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca za 2014r. wygenerowała zysk w wysokości ... zł i na koniec 2014 r. stan środków pieniężnych na rachunku bankowym wynosił ... zł. Uchwałą z 30czerwca 2015 r. strona postanowiła, że uzyskany w 2014r. dochód przeznaczy na cele statutowe w latach następnych. Uchwała ta została zmieniona uchwałą z 1 grudnia 2015r. w ten sposób, że dochód w roku 2014 w części wynoszącej ... zł przeznaczono na pokrycie strat z lat ubiegłych. Pozostałą części w wysokości ... zł przeznaczono na cele statutowe. Tym samym strona dysponowała określoną kwotą pieniężną i mogła przynajmniej w części uregulować istniejącą już należność (skarżąca wyjaśnia, że w styczniu 2015r. uregulowała rachunek na kwotę ... zł) z tytułu nadmiernie pobranej części dotacji (pierwsza decyzja z ... kwietnia 2015r., decyzja odwoławcza z ... lipca 2015r.). Jednakże tego nie uczyniła i mimo wiedzy o konieczności zapłaty należności, wydatkowała zysk nie regulując w jakiejkolwiek części zobowiązania publicznoprawnego.

Dodatkowo trzeba również wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 40) w oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację. Składnikami majątkowymi, o których mowa w ust. 2, mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości (art. 3 ust. 3 ustawy o fundacjach). Zatem Fundacje muszą mieć świadomość, że przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów winny liczyć z obowiązkiem ponoszenia określonych kosztów i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Mając na uwadze treść zacytowanego art. 3 ustawy o fundacjach stwierdzić należy, że fundator zobligowany jest do zapewnienia składników majątkowych, pozwalających realizować cele fundacji. Fundacja nie można przerzucać kosztów swej działalności na koszt Skarbu Państwa, czyli wszystkich podatników. Nadmienić należy, że w razie wyczerpania środków finansowych i majątku fundacji, fundacja podlega likwidacji w sposób wskazanych w statucie (art. 15 ust. 1 ustawy o fundacjach). Tym samym również analiza przepisy ustawy o fundacjach prowadzi do wniosku, że umorzenie należności obciążającej Fundację musi mieć charakter wyjątkowy. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewidując prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w organizacje w formie stowarzyszeń, nie gwarantuje wszystkim organizacjom obywateli prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.).

Dodatkowo Sąd wskazuje, że mimo, iż obecnie Fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej, to przepisy dotyczące Fundacji nie zakazują jej prowadzenia, strona także jak wynika z dokumentów finansowych i oświadczeń uzyskuje dochody nie tylko z dotacji przekazywanych przez podmioty publiczne, ale także od darczyńców. Fundacja więc dysponuje możliwościami uzyskiwania dochodów lub zwiększenia wysokości uzyskiwanych dochodów. Okoliczność, że strona nie prowadzi działalności gospodarczej, a swoją działalność prowadzi przede wszystkim dzięki dotacjom i darowiznom nie może przemawiać za uznaniem, że wystąpił ważny interes dłużnika, czy też interes publiczny.

Zasadnie również Minister zauważył, że środki dotacji celowych przeznaczone na inne realizowane przez Fundację projekty nie podlegają egzekucji, gdyż są one zwolnione spod egzekucji na mocy art. 8 § 1 pkt 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). W powyższym kontekście twierdzenia skarżącej wskazujące, że ewentualna egzekucja należności będzie oznaczała konieczność przeciwstawienia się zajęciom komorniczym dokonywanych wobec innych dotacji celowych, co może zagrozić płynności finansowej Fundacji i uniemożliwić realizację jej programowych zadań, jest niezasadna. To, że ewentualnie strona będzie musiała podejmować określone działania zabezpieczające nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony, jest to bowiem naturalna dolegliwość podmiotów, które nie regulują swoich zobowiązań.

Sąd wyjaśnia, że przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego muszą być oceniane ściśle i nie można ich sprowadzać jedynie do trudnej sytuacji finansowej dłużnika. Tym samym w ocenie sądy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności.

Należy także wyjaśnić, że funkcjonujące w polskim systemie prawnym pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym, które winno być interpretowane w odniesieniu do wartości konstytucyjnych. Prezentowany w orzecznictwie pogląd dotyczący stosowania dyrektywy interesu publicznego odwołuje się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak równość wobec prawa, sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa. Ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć zatem szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa (por. Wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 297/10, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1604/09). Jednocześnie orzecznictwo stoi na stanowisku, że interes publiczny nie może być przeciwstawiany interesowi prywatnemu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 667/09). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela te stanowiska orzecznicze. Słusznie zatem organ pierwszoinstancyjny podkreślił, że w sprawie nie występuje przesłanka interesu publicznego.

Jak słusznie stwierdziły organy, organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13). W ramach kontroli sądowej decyzji opartych na uznaniu administracyjnym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ta kompetencja należy wyłącznie do organu administracji. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia w sprawie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że to strona występująca z żądaniem udzielenia ulgi powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny (por: wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., II FSK 405/05, wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r., II FSK 346/07).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Całość tych rozważań została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Nadto wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.). Tym samym Sąd nie zgadza się z twierdzeniami, że w sprawie naruszono art. 7 k.p.a. Warte podkreślenia, że w toku postępowania, wszczętego na wniosek, organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów przedstawiających aktualną sytuację majątkową i finansową Fundacji. Wskazywana przez skarżącą rzekoma niemożność zapłaty należności na skutek nie posiadania takich kwot nie może być równoznaczna z istnieniem interesu dłużnika decydującym o umorzeniu należności. Strona bowiem może ubiegać się o inny rodzaj pomocy, np. rozłożenie należności na raty, o czym także organy pouczyły stronę w decyzji.

Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że organy wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., w tym przede wszystkim akcentowanej w skardze zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując należy stwierdzić, że organ orzekający, poza nieprawidłowością wskazaną powyżej, nie dopuścił się żadnych uchybień, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Decyzje zostały wydane w granicach uznania administracyjnego i w sposób właściwy przeanalizowano przesłanki do odmowy umorzenia należności zarówno w całości, jak i wnioskowanej części (95% należności). Organ dołożył wszelkich starań w celu dokonania prawidłowej oceny przesłanek zastosowania ulgi w spłacie należności publicznoprawnej i na podstawie dostępnego materiału dowodowego ocenił, że w sprawie brak jest wystarczających podstaw do udzielenia takiej ulgi.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.