Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1730/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Aneta Suchecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2022 r. sprawy ze skarg K. G., A. N., B. Z., D. G., E. G., E. W., T. G., U. B. oraz B. A., B. K., J. S., M. K. oraz Miasta [...] na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz K. G., A. N., B. Z., D. G., E. G., E. W., T. G. i U. B. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz B. A., B. K., J. S. i M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej "Komisja" lub "organ"), działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 795, dalej jako ustawa z "9 marca 2017 r.") w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a."), w zw. z art. 155 k.p.a. oraz w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., stwierdziła w całości nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2013 r., nr [...], zmieniającej decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...].

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny;

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie prowadzi księgę wieczystą nr [...] (posiadająca dawne oznaczenie wykazem hipotecznym nr [...]) znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279; dalej jako "dekret warszawski"). Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości przeszedł na własność Gminy [...].

Decyzją z [...] listopada 2012 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku dekretowego F.R. z [...] września 1948 r., Prezydent m.st. Warszawy:

1. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 w udziale wynoszącym 0,850 części, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej Nr [...], położonego przy ul. [...] w W., na rzecz:

a) B.B. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

b) B.A. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

c) M.K. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

d) J.S. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

e) K.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

f) E.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

g) B.Z. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

h) T.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

i) D.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

j) T.R. w udziale 0,0309896 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

k) W.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

l) A.B. w udziale 0,0154948 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

m) A.R. w udziale 0,0154948 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

n) E.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach,

o) U.B. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach;

2. ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 w udziale wynoszącym 0,535 części, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...], położonego przy ul. [...] w W., na rzecz:

a) B.B. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

b) B.A. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

c) M.K. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

d) J.S. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

e) K.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

f) E.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

g) B.Z. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

h) T.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

1) D.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

j) T.R. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej;

k) W.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

l) A.B. w udziale 0,0097526 części nieruchomości gruntowej;

m) A.R. w udziale 0,0097526 części nieruchomości gruntowej;

n) E.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

o) U.B. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej.

3. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt. 1 i 2 w wysokości 362,93 zł.

Wnioskiem z 11 czerwca 2013 r. A.B., W.R., E.R. i U.B. wystąpiły o zmianę decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. poprzez wyeliminowanie z jej osnowy wszelkich postanowień odnoszących się do ustanowienia prawa na nieruchomości na rzecz A.R. i orzeczenie o ustanowieniu na rzecz A.B. prawa użytkowania wieczystego w nieruchomości wymienionej w pkt 1 decyzji w udziale 0,0309896 części gruntu, a nieruchomości opisanej w pkt 2 w udziale 0,195052 części gruntu.

W uzasadnieniu wnioskodawczynie wskazały, że zaistniały zmiany po stronie podmiotowej postępowania - zmarła A.R., a na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...], spadek po zmarłej w dniu [...] maja 2005 r. w W. A.R. na podstawy ustawy nabyła córka A.B. w całości.

Pismem z 12 czerwca 2013 r. adwokat J.S.[1] działający w imieniu J.S., B.B., B.A. i M.K. wyraził zgodę na zmianę decyzji. Pismem z 12 czerwca 2013 r. adwokat A.H., pełnomocnik K.G., H.G., E.G., B.Z. i D.G. oświadczył, że popiera wniosek o zmianę decyzji. W piśmie z 3 lipca 2013 r. T.R., reprezentowany przez adwokata .P., przyłączył się do wniosków o zmianę decyzji.

Decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy, na podstawie art. 155 w zw. z art. 30 § 4 k.p.a.:

I. zmienił za zgodą stron pkt I decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...], nadając mu brzmienie:

1. ustanowić na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m 2, w udziale wynoszącym 0,850 części, położonego w W. przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], na rzecz:

B.B. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

B.A. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

M.K. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

J.S. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

K.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

E.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

B.Z. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

T.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej,

D.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej, j) T.R. w udziale 0,0309896 części nieruchomości gruntowej,

W.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej,

A.B. w udziale 0,309896 części nieruchomości gruntowej,

m) E.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej,

n) U.B. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej;

II. zmienił za zgodą stron pkt. II decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. nadając mu brzmienie:

2. ustanowić na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, w udziale wynoszącym 0,535 części, położonego w W. przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] na rzecz:

B.B. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

B.A. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

M.K. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

J.S. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

K.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

E.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

B.Z. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

T.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

D.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

T.R. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej;

W.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

A.B. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej;

E.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

U.B. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej.

Pozostałe punkty decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] listopada 2012 r. pozostały bez zmian.

Aktem notarialnym z [...] sierpnia 2013 r., Rep. [...], T.R. sprzedał R. i I. małżonkom M. wszystkie przysługujące mu, jako następcy prawnemu byłego właściciela, prawa i roszczenia wynikające z postanowień decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., tj. o ustanowienie na jego rzecz w udziale wynoszącym 0,0309896 (działka nr [...]), w udziale wynoszącym 0,0195052 (działka nr [...]), roszczenie o ustanowienie w udziale, nie większym niż 336/9216 (działka nr [...]) oraz roszczenie o odszkodowania (ekspektatywę) za szkodę spowodowaną wydaniem niezgodnych z prawem orzeczeń decyzji administracyjnych dotyczących jego praw do spornej nieruchomości.

Wnioskiem z 24 sierpnia 2013 r. I. i R. małżonkowie M., powołując się na umowę sprzedaży z [...] sierpnia 2013 r., wnieśli o zmianę, w trybie art. 155 k.p.a., decyzji Prezydenta z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją z [...] lipca 2013 r.

W piśmie z 5 września 2013 r. B.Z., E.G., K.G., D.G. i T.G. oświadczyli, że wyrażają zgodę na zmianę decyzji. W piśmie z tego samego dnia J.S., B.B., B.A. i M.K. oświadczyli, że wyrażają zgodę na zmianę decyzji. Pismem z 19 września 2013 r. A.B., W.R., E.R. i U.B. wyraziły zgodę na zmianę decyzji.

Decyzją z [...] października 2013 r., nr [...], na podstawie art. 155 k.p.a. w związku z art. 30 § 4 k.p.a., Prezydent m.st. Warszawy:

I. zmienił za zgodą stron pkt I decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z [...] lipca 2013 r., nadając mu brzmienie:

1. ustanowić na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m 2 w udziale wynoszącym 0,8500000 części, położonego w W. przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] na rzecz:

a) B.B. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

b) B.A. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

c) M.K. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

d) J.S. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej,

e) K.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

f) E.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

g) B.Z. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej,

h) T.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej,

i) D.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej,

j) I. i R. M. w udziale 0,0309895 części nieruchomości gruntowej,

k) W.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej,

l) A.B. w udziale 0,309895 części nieruchomości gruntowej,

m) E.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej,

n) U.B. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej;

II. zmienił za zgodą stron pkt II decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013r., nadając mu brzmienie:

2. ustanowić na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do zabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 w udziale wynoszącym 0,5350000 części, położonego w W. przy ul. [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...], na rzecz:

a) B.B. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

b) B.A. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

c) M.K. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

d) J.S. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej;

e) K.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

f) E.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

g) B.Z. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej;

h) T.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

i) D.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej;

j) I. i R. M. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej;

k) W.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

l) A.B. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej;

m) E.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej;

n) U.B. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej.

Pozostałe punkty decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., pozostały bez zmian.

Aktem notarialnym z [...] marca 2014 r., Rep. [...], zawartym pomiędzy G.J. oraz J.B., działającym w imieniu własnym i na rzecz Miasta [...], a B.B. (działającą w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz B.A.), M.K., J.S., K.G. (działającym w imieniu własnym oraz w imieniu i na rzecz B.Z.), E.G., T.G., D.G., I.M., R.M., W.R., A.B., E.R. i U.B., w wykonaniu postanowień decyzji nr [...], zmienionej decyzjami nr [...] oraz nr [...]:

- oddano udział 0,850 części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], objętą księgą wieczystą KW nr [...], w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat do dnia [...] marca 2113 r., z przeznaczeniem na cele zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego, oraz przenieśli niesprzedaną część budynku na działce nr [...] za zaliczeniem nakładów poniesionych przez byłych właścicieli na budowę tego budynku, na rzecz: a) B.B. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, b) B.A. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, c) M.K. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, d) J.S. w udziale 0,1361328 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, e) K.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, f) E.G. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, g) B.Z. w udziale 0,0354167 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, h) T.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, i) D.G. w udziale 0,0531250 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, j) I. i R. M. w udziale 0,0309895 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach - na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, k) W.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, l) A.B. w udziale 0,0309895 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, m) E.R. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach, n) U.B. w udziale 0,0103299 części nieruchomości gruntowej i we wspólnych częściach budynku i urządzeniach;

- oddano udział 0,535 części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], objętą księgą wieczystą KW nr [...], w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat do dnia [...] marca 2113 r., z przeznaczeniem na cele zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego na rzecz: a) B.B. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej b) B.A. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej c) M.K. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej d) J.S. w udziale 0,0856836 części nieruchomości gruntowej e) K.G. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej f) E.G. w udziale 0,0222917, g) B.Z. w udziale 0,0222917 części nieruchomości gruntowej, h) T.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej, i) D.G. w udziale 0,0334375 części nieruchomości gruntowej, j) I. i R. M. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej - na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, k) W.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej, l) A.B. w udziale 0,0195052 części nieruchomości gruntowej, m) E.R. w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej, n) U.B.

w udziale 0,0065017 części nieruchomości gruntowej.

Aktem notarialnym z [...] marca 2015 r., Rep. [...] nr [...], R. i I. małżonkowie M. sprzedali na rzecz E.R., do jej majątku osobistego: udział wynoszący 309895/10000000 (działkę nr [...]), udział wynoszący 195052/10000000 (działkę ewidencyjną nr [...]) przy ul. [...], roszczenie o odszkodowanie za szkodę spowodowaną wydaniem niezgodnych z prawem orzeczeń i decyzji administracyjnych oraz roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego w udziale nie większym niż 336/9216 do gruntu stanowiącego działkę nr [...].

Umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] września 2015r. Rep. [...] nr [...] W.R. darowała swoje córce E.R.: udział wynoszący 103299/10000000 (działka nr [...]), udział wynoszący 65017/10000000 (działka nr [...]) przy ul. [...], roszczenie o odszkodowanie (ekspektatywę) za szkodę spowodowaną wydaniem niezgodnych z prawem orzeczeń i decyzji administracyjnych oraz roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego w udziale nie większym niż 336/9216 do gruntu stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...].

Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2013 r., nr [...] w całości.

Wyrokiem z 14 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1522/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność powyższej decyzji Komisji.

Decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...], Komisja stwierdziła nieważność decyzji dekretowej Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...] (pkt 1, pkt 2 i 3 w zakresie związanym z lokalami nr [...] i [...] – ul. [...] w W.), a w pozostałym zakresie stwierdziła wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa.

Decyzją z [...] maja 2021 r., [...], Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., nr [...], zmieniającej decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r.

Następnie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] maja 2021 r., [...] , Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2013 r., nr [...], zmieniającej decyzję dekretową Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...], zmienioną decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., nr [...], zarzucając Prezydentowi rażące naruszenie prawa tj. art. 155 k.p.a.

Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji umożliwia wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej jedynie w przypadku zaistnienia jednej z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Usunięcie kwalifikowanych nieprawidłowości, które mogły wystąpić w trakcie trwania procesu administracyjnego, stanowi nadrzędny cel postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji i usprawiedliwia podważenie ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych zawartej w art. 16 k.p.a.

Natomiast nadzwyczajny tryb wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej polegający na jej zmianie został uregulowany w art. 155 k.p.a. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z uwagi na to, że zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. inicjuje tryb służący weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, przepis ten musi być interpretowany ściśle.

Komisja wskazała, że weryfikowaną decyzją z [...] października 2013 r., wydaną w trybie art. 155 k.p.a., Prezydent zmienił decyzję własną z [...] listopada 2012 r., zmienioną decyzją z [...] lipca 2013 r., w ten sposób, że wyeliminował z kręgu beneficjentów T.R. i wpisał w jego miejsce nabywców praw – I. i R. małżonków M..

Decyzja Prezydenta z [...] listopada 2012 r., z uwagi na skierowanie jej do osoby nieżyjącej, obarczona była kwalifikowaną wadę prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wadą tą dotknięta była również decyzja z [...] lipca 2013 r., dlatego decyzją z [...] maja 2021 r., nr [...] Komisja stwierdziła jej nieważność.

Wydając zatem decyzję z [...] października 2013 r. Prezydent zastosował nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji do zmiany (konwalidacji) decyzji ostatecznej z [...] listopada 2012 r. Decyzja ta była obarczona kwalifikowaną wadą prawną, co wykluczało możliwość jej sanowania. Zdaniem Komisji, lekceważąc zasadę konkurencyjności trybów nadzwyczajnych wzruszania ostatecznych decyzji Prezydent rażąco naruszył prawo, co musiało skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] października 2013 r.

Komisja wskazała również, że na podstawie art. 154 lub art. 155 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Tę okoliczność organ powinien był zbadać w pierwszej kolejności. W sprawach, w których nie jest możliwe rozpoznanie sprawy w ramach tzw. uznania administracyjnego, wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwe.

W ocenie Komisji, decyzja z [...] listopada 2012 r., wydana na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, jest właśnie decyzją związaną. Rozpatrując wniosek w tym trybie organ obowiązany jest zawsze ustalić, czy zaistniały przesłanki pozytywne oraz przesłanki negatywne do uwzględniania wniosku. Przy tym organ nie może odmówić uwzględnienia wniosku na zasadzie uznania, gdyż związany jest treścią art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.

Rozstrzygnięcie sprawy dekretowej nie zależy zatem od swobodnego uznania organu administracji publicznej. Organ administracyjny posiada jednak luz decyzyjny (korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania) przy rozstrzyganiu w sprawie wniosku dekretowego. Luz decyzyjny nie stanowi jednak o uznaniu administracyjnym. Taka kwalifikacja decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego skutkuje tym, że niedopuszczalne było zastosowanie art. 155 k.p.a. do decyzji z [...] listopada 2012 r. oraz wydanie weryfikowanej decyzji zmieniającej.

Komisja podkreśliła, powołując się na orzecznictwo, że w trybie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna zmiana strony, nawet za jej wyraźną zgodą. Innymi słowy, nie jest dopuszczalne, co do zasady, przeniesienie praw i obowiązków nałożonych decyzją na inny podmiot. Z kwestią tą łączy się nieodzownie istotne w praktyce zagadnienie prawnej dopuszczalności "zbywalności" uprawnień z decyzji. Zdaniem Komisji, wydając decyzję z [...] października 2013 r. Prezydent m. st. Warszawy dokonał niedopuszczalnej zmiany podmiotu decyzji w trybie art. 155 k.p.a., czym również rażąco naruszył prawo.

Ponadto, w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 155 k.p.a. Wydając decyzję z [...] października 2013 r. Prezydent nie dysponował zgodą wszystkich stron na uchylenie lub zmianę decyzji. Organ nie uzyskał bowiem pisemnej zgody właścicieli lokali wyodrębnionych (przed wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej) o numerach: [...] (E.J.), [...] (A.G.), [...] (M.R.), [...] (M.K. i M.K.), [...] (B.A.), [...] (Z.K. i M.K.).

Z uzasadnienia decyzji z [...] października 2013 r., nie wynika również aby Prezydent zbadał czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes stron. Komisja wskazała, że wprowadzenie jako przesłanki dodatkowej zgodności wzruszenia decyzji z interesem społecznym i interesem jednostki powoduje znacznie ważniejszy skutek, ponieważ sprawia, że organ nie może w rozpoznaniu sprawy na podstawie art. 155 k.p.a. nie ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Ta dodatkowa przesłanka stosowania powołanego przepisu może uchronić słabszą stronę postępowania od dyktatu innej silniejszej strony.

Powyższe uchybienia obligowały Komisję do uznania, że w omawianym zakresie również doszło do rażącego naruszenia art. 155 k.p.a.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K.G., E.G., B.Z., T.G., D.G. (uprzednio G.), E.R., U.B., A.B., reprezentowani przez adwokata A.H., B.B., J.S., B.A. i M.K., reprezentowani przez adwokata J.S.[1] oraz Miasto [...], reprezentowane przez adw. E.B..

W skardze K.G., E.G., B.Z., T.G., D.G., E.R., U.B. oraz A.B. (zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 1730/21) wniesiono o orzeczenie w stosunku do skarżących o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisów prawa, to jest:

1. art. 156 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a. w zw. z art. w art. 4 ust. 2 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z nienależytą obsadą Komisji ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w tej sprawie,

2. art. 2 i art. 7 w zw. z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji oraz art. 10 ust. 1 i 2 , art. 173 oraz art. 175 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w europejskim państwie prawa oraz porządku prawnego wynikającego z Konstytucji poprzez ingerencję w słusznie nabyte prawa skarżących oraz powołanie organu, który narusza trójpodział władzy gwarantowany przez Konstytucję,

3. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez pominięcie, że w wydaniu zaskarżonej decyzji brały udział osoby biorące udział w wydaniu decyzji uchylonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 lutego 2020 r.,

4. art. 6, 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez pominięcie skutków decyzji Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2008 r. (co miało wpływ na ustalenie zakresu stron postępowania) oraz aktu notarialnego umowy ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego z [...] marca 2014 r. do działek nr [...] i [...] położonych w W. przy [...] wraz z wpisem do księgi wieczystej, jak również skutków umowy zbycia udziałów przez T.R. oraz wyodrębnieniem dwóch lokali mieszkalnych (co powinno mieć wpływ na odmowę stwierdzenia nieważności i ewentualne stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa),

5. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu lub brak wyjaśnienia :

a) skutków ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów w związku z jej art. 1 tj. przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r.,

b) dlaczego decyzja taktuje jednakowo wszystkich skarżących, mimo różnej sytuacji prawnej,

c) które przesłanki stwierdzenia nieważności dotyczą wnioskodawców (oczywistość naruszenia prawa, jego charakter czy racje ekonomiczne),

d) dlaczego stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] października 2013 r. nastąpiło w całości a nie w części w sytuacji, gdy skarżący nie mieli żadnych związków z osobą zmarłą — (z wyjątkiem A.B., która jest córką zmarłej i obok odziedziczonego udziału miała analogiczny udział wynikający ze spadkobrania po ojcu) ani z osobą wskazaną, jako nie będącą stroną w sprawie,

e) dlaczego pominięto nieodwracalne skutki prawne w zakresie udziałów osób niezwiązanych ze zmarłą i umową ustanawiającą prawo użytkowania wieczystego z [...] marca 2014 r. oraz z wzajemną umową zniesienia współwłasności i nabycia lokalu nr [...] z [...] lipca 2018 r.,

f) na jakiej podstawie ustalono istnienie wspólnego "udziału 58/1000" w zakresie działki nr [...],

g) dlaczego, mimo oczywistości, organ nie zauważył słusznego interesu społecznego oraz słusznego interesu strony wynikającego z art. 155 k.p.a. i art. 28 k.p.a.,

6. art. 29 ust. 1 pkt 3 a oraz art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez:

a) stwierdzenie nieważności wobec skarżących mimo braku podstaw wynikających z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.,

b) pominięcie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej udziałów skarżących,

c) pominięcie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji, co do całości z uwagi na zawarte umowy cywilnoprawne.

7. art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez wadliwe przyjęcie, że w stosunku do skarżących decyzja z [...] października 2013 r. została wydana "bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa",

8. art. 29 § 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez pominięcie nieodwracalnych skutków prawnych, co do udziałów posiadanych przez skarżących w związku z aktem notarialnym - umową ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego z [...] marca 2014 r. oraz aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2017 r., w wyniku której E.R. nabyła lokal nr [...],

9. art. 16 § 1 k.p.a., art. 7a § 1 k.p.a. i art. 81 a § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. poprzez niezastosowanie tych norm w odniesieniu do skarżących w zakresie oceny legalności i ochrony praw słusznie nabytych w wyniku decyzji reprywatyzacyjnej, jak również pominięcie okoliczności, że brak jest jakichkolwiek podstaw do wydania decyzji w zakresie działek nr [...] i [...] innej niż wydanej przez Prezydenta decyzji z [...] października 2013 r. (z aktualizacją stron postępowania), jako chronionej przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w art. 2, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 oraz ust. 2 oraz konwencjami międzynarodowymi m.in. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (w zw. z art. 9 ustawy zasadniczej).

W drugiej ze skarg (zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 1836/21) B.B., J.S., B.A. i M.K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżący zarzucili Komisji naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 3a oraz art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez bezpodstawne stwierdzenie przez Komisję nieważności decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2013 r. (zmieniającej decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., nr [...], zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., nr [...]), wskutek błędnego przyjęcia przez Komisję, jakoby Prezydent m. st. Warszawy dopuścił się rażącego naruszenia prawa, poprzez dokonanie rzekomo niedopuszczalnej w tym trybie zmiany podmiotu decyzji oraz także dokonanie rzekomo tej zmiany przez Prezydenta m. st. Warszawy bez wymaganej zgody stron oraz bez badania interesu społecznego lub słusznego interesu strony, podczas gdy, wbrew twierdzeniom Komisji, Prezydent wydając decyzję z [...] października 2013 r. (zmieniającą decyzję z [...] listopada 2012 r.), działał zgodnie z art. 155 k.p.a. i po pierwsze, dokonana przez niego zmiana podmiotowa w trybie ww. przepisu była dopuszczalna, po drugie, zbadał to, że za zmianą ww. decyzji reprywatyzacyjnej przemawia słuszny interes stron, czemu dał wyraz expressis verbis w uzasadnieniu ww. decyzji zmieniającej z [...] października 2013 r. (s. 3 i 4 tej decyzji), a po trzecie, uzyskał także pisemną zgodę od wszystkich stron postępowania, co również znajduje swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zmieniającej z [...] października 2013 r. (s. 3 tej decyzji), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ostatniej ze skarg (zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 1837/21) Miasto [...] zaskarżyło wskazane fragmenty uzasadnienia decyzji Komisji zarzucając organowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w jej uzasadnieniu, a mianowicie:

a) w tytule w tytule pkt III.l. (str. 23.) w całości; w pkt III.l.l. (str. 23.) w całości; w pkt III.1.5. w zakresie (str. 25.): "Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] z uwagi na skierowanie jej do osoby nieżyjącej obarczona była kwalifikowaną wadę prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. również dotknięta była powyższą wadą prawną" oraz "Zatem wydając decyzję z dnia [...] października 2013 r., organ zastosował nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji do zmiany decyzji na gruncie, które aktualizowały się przesłanki do stwierdzenia jej nieważności"; w pkt III.1.8. (str. 26-27.) w całości; w pkt III.4.1. (str. 32.) w zakresie: "W ocenie Komisji decyzja Prezydenta m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. z uwagi na skierowanie jej do osoby nieżyjącej obarczona była kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Tymczasem Prezydent m.st. Warszawy ma mocy decyzji dnia [...] lipca 2013 r. usiłował ją sanować w trybie art. 155 Kpa. W konsekwencji powyższego rażąco naruszył prawo. Po raz kolejny Prezydent m.st. Warszawy rażąco naruszył prawo wydając decyzję [...] października 2013r. decyzję [...]na podstawie art. 155 Kpa w pkt. IH.4.2. (str. 34.) w całości; podczas gdy: (i) istnienie rozbieżności orzeczniczej, co do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji skierowanej do osoby zmarłej, prowadzi do wniosku, że decyzja rozstrzygająca w ten sposób, nie może być uznana za wydaną w warunkach nieważności z tej właśnie przyczyny, co też odnieść należy decyzji Prezydenta m.st. Warszawy nr [...]; (ii) okoliczności faktyczne sprawy w postaci (-) prowadzenia postępowania dekretowego zakończonego decyzją z [...]listopada 2012 r. z udziałem innych stron niż zmarła A.R., w szczególności z udziałem A.B., będącej jedyną spadkobierczynią A.R. oraz wydania w takich warunkach decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy, jak też (-) skutku wydania decyzji z [...] lipca 2013 r., jakim jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz prawidłowo ustalonego kręgu spadkobierców dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości, pozwalają na przyjęcie, że decyzja z [...] listopada 2012 r. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; (iii) wobec braku uzasadnionych podstaw do uznania, że decyzja z [...]listopada 2012 r. obarczona jest wadą nieważności, o której mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. brak jest również podstaw do przyjęcia, że niedopuszczalna była zmiana tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. dokonana mocą decyzji z [...] października 2013 r.;

b) w pkt. III.2.1. (str. 27-28.) w całości; w pkt. III.2.3. (str. 28.) w całości; w pkt. III.2.4.

(str. 29.) w zakresie: "Wydając decyzję z dnia [...] października 2013 r., Prezydent m.st. Warszawy dokonał niedopuszczalnej zmiany podmiotu decyzji w trybie art. 155 Kpa., czym rażąco naruszył prawo"; w pkt. III.4.2. (str. 34.) w całości; podczas gdy: (i) zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych i doktryną tryb zmiany decyzji określony w art. 155 k.p.a. może być stosowany względem decyzji zarówno uznaniowych jak i związanych; (ii) zgodnie z orzecznictwem decyzje dekretowe mogą być zmieniane w trybie art. 155 k.p.a. (iii) decyzje reprywatyzacyjne są decyzjami szczególnego rodzaju albowiem ich przedmiotem są prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym, o których orzeka właściwy organ na rzecz osób, którym służy zbywalna i dziedziczna ekspektatywa tych praw; (iv) za uznaniem decyzji z [...] października 2013 r. jako nieobciążonej wadą rażącego naruszenia prawa przemawia potrzeba dążenia do stabilizacji stanu prawnego ukształtowanego decyzją ostateczną i utrwalenia praw nabytych z decyzji ostatecznej, która leży w interesie porządku publicznego, w szczególności jeżeli skutki jakie wywołała decyzja zmieniająca (doprowadzenie do wskazania w decyzji dekretowej właściwych i aktualnych stron postępowania) nie są nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności;

c) w tytule pkt III.3. (str. 29.) w całości; w pkt. III.3.1. (str. 29) w zakresie: " W rozpatrywanej sprawie doszło także do innych naruszeń przepisu art. 155 Kpa"; w pkt III.3.2. (str. 30.) w całości; w pkt III.3.3. (str. 31.) w zakresie: "W rozpoznawanym przypadku Prezydent m.st. Warszawy wydal decyzję w trybie art. 155 Kpa nie dysponując zgodą wszystkich stron. Organ nie uzyskał bowiem pisemnej zgody właścicieli lokali wyodrębnionych (przed wydaniem decyzji reprywatyzacyjnej) o numerach: [...] (E.J.), [...] (A.G.), [...] (M.R.), [...] (M.K. i M.K.[1]), [...] (B.A.), [...] (Z.K. i M.K.)"; w pkt. III.3.4. (str. 31.) w zakresie: "Z uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 2013 r. nr [...]nie wynika czy Prezydent m.st. Warszawy zbadał, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny łub słuszny interes stron."; w pkt III.3.5. (str. 32.) w całości; w pkt III.4.2. (str. 34.) w całości; podczas gdy: (i) uzyskanie zgody właścicieli wyodrębnionych lokali (współużytkowników wieczystych) na zmianę decyzji z [...] listopada 2012 r. było zbędne, bowiem wymóg uzyskania zgody strony dotyczy tylko stron, które brały udział w postępowaniu administracyjnym i nabyły prawo z decyzji zmienianej, zaś w realiach przedmiotowej sprawy decyzja zmieniana, tj. decyzja nr [...], nie przyznawała żadnego prawa właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych, a osoby te nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji nr [...] i nie były adresatami tej decyzji; (ii) w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zapadłym na gruncie spraw ze skarg na decyzje Komisji, przyjmuje się, że zmiana decyzji dekretowej w trybie art. 155 k.p.a. w żaden sposób nie oddziałuje na prawa współużytkowników wieczystych będących właścicielami wyodrębnionych lokali w budynku postawionym na gruncie nieruchomości warszawskiej, co oznacza, że ich zgoda na zmianę decyzji dekretowej przy wydawaniu decyzji zmieniającej nie jest wymagana; (iii) za zmianą decyzji z [...] listopada 2012 r. przemawiał słuszny interes stron postępowania, a dokonanym zmianom nie stał na przeszkodzie interes społeczny, w szczególności interes ogółu członków wspólnoty samorządowej.

W odpowiedziach na skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i obszernie odnosząc się do podniesionych w skargach zarzutów.

Postanowieniem z 2 września 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 1836/21, sprawy z powyższych skarg zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygania oraz do prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 1730/21.

Pismem z 17 maja 2022 r. Stowarzyszenie [...] wniosło o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Postanowieniem z 27 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1730/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił Stowarzyszenie [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi okazały się zasadne.

Zaskarżoną decyzją Komisja stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] października 2013 r. w całości. Powołaną decyzją Prezydent m. st. Warszawy, w trybie art. 155 k.p.a., zmienił za zgodą stron pkt I i II decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z [...] lipca 2013 r., w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), dalej zwanego "dekretem",

Zdaniem Komisji, decyzja z [...] października 2013 r. zapadła w okolicznościach, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. Komisja uznała, że przy wydaniu powołanej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa poprzez zastosowanie trybu zmiany decyzji z art. 155 k.p.a.: a) do konwalidowania decyzji obarczonej kwalifikowanymi wadami prawnymi, b) do zmiany decyzji o charakterze związanym, c) bez wymaganej zgody wszystkich stron postępowania (właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych w budynku znajdującym się na gruncie dekretowym) oraz d) bez zbadania czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Zatem zasadnicze znaczenie dla oceny legalności decyzji reprywatyzacyjnej ma ustalenie, czy przy podejmowaniu tej decyzji Prezydent m. st. Warszawy istotnie naruszył art. 155 k.p.a., a jeśli tak to czy naruszenie to można uznać za rażące.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, może być uznane za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O tego rodzaju naruszeniu decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r., II OSK 397/14, Lex nr 1987244). Oczywistość naruszenia prawa polega natomiast na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi zatem o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2016 r. II OSK 2868/14, Lex nr 2119359). Jeżeli natomiast przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, Lex nr 505307).

Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji reprywatyzacyjnej stanowił art. 155 k.p.a. Wykładnia tego przepisu, a w konsekwencji jego stosowanie, wywołuje rozbieżności w orzecznictwie. Już tylko z tego powodu, do zagadnienia naruszenia powołanej normy w sposób rażący należy podchodzić z ostrożnością. W myśl powołanego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zatem zastosowanie powołanej normy jest możliwe gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) decyzja ostateczna musi przyznawać stronie prawo, 2) strona musi wyrazić zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, 3) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej zmianie lub uchyleniu 4) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony.

Przy tym art. 155 k.p.a. nie wskazuje wprost jakiego rodzaju decyzje (związane, uznaniowe) mogą być weryfikowane w tym trybie. Z tego powodu sama tylko okoliczność, że wydana na gruncie dekretu z 26 października 1945 r. zmieniana decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. miała charakter związany nie może mieć znaczenia dla oceny legalności kontrolowanej przez Komisję decyzji zmieniającej w aspekcie kwalifikowanej wady prawnej. Tym bardziej, że możliwość weryfikacji takich decyzji w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. nie jest również postrzegana jednolicie w orzecznictwie. W części orzeczeń sądów administracyjnych wyrażono bowiem pogląd o dopuszczalności stosowania do tych decyzji ww. trybów (por. wyroki NSA z 13 listopada 2012 r. I OSK 1248/11, Lex nr 1291316 i 10 stycznia 2011 r., I OSK 1083/10, Lex nr 744927). Inne orzeczenia wyrażają pogląd przeciwny (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 1667/13, Lex nr 1956423). Jak zaś już wskazano wyżej, odmienna wykładania przepisów (tu: art. 155 k.p.a.) i oparcie się przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej na jednej z nich, nie może stanowić podstawy skutecznego formułowania zarzutu o obarczeniu decyzji wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, z art. 155 k.p.a. nie wynika zakaz zmiany decyzji w sposób jaki miał miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc poprzez przeniesienie praw z niej wynikających na inny podmiot. Zatem, z samego faktu zastosowania powołanego przepisu do decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] listopada 2012 r. i dokonania na jego podstawie jej zmiany, w części określającej krąg podmiotowy, wbrew stanowisku Komisji, nie można wysnuć wniosku o oczywistej, a więc dostrzegalnej już "na pierwszy rzut oka", obrazie normy prawnej w nim zawartej.

Rację mają natomiast skarżący, że przesłanki warunkujące zmianę decyzji ostatecznej z art. 155 k.p.a. zostały w niniejszej sprawie spełnione. Zmieniana decyzja z [...] listopada 2012 r. miała walor ostateczności. Ponadto, orzekała o ustanowieniu na 99 lat, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości we wskazanych udziałach na rzecz określonych w tym rozstrzygnięciu osób. Na podstawie zatem powyższej decyzji osoby te nabyły prawo. Jednocześnie nie istnieją przepisy powszechnie obowiązującego prawa, które sprzeciwiłyby się zmianie tego rodzaju decyzji.

Zmiana decyzji z [...] listopada 2012 r. nastąpiła za zgodą stron. Jak wynika z akt sprawy wniosek o taką zmianę złożył pełnomocnik I. i R. Małżonków M. z uwagi na zajście zmiany po stronie podmiotowej postępowania – zawarcia umowy sprzedaży z [...] sierpnia 2013 r. Jako następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości weszli oni w miejsce strony postępowania. Jak natomiast trafnie dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do uchwały składu siedmiu sędziów z 3 listopada 2009 r., II GPS 2/09 (ONSAiWSA 2010/1/4), złożenie przez stronę wniosku o zmianę decyzji jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na jej zmianę.

Jeżeli chodzi o brak zgody na zmianę decyzji pochodzącej od właścicieli wykupionych lokali mieszkalnych, którym przypadają udziały w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości rację ma Komisja, że tego rodzaju osoby są stronami postępowania dekretowego (por. wyrok NSA z 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1904/14, Lex nr 2002580).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że także aktualny użytkownik wieczysty nieruchomości dekretowej, który nie był stroną postępowania zakończonego decyzją dekretową, gdy później nabywa prawa i obowiązki wynikające z tej decyzji (od uprawnionego z tej decyzji) ma interes prawny w sprawie o zmianę decyzji dekretowej w trybie art. 155 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1083/10, Lex nr 744927).

Nie można jednak podzielić twierdzenia Komisji, że osoby, które nie były uprawnione z decyzji dekretowej bądź nie nabyły później praw z tej decyzji (właściciele wykupionych lokali) musiały wyrazić zgodę na zmianę pkt I i II decyzji z [...] listopada 2012 r. Z art. 155 k.p.a. wynika, że wymóg uzyskania zgody dotyczy tylko stron, które brały udział w postępowaniu administracyjnym i nabyły prawo z decyzji zmienianej. Wymóg ten należy też odnieść do ich następców prawnych. Decyzja z [...] listopada 2012 r. w pkt I i II (tych punktów dotyczył wniosek o zmianę) nie przyznaje żadnego prawa właścicielom wykupionych lokali mieszkalnych. Poza tym nie brali oni udziału w postępowaniu dekretowym.

Wbrew stanowisku organu, w sprawie spełniono także przesłankę z art. 155 k.p.a. odwołującą się do słusznego interesu strony. Niewątpliwie bowiem zmiana ww. decyzji realizowała zgodny cel zbywcy oraz nabywców praw i roszczeń dekretowych. Uzyskanie decyzji zmieniającej miało zaś z jednej strony zaktualizować krąg uprawnionych i doprowadzić w ten sposób do sprawnego zawarcia umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Takie działanie organu realizuje przesłankę słusznego interesu strony, gdzie pojęcie to odnosić należy przede wszystkim do interesu pozostającego w zgodzie z obowiązującym prawem. Na przeszkodzie zmiany decyzji, która wywoływała zmiany tylko w sferze prawnej podmiotów prywatnych nie stał również interes społeczny, zwłaszcza interes finansowy jednostki samorządu terytorialnego, czy jakikolwiek interes ogółu członków wspólnoty samorządowej. Takiej przeszkody nie wskazało Miasto [...] czy też Komisja. Samego natomiast braku szczegółowej analizy przesłanek słusznego interesu strony i interesu społecznego w uzasadnieniu decyzji zmieniającej nie można, w ocenie Sądu, kwalifikować jako rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Rację mają zatem skarżący, że postępowanie rozpoznawcze nie wykazało, aby w niniejszej sprawie wystąpiły widoczne "na pierwszy rzut oka", a przez to "rażące" przeszkody do zastosowania instytucji zmiany decyzji z art. 155 k.p.a. w odniesieniu do decyzji z [...] listopada 2012 r., zmienionej decyzją z [...] lipca 2013 r. Wydana w takich warunkach decyzja musiałaby stanowić zaprzeczenie obowiązującego stanu prawnego (np. naruszyć nakaz lub zakaz ustanowiony w przepisie prawa albo zapaść w zupełnym oderwaniu od podstawy prawnej rozstrzygnięcia i stanu faktycznego sprawy). W ocenie Sądu taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Z samego tylko brzmienia art. 155 k.p.a. nie wynika bowiem zakaz zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, poprzez przeniesienie praw z niej wynikających na inne podmioty, czy też poprzez wykorzystanie tego trybu do konwalidowania stwierdzonych wad decyzji zmienianej. Ponadto, jak już wskazano wyżej, takie, a nie inne rozumienie art. 155 k.p.a. (różna wykładnia prawa) nie może być podstawą zarzutu wydania decyzji w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skoro zatem w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wykazano aby przy wydaniu decyzji zmieniającej doszło do rażącego naruszenia art. 155 k.p.a. to brak było podstaw do obarczenia decyzji zmieniającej wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a w konsekwencji zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 155 k.p.a. w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z 9 marca 2017 r. Oznacza to, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem powołanych przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co prowadzić musi do jej uchylenia. Przy tym pomimo że Miasto [...] zaskarżyło tylko uzasadnienie decyzji Komisji, to uwzględnienie również pozostałych skarg prowadzić musiało do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "P.p.s.a.") orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2, 3 i 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Rozpoznając sprawę ponownie, wobec niewystąpienia w sprawie wady rażącego naruszenia prawa, o ile w sprawie nie ujawnią się inne niż dotychczas podnoszone przez organ okoliczności uzasadniające eliminację decyzji reprywatyzacyjnej z obrotu prawnego, Komisja rozważy zakończenie postępowania w sposób inny niż przewidziany w art. 29 ust. 1 pkt 3a ustawy z 9 marca 2017 r.