Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 104/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-04-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 11, art. 107 § 3, art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Liberda-Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. O.-N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. odmówił A. O.-N. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS w łącznej kwocie [...] zł, uznając iż nie zachodzi całkowita nieściągalność należności w rozumieniu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie znaleziono również podstaw do umorzenia należności w oparciu o ust. 3a powołanego artykułu tj. z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania składek.

W związku z powyższym w dniu [...]. zobowiązana wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, w którym podniosła, iż została zwolniona z pracy, gdyż zwróciła się do pracodawcy o podwyżkę (w tej sprawie zamierza złożyć pozew do Sądu Pracy). Ponadto zmuszona była do zawieszenia działalności gospodarczej w zakresie usług ubezpieczeniowych z powodu braku podstawowego narzędzia pracy jakim jest samochód. W dalszej części pisma strona wskazała wydatki, które ponosi (tj. czynsz [...] zł, prąd [...] zł, studia [...]zł), a także nadmieniła, że osiągane dochody nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych, dlatego też pożycza pieniądze i zalega z opłatami. Strona wspomniała również, iż "upadł" pozew o rozwód, gdyż Sąd Rejonowy w B. odmówił jej umorzenia kosztów rozwodu z powodu zbyt wysokich zarobków.

Zakład w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności wszczął stosowne postępowanie, o czym powiadomiono zobowiązaną pismem z dnia [...]., zawiadamiając jednocześnie, iż zgodnie z art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego ma ona prawo brać czynny udział w toczącym się postępowaniu, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także wglądu w akta sprawy na każdym etapie toczącego się postępowania.

W reakcji na powyższe w dniu [...]. strona nadesłała pismo, w którym poinformowała, że w dniu [...]. stawiła się w Oddziale ZUS "w celu uzupełnienia braków formalnych", jednakże nie uzyskała konkretnej odpowiedzi, jakich dokumentów się od niej oczekuje. Skarżąca nadmieniła również, iż otrzymała od męża alimenty na córkę za pół roku z góry (nie precyzując jaka to kwota), którą to sumę przeznaczyła na zakup opału (na potwierdzenie powyższego dołączyła fakturę na kwotę [...] zł ) oraz na częściowe opłacenie studiów.

Decyzją dnia [...]. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki, niezbędne do zastosowania przepisów umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek, na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998r. (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585) oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Organ podkreślił, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono bowiem, iż aktualnie wobec zobowiązanej prowadzone jest administracyjne postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. W związku z powyższym, w przypadku strony, w ocenie Prezesa ZUS, nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, zatem brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl cytowanego wyżej przepisu. W tym miejscu organ podkreślił, iż o przesłance "bezskutecznej egzekucji" można mówić wyłącznie jeżeli nie ma wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku, a w przypadku strony taka sytuacja nie ma miejsca, ponieważ posiada ona prawo majątkowe w postaci wynagrodzenia za pracę.

W opinii Zakładu okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają również umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w myśl którego· istnieje możliwość umorzenia składek pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. W ocenie organu, umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, oraz znikome źródła dochodów, jest realnie niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Zdaniem organu odwoławczego, z taką sytuacją jednak nie mamy do czynienia w przypadku skarżącej, gdyż posiada ona stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę. W tym miejscu organ podkreślił, że choć we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podnosi, iż sytuacja finansowa, w której się aktualnie znajduje uległa znacznemu pogorszeniu na skutek utraty z dniem [...]. pracy, to jednak jak wynika z dokumentacji będącej w dyspozycji ZUS od dnia [...]. zobowiązana zatrudniona jest w P. i D. S.A. Zakład zauważył, że ponadto dodatkowe źródło dochodu strony stanowią alimenty na córkę, które ostatnio otrzymała od męża za pół roku z góry, jednakże po uregulowaniu spraw związanych z rozwiązaniem małżeństwa istnieje szansa, że otrzymywać je będzie regularnie.

W ocenie Prezesa ZUS, nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest także fakt, iż pomimo twierdzenia strony, że znajduje się w tragicznej sytuacji materialnej i nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, to jednak ponosi stosunkowo wysokie koszty (ok. [...] zł) na poczet czesnego w związku z podjętą nauką w Wyższej Szkole Bankowej w T.

W ocenie Zakładu, na tle powyższych ustaleń, nie istnieją bezwzględne przesłanki przemawiające za koniecznością umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych składek. Zobowiązany musi się jednak liczyć z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Jednocześnie organ poinformował, że składki na ubezpieczenie społeczne ze względu na swój publicznoprawny charakter zostały objęte przez ustawodawcę szczególną ochroną. Wynika to choćby z faktu, iż ewentualne umorzenie składek miałoby niekorzystny wpływ na wysokość świadczeń wypłacanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak np. świadczenie emerytalne. Ponadto zaznaczył, że należy mieć na uwadze, iż szczególna ochrona składek ubezpieczeniowych została ustanowiona przede wszystkim w interesie ubezpieczonego i pozostaje w ścisłym związku z ich przeznaczeniem, uwzględniającym różne ryzyka życiowe (np. choroba, inwalidztwo i inne). Stąd też prawna ochrona składek przejawia się choćby z możliwością dochodzenia zobowiązań wobec ZUS na drodze postępowania egzekucyjnego w ciągu aż 10-letniego okresu, w którym wierzytelność jest wymagalna.

Na zakończenie Prezes ZUS zwrócił uwagę na możliwość ratalnej spłaty zadłużenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, skarżąca ponownie podniosła, iż jej sytuacja materialna spełnia przesłanki do umorzenia z przyczyn szczególnych. Strona dokonała przy tym wyliczenia ponoszonych wydatków na: czynsz [...]zł, prąd [...] zł, telewizja + internet [...]zł, telefon [...] zł, studia [...]zł opał ([...] zł wystarczy na 2 miesiące) oraz [...] zł na jedzenie. W dalszej części skargi wnioskodawczyni zakwestionowała fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego (mającego na celu wyegzekwowanie zaległych składek ZUS) przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., a tym samym brak stwierdzenia przez niego bezskuteczności egzekucji. W jej ocenie Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne jedynie celem wyegzekwowania jej zaległych mandatów na kwotę około [...]-[...]zł. Nadmieniła również, iż aktualnie w toku jest sprawa o rozwiązanie jej małżeństwa, gdyż na jej prośbę pozew złożył małżonek, pokrywając tym samym koszty rozwodu.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467).

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżona decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Jak wcześniej już zauważono decyzja uznaniowa, z charakteru której wynika, że organ może a nie musi udzielić ulgi, nie oznacza dowolności w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że artykuł 28 u.s.u.s., regulujący kwestie umarzania należności z tytułu składek, w tym również ust. 2 tego artykułu, oparty jest na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 199/07, LEX Nr 334073). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/GL 1421, LEX nr 484073). Uznaniowy charakter przepisu nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia dowolnego. Fakultatywny charakter art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia bowiem odstąpienia organu od przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2067/07, LEX nr 484942 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 163/07, LEX nr 491377).

Aby zatem decyzja taska nie była dowolna organ jest zobowiązany zebrać materiał dowodowy, ustalić stan faktyczny sprawy i dokonać jego oceny pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia zarówno tych z ustawy, jak i z § 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie może przy tym pominąć argumentów przedstawianych przez wnioskodawcę na okoliczność wystąpienia przesłanki do zastosowania ulgi. Brak odniesienia się do prezentowanej przez skarżącą argumentacji skutkuje naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W stanie faktycznym sprawy skarżąca w toku całego postępowania podnosiła stan zdrowia dwójki dzieci, jak i swój własny. Stan zdrowia mieści się w zakresie sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. Wskazywała także odnośnie sytuacji majątkowej na ciążące na niej długi inne niż wobec ZUS.

Stan majątkowy i sytuację rodzinną jako przesłanki umożliwiające przyznanie ulgi normodawca przewidział w treści rozporządzenia wykonawczego, a mianowicie § 3. Przepis ten stanowi, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji w ogóle nie odniósł się do wskazanej wyżej argumentacji skarżącej. Doszło tym samym do naruszenia art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej kpa. Inaczej mówiąc doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, zasady przekonywania i prawidłowego uzasadnienia decyzji. Brak stanowiska organu w zakresie podniesionych przez skarżącą argumentów, implikuje także naruszenie zasady wykształconej w orzecznictwie – reguły uczciwego procedowania.

Mało tego organy nie tylko nie odniosły się do tych argumentów, ale również nie wzięły ich pod uwagę w wymiarze ekonomicznym – jako czynników mających wymierny wpływ na stan majątkowy skarżącej (wydatki na leki).

Przechodząc już konkretnie na grunt stanu faktycznego sprawy podnieść należy następujące okoliczności. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca stwierdziła, że obecnie znajduje się w stanie głębokiej leczonej nerwicy, która przed okresem leczenia prowadziła do depresji. Powołuje się też na fakt wychowywania dwójki chorych dzieci oraz przeterminowane zadłużenia. W załączeniu do tego pisma skarżąca przedstawiła pozew o podwyższenie alimentów na syna. Z treści pozwu wynika, że syn choruje na astmę oskrzelową, która jest wynikiem szerokiego spektrum alergenów, na które jest uczulony. Ma również wadę serca – zespół przedłużonego QT, która to wyklucza podawanie leków przeciwhistaminowych potrzebnych do zwalczania alergii. Załączyła także kartę informacyjną z dnia [...] r. dokumentującą pobyt syna w szpitalu. W treści karty przedstawiono zalecane leki, wskazano lekarstwa, których należy unikać, a mianowicie leków wydłużających odstęp QT (pacjentowi wydano ich listę). Treść karty stanowi także, iż w procesie leczenia zaordynowano zwolnienie z lekcji wychowania fizycznego, dalszą opiekę poradni kardiologicznej w B., a także poinformowano, że będzie też wysłane skierowanie do poradni kardiologicznej IP CZD w W. Wynika zatem jednoznacznie z powyższego opisu, że syn skarżącej jest chory, zażywa leki i wymaga dalszego leczenia w specjalistycznej jednostce.

Zwrócić w tym miejscu warto uwagę na pismo Zakładu z dnia [...] r., skierowane do skarżącej, w którym ZUS wzywa wnioskodawczynię do przedstawienia dokumentów, m.in.: dotyczących stanu zdrowia, wydatków na leki i leczenie oraz innych dokumentów mogących mieć wpływ na przyznanie ulgi. Nie jest jednak w swych działaniach konsekwentny, bowiem nie odnosi się do przedłożonych – w zakwestionowanym przez Sąd zakresie – dowodów jak i okoliczności podnoszonych przez stronę (chorób wydatków na leki oraz przeterminowanego zadłużenia).

W toku postępowania administracyjnego skarżąca przedłożyła organowi wezwanie przedegzekucyjne z dnia [...] r. wzywające ją do zapłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami. Zobowiązanie to wynika z nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy w L. (e-Sąd) na rzecz wierzyciela U.(L. SA).

W sporządzonym w dniu [...] r. protokole majątkowym skarżąca podniosła, że posiada zobowiązania przeterminowane, które są w posiadaniu firm windykacyjnych. Zobowiązań tych nie spłaca, bo nie ma na chleb. W zakresie kosztów związanych z leczeniem zwróciła uwagę na przewlekłe choroby syna i córki – astma oskrzelowa, dodatkowo u syna wskazała na występujący zespół przedłużonego QT. Jako wydatki wskazała kwoty [...]-[...] zł. Podkreślić jeszcze raz należy, że tych wydatków organy w ogóle nie wzięły pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie wynika to bowiem z ich treści.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca ponowiła swoją argumentację dotyczącą zadłużenia oraz podniosła, że od [...] r. zażywa najlżejsze leki psychotropowe. Mocniejszych zażywać nie może, gdyż musiałaby przebywać na zwolnieniu lekarskim.

Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu trzeba, że wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego.

Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia przywołanej wyżej zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa, realizowanej na mocy art. 107 § 3 kpa. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Celem jest doprowadzenie stron do przekonania o trafności wydanego rozstrzygnięcia i uniknięcie w ten sposób wykonania decyzji z zastosowaniem środków przymusu.

Warto w tym miejscu powołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Rozstrzygniecie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

Niezależnie od powyższego podnieść należy, że podczas rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na organie ciąży obowiązek wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i szczegółowego odniesienia się do ich treści w uzasadnieniu indywidualnego aktu administracyjnego.

Obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań (zob. wyrok NSA z 30 października 2001 r., III SA 1409/00, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2006, s. 471 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 135/07, LEX nr 378827, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 339/07, LEX nr 488568).

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy o postępowaniu administracyjnym, a mianowicie art. 8, 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak właściwego uzasadnienia decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu nierozpatrzenia w pełni materiału dowodowego i jego oceny.

W ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie do zebrania pełnego materiału dowodowego w zakresie sytuacji zdrowotnej skarżącej i jej rodziny oraz przeterminowanego zadłużenia. Następnie zobligowany będzie do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jego wnikliwej oceny zgodnie z regułami wynikającymi z procedury administracyjnej.

Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a.

T.Liwacz D.Dudra L.Kleczkowski