Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 404/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6241 Zwolnienie z odbycia zasadniczej służby wojskowej
Hasła tematyczne: Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: 145 § 1 pkt 2, 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3, art. 156 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 39 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 241 poz 2416
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r.  o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 marca 2009 r. . sprawy ze skargi P. G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie odroczenia odbycia zasadniczej służby wojskowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w której organ orzekł o karcie powołania z dnia (...), 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odroczenia zasadniczej służby wojskowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. z dnia (...) nr (...), 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/M.Dybowski /-/B.Popowska /-/E.Makosz-Frymus


UZASADNIENIE

P. G. w dniu (...) odmówił przyjęcia karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej wystawionej przez Wojskową Komendę Uzupełnień w K. w dniu (...).

W dniu (...) do Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wpłynął wniosek P. G. o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej na okres 12 miesięcy gdyż z uwagi na brak środków do życia i kontynuowania studiów zmuszony został przerwać naukę i podjąć działalność gospodarczą dla zapewnienia bytu sobie i rodzicom.

Składając ten wniosek P. G. powołała się na treść art. 39 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. z 2006 r., nr 118 poz. 800).

Do wniosku P. G. dołączył szereg dokumentów mających potwierdzić, że na uruchomienie działalności gospodarczej zostały zaciągnięte kredyty, a ponadto, że opiekuje się chorymi rodzicami, a w szczególności ojcem.

Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. decyzją z dnia (...) nr (...), na podstawie art. 42 ust. 2 w związku z art. 39 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 roku, nr 241 poz. 2416 ze zm.), odmówił P. G. udzielenia odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że wniosek P. G. o odroczenia zasadniczej służby wojskowej został potraktowany jako odwołanie od karty powołania.

W ocenie organu fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie może stanowić przesłanki niepowoływania do odbycia zasadniczej służby wojskowej, a ponadto argumentacja dotycząca potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej nie jest wystarczająca do udzielenia odroczenia na ważne sprawy osobiste i nie może stanowić przeszkody do odbycia zasadniczej służby wojskowej.

P. G. pismem z dnia (...) wniósł do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. odwołanie od decyzji Komendanta

1

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. nr (...) z dnia (...) odmawiającej udzielenia odwołującemu się odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste.

W odwołaniu P. G. przytoczył wszystkie okoliczności i argumenty zawarte we wniosku z dnia (...) o odroczenia zasadniczej służby wojskowej oraz ponownie załączył szereg dokumentów na poparcie swojego wniosku.

Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. decyzją z dnia (...) nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 11 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpatrzeniu odwołania P.G. od decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K.w sprawie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej nr (...) w Z. z terminem stawiennictwa (...) i nie udzielenia odroczenia zasadniczej służby wojskowej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że P. G. nie odebrał karty powołania z dnia (...), a w dniu (...) wystąpił z wnioskiem o udzielenie odroczenia na okres 12 miesięcy w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił także, że poborowy został wezwany do przedstawienia w terminie 7 dni dowodów, które mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Ponieważ poborowy tego nie uczynił została wydana decyzja z (...) nr(...) , która w ocenie organu II instancji jest właściwa. Powołując się na treść art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej organ II instancji stwierdził, że żadna grupa społeczna czy zawodowa nie jest zwolniona z odbycia zasadniczej służby wojskowej, a także dodał, że prowadzenie działalności gospodarczej jest zawsze obarczone ryzykiem.

W konkluzji uzasadnienia decyzji Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego stwierdził, że nie jest możliwe udzielenie poborowemu odroczenia służby wojskowej w związku ze zwiększonymi zadaniami uzupełnieniowymi na III i IV kwartał br.

Wnosząc skargę na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. nr (...) P. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że ta decyzja jest bardzo krzywdząca i doprowadzi go do ruiny finansowej. Skarżący zwrócił też uwagę na niezrozumiałe nieścisłości w dacie zaskarżonej decyzji oraz odwołał się do wcześniej przytoczonych argumentów.

2

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Sąd stwierdza, że końcowe wnioski zawarte w tej odpowiedzi dotyczą innej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o posterowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 ppsa w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, co oznacza, że sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja ta została wydana w części z rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych, a w pozostałej części z naruszeniem prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego P. G. w dniu (...) odmówił przyjęcia karty powołania z dnia (...) do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej nr (...) w Z. Następnie, zgodnie z treścią art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 241 poz. 2416 ze zm.) i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej (Dz. U. nr 118 poz. 800), skarżący w dniu (...) skierował do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej na okres 12 miesięcy.

3

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

Decyzją z dnia (...) nr (...) Komendant Wojskowej Komisji Uzupełnień w K. odmówił P. G. odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste.

W piśmie z dnia (...) , które wpłynęło do Wojewódzkiej Komendy Uzupełnień w K. w dniu (...) P. G. wniósł do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. odwołanie od powyższej decyzji. Brak natomiast w aktach sprawy jakiegokolwiek śladu, by skarżący wniósł odwołanie od karty powołania z dnia (...). W ocenie Sadu takiego odwołania nie zawiera wniosek o udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. Zresztą ten wniosek był skierowany do innego organu, a ewentualne odwołanie od karty powołania winno być skierowane do innego organu, tj. do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P.

Jak wynika z rubrum decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...) nr (...) przedmiotem rozpatrzenia, w trybie odwoławczym, była decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. w sprawie powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej w jednostce wojskowej nr (...) w Z. z terminem stawiennictwa (...) i nie udzielenie odroczenia zasadniczej służby wojskowej. W rozstrzygnięciu organ utrzymał w mocy decyzję, a nie decyzje.

Podstawą postępowania przed organami administracyjnymi jest jego dwuinstancyjność, co zagwarantowane zostało w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm. - dalej kpa). Wyjątki od tej zasady mogą zostać określone tylko w ustawie. Zasada ta obowiązuje w niniejszej sprawie, co wynika z treści art. 42 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Tymczasem, jak wynika z powyższych ustaleń, Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. jako organ II instancji, rozstrzygał o karcie powołania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w sytuacji kiedy P. G. nie wniósł odwołania od tej karty. Zatem w tym zakresie zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt2kpa.

Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 2 ppsa Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części jeżeli zachodzą przyczyny określone w 156 kpa.

4

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

Jak już wyżej Sąd wskazał, w pozostałej części zaskarżona decyzja została wydana z naruszenie przepisów proceduralnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w pozostałej części stanowią przepisy art. 39 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią art. 39 ust. 3 powołanej ustawy "Odroczenia zasadniczej służby wojskowej można udzielić również ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego, a w szczególności związane z zaistnieniem trudnej sytuacji osobistej lub rodzinnej, które nie upoważniają do udzielenia poborowemu odroczenia z tytułu sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny albo z powodu konieczności załatwienia spraw związanych z prowadzeniem przez poborowego przedsiębiorstwa, gospodarstwa rolnego albo inne działalności gospodarczej."

Mając na uwadze treść powołanego artykułu należy stwierdzić, że decyzja o odroczeniu służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne poborowego ma charakter fakultatywny, a więc jest podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w ten sposób, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem; czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 kpa, w myśl którego organ winien załatwić sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W związku z tym organ, działając w ramach uznania, winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Odmowa odroczenia służby wojskowej zobowiązuje organ do szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sadu jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania

5

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

(art. 11 kpa), z drugiej strony koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem, zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu. Ponadto uzasadnienie rozstrzygnięcia stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli przez Sąd administracyjny. W związku z powyższym należy wskazać, że uzasadnienie decyzji wydanej w ramach tzw. uznania administracyjnego powinno być tak sporządzone, aby możliwe było prześledzenie toku rozumowania organu oraz ustalenie, czy rozumowanie to nie wykracza poza granice uznania, a więc czy nie jest rozumowaniem dowolnym, które by się wiązało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że ani zaskarżona decyzja w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odmowie odroczenia służby wojskowej, ani decyzja organu I instancji z dnia (...) nr (...) nie spełniają powyższych wymogów.

Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne, nie zawiera rzetelnego uzasadnienia faktycznego, ani uzasadnienia prawnego. Natomiast organ II instancji w uzasadnieniu decyzji, poza przedstawieniem stanu faktycznego sprawy, przytoczył treść art. 4 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdzając, że z zapisu tego wynika, iż żadna grupa społeczna, czy zawodowa nie jest zwolniona z odbywania zasadniczej służby wojskowej. Ponadto uzasadnienie zawiera stwierdzenie, iż "Prowadzenie działalności gospodarczej jest zawsze obarczone ryzykiem", a także informację, że zwiększenie zadań uzupełnieniowych na III i IV kwartał br. uniemożliwia udzielenia poborowemu odroczenia służby wojskowej. W uzasadnieniu żadnej z decyzji nie odniesiono się do złożonych przez skarżącego dokumentów. Tego typu uzasadnienia nie wyjaśniają w żaden sposób przesłanek, którymi kierowały się organy odmawiając skarżącemu odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na ważne sprawy osobiste.

Sąd zwraca tez uwagę, że zaskarżona decyzja została oznaczona błędną datą. Wskazane wyżej uchybienia świadczą o niedbałości organów w rozpoznawaniu sprawy, a także nie pozwalają na rozpoznanie motywów , którymi kierowano się przy jej załatwianiu. W związku z tym zaskarżona decyzja wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej ponieważ nie można stwierdzić czy mieści się w granicach swobodnego uznania. Wskazuje to, że organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3

6

Sygn. akt IV SA/Po 404/08

kpa formułujące obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i kompleksowego uzasadnienia decyzji.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku, a na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ppsa jak w punkcie 2 wyroku.

/-/Maciej Dybowski /-/Bożena Popowska /-/Ewa Makosz – Frymus

mb

7