Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 216/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 2, art. 6 pkt. 8, art. 15 § 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 22 § 2 i 3 pkt. 2, art. 22 § 1 pkt. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 101 ust. 2, art. 6 pkt. 8, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. U. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jaki zaistniał pomiędzy nim, a Prezydentem Miasta [...] w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. U. o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu wniosku Burmistrz [...] wyjaśnił, że B. U. jest zameldowany w domu jednorodzinnym przy ul. [...] w [...] i zamieszkiwał w nim stale do momentu umieszczenia go w Szpitalu w [...]. Od stycznia 2018 roku przebywał w Centrum Psychiatrycznym w [...], następnie w lutym 2018 roku został przewieziony do Szpitala Wojewódzkiego w [...] na Oddział Wewnętrzny. Po hospitalizacji, ze względu na fakt bardzo złego stanu technicznego budynku będącego jego dotychczasowym miejscem zamieszkania, B. U. przebywał w domu syna w [...]. Od dnia [...] kwietnia 2018 roku został skierowany i przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno-Opiekuńczym przy Centrum Dializa w [...]. Burmistrz [...] wskazał, że w aktach sprawy znajduje się notatka pracownika socjalnego MOPS w [...], z której wynika iż dom B. U. w [...] jest w stanie rozpadu, ze spalonym dachem, powybijanymi szybami, podwórkiem zarośniętym krzakami i nie nadaje się do zamieszkania.

W ocenie Burmistrza [...], B. U. jest osobą bezdomną, nie posiadającą możliwości zamieszkania w swoim domu. Wobec czego zobowiązaną do udzielenia pomocy bezdomnej jest gmina jego ostatniego zameldowania na pobyt stały.

Ponadto Burmistrz [...] wyjaśnił, że B. U. został przyjęty do Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego przy Centrum Dializa w [...] od kwietnia 2018r. Błędne jest twierdzenie, że na terenie Gminy [...] koncentrują się jego sprawy życiowe. Zakład ten jest stacjonarnym oddziałem zapewniającym całodobową opiekę osobom nie wymagającym hospitalizacji, których stan zdrowia i stopień niepełnosprawności nie pozwala na przebywanie w swoim środowisku domowym. Celem pobytu jest poprawa stanu zdrowia, zapobieganie powikłaniom wynikającym z procesu chorobowego i unieruchomienia, aktywizacja i usprawnienie ruchowe, zapewnienie bezpieczeństwa i opieki.

Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy służy jedynie do krótkotrwałego, czasowego pobytu w celach medycznych i nie można uznać go za lokal mieszkalny w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wskazał, że B. U. nie jest osobą bezdomną, gdyż zamieszkuje w [...] przy ul. [...], w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym, zapewniającym całodobową opiekę a wcześniej mieszkał u syna w [...].

Prezydent Miasta [...] podkreślił, że w świetle najnowszego orzecznictwa NSA odstępuje się od dotychczas prezentowanego poglądu, że pobyt w zakładzie pielęgnacyjno - opiekuńczym nosi znamiona krótkoterminowego przebywania w danym miejscu, ale nie nosi cech zamieszkiwania. Obecnie przyjmuje się, że przebywanie w zakładzie opiekuńczo - pielęgnacyjnym służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, a także opiekuńczych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kwestie dotyczące sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych jakie powstają między organami administracji publicznej reguluje przepis art. 22 k.p.a. (w sprawach załatwianych w drodze decyzji) oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.")

Przez spór o właściwość lub spór kompetencyjny należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (spór negatywny). Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...] i Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym o właściwość, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku B. U. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Zasady ustalania właściwości miejscowej w sprawach z zakresu pomocy społecznej określa przepis art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, dalej jako u.p.s.) stwierdzający, że generalnie właściwość ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Przepis art. 6 pkt 8 u.p.s. definiuje osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.

Z kolei art. 59 ust.1 u.p.s. przyznający gminie kompetencje w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej stanowi, że decyzję o skierowaniu o wydaje organ gminy właściwy dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego. Art. 25 k.c. przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej nakazuje rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O stałości pobytu na określonym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie, które ma na celu założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, chodzi zatem o aktualne centrum życiowej działalności człowieka. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie ześrodkowania aktywności życiowej w określonej miejscowości.

Nie budzące wątpliwości okoliczności faktyczne sprawy są następujące:

B. U. jest zameldowany w [...] w domu przy ul. [...] w [...], który nie nadaje się do zamieszkania z powodu bardzo złego stanu technicznego. Obecnie, od 20 kwietnia 2018r., przebywa w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym - Centrum Dializa w [...]. Jak wynika z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u jego syna P. U., poznał on swego ojca dopiero w listopadzie 2017r. W okresie styczeń - marzec 2018r. B. U. przebywał w domu syna w [...]. Syn wnioskodawcy pomaga mu w czasie jego pobytu w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym, przynosząc mu odzież i "łakocie".

W powyższych okolicznościach nie można przyjąć, że pobyt B. U. w Zakładzie Pielęgnacyjno - Opiekuńczym - Centrum Dializa w [...] wiąże się z zamiarem stałego pobytu w tym miejscu. Jego obecność w Zakładzie jest przejściowa i wiąże się ze złym stanem zdrowia oraz koniecznością leczenia i opieki. Świadczy o tym także wola wnioskodawcy, by zamieszkać w Domu Pomocy Społecznej, odzwierciedlona we wniosku inicjującym postępowanie, w ramach którego doszło do sporu o właściwość.

W tej sytuacji, wobec tego, że B. U. jest zameldowany w domu nie nadającym się do zamieszkania, uznać należało, że jest on osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej jest Prezydent [...], będący organem gminy jego ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 w zw. z art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.