Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 322/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 11 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lutego 2019r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...] (sprostowanym co do podstawy prawnej postanowieniem z [...] grudnia 2018 r.) dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...]., wskazując na art. 59 § 2 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., dalej jako u.p.e.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej jako K.p.a.), działając jako organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] wobec [...] sp. z o.o. w L..

Uzasadniając napisał, że zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dalej napisał, że na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ dokonał zajęć rachunku bankowego w Banku Pocztowym oraz zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w L.. Egzekucja okazała się bezskuteczna. Brak było jakichkolwiek wpłat zarówno egzekucyjnych jak i dobrowolnych płatnika. Zawiadomieniem z [...] września 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. zakończył egzekucję prowadzoną na podstawie dalszych tytułów wykonawczych ze środków, do których nie jest uprawniony dyrektor oddziału ZUS. W uzasadnieniu wskazał, że egzekucja jest bezskuteczna. Spółka nie funkcjonuje i nie przynosi żadnych dochodów, nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, nie posiada środków transportu. Również egzekucja z rachunków bankowych okazała się nieskuteczna.

W zażaleniu na opisane postanowienie [...] z o.o. w L. (dalej także jako spółka, zobowiązana, skarżąca) wniosła o zmianę postanowienia. Prezes zarządu spółki napisała, że wielokrotnie już informowała, że spółka posiada i posiadała majątek pozwalający na zaspokojenie tak niewielkich roszczeń związanych z przedmiotowym postępowaniem. Chodzi tu głównie o posiadane przez spółkę złoża kruszywa naturalnego w miejscowości S. o wartości przekraczającej kilkaset tysięcy zł. Nadmieniła, że inni wierzyciele spółki, którzy zdecydowali się na egzekwowanie swych należności poprzez sprzedaż należących do spółki zasobów kruszywa, zostali w ten sposób w całości spłaceni.

Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w P., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. i w związku z art. 18 i art. 59 § 2 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając napisał, że pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane zarówno w przepisach prawa podatkowego, jak i w przepisach normujących postępowanie egzekucyjne, czy administracyjne. Stąd też należy je rozumieć stosownie do wykładni języka potocznego. Zgodnie zaś z nią, pojęcie egzekucji wiązać należy z przymusowym ściągnięciem należności przypisanych wierzycielom. W konsekwencji oznacza to, że o spełnieniu przesłanki bezskuteczności egzekucji można mówić tylko wtedy, gdy postępowanie było wszczęte i przeprowadzone na podstawie przepisów u.p.e.a., a egzekucja dotyczyła całego majątku dłużnika, jednak cel egzekucji – którym jest wyegzekwowanie wszystkich należności - nie został osiągnięty i nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku dłużnika.

Organ wyższego stopnia podzielił ustalenia ZUS. Nadto napisał, że z protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, spisanego z prezesem spółki - A. M. w dniu [...] września 2018 r. wynika, że spółka nie funkcjonuje i nie osiąga żadnych dochodów oraz nie posiada żadnego majątku ruchomego. Należący do zobowiązanej sprzęt oraz środki transportowe, z uwagi na sytuację finansową, zostały sprzedane. Żwirownia znajdująca się w miejscowości S. jest zamknięta. Z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że spółka nie jest właścicielem żadnej nieruchomości. Z uwagi na informację zawartą w zażaleniu organ wyższego stopnia pismem z [...] stycznia 2019 r. wezwał zobowiązaną do przedłożenia dowodów potwierdzających, że jest właścicielem nieruchomości o której mowa w zażaleniu. W odpowiedzi na powyższe spółka pismem z [...] lutego 2019 r. przedłożyła "odpis koncesji Starosty [...] wydanej na rzecz [...] sp. z o.o. (dziś [...] sp. z o.o.), która uprawnia nasz podmiot do wydobycia kruszywa naturalnego na wskazanym w koncesji terenie. Nasza spółka uzyskała koncesję na podstawie umowy dzierżawy gruntu, na podstawie której po zakończeniu wydobycia zobowiązaliśmy się do rekultywacji gruntu objętego koncesją (...) Nasza spółka nie była właścicielem tej nieruchomości, a koncesję uzyskała na podstawie umów i innych złożonych w tym postępowaniu dokumentów".

Organ ocenił, że wskazana przez spółkę nieruchomość nie stanowi majątku spółki, zatem nie można skierować do niej egzekucji. Zaznaczył, że uregulowana w ustawie z dnia [...] marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 646) koncesja, w sensie prawnym, stanowi rodzaj pozwolenia administracyjnego, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez organ koncesyjny, które dla adresata jest źródłem publicznego prawa podmiotowego do podjęcia danej działalności gospodarczej. Nie świadczy ona zatem o własności nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] sp. z o.o. w L., zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie S. K., prowadzącego księgowość spółki, do przedłożenia stanu magazynów i aktualnego wykazu środków trwałych spółki, które to dokumenty znajdują się w jego posiadaniu i stanowią dowód faktu istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy - na okoliczność wykazania mienia stanowiącego własność spółki. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, z czym ma się wiązać również naruszenie przepisów:

- art. 85 § 1 K.p.a. - poprzez brak przeprowadzenia oględzin w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności z treści wyjaśnień skarżącej, wynikała potrzeba przeprowadzenia oględzin,

- art. 84 § 1 K.p.a. poprzez brak powołania biegłego celem oszacowania wartości kruszywa wydobywanego przez spółkę w sytuacji, gdy organ nie posiadał wiedzy specjalistycznej potrzebnej do oceny jego wartości,

- art. 78 § 1 K.p.a. — poprzez brak przeprowadzenia dowodu z ewidencji środków trwałych spółki pomimo że skarżąca w zażaleniu sygnalizowała, iż spółka posiada majątek wystarczający do pokrycia zobowiązań spółki, a twierdzenia skarżącej powinny zostać rozumiane jako zadanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność faktu posiadania majątku przez spółkę, mającego znaczenie w niniejszej sprawie,

- art. 71 § 1 u.p.e.a. poprzez zaniechanie zwrócenia się przez organ egzekucyjny do sądu o nakazanie zobowiązanemu wyjawienia majątku celem ustalenia stanu majątkowego spółki, dokładnego wyjaśnienia sprawy i zebrania pełnego materiału dowodowego;

- art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 1.8 u.p.e.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania do organów administracji publicznej.

Do skargi dołączono wykaz zatytułowany ewidencja środków trwałych w roku 2015.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Na rozprawie w dniu [...] lipca 2019 r. pełnomocnik spółki cofnął wniosek o zobowiązanie S. K. do przedstawienia stanu magazynów i aktualnego wykazu środków trwałych spółki. Nadto przedłożył pismo procesowe z [...] lipca 2019 r., w którym podtrzymał twierdzenie zawarte w skardze, że organ prowadzący postępowanie powinien przeprowadzić oględziny celem oceny wielkości i wartości wydobywanego kruszywa, zaś brak podjęcia takich działań świadczy o braku dokładnego i szczegółowego wyjaśnienia sprawy. Pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że kruszywa jest "na około 4 tysiące ciężarówek".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Podstawę prawną obu wydanych w sprawie postanowień stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd podziela konstatację zawartą w odpowiedzi na skargę, że organ egzekucyjny nie prowadzi egzekucji należności pieniężnej, jeżeli wiadomo, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc jeżeli w toku postępowania okaże się, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych, czy też praw majątkowych, w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja przy zastosowaniu określonych w ustawie środków egzekucyjnych. Co ważne, założeniem art. 59 § 2 u.p.e.a. jest również ochrona wierzyciela przed dalszym generowaniem kosztów egzekucyjnych.

Sąd podziela stanowisko, że organ I instancji zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne wobec spółki, skoro zajęcia rachunków bankowych spółki okazały się nieskuteczne z uwagi na brak środków, nieskuteczne okazało się również zajęcie wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku. Nadto organy prawidłowo ustaliły, że spółka nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, a więc także nie jest właścicielem nieruchomości, na której mają znajdować się przedmiotowe złoża kruszywa. Ewentualne legitymowanie się koncesją nie wywiera jakiegokolwiek wpływu ocenę sytuacji finansowej spółki, skoro spółka nie wydobywa tego kruszywa i nie osiąga z tej działalności żadnych dochodów. Natomiast należący do spółki sprzęt oraz środki transportowe, z uwagi na sytuację finansową, zostały sprzedane, a żwirownia jest zamknięta (oświadczenie o stanie majątkowym spółki, złożone [...] września 2018 r. przez prezesa zarządu spółki, k. 110 akt administracyjnych). Z przywołanego oświadczenia prezesa zarządu spółki wynika nadto, że spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego, co stoi w sprzeczności z dołączonym do skargi wykazem, zatytułowanym ewidencja środków trwałych w roku 2015. Sąd podziela także stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, a wskazujące że zarzuty skargi są niezasadne w sytuacji, gdy prezes zarządu spółki, pouczona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy, na podstawie art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 ze zm.) oświadczyła, że spółka nie funkcjonuje i nie przynosi żadnych dochodów i nie posiada żadnego majątku.

WSA wskazuje, że spółka dopiero na etapie postępowania sądowego podaje, że posiada składniki majątkowe (przedkładając dokument w postaci – ewidencji środków trwałych jednakże nie jest ona aktualny gdyż pochodzi z 2015 r. – k. 5 akt sądowych oraz dowód w postaci dokumentacji fotograficznej oraz zastawienie stanu magazynowego hałd oraz operatu technicznego dołączonego do pisma procesowego z dnia [...] lipca 2019 r.) i domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz ponownego przeprowadzania przez organ kolejnych czynności egzekucyjnych.

Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2019 r. albowiem nie jest to dowód uzupełniający, a dowód nowy, który nie istniał na etapie postępowania administracyjnego, a powstał już na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Nie uzupełnia więc zakresu postępowania dowodowego prowadzonego przez organ. Tym samym nie zostały spełnione normatywne przesłanki zastosowania tego fakultatywnego elementu postępowania sądowego, unormowanego w art. 106 § 3 p.p.s.a. Natomiast dokument ten może stanowić podstawę do wszczęcia ponownego postępowania egzekucyjnego – w trybie art. 61 u.p.e.a.

Dokonując analizy prawidłowości postępowania organów w kontrolowanej sprawie podkreślić także należy, że nie jest celem postępowania egzekucyjnego jedynie jego prowadzenie, skoro wyspecjalizowany w tym zakresie organ – organ egzekucyjny stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jeżeli więc istnieją ustawowe przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ I instancji – na podstawie posiadanych informacji w zakresie stanu majątkowego i finansowego - postąpił prawidłowo, umarzając toczące się postępowanie egzekucyjne. Wskazać należy, że stroną zarówno postępowania egzekucyjnego, jak również postępowania sądowego jest przedsiębiorca, który od 2003 r. prowadzi działalność gospodarczą i, jak wynika z analizy akt administracyjnych, jest to także działalność reglamentowana. Występująca na etapie postępowania egzekucyjnego w imieniu strony - A. M. – jak wynika z odpisu KRS - od kilku lat pełni funkcję prezesa zarządu spółki. Tak więc jako reprezentant przedsiębiorcy osoba ta powinna posiadać pełną wiedzę w zakresie posiadanego przez spółkę majątku na etapie postępowania egzekucyjnego. Dokonując kontroli sądowej niniejszej sprawy w zakresie analizy sytuacji majątkowej zobowiązanej spółki – w aspekcie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego - należy jeszcze raz podkreślić, że z ww. protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego podmiotu z dnia [...] września 2018 r., jednoznacznie wynika, że żwirownia jest zamknięta, a brak jest jakichkolwiek praw majątkowych po stronie dłużnika, stanowiących jego własność jak również jakiegokolwiek majątku zobowiązanego znajdującego się we władaniu osób trzecich. WSA wskazuje, że ustaleń tych w późniejszym okresie postępowania egzekucyjnego strona skarżąca skutecznie nie podważyła. Jeszcze raz należy zaakcentować istotną rolę samego dłużnika (lub jego reprezentantów) w ustalaniu jego sytuacji majątkowej i finansowej, a to w aspekcie spełnienia podstawowego celu postępowania egzekucyjnego, zawartego przepisach ogólnych, m.in. w art. 7 u.p.e.a.

Należy jednoznacznie wskazać, że – z perspektywy proceduralnej - organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie, stanowiące przedmiot kontroli tutejszego Sądu. Ponadto, po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym wydały prawidłowe rozstrzygnięcia (organ I instancji - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a organ odwoławczy – o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia). Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji oraz organu odwoławczego, jako podstawa normatywna umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazana została prawidłowo treść przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a.

Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej w zakresie naruszenia art. 7 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, skutkującego także naruszeniem ogólnych zasad postępowania egzekucyjnego oraz naruszeniem poszczególnych przepisów w zakresie postępowania dotyczącego egzekucji należności pieniężnych, wymienionych w skardze należy wskazać, że - jak wynika z analizy akt administracyjnych oraz z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego – organ ten dokonał kolejnych czynności procesowych niezbędnych do ustalenia elementów stanu faktycznego, a dotyczących majątku zobowiązanego podmiotu (zobowiązanie z dnia [...] stycznia 2019 r. - k. 120 akt administracyjnych). Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dokonał analizy stanu majątkowego, odnosząc się szczegółowo m.in. do oceny odpowiedzi na ww. pismo przedłożonej organowi dnia [...] lutego 2019 r., jak również do posiadania przez skarżącą koncesji (k. 126 - 127 akt administracyjnych, nastąpiła tylko zmiana firmy przedsiębiorstwa – jak wynika z KRS).

Na marginesie należy wskazać, że umorzenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umożliwia – z perspektywy normatywnej – wszczęcie ponownej egzekucji w trybie art. 61 u.p.e.a. w sytuacji, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.