Postanowienie NSA, sygn. akt III OZ 801/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 206
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] z siedzibą w W. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 5 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 maja 2022 r. sygn. akt II SAB/Bd 33/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 17 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Przedszkola Niepublicznego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej:

1) stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącej z 19 listopada 2021 r. o udzielenie informacji publicznej;

2) stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

3) umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku;

4) oddalił skargę w pozostałym zakresie;

5) zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 150 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku odnośnie punktu 5 Sąd pierwszej instancji wskazał, że o zwrocie kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) i wynagrodzenia pełnomocnika (50 zł) orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej P.p.s.a.). Sąd zmiarkował jednocześnie zwracaną kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 P.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą Fundację, zarejestrowanych przed tut. Sądem (dotychczas zarejestrowano 18 takich spraw o sygnaturach od II SAB/Bd 17/22 do II SAB/Bd 38/22). Ponadto identycznych spraw wpłynęło 30, które jeszcze nie zostały zarejestrowane. Model działania skarżącej jest w tych sprawach ten sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną w dniu 19 listopada 2021 r. do wielu adresatów (dyrektorów przedszkoli niepublicznych), a następnie do tut. Sądu wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego minimalny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – poprzez zaniechanie przyznania stronie skarżącej pełnego zwrotu niezbędnych kosztów postępowania (w skład których powinno wchodzić wynagrodzenie radcy prawnego według stawki minimalnej w kwocie 480 zł) pomimo zasadności skargi,

2. art. 206 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne, rozszerzające zastosowanie "wyjątkowej" regulacji, mimo braku szczególnych przesłanek "słusznościowych", uzasadniających tak drastyczne (bo blisko 10-krotne) zmniejszenie wynagrodzenie pełnomocnika,

- przy czym naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziły do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kwoty znacznie niższej niż należna.

Mając powyższe na uwadze, skarżąca wniosła o zmianę postanowienia w skarżonej części poprzez zasądzenie od organu na jej rzecz, dodatkowo kwoty 430 zł (tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 50 zł) wskutek czego, postanowienia zawarte w pkt 5 sentencji wyroku – po korekcie instancyjnej – powinno przyznać łącznie od organu kwotę 580 zł.

W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że realny ciężar ekonomiczny rozstrzygnięcia poniesie Fundacja, która pozostaje zgodnie z umową zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia w wysokości 480 zł, niezależnie od wysokości zwrotu kosztów zasądzonych w wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. "(w) razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". Stosownie zaś do art. 205 § 2 P.p.s.a. "(d)o niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony". Stosownie z kolei do art. 206 P.p.s.a.: "Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu". Przepis ten dopuszcza możliwość miarkowania kosztów postępowania na rzecz skarżącego (skarżących) od organu w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ale ustalenie czy w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", zostało pozostawione do uznania sądu. Sąd dokonuje analizy wszelkich mających znaczenie dla tej kwestii okoliczności sprawy i ocenia, czy występuje w niej uzasadniony przypadek. Intencją ustawodawcy było natomiast pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Niepodjęcie rozważań w tym względzie oznacza, przy uwzględnieniu skargi nawet w części, obowiązek zastosowania zasad z art. 200 P.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji miarkował kwotę wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącą na podstawie art. 206 P.p.s.a., mając na uwadze to, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu analogicznych inicjowanych przez skarżącą Fundację, zarejestrowanych przed tamtejszym Sądem. Zdaniem Sądu sposób działania skarżącej jest w tych sprawach taki sam – wniosek o udostępnienie informacji publicznej wysyłany jest zbiorczą wiadomością elektroniczną do wielu adresatów, a następnie do tamtejszego Sądu wywodzona jest skarga na bezczynność tych podmiotów o takiej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe uzasadnia zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą Fundację jedynie w niewielkiej części, uwzględniając jego nieznaczny nakład pracy, jak i seryjność oraz nieskomplikowany charakter inicjowanych spraw.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wywiedzenie skarg i reprezentowanie strony w sprawach o tożsamym stanie faktycznym oraz objętych jednolitą regulacją prawną uzasadnia miarkowanie wynagrodzenia pełnomocnika, czyli dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy. Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego jest okoliczność wniesienia skarg w sprawach tożsamych co do okoliczności faktycznych i prawnych, przez co wymagających mniejszego nakładu pracy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 544/16, z 1 lipca 2016 r. sygn. akt II GZ 668/16; z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I GZ 502/18, 23 listopada 2022 r. sygn. akt III OZ 703/22 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazując na powyższe, uznać należało, że Sąd pierwszej instancji miał faktyczne i prawne podstawy do zastosowania art. 206 P.p.s.a., a swoje stanowisko w sposób odpowiedni uzasadnił. Bez znaczenia natomiast dla zastosowania w sprawie art. 206 P.p.s.a. pozostawały sposób, w jaki Fundacja określiła zasady i wysokość wynagrodzenia na rzecz reprezentującego ją pełnomocnika (radcy prawnego), bowiem możliwość miarkowania kosztów jest niezależna od umówionego wynagrodzenia. Z tych powodów jako niezasadne należało ocenić podniesione w zażaleniu zarzuty.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.