Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 142/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 127 ust. 2, ust. 10, ust. 12
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.
article: art. 7, art. 15, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 138
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nauczania indywidualnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją orzeczenie Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej z dnia 25 października 2018 r. nr [...], 2) zasądza od [...] Kuratora Oświaty na rzecz skarżącego K. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 grudnia 2018 r. [...] Kurator Oświaty utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 25 października 2018 r. o braku potrzeby nauczania indywidulanego K. W.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

A. W. (zwana dalej: "przedstawicielem ustawowym małoletniego", "matką") wystąpiła z wnioskiem o orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania syna – K. W.

Orzeczeniem z dnia 25 października 2018 r. (nr [...]) Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej - działając na podstawie art. 127 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.) - orzekł o braku potrzeby nauczania indywidualnego K. W. (ur. 13.04.2002 r.).

W uzasadnieniu wskazano, że Zespół Orzekający jednogłośnie był przeciw nauczaniu indywidualnemu syna strony. Wyjaśniono, że mimo zaleceń Zespołu Orzekającego, zawartych w poprzednim orzeczeniu o potrzebie nauczania indywidualnego chłopiec nie uczestniczył w psychoterapii. Był i jest nadal pod opieką lekarza psychiatry, bierze leki, jednak w przypadku zaburzeń lękowych (fobia szkolna) nie jest to wystarczająca i podstawowa forma terapii. Bezwzględne jest jednoczesne uczestniczenie w psychoterapii. Zwrócono uwagę, że w toku prowadzonego w ubiegłym roku szkolnym nauczania indywidualnego uczeń nie brał udział w żadnych formach życia szkolnego celem ułatwienia powrotu do niej. Ponadto wskazano, że chłopiec prezentuje zachowania świadczące o nieodpowiednim stosunku do obowiązków szkolnych. Z rozmowy z nim wynika bowiem, że nie podejmował dodatkowej nauki własnej poza lekcjami z nauczycielami w ramach nauczania indywidualnego. Do czasu badania w poradni (10 października 2018 r.) nie uzupełnił notatek w zeszytach (od początku bieżącego roku szkolnego nie był obecny w szkole). Z wywiadu z rodzicem i rozmowy z uczniem wiadomo natomiast, że gra na komputerze codziennie ok. 2 godzin, wychodzi z kolegami (piłka, rower).

Zespół Orzekający wskazał, że zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem nauczanie indywidualne realizuje się w domu rodzinnym ucznia. Utrzymanie indywidualnego nauczania zwiększa ryzyko pogłębienia się u ucznia zaburzeń lękowych, szczególnie fobii społecznych lub ponowne pojawienie się ich w późniejszym czasie. Zespół Orzekający przyjął, że ograniczenie kontaktów i unikanie sytuacji stresogennych nie spowoduje zniknięcia objawów, a wzmoże problemy radzenia sobie chłopca w społecznych sytuacjach.

Kończąc Zespół Orzekający stwierdził, że formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla ucznia jest możliwość realizacji zindywidualizowanej ścieżki kształcenia na terenie szkoły. Jest ona organizowana dla uczniów, którzy mogą uczęszczać do szkoły, ale ze względu na trudności w funkcjonowaniu wynikających ze stanu zdrowia nie mogą realizować wszystkich zajęć edukacyjnych wspólnie z oddziałem szkolnym i wymagają dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich specjalnych potrzeb edukacyjnych.

Od ww. orzeczenia matka – jako przedstawiciel ustawowy małoletniego - złożyła odwołanie podnosząc, że stan zdrowia syna uniemożliwia mu chodzenie do szkoły. Psychiatra dziecięcy zdiagnozował u jej syna fobię szkolną oraz zaburzenia adaptacji. W odniesieniu do zarzutu braku uczestniczenia syna w psychoterapii wyjaśniła, że pomimo podejmowania różnych prób znalezienie takiego specjalisty w Powiecie [...] okazało się bardzo trudne a wręcz niemożliwe. Opisała trudną sytuację życiową w jakiej znajduje się rodzina, podkreślając że - z uwagi na stwierdzone zaburzenia - syn w ubiegłym roku nie brał udziału w żadnych formach życia szkolnego. Przy próbach wyjścia do szkoły dostawał ataków paniki, dlatego jedyną akceptowaną formą nauczania dla niego jest indywidualne nauczanie w domu. Nie zgodziła się z zarzutem nieodpowiedniego stosunku syna do obowiązków szkolnych wyjaśniając, że chętnie uczył się i przygotowywał do zajęć, gdy miał nauczanie indywidualne (K. chętnie czytał, zwracał się do rodzeństwa o pomoc, gdy czegoś nie rozumiał, miał dobre relacje z nauczycielami, którzy przychodzili do domu). W jej ocenie była to dla syna właściwa terapia, dająca mu możliwość spotkań z innymi aniżeli rodzina osobami; czuł się wtedy akceptowany i dowartościowany. Obecnie, to co osiągnął podczas nauczania indywidualnego traci; staje się bardziej zamknięty i zagubiony. Wskazała, że nieprawdą jest, że syn "wychodzi z kolegami", bowiem od lat ma jednego przyjaciela – O., który od czasu do czasu przychodzi i wyciąga syna na rozmowy, na piłkę czy rower, co jest korzystne dla niego. Stanowisko psychiatry (dr M. K.) wskazuje na to, że jego choroba wymaga długotrwałego leczenia i nie jest gotowy na powrót do szkoły.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia 18 grudnia 2018 r. (nr [...]) - na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej powoływanej jako: "k.p.a.") oraz § 25 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743) - utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Organ odwoławczy wyjaśnił w uzasadnieniu, że K. W. uczęszcza do Szkoły Podstawowej w L. - III klasa Gimnazjum. Z opinii nr [...] w sprawie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia, dostosowania wymagań edukacyjnych, objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole z dnia 5 listopada 2018 r. wynika, że uczeń został ponownie zgłoszony do poradni psychologiczno-pedagogicznej. W drugim semestrze ubiegłego roku szkolnego (2017/2018) wydano orzeczenie o potrzebie nauczania indywidualnego z powodu zdiagnozowanych zaburzeń depresyjno-lękowych mieszanych. Do momentu wydania orzeczenia opuścił ponad 300 godzin lekcyjnych. Wówczas powtarzał naukę w II klasie gimnazjum. Nadużywał komputera, głównie grając on-line. Negował problemy w kontaktach z nowym zespołem klasowym, choć z aktualnej opinii ze szkoły na temat ucznia wynika, że od początku nauki w gimnazjum miał kłopoty z nawiązywaniem relacji z rówieśnikami. Podkreślono, że leczy się w specjalistycznej poradni i jest pod stałą kontrolą lekarską od lutego 2018 r. Bierze leki. Aktualne rozpoznanie: zaburzenia adaptacyjne i fobia szkolna. Mimo zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie nauczania indywidualnego dotychczas nie uczestniczył w psychoterapii/terapii uzależnień (zaburzenia lękowe, nadmierne używanie komputera). Obecnie K. jest uczniem ostatniej klasy gimnazjum, jednak w szkole był tylko raz (w pierwszy dzień nauki).

Po raz pierwszy do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej został zgłoszony jako uczeń II klasy szkoły podstawowej. W wyniku badań psychologicznych i pedagogicznych poradnia w dniu 3 stycznia 2011 r. wydała opinię nr [...] w sprawie: dostosowania wymagań edukacyjnych oraz objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole.

W związku z trudnościami w nauce w klasie IV szkoły podstawowej uczeń był ponownie badany przez Poradnię i w dniu 19 marca 2013 r. otrzymał opinię nr [...] w sprawie: dostosowania wymagań edukacyjnych oraz warunków sprawdzianu i egzaminów zewnętrznych; objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole. Stwierdzono u niego dysleksję rozwojową pod trojaką postacią: dysleksji, dysgrafii i dysortografii.

W dniu 12 kwietnia 2018 r. Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej wydał orzeczenie nr [...] o potrzebie indywidualnego nauczania na okres do końca nauki w roku szkolnym 2017/2018 ze względu na stan zdrowia ucznia znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły.

Na skutek złożenia w dniu 25 września 2018 r. przez A. W. wniosku do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania dla syna K. (do wniosku zostało dołączone zaświadczenie lekarskie z dnia 25 września 2018 r.) dyrektor Zespołu Oświatowego w L. – Z. W. dostarczył opinię o sytuacji dydaktycznej i wychowawczej ucznia na potrzeby zespołu orzekającego, z której wynikało, że K. od początku nauki w gimnazjum został objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną, uczestniczył w zajęciach terapii pedagogicznej, a także w zajęciach wyrównawczych z języka polskiego i matematyki (niesystematycznie), a nauczyciele zgodnie z opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej dostosowali warunki nauki do wymagań poprzez wydłużenie czasu pracy.

W dniu 25 października 2018 r. Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej wydał orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego nauczania. Wydając przedmiotowe orzeczenie Zespół Orzekający uwzględnił: zaświadczenie lekarskie "A" Sp. z o.o. w G. z dnia 25 września 2018 r., opinię dyrektora Zespołu Oświatowego w L. z dnia 26 września 2018 r, wychowawcy klasy z dnia 23 stycznia 2017 r., wywiad przeprowadzony z matką ucznia, rozmowę z uczniem oraz arkusz badań psychologiczno-pedagogicznych chłopca z dnia 10 października 2018 r. W uzasadnieniu Zespół Orzekający wskazał okoliczności, które uznał za istotne dla rozstrzygnięcia oraz wyjaśnił powody, na podstawie których nie stwierdził potrzeby indywidualnego nauczania.

Na ponownym posiedzeniu w dniu 22 listopada 2018 r. – w związku z wniesionym odwołaniem - Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej rozpatrzył to odwołanie i podtrzymał swoją decyzję z dnia 25 października 2018 r. o braku potrzeby indywidualnego nauczania. Kurator stwierdził, że po zapoznaniu się z przedstawionymi przez matkę argumentami oraz ponownej analizie dokumentacji ucznia zgromadzonej w Poradni Zespół Orzekający jednomyślnie postanowił podtrzymać decyzję z dnia 25 października 2018 r. stwierdzając, że K. W. jest w stanie chodzić do szkoły; wskazano objęcie ucznia zindywidualizowaną ścieżką kształcenia i wydano w tej sprawie opinię nr [...]. Zespół podjął decyzję w składzie: dyrektor poradni psychologiczno-pedagogicznej, lekarz medycyny, psycholog i pedagog.

Mając na uwadze, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji rozstrzygnął w powyższy sposób, Kurator – jak stwierdził - uznaje, że należy utrzymać zaskarżone orzeczenie w mocy.

K. W., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie orzeczenia organu I instancji. Jednocześnie - na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej zwanej: "p.p.s.a.") - wniósł o zobowiązanie przez Sąd organu I instancji do wydania w terminie 14 dni orzeczenia o objęciu skarżącego indywidualnym programem nauczania, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez [...] Kuratora Oświaty. Nadto wnioskował o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności wskazane w jej uzasadnieniu.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

art. 127 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm. – dalej jako: "u.p.o.") poprzez nieobjęcie skarżącego indywidualnym programem nauczania, pomimo występowania istotnych przesłanek przemawiających za objęciem go tym programem nauczania;

§ 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743) w zw. z art. 127 ust. 2 u.p.o. poprzez brak udziału w pracach i w orzekaniu zespołu orzekającego, niezbędnego w niniejszej sprawie specjalisty z zakresu psychiatrii z uwagi na schorzenia na jakie cierpi skarżący;

art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na niewydaniu przez [...] Kuratora Oświaty rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, a jedynie oparciu się na orzeczeniach wydanych przez organ niższej instancji, bez rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, a nawet bez przeprowadzenia kontroli orzeczenia Zespołu Orzekającego;

art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. z uwagi brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji;

art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie jednostronnego rozstrzygnięcia bez uwzględnienia stanowiska i słusznego interesu skarżącego;

art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z uwagi na nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego niniejszej sprawy, w szczególności zarzutów wnioskodawcy odnoszących się do występowania istotnych przesłanek przemawiających za objęciem małoletniego skarżącego indywidualnym programem nauczania, przy jednoczesnym braku możliwości realizacji zindywidualizowanej ścieżki kształcenia na terenie szkoły;

art. 12 § 1 k.p.a. poprzez wyjaśnienie sprawy w sposób niedostatecznie wnikliwy, polegający na niezajęciu przez Kuratora stanowiska, co do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, a w szczególności zarzutu nieuwzględnienia słusznego interesu skarżącego poprzez objęcie go indywidualnym programem nauczania w sytuacji znacznie lepszych wyników w okresie wcześniej realizowanego indywidualnego programu nauczania;

art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonego odwołaniem orzeczenia wydanego przez organ I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący od momentu rozpoczęcia edukacji charakteryzował się przeciętnym poziomem sprawności umysłowej, słabszymi kompetencjami językowymi oraz zwolnionym tempem pracy. Już w II klasie szkoły podstawowej wymagał indywidualizacji, dostosowania wymagań edukacyjnych ze względu na specyficzne trudności w nauce oraz włączenia do zajęć specjalistycznych. Zalecano mu w szczególności udział w zajęciach dydaktyczno-wyrównawczych, terapię pedagogiczną oraz metodykę pracy w domu.

W dniu 12 kwietnia 2018 r. zostało wydane orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania do końca nauki w roku szkolnym 2017/2018 ze względu na stan zdrowia ucznia znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły. Orzeczenie zostało wydane w okresie, gdy skarżący powtarzał II klasę gimnazjum, był już zagrożony oceną niedostateczną z kilku przedmiotów, a od początku roku szkolnego opuścił ponad 364 godziny zajęć. Z orzeczenia wynika, że jako szesnastolatek nadal przejawiał zaniżone do kategorii wiekowej zdolności w nauce, w tym umiejętności czytania i pisania. Dodatkowo zdiagnozowano u niego uzależnienie od gier internetowych, które miało swoje przełożenie na rażącą absencję w zajęciach szkolnych. Z badań wynika, że u skarżącego występują zaburzenia depresyjno-lękowe mieszane, a trudności w systematycznym uczęszczaniu do szkoły przypisano wzmożonemu lękowi. Treść orzeczenia wspomina również o włączeniu leczenia farmakologicznego. W zaleceniach wskazano na konieczność odbywania nauczania w domu, gdyż tylko taka forma nauczania dawała szansę na ukończenie aktualnej klasy. Stwierdzono konieczność dostosowania wymagań edukacyjnych do potrzeb ucznia z uwagi na znaczące zaległości edukacyjne. Orzeczenie to zostało wydane w oparciu o zaświadczenie lekarskie z dnia 10 kwietnia 2018 r. dotyczące indywidualnego nauczania ucznia, w którym oceniono stan zdrowia ucznia jako uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły (zaburzenia depresyjno-lękowe, mieszane). Zostało to potwierdzone także w zaświadczeniu lekarskim z dnia 8 maja 2018 r., jak również w zaświadczeniu z dnia 25 września 2018 r.

W dniu 26 września 2018 r. została wydana opinia o sytuacji dydaktycznej i wychowawczej dziecka lub ucznia na potrzeby zespołu orzekającego (...), w której potwierdzono kształcenie się skarżącego od października 2017 r. w formie indywidualnego nauczania z powodu stanu zdrowia znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły. W związku z taką formą nauczania skarżący dobrze opanował technikę czytania, jednakże trudności z zapamiętywaniem, rozwiązywaniem działań matematycznych, nieznajomością zasad ortografii i interpunkcji nadal występowały. Z chwilą podjęcia nauki w gimnazjum miał trudności w nawiązywaniu relacji z rówieśnikami. Od początku nauki w gimnazjum został objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Uczestniczył w zajęciach terapii pedagogicznej, a także w zajęciach wyrównawczych z języka polskiego i matematyki, przy czym nauczyciele - zgodnie z opinią Poradni - obniżyli wobec niego wymagania oraz wydłużyli jego czas pracy.

Podkreślono, że wbrew jednolitej linii poszczególnych opinii i orzeczeń wydawanych w sprawie skarżącego od początku jego edukacji i pomimo odmiennych wniosków zawartych w zaświadczeniu lekarskim z dnia 25 września 2018 r., w dniu 25 października 2018 r. zostało wydane orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego nauczania.

W dniu 5 listopada 2018 r. została wydana natomiast opinia (nr [...]) w sprawie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia, dostosowania wymagań edukacyjnych, objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole, w której zaświadczono, że uczeń nadal boryka się ze wskazanymi powyżej problemami, nie uczęszcza na terapię behawioralną, a od początku roku szkolnego był tylko na jednych zajęciach (pierwszym dniu nauki), nie uzupełnił zaległości w szkole. W opinii wskazano, że w okresie kształcenia indywidualnego w II semestrze roku szkolnego 2017/2018, pomimo licznych ocen niedostatecznych, skarżący zdołał poprawić wszystkie stopnie i otrzymać promocję do kolejnej klasy. Opinia ta podtrzymała jednakże treść orzeczenia, bowiem uznano, że uczeń może chodzić do szkoły, gdyż fobia szkolna nie stanowi wskazania do nauki w domu. Zalecono przy tym zindywidualizowaną ścieżkę kształcenia do końca roku szkolnego 2018/2019. W konsekwencji małoletniemu skarżącemu ułożono zindywidualizowany plan nauczania w szkole, mający zastosowanie od 12 listopada 2018 r.

Zdaniem skarżącego [...] Kurator Oświaty, będąc organem odwoławczym, w zaskarżonej decyzji opisał szczegółowo stan faktyczny sprawy, przytoczył rozstrzygnięcia wraz z uzasadnieniem Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej i wskazał, że podziela to stanowisko, rezygnując jednocześnie z dokonania własnego rozważenia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W ocenie skarżącego organy naruszyły art. 127 ust. 2 u.p.o., gdyż nie ulega wątpliwości, że obecny stan zdrowia skarżącego znacznie utrudnia mu wywiązywanie się z obowiązków szkolnych w sposób konwencjonalny, co wynika z dokumentacji. Fobia szkolna oraz poważne problemy adaptacyjne w obecnej formie stanowią przeciwwskazanie do uczestnictwa w zajęciach w środowisku klasowym, nawet przy zastosowaniu - wg zaleceń organu I instancji - zindywidualizowanej ścieżki kształcenia. Włączenie K. do szkolnej społeczności po długiej przerwie (nauczanie indywidualne w domu w II semestrze roku szkolnego 2017/2018) nie będzie stanowić w żadnym wypadku panaceum na tak wysoki stopień zaburzeń lękowych u niego obecnych - bardzo prawdopodobne jest, że jego aspołeczne usposobienie jeszcze bardziej się pogłębi. Ponadto, stwierdzone w uprzednio wydanej opinii o sytuacji wychowawczej i dydaktycznej dziecka lub ucznia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 26 września 2018 r. problemy w nauce (trudności z zapamiętywaniem, liczne błędy ortograficzne, językowe i interpunkcyjne, konieczność zastosowania wydłużonego czasu pracy) - jako występujące u ucznia III klasy gimnazjum - stanowią zbyt dużą przeszkodę do tego, aby stosować względem małoletniego zindywidualizowaną ścieżkę kształcenia na terenie szkolnym w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej ze skutkiem efektywnym.

Małoletniemu Skarżącemu został zaproponowany zindywidualizowany plan zajęć w szkole, jednakże część przedmiotów takich jak: jęz. polski, matematyka, geografia, chemia, fizyka, jęz. niemiecki, jęz. angielski, wos - jest w tygodniu realizowana zarówno w formie zajęć z klasą oraz w formie zindywidualizowanej, jednakże w związku ze schorzeniami, z jakimi boryka się K., plan ten nie może być obiektywnie zrealizowany - nie jest on bowiem w stanie przekroczyć progu domu mając świadomość, że musi iść do szkoły. Co ważne, nauczanie w środowisku szkolnym nigdy nie przynosiło rezultatu względem skarżącego, a największe postępy w nauce były zauważalne dopiero w związku z nauczaniem indywidualnym, które obecnie są stopniowo tracone.

W skardze podkreślono, że indywidualne nauczanie ma na celu dostosowanie wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania do indywidualnych potrzeb i możliwości ucznia, których z przyczyn niezależnych nie może on przezwyciężyć. Z tego powodu organy podejmujące decyzje w tych sprawach - mając na uwadze dobro dziecka - winny wnikliwie, szczegółowo, dogłębnie i rzetelnie rozważyć okoliczności danej sprawy, dlatego niepełne, niewłaściwe lub wadliwe przeprowadzenie postępowania stanowi, nie tylko o naruszeniu reguł procesowych, ale też godzi w dobro i prawa dziecka (ucznia).

W ocenie skarżącego w sprawie naruszono także § 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii, ponieważ powołany do rozpoznania wniosku Zespół Orzekający nie zawierał w swym składzie specjalisty z zakresu psychiatrii, co - z uwagi na charakter schorzenia, na jakie cierpi K. – winno mieć miejsce, tym bardziej, że treść orzeczenia wskazuje na konieczność uczęszczania chłopca na psychoterapię w celu przepracowania obecnych u niego problemów, w tym zdiagnozowania ewentualnej depresji.

W zaistniałej w sprawie sytuacji organy decyzyjne nie uwzględniły w kompleksowy sposób stanu zdrowia K. (który pozostaje pod stałą kontrolą psychiatry i zmuszony jest wspomagać się farmakologicznie) i wyciągnęły niewłaściwe wnioski w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, na który składały się liczne zaświadczenia lekarskie, opinie niesłusznie uznając, że nie zachodzi związek pomiędzy stanem zdrowia dziecka, a brakiem możliwości uczęszczania do szkoły.

W sprawie został naruszony także art. 15 k.p.a. i wprowadzona nim zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej naruszenie polega na niewydaniu przez [...] Kuratora Oświaty rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym w tym sensie, że organ ten przytoczył orzeczenie organu I instancji, odstępując jednocześnie od samodzielnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, a także przeprowadzenia kontroli orzeczenia organu I instancji. Zastąpienie własnych ustaleń i rozstrzygnięcia orzeczeniami Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej świadczy o nieodpowiednim zbadaniu sprawy i nierzetelnym podejściu do jej przedmiotu. Rozpoznając odwołanie Kurator powinien był przeanalizować całość dostępnych dokumentów, ewentualnie przeprowadzić inne dowody (skorzystać z dodatkowej pomocy specjalistów), w celu właściwej oceny zasadności wniosku o zastosowane indywidualnego nauczania, mając na uwadze art. 136 k.p.a. oraz § 25 ust. 5 ww. rozporządzenia, który upoważnia Kuratora Oświaty do zasięgnięcia, w zależności od potrzeby, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty.

W konsekwencji orzekające w sprawie organy nie wywiązały się z obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i nie dokonały także kompleksowej oceny stanu zdrowia K. w oparciu o wszystkie znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, nie uwzględniając w szczególności zarzutów jego przedstawiciela ustawowego, odnoszących się do występowania istotnych przesłanek przemawiających za objęciem K. indywidualnym programem nauczania, przy jednoczesnym braku możliwości realizacji zindywidualizowanej ścieżki kształcenia na terenie szkoły, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Brak natomiast wyczerpującego i jasnego przedstawienia oraz wyjaśnienia stanowiska w rozpoznawanej sprawie - w szczególności przez organ II instancji - stanowiło naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 oraz art. 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.

Wskazał, że wbrew twierdzeniu skarżącego art. 127 u.p.o. nie daje prawnej możliwości objęcia ucznia indywidualnym programem nauczania, gdyż taka podstawa wynika z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i trybu udzielania zezwoleń na indywidualny program lub tok nauki oraz organizacji indywidualnego programu lub toku nauki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1569).

Orzeczenie nr [...] zostało wydane przez Zespół Orzekający w składzie zgodnym z § 4 ust 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743), bowiem w pracach Zespołu Orzekającego uczestniczył lekarz specjalista w zakresie pediatrii i neurologii dziecięcej, a przepisy nie nakładają obowiązku, aby lekarz psychiatra uczestniczył w pracach zespołu orzekającego. Nadto, jak wynikało ze znajdujących się w dokumentacji ucznia zaświadczeń lekarskich, skarżący małoletni od dnia 27 lutego 2018 r. był objęty stała kontrolą i opieką lekarza i psychologa, lecz nie leczył się psychiatrycznie.

Zaskarżona decyzja [...] Kuratora Oświaty została wydana z poszanowaniem art. 15 k.p.a. zważywszy, że tryb odwoławczy od orzeczenia wydanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną reguluje przepis szczególny, tj. § 25 rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Zaskarżona decyzja została wydana także zgodnie z art. 107 § 3 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., gdyż Kurator uznał, że zgromadzona przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną dokumentacja stanowi wystarczający materiał dowodowy do wydania decyzji bez dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, a odwołanie od orzeczenia nr [...] nie zawierało żądania dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, stosownie do art. 136 § 1 k.p.a.

Mając na względzie stan zdrowia skarżącego małoletniego utrudniający, ale nie uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna wydała orzeczenie nr [...] o braku potrzeby indywidualnego nauczania dla ucznia – K. W., natomiast w oparciu o rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1591 ze zm.), Poradnia ta wydała opinię nr [...] z dnia 5 listopada 2018 r. w sprawie zindywidualizowanej ścieżki kształcenia, dostosowania wymagań edukacyjnych, objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole.

Dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje, że skarżący małoletni choć nie uczęszcza do szkoły, to przebywa w grupie rówieśniczej, spotyka się z kolegami (gra w piłkę, jeździ na rowerze) oraz wychodzi na spacery z psem. Stan zdrowia nie utrudnia mu przebywania poza domem, co nie daje podstawy do objęcia go indywidualnym nauczaniem, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego dzieci i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2017 r., poz. 1616). Zdaniem specjalistów utrzymanie indywidualnego nauczania zwiększa ryzyko pogłębienia się u ucznia zaburzeń lękowych, szczególnie fobii społecznych, a ograniczenie kontaktów i unikanie sytuacji stresogennych nie spowoduje zniknięcia objawów, lecz wzmoże problemy radzenia sobie chłopca w społecznych sytuacjach.

Kurator wskazał także, że chybiony jest również zarzut nieobjęcia małoletniego K. indywidualnym programem nauczania, mając na uwadze uzyskiwanie lepszych wyników nauczania w okresie wcześniej realizowanego indywidualnego programu nauczania, gdyż nigdy nie realizował indywidualnego programu nauczania przydzielanego i organizowanego na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków i trybu udzielania zezwoleń na indywidualny program lub tok nauki oraz organizacji indywidualnego programu lub toku nauki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Kuratora Oświaty z dnia 18 grudnia 2018 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej z dnia 25 października 2018 r. o braku potrzeby nauczania indywidulanego skarżącego – małoletniego K. W.

Materialnoprawną podstawę ww. orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm. – dalej jako: "u.p.o.") oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1743 – dalej jako: "rozporządzenie z dnia 7 września 2017 r.").

Zgodnie z art. 127 ust. 2 u.p.o. indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub szkoły. Stosownie do art. 127 ust. 10 u.p.o. orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Od orzeczeń, o których mowa w ust. 10, rodzice dziecka mogą złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia odwołanie do kuratora oświaty (art. 127 ust. 12 u.p.o.).

Orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydawane są na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka poparty dołączoną do wniosku dokumentacją uzasadniającą wniosek oraz zaświadczeniem o stanie zdrowia dziecka, jeśli takie jest wymagane. W razie braków dokumentacji przewodniczący wzywa wnioskodawcę do przedstawienia dokumentów, których brakuje, zaś jeśli wnioskodawca takiej dokumentacji nie posiada, badania niezbędne do wydania orzeczenia przeprowadzają członkowie zespołu lub inne osoby wskazane przez przewodniczącego zespołu. Zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli uczących ucznia w celu przedstawienia problemów dydaktycznych i wychowawczych ucznia (por. § 5 i 6 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r.). W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do rozporządzenia (por. § 12 pkt 3 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r.). Stosownie do § 15 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r. orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania wydaje się dla uczniów, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, na okres nie krótszy niż 30 dni i nie dłuższy niż jeden rok szkolny (ust. 1 i 3). W przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia zespół wydaje orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego nauczania, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia lub od dnia uzupełnienia wniosku lub przedstawienia dokumentacji zgodnie z § 6 ust. 7, według wzoru stanowiącego załącznik nr 7 do rozporządzenia.

W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie zastosowały prawidłowo przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego, wydając zaskarżone oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że organy nie poddały szczegółowym rozważaniom sformułowania "stanu zdrowia dziecka uniemożliwiającego lub znacznie utrudniającego uczęszczanie do szkoły" w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i nie odniosły się pod kątem wskazanej przesłanki do kwestii, czy w istocie stan zdrowia K. W., korzystającego uprzednio (w roku szkolnym 2017/2018) z nauczania indywidualnego, a wymagającego - jak to wynika z akt sprawy - w rzeczywistości zindywidualizowanej ścieżki kształcenia, dostosowania wymagań edukacyjnych oraz objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole, jest bądź nie jest takim stanem zdrowia dziecka, który uniemożliwia mu lub też znacznie mu utrudnia uczęszczanie do szkoły.

Fundamentalną i jedyną przesłanką braną pod uwagę przy wydawaniu orzeczenia w przedmiocie indywidualnego nauczania, a w konsekwencji przesłanką warunkującą podejmowane w tym zakresie – przez zespół orzekający, a w przypadku odwołania przez kuratora oświaty - rozstrzygnięcie (o potrzebie/braku potrzeby nauczania indywidualnego), jest ustalenie i wykazanie, czy stan zdrowia dziecka uniemożliwia mu lub znacznie mu utrudnia uczęszczanie do szkoły (art. 127 ust. 2 u.p.o oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r.). W doktrynie wyrażone zostało stanowisko, że stan zdrowia "znacznie utrudniający lub uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły" oznacza występowanie u ucznia takich niepełnosprawności lub (co najmniej przejściowe) występowanie takiego schorzenia, które stanowi rzeczywistą przeszkodę do uczęszczania do szkoły. "Znacznie utrudniającą" natomiast uczęszczanie do szkoły jest przeszkoda, której przezwyciężenie byłoby połączone z istotnym wysiłkiem, tak że nie można rozsądnie wymagać, aby uczeń odbywał zajęcia w normalnym trybie. Omawianej przesłanki nie zawężono jedynie do fizycznych przeszkód, co oznacza, że powinny być brane pod uwagę również inne przeciwwskazania do uczęszczania do szkoły (por. LEX/el komentarz do art. 127 u.p.o. - M. Pilich (red.), Komentarz do ustawy - Prawo oświatowe, [w:] Prawo oświatowe oraz przepisy wprowadzające. Komentarz, Wolters Kluwer Polska 2018).

Tymczasem organ I instancji - Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, a także organ odwoławczy – [...] Kurator Oświaty, w wydanych przez siebie orzeczeniach, nie dokonały de facto należytego rozważenia powyższej przesłanki. Nie uzasadniły bowiem swojego stanowiska o braku potrzeby nauczania indywidualnego skarżącego, gdyż – odnosząc i konfrontując określone fakty z treścią normy prawnej warunkującej podstawę orzeczenia o indywidualnym nauczaniu dziecka – nie wykazały w sposób jasny i klarowny, dlaczego pomimo istnienia określonych – udokumentowanych zaświadczeniem lekarskim z dnia 25 września 2018 r. – problemów zdrowotnych skarżącego (zaburzeń adaptacyjnych, fobii szkolnej) oraz wynikających z ww. zaświadczenia lekarskiego wydanego przez lekarza i psychologa "A" Sp. z o.o. Poradnia K. Poradnia Zdrowia Psychicznego Dzieci i Młodzieży pozostałych informacji (m.in. zalecenia miejsca realizacji obowiązku szkolnego – "wyłącznie w domu") przyjęły, że stan zdrowia K. W. w rzeczywistości nie uniemożliwia lub nie utrudnia mu uczęszczania do szkoły. Sam bowiem odnotowany przez organ I instancji fakt nieuczestniczenia dziecka w zalecanych w poprzednim orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania zajęciach psychoterapii oraz w formach życia szkolnego, czy także fakt nieodpowiedniego stosunku do obowiązków szkolnych, nie wyłączają istnienia przeszkody (znajdującej podłoże w problemach zdrowotnych skarżącego - dziecka), co do jego możliwości uczęszczania do szkoły. Jakkolwiek – co do zasady – słusznym być może twierdzenie, że "utrzymanie indywidualnego nauczania zwiększa ryzyko pogłębienia się u ucznia zaburzeń lękowych, szczególnie fobii społecznych lub ponowne pojawienie się ich w późniejszym czasie, ograniczenie zaś kontaktów i unikanie sytuacji stresogennych nie spowoduje zniknięcia objawów, a wzmoże problemy radzenia sobie chłopca w społecznych sytuacjach", to jednak, bez dodatkowych wyjaśnień i pogłębionej argumentacji w tym zakresie, stwierdzenie to nie może stanowić podstawy do uznania, że w istocie stan zdrowia skarżącego dziecka nie uniemożliwia mu czy też znacznie mu nie utrudnia, chodzenia – tak jak innym dzieciom - do szkoły.

Tak sporządzone uzasadnienie orzeczenia o braku potrzeby nauczania indywidualnego jest w oczywisty sposób niewystarczające i - co istotne - wskazuje na to, że organ I instancji nie wziął pod uwagę istnienia wiążących go w dacie orzekania uregulowań zawartych w art. 127 ust. 2 u.p.o. oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r., zaś organ odwoławczy – ograniczając się w istocie w uzasadnieniu do zrelacjonowania pierwszoinstancyjnego stanowiska i skwitowania go jedynie stwierdzeniem, iż "mając na względzie, że w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji rozstrzygnął w powyższy sposób, organ odwoławczy uznaje, że należy utrzymać zaskarżone orzeczenie w mocy" - nie skontrolował w przewidziany prawem sposób rozstrzygnięcia organu I instancji. Podkreślenia wymaga, że kurator oświaty, jako organ odwoławczy nie może ograniczyć się do formalnej oceny orzeczenia organu I instancji (zespołu orzekającego), poprzez zdawkowe stwierdzenie o prawidłowości kwalifikacji dokonanej przez organ I instancji, gdyż w myśl obowiązującej zasady ustrojowej dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni kompetencje zarówno kontrolne, jak i merytoryczne, co oznacza, że organ ten winien rozpatrzyć sprawę na nowo w jej całokształcie. Cechą postępowania odwoławczego w ujęciu art. 138 k.p.a. jest bowiem to, że organ odwoławczy nie ogranicza się do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie sprawę rozstrzygnąć. Wymieniony przepis nakłada na organ administracji obowiązek merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nie może on zatem jedynie przytaczać ocen, których dokonał organ I instancji. Podkreślając, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do formalnej oceny decyzji organu I instancji, należy przy tym wskazać, że kurator jest wprawdzie organem jednoosobowym, nie wyspecjalizowanym tak jak zespół orzekający (w skład którego, stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r. wchodzi: co do zasady dyrektor poradni psychologiczno-pedagogicznej, psycholog, pedagog i lekarz, a który to skład może zostać rozszerzony o innych potrzebnych specjalistów, stosownie do § 4 ust. 2 pkt 5 tegoż rozporządzenia) i może nie dysponować wiedzą specjalistyczną, tym niemniej stosownie do § 25 ust. 5 ww. rozporządzenia, kurator oświaty zasięga, w zależności od potrzeby, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty. Będąc zatem samodzielnym organem merytorycznym, kurator oświaty posiada niezbędne środki prawne, zapewniające mu możliwość sformułowania własnej, merytorycznie spójnej oceny sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 450/18, LEX nr 2618227).

W niniejszej sprawie – jak to zostało wskazane powyżej – organ II instancji nie sprostał tym wymogom. Lakoniczne stwierdzenie, że organ odwoławczy w pełni popiera zajęte przez Zespół Orzekający stanowisko o braku potrzeby nauczania indywidualnego, bez jakiejkolwiek próby "naprawienia" pierwszoinstancyjnego orzeczenia poprzez poddanie - w świetle ustalonych faktów w zakresie sytuacji zdrowotnej skarżącego - wszechstronnej analizie jego możliwości uczęszczania do szkoły w kontekście sformułowanych w art. 127 ust. 2 u.p.o. oraz § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r. przesłanek, z jednoczesnym brakiem przedstawienia stosownej argumentacji, dlaczego innym dowodom (np. zaświadczeniu lekarskiemu z dnia 25 września 2018 r.) organ odmówił mocy dowodowej, wskazuje na to, że organ ten – jak słusznie podnosi skarżący - dopuścił się przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 15 oraz art. 138 k.p.a.

To samo w istocie należy odnieść do organu I instancji, który wydając orzeczenie w omawianym zakresie nie rozważył należycie istoty sprawy, a w każdym razie nie wykazał w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia – co zostało powyżej zaznaczone – że okoliczności sprawy wpływające na sytuację zdrowotną dziecka nie stanowią dla niego – wbrew twierdzeniom matki dziecka - przeszkody uniemożliwiającej lub choćby utrudniającej w znaczny sposób mu możliwość uczęszczania do szkoły. Skoro bowiem ustawodawca uzależnił wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania od stanu zdrowia ucznia (który mu uniemożliwia lub co prawda umożliwia ale w znacznym stopniu utrudnia uczęszczanie do szkoły), to w przypadku wydania orzeczenia o braku potrzeby indywidualnego nauczania organ zobligowany jest w sposób wyraźny odnieść się do tak sformułowanej przesłanki ustawowej oraz jednoznacznie i przekonująco dowieść braku jej spełnienia, tzn. wykazać i uargumentować, że zaistniałe okoliczności w sprawie związane z sytuacją zdrowotną dziecka nie stanowią całkowitej przeszkody do uczęszczania dziecka do szkoły lub też nie stanowią znacznego utrudnienia w możliwości jego uczęszczania do szkoły. Jak zostało wskazane organ I instancji nie przedstawił należytego uzasadnienia swojego stanowiska w tym zakresie, co rodzi wątpliwość, że rozpatrzył w sposób pełny i wszechstronny zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

W tym miejscu należy nadmienić, że organy motywując rozstrzygnięcie powinny wziąć pod uwagę fakt, iż orzeczenie musi być uzasadnione w sposób zrozumiały dla stron, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, pedagogicznej czy psychologicznej, a obowiązany jest ocenić, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Go 246/08, LEX nr 519110).

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, iż rozpoznając przedmiotowy wniosek organy orzekające - wbrew dyspozycji przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - nie dokonały takich ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby Sądowi jednoznacznie ocenić, czy w okolicznościach konkretnej sprawy, i przy uwzględnieniu wymienionych wyżej uwag, stan zdrowia skarżącego – K. W. uniemożliwia lub znacznie utrudnia jego uczęszczanie do szkoły, bez nadmiernego w okolicznościach sprawy ryzyka pogarszania tego stanu zdrowia. Stwierdzoną przez Sąd wadliwość orzeczenia Zespołu Orzekającego winien w ramach postępowania odwoławczego naprawić Kurator Oświaty, co jednakże nie nastąpiło i wadliwe orzeczenie zostało utrzymane w mocy z naruszeniem przepisu art. 138 k.p.a.

Odnosząc się do natomiast do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia § 4 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r. w zw. z art. 127 ust. 2 u.p.o. na skutek braku udziału w składzie Zespołu Orzekającego specjalisty z zakresu psychiatrii stwierdzić należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie mógł on zostać skutecznie postawiony organom, a w szczególności organowi I instancji, którego w istocie skład osobowy (a w konsekwencji w pewnym sensie "właściwość kompetencyjną" w rozpoznawanej sprawie) skarżący w ten sposób starał się podważać. Zgodnie bowiem z § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia w skład zespołu wchodzą: 1) dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba - jako przewodniczący zespołu; 2) psycholog; 3) pedagog; 4) lekarz; 5) inni specjaliści, w szczególności posiadający kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny.

Z treści orzeczenia nr [...] wynika, że zespół orzekający składał się z: Przewodniczącej Zespołu Orzekającego – Dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej; psychologa; pedagoga oraz lekarza medycyny, który – jak wynika z wyjaśnień Kuratora w odpowiedzi na skargę – posiadał specjalizację w zakresie pediatrii i neurologii dziecięcej. Z § 4 ust. 1 powoływanego rozporządzenia wynika, że zespół powołuje dyrektor poradni, a zatem to w jego gestii, co do zasady, pozostaje dobór składu orzekającego do rozpoznania konkretnego przypadku, w zależności od realnej potrzeby. Udział bowiem w pracach zespołu orzekającego tzw. "innych specjalistów" (w szczególności posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej) został powiązany z ich niezbędnością przy podejmowaniu w konkretnej sprawie orzeczenia (por. § 4 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 7 września 2017 r.). Muszą zatem zaistnieć uzasadnione powody, by skład orzekający mógł zostać poszerzony o danego specjalistę. Zgodzić należy się zatem ze stanowiskiem Kuratora, że przepisy nie nakładają obowiązku, aby w pracach zespołu orzekającego brał udział (sugerowany przez stronę skarżącą) lekarz psychiatra, tym bardziej, że - jak wynikało ze znajdujących się w dokumentacji ucznia zaświadczeń lekarskich - skarżący małoletni od lutego 2018 r. był objęty stałą kontrolą i opieką lekarza i psychologa, jednakże nie potwierdzały one, by leczył się psychiatrycznie. W tej sytuacji nie sposób uznać, że organ naruszył powołany w skardze przepis.

W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że już po wydaniu pierwszoinstancyjnego orzeczenia oraz decyzji odwoławczej, z akt sprawy wynika, że K. W. otrzymał skierowanie na oddział psychiatryczny (wg notatki H. P.-M. z dnia 12 lutego 2019 r.). W tej sytuacji okoliczność ta, w ocenie Sądu, winna zostać wyjaśniona i poddana rozwadze przy powoływaniu składu orzekającego celem ponownego rozpoznania sprawy i dokonania oceny potrzeby indywidualnego nauczania K. W.

Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 135 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy winny uwzględnić powyższą ocenę prawną i – stosownie do treści ustawowej przesłanki określonej w art. 127 ust. 2 u.p.o. - dokonać wszechstronnej oceny predyspozycji (możliwości), z uwagi na istniejący (aktualny) stan zdrowia skarżącego K. W., jego uczestnictwa w zajęciach w szkole. W tej sytuacji organy ponownie dokonają analizy całokształtu akt sprawy przedstawiając w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w przypadku konieczności uzupełnią (zaktualizują w odniesieniu do bieżącego stanu zdrowia K. W.) materiał dowodowy, a także rozważą – w zależności od poczynionych (aktualnych) ustaleń - potrzebę udziału w pracach zespołu orzekającego dodatkowo "innego specjalisty".