Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1007/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13b ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi K. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K.T. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta [...], będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, na podstawie art. 13f ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 460 ze zm.; dalej: "u.d.p.") i trzech uchwał Rady Miasta Szczecina : Nr XV/411/07 z dnia 19 listopada 2007 r., Nr XVI/438/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. oraz Nr XX/564/12 z dnia 25 czerwca 2012 r., wystawił wobec K. T. (dalej: "Skarżący") w dniu 30 września 2015 r. dwa tytuły wykonawcze o numerach [...] i [...] , obejmujące należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pojazdu marki [...] nr rej. [...] (w dniach 23 grudnia 2011 r. i 27 marca 2013 r.) w łącznej kwocie [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie [...] zł. Odpisy tych tytułów doręczono Skarżącemu w dniu 19 października 2015 r.

W dniu 20 października 2015 r. Skarżący zgłosił dwa zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. zarzut błędu co osoby zobowiązanego oraz zarzut nieistnienia obowiązku. Uzasadniając pierwszy z nich, Skarżący podniósł, że w dniach 23 grudnia 2011 r. i 27 marca 2013 r. nie korzystał z przedmiotowego pojazdu, natomiast korzystała z niego jego córka – E. T. Natomiast odnośnie drugiego zarzutu Skarżący wskazał, że obowiązek wniesienia opłat nie istnieje, gdyż w strefie płatnego parkowania w S. nie są wyznaczone miejsca do parkowania, w których można pobierać opłaty za parkowanie czym naruszone są przepisy art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. Na poparcie tego twierdzenia Skarżący przedłożył kserokopie: Zatwierdzenia Stałej Organizacji Ruchu nr [...] z dnia 31 stycznia 2008 r., pisma Ministerstwa Infrastruktury, Departamentu Transportu Drogowego z dnia 10 czerwca 2011 r. nr [...] w sprawie wyznaczania strefy płatnego parkowania oraz miejsc przeznaczonych na parkowanie, pisma Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r. nr [...] (adresowanego do M. T.) w sprawie pobierania opłat w strefie płatnego parkowania wyłącznie w wyznaczonych miejscach, artykułu z Rzeczpospolitej na temat strefy parkowania w S.

Skarżący - wezwany przez organ egzekucyjny do przesłania potwierdzonej za zgodność z oryginałem umowy najmu, użyczenia pojazdu lub innego dokumentu, bądź oryginalnego oświadczenia osoby korzystającej z ww. pojazdu w dniach objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym, celem przeniesienia odpowiedzialności na wskazanego użytkownika - poinformował organ, że takich dokumentów nie posiada.

Prezydent Miasta [...] , postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. nr [...] , uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez Skarżącego oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżąca złożył zażalenie na ww. postanowienie, podnosząc zarzut rażącego naruszenie przepisów prawa i błędnej jego wykładni, tj.:

1) art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), poprzez przyjęcie, że zobowiązanym jest właściciel pojazdu, mimo że wskazał osobę korzystającą z pojazdu samochodowego;

2) art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 13b ust. 1 i 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p., poprzez przyjęcie, że w S. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych w wyznaczonym obszarze będącym strefą płatnego parkowania, mimo braku wyznaczenia w zatwierdzonym projekcie stałej organizacji ruchu w strefie płatnego parkowania miejsc, w których można za postój pojazdu pobierać opłaty.

Nadto Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niepodjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz nieprzeprowadzenie dowodu z wymienionego w zarzutach z dnia 20 października 2015 r. Zatwierdzenia Stałej Organizacji Ruchu z dnia 31 stycznia 2008 r. na okoliczność, czy w dokumencie tym wyznaczone zostały miejsca, w których można pobierać opłaty za postój pojazdów w strefie płatnego parkowania;

2) art. 8 k.p.a., poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i akceptowanie pobierania wbrew przepisom prawa opłat za postój pojazdów w całym obszarze strefy a nie w wyznaczonych miejscach tej strefy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej: "Kolegium"), postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2016 r. nr [...] , utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia stanowiska Skarżącego.

Odnosząc się do podniesionego przez Skarżącego zarzutu nieistnienia obowiązku, a opartego na twierdzeniu, że w strefie płatnego parkowania w S. nie są wyznaczone miejsca do parkowania, w których można pobierać opłaty za parkowanie, wobec czego naruszone zostały przepisy art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. – Kolegium przywołało art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1 i art. 13f ust. 1 i 2 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2014 r. oraz przepisy, wydanych na podstawie upoważnienia zawartego w art. 13b ust. 3 i 4 oraz art. 13f ust. 2 u.d.p., uchwał Rady Miasta Szczecina Nr XV/411/07 i XX/564/12, ustalających strefę płatnego parkowania, opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposób ich pobierania. Na tej podstawie Kolegium stwierdziło, że podstawowym aktem prawnym regulującym zasady parkowania i pobierania opłat w strefie płatnego parkowania jest przepis art. 13b ust. 1 u.d.p., który jednoznacznie i ostatecznie nakłada na kierujących obowiązek wniesienia opłaty "za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach". Ponadto wskazało, że w art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. ustawodawca określił dla organu zarządzającego ruchem obowiązek wyznaczenia w strefie płatnego parkowania miejsca przeznaczonego na parkowanie, nie określając szczegółowo sposobu oznaczenia poszczególnych miejsc postojowych. Tak więc obowiązek wnoszenia opłat za parkowanie jest jednoznaczny i wynika z aktu prawnego rangi ustawowej.

Ustosunkowując się do podnoszonej przez Skarżącego kwestii braku wyznaczenia w zatwierdzonym projekcie organizacji ruchu w Strefie Płatnego Parkowania w S. miejsc do parkowania, w których można pobierać opłaty za postój, Kolegium wskazało, że miejsca do parkowania zostały wyznaczone wcześniej niż określono granice Strefy Płatnego Parkowania. Tym samym okoliczność, że w dokumencie, na który powołuje się Skarżący jest mowa o oznakowaniu granic stref oraz granic podstref płatanego parkowania w S., nie oznacza, że w Strefie tej nie zostały wyznaczone miejsca do parkowania.

Kolegium podniosło także, że aby zarzut nieistnienia obowiązku mógł być skuteczny, Skarżący musiałby wykazać, że obowiązek nie istnieje, tj. że parkował w strefie płatnego parkowania, ale nie na miejscu wyznaczonym do parkowania. Taka okoliczność nie została jednak przez zobowiązanego wykazana. Wobec tego zarzut, że organ akceptuje pobieranie opłat za postój pojazdów w całym obszarze strefy a nie w wyznaczonych miejscach tej strefy, z uwagi na jego zbyt ogólny charakter, nieodnoszący się w żaden sposób do zarejestrowanych przez inspektorów Strefy Płatnego Parkowania zdarzeń nieopłaconych postojów w ww. dniach, nie mógł zostać uwzględniony.

Jednocześnie - z uwagi na podniesienie tej kwestii w postanowieniu organu egzekucyjnego - Kolegium wskazało na brak możliwości przyjęcia nieistnienia obowiązku z uwagi na zmianę rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 września 2013 r. (Dz. U. 2013 r., poz. 1326). Kolegium stwierdziło bowiem, że ww. rozporządzenie wprowadziło obowiązek wyznaczania miejsc dla postoju pojazdu samochodowego określonymi znakami pionowymi i poziomymi od dnia 14 lutego 2014 r., natomiast egzekwowane opłaty dodatkowe za nieopłacone postoje w strefie płatnego parkowania dotyczą roku 2011 i 2013 r.

Kolegium za chybiony uznało także zgłoszony przez Skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Wskazało, że w sprawie niesporne jest, iż Skarżący jest właścicielem pojazdu, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, oraz że nie przedstawił on żadnego dokumentu na poparcie swojego twierdzenia, że z jego pojazdu w dniach 23 grudnia 2011 r. i 27 marca 2013 r. korzystała córka - E. T. zamieszkała w [...]; w tym nie podjął starań o uzyskanie oświadczenia osoby, którą wskazał jako użytkownika pojazdu, że korzystała ona z pojazdu zobowiązanego w dniach wskazanych w tytule wykonawczym, przerzucając ciężar zdobycia takiego oświadczenia na wierzyciela.

Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu aktowi Skarżący zarzucił, mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię, tj.:

– art. 13b ust. 1 w zw. z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p., poprzez przyjęcie, że w S. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, mimo niewyznaczenia zgodnie z przepisami prawa miejsc, w których można pobierać opłaty;

– art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że zobowiązanym jest właściciel pojazdu, mimo iż wskazał osobę korzystającą z pojazdu samochodowego.

W uzasadnieniu Skarżący przedstawił argumentację na poparcie stawianych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

W dniach 13 i 20 października 2016 r. do Sądu wpłynęły dwa kolejne pisma Skarżącego, w których przedstawił on swoje stanowisko odnośnie braku podstaw do pobierania opłat za parkowanie w całej strefie płatnego parkowania bez wyznaczenia w tej strefie miejsc, w których można pobierać opłaty, oraz przedstawił dodatkowe materiały wskazujące, iż dopiero obecnie podjęte zostały działania, celem wyznaczenia takich miejsc w strefie płatnego parkowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." - sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia skargę należało uwzględnić, zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa w podanym wyżej stopniu.

Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a. zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie (w punktach 1 – 10). Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).

W rozpoznawanej sprawie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta, będący równocześnie wierzycielem egzekwowanej należności, zatem nie powstała konieczność – przewidziana w art. 34 § 1 u.p.e.a. zwracania się do wierzyciela o uprzednie zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zarzutów, wobec czego - w związku z charakterem obowiązku, jaki wskazany został w wystawionym przez wierzyciela tytule wykonawczym, tj. obowiązku poniesienia opłat dodatkowych z tytułu nieopłaconego postoju w strefie płatnego parkowania - wskazać należy, że obowiązek poniesienia takich opłat określony został w przepisach ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U.2013.260, ze zm.), zwanej dalej: "u.d.p.".

Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby należy przy tym mieć na względzie, że w rozpoznawanej sprawie egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa, a więc jego zasadność nie była uprzednio weryfikowana w żadnym postępowaniu administracyjnym lub sądowym. Zatem to dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, a w przypadku gdy wierzyciel nie jest zarazem organem egzekucyjnym, właśnie na etapie rozpoznawania zarzutów przez wierzyciela (z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie), kwestie zasadności egzekwowanego obowiązku i wystawienia tytułu wykonawczego mogą (i powinny) być wyjaśnione.

Należy też wskazać, że wobec przewidzianego w art. 34 § 1 in fine u.p.e.a. związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, należy uznać, że to właśnie w tych sytuacjach organ egzekucyjny, będąc związany takim stanowiskiem, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w ten sposób stanowiska wierzyciela (vide: komentarz do art. 34 u.p.e.a. [w:] D.R. Kijowski (red.), E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietrasz, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, LEX 2010).

Oznacza to (a contrario), że w wypadku, gdy organ egzekucyjny jest zarazem wierzycielem (a więc nie zasięga stanowiska wierzyciela), w takiej sytuacji jest on nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany, do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu zbadania zasadności zarzutu. Brak rzeczywistej możliwości obrony praw strony w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym) stanowiłby naruszenie podstawowych zasad takiego postępowania, niedające się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego i z zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego.

Uznać więc należy, że w sprawach tego rodzaju (gdy obowiązek powstaje z mocy prawa), organ egzekucyjny, który jest zarazem wierzycielem obowiązany jest do wyjaśnienia podnoszonych zarzutów i do wykazania (udowodnienia), że egzekwowany obowiązek istnieje, przy uwzględnieniu zasad postępowania dowodowego określonego w przepisach k.p.a., - które mają "odpowiednie zastosowanie" w postępowaniu egzekucyjnym, w myśl art. 18 u.p.e.a.

W tym miejscu wskazać należy, że obowiązek ponoszenia takich opłat parkingowych określony został w przepisach u.d.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, "korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Strefę taką ustala rada gminy (rada miasta) - art. 13b ust. 3 ustawy. Opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się, jak to określa art. 13b ust. 1 ustawy, za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

Ustawodawca w art. 13b ust. 2 ustawy wskazał też cel ustalania stref płatnego parkowania, stanowiąc, że: "Strefę płatnego parkowania ustala się na obszarach charakteryzujących się znacznym deficytem miejsc postojowych, jeżeli uzasadniają to potrzeby organizacji ruchu, w celu zwiększenia rotacji parkujących pojazdów samochodowych lub realizacji lokalnej polityki transportowej, w szczególności w celu ograniczenia dostępności tego obszaru dla pojazdów samochodowych lub wprowadzenia preferencji dla komunikacji zbiorowej".

Ustalając strefę płatnego parkowania rada gminy (miasta) ustala też wysokość stawek ww. opłaty oraz określa sposób ich pobierania (art. 13 ust. 4 pkt 1 i 3).

Za nieuiszczenie takiej opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania pobiera się opłatę dodatkową, której wysokość oraz sposób jej pobierania również określa rada gminy (art. 13f ust. 1 i 2).

Opłaty te, a więc zarówno opłatę za parkowanie w strefie płatnego parkowania, jak i opłatę dodatkową za nieuiszczenie takiej opłaty, pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi (art. 13b ust. 7 i art. 13f ust. 3).

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów, obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania jest obowiązkiem wynikającym z mocy samego prawa, tj. z ww. przepisów ustawy o drogach publicznych i wydanej z jej upoważnienia uchwały rady miasta, stanowiącej - w myśl art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - akt prawa miejscowego, obowiązujący każdego, na obszarze działania organu, który je ustanowił.

Obowiązek taki winien być wykonany niezwłocznie po zaistnieniu określonego stanu faktycznego, z wystąpieniem którego ustawa wiąże ten obowiązek (zaparkowania w strefie płatnego parkowania, a w odniesieniu do opłaty dodatkowej - nieuiszczenia opłaty parkingowej). Dla realizacji obowiązku uiszczenia takich opłat (opłaty parkingowej, opłaty dodatkowej) nie jest zatem koniecznym jego konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, np. decyzji.

Jak wynika z przytoczonych przepisów ustawy o drogach publicznych, czyniąc "korzystających z dróg publicznych" zobowiązanymi do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, ustawa ta nie definiuje bliżej tego podmiotu, tj. nie określa, kogo uważa za korzystającego z drogi publicznej. Z istoty omawianych opłat wynika jednak, iż związane są one z korzystaniem w obrębie drogi z miejsca postoju pojazdu samochodowego i obowiązek ich ponoszenia związany jest z pozostawieniem tego pojazdu w strefie płatnego parkowania, a jego realizacja następuje poprzez wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej. Wykazanie wykonania tego obowiązku następuje poprzez umieszczenie tych biletów w określonym miejscu wnętrza pojazdu samochodowego, widocznym dla osób kontrolujących. Uznać przy tym należy, że definiowanie pojęcia "korzystających z dróg publicznych" obowiązanych do ponoszenia opłat za parkowanie było zbędne, gdyż bez znaczenia dla ww. sposobów realizacji obowiązku uiszczenia opłaty postojowej w strefie płatnego parkowania jest to, przez kogo obowiązek ten został wykonany, istotne jest bowiem jedynie to, że opłata postojowa została w określony sposób wniesiona. Oznacza to, że obowiązek taki może być zrealizowany w różny sposób (wykupienie biletu opłaty jednorazowej, opłaty abonamentowej lub zryczałtowanej) i przez różne podmioty, np. przez właściciela pojazdu, jego posiadacza (użytkownika), pasażera, kierującego itp. - czyli podmioty mające jakikolwiek związek z korzystaniem (używaniem) pojazdu.

Uwagi powyższe nie dotyczą jednak opłaty dodatkowej. W przypadku tej opłaty niezbędne jest więc precyzyjne określenie podmiotu zobowiązanego do jej zapłaty, bowiem podlega ona egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. (art. 40d ust. 2 u.d.p.). Stwierdzić jednak należy, że art. 13f ust. 1 stanowi: "Za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 (tj. opłat za parkowanie), pobiera się opłatę dodatkową". Redakcja tego przepisu (jego wykładnia językowa) wskazuje, że opłata dodatkowa stanowi karę ("mandat") za nieuiszczenie opłaty za parkowanie, a więc obciąża ona osobę, która nie wykonała tego obowiązku, co w praktyce jest zazwyczaj odnoszone do osoby "korzystającej z pojazdu", a zatem obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej, co do zasady, obciąża właściciela pojazdu. Przyjmuje się bowiem domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Jeśli ktoś jest właścicielem samochodu, to w głównej mierze on z niego korzysta. Jest to jednak, domniemanie, które może zostać przez właściciela obalone. Jeśli właściciel samochodu z niego w danym dniu nie korzystał, to wie (powinien wiedzieć), kto to czynił.

W sytuacji, gdy właściciel pojazdu wskaże, że z należącego do niego pojazdu korzystał inny, wskazany przez niego podmiot, który parkował w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty, obowiązek uiszczenia opłaty może obciążyć tego użytkownika drogi. We wszystkich innych przypadkach opłatę ponosi właściciel pojazdu.

Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie sądowo - administracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1514/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 591/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 70/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1730/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1852/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 2762/12, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/G1 1045/13, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, brak podstaw aby w sytuacji, gdy właściciel pojazdu wskazuje użytkownika pojazdu, nie objąć jej domniemaniem, że to ta osoba, faktycznie korzystała z dróg publicznych.

W tym miejscu zastrzec należy, że organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia specjalnego postępowania wyjaśniającego, dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej przez zaparkowanie samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa bowiem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 869/09 oraz I OSK 868/09). Dowód taki musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich jej danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych opłat.

Nie budzi wątpliwości, że taki dowód w formie oświadczenia Skarżący przedłożył, wskazał na córkę E. T. oraz niezbędne dane, co powinno umożliwić skuteczne wyegzekwowanie od niej należnych opłat. Wskazać należy, na co słusznie wskazał Skarżący, że żaden przepis prawa nie wymaga aby użyczając samochód obligatoryjnie właściciel samochodu czynił to w formie pisemnej umowy. Zatem oświadczenie Skarżącego winno podlegać ocenie przez organ w kontekście wykazania przez właściciela kto jest zobowiązanym do uiszczenia spornych należności za parkowania samochodu, czego zabrakło w niniejszej sprawie, wobec przyjęcia przez organy domniemania, że to właściciel odpowiada za nieopłacony postój, co wobec konieczności uiszczenia opłaty dodatkowej, o czym była mowa, wymaga każdorazowego ustalenia osoby, która tego obowiązku nie dochowała.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wobec nie wyznaczenia miejsc do parkowania, wskazać należy, że z regulacji prawnych zawartych w ustawie o drogach publicznych wynika obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Obowiązek ten ustanowiony w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p. został doprecyzowany w art. 13b ust. 1 stanowiącym, że opłaty pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo.

W ocenie Sądu, z treści obu ww. przepisów wynika, że utworzenie strefy płatnego parkowania wiąże się z obowiązkiem wyznaczenia w tej strefie miejsc dla parkowania pojazdów, a opłaty pobiera się wyłącznie za postój w wyznaczonym w strefie płatnego parkowania miejscu, stosownie do treści art. 13b ust. 1 u.d.p. Powyższa regulacja jest wystarczająca do egzekwowania obowiązku wyznaczenia miejsca do parkowania, bez potrzeby odwoływania się do przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Nie do zaakceptowania jest stanowisko, iż cała strefa płatnego parkowania może być uznana za "miejsce wyznaczone" w rozumieniu przepisu art. 13b ust. 1 u.d.p.

Analogiczne stanowisko, co do możliwości pobierania opłat za postój pojazdów w SPP tylko w miejscach wyznaczonych zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II GSK 1852/11, 25 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1684/13, 10 grudnia 2015r. sygn. akt I OSK 2356/15 i 17 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2931/15, sygn. akt II GSK 233/15 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzasadniony jest zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 13b ust. 1 w związku z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. poprzez przyjęcie, że w strefie płatnego parkowania opłaty za parkowanie można pobierać na całym wydzielonym obszarze strefy, a nie w wyznaczonych miejscach. Błędna wykładnia przepisów przełożyła się na brak stosownych ustaleń w zakresie podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku wobec niewykazania, że takie miejsca do parkowania w ramach spornej strefy funkcjonują.

Ponownie rozpoznając sprawę w celu rozpoznania zarzutu i odniesienia wskazanego rozumienia obowiązku, o którym mowa w art. 13b ust. 1 w związku z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p., organ winien uzupełnić akta sprawy o dokumenty związane z parkowaniem w dniach 23 grudnia 2011 r. i 27 marca 2013 r., w tym o powoływane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wystawione zawiadomienia.

Z tych względów należało uchylić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Szczecin.

Uznać bowiem należy, że zostały one wydane z wyżej wykazanym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, przez uznanie Skarżącego za zobowiązanego w przedmiotowym administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego i oceny przedłożonego oświadczenia Skarżącego oraz wobec błędu co do wykładni art. 13b ust. 1 w związku z art. 13b ust. 6 pkt 1 u.d.p. i nie rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku, mając na uwadze wskazaną wykładnię tych przepisów i w odniesieniu do miejsca parkowania wskazanego w zawiadomieniu.

W związku z tym orzeczono jak w sentencji wyroku stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) i art. 200 p.p.s.a.