Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 259/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-10-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1 - 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1, 3, 4 i 5
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 16 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 października 2020 r. sprawy ze skargi D. B. i R. B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nakazania przedłożenia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], znak [...] II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2019 r., poz. 1186 ze zm.; dalej: "Prawo budowlane") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń obiektu – tunelu foliowego na działce nr [...] w [...], gm. [...] – przed możliwością wystąpienia zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, poprzez wykonanie wygrodzenia terenu budowy oraz umieszczenie tablic informacyjnych (pkt 1), a także nałożył na inwestorów D. i R. B. obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia [...] marca 2020 r., decyzji Wójta Gminy [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tego obiektu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami, decyzjami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (pkt 2).

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2019 r. przeprowadził kontrolę w zakresie prawidłowości budowy tunelu foliowego na działce nr [...] w [...]. Tunel ma wymiary 4,80 m x 14,0 m oraz wys. 2,0 m w kalenicy i 1,20 w okapie. Wykonany jest z prętów stalowych przykrytych folią PCV. Obiekt nie posiada fundamentu, słupki stalowe zagłębione są w gruncie. Tunel wyposażony jest w instalację C.O. D. i R. B. nie przedłożyli żadnych dokumentów związanych z budową przedmiotowego tunelu. Wobec tego organ w dniu [...] sierpnia 2019 r. wszczął postępowanie w sprawie prawidłowości jego budowy. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. D. i R. B. poinformowali, że wybudowali tunel w 1996 r. Następnie pismem z dnia [...] września 2019 r. wskazali świadków, którzy mogliby potwierdzić datę powstania tunelu. W toku postępowania wskazani świadkowie zostali przesłuchani i pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczyli, że przedmiotowy tunel foliowy powstał w 1996 r.

Starosta [...] poindformował organ i instancji, że nie odnalazł wpisu potwierdzającego wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę tunelu foliowego objętego postępowaniem. Z kolei Wójt Gminy [...] w piśmie z dnia [...] listopada 2019 r. poinformował, że teren działki nr [...] nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dla działki tej ustalono natomiast warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego.

Organ I instancji wskazał, że sporny obiekt budowlany o wymiarach 4,80 m x 14,0 m, wys. 2,0 w kalenicy i 1.20 m w okapie, o pow. 67,2 m2 posiada instalację grzewczą, i choć nie posiada fundamentu, to sposób jego połączenia z gruntem (słupki stalowe zagłębione w gruncie) wskazuje, że połączenie to jest na tyle trwałe, że jest stabilne i przeciwdziała czynnikom atmosferycznym. Dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy też wielkość zagłębienia w gruncie. Trwale związane z gruntem są również budowle posadowione na powierzchni gruntu, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Cecha trwałości posadowienia obiektu budowlanego odnosi się do możliwości oparcia się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję. Wskazany tunel foliowy nie jest także zwykłym urządzeniem rolniczym zapewniającym roślinom w sposób naturalny właściwe warunki termiczne przez wykorzystanie światła słonecznego do procesów wzrostu i rozwoju roślin, którego wykonanie zwolnione jest z reglamentacji administracyjnej. Tunel ten nie jest również tymczasowym obiektem budowlanym. W konsekwencji przyjąć należało, że jest to budowla, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.

Skoro jego budowa była prowadzona w 1996 r. i mogła być rozpoczęta jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust 1 Prawa budowlanego przy jednoczesnym braku przesłanek zastosowania art. 29 - 31 tej ustawy), zaś inwestorzy, D. i R. B., bezspornie takiego pozwolenia nigdy nie uzyskali, organ I instancji zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, opartego na procedurze określonej w art. 48 i następnych ustawy Prawo budowlanego, w celu usunięcia skutków, jakie pojawiły się wraz z naruszeniem prawa.

W zażaleniu z dnia [...] grudnia 2019 r. do Inspektor Nadzoru Budowlanego D. i R. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu odwołujący wyjaśnili, że sporny obiekt nie posiada fundamentów, a pręty metalowe nie są osadzone w gruncie. Na gruncie położone są 2 rury o średnicy 1 cala, na których przyspawane są pręty 10 cm, na które nachodzą żebra konstrukcji tunelu. Taka konstrukcja nie jest trwale związana z gruntem, a pozwala na swobodne przestawienie, przesuwanie i zmianę miejsca postoju konstrukcji. Taka konstrukcja wyklucza uznanie tunelu na budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Również połączenie instalacji nie jest trwałe, instalacja jest rozłączana z układu grzewczego. Tunel ten jest zwykłym urządzeniem ogrodniczym do produkcji sadzonek i dla jego budowy nie jest wymagane wydanie pozwolenia na budowę.

Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 123 § 1 i art. 144 K.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i na podstawie przepisu art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego oraz art. 123 K.p.a. wstrzymał D. i R. B. prowadzenie robót budowlanych przy budowie tunelu foliowego na działce nr [...] w [...], gm. [...] (pkt 1), ustalił niezbędne zabezpieczenia budowy przed możliwością wystąpienia zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia poprzez wykonanie wygrodzenia terenu budowy oraz umieszczenie tablic informacyjnych (pkt 2), a także nałożył na inwestorów D. i R. B. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] kwietnia 2020 r. decyzji Wójta Gminy [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami, decyzjami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (dz. nr [...] w m. [...], gm. [...]) (pkt 3).

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy w całości podzielił stanowisko organu I instancji odnośnie klasyfikacji spornego obiektu. Zdaniem organu odwoławczego jest to bowiem budowla. Wbrew twierdzeniom zażalenia w rozpatrywanej sprawie niewątpliwie występuje warunek trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem, albowiem w trwałym związaniu z gruntem nie chodzi o istnienie umieszczonych w ziemi fundamentów, ale o stabilność konstrukcji, opierającej się warunkom atmosferycznym, posadowionej w sposób wykluczający łatwe przemieszczenie. Mając na uwadze wielkość przedmiotowego obiektu budowlanego, jego konstrukcję i przeznaczenie, niezbędne jest jego trwałe związanie z gruntem, aby był on w stanie opierać się czynnikom atmosferycznym.

Organ odwoławczy zgodził się również z organem I instancji, że sporny tunel foliowy nie jest zwykłym urządzeniem rolniczym zapewniającym roślinom w sposób naturalny właściwe warunki termiczne przez wykorzystanie światła słonecznego do procesów wzrostu i rozwoju roślin, którego wykonanie zwolnione jest z reglamentacji administracyjnej.

W konsekwencji, budowa tunelu foliowego objętego postępowaniem mogła być rozpoczęta jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, której inwestor nie posiada. Fakt samowolnej budowy obiektu budowlanego (budowli) nakłada na organ architektoniczno-budowlany obowiązek przeprowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego.

Tym niemniej, w zaskarżonym postanowieniu pomimo wskazania podstawy materialnoprawnej zabrakło obligatoryjnego orzeczenia o wstrzymaniu prowadzenia powadzenia robót budowlanych. Tymczasem wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych w tym przypadku ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie, stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania, z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego. Orzekając w sprawie organ odwoławczy wziął również pod uwagę upływ części terminu wyznaczonego przez organ I instancji dla przedłożenia wymaganych dokumentów.

W skardze z dnia [...] marca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. B. i R. B. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postępowania oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że tunel jest tak skonstruowany, że może być dowolnie przemieszczany, ponieważ część rurek metalowych tworzących jego szkielet leży bezpośrednio na gruncie. Obiekt taki (zwany także cieplarnią lub rozmnażarką) służy tylko do produkcji rozsady warzyw. Rzeczony tunel nie jest wyposażony w stałą instalację C.O., a jedynie okresowe zabezpieczenie na wypadek przymrozków. Nie posiada także instalacji elektrycznej, ani wodociągowej. Jego wykorzystanie w okresie roku nie przekracza 30 dni, ponieważ służy jedynie do produkcji rozsady ogórków na potrzeby własnego gospodarstwa rolnego. Niska konstrukcja umożliwia magazynowanie ciepła słonecznego, które ogrzewa podłoże i rośliny, a pokrycie dachu i boków folią PCV pozwala doświetlić sadzonkę (w sytuacji braku sztucznego doświetlania przy użyciu instalacji elektrycznej).

W tych okolicznościach zakwalifikowanie takiego obiektu jako budowli jest wadliwe. Przy stawianiu takiego obiektu nie zachodziła nawet potrzeba specjalnego przygotowania podłoża, co nie rodziło konieczności wykonywania robót ziemnych. Każde przesunięcie takiego obiektu nie powoduje zmiany technicznej przy ponownym posadowieniu takiego tunelu w innymi miejscu. Samo przesunięcie obiektu następuje w całości (bez konieczności rozbierania obiektu, przy użyciu zwykłego ciągnika rolniczego), albowiem żebra konstrukcji posadowione są na dwóch rurach leżących bezpośrednio na gruncie. Samo przeciąganie obiektu jest wykonywane m. in. w celu wykonania w tunelu (przy pomocy sprzętu rolniczego) niezbędnych robót ziemnych. Z uwagi na niewielkie rozmiary tunelu foliowego wykonanie takich prac nie byłoby możliwe bez przesunięcia całej konstrukcji. Nadto przesuwanie obiektu ma chronić przed występowaniem chorób grzybiczych, co jest charakterystyczne dla upraw stosowanych przez wiele lat w jednym miejscu. Z kolei stosowana jako okrycie folia PCV nie jest odporna na czynniki atmosferyczne. Wobec tego jest ona zdejmowana po zakończeniu produkcji rozsady.

W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, który dotyczy legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych.

Wobec tego wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli jednak budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 2 ustawy).

Jak przy tym wynika z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.

W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się z kolei jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5).

Z zacytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że wdrożenie trybu legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wymaga bezspornego ustalenia, że inwestor dopuścił się samowoli budowlanej, co wiąże w pierwszej kolejności z prawidłową kwalifikacją danego obiektu jako obiektu budowlanego objętego przepisami ustawy Prawo budowlane.

W rozpoznawanej sprawie opierając się na zebranym materiale dowodowym organ odwoławczy za organem I instancji doszedł do przekonania, że tunel foliowy będący przedmiotem postępowania jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i dla jego legalnego posadowienia koniecznym było legitymowanie się przez inwestorów decyzją o pozwoleniu na budowę. Tym niemniej, zdaniem Sądu poczynione w sprawie ustalenia nie są wystarczające do oceny charakteru spornego obiektu, co w konsekwencji oznacza, że zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane przedwcześnie, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że definicja obiektu budowlanego została skonstruowana przy użyciu definicji budynku, budowli i obiektu małej architektury. Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji spornego tunelu, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami (pkt a), budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami (pkt b) oraz obiekt małej architektury (pkt. c). Zakres pojęcia obiekt budowlany można też wyprowadzić w sposób pośredni z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Jak przy tym wynika z art. 3 pkt 3 tej ustawy, przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji spornego tunelu, tymczasowym obiektem budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany nie połączony trwale z gruntem, jak strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.

Na gruncie wskazanych przepisów podstawowe znaczenie mają zatem rozwiązania konstrukcyjne zastosowane na gruncie, albowiem od nich będzie zależało uznanie, czy sporny tunel foliowy jest obiektem budowlanym podlegającym regulacji Prawa budowlanego.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie twierdzenie, jakoby słupki stalowe będące częścią konstrukcji spornego tunelu były zagłębione w gruncie pojawiło się dopiero w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji. Zebrany w sprawie materiał dowodowy okoliczności tej jednak w ogóle nie potwierdza.

Z protokołu kontroli dokonanej przez pracowników organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2019 r. na działce inwestorów nie wynika, jaką konstrukcję posiada sporny tunel foliowy, ani tym bardziej w jaki sposób został posadowiony na gruncie, tj. czy został trwale związany z gruntem poprzez wkopanie stalowych słupków w grunt, czy słupki te są przytwierdzone do ramy położonej na gruncie. W protokole zanotowano jedynie, że tunel został wykonany z prętów stalowych, jest przykryty folią PCV i został wyposażony w instalację C.O. Podczas kontroli wykonano zdjęcia spornego tunelu, jednakże nie obrazują one sposobu posadowienia go na gruncie (k. 9 - 13 akt adm. organu I instancji).

Co więcej, organ I instancji dokonywał kontroli w sierpniu, a więc w jednym z miesięcy, w których można dokonywać rozsady ogórków z uwagi na sprzyjające temperatury. Z dokumentacji fotograficznej wynika, że w tym okresie tunel foliowy był w użyciu (k. 12 akt adm. organu I instancji).

W toku postępowania przed organem I instancji inwestorzy w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. stanowczo jednak stwierdzili, że przedmiotowy tunel nie jest trwale połączony z gruntem, gdyż nie posiada fundamentów. Wyjaśnili również, że jest wykorzystywany do rozsady ogórków (k. 22 akt adm. organu I instancji). W piśmie z dnia [...] września 2019 r. dodali, że tunel jest wykorzystywany przez 30 dni w roku (k. 28 akt adm. organu I instancji).

Również w zażaleniu inwestorzy podnosili, że pręty metalowe (żebra) nie są osadzone w gruncie. Wyjaśnili, że na gruncie położone są dwie rury o średnicy 1 cala, na których przyspawane są pręty dziesięciocentymetrowe, na które nachodzą żebra konstrukcji tunelu. Według stanowiska inwestorów taka konstrukcja pozwala na swobodne przestawianie tunelu. Inwestorzy podniesli również, że połączenie instalacji C.O. nie jest stałe, albowiem instalacja jest rozłączana z układu grzewczego i opróżniana z wody na okres zimowy (k. 3 akt adm. organu odwoławczego).

Organ odwoławczy odpowiadając na powyższe i uznając, że sporny tunel foliowy jest budowlą powołał się natomiast na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, w których wyrażono jednolite poglądy o sposobie rozumienia cechy trwałego związania z gruntem, z którymi Sąd w składzie orzekającym co do zasady się zgadza. W trwałym związaniu z gruntem w istocie nie chodzi bowiem o istnienie umieszczonych w ziemi fundamentów, ale o stabilność konstrukcji, opierającej się warunkom atmosferycznym, posadowionej w sposób wykluczający łatwe przemieszczanie. Tym niemniej, orzeczenia te zostały wydane na gruncie odmiennych stanów faktycznych spraw, a kwalifikacji budowlanej obiektów dokonuje się zawsze ad casum – w specyficznych okolicznościach każdej sprawy.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy istotnym jest więc, że organy w żaden sposób nie zweryfikowały twierdzeń inwestorów dotyczących sposobu posadowienia tunelu na gruncie, ani nie podjęły refleksji związanej z jego sezonowym użytkowaniem (według twierdzenia inwestorów około 30 dni w roku, i tyle też trwa okres produkcji rozsady ogórka), koniecznością odłączania instalacji centralnego ogrzewania poza sezonem, a także zdejmowania z niego ochronnej foli PCV. Tymczasem pozytywny wynik ich weryfikacji stanowiłyby o konieczności uznania spornego tunelu foliowego za zwykłe urządzenie rolnicze, które nie jest obiektem budowlanym podlegającym regulacji Prawa budowlanego.

Sąd w składzie rozstrzygającym w całości podziela bowiem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1099/05, które organy rozstrzygające winny mieć na uwadze oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy przy ponownym rozpoznaniu sprawy.

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że tunel foliowy (posadowiony w 1997 r. o wymiarach 6,90 X 30,5 m i wysokości 2,75 m) ustawiony na powierzchni ziemi bez jakichkolwiek instalacji nie może być sklasyfikowany jako budynek, o jakim mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na funkcję nie należy również do obiektów małej architektury zdefiniowanych w art. 3 pkt 4 tej ustawy. Nie można go również zaliczyć do pojęcia budowli, którą definiuje art. 3 pkt 3 ustawy. Pojęcie budowli należy bowiem odczytywać łącznie z tym zamieszczonym w art. 3 pkt 1 lit. b, a wynika z niego, że jeżeli w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym to należy ją rozumieć jako budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Zatem nie każdy tunel foliowy jest obiektem budowlanym, nie będąc budowlą czy tymczasowym obiektem budowlanym.

Dalej wyjaśniono, że pojedynczy tunel foliowy nie połączony trwale z gruntem służący do sezonowego wykorzystania jest zwykłym urządzeniem rolniczym i nie może być traktowany jako przekrycie namiotowe o jakim mowa w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Choć wyliczenie zamieszczone w art. 3 pkt. 3 ustawy dotyczące pojęcia budowli oraz to w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego na określenie tymczasowego obiektu budowlanego nie jest pełne, nie można nim obejmować w sposób dowolny każdego urządzenia nie połączonego trwale z gruntem. Natomiast sezonowość namiotu foliowego i jego demontaż w okresie zimowym sprawia, że posadowione w ziemi elementy mocujące przedmiotowy namiot nie mogą stanowić tymczasowego obiektu budowlanego. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do uznania za tymczasowy obiekt budowlany nawet folii ułożonej na pojedynczej grządce w celu przyśpieszenia wegetacji warzyw. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w przytaczanym wyroku doszedł do wniosku, że tunel foliowy nie połączony trwale z gruntem, nie posiadający jakichkolwiek instalacji, nie odpowiadając pojęciu budowli nie może być uznany za tymczasowy obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Przy pojęciach niedookreślonych (niezdefiniowanych), takich jak budowla i tymczasowy obiekt budowlany, niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca prowadząca do przypisywania każdemu urządzeniu nietrwale połączonemu z gruntem cech budowli (wyrok dostępny w bazie CBOIS pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], a także poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], albowiem wydano je z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji zastosuje się do wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W pierwszej kolejności w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. ustali sposób połączenia spornego tunelu foliowego z gruntem, a także okoliczności związane z jego użytkowaniem i ewentualnym demontażem, tj. zweryfikuje możliwość odłączenia instalacji C.O. oraz zdjęcie przekrycia PCV, a także poziom trudności jego ewentualnego przemieszczania. Następnie oceni zebrany materiał dowodowy mając na uwadze konkluzję wypływającą z zacytowanego przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1099/05. W zależności od dokonanych ustaleń umorzy postępowanie administracyjne albo poprowadzi postępowanie naprawcze, kierując się uwagami Sądu poczynionymi w niniejszym uzasadnieniu.

O kosztach postępowania, na które składa się kwota [...]zł tytułem wpisu od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.