Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 514/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 a ust. 3 i 5
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

| | WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 20 grudnia 2017 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r., sprawy ze skargi D. P., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...], nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego, , oddala skargę w całości;, przyznaje radcy prawnemu T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście, dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.,


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją z dnia 22 września 2006 r., nr [...] Prezydent Miasta W. przyznał D. N. (obecnie P.), zwanej dalej strona lub skarżącą, zasiłek rodzinny na córkę M. J. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka na okres od 1 września 2006 r. do 31 stycznia 2007 r.

Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r., nr [...] Marszałek Województwa D., działając na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1, art. 23a ust. 3, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej u.ś.r.) oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) ustalił, że w sprawie skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 5 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. względem wniosku na okres zasiłkowy 2006/2007, gdyż członek rodziny podlega ustawodawstwu innego państwa UE w zakresie świadczeń rodzinnych.

W uzasadnieniu marszałek wskazał, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą na terenie W. w okresie od 5 sierpnia 2007 r.

Decyzją z dnia 13 lutego 2017 r., nr [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r., nr 205, poz. 1212) w zw. z art. 20 ust. 3, art. 21 ust. 1 i art. 23a ust. 5 u.ś.r., § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2015 r., poz. 2284) oraz art. 104 i art. 163 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia 22 września 2006 r., nr [...] od dnia 5 sierpnia 2007 r.

W uzasadnieniu organ podał, że wobec zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego w okresie od 5 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r., należało uchylić decyzję wydaną w przedmiocie świadczeń rodzinnych przyznanych na okres zasiłkowy 2006/2007. Rozstrzygnięcie w tym zakresie na okres od 5 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. zobowiązany zaś będzie wydać D. Ośrodek Pomocy Społecznej.

Od wskazanej decyzji skarżąca wniosła odwołanie podkreślając, że choć zarejestrowała działalność na własny rachunek w W., to nigdy tam w rzeczywistości nie pracowała, gdyż wobec problemów mieszkaniowych, rodzinnych i zdrowotnych po kilku dniach wróciła do kraju.

Decyzją z dnia 20 czerwca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium, powołując się na przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie wskazało, że koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której doszłoby do uzyskania prawa do świadczeń jednocześnie w dwóch państwach członkowskich UE. Zdaniem organu nie można bowiem przyznać ani zachować prawa do kilku świadczeń tego samego rodzaju i w tym samym okresie. Warunkiem zaś uznania, że w sprawie zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest stwierdzenie, że członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Kolegium podkreśliło, że w sytuacji, gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie wskazane przepisy, organ właściwy zobowiązany jest do uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

W ocenie organu odwoławczego, skoro w niniejszej sprawie marszałek województwa ustalił, że od dnia 5 sierpnia 2007 r. w odniesieniu do okresu zasiłkowego 2006/2007 mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to organ pierwszej instancji zobowiązany był do uchylenia własnej decyzji w przedmiocie przyznania prawa do świadczeń rodzinnych od dnia 5 sierpnia 2007 r.

Z tej przyczyny Kolegium postanowiło utrzymać w mocy zakwestionowaną decyzję.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona podniosła, że wydana przez Kolegium decyzja jest niesłuszna, krzywdząca oraz błędna. Przedmiotowe świadczenia zostały jej przyznane na chore dziecko, będące obywatelem polskim i zamieszkujące oraz uczące się w Polsce. Nie miała przy tym przyznanych innych świadczeń w A., w związku z czym w jej przypadku nie znajdowały zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca wskazała, że decyzja została podjęta bez sprawdzenia, czy pobierała ona jakiekolwiek inne świadczenia w W. Dodała również, że powiadomiła tamtejsze władze o niepodjęciu pracy, a organy orzekające nie wykazały w żaden sposób, że pracowała i otrzymywał pieniądze z racji pobieranych świadczeń.

Skarżąca zauważyła również, że wydane decyzje obejmowały różne okresy i do tej pory nie otrzymała od ośrodka pomocy społecznej świadczeń za okres od 5 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz za okres zasiłkowy 2007/2008.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 20 grudnia 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł skargę, podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niezweryfikowanie postanowienia Marszałka Województwa D. w przedmiocie ustalenia, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze powyższe uchybienie pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także wystąpił o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości, ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem.

Podstawą prawną zakwestionowanego rozstrzygnięcia były przepisy art. 23a u.ś.r. w myśl których, w przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2).

W przypadku gdy marszałek województwa ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 5).

W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. Marszałek Województwa D. ustalił, że w sprawie skarżącej dotyczącej przyznania jej świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 5 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. z uwagi na prowadzenie przez nią działalności gospodarczej na terenie W.

Okoliczności tej zaś skarżąca nie kwestionowała na żadnym etapie postępowania, wyjaśniając jedynie, że zaraz po zgłoszeniu samozatrudnienia była zmuszona powrócić do kraju w związku z czym nie wykonywała żadnej pracy na terenie W.

Stwierdzenie faktu przebywania zagranicą, na terenie państwa, w którym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miało zaś istotne znaczenie dla określenia właściwości organów uprawnionych do przyznania stronie zawnioskowanego przez nią świadczenia rodzinnego, jeśli pobyt ten wiązał się z podjętą pracą lub zarejestrowaną działalnością gospodarczą.

Odwołując się bowiem do motywów preambuły rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do spraw pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. UE. L nr 149/2), które na podstawie art. 90 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. (Dz. Urz. UE L nr 166/1) w dalszym zakresie pozostaje w mocy i wywołuje skutki prawne, należy podkreślić, że regulacje dotyczące koordynacji ustawodawstw krajowych w zakresie zabezpieczenia społecznego wprowadzają m.in. zasadę objęcia osoby uprawnionej systemem zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego UE. Wiąże się to zaś z potrzebą uniknięcia zbiegu właściwych ustawodawstw i wynikających z tego faktu komplikacji.

Dlatego też na mocy art. 73 rozporządzenia nr 1408/71, pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa.

Szczegółowe zasady określenia właściwych ustawodawstw regulują zaś przepisy tytułu II cytowanego rozporządzenia.

Mając powyższe okoliczności na uwadze organ pomocy społecznej, który wydał uprzednio decyzję w przedmiocie przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych był zobligowany do uwzględnienia ustaleń marszałka w zakresie zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i uchylenia swojego rozstrzygnięcia od dnia wskazanego w postanowieniu marszałka.

Na uwzględnienie nie zasługiwał przy tym podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., polegający na nieprzeprowadzeniu przez organ weryfikacji wydanego przez marszałka postanowienia pod kątem tego, czy rzeczywiście w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ pomocy społecznej bowiem poza formalnym stwierdzeniem, że ustaleń w tym zakresie dokonał organ do tego właściwy i działający w granicach swoich kompetencji, nie miał żadnych podstaw do zweryfikowania prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Organ nie mógł więc podjąć własnych czynności wyjaśniających, połączonych zwłaszcza z przeprowadzeniem postępowania dowodowego, zmierzającym chociażby do ustalenia, w jakim zakresie skarżąca podjęła zarejestrowaną działalność gospodarczą na terenie W. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy było również, w jakim okresie strona przebywała zagranicą po zarejestrowaniu przez nią samozatrudnienia i z jakich powodów powróciła potem do kraju. Działanie organu nie sprowadzało się bowiem do rozpatrzenia sprawy zasadności przyznania świadczeń rodzinnych, lecz polegało jedynie na uwzględnieniu ustaleń jakie w kwestii właściwości poczynił inny, uprawniony do tego organ. W sytuacji zatem dokonania przez marszałka ustaleń, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ pomocy społecznej nie miał innej możliwości, jak uchylić decyzję przyznającą świadczenie rodzinne od dnia, w którym osoba uprawniona podlega ustawodawstwu innego państwa.

Nie oznacza to jednak, że kwestia właściwości organu nie będzie mogła być poddana jakiejkolwiek weryfikacji. Rozstrzygnięcie wydane w zakresie prawa do świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego będzie bowiem podlegało ocenie, także z punktu widzenia zasadności przyjętej właściwości, w ramach zwyczajnego lub nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, czy też następnie postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego w przedmiocie kontroli działalności administracji publicznej w tym zakresie.

Reasumując stwierdzić należało, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja pozostaje w zgodzie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącymi jej materialną podstawę, a także w żaden sposób nie narusza przepisów formalnych.

Mając powyższe okoliczności na uwadze wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji wyroku stanowił natomiast art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).

-----------------------

7