Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 32/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. M. (zwaną dalej: skarżącą) decyzją z [...] października 2010 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2010 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.

K. M. (wcześniej W.) złożyła [...] maja 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005. Skarżąca zadeklarowała do płatności działkę ewidencyjna nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] lutego 2006 r. przyznał stronie płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł. Płatność przyznana powyższą decyzją została zrealizowana na rachunek bankowy skarżącej [...] marca 2006 r.

Skarżąca złożyła wniosek kontynuacyjny [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] listopada 2006 r. przyznał skarżącej płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy do powierzchni [...] ha z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł na rok 2006. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] lutego 2007 r.

Skarżąca [...] kwietnia 2007 r. złożyła wniosek kontynuacyjny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] stycznia 2008 r. przyznał skarżącej płatność na realizację pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy do powierzchni [...] ha z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł na rok 2007. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] lutego 2008 r.

Skarżąca [...] czerwca 2008 r. złożyła wniosek kontynuacyjny. We wniosku skarżąca zadeklarowała pakiet ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2008 r. przyznał skarżącej płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł na rok 2008. Płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] stycznia 2009 r.

Skarżąca [...] maja 2009 r. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L.kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. przyznał skarżącej wnioskowaną płatność do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł. Powyższa płatność została przekazana na rachunek bankowy skarżącej [...] stycznia 2010 r.

Następnie [...] marca 2010 r. w gospodarstwie skarżącej stwierdzono, iż powierzchnia użytkowana rolniczo w pakiecie K01b wyniosła [...] ha. W związku z powyższym [...] marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z [...] listopada 2009 r., następnie decyzją z [...] kwietnia 2010 r. uchylił decyzję nr [...] z [...] listopada 2009 r. i odmówił przyznania płatności na rok 2009. Skarżąca nie wniosła odwołania od ww. decyzji.

Następnie skarżąca została [...] maja 2010 r. poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Prezesa ARiMR decyzją nr [...] z [...] lipca 2010 r. ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł.

Od ww. decyzji skarżąca złożyła do Prezesa ARiMR o wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją [...] października 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu wskazał, że z akt sprawy wynika, iż płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt zostały przyznane skarżącej decyzjami: z [...] lutego 2006 r., z [...] listopada 2006 r., z [...] stycznia 2008 r., z [...] grudnia 2008 r. i z [...] listopada 2009 r. oraz zostały zrealizowane i przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809, ze zm. dalej zwanego: "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") – pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1 zwana dalej "płatnością rolnośrodowiskową" jest udzielana do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro przewidzianej w Planie, w ramach następujących pakietów: 1. rolnictwa zrównoważonego, 2. rolnictwa ekologicznego, 3. utrzymywania łąk ekstensywnych, 4. utrzymywania pastwisk ekstensywnych, 5. ochrony gleb i wód, 6. tworzenia stref buforowych, 7. ochrony lokalnych ras zwierząt gospodarskich.

Prezes ARiMR podkreślił, że skarżąca otrzymała płatność rolnośrodowiskową do pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy na powierzchni [...] ha. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia rolnośrodowiskowego w ramach zadań realizowanych w ramach pakietu K01b, należy między innymi dokonać w zależności od gatunków roślin w plonie głównym - obsiew pola w terminie do 30 września. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. Organ wyjaśnił, że w wyniku kontroli na miejscu [...] marca 2010 r. stwierdzono brak realizacji pakietu K01b na działce ewidencyjnej nr [...]. W związku z tym organ stwierdził, że skarżąca nie wykonała zadań w ramach pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy, ponieważ na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono chwasty, mech i jednoroczne sosny co jednoznacznie wskazuje na brak realizacji pakietu K01b. Prezes ARiMR podkreślił również, iż skarżąca nie zakwestionowała wyników kontroli, ponieważ nie złożyła w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu umotywowanych zastrzeżeń. Dalej organ wyjaśnił, że w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. [...] kwietnia 2010 r. wydał decyzję uchylającą decyzję dotychczasową i odmowie przyznania płatności na rok 2009, od której skarżąca nie wniosła odwołania. Zatem decyzja ta ma walor ostateczności i wywołuje określone skutki prawne, między innymi stanowi podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych.

W ocenie organu skarżąca nie realizowała pakietu objętego wnioskiem. W tych okolicznościach zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego - płatność rolnośrodowiskową podlega wstrzymaniu i zwrotowi jeżeli producent rolny nie realizuje pakietu objętego wnioskiem.

Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ podkreślił, że skarżąca szczegółowo opisuje w nim stan faktyczny sprawy oraz problemy rodzinne. Zarzuty skarżącej koncentrują się na tym, że płatności rolnośrodowiskowe "...pobrał Pan A. W. na podstawie sfałszowanych przez siebie wniosków o ich wypłatę...". Skarżąca utrzymuje, że A.W. korzystał z otrzymanych płatności. Skarżąca poinformowała, że A. W. w latach 2006-2007 prowadził działalność rolniczą. Podniosła także, że błędnym jest przyjęcie konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowych na lata 2005-2009 skoro tylko w roku 2009 skarżąca nie realizowała pakietu objętego wnioskiem. Organ odwoławczy w odpowiedzi na powyższe zarzuty wyjaśnił, że to skarżąca złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów [...] maja 2004 r. oraz podała numer rachunku bankowego, na który miały być przekazywane przyznane płatności. W odpowiedzi na zarzut skarżącej dotyczący sfałszowania jej podpisu na wnioskach o płatności rolnośrodowiskowe na lata 2006- 2007 przez A. W. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest właściwy w sprawie stwierdzenia sfałszowania podpisu na wnioskach na lata 2006-2007 jednakże płatności przyznane decyzją z [...] listopada 2006 r. oraz decyzją z [...] stycznia 2008 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. zostały przekazane na rachunek bankowy podany przez skarżącą we wniosku o wpis do ewidencji producentów co świadczy o tym, że skarżąca miała możliwość korzystania z tych płatności. Zdaniem organu powyższy wniosek znajduje swoje potwierdzenie w uzasadnieniu do wyroku sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, iż "(...)K. W. posiadała wiedzę, iż A. W. składa wnioski o dopłaty oraz fakt, że pieniądze pochodzące z dopłat bezpośrednich znajdowały się na rachunku bankowym, z którego mogli korzystać oboje byli małżonkowie nie sposób przypisać A. W. zamiaru przywłaszczenia pieniędzy (...)".

W odpowiedzi na zarzut skarżącej dotyczący konieczności zwrotu otrzymanych płatności na lata 2005-2009 pomimo, że brak realizacji pakietu objętego wnioskiem stwierdzono w roku 2009 organ stwierdził, iż skarżąca składając [...] maja 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt podpisała oświadczenie w tab. XI na stronie 7, "że znane mi są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz że "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego", a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego.

Prezes ARiMR wyjaśnił także, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego - wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. W związku z tym brak realizacji pakietu K01b w roku 2009 na działce ewidencyjnej nr [...] skutkuje koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności na lata 2005-2009. Organ dodał, że art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. L 153, 30/04/2004 P. 0030 - 0083, ze zm.) przewiduje następujące kategorie siły wyższej, których wystąpienie powoduje, że zwrot płatności nie jest wymagany: śmierć rolnika, długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania, klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich. Zdaniem Prezesa ARiMR w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z powyższych okoliczności. W tych okolicznościach skarżąca zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranej płatności w wysokości [...] zł powiększonej o odsetki naliczone od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji, do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności na zalesianie gruntów rolnych.

Skarżąca 1 grudnia 2010 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów art. 29 ust 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z przepisami §17 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a przede wszystkim w związku z przepisami art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasad współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasad współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r. str. 18 ze zm.) oraz przepisami art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/2009 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE Nr L 153/30 z 30 kwietnia 2004 r. str. 30 ze zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż skoro skarżąca nie prowadziła w 2009 r. działalności rolniczej na działce ewidencyjnej położonej w województwie [...], powiecie l., gmina P., obręb Ż., Nr [...] to jest ona zobowiązania na podstawie ww. przepisów do zwrotu płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych nie tylko za rok 2009, ale także i za trzy poprzednie lata, tj. za lata: 2005-2008 pomimo tego, iż w latach tych prowadzona była na ww. działce działalność rolnicza;

II. naruszenie przepisów postępowania, które również zdaniem skarżącej miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym w szczególności:

1. przepisów art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż stroną postępowania w przedmiotowej sprawie jest tylko skarżąca, gdy tym czasem płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za lata 2006 – 2007 wynikające z dwóch decyzji, których zaskarżona niniejszym wnioskiem, decyzja dotyczy, tj. z decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. z [...] listopada 2006 r. i z [...] stycznia 2008 r. pobrał A. W. na podstawie sfałszowanych przez siebie wniosków o ich wypłatę odpowiednio: z [...] kwietnia 2006 r. i z [...] kwietnia 2007 r., o czym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. nie tylko wiedział, ale wręcz zaakceptował przyjmując, jak stwierdził to pracownik tego Oddziału A. W., wypowiadając się w prowadzonej przed Sądem Rejonowym w L. [...] Wydział Karny sprawie sygn. akt [...] dotyczącej podrobienia przez A. W.ww. wniosków, iż: ,,(...) dopłata do gruntów należy się osobie, która faktycznie użytkuje i ponosi nakłady w uprawie gruntów i nie jest istotne kto składa wniosek o dopłatę" a tym samym uznając, iż skoro to A.W. faktycznie użytkował w latach: 2006-2007 grunty i ponosił nakłady w ich uprawie to jemu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za te lata należą się, a tym samym przyjmując wówczas, iż to A. W. jest stroną w sprawie przyznania i wypłaty tych płatności za lata:2006-2007;

2. przepisów art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie zarówno przez organ I instancji jak i organ II instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia niniejszej sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu skarżącej;

3. przepisów art. 136 k.p.a. oraz przepisów art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. w związku z przepisami art. 140 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez Prezesa ARiMR wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, w tym w szczególności nie wyjaśnienie w toku postępowania w sposób wyczerpujących wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na ustalenie obowiązku skarżącej do zwrotu kwot objętych zaskarżoną decyzją;

III. naruszenie przepisów prawa dające zdaniem skarżącej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w tym w szczególności:

a. przepisów art. 75 k.p.a. poprzez dopuszczenie jako dowód w niniejszej sprawie wniosków o płatności rolnośrodowiskowe za lata: 2006-2007, które stanowiły podstawę do wydania decyzji z [...] lutego 2006 r. oraz decyzji z [...] listopada 2006 r., przyznające skarżącej ww. płatności, pomimo tego, że okoliczność, iż skarżąca te wniosku podpisała, a także iż pobrała płatności przyznane ww. decyzją okazały się fałszywe, co wg skarżącej stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych przez skarżącą w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.,

b. przepisu art. 28 k.p.a. poprzez niedopuszczenie do udziału w sprawie A.W., który nie tylko złożył za skarżącą sfałszowane wnioski za płatności za lata: 2006-2007, lecz także uprawiał działkę, na którą ww. płatności zostały przyznane w latach: 2005-2007 oraz pobierał ww. płatności za lata 2006-2007, a tym samym niniejsza sprawa dotyczy zarówno jego interesu prawnego jak i obowiązku, co wg skarżącej stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634), rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) ) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. Urz. WE L 153 z 30 kwietnia 2004 r.) oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 , poz. 1809 ze zm.), a także przepisami procesowymi określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Prezesa ARiMR z [...] października 2010 r. utrzymująca w mocy uprzednio wydaną przez ten organ decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uzyskanych przez producenta rolnego na mocy decyzji: z [...] lutego 2006 r., z [...] listopada 2006 r., z [...] stycznia 2008 r., z [...] grudnia 2008 r. oraz z [...] listopada 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł.

Bezspornym w sprawie jest, iż wnioskodawca (K. M.) składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań.

Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z [...] lutego 2006 r. i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego – płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się między innymi do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999 r., ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004).

Art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE zobowiązuje producenta rolnego do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat.

Skarżąca zobowiązała się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach pakietu ochrona gleb i wód wariant międzyplon ozimy (K01b) na powierzchni [...] ha. W decyzji z [...] lutego 2006 r. zostało jednoznacznie wskazane, z [...] marca 2005 r. rozpoczął się 5 letni okres zobowiązania. Oznacza to, że w tym okresie skarżąca jest obowiązana, na zadeklarowanym obszarze, realizować określony w decyzji program. Zwiększenie lub zmniejszenie powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy może nastąpić tylko na warunkach określonych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej [...] marca 2010 r. stwierdzono brak realizacji pakietu K01b na działce ewidencyjnej nr [...]. Na działce stwierdzono chwasty mech i jednoroczne sosny, co jednoznacznie wskazuje na brak realizacji pakietu K01b, czego skarżąca nie kwestionowała. W związku z tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] uchylił decyzję o przyznaniu płatności na 2009 r. i jednocześnie odmówił ich przyznania. W związku z tym, że skarżąca nie wniosła odwołania od tej decyzji stała się ona ostateczna i stanowiła bezpośrednią podstawę do ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych zgodnie z § 17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Mając na uwadze powyższe powtórzyć raz jeszcze należy, że istotą zobowiązania skarżącej było realizowanie programu rolnośrodowiskowego przez 5 lat na określonym obszarze. Brak realizacji programu na zadeklarowanym obszarze oznacza, że zobowiązanie to nie zostało dotrzymane. Natomiast niedotrzymanie 5 letniego zobowiązania przez skarżącą jest samoistną przesłanką powodującą konieczność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, za cały okres ich pobierania. Podkreślić należy, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt podpisała oświadczenie, "że znane mi są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego" oraz że "jestem świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego", a zatem przyjąć należy, że były jej znane obowiązki wynikające z przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego.

Sąd za nieprawidłową uznał interpretację skarżącego art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 (w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3) z której skarżący wywodzi, że skoro skarżąca nie realizowała pakietu tylko w 2009 r., a w pozostałych latach 2005 – 2008 pakiet realizowała, to w związku z tym ewentualny zwrot płatności powinien dotyczyć tylko roku 2009. Sąd zwraca uwagę, że przepis ten ustanawia generalną zasadę obowiązku zwrotu każdej płatności, która została uzyskana nienależnie. Natomiast zakres i wysokości kwoty do zwrotu będzie determinowane przesłankami określonymi w przepisach regulujących obowiązki beneficjenta. W przypadku działań rolnośrodowiskowych warunkiem przyznania pomocy jest z jednej strony prowadzenie działalności rolnośrodowiskowej, a z drugiej – zobowiązanie się do jej prowadzenia przez okres 5 lat. Organ trafnie dowodzi w odpowiedzi na skargę, że proponowane przez skarżącą ograniczenie stosowania instytucji zwrotu środków nienależnie pobranych w przypadku czasowego zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, przewidziane w art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 (Wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych lub związanych z warunkami utrzymania zwierząt przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich wpływ na środowisko lub warunki utrzymania zwierząt) 5-letnie zobowiązanie czyniłoby bezprzedmiotowym, skoro przesłanką zwrotu byłoby nieprowadzenie działalności, a więc z punktu widzenia przesłanek przyznawania pomocy niespełnienie pierwszej ze wspomnianych przesłanek.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że gdyby zamiarem prawodawcy był zwrot tylko części płatności za rok, w którym stwierdzono zmniejszenie obszarów realizacji programu rolnośrodowiskowego, to niewątpliwie wynikałoby z przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jak ma to miejsce w przypadku zmniejszenia płatności np. gdy zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej (§ 15 ust. 1 i 2), gdy zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietu (§ 16 ust. 1). Skoro w przypadku zwrotu płatności, jeżeli producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy czy też w ogóle zaprzestał prowadzenia zobowiązania, takie zastrzeżenie nie zostało wprowadzone, to kierując się istotą 5 letniego programu rolnośrodowiskowego, należy przyjąć, że zwrot dotyczy całego działania rolnośrodowiskowego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1257/1999.

Sąd za niezasadne uznał również zarzuty skargi, że skoro w postępowaniu karnym wykazano bezsporność okoliczności sfałszowania podpisu pod jej wnioskami, to nie zasadne jest żądanie zwrotu środków nienależnie pobranych od skarżącej, a co najmniej żądanie to powinno być skierowane do męża skarżącej, które podpisy pod wnioskami za lata 2006-2007 sfałszował. Odnosząc się do powyższych zarzutów wskazać należy, że z postanowienia Sądu Rejonowego w L. z [...] października 2008 r. syn. akt [...] wynika, że postępowanie karne dotyczyło wyłącznie sfałszowania podpisu pod wnioskami o płatności bezpośrednie i płatność ONW, a nie dotyczyło wniosków o płatności rolnośrodowiskowe. Z akt administracyjnych sprawy wynika (k. 93 akt adm.), że pismem z [...] września 2009 r. skarżąca była wzywana do przedstawienia dowodów mających świadczyć o podrobieniu podpisów pod wnioskami rolnośrodowiskowymi na lata 2006-2007. W odpowiedzi skarżąca powtórnie nadesłała ww. postanowienie Sądu Rejonowego, które jak wskazano dotyczyło wniosków o płatności bezpośrednie i płatność ONW. Niemniej jednak Sąd odnosząc się do zarzutu, że stroną postępowania powinien być także jej były mąż A. W., wskazuje, że to skarżąca, a nie jej były mąż, podjęła się zobowiązania rolnośrodowiskowego i to ona była adresatem decyzji przyznających wnioskowane płatności. Ponadto to skarżąca jako producent rolny, złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów [...] maja 2004 r. w którym podała numer numeru bankowego, na który były przekazywane przyznane płatności. Zatem zasadnie organ przyjął w zaskarżonej decyzji, że skarżąca miała możliwość korzystania z tych płatności. Z powyższych względów organ prawidłowo uznał, że stroną postępowania mogła być wyłącznie skarżąca, a zatem w sprawie nie został naruszony art. 28 k.p.a.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 39 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 przewiduje możliwość odstąpienia przez organ odstąpienie od zwrotu płatności, jednakże tylko w sytuacji następujących kategorii siły wyższej:

a) śmierć rolnika;

b) długoterminowa niezdolność rolnika do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania;

d) klęska żywiołowa poważnie dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należących do rolnika zwierząt gospodarskich.

Żadna z wymienionych okoliczności – jak trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji – w przypadku skarżącej nie zaszła.

W tej sytuacji kierując się treścią § 17 ust 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przewidującego, iż płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Prezes ARiMR w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zasadnie ustalił wypłacone nienależnie skarżącej środki finansowe na lata 2005 - 2009 z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, a pochodzące ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w powyższym przepisie.

Nieuzasadnione są również zarzuty skarżącego o charakterze procesowym. Należy zaznaczyć, iż stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę do uwzględnienia skargi tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanego przepisu uwzględnienia skargi nie mogą uzasadniać podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 75, art. 77 w zw. z art. 140 k.p.a. Zdaniem Sądu skarżona decyzja została wydana z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, poddanego stosownej analizie i ocenie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 p.p.s.a.