Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 279/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1,  art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 215 ust. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunty przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.

Zgodnie z wypisem aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] czerwca 1931 r. sporządzonego przed notariuszem S. Z., B. R. nabył mocą tego aktu od M. w [...] z odpowiedzialnością ograniczoną, reprezentowanego przez K. H. i S. F. prawo własności zabudowanej nieruchomości przy ul. [...].

Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło B. R. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej ozn. nr hip. [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 1955 r. Sąd Powiatowy [...] Dz. KW nr [...] dokonał wpisu przeniesienia prawa własności nieruchomości nr hip. [...] na Skarb Państwa.

Pismem dnia 16 lipca 2013 r. M. G.- następca prawny B. R. wystąpiła z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...].

Aktualnie grunt nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] wchodzi w skład działek ewidencyjnych: nr [...] ([...] m2), nr [...] ([...] nr) z obrębu [...], będących własnością Miasta [...] oraz nr [...] ([...] m2) z obrębu [...], będącej własnością osoby fizycznej.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania na rzecz wnioskodawczyni, uznając, iż jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie nie została w badanym przypadku spełniona, tj. dawny właściciel nieruchomości utracił, faktyczną możliwość władania nieruchomością przy ul. [...] przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż przeznaczenie w Ogólnym Planie Zabudowy [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r. terenu przedmiotowej nieruchomości pod zabudowę luźną lub grupową, 3 kondygnacyjną, do 30 % zabudowy spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Utratę zaś faktycznego władztwa przez poprzednich właścicieli przed 5 kwietnia 1958 r. Prezydent [...] uzasadnił powołując następujące dokumenty:

- protokół z dnia 12 września 1951 r. objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie na rzecz Skarbu Państwa, powstały w wykonaniu orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z [...] sierpnia 1951 r.;

- orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] - Komisja Kwalifikacyjna ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego z dnia [...] lipca 1956 r., nr [...] o odstąpieniu na rzecz użytkownika działki położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego;

- umowę z dnia [...] kwietnia 1957 r. zawartą pomiędzy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], a użytkownikiem ww. nieruchomości określająca warunki użytkowania niniejszej parceli;

- oświadczenie użytkownika nieruchomości z dnia 4 marca 1957 r. o zobowiązaniu m.in. do wzniesienia budynku według zatwierdzonego projektu i na podstawie zezwolenia budowlanego w terminie 3 lat od daty podpisania umowy najmu -dzierżawy terenu;

- orzeczenie Komisji Kwalifikacyjnej ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego przy Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1957 r., nr [...] o zakwalifikowaniu użytkownika do korzystania z pomocy Państwa w ramach indywidualnego budownictwa powszechnego i przyznaniu pożyczki na wykończenie - wykonanie robót budowlanych w 1 etapie budowy przedmiotowej nieruchomości;

- orzeczenie Komisji Kwalifikacyjnej ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego przy Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1958 r., nr [...] przyznająca dofinansowanie na wykończenie - wykonanie robót budowlanych na nieruchomości przy ul. [...];

- rachunek z dnia 6 kwietnia 1957 r., nr [...] wystawiony przez Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych na użytkownika ww. nieruchomości za użytkowanie placu przy ul. [...] wraz z pokwitowaniem wpłaty komornego za 1957 r. oraz za lata 1958 i 1959;

- pismo z 21 maja 1958 r., w którym użytkownik zobowiązał się do nabycia przydzielonej mu działki przez Komisję Kwalifikacyjna przy P.D.R.N [...] w dniu [...] kwietnia 1958 r. orzeczeniem nr [...] położonej przy ul. [...];

- uchwałę Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1958 r., nr [...] zatwierdzającą nabycie nieruchomości przez użytkownika;

- umowę użytkowania wieczystego sporządzoną w dniu [...] maja 1964 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w [...], z której wynika, że wydanie gruntu użytkownikom wieczystym nastąpiło w dniu 1 stycznia 1957 r. i z tą datą nastąpiła utrata możliwości faktycznego władania niniejszą nieruchomością przez dawnego właściciela hipotecznego;

- pismo Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia 1 marca 1960 r., znak [...], z którego wynika, że budynek znajdujący się na gruncie przedmiotowej nieruchomości został odbudowany z własnych funduszy przez osoby trzecie, które następnie w nim zamieszkały. Odbudowa budynku przy ul. [...] była dokonana na podstawie zatwierdzonego projektu w dniu [...] listopada 1956 r. przez [...] Zarząd Architektury i Budownictwa i udzielonego pozwolenia na prowadzenie robót z dnia [...] grudnia 1956 r. L.dz. [...]. Odbudowa została zakończona w dniu 7 września 1959 r. W jej wyniku Dzielnicowy Zarząd Architektoniczno-Budowlany wydał pozwolenie na użytkowanie całego budynku. Z niniejszego pisma wynika również, że po działaniach wojennych tj. w roku 1945 przedmiotowy budynek był w administracji Zarządu Nieruchomości Miejskiej, a następnie przekazano go w administrację obecnego użytkownika.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. G.

Wojewoda [...] rozpatrując sprawę wskazał, że zgodnie z art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio m.in. do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek tj. możliwości przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, organ II instancji uznał, iż ustalenia organu pierwszej instancji w odniesieniu do przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości oraz oceny spełnienia przez nią przesłanki przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne zasługują na uznanie ich za prawidłowe.

Odnosząc się z kolei do drugiej z koniecznych przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania z art. 215 ugn tj. utraty faktycznej możliwości władania, Wojewoda podniósł, iż znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja geodezyjna nieruchomości [...] przy ul. [...] wskazuje, iż poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania przedmiotową działką przed 5 kwietnia 1958 r. W opinii organu odwoławczego wskazane przez Prezydenta [...] dokumenty stanowią wystarczające dowody na poparcie tezy postawionej przez niego tj. o utracie możliwości faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r.

Wojewoda podniósł, że jak wynika z orzecznictwa "faktyczna możliwość władania nieruchomością", o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku, (zob. wyrok WSA z dnia 8 czerwca 2005, sygn. akt I SA/Wa 2138/05). Cytowany zwrot należy odnieść do stanu faktycznego działki. Chodzi zatem o taką sytuację, w której poprzedni właściciele zostają definitywnie pozbawieni możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych. Przesłanka wskazana w art. 215 może być ustalona jedynie na podstawie dowodów potwierdzających fakt i datę zajęcia gruntu pod inwestycję (zob. wyrok WSA z dnia 23 czerwca 2008 SA/Wa 269/08).

Wojewoda podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość traktowana była jako mienie opuszczone. Jak wynika z pisma Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia 1 marca 1960 r. właściciel budynku nie zgłaszał swoich pretensji do tut. Zarządu ani też nie było znane jego nazwisko oraz miejsce zamieszkania. W notatce sporządzonej w dniu 21 kwietnia 1951 r. widnieje zapis: właściciel budynkiem się nie interesuje. Użytkownikami budynku są osoby prywatne. Poświadczeniem powyższego jest również pismo Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 21 października 1950 r.

Organ odwoławczy wskazał, że ten stan rzeczy potwierdza również poprzedni właściciel B. R. wskazując, że opuścił nieruchomość położoną przy ul. [...] w latach 40 (pismo B. R. z dnia 23 marca 1960 r.). Po zniszczeniu [...] w domu posadowionym na przedmiotowej nieruchomości zaczęły zamieszkiwać osoby trzecie. W piśmie z dnia 16 grudnia 1958 r. zaznaczył z kolei, że dom jest odremontowany na koszt Państwa i zamieszkały przez dwóch lokatorów. Organ odwoławczy zaznaczył, że pismo z dnia 16 grudnia 1958 r. stanowi zarazem pierwsze wystąpienie poprzedniego właściciela dotyczące przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda stwierdził, że dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie potwierdzają, że budynek posadowiony na przedmiotowym gruncie, od roku 1945 znajdował się w administracji Zarządu Nieruchomości Miejskiej, natomiast z dniem 1 kwietnia 1957 r. przekazano go w administrację obecnego użytkownika. Wskazane w decyzji organu I instancji dokumenty potwierdzają, że Skarb Państwa przekazał w użytkowanie działkę gruntu położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz H. H., który zobowiązał się do odbudowy posadowionego na niej domu. Dom znajdujący się na przedmiotowym gruncie został wybudowany jeszcze przed wojną, natomiast użytkownicy odbudowali go po zniszczeniach.

W piśmie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia 1 marca 1960 r. zawarto informację, że budynek położony przy ul. [...] został odbudowany przez małż. H. i H. H. zamieszkałych w omawianym budynku z własnych funduszy oraz przy pomocy pożyczki Państwa otrzymanej w ramach indywidualnego budownictwa powszechnego w dniu 25 kwietnia 1957r. i dofinansowania z dnia 21 kwietnia 1958 r. Powyższe pismo oraz szereg innych dokumentów powstałych przed 5 kwietnia 1958 r., a dotyczących przedmiotowej nieruchomości (orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] - Komisja Kwalifikacyjna ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego z dnia [...] lipca 1956 r., nr [...] o odstąpieniu na rzecz H. H. działki położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2; orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] - Komisja Kwalifikacyjna ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego z dnia [...] lipca 1956 r., nr [...] o odstąpieniu na rzecz S. M. działki położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2, umowa z dnia [...] kwietnia 1957 r. zawarta pomiędzy Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], a H. H. określająca warunki użytkowania niniejszej parceli; orzeczenie Komisji Kwalifikacyjnej ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego przy Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1957 r., nr [...] o zakwalifikowaniu H. H. do korzystania z pomocy Państwa w ramach indywidualnego budownictwa powszechnego i przyznaniu pożyczki na wykończenie - wykonanie robót budowlanych w 1 etapie budowy przedmiotowej nieruchomości; uchwała Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1958 r., nr [...] zatwierdzająca nabycie nieruchomości przez H. H.; umowa użytkowania wieczystego sporządzona w dniu [...] maja 1964 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w [...], z której wynika, że wydanie gruntu użytkownikom wieczystym nastąpiło w dniu 1 stycznia 1957 r. i z tą datą nastąpiła utrata możliwości faktycznego władania niniejszą nieruchomością przez dawnego właściciela hipotecznego) świadczy o tym, iż nieruchomością tą zarządzały organy państwowe, chociażby poprzez przekazanie jej w użytkowanie, a później w użytkowanie wieczyste małż. H., czy też przyznając im pomoc finansową na odremontowanie posadowionego na niej budynku. Poprzedni właściciel B. R. utracił więc możliwość władania przedmiotowym gruntem.

Odnosząc się do zarzutów odwołującej Wojewoda zaznaczył, iż dokumenty zgromadzone przez organ I instancji potwierdzają, że we władaniu Państwa był cały grunt o pow. ca [...] m2. Pismem z dnia 29 grudnia 1958 r. H. H. zaznaczył, że Komisja Kwalifikacyjna przy Prezydium Rady Narodowej ds. indywidualnego budownictwa powszechnego orzeczeniami nr [...] oraz [...] z dnia [...] lipca 1956 r. przydzieliła działkę budowlaną obejmującą ogółem [...] m2 przy ul. [...] nr hip. [...] pod zabudowę domku jednorodzinnego S. M. oraz H. H.. W aktach sprawy znajdują się te dwie decyzje. Orzeczeniem z dnia [...] marca 1959r. Nr [...] Komisja Kwalifikacyjna ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego Powszechnego przy P.D.R.N. [...] orzekła m.in. o odstąpieniu na rzecz H. i H. H. działki budowlanej pod budowę domku jednorodzinnego położonego w [...] przy ul. [...] na gruncie o pow. [...] m2.

Na marginesie organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie zachodzą rozbieżności co do powierzchni nieruchomości ozn. hip. [...]. We wspomnianym akcie notarialnym z [...] czerwca 1931 r. zaznaczono, że nieruchomość składa się z placu zawierającego powierzchnię [...] m2. Ponadto zawiera on stwierdzenie, że sprzedający – M. w [...] z ograniczoną odpowiedzialnością nie przyjmuje żadnej odpowiedzialności za ścisłość pomiarów i powierzchnię tejże nieruchomości. Rejestr powierzchni załączony do projektu podziału przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] lutego 1964 r. wskazuje na rozbieżności powierzchni nieruchomości hip. [...] określonej w rejestrze na [...] m2 z Dz. I ks. hip. [...] wynoszącej [...] m2. Ponowne badania geodezyjne precyzyjniej ustaliły obszar gruntu położonego przy ul. [...]. W rezultacie organ I instancji słusznie określa obszar przedmiotowej nieruchomości na [...] m2.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. G. podnosząc, że jedyną wiarygodną datą utraty możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzedniego właściciela jest data [...] maja 1964r. tj. data sporządzenia umowy wieczystego użytkowania dotycząca mniejszej powierzchni działki ([...] m2). Pozostała część gruntu nie została rozdysponowana.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

W rozpoznawanej sprawie odmówiono przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. Organy administracji publicznej uznały bowiem, że w sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami warunkująca przyznanie ustalonego odszkodowania.

W ocenie Sądu stanowisko organów jest prawidłowe.

Na wstępie podkreślić należy, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji opisana wyżej nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). W myśl art. 1 dekretu grunt tej nieruchomości przeszedł na własność gminy Warszawa, a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej stał się własnością Skarbu Państwa.

Problematykę odszkodowań za nieruchomości, które na mocy powołanego dekretu z 1945 r. stały się własnością Państwa regulują obecnie – jak słusznie przyjęły organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę – przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014r. poz. 518 ze zm.)

Zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego prawni następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis ten ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania bez potrzeby sięgania do innych przepisów tej ustawy. Szczególny charakter wskazanego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 maja 2004 r., sygn. akt I SA 2187/02, LEX nr 148911). Odszkodowanie w trybie określonym w powołanym przepisie może zostać przyznane jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Innymi słowy stwierdzenie braku jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. Zaznaczyć trzeba, że z treści powołanego art. 215 ust. 2 u.g.n. wynika, iż ustalenie odszkodowania za dom jednorodzinny może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem Sądu należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w rozpatrywanej sprawie spełniona została jedynie pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka położona w [...] przy ul. [...], mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, na co wskazuje Ogólny Plan Zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r.

W niniejszej sprawie nie została jednakże spełniona druga ze wskazanych wyżej przesłanek. Z analizy akt sprawy wynika bowiem, że poprzedni właściciel przedmiotowej działki został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Świadczy o tym zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy, z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość przed 5 kwietnia 1958 r. znajdowała się w administracji Zarządu Nieruchomości Miejskich, a następnie została przekazana na rzecz obecnego użytkownika wieczystego. Budynek mieszkalny posadowiony na tej nieruchomości zajmowali lokatorzy, a sam poprzedni jej właściciel B. R. w piśmie z dnia 16 grudnia 1958 r. wyjaśnił, że po wyzwoleniu był pracownikiem P.G.R. w województwie [...], nie mógł zająć się swoją nieruchomością, a dom został odremontowany na koszt Państwa i jest zamieszkały przez dwóch lokatorów. W piśmie z dnia 23 marca 1960 r. B. R. również wskazywał na brak możliwości zamieszkania na przedmiotowej nieruchomości z uwagi na jej zajęcie przez "samowolnych lokatorów", w związku z czym zmuszony został do poszukiwania mieszkania poza [...]. Powyższe potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość nie była przez poprzedniego właściciela użytkowana, a po 1945 roku budynek został zasiedlony przez kilka rodzin.

Otrzymanie odszkodowania za działkę jest uzależnione od utraty władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. przez poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych. Chodzi przy tym o faktyczne pozbawienie władania (i udowodnienie, że nie istniała możliwość władania działką przez poprzedniego właściciela). Wykazanie, że istniała możliwość władania działką przez poprzedniego właściciela, niezależnie od przyczyn, dla których nie władał on nieruchomością, skutkuje utratą uprawnień do odszkodowania.

Chwilę, w której nastąpiła utrata władania nieruchomością (działką), ocenia się według stanu faktycznego, a nie prawnego. W związku z powyższym bez znaczenia pozostaje, wbrew zarzutom skargi okoliczność sporządzenia umowy użytkowania wieczystego dopiero w dniu [...] maja 1964 r. w sytuacji, gdy użytkownik wieczysty władał przedmiotowa nieruchomością wcześniej. Z aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] maja 1964 r. wynika, że wydanie gruntu wieczystym użytkownikom nastąpiło w dniu 1 stycznia 1957 r. Wprawdzie umowa ta dotyczyła części działki o pow. [...] m2, nie mniej jednak z dokumentów powołanych zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy wynika, że przedmiotowa nieruchomość w całości pozostawała we władaniu osób trzecich. Powyższe potwierdza zwłaszcza fakt zawarcia dniu [...] kwietnia 1957 r. umowy użytkowania przedmiotowej nieruchomości z H. H. i ze S. M., z których to umów wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzjami z dnia [...] lipca 1956 r. odstąpiło na rzecz użytkowników działkę położoną w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 dla każdego z nich. Tak więc już co najmniej od tej daty można mówić o braku możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzedniego właściciela. Zresztą ten stan faktyczny istniejący na nieruchomości położonej przy ul. [...] potwierdził sam jej poprzedni właściciel B. R. w omówionych wyżej pismach z dnia 16 grudnia 1958r. i z dnia 23 marca 1960 r.

Należy przy tym zaznaczyć, że przepis art. 80 k.p.a. nie wyznacza organowi administracji publicznej merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co skłania doktrynę i orzecznictwo do wniosku, że przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów. Zasada ta polega na tym, "by organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie ustalić stan faktyczny" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 155). Zasada ta została wyrażona dobitniej w art. 233 § 1 K.p.c., zgodnie z którym sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Zdaniem J. Borkowskiego (Komentarz, 1987, s. 165) organ prowadzący postępowanie "według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności" (A.Wróbel, Komentarz do art. 80 K.p.a. , LEX Omega).

W ocenie Sądu nie naruszył zasad oceny materiału dowodowego ani organ I instancji, ani organ II instancji wskazując, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ocena dokonana przez organy orzekające koresponduje ze zgromadzonym w sprawie obszernym materiałem dowodowym.

Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.