Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 761/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 11
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia NSA Ewa Karpińska, Protokolant starszy referent Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi R.G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inne – przyznania płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. R.G. wystąpił o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2008 rok.

Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. powołując się na art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), § 21 ust. 2, § 2 ust. 1, § 4 ust. 2 i 3, Załącznik nr 3 III Pakiet 3 pkt 11 ppkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 34, poz. 200), art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.4.2004, str. 18), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił R.G. przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2008 rok. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawca zadeklarował Pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone na dwóch działkach rolnych [...] – o powierzchni 34, 19 ha; [...] – o powierzchni 6,66 ha, tymczasem z danych zasobu geodezyjnego wynikało, że te działki mają odpowiednio powierzchnie: 32, 7800 ha; [...], 7900 ha. Następnie organ pierwszej instancji cytując § 2 ust. 1, § 4 ust. 1, § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwrócił uwagę na to, że w przypadku wnioskowanego pakietu, płatność jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone. Taki pakiet musi spełnić, między innymi wymóg zakazu przeorywania, wałowania i podsiewu trwałych użytków zielonych. Następnie powołując się na rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przytoczył zawartą tam definicję terminu "trwałe użytki zielone" – grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączonych do płodozmianu przez pięć lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami ugorowania zgodnie z (...) stwierdzając przy tym, iż chodzi tutaj o to, aby powierzchnia zadeklarowana do płatności, co najmniej przez ostatnie pięć lat licząc od daty złożenia wniosku nie była poddawana uprawie lub innym zabiegom związanym z prowadzeniem płodozmianu.

Następnie organ pierwszej instancji wyjaśnił, że na działce [...] jest 32, 78 ha trwałego użytku zielonego, natomiast do płatności zgłoszono 34, 19 ha. W tej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L368/74 PL z dnia 23.12.2006 r.), które stanowią o weryfikacji wniosków między innymi poprzez kontrole administracyjne. W toku weryfikacji wniosku strony ustalono, że powierzchnia działki rolnej [...] została zawyżona w stosunku do maksymalnej powierzchni użytkowanej rolniczo ponadto stwierdzono, że w latach 2004-2007 dla działki [...] wypłacono dopłaty inne niż trwałe użytki zielone, podobnie dla działki [...]. Reasumując, organ stwierdził, że wskazane działki rolne nie spełniają kryterium trwałego użytku zielonego, gdyż w ciągu ostatnich pięciu lat wykorzystywane były do uprawy kukurydzy, rzepaku i rzepiku przez innego ich użytkownika. Skoro działki rolne [...] i [...] od [...] r. były objęte zmianowaniem polowym, czyli włączone do płodozmianu, to tym samym nie spełniają definicji trwałych użytków zielonych.

W odwołaniu od tej decyzji R.G. wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie art. 10 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez bezzasadną odmowę przyznania płatności. W uzasadnieniu powołując się na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wyraził pogląd, iż skoro art. 10 ustawy stanowi o tym, że pomoc jest przyznawana w razie spełnienia warunków określonych w art. 1 ust. 1 tej ustawy oraz przepisach wydanych na podstawie jej art. 29 ust. 1, to rozszerzanie ustawowych warunków przyznania tej pomocy ponad warunki zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 i rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 narusza zasadę praworządności. W dalszej części odwołania strona zaprezentowała regulacje wspólnotowe dotyczące płatności.

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji powołując się na art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). W uzasadnieniu powołując się na dotychczasowy przebieg postępowania i odnosząc się do zasadności odwołania organ odwoławczy przedstawił następującą argumentację:

Skoro dany beneficjent nie spełnia warunków zapisanych w prawodawstwie polskim, nie może otrzymać płatności rolnośrodowiskowych. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. ma charakter ogólny, jego art. 39 stanowi, że państwa Członkowskie udostępniają wsparcie (...) na obszarze całego swojego terytorium, zgodnie ze swoimi szczególnymi potrzebami; płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe; płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi obowiązkowe ustanowione prawodawstwem krajowym i określone w programie.

Na gruncie krajowym regulacje dla programu rolnośrodowiskowego zawiera rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Według § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli zostaną spełnione warunki wskazane w pkt 1-4, przy czym według tego ostatniego, rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Z kolei, według § 4 ust. 2 pkt 3) i ust. 3 tego rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien przestrzegać innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu. Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

W punkcie 3 tego załącznika określono wymagania dla Pakietu 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone, zapisując zakaz przeorywania, wałowania, podsiewu.

Według § 9 ust. 3, w przypadku omawianego pakietu, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone.

Termin "trwałe użytki zielone" został określony w art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, "trwałe użytki zielone": oznacza grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), nie włączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami ugorowania. Ta definicja ma zastosowanie w sprawie, ponieważ w preambule rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, znalazł się zapis, że zasady zarządzania i kontroli, jak również przepisy dotyczące redukcji lub wykluczenia w przypadkach fałszywych oświadczeń powinny być zgodne z zasadami określonymi w ZSZiK, a szczególności w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że w rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 zawiera zapisy, według których ma zastosowanie do wsparcia przyznawanego zgodnie z art. 36 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Pojęcie trwałych użytków zielonych jest stosowane bez zmian.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., najpierw zacytował art. 3 i art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 706/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., a następnie wyjaśnił, że jeśli wskaźnik referencyjny nie uległ zmianie w roku 2008 r., to nie można na podstawie wskazanego art. 4 obszary ponownie przekształcone uznać za trwałe użytki zielone.

W skardze na to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.G. wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie art. 10 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez bezzasadną odmowę przyznania płatności. W uzasadnieniu, powołując się na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wyraził pogląd, iż skoro art. 10 ustawy stanowi o tym, że pomoc jest przyznawana w razie spełnienia warunków określonych w art. 1 ust. 1 tej ustawy oraz przepisach wydanych na podstawie jej art. 29 ust. 1, to rozszerzanie ustawowych warunków przyznania tej pomocy ponad warunki zawarte w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 i rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 narusza zasadę praworządności. Następnie skarżący powołując się na regulacje wspólnotowe dotyczące płatności stwierdził, iż organy nie wykazały istnienia ani jednej przesłanki z art. 10 ust. 2 wskazanej ustawy, która uzasadniałaby odmówienie pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei, według art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w tym trybie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, iż przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) w art. 1 pkt 1) określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005", oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia. Z kolei, według jej art. 10, pomoc jest przyznawana na wniosek, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone we wskazanych już przepisach oraz w przepisach wydanych na podstawie jej art. 29 ust. 1 pkt , który stanowi delegację do wydania przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi przepisów wykonawczych. Według art. 20 tej ustawy, pomoc w ramach działań, o których mowa w jej art. 5 ust. 1 pkt 2, 3, 6, 7 oraz 9-15, jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest w przypadku programu rolnośrodowiskowego kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z kolei, według art. 21 ustawy, regulującego kwestie proceduralne, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Według tej regulacji, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w tej sprawie określało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 lutego 2008 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 200).

Według jego § 2 ust. 1, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 3 tego rozporządzenia, podstawowymi wymaganiami, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3, są: normy w rozumieniu przepisów o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej; wymogi podstawowe w zakresie zarządzania, o których mowa w art. 4 i w załączniku nr III do rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 we wprowadzeniu do wyliczenia; minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia; inne odpowiednie wymogi obowiązkowe, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3, wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Natomiast § 4 rozporządzenia stanowi, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane, między innymi w ramach Pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone. Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe powinien:

1) zachować występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody;

2) prowadzić, na formularzu udostępnionym przez Agencję, rejestr działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, przy czym rejestr ten, w odniesieniu do zastosowania nawozów mineralnych, prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego;

3) przestrzegać innych wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu.

Wymogi dla Pakietu 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone określa załącznik nr 3 do rozporządzenia, stanowiąc w pkt III 3) zakaz przeorywania, wałowania, podsiewu.

W przypadku Pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (§ 9 ust. 3).

Z kolei, według § 26, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika podstawowych wymagań, o których mowa w § 3 pkt 4, płatność rolnośrodowiskowa podlega zmniejszeniu albo nie przysługuje rolnikowi; przepisy art. 66 ust. 1 akapit pierwszy i ust. 2-5 oraz art. 67 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio, z tym że obniżka, o której mowa w art. 66 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia, wynosi 1 %.

Wskazane rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. mające tutaj odpowiednie zastosowanie w art. 2 Definicje w pkt 2 w brzmieniu obowiązującym do 16 maja 2009 r. stanowiło:

"trwałe użytki zielone": oznacza grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami ugorowania (...), natomiast po zmianie stanowi:

"trwałe użytki zielone": oznaczają grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania (...).

Należy tutaj podkreślić, że w Artykule 1 Zakres stosowania omawianego rozporządzenia, znajduje się zapis:

Niniejsze rozporządzenie określa szczegółowe zasady wdrażania współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli (zwanego dalej "zintegrowanym systemem") ustanowionych na mocy tytułu II rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, oraz wdrażania zasady współzależności zgodnie z art. 20 i 103 rozporządzenia Rady (WE) nr 479/2008. Nie narusza ono odrębnych przepisów ustanowionych przez rozporządzenia dotyczące indywidualnych programów pomocy.

Wynika z tych regulacji prawnych, że obowiązująca od 7 maja 2004 r. definicja trwałych użytków zielonych w brzmieniu pierwotnym: "trwałe użytki zielone": oznaczają ziemie przeznaczoną do uprawy trawy lub innych upraw zielonych zasianych naturalnie lub uprawianych (zasianych), nie włączone do systemu płodozmianu gospodarstwa przez okres pięciu lat lub dłużej oraz po jej zmianie, jest jasna i precyzyjna.

Zgodnie z Artykułem 39 Płatności rolnośrodowiskowe rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277, str.1):

1. Państwa Członkowskie udostępnią wsparcie przewidziane w art. 36 lit. a) ppkt iv) na obszarze całego swojego terytorium zgodnie ze swoimi szczególnymi potrzebami.

2. Płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. W przypadkach należycie uzasadnionych do osiągnięcia celów związanych ze środowiskiem naturalnym, płatności rolnośrodowiskowe mogą być udzielane innym osobom gospodarującym gruntami.

3. Płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie.

Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat. W przypadkach koniecznych i uzasadnionych ustala się dłuższy okres dla poszczególnych rodzajów zobowiązań zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2.

Państwa członkowskie mogą umorzyć takie zobowiązania, przy czym dany beneficjent nie będzie miał obowiązku zwrócenia otrzymanego już wsparcia, pod warunkiem że: (...).

Aktem wykonawczym do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 jest rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. (Dz. Urz. UE L 06.368.74) ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. W pkt (1) preambuły w zakresie dotyczącym zasad zarządzania i kontroli, jak również przepisów dotyczących redukcji lub wykluczenia w przypadkach fałszywych oświadczeń, związanych z takimi działaniami wprost nawiązano do zasad określonych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników.

Wykonawcze rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006 w Artykule 6 ust. 1 lit a) Zakres i definicje znajdującym się w Części II Zasady zarządzania i kontroli Tytuł I Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych działań w ramach osi 2 i 4, stanowi, że ten tytuł ma zastosowanie do wsparcia przyznanego zgodnie z art. 36 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005. Z kolei, w Artykule 7 Zastosowanie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 uregulowano kwestie stosowania tego ostatniego stanowiąc, że w zakresie kontroli wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w odniesieniu do niektórych działań w ramach osi 2 i 4 stosuje się je mutatis mutandis.

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 w Artykule 3 Użytkowanie ziem na trwałych użytkach zielonych na poziomie Państw Członkowskich zobowiązuje Państwa Członkowskie zapewniać na poziomie krajowym i regionalnym utrzymanie stosunku ilości trwałych użytków zielonych do całkowitego obszaru rolnego, zdefiniowanego w art. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 796/2004 ("trawy lub inne uprawy zielne": oznacza wszelkie uprawy zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (używanych bądź nieużywanych do wypasania zwierząt). Ustalono tam wskaźnik referencyjny określany corocznie na podstawie obszarów zadeklarowanych przez rolników w rozpatrywanym roku.

Dla nowych Państw Członkowskich, które nie złożyły wniosków za rok 2004 dla systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 143b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, wskaźnik referencyjny jest ustalany w następujący sposób:

a) trwałe użytki zielone będą oznaczać trwałe użytki zielone zadeklarowane przez rolników w 2004 r., plus grunt pod trwałymi użytkami zielonymi zadeklarowanymi w 2005 r. zgodnie z art. 14 ust. 1 niniejszego rozporządzenia niezadeklarowane w 2004 r. do użytkowania innego niż użytki zielone, chyba że rolnik jest w stanie udowodnić, że grunt taki nie był trwałym użytkiem zielonym w 2004 r.

Obszary zadeklarowane w 2005 r. jako trwałe użytki zielone, a które w 2004 r. kwalifikowały się do przyznania płatności obszarowych z tytułu roślin uprawnych zgodnie z art. 1 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1251/1999 zostaną odrzucone.

Grunty, które zostaną zalesione zgodnie z trzecim akapitem art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 zostaną odrzucone.

b) całkowita powierzchnia użytków rolnych będzie stanowić całkowitą powierzchnię użytków rolnych zadeklarowaną przez rolnika w 2005 r.

6. Dla nowych Państw Członkowskich, które złożyły wnioski za rok 2004 dla systemu jednolitych płatności obszarowych przewidzianych w art. 143b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, wskaźnik referencyjny jest ustalany w następujący sposób:

a) trwałe użytki zielone będą oznaczać trwałe użytki zielone zadeklarowane przez rolników w 2005 roku zgodnie z art. 14 ust. 1 niniejszego rozporządzenia;

b) całkowita powierzchnia użytków rolnych będzie stanowić całkowitą powierzchnię użytków rolnych zadeklarowaną przez rolnika w 2005 r.

Natomiast Artykuł 4 Utrzymanie ziemi na trwałych użytkach zielonych na poziomie indywidualnym rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 reguluje zagadnienia dotyczące zachowania stosunku ilości trwałych użytków zielonych do całkowitego obszaru rolnego, nakładając na Państwo Członkowskie obowiązek wprowadzenia zakazu dla rolników przekształcania trwałych użytków zielonych bez uprzedniej autoryzacji, jeśli ten stosunek maleje. Szczegółowe regulacje zawarte w tym artykule przewidują, że w sytuacji kiedy Państwo Członkowskie wprowadzi do porządku krajowego taki zakaz i jednocześnie wprowadzi wymóg ustanowienia trwałych użytków zielonych, grunt ten już pierwszego dnia po jego przekształceniu będzie uznany za trwały użytek zielony bez uszczerbku dla definicji podanej w art. 2 pkt. 2. Obszary te będą służyły do uprawy traw lub innych upraw zielnych przez pięć kolejnych lat następujących po ich przekształceniu. Państwo Członkowskie może również ustanowić na poziomie regionalnym lub krajowym obowiązek dla rolników ubiegających się o pomoc w ramach jakichkolwiek systemów płatności bezpośrednich ponownego przekształcenia ziemi na trwałe użytki zielone dla rolników, którzy posiadają ziemie przekształcone z trwałych użytków zielonych w ziemie pod inne użytkowanie. Odmiennie od przepisów art. 2 pkt 2, obszary ponownie przekształcone lub ponownie ustanowione jako trwałe użytki zielone, ziemie te z pierwszym dniem ich ponownego przekształcenia lub ustalenia będą uważane za "trwałe użytki zielone". Obszary te służą do uprawy traw lub innych upraw zielnych przez pięć kolejnych lat następujących po ich przekształceniu.

Skoro Polska, jako nowe Państwo Członkowskie nie wprowadziło do porządku krajowego regulacji prawnej w tym zakresie (zakaz dla rolników przekształcania trwałych użytków zielonych bez uprzedniej autoryzacji; wymóg ustanowienia trwałych użytków zielonych), to oznacza, że stosunek ilości trwałych użytków zielonych do całkowitego obszaru rolnego w [...] r. nie zmalał. Tym samym, nie mają tutaj zastosowania uznania gruntów (w trybie wskazanego Artykułu 4) już od pierwszego dnia po ich przekształceniu na trwałe użytki zielone, odmiennie od przepisów art. 2 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Inaczej mówiąc, brak tej regulacji w porządku krajowym powoduje, że obowiązuje pięcioletni termin wynikający z definicji trwałych użytków zielonych.

W rozpoznawanej sprawie, R.G. zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej na 2008 r. Pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone na dwóch działkach rolnych [...] – o pow. 34,19 ha; [...] – o pow. 6,66 ha.

W toku weryfikacji wniosku strony na podstawie danych z zasobu geodezyjnego ustalono, że te działki mają odpowiednio powierzchnie: 32,7800 ha; 6,7900 ha.

Ponadto ustalono, że w latach 2004-2007 dla działki [...] wypłacono dopłaty inne niż trwałe użytki zielone, podobnie dla działki [...]. Tym samym prawidłowo ustalono, że wskazane działki rolne nie spełniają kryterium trwałego użytku zielonego, gdyż w ciągu ostatnich pięciu lat wykorzystywane były do uprawy kukurydzy, rzepaki i rzepiku przez innego ich użytkownika.

Skoro działki rolne [...] i [...] od [...] r. były objęte zmianowaniem polowym, czyli włączone do płodozmianu, to tym samym nie spełniały definicji trwałych użytków zielonych.

W ocenie Sądu, organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem, zarówno materialnym jak i procesowym.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.) oddalił skargę.