Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1321/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 116,, art. 191, art. 122, art. 187, art. 120
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 201 par. 1 par. 4, art. 202 par. 1-3, art. 208 par. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant: referent stażysta Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień, maj, czerwiec 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Pierwszego[..] Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [..] grudnia 2014r. nr[...], na podstawie art. 207 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 oraz art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 poz. 749 ze zm.), dalej: "O.p.", po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej XA (dalej: "zobowiązany", "skarżący") członka zarządu spółki z o.o. "A", z/s w [...] (dalej: "spółka") za jej zaległości podatkowe z tytułu VAT za miesiące od kwietnia 2010r. do czerwca 2010r. w łącznej, kwocie [....] zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [...] zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że spółka nie dopełniła ciążących na niej obowiązków podatkowych w tym zakresie, czym spowodowała powstanie zaległości z kwiecień, maj i czerwiec 2010r. Niezapłacony w terminie płatności podatek zgodnie z art. 51 § 1 O.p. stał się zaległością podatkową od której naliczone zostały odsetki za zwłokę.

W dniu [...] lipca 2010r. nr [...] oraz w dniu [...] września 2010r. nr [...] i zostało wszczęte wobec spółki postępowanie egzekucyjne w celu dochodzenia w drodze postępowania egzekucyjnego zaległości podatkowych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych nr[....], nr [...] oraz nr[...].

Sąd Rejonowy w [...] Wydział I Cywilny postanowieniem z dnia [....] grudnia 2010r. sygn. akt[..] rozstrzygnął zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej powierzając postępowanie w tym zakresie Naczelnikowi Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w[...].

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [....] stycznia 2013r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. W wyniku egzekucji zostały uregulowane jedynie częściowo zaległości za miesiące kwiecień i maj 2010r., (umniejszenie zadłużenia za miesiąc kwiecień 2010r. do kwoty [...] zł, a za miesiąc maj 2010r. do kwoty [...] zł).

Następnie Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] opisaną powyżej decyzją orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej XA za zaległości podatkowe spółki z tytułu VAT.

W odwołaniu zobowiązany domagał się uchylenia decyzji w całości i umorzenie postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie:

- art: 116 § 1 pkt 1 lit. b i § 2 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sytuacji gdy wykazał, że niezłożenie wniosku o upadłość spółki nastąpiło bez jego winy i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że zaszły okoliczności uzasadniające orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki oraz odsetki za zwłokę,

- art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p., poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niezbadanie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz niewykazanie przez organ podatkowy w postępowaniu, że w stosunku do strony nie zachodzi przesłanka egzoneracyjna określona art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.

Uzasadniając odwołanie wywodził, że spółka "A" wchodziła w skład grupy "B". Ponadto w ramach tej grupy funkcjonowały: spółka prawa duńskiego "B [...]" A/S, będąca udziałowcem spółki "A" oraz spółka prawa duńskiego "B" A/S, w której udziałowcem, podobnie jak w spółce "A pozostawała spółka "B" A/S. Zobowiązany pełnił funkcję dyrektora generalnego "B" A/S, pozostając w zatrudnieniu w "B" A/S. Ponadto, jako dyrektor generalny "B" A/S, powołany został również do zarządu spółki "A" (podmiotu wchodzącego w skład grupy "B) w oparciu o uchwałę Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] października 2009r. Z dniem zaś [...] marca 2010r. "B" A/S rozwiązała z zobowiązanym umowę zatrudnienia na stanowisku dyrektora generalnego. Z uwagi na fakt, że powołanie zobowiązanego XA na członka zarządu spółki "A było konsekwencją sprawowania przez niego funkcji dyrektora generalnego w "B" A/S, działał w przeświadczeniu, że wraz z rozwiązaniem umowy zatrudnienia przez "B" A/S zaprzestał on również pełnić funkcję członka zarządu spółki "A uwiarygodnionym przez Sąd Rejonowy [...] i [...] który uwzględnił oświadczenie zobowiązanego o zaprzestaniu w kwietniu 2010r. pełnienia funkcji członka zarządu spółki "A" i wydał w tym zakresie postanowienie o umorzeniu postępowania prowadzonego przy uczestnictwie organu podatkowego w sprawie sygn. akt [...] w zakresie aktualizacji adresu spółki A ". Zamiarem "B" A/S było doprowadzenie do natychmiastowego zaprzestania przez zobowiązanego XA pełnienia funkcji członka zarządu spółki A ponieważ został pozbawiony możliwości podejmowania jakichkolwiek decyzji w stosunku do tej spółki i zwolniony z obowiązku świadczenia pracy na rzecz "B" A/S. Dlatego zobowiązany działał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że od kwietnia 2010r. zaprzestał pełnić funkcję członka zarządu spółki A nie mógł powziąć wiadomości o sytuacji finansowej spółki, w tym o jej zobowiązaniach, a tym samym niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości nastąpiło bez winy zobowiązanego. Jednocześnie zobowiązany podkreślił, że nie twierdził, że formalnie przestał pełnić funkcje członka zarządu spółki A że dopełnione zostały formalne czynności, skutkujące odwołaniem go z powyższej funkcji. Wskazywał natomiast, że miał usprawiedliwione przeświadczenie, że nie pełni już funkcji członka zarządu tej spółki. Wskazał, że z publicznie dostępnego Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że "B [...]" A/S nie jest jedynym udziałowcem spółki A Na zakończenie podniósł, że w tej sytuacji zasadne jest uwzględnienie przy ocenie jego zachowania, faktu posiadania obywatelstwa duńskiego oraz pełnienia obowiązków członka zarządu spółki niejako ubocznie, w stosunku do obowiązków pełnionych w "B" A/S.

Dyrektor Izby Skarbowej w [..] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 107, art. 108 oraz art. 116 O.p. po rozpatrzeniu odwołania decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniając decyzję wskazał, że art. 116 O.p. określa odpowiedzialności członka zarządu, jak i przesłanki wyłączające odpowiedzialność. W orzeczeniu o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu organ podatkowy zobowiązany jest wykazać fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność prowadzonej egzekucji przeciwko spółce. Ciężar wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa natomiast na członku zarządu ( art. 116 O.p.: "a członek zarządu nie wykazał"). Spółka nie uregulowała w całości bądź w części VAT za miesiące: kwiecień 2010r., maj 2010r. i czerwiec 2010r. Z Krajowego Rejestru Sądowego ([...]) wynika, że od [...]października 2009r. zarząd w spółce sprawuje jednoosobowo zobowiązany XA (zastąpił odwołanych członków zarządu spółki – XB oraz XC, co zostało odnotowane poprzez zmianę wpisu dokonaną w dniu [...] listopada 2009r w Krajowym Rejestrze Sądowym (ustawa z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tj. Dz. U. z 2007r., Nr 168, poz.1186 ze zm., dalej: "k.r.s."). Brak jest natomiast informacji o zaprzestaniu pełnienia przez zobowiązanego. Natomiast z rozwiązania umowy zatrudnienia wynika, że pomiędzy "B" A/S a zobowiązanym rozwiązana została z dniem [...] kwietnia 2010r. umowa o pracę z powodu nieprzezwyciężalnych sporów z głównym akcjonariuszem oraz radą zarządzającą "B" A/S. Z dniem rozwiązania umowy zobowiązany został zwolniona z obowiązku świadczenia pracy i miał obowiązek niezwłocznego zwrotu wszelkich dokumentów i materiałów, które stanowiły własność i które jej dotyczyły tej spółki.

Zobowiązany XA został powołany do pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki A na podstawie uchwały Zgromadzenia Wspólników tej spółki z dnia [..] października 2009r. i to powołanie było podstawą pełnienia funkcji prezesa zarządu spółki. Powołanie członka zarządu powoduje powstanie stosunku organizacyjnego między członkiem zarządu, a zarządem i spółką. Wyczerpująco określają to przepisy ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r, , poz. 1030 ze zm.), dalej: "k.s.h", a doprecyzowuje umowa spółki. Do pełnienia funkcji członka zarządu nie jest konieczne zawieranie z nim umowy o pracę. Sam fakt powołania i przyjęcia w sposób dosłowny bądź dorozumiany tej funkcji obliguje osobę do wykonywania wynikających z tego tytułu obowiązków i czynności. Nie jest czynnością tożsamą rozwiązanie umowy o pracę i odwołanie z funkcji członka zarządu ( art. 202 § 1,2,4 k.s.h.). W umowie spółki A zawiązanej dnia [...] lutego 2000r. wskazano, że zarząd powoływany jest na czas nieograniczony, natomiast może być odwołany lub zawieszony w każdej chwili przez zgromadzenie wspólników. Tymczasem organ ten nie podjął uchwały w tym przedmiocie. W związku z powyższym zobowiązany XA do dnia dzisiejszego odpowiada za zaległości podatkowe spółki A powstałe po dacie rozwiązania z nim umowy o pracę na stanowisku dyrektora generalnego w "B" A/S.

Oświadczenie zobowiązanego, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r., że od kwietnia 2010r. nie jest członkiem zarządu spółki i nie przebywa od tego dnia na terenie Polski jak i fakt umorzenia na jego podstawie przez Sąd Rejonowy [...] i [...] postępowania o przymuszenie zobowiązanego do złożenia wniosku o ujawnienie w rejestrze zmiany adresu spółki A nie może stanowić o braku jego winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki. W postępowaniu podatkowym dotyczącym orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe organ podatkowy jest zobligowany zbadać kwestię wygaśnięcia mandatu członka zarządu w oparciu o treść przepisów k.s.h. Tenże sąd poinformował w piśmie z dnia [...] września 2014r., że w aktach rejestrowych spółki z o.o. A brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że wygasł mandat zobowiązanego do pełnienia funkcji w zarządzie spółki (uchwały o odwołaniu go z zarządu bądź skutecznie złożonego oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji). Sąd poinformował, że pisma datowane na dzień [...] lipca 2011r. oraz [...]września 2011 r. nie stanowią podstawy do wykreślenia z rejestru wpisu zobowiązanego XA jako członka zarządu. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 17 ust. 1 k.r.s., domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. W związku z powyższym zobowiązany nadal widnieje w tym rejestrze, jako członek zarządu spółki A. Przepis art. 116 O.p. przewiduje odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych niezależnie od tego, w jakim zakresie osoby te zarząd ten sprawują, jakie czynności faktycznie wykonują zgodnie z ewentualnymi wewnętrznymi ustaleniami. Dlatego zobowiązany pełnił funkcję prezesa zarządu spółki w czasie kiedy zobowiązania podatkowe w VAT przekształciły się w zaległości podatkowe.

Organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z majątku spółki, gdyż uznał, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne oraz że nie ma żadnej możliwości ściągnięcia od zobowiązanej Spółki jakichkolwiek zaległości. Spółka A w [...] nie posiada faktycznej siedziby i nie prowadzi działalności pod dotychczasowym adresem ( znajduje się tam spółka "[...]). Nie ma żadnych wątpliwości, że obecnie brak możliwości zaspokojenia egzekwowanych wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki. Zobowiązany w toku postępowania przed obiema instancjami podatkowymi, nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie przedmiotowych zaległości w znacznej części. Ciężar wykazania mienia spoczywał na zobowiązanym. Tym samym nie została wypełniona przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p.

Zobowiązany, jako prezes i jedyny członek zarządu, winien był zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki najpóźniej z końcem II kwartału 2010r. Spółka A stała się niewypłacalna już w maju 2010r. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. -  Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) dalej: " u.p.u.n." reguluje, że dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wierzycieli lub gdy jej zobowiązania przekraczają majątek spółki, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne, choćby częściowe zaspokojenie wierzytelności. Na powyższą okoliczność wskazywał fakt niewykonywania zobowiązań pieniężnych wobec wierzycieli:

- Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [...] z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: kwiecień 2010r" maj 2010r. i czerwiec 2010r. w łącznej kwocie [...] zł;

- Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 Oddział w [...] z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych od miesiąca marca 2010r. do miesiąca lipca 2010r. w łącznej kwocie [...] zł, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego od miesiąca marca 2010r. do miesiąca lipca 2010r,. w łącznej kwocie [...] zł oraz Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od miesiąca marca 2010 r. do miesiąca lipca 2010r. w łącznej kwocie [...] zł.

Zobowiązany obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jednak nie dopełnił więc przesłanki o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. nie zostały spełnione.

Zobowiązany ponosi winę w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki "A. O braku winy nie może świadczyć fakt bycia obywatelem Danii (posiadanie obywatelstwa nie stanowi przeszkody prawnej do orzeczenia o odpowiedzialności) oraz pełnienia funkcji członka zarządu spółki "A niejako ubocznie, w stosunku do obowiązków pełnionych w "B" A/S. Niezgłoszenie wniosku na skutek jego subiektywnego przeświadczenia, nie może być uznane za właściwe zachowanie osoby starannej w dbaniu o swoje interesy. Zobowiązany był w tym czasie prawidłowo powołanym do zarządu spółki i jedynym członkiem. Prawo do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania, o którym mowa w art. 204 § 1 k.s.h. wiąże z obowiązkiem rzetelności w działaniu i dbałości o jej interesy.

Nie znajduje natomiast uzasadnienia zarzut, że organ podatkowy I instancji błędnie wskazał udziałowca, wobec którego zobowiązany XA winien złożyć rezygnację z pełnionej funkcji. Z informacji Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego znajdujących się pod adresem https://ems.ms.gov.pl wynika bowiem, że "B " A/S jest jedynym wspólnikiem spółki A.

Kończąc uzasadnienie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził że, organ podatkowy I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla sprawy. W tym celu zebrał i w sposób wszechstronny ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Na jego podstawie podjął trafne rozstrzygnięcie o odpowiedzialności zobowiązanego za zaległości w VAT spółki A.

W skardze zobowiązany domagał się uchylenia w całości decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji, a także zasądzenia na swoją rzecz od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm prawem przepisanych. Decyzji organu odwoławczego zarzucił, że wykazał, że niezłożenie wniosku o upadłość spółki A nastąpiło bez jego winy, a zatem wykazał spełnienie przesłanki egzoneracyjnej, określonej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Uzasadniając powyższe wskazał, że spółka A wchodziła w skład grupy "B" a oprócz niej w grupie funkcjonowały: spółka prawa duńskiego "B [...]" A/S, będąca udziałowcem spółki A spółka prawa duńskiego "B" A/S, w której udziałowcem, podobnie jak w spółce A pozostawała "B [...]" A/S.

Zobowiązany był zatrudniony w "B" A/S na stanowisku dyrektora generalnego. Pełniąc tę funkcję powołany został również do zarządu spółki A ( podmiotu wchodzącego w skład grupy "B") . Powołanie na członka zarządu spółki A nastąpiło w oparciu o uchwałę nadzwyczajnego zgromadzeni wspólników w tej spółki z dnia [...] października 2009r. Z dniem [...] marca 2010r. "B" A/S rozwiązała zawartą z zobowiązanym w dniu [...] października 2008r. umowę o pracę. Z uwagi na fakt, że powołanie zobowiązanego na członka zarządu spółki A było konsekwencją sprawowania przez niego funkcji dyrektora generalnego w "B" A/S, zobowiązany działał w przeświadczeniu, że wraz z rozwiązaniem umowy zatrudnienia w spółce "B" A/S, zaprzestał również pełnić funkcję członka zarządu w spółce A. Powyższe przeświadczenie zostało dodatkowo uwiarygodnione przez Sąd Rejonowy [...]w[....], który prowadził - przy uczestnictwie organu podatkowego - postępowanie pod sygn. akt [...] w zakresie aktualizacji adresu spółki A. Sąd, uwzględniając oświadczenie zobowiązanego o zaprzestaniu pełnienia od kwietnia 2010r. funkcji członka zarządu spółki, wydał postanowienie o umorzeniu tego postępowania. Sąd nie zakwestionował faktu zaprzestania pełnienia przez zobowiązanego powyższej funkcji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Sąd stwierdza, że w sprawie zostały przeprowadzone prawidłowo czynności dowodowe i zgromadzony został materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia. Organy administracji nie naruszyły zasad postępowania podatkowego, ponieważ działały w tym zakresie na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.) realizując przy tym obowiązek wynikający z art. 122 i art. 187 O.p. W toku postępowania podatkowego podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Organ odwoławczy odniósł się do wszystkich twierdzeń zobowiązanego.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała ona z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki , wiedzy i doświadczenia życiowego, została poparta przekonującą argumentacją. To, że dowody ocenione zostały niezgodnie z intencją zobowiązanego nie oznacza jeszcze, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 191 O.p.

W rezultacie sąd uznaje za miarodajny dla osądzanej sprawy stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 116 O.p. zgodnie z którym, za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie członkowie jej zarządu jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W myśl art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu jej zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Zatem organ jest obowiązany wykazać, że osoba wobec której wszczęto postępowanie w sprawie przeniesienia odpowiedzialności pełniła funkcję członka zarządu, w czasie kiedy powstały zaległości podatkowe oraz że egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

W sprawie organy podatkowe orzekły o odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec 2010r. W tym okresie skarżący pełnił funkcję członka zarządu skarżącego, na którą został powołany uchwałą z dnia [...] października 2009r. nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki A w siedzibie spółki w [...] przy ul. [...] . Z protokołu wynika , że na przewodniczącego zgromadzenia wspólników wybrano XE ( właściciela nieruchomości wydzierżawionej spółce A przy ul. [..] ) , który sporządził listę obecności, podpisał ją i stwierdził, że m. in., że na zgromadzeniu reprezentowany jest kapitał zakładowy wynoszący 2.122 udziały należące do spółki "B [...]" A/S zastępowanej przez pełnomocnika XF ( którego wybrano na protokolanta zgromadzenia), wobec czego zgromadzenie posiada zdolność do podejmowania wiążących uchwał. Po sporządzeniu listy obecności przewodniczący XE stwierdził, pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie zgromadzenia, brak udziału XG posiadającego w kapitale zakładowym 8 udziałów tj. 0,4% udziałów. Po wyborze fakt rozpoczęcia sprawowania funkcji członka zarządu spółki przez XA został dodatkowo potwierdzony wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nr [...].

Poza tym organy podatkowe wykazały, że w sprawie zaistniała przesłanka bezskuteczności egzekucji tych zaległości podatkowych, gdyż w wyniku podjętych czynności egzekucyjnych ustalono, że spółka nie posiadała innych składników majątkowych niż te, które zostały zajęte i sprzedane przez organ egzekucyjny. Z akt sprawy wynika ponadto, że w postępowaniu egzekucyjnym ( np. przy czynnościach biegłego XD, podczas oględzin ruchomości przy ul. \[...] uczestniczył były pracownik spółki XE, natomiast np. z protokołu zajęcia ruchomości z [...] października 2010r. wynika, że organ egzekucyjny powierzył tej osobie – XE dozór zajętych ruchomości przy ul.[...] , którego opisał jako byłego pełnomocnika spółki, który podał, że jest nadzorcą nad składowanymi w magazynie ruchomościami spółki. W związku z powyższymi ustaleniami organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013r. umorzył postępowanie egzekucyjne, gdyż uznał, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne oraz że nie ma żadnej możliwości ściągnięcia od zobowiązanej spółki jakichkolwiek zaległości.

Zasadnie zatem organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec 2010r. wraz z odsetkami za zwłokę.

Odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu jest możliwe jedynie w przypadku gdy wykaże on, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości bądź, że niezgłoszenie takich wniosków nastąpiło bez jego winy lub wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości spółki w znacznej części.

W niniejszej sprawie niespornym jest, że skarżący nie wskazał mienia pozwalającego na zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Podkreślenia wymaga, że chodzi o mienie realne (faktycznie istniejące w toku postępowania w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu) i nadające się do efektywnej egzekucji. Mienie to musi nadto przedstawiać identyfikowalną wartość finansową, gdyż jest to konieczne dla stwierdzenia, czy egzekucja z tego mienia umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej spółki.

Ponadto okoliczności, na które skarżący się powołuje, czyli rozwiązanie jego umowy o pracę z dniem [...] marca 2010r. zawartej w dniu [...] października 2008r z "B" A/S oraz brak faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu, nie stanowią przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącego. Przepis art. 116 O.p. w żadnym miejscu nie używa formuły "faktyczne pełnienie funkcji członka zarządu", a jedynie "pełnienie funkcji członka zarządu". Tę zaś funkcję określona osoba pełni od momentu jej powołania (art.201 § 1 k.s.h.) do momentu wygaśnięcia jej mandatu (art. 202 § 1- § 3 k.s.h.), jej śmierci, rezygnacji albo odwołania (art.202 § 4 k.s.h.). Członek zarządu ma przy tym pełne prawo do złożenia rezygnacji z tej funkcji w każdym czasie (art. 202 § 5 k.s.h. w zw. z art. 746 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U, z 2014r., poz. 121 ze zm.), dalej: "k.c." Osoba powołana do zarządu powinna być poinformowana o zamiarze powołania oraz o samym fakcie powołania i powinna wybór przyjąć w sposób wyraźny lub dorozumiany (A. Kidyba [w " Komentarz aktualizowany do art. 201 k.s.h.", LEX/el 2012 i powołana tam literatura). Musi ona zresztą złożyć przed sędzią, uprawnionym pracownikiem sądu lub notariuszem wzór podpisu, który następnie jest dołączany do wniosku o dokonanie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego danej spółki bądź danej osoby jako jej reprezentanta (art. 19a ust. 1 i ust. 2 k.r.s.). Bez zgody i wiedzy danej osoby nie można jej w związku z tym powołać do zarządu spółki. Podejmując się pełnienia funkcji członka zarządu (przyjmując wybór do wiadomości) osoba ta nabywa prawo, ale także obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 208 § 2 k.s.h.). Powinnością tej osoby zatem posiadanie elementarnej wiedzy o sprawach spółki, w tym sprawach finansowych (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2011r., I UK 422/10, LEX nr 1084705). Obowiązek ten istnieje także wówczas, gdy w ramach podziału obowiązków między członków wieloosobowego zarządu jeden lub część członków dopuści do pozbawienia ich faktycznego wpływu na zarządzanie spółką (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2011r., II UK 174/10,LEX nr 786389). Charakter prawny funkcji członka zarządu (nawet w przypadku, gdy funkcja ta jest wykonywana w ramach stosunku pracy) oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2011r., I FSK 2082/09 publ.: "Gazeta Prawna" 2010/230/3). Jest to zakres odpowiedzialności wykraczający poza zakres charakterystyczny dla stosunku pracy, gdzie pracownik odpowiada jedynie za skutki swoich działań i to w ograniczonym zakresie, a nie skutki działań podmiotu, w którym jest zatrudniony. Wskazanie w Krajowym Rejestrze Sądowym członków zarządu spółki stwarza przy tym domniemanie, że osoby wpisane jako członkowie zarządu funkcję tę pełnią w zakresie wynikającym z przepisów regulujących prawa i obowiązki członków zarządu (art. 17 ust. 1 k.r.s. ). Zarówno wykładnia gramatyczna, jak i wykładnia systemowa i celowościowa przemawiają w związku z tym za nadaniem zwrotowi "pełnienie funkcji członka zarządu" znaczenia powiązanego z formalnym przyjęciem tej funkcji, a nie z faktycznym wpływem na działanie spółki ( tak: w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011r., I FSK 1052/10 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie skarżący nie neguje tego faktu, że od dnia [...] października 2009r. został zgodnie z prawem powołany do pełnienia obowiązków członka zarządu spółki Oznacza to , że posiadał formalne uprawnienia członka zarządu za konkretny okres, niezależnie od tego, czy faktycznie zajmował się interesami spółki , w której prezesem jej zarządu i czy w ogóle posiadał taką możliwość.

Sąd odnosząc się do argumentów skarżącego w kwestii braku wiedzy o działalności spółki, jej sytuacji finansowej oraz braku dostępu do dokumentów finansowych podkreśla, że nie można z biernej postawy członka zarządu wywodzić podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności za spółkę. Rozważając kryterium braku winy jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W tym przypadku gdy chodzi o członka zarządu spółki, który jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji stosownie do art. 201 k.h. oraz do podejmowania innych działań wynikających ze stosownych przepisów, w tym regulujących podstawy ogłoszenia upadłości i moment złożenia właściwego wniosku. Członek zarządu winien wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012r., sygn. akt l 385/11, LEX nr 1113114). Natomiast wskazywanie przez skarżącego na brak wiadomości oraz rzekome odsunięcie go od prowadzenia spraw spółki nie zwalnia go z odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność (wynikająca m.in. z art. 355 § 2 k.c. ), pozwala na stwierdzenie , że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości (patrz: wyrok NSA z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1735/12, LEX nr 1518901). Tym bardziej, że skarżący jako członek zarządu miał i ma możliwości kontrolowania spraw spółki. Przepis art. 208 § 2 k.s.h., stanowi, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. W związku z powyższym brak zainteresowania skarżącego sprawami spółki skutkujący nieznajomością kondycji finansowej spółki stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków (por. Wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006r. I FSK 189/2006).

Ponadto skarżący nie wykazał, by został pozbawiony możliwości prowadzenia spraw spółki. W aktach rejestrowych spółki brak jest uchwały odwołującej skarżącego z funkcji członka zarządu, jak również pisemnej rezygnacji skarżącego z tej funkcji. Umowa o pracę pomiędzy "B" A/S a skarżącym XA rozwiązana została z dniem [...] kwietnia 2010r. z powodu nieprzezwyciężalnych sporów z głównym akcjonariuszem oraz radą zarządzającą "B" A/S. Nieporozumienia między wspólnikami, akcjonariuszami nie mają znaczenia przy przypisaniu odpowiedzialności. Przepis art. 116 O.p. ma charakter ochronny wobec wierzycieli spółki. Gdyby sądy przyjmowały, że tego rodzaju spory mają wpływ na zakres odpowiedzialność członków zarządu spółki, ochrona wierzycieli byłaby iluzoryczna. Każdy członek zarządu mógłby bowiem zwolnić się z odpowiedzialności podnosząc, że inni członkowie odmawiają mu np. wglądu w dokumenty. Skarżący XA w badanym okresie był (i nadal pozostaje jednoosobowym członkiem zarządu spółki), więc ciążyło (i nadal ciąży) na nim nie tylko prawo ale i obowiązek prowadzenia spraw spółki (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2014r. II FSK 2260/12).

Biorąc powyższe pod uwagę sąd stwierdza, że okoliczności przytoczone przez skarżącego na uwolnienie go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, okazały się nieskuteczne.

W tym stanie faktycznym sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.