Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1382/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 210 par. 4, art. 191, art. 180
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 134, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi R. E. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty należności celnych 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia; 3. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz R. E. kwotę 717 (siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] października 2004 r. w Oddziale Celnym B. kontenerowa UC w G. został zgłoszony samochód osobowy marki [...], nr nadwozia [...]. Powyższy pojazd został przywieziony do Polski przez R. E. zamieszkałego na stałe w K., który wnioskował o zastosowanie procedury odprawy celnej czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych. R. E. przedłożył m. in dowody rejestracyjne: nr [...] i nr [...], z których wynikało, iż jest właścicielem powyższego pojazdu zarejestrowanego w K. pod numerem [...].

Podczas oględzin pojazdu dokonanych przez funkcjonariusza Urzędu Celnego w G., okazało się, iż pojazd posiadał przymocowane z przodu polskie tablice rejestracyjne o znakach [...], natomiast z tyłu [...] tablice o ww. numerach.

W trakcie prowadzonego dochodzenia skarbowego ustalono, że pojazd marki [...] był zarejestrowany w K., jednakże jego rejestracja wygasła w dniu [...] sierpnia 2005 r., zaś właścicielem pojazdu jest R. E. Ponadto wyjaśniono, że przedstawione przez Stronę dokumenty rejestracyjne: nr [...] i nr [...] wydane zostały przez autoryzowane agencje Biura Rejestracji Pojazdów Mechanicznych.

Mając powyższe na względzie postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Naczelnik Urzędu Celnego w G. umorzył śledztwo w sprawie przeciwko R. E. z powodu braku znamion czynu zabronionego z art. 87 k.k.s.

Biorąc pod uwagę treść art. 558 Rozporządzenia Wykonawczego do Rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, który stanowi, iż całkowite zwolnienie z należności przywozowych jest przyznawane środkom transportu drogowego, kolejowego, powietrznego, morskiego i wodnego transportu śródlądowego, w przypadku gdy są zarejestrowane poza obszarem celnym Wspólnoty na nazwisko osoby mającej siedzibę poza tym obszarem lub są własnością osoby mającej siedzibę poza obszarem celnym Wspólnoty, oraz poczynione w toku prowadzonego śledztwa ustalenia, a w szczególności fakt, iż przedmiotowy pojazd był zarejestrowany w K. na nazwisko Strony, Naczelnik UC w G. uznał, iż spełnione zostały wymogi objęcia przedmiotowego pojazdu procedurą odprawy celnej czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności przywozowych.

Pismem z dnia [...] września 2006 r. Referat Przeznaczeń Celnych Urzędu Celnego w G. wezwał stronę do udzielenia informacji, czy przedmiotowy pojazd nadal zamierza użytkować na warunkach przewidzianych dla procedury odprawy celnej czasowej. Ww. pismem poinformowano także Stronę, iż w przypadku rezygnacji ze stosowana procedury odprawy czasowej winna zgłosić samochód do jednego z dopuszczalnych przeznaczeń celnych w celu uregulowania jego sytuacji prawnej.

Powyższe pismo zostało odebrane w dniu 26 września 2006 r. Strona nie udzieliła na nie odpowiedzi.

W dniu [...] grudnia 2006 r. R. E. odebrał przedmiotowy pojazd z parkingu Izby Celnej w G.

W dniu [...] marca 2007 r. do Urzędu Celnego [...] w W. wpłynął wniosek R. E. z dnia [...] marca 2007 r. w sprawie objęcia przedmiotowego samochodu procedurą dopuszczenia do obrotu z zastosowaniem zwolnienia z należności celno-podatkowych w ramach tzw. mienia przesiedlenia.

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. wezwał Stronę m. in do wyjaśnienia, czy definitywnie zakończyła pobyt w K. i zamierza przesiedlić się na stałe do Polski oraz do nadesłania w terminie 7 dni od otrzymania pisma dokumentów potwierdzających pobyt w K. nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy przed przyjazdem do Polski. Powyższe pismo zostało odebrane w dniu 14 czerwca 2007 r. , jednak Strona nie dostarczyła do urzędu celnego ww. dokumentów.

Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. dopuścił do wolnego obrotu towar w postaci samochodu osobowego marki [...], objęty uprzednio procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, odmówił uznania powyższego towaru za wolny od cła, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oraz ustalił kwotę należności celno-podatkowych.

Pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie i zwolnienie od cła przedmiotowego pojazdu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. Izba Celna w W. wezwała Stronę do wskazania dokładnej daty zakończenia pobytu w K. i nadesłania dokumentów potwierdzających ten fakt oraz nadesłania dokumentów potwierdzających co najmniej dwunastomiesięczny okres nieprzerwanego pobytu przed przesiedleniem się do Polski.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. R. E. poinformował, iż zakończył pobyt w K. i przyjechał do Polski w dniu [...] września 2004r. W powyższym piśmie oświadczył także iż w K. przebywał od 1986 r. do 2004 r., tj. od 18 lat, jednak na poparcie tych twierdzeń nie nadesłał żadnych dokumentów. Ponadto stwierdził, że przedmiotowy pojazd posiada o 1998 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Dyrektor Izby Celnej w W. uchylił zaskarżoną decyzję organu celnego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Uzasadniając rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w sprawie należy ustalić prawidłową datę przesiedlenia się R. E. do Polski i zalecił stosowne czynności.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ celny I instancji wezwał R. E. do osobistego stawienia się w celu złożenia wyjaśnień w sprawie dotyczącej ww. pojazdu oraz do przedstawienia wszelkich dokumentów potwierdzających co najmniej dwunastomiesięczny nieprzerwany pobyt w K. przed przesiedleniem się do Polski oraz potwierdzających używanie przez Stronę w K. przedmiotowego pojazdu przez co najmniej 6 miesięcy przed datą, w której opuściła miejsce zamieszkania w K.

W dniu [...] maja 2008 r. R. E. został przesłuchany w charakterze Strony. Ww. złożył nadto do akt sprawy dodatkowe dokumenty: kserokopie dokumentów medycznych tj, pisma [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz pisma S. M. z dnia [...] lipca 2004 r., kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa z dnia [...] października 2003 r. , kserokopie 4 kopert (według informacji Strony poświadczających pobyt w K. w 2003r.).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. dopuścił do wolnego obrotu towar w postaci samochodu osobowego marki [...], objęty uprzednio procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i odmówił uznania ww. towaru za wolny od cła, podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług, a także ustalił kwotę należności celno-podatkowych.

Pismem z dnia [...] września 2008 r. (uzupełnionym kolejnymi pismami) Strona złożyła odwołanie zarzucając m.in. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, że samochód osobowy marki [...] nie podlega zwolnieniu od cła.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu celnego pierwszej instancji.

W skardze skierowanej do Sądu R. E. opisał przebieg postępowania wskazując w szczególności, że:

a) toczyło ono się niezwykle opieszale, przy czym nie był właściwie informowany o jego przyczynach;

b) przyczyną wszczętego postępowania karno-skarbowego było to, że w samochodzie sprowadzonym z K. z przodu pojazdu umieścił polskie tablice rejestracyjne;

c) przedkładając organom celnymi dokumenty nie był informowany jakie są w rzeczywistości w tym względzie oczekiwania, co nie sprzyjało wyjaśnieniu sprawy;

d) posiadany oryginał dowodu rejestracyjnego pojazdu przedłożył w UC w G., który został przekazany przez ten Organ do kontroli w K., co zmusiło go do przedłożenia odpowiednika tego dokumentu o nr [...]. Stąd brak możliwości przedstawienia dokumentu wskazanego na wstępie;

e) oba te dokumenty są ważnymi świadectwami rejestracji pojazdu w K. Pojazd nie został wyrejestrowany, a rejestracja wygasła dn. [...].8.2005 r.;

f) od 2004 r. do przyjazdu do Polski nigdy nie przerwał pobytu w K.; jego wcześniejszy przyjazd do Polski w 2003 r. był związany z zawarciem związku małżeńskiego;

g) fakt pobytu w K. udokumentowano rozliczeniami podatkowymi, które jednak nie wzięto pod uwagę, czego dowodem jest treść decyzji administracyjnej, w których brak jest o tym wzmianki.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych decyzji. W piśmie skierowanym przez pełnomocnika skarżącego – postulującym uchylenie zaskarżonych decyzji- dodatkowo zarzucono naruszenie:

1) art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez uznanie, że skarżący jest przeciwnikiem procesowym Dyrektora Izby Celnej, któremu nie udało się przedstawić skutecznych przeciwdowodów jego twierdzeniom, co powoduje, że postępowanie w sprawie należy uznać za nierzetelne;

2) rozporządzenia Rady (EWG) nr 918/83, a szczególnie art. 3 rozporządzenia poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu, a mianowicie pominięcie jako wystarczającego ustalenia faktu posiadania towaru skutkującego zwolnieniem celnym i dowolne ustalenie pojęcia "używane" i domagania się bezpodstawnie dowodu w zakresie przedłożenia dowodu rejestracyjnego na tę okoliczność oraz art. 4 rozporządzenia poprzez przyjęcie, ze skarżący wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu nie zamieszkiwał poza Wspólnotą nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy, przy czym Organ Celny domaga się ustalenia faktu posiadania, używania oraz zamieszkiwania w okresie bezpośrednio poprzedzającym przesiedlenie, co stanowi niedopuszczalną wykładnię rozszerzającą;

3) art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr. 8, poz. 60 ze zm.) poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów prawa Wspólnotowego;

4) art. 121 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania żądając od skarżącego wykazania stanów faktycznych w sposób niemożliwy do zrealizowania, podczas gdy po stronie skarżącego istnieje możliwość dowodzenia we wszelki sposób nie sprzeczny z prawem, co też Skarżący uczynił, przez co naruszono przepisy postępowania, a co miało wpływ na wynik sprawy;

5) art. 122 i 191 Ordynacji podatkowej poprzez wybiórcze potraktowanie dowodów przedłożonych przez skarżącego w zakresie okresu posiadania i używania samochodu w K., jak też w zakresie zamieszkiwania w K., a nadto nie podjęcia próby uzyskania informacji bezpośrednio z K. przez organ, do czego zobowiązuje naruszony przepis, a przez co naruszono przepisy postępowania, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi.

Postanowieniem z dnia [...].8.2010 r. sygn. V SA/Wa 147/10 WSA w Warszawie, odrzucił skargę na decyzję Dyrektora IC w W. zakresie podatkowym.

Pismem z dnia [...].5.2010 r. R. E. wystąpił o weryfikację postępowania w sprawie nr [...] prowadzonego przez Dyrektora IC w W.

Powyższy wniosek został przekazany Dyrektorowi Izby Celnej w W. przez Ministerstwo Finansów przy piśmie z dnia [...] maja 2010 r. z powołaniem się na treść art. 235 k.p.a. W związku z tym pismem dnia [...] maja 2010 r. wezwano R. E. do sprecyzowania trybu w jakim ma być rozpatrzony wniosek z dnia [...] maja 2010 r.

W odpowiedzi wskazał, że "Pismo z dnia [...] maja 2010 r. jest wnioskiem o wznowienie postępowania, zakończonego decyzja ostateczna, stwierdzeniem jej nieważności, a w efekcie uchylenia decyzji ostatecznej".

W związku z powyższym organ celny drugiej instancji uznał, że powyższy wniosek należy rozpatrzyć osobno jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, a także jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego w.w decyzja ostateczna.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Strona wniosła odwołanie zarzucając w nim, m.in. wydanie decyzji iż rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), polegającym na niezastosowaniu art. 47 ustawy od podatku od towarów i usług oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zwolnień, od podatku akcyzowego.

W uzasadnieniu Strona wskazała, że spełniła warunki do zwolnienia pojazdu z podatku od towarów i usług oraz z podatku akcyzowego, tj. warunek korzystania z samochodu przez okres 6 miesięcy przed dniem zakończenia pobytu poza terytorium Wspólnoty Europejskiej oraz warunek przebywania poza terytorium Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy poprzedzających zmianę miejsca pobytu. Przytoczyła wyroki sądów administracyjnych na dowód tego, że podatnik nie musi przedkładać dokumentów rejestracyjnych samochodu w celu wykazania, że posiadał ten samochód przez określony czas, aby uzyskać zwolnienie z należności podatkowych pojazdu, wchodzącego w skład tzw. mienia przesiedlenia.

R. E. wskazał ponadto, że niezastosowanie przez organ stosownego przepisu ustawy, który w danej sprawie powinien był być zastosowany, należy rozumieć jako jego błędną wykładnię i w konsekwencji wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Strona stwierdziła również, że zasady interpretacyjne postępowania podatkowego nakazują rozstrzyganie wszelkich wątpliwości interpretacyjnych, na korzyść podatnika i jednocześnie zabrania przyjmowania takiej wykładni przepisów, która rozstrzyga wątpliwości na rzecz urzędów podatkowych, oraz że art. 47 ustawy od podatku od towarów i usług oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego zostały pominięte w zaskarżonej decyzji.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy zaskarżoną przez Stronę decyzję z dnia [...] marca 2011 r.

W motywach Dyrektor Izby – rozpoznając ponownie sprawę- poddał analizie jeszcze raz wszystkie okoliczności, w tym ocenił argumentację przytoczoną we wniesionym środku zaskarżenia.

W kwestii "rażącego naruszenia prawa" najpierw przytoczono poglądy judykatury (str. 10-13 decyzji), a następnie wskazano, że przedstawione pojęcie rażącego naruszenia prawa, szczególnie w zakresie zarzucanej przez Stronę błędnej wykładni przepisów prawa, poparte stanowiskiem orzecznictwa i teoretyków prawa prowadzi do wniosku, że Dyrektor Izby Celnej w W. nie naruszył rażąco prawa utrzymując w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r., która dopuszczono do wolnego obrotu towar w postaci samochodu osobowego marki [...] objęty uprzednio procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła i odmówiono uznania ww. towaru za wolny od cła i podatku akcyzowego oraz podatku od towarów i usług oraz ustalono kwotę należności celno-podatkowych w stosunku do ww. towaru. W szczególności nie naruszył art. 47 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego wskazujących przesłanki do zwolnienia z podatku od towarów i usług oraz z podatku akcyzowego.

To, że organ podatkowy inaczej niż Strona zinterpretował jedną z przesłanek nie oznacza, że nastąpiła błędna wykładnia tego przepisu. Ponadto, wskazana wyżej interpretacja przepisów może ewentualnie zostać skontrolowana przez sąd administracyjny w postępowaniu sądowo-administracyjnym wszczętym wniesieniem przez Stronę skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nawet uchylenie tej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z powodu błędnej interpretacji przez organ podatkowy art. 47 ustawy od podatków od towarów i usług oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego i błędnego przyjęcia, że dowód rejestracyjny jest jedynym dowodem na korzystanie z samochodu przez okres 6 miesięcy przed dniem zakończenia pobytu poza terytorium Wspólnoty Europejskiej nie dawałoby podstawy do uznania, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. rażąco narusza prawo.

W skardze do Sądu- wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz stwierdzenie nieważności z dnia [...] kwietnia 2010 r. – Strona zarzuciła " naruszenie prawa materialnego (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej) polegające na zaniechaniu zastosowania art. 47 ustawy o podatku od towarów i usług (cyt. dalej – u.p.t.u.) oraz § 30 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego".

W uzasadnieniu wskazano, że błędnie Organ uznał, iż skarżący nie spełnił warunku korzystania z samochodu przez okres 6-m-cy przed dniem zakończenia pobytu poza terytorium Wspólnoty oraz warunku przebywania poza terytorium Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy poprzedzających zmianę miejsca pobytu.

W ocenie skarżącego, obie w/w przesłanki zostały spełnione, co wykazało postępowanie dowodowe. W szczególności zaś niesłusznym jest wskazywanie na rzekomy brak posiadania przez odwołującego się dowodu rejestracyjnego pojazdu za okres od dnia [...].09.2003 do dnia [...].10.2004r., jako skutkujący wydaniem decyzji podatkowej. W związku z powyższym Skarżący wskazał, że w orzeczeniu z dnia 17 czerwca 2009 r. (V SA/Wa 2952/08) WSA w Warszawie uznał, iż podatnik nie musi przedkładać dokumentów rejestracyjnych samochodu w celu wykazania, że posiadał ten samochód przez określony czas. Nadto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2009 r., I SA/Bk 503/09 (LEX nr 549673) stwierdzono, że przepis art. 47 ust. 1 u.p.t.u. i § 30 ust. 1 rozporządzenia z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego (Dz. U. 2004, Nr 97, poz. 966) dotyczące zwolnień mienia przesiedleńczego od podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego nie przewidują wymogu zarejestrowania pojazdu w kraju trzecim, jako warunku uzyskania przez posiadacza pojazdu zwolnienia z należności podatkowych.

W związku z treścią powyższych rozstrzygnięć, zapadłych na gruncie analogicznych stanów faktycznych, nie sposób podzielić poglądu zawartego w zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie nie zapadło z rażącym naruszeniem prawa.

Niezastosowanie zaś przez organ stosownego przepisu ustawy, który w danej sprawie powinien był być zastosowany, należy rozumieć jako jego błędną wykładnię i w konsekwencji wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej.

Skarżący zwrócił też uwagę na podstawowe zasady wynikające z domniemań interpretacyjnych, określone jako in dubio pro tributario, a jednocześnie zakaz wykładni in dubio pro fisco. Zasady te w postępowaniu podatkowym nakazują rozstrzyganie wszelkich wątpliwości interpretacyjnych na korzyść podatnika i jednocześnie zabrania przyjmowania takiej wykładni przepisów, która rozstrzyga wątpliwości na rzecz urzędów podatkowych (por. wyrok SN z dnia 24 kwietnia 1997 r., III RN 14/97, OSNAP 1997/20/394). W sytuacji zatem, gdy pojawia się lub uwidacznia się jakakolwiek wątpliwość prawna, żadnej wątpliwości nie można interpretować na niekorzyść podatnika. Powyższa zasada jest więc skorelowana również z konstytucyjną zasadą państwa prawnego.

W niniejszej zaś sprawie, wskazane w petitum przepisy nie tylko zostały niewłaściwie zinterpretowane ale wręcz pominięte, na co wskazuje treść zaskarżonej decyzji, gdzie wśród przepisów wymienionych jako podstawa wydania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. utrzymującej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., późno szukać wskazanych art. 47 ustawy o podatku od towarów i usług oraz § 30 ust. I rozporządzenia w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego.

Z powyższych względów nie do zaakceptowania jest pogląd zawarty w zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Znamiennym jest przy tym, że słusznie w zaskarżonej decyzji wskazuje się, że "rażące naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy dotyczy naruszenia przepisów o treści ustalonej bez żadnych wątpliwości w bezpośrednim ich rozumieniu a skutki naruszenia prawa są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 667/08)"

Otóż zaskarżone rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie bez wątpliwości pozostają w rażącej sprzeczności z treścią art. 47 ust. 1 u.p.t.u. i § 30 ust. 1 rozporządzenia z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zwolnień od podatku akcyzowego. Jeżeli bowiem skarżący spełnia przesłanki uzyskania zwolnień mienia przesiedleńczego od podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, to decyzje odmawiające tych zwolnień stanowią rażące naruszenie prawa. Podkreślić bowiem należy, że ww. przepisy nie przewidując fakultatywnego zwolnienia, lecz mają brzmienie kategoryczne, co dokumentuje przytoczona treść przepisu.

W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia- podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25.1.2012 r. skargę oddalił; strona nie wniosła środka zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne – podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy- zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje- w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych- kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co do zasady- zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. Nr 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień tej akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak tez samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie ( w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b)naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm- rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć ( a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

IV. Kwestia dotycząca zwolnienia z należności celnych, związanych ze sprowadzeniem mienia przesiedleńczego, w dacie wydanych w sprawie decyzji, uregulowane zostały w rozporządzeniu Rady (EWG) Nr 918/83 z 28 marca 1983 r. ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE.L. 83.105.1)- dalej: rozporządzenie. Zgodnie z przepisami rozporządzenia zwolnione z należności celnych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty (art.2). Zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy (art. 4). Zwolnienie dotyczy mienia osobistego, które pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, które opuściła (art. 3 a). Mienie osobiste tworzą m .in. prywatne pojazdy mechaniczne (art. 1 ust. 2 pkt c).

Podkreślić należy, że mające zastosowanie w sprawie przepisy, rozporządzenia nie przewidują wymogu zarejestrowania pojazdu (jego czasokresu) w kraju trzecim, które uzasadniałby uzyskanie przez posiadacza pojazdu uprawnienia do zwolnienia z należności celnych. Istotnym w świetle przepisów rozporządzenia jest natomiast posiadanie i używanie pojazdu przez okres co najmniej 6- ciu miesięcy w kraju trzecim, przed przyjazdem na obszar Wspólnoty. Dla wyjaśnienia tych kwestii pomocne jest stanowisko Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu zaprezentowane w wyroku z dnia 17 marca 2005 r. wydanym w postępowaniu Staatsscretaris van Financien przeciwko J.H.M. Feronowi w sprawie C 170/03, w którym dokonano interpretacji pojęcia posiadania sformułowanego w art. 3 rozporządzenia. Zdaniem Trybunału "posiadanie" to oznacza, że zwolnienie celne nie ogranicza się wyłącznie do rzeczy należących do majątku osoby zainteresowanej przez co najmniej 6 miesięcy poprzedzających zmianę miejsca zamieszkania, ale również do innych rzeczy, nad którymi wykonywała one w tym samym okresie władztwo skuteczne i rzeczywiste.

V. Należy też przypomnieć, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r.- Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Wobec powyższego obowiązkiem organu orzekającego, zgodnie z mającymi zastosowanie w sprawie, przepisami art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także ocena na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie decyzji powinno natomiast zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu prowadzone postępowanie dowodowe zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie doprowadziło do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Uchybienie powyższym przepisom postępowania, a w konsekwencji niewyjaśnienie czy Skarżący przed przyjazdem do Polski posiadał i używał sprowadzony pojazd przez okres co najmniej 6-ciu miesięcy, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wiadomo zatem czy Skarżący uprawniony był do zwolnienia mienia z należności celnych, a tym samym czy decyzja odmowna była prawidłowa.

Wydanie prawidłowej decyzji przez organ odwoławczy wymaga uprzedniego przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów, koniecznych dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia powyżej wskazanych okoliczności.

Postępowanie to powinno zatem doprowadzić do jednoznacznego ustalenia czy Skarżący posiadał i używał pojazd na terenie K. w okresie co najmniej 6 miesięcy przed przyjazdem do Polski. Dopiero tak ustalony stan faktyczny w sprawie będzie podstawą do wydania rozstrzygnięcia w kwestii zwolnienia mienia przesiedleńczego od należności celnych i podatkowych. Wydając decyzję Dyrektor Izby Celnej w W. powinien także pamiętać, iż motywy rozstrzygnięcia należy przedstawić w uzasadnieniu decyzji jako jej integralnej części (art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej).

VI. Wskazać także należy, że Sąd w niniejszym postępowaniu nie będzie zajmował się problematyką należności podatkowych, albowiem kwestia ta została rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 31.08.2010 r., sygn. V SA/Wa 1475/10.

VII. Jak wynika to z uzasadnienia Organ II instancji (k. 320 akt. adm) podstawą wydania decyzji negatywnej było miedzy innymi to, że "strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających co najmniej 12-to miesięczny nieprzerwany pobyt w K. przed przesiedleniem się do Polski oraz dokumentów potwierdzających używanie przedmiotowego pojazdu przez Stronę w jej poprzednim zwykłym miejscu zamieszkania (w K.) przez co najmniej 6 miesięcy przed datą w której opuściła miejsce zamieszkania w K.".

W tym kontekście zwrócić uwagę należy, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie może zostać dokonana wybiórczo, z pominięciem tych dowodów, które są korzystne dla Strony. Tak więc in fine postanowienia UC w G. z dnia [...].7.2006 r. Organ celny "uznał, iż spełnione zostały wymogi objęcia pojazdu [...] procedurą odprawy celnej z całkowitym zwolnieniem od należności przywozowych" (k. 15 akt. admin).

Istotna jest też konstatacja z k. 15 akt adm: "Bezspornym jest także i to, że przedmiotowy samochód został zarejestrowany na terenie K. na nazwisko R. E. i nadal jest tam zarejestrowany na jego nazwisko, lecz w dniu [...].8.2005 r. rejestracja pojazdu wygasła. Nie ma także wątpliwości, że dokumenty pojazdu nr [...] oraz nr [...] zostały wydane w K. na nazwisko R. E."

Na marginesie wskazać trzeba, iż powyższe konstatacje oparte zostały na ustaleniach władz [...], będących efektem wniosku władz polskich o udzielenie pomocy prawnej, które także są korzystne dla strony do których treści Organy się nie odnoszą (k. 17-19 akt. admin.).

Nie dostrzeżono także, że R. E. przesłuchano z pouczeniem o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k i w dniu 13.5.2008 r. wskazał on, że:

a) zakończył swój pobyt w K. [...].9.2004 r.

b) jego miejscem stałego nieprzerwanego pobytu była K. - przez okres 12 miesięcy- przed przyjazdem do Polski.

c) pojazd był zarejestrowany na jego nazwisko od 1998 r. do 2005 r.

Powyższe okoliczności winny zostać nie tylko dostrzeżone ale także ocenione przez Organy celne, zgodnie z zasadą swobody weryfikacji materiału dowodowego.

VIII. Trudno także zaaprobować praktykę zamieszczania w aktach administracyjnych tłumaczeń z j. [...] istotnych dokumentów dokonywanych ołówkiem przez bliżej nieokreśloną osobę (k. 252-253 akt adm.) lub też załączania obcojęzycznych dokumentów bez tłumaczenia (k. 251, 258, 295-299). Taka praktyka ewidentnie narusza treści art. 5 ustawy z dnia 7.10.1999 r. o języku polskim (Dz. U nr 90, poz. 358 ze zm.), który nakazuje stosowanie tego języka w toku czynności urzędowych.

IX. Zauważyć także należy, że jeżeli Organ miał wątpliwości co do daty powrotu R. E. do Polski, to nim przesłuchał go w charakterze strony, winien przesłuchać w charakterze świadka K. E., która mogłaby tę datę jednoznacznie określić (zob. k. 281 akt adm.). Obowiązkiem organu orzekającego zgodnie z przepisami art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej było podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prawidłowego załatwienia sprawy, zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także ocena na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. Ponadto pamiętać należy, że zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Z powyższego wynika, że wszystkie środki dowodowe, z wyjątkiem korzystających ze szczególnych domniemań wzmacniających ich moc dowodową, mają jednakową moc dowodową.

Reguły składające się na treść zasady swobodnej oceny dowodów to obowiązki dotyczące: rozważenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego (wszystkich dowodów zebranych w sprawie); obowiązek dokonania oceny uwzględniającej wskazania doświadczenia życiowego; przeprowadzenia rozumowania zgodnie z zasadami logiki i z zasadami wiedzy; oparcie rozstrzygnięcia (bezstronne) wyłącznie na podstawie dowodów zebranych w sprawie. Mając ww. kryteria na uwadze Sąd uznał, że ocena dowodów zgromadzonych w sprawie nie spełnia normy określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej.

X. Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim dokonać sanacji wadliwych czynności, a mianowicie dokonać tłumaczeń obcojęzycznych dokumentów w prawie przewidzianym trybie. Należy także ustalić datę powrotu skarżącego do Polski, która ma istotne znaczenie w kontekście zwolnienia od należności celnych. Trudno bowiem zaakceptować konstatację Organu II instancji, że wprawdzie "podawane przez Pana E. informacje są sprzeczne i nie poparte żadnymi dowodami", to "nawet gdyby przyjąć, że pan E. zakończył swój pobyt w K. w dniu [...].9.2004 r. (...) – to z załączonych do sprawy dokumentów nie wynika, aby w okresie 12-tu miesięcy przed tą datą przebywał on nieprzerwanie w K.".

Problem w tym tylko, że owe dokumenty – sporządzone w j. obcym – nie zostały przetłumaczone, albo też są to tzw. "tłumaczenia robocze", co uniemożliwią Sądowi weryfikację poczynionych w sprawie ustaleń.

W sytuacji kiedy Skarżący podaje różne daty powrotu do Polski, to nie wystarczy wybrać jedną z nich ale wskazań należy dlaczego pozostałe są pozbawione przymiotu wiarygodności. W tej kwestii należało wnikliwie przesłuchać Skarżącego, czego Organ dokonując tej czynności tego nie dokonał (patrz k.247 a. adm.), na okoliczności dlaczego podawał on różne daty powrotu do Polski i która z nich jest prawdziwa. Zalecić także należy przesłuchanie w charakterze świadka żona Skarżącego, który to dowód został zaoferowany do przeprowadzenia w toku postępowania administracyjnego, co mógł dokonać Organ celny z urzędu (k. 291 a. adm.).

XI. W efekcie tych działań możliwe dopiero jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego; jego prawidłowa konstrukcja umożliwia przejście do następnej fazy, a mianowicie zastosowania norm prawa materialnego.

XII. Z uwagi na wydanie decyzji iż istotnym naruszeniem wskazanych wyżej przepisów Sąd w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw z art. 134, 152 art. 200 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.