Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 508/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 i 2, art. 22 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1 pkt 8, § 37 ust. 1 i 2, § 38 ust. 1, § 39 ust. 1-4, § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i 2,  § 46 ust. 1 i 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
journal: M.P. 1969 nr 11 poz 98 § 37 ust. 1, § 39 ust. 1 i 2
law: Zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.), Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. M. i E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 492/14 w sprawie ze skargi B. M. i E. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 października 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 492/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę E. S. i B. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia 12 września 2013 r. Starosta [...] (dalej Starosta) wszczął – na wniosek E. S. – postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzenia zmian ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przebiegu granic nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] położonej w obrębie [...] gmina L., zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 31 lipca 2013 r. pod nr [...].

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2013 r.) Starosta [...], na podstawie art. 22 ust. 1 i art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm., dalej pgk), § 37 i 38 ust. 1, 2 oraz § 46 ust. 1 i 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454, dalej rozporządzenie bądź rozporządzenie z 29 marca 2001 r.) orzekł o:

- wprowadzeniu na wniosek E. S. zmiany w ewidencji gruntów i budynków obręb [...] gmina L., polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], zgodnie z "Protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków" z dnia 25 lipca 2013 r. i szkicem stanowiącym integralną część protokołu, załączonymi do operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31 lipca 2013 r. pod nr [...];

- odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L., polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], która zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], wykazana została jako granica sporna.

W uzasadnieniu decyzji Starosta podał, że w trakcie pomiaru na gruncie działek nr [...] i [...] , położonych w obrębie [...], właściciele tych działek mieli rozbieżne stanowiska co do przebiegu granic między tymi działkami. Po zapoznaniu się z wynikami pomiaru J. P. - właścicielka działki nr [...], pismem z 16 września 2013 r. oświadczyła, że nie wyraża zgody na wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...]. W tym zakresie wskazała, że od 47 lat zamieszkuje działkę nr [...] i cały ten czas granice tej działki przebiegały w taki sposób jak w chwili obecnej tzn. zgodnie ze stanem wykazanym w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...].

Z kolei E. S., działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik B. M., oświadczyła że granica między działką nr [...] i działką nr [...] winna przebiegać zgodnie z opracowaniem przedstawionym przez geodetę uprawnionego w operacie technicznym z dnia 31 lipca 2013 r. nr [...], z wyznaczenia punktów granicznych dla tych działek. Z tych względów, wobec braku zgody na przyjęcie przebiegu granicy między działką nr [...] i [...] przez ich właścicieli, odmówiono wprowadzenia zmiany polegającej na ustaleniu granicy tej działki, uznając ją za sporną. Co się tyczy granicy działki nr [...] z działką nr [...], to pozytywne ustalenia w zakresie jej przebiegu dokonano w oparciu o złożone do protokołu granicznego zgodne oświadczenia woli osób obecnych podczas oględzin na gruncie dnia 25 lipca "2014" [winno być "2013"] r.[k. 277 akt administracyjnych].

Odwołanie od decyzji z [...] listopada 2013 r. wniosła E.S., kwestionując odmowę wprowadzenia do ewidencji gruntów zmiany usytuowania punktu granicznego między działką nr [...] a działką nr [...] – z dotychczas widniejącego, na ustalony i zgodny ze stanem prawnym punkt [...] (dawny punkt [...]). W uzasadnieniu wskazano, że wskutek wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] danych wynikających z błędnego operatu technicznego nr [...] z modernizacji ewidencji gruntów, została zmieniona granica między działką nr [...] stanowiącą własność E.S. w 3/8 części, B.M. w 4/8 części i B.C. w 1/8 części a działką nr [...], stanowiącą własność J.P. W konsekwencji Starosta [...] winien usunąć owe błędy i przywrócić granicę między działką nr [...] a działką nr [...] do stanu przedstawionego na mapie nr [...] z 1958 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] (dalej decyzja z [...] kwietnia 2014 r.) [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej Wojewódzki Inspektor bądź [...]WINGiK), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] Iistopada 2013 r. znak [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków i orzekł o odmowie wprowadzenia na wniosek E.S. zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L., polegającej na przywróceniu pierwotnego przebiegu granic nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] oraz nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] zgodnie z mapą nr [...] z 1958 r., stanowiącą załącznik do księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych [...] dla działki nr [...].

Organ odwoławczy wskazał, że zakwestionowane rozstrzygnięcie I instancji – wbrew wymogom art. 107 § 3 kpa – nie zawiera żadnego uzasadnienia prawnego. Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazano, że w 1958 r. dokonano pomiaru sytuacyjnego mienia opuszczonego działek budowlanych nr [...], [...], [...] i [...] położonych w osadzie i gromadzie [...] powiat [...] przy ul. [...] wraz z ustaleniem przebiegu ich granic. Dane z pomiaru skompletowano w operat pomiarowy nr [...], który znajduje się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]. Działka nr [...] objęta pomiarem w 1958 r. odpowiada działce nr [...] ujawnionej w aktualnej ewidencji gruntów. Aktem notarialnym z [...] lutego 1962 r. S.S. działający w imieniu Skarbu Państwa sprzedał na własność A.S. działkę budowlaną, oznaczoną na planie wydanym przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Referat Geodezyjny wydanym w dniu [...] grudnia 1958 r. nr ewid [...] numerem [...] o powierzchni 878 m2 dla której Sąd Rejonowy [...] prowadził księgę wieczystą na rzecz Skarbu Państwa. Nieruchomość oznaczona na planie nr ewid. [...] numerem [...] graniczyła od wschodu z działką Skarbu Państwa nr [...], a od zachodu z nieruchomością R.K., od południa z ul. [...] i od północy z gruntami Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w [...]. W 1966 r. założono ewidencję gruntów dla obrębu [...], ustalając stan władania i protokół zaznajomienia właścicieli i posiadaczy z wynikami pomiarów poszczególnych działek. W 1985 r. na terenie obrębu [...] przeprowadzono pomiar sytuacyjny działek stanowiących własność Skarbu Państwa w tym m. in. działki nr [...], graniczącej bezpośrednio z działką nr [...]. Operat pomiarowy przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 18 czerwca 1985 r. pod nr [...]. Umową darowizny sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1992 r. H.P. jako współwłaścicielka w 5/8 częściach nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., stanowiącej plac oznaczony numerem działki [...], darowała swoim wnukom: 4/8 części E.S. i 1/8 części B.S. Z, S., A. O. i B. C. jako współwłaścicielki po 1/8 części ww. nieruchomości na podstawie Kw nr [...] swój udział darowały E.S. W 1994 r. na terenie obrębu [...] gmina L. przeprowadzono aktualizację ewidencji gruntów, nazwaną w sprawozdaniu technicznym "modernizacją ewidencji gruntów", której dokumentację przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 5 października 1994 r. pod nr [...] i obowiązuje do dnia dzisiejszego. W przedmiotowym operacie technicznym znajdują się potwierdzone przez adresatów potwierdzenia odbioru zawiadomień o ustaleniu i ogłoszeniu stanu władania, wysłane do J. F. – właścicielki działki nr [...] oraz B.S. i E.S. – właścicielek działki nr [...]. W tym miejscu organ wskazał, że akt notarialny z 1992 r. nie zawiera informacji, ile lat miała E.S. w czasie jego zawarcia, a prace geodezyjne i kartograficzne udokumentowane operatem nr [...] były prowadzone w 1994 r. Na podstawie ww. aktu notarialnego i informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków wykonawca nie mógł ustalić, czy E.S. była pełnoletnia w czasie wykonywania tych prac. Sama zainteresowana - E.S. potwierdziła odbiór skierowanego do niej zawiadomienia, co nie stanowiło przeszkody do zapoznania się jej ustawowego "pełnomocnika" [winno być "przedstawiciela"] z ustalonym stanem władania. B.S. była osobą pełnoletnią, co potwierdza treść aktu notarialnego z 1992 r. i mogła bez przeszkód uczestniczyć w czynnościach ustalenia stanu władania osobiście. W protokole z ustalenia i ogłoszenia stanu władania z 1994 r. pod pozycją nr [...] została wykazana J.F. jako właścicielka działki nr [...], której powierzchnia wg ewidencji gruntów wynosiła 0,0800 ha, a wg obliczeń po aktualizacji wynosiła 0,0696 ha. Pod pozycją nr [...] w tym protokole wpisana została B.S. w 4/8 części, E.S. w 3/8 części oraz "B." [winno być "B."] C. (z dopiskiem "nie żyje"), w 1/8 części jako współwłaściciele działki nr [...], której powierzchnia wg ewidencji gruntów wynosiła 0,0900 ha, a wg obliczeń po aktualizacji wynosiła 0,0879 ha. Z podpisów zamieszczonych pod ww. protokołem wynika, że zainteresowane osoby uczestniczyły w ustaleniu stanu władania w odniesieniu do działki nr [...] i nie wniosły do niego zastrzeżeń. W trakcie przeprowadzonej w 1994 r. aktualizacji ewidencji gruntów granicę działki nr [...] ustalono po trwałych, istniejących elementach zagospodarowania terenu. Północną granicę ww. działki ustalono jednak po północnej stronie istniejącego muru, a nie po jego południowej stronie jak wynika ze szkicu z 1958 r.

Wojewódzki Inspektor, powracając do opracowania z wyznaczenia punktów granicznych przedstawionego w operacie technicznym z dnia 31 lipca 2013 r. (stanowiącego podstawę uchylonego rozstrzygnięcia), wskazał że sporządzający je geodeta w pierwszej kolejności okazał stronom domniemany stan z operatu nr [...], dotyczący przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] i z działką nr [...], który odtworzył na podstawie analizy danych graficzno-opisowych. W czasie przeprowadzanych czynności na gruncie wykonawca prac stwierdził, że stan z 1958 r. jest tożsamy z aktualną ewidencją gruntów w punktach nr [...] , [...] , [...] , [...] i [...] – co stanowi południową i zachodnią stronę przedmiotowej działki. Natomiast północna granica biegnie po południowej stronie istniejącego muru, a wschodnia granica (od strony J.P.), biegnie od południowo-wschodniego narożnika muru, w linii prostej tnąc budynek mieszkalny na działce [...] do narożnika ogrodzenia przy drodze (punkt [...]). Przywołując dokumentację sprawy wskazano, że wykonawca prac geodezyjnych zawiadomił właścicieli działek nr [...] , [...] i [...], że w dniu 25 lipca 2013 r. przeprowadzone zostaną czynności okazania granic na gruncie, a następnie sporządził protokół ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów. Organ odwoławczy przytoczył treść § 38 i 39 rozporządzenia, wskazując że ze szkicu granicznego, stanowiącego załącznik do protokołu wynika, że granica między działką nr [...] i [...] została ustalona między punktami [...] i [...]. Punkt nr [...] stanowi punkt wspólny dla: granicy działki nr [...] z działką nr [...] oraz granicy działki nr [...] z działką nr [...] i jest punktem spornym. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego, nie można orzec o wprowadzeniu zmiany, polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką nr [...], nie ustalając jednocześnie granicy między działkami nr [...] i [...]. Brak zgody stron, co do przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...], jest jednocześnie brakiem zgody na ustalenie przebiegu granicy między działkami nr [...] i [...]. Wykonawca prac objętych ww. operatem technicznym poprzestał na ustaleniu granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...] i [...] w oparciu o zgodne oświadczenie stron, którego w tej sprawie nie było. Geodeta nie przeprowadził dalszych czynności, o których mowa w § 39 rozporządzenia. Brak jest zatem, zdaniem organu II instancji, podstaw do ustalenia przedmiotowych granic w oparciu o sporządzoną dokumentację geodezyjną nr [...] – jako że nie spełnia ona określonych w § 39 rozporządzenia wymagań co do ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych.

[...] WINGiK wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w zakwestionowanej decyzji Starosty nie odnosi się do żądania E.S. zawartego we wniosku, bowiem wniosek strony dotyczył przywrócenia pierwotnego przebiegu granic nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] oraz nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] zgodnie z mapą nr [...] z 1958 r., stanowiącą załącznik do księgi wieczystej, prowadzonej dla działki nr [...] – a nie ustalenia przebiegu jej granic. Odnosząc się do tego wniosku powołano się na ww. opinię geodety, z której wynika że na podstawie współrzędnych z operatu nr [...] nie da się jednoznacznie wskazać granic działki nr [...] wg. stanu na 1958 r. Dokumentacja z 1958 r. nie spełnia bowiem obowiązujących standardów technicznych i nie da się na jej podstawie wprowadzić zmian do aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Dokumentacja ta przede wszystkim nie zawiera wykazu zmian danych ewidencyjnych. Stan w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L. w odniesieniu do działki nr [...] został wykazany zgodnie z operatem technicznym z aktualizacji ewidencji gruntów przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r. pod nr [...], który pozostaje w tym zakresie obowiązujący.

W aktualnej ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L., nieruchomość oznaczona numerem działki [...] o pow. 0,0879 ha, wykazana jest w jednostce rejestrowej [...] jako współwłasność E.S. w 3/8 części, B.M. w 4/8 części i B. C. w 1/8 części, na podstawie księgi wieczystej nr [...]. Księga ta została założona na podstawie prawomocnego postanowienia z [...] listopada 1991 r. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku i umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep A [...] z [...] lipca 1992 r. Do księgi dołączona jest mapa nr ew. [...], na której przedmiotowa działka jest oznaczona numerem [...] o powierzchni 878 m2. Z kolei nieruchomość oznaczona numerem działki [...] o powierzchni 0,0696 ha wykazana jest w ewidencji gruntów i budynków w jednostce rejestrowej [...] jako własność J.P. na podstawie księgi wieczystej nr [...], która została założona na podstawie umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1977 r. i mapy nr ewid. [...], na której przedmiotowa działka jest oznaczona numerem [...]. Księga ta została zaktualizowana do obecnego stanu wykazanego w ewidencji gruntów i budynków na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia 16 lutego 2012 r. – wobec czego stan wykazany w księdze wieczystej nr [...] jest zgodny ze stanem aktualnie wykazanym w ewidencji gruntów i budynków.

Dokumenty określające poprzedni stan prawny działek gruntu nie stanowią podstawy do zarejestrowania tego stanu w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli stan ten został stwierdzony późniejszym dokumentem, z którym ustawodawca łączy skutek wiążącego ustalenia stanu prawnego danych działek gruntu. Z tych też względów brak jest podstaw do wprowadzenia obecnie zmian w oparciu o dokumentację z 1958 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z [...] kwietnia 2014 r. wniosły E.S. i B.M., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, to jest:

1. art. 16 i 127 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez rozpoznanie przez organ II instancji z urzędu niezaskarżonej części decyzji z [...] listopada 2013 r. Starosty [...], która na skutek jej niezaskarżenia stała się ostateczna w części dotyczącej wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na ustaleniu granicy części działki [...] z działką sąsiednią [...] zgodnie z protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków spisanym w dniu 25 lipca 2013 r. i szkicem stanowiącym integralną część protokołu, znajdującym się w dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 31 lipca 2013 r. pod nr [...], a zatem nie mogła być objęta kognicją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, co w konsekwencji stanowi rażące naruszenie prawa;

2. art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez uchylenie decyzji z [...] listopada 2013 r.:

a) w całości i orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji w zakresie granic działki [...] i [...], mimo że organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w stosunku do niezaskarżonej części decyzji I instancji;

b) i orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji w zakresie granic działki [...] i [...], podczas gdy w tym zakresie istnieje oczywisty błąd wywołany zmianą dokonaną w trakcie aktualizacji ewidencji w 1994 r., co przyznał organ II instancji na s. 9 uzasadnienia;

3. art. 139 kpa, polegającego na naruszeniu zakazu reformationis in peius i pogorszeniu sytuacji prawnej dowołującej się E.S. przez uchylenie decyzji w całości i odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków w zakresie ustalonych granic między działkami nr [...] i [...];

4. art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 kpa przez:

a) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegającego na:

- przyjęciu za sprawozdaniem technicznym nr zlecenia [...] (operat techniczny tom I), że granice wznowiono w oparciu o szkice graniczne, współrzędne, opisy granic oraz inne dane geodezyjne na podstawie których ustalono punkt graniczny działek nr [...], [...] i [...] oznaczony numerem [...], usytuowany odmiennie niż wskazują dotychczasowe materiały źródłowe na północnej stronie zabytkowego muru parkowego (k. 9 operatu technicznego tom I) – podczas gdy szkice graniczne, współrzędne i opisy granic stanowiące materiał źródłowy w postaci operatu geodezyjnego nr [...] załączonego do operatu technicznego t. VI, szkicu polowego nr [...] z 27 października 1958 r. (k. 58 operatu technicznego [...]), szkicu polowego nr [...] z dnia 27 października 1958 r. (k. 59 operatu technicznego [...]), szkicu sytuacyjnego (k. 57 operatu technicznego [...]), obliczenia powierzchni ze współrzędnych dla trzech działek (k. 63 operatu technicznego [...]), szkicu polowego nr [...] z 27 października 1958 r. (k. 58 operatu technicznego [...]) wskazywały, że punkt [...] winien zostać usytuowany na południowo wschodnim narożniku po południowej stronie zabytkowego muru parkowego zgodnie z dotychczasowym usytuowaniem punktu [...], od którego dokonywano wszelkich dalszych domiarów działek sąsiednich; powyższe przesądza, zdaniem skarżących, o dokonaniu czynności sprzecznie z § 37 ust. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r., który nakazywał ustalenie stanu władania na podstawie dokumentów znajdujących się w posiadaniu właściwego organu;

- oparciu ustaleń wyłącznie na podstawie protokołu ustalenia i ogłoszenia stanu władania z 1994 r., w którym wskazano, że powierzchnia działki nr [...] (właścicielka J.P.) wynosiła 0,0800 ha, a według nowych obliczeń wyniosła 0,0696 ha, zaś powierzchnia działki nr [...] (współwłaścicielki - B.S., E.S. i B.C.) wynosiła 0,0900 ha, a według obliczeń po aktualizacji 0,0879 ha – podczas gdy z dokumentów źródłowych (brak bowiem odpisu z ewidencji z tego okresu, badania hipoteczne działek [...] i [...] s. 30 i 31 operatu technicznego t. VI, mapa zawierająca klauzulę poświadczenia zgodności dokumentu z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z dnia 5 października 1994 r. nr [...] - operat techniczny t. VI), wynika, że działka [...] miała powierzchnię 878 m2, a działka numer [...] powierzchnię 649 m2;

- pominięciu dowodów złożonych przez E.S. przed organem I instancji wraz z załącznikiem do protokołu oględzin z 14 września 2012 r. oraz opracowania geodezyjnego [...] wykonanego na tym etapie postępowania;

- zaniechaniu przeprowadzenia analizy usytuowania punktów granicznych działek [...] w okresie od 1958 r. do 1993 r. i od 1994 r. do chwili obecnej;

b) przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i wadliwe przyjęcie, że:

- w toku postępowania związanego z aktualizacją gruntów w 1994 r. w celu ustalenia stanu władania i jego ogłoszenia wezwano wszystkich właścicieli działki [...], podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w operatach technicznych wprost wynika, że w księdze wieczystej prowadzonej dla działki [...], obok B.S. i E.S. ujawniona została także B.C., jako współwłaścicielka 1/8 części gruntu (operat techniczny t. VI s. 31), jak również uzupełniającym protokole ustalenia granic (operat techniczny t. IV s. 26) w rubryce 244 (243) widnieje adnotacja, że B.C. jest współwłaścicielką nieruchomości [...] i nie żyje;

- w operacie technicznym nr [...] przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r. znajdują się potwierdzenia odbioru zawiadomień o ustaleniu i ogłoszeniu stanu władania wysłane do właścicielek działk[i] [...] tj. E.S. i B.M., podczas gdy powołane osoby były wówczas współwłaścicielkami nieruchomości, bowiem nadal jako współwłaściciel figurowała B. C.;

- podczas aktualizacji ewidencji gruntów dokonanej w 1994 r. granice działki [...] ustalono po trwałych istniejących elementach zagospodarowania terenu, podczas gdy ustalenia te nie wynikają z żadnych dokumentów, a nadto sprzeczne są ze stanem faktycznym, bowiem linia zabudowań i zagospodarowania terenu działki [...] w tamtym okresie przebiegała w linii prostej wzdłuż ogrodzenia zaczynającego swój bieg od południowo wschodniego narożnika zabytkowego muru parkowego (s. 9 uzasadnienia decyzji);

- dokumentacja z aktualizacji ewidencji dokonanej w 1994 r., przyjęta do zasobu, wykonana bez zachowania podstawowych standardów technicznych niezgodnie z przepisami bez udziału zainteresowanych stron, mimo oczywistości błędu polegającego na zmianie usytuowania północnej granicy działki [...] polegającego na przeniesieniu tej granicy z południowej strony zabytkowego muru parkowego na stronę północną – a co za tym idzie zmianę usytuowania dotychczasowego punktu granicznego trzech nieruchomości tj. działek [...], [...] i [...], oznaczonego przed aktualizacją jako nr [...] , a po aktualizacji na pkt [...] – co w sposób oczywisty sprzeczne było z materiałami źródłowymi i co dostrzeżone zostało przez organ II instancji - stanowi późniejszy dokument z którym przepisy prawa mimo wadliwości wiążą skutek prawny;

- w dacie wykonywania aktualizacji ewidencji w 1994 r. nie zachodziła konieczność ustalenia zdolności do czynności prawnej współwłaścicielki E.S., a co za tym idzie możliwość brania przez tę osobę osobistego udziału w sprawie – podczas gdy w tym zakresie stosowano przepisy kpa, zaś jednostka organizacyjna (nie ustalona konkretnie przez organ II instancji), dokonująca aktualizacji dysponowała aktem notarialnym z 1992 r., z którego wprost wynikało że na rok przed datą rozpoczęcia prac związanych z aktualizacją (oraz na dwa przed jej ukończeniem) E. S. była osobą małoletnią reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego, a nadto w protokole ustalenia granic i ogłoszenia stanu władania winien być wskazany numer PESEL właściciela, których to danych w stosunku do działk[i] [...] brak;

c) sprzeczność wzajemnych ustaleń polegających na przyjęciu, że w protokole ustalenia stanu władania i ogłoszenia granic w stosunku do działki [...] widnieje nieczytelny podpis oraz podpis "S.", na podstawie których trudno ustalić do kogo należą, a następnie wywiedzenie na tej podstawie, że wskazane podpisy świadczą o tym, że zainteresowane osoby uczestniczyły w ustaleniu stanu władania i nie wnosiły zastrzeżeń;

d) brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz dalszych stanowiskach wyrażanych w toku sprawy, w tym w szczególności w piśmie z 7 kwietnia 2014 r., pominięcie wniosków E.S. o usunięcie zaistniałego błędu lub pomyłki w ewidencji i sprostowania wadliwych oznaczeń granicy wprowadzonych wraz z odnowieniem ewidencji w 1994 r., jak również nie odniesienie się do przepisów kpa, Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz innych regulacji obowiązujących w tym czasie, które regulowały procedurę postępowania w tym zakresie, w tym udziału i prawidłowego wezwania stron;

5. art. 7, 8, 9 kpa przez uznanie, że:

- organ rozpoznający sprawę związany jest wyłącznie wnioskiem wszczynającym postępowanie – z pominięciem dalszych modyfikacji żądania wskazywanych wprost w treści odwołania lub dalszych stanowiskach przedstawianych przez stronę w toku postępowania;

- organ nie jest obowiązany z urzędu ustalić tryb, w jakim postępowanie zmierzające do zadośćuczynienia żądaniu strony winno być prowadzone, a w konsekwencji naruszenie § 46 ust. 2 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, mimo oczywistości zaistniałego błędu;

6. naruszenie "art." [winno być "§"] 64, 67 i 68 zarządzenia Ministrów [Rolnictwa] i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. przez ich niezastosowanie mimo, że – co wynika z ustaleń organu II instancji – ewidencja gruntów dla obrębu [...] została założona w 1966 r., a więc jedyne czynności jakie mogły być w tym stanie powzięte mogły dotyczyć wprowadzenia zmian, których podstawą winna być decyzja, której w niniejszej sprawie brak w stosunku do operatów technicznych nr [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęto decyzję, którą organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa:

I. uchylił w całości decyzję Starosty, orzekającą o:

- wprowadzeniu na wniosek E.S., zmiany w ewidencji gruntów i budynków obręb [...] gmina L., polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], zgodnie z "Protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków" z 25 lipca 2013 r. i szkicem stanowiącym integralną część protokołu, załączonymi do operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31 lipca 2013 r. pod nr [...];

- odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L., polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], która zgodnie z dokumentacją geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...], wykazana została jako granica sporna;

II. orzekł o odmowie wprowadzenia na wniosek E.S. zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L., polegającej na przywróceniu pierwotnego przebiegu granic nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] oraz nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] zgodnie z mapą nr [...] z 1958 r., stanowiącą załącznik do księgi wieczystej, prowadzonej dla działki nr [...].

Powracając do treści wniosków składanych przez E.S. na etapie postępowania administracyjnego Sąd I instancji wskazał, że strona w trakcie oględzin ww. nieruchomości dnia 14 września 2012 r., wniosła o dokonanie pomiaru granic działki nr [...] z działkami sąsiednimi nr [...] i [...] , i sporządzenie dokumentacji geodezyjnej pozwalającej na doprowadzenie granic działki nr [...] do zgodności ze stanem ujawnionym na mapie nr [...] z 1958 r., stanowiącej podstawę do założenia księgi wieczystej dla tej nieruchomości. Uzupełniając powyższe E.S. wskazała w piśmie z 14 września 2012 r., że skierowany przez nią do Starosty wniosek w sprawie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie przywrócenia w ewidencji gruntów przebiegu granicy nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], jaka widniała w ewidencji przed rokiem 1994 r., spowodowany został faktem, że w tej dacie, w sposób wadliwy (m.in. bez udziału stron) i bez podstawy prawnej dokonano w ewidencji gruntów samowolnej zmiany przebiegu linii granicznych. W konsekwencji granica przebiegająca na styku nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] i [...] z pierwotnej linii prostej uległa sztucznemu zakrzywieniu, a nadto nastąpiło formalne zwiększenie obszaru nieruchomości nr [...] z dotychczasowej 878 m2 do 879 m2. Powyższe, zdaniem strony, doprowadziło do uszczuplenia powierzchni użytkowej gruntu, gdyż linie graniczne zostały poprowadzone – nie tak jak dotychczas (tj. przed 1994 r.) po zewnętrznej stronie muru parkowego, jak wykazano na mapie nr [...] z 28 grudnia 1958 r. załączonej do księgi wieczystej – a po jego wewnętrznej stronie.

W świetle powyższego nie budziła wątpliwości Sądu I instancji prawidłowość ustaleń organu odwoławczego o tym, że w decyzji z [...] Iistopada 2013 r. nie odniesiono się do wyżej opisanych żądań strony, domagającej się przywrócenia pierwotnego przebiegu granic nieruchomości w oparciu o poprzednio sporządzone dokumenty – to jest mapę nr [...] z 1958 r., stanowiącą załącznik do księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...]. W tym zakresie Wojewódzki Inspektor słusznie powołał się na opinię geodezyjną z 25 lipca 2013 r. (k. 4 operatu technicznego wyznaczenia punktów), w której wskazano że na podstawie współrzędnych z operatu nr [...] nie da się jednoznacznie wskazać granic działki nr [...] według stanu na 1958 r. Dokumentacja z 1958 r. nie spełnia bowiem obowiązujących standardów technicznych i nie da się na jej podstawie wprowadzić zmian do aktualnej ewidencji gruntów i budynków. Dokumentacja ta przede wszystkim nie zawiera wykazu zmian danych ewidencyjnych. Jednocześnie, jak prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stan w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina L. w odniesieniu do działki nr [...] został wykazany zgodnie z operatem technicznym z aktualizacji ewidencji gruntów przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r. pod nr [...], który pozostaje w tym zakresie obowiązujący.

Prawo geodezyjne i kartograficzne określając przedmiot ewidencji oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego, nie zawiera w zasadzie reguł prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian. Kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. [nr 38, poz. 454, zm.] z 2013 r. poz. 1551). Z przepisów Rozdziału 3 tego rozporządzenia, regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych, wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1). Nie jest aktualizowaniem ewidencji wprowadzenie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy niż wynikający z aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie dokumentów urzędowych, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych (wyrok NSA z: 14.11.2007 r., I OSK 1488/06; 11.3.2008 r., I OSK 350/07).

W świetle powyższego brak jest podstaw, by podzielić argumentację skarżących o naruszeniu przepisów prawa materialnego, to jest "art." [winno być "§"] 64, 67 i 68 zarządzenia Ministrów [Rolnictwa] i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. (M. P. nr 11, poz. 98, zm. [1988 r. nr 7, 62], dalej zarządzenie) przez ich niezastosowanie – zwłaszcza, że sąd administracyjny orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że organ prowadzący ewidencję, będąc obowiązany do bieżącego aktualizowania danych w niej zawartych dokonuje wpisów chronologicznie w oparciu o aktualne, kolejno powstające opracowania geodezyjno- kartograficzne oraz dokumenty prawne. Organ administracji nie jest uprawniony do odnotowywania w ewidencji gruntów i budynków danych co do stanu faktycznego i prawnego określonego gruntu, pochodzących sprzed daty, w której dokonano ostatnich zapisów. To oznacza, że w stanie faktycznym tej sprawy brak jest podstaw do "przywrócenia pierwotnego przebiegu granic nieruchomości" w oparciu o mapę nr [...] z 1958 r., zwłaszcza gdy się zważy na fakt, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr [...] zostały wykazane na podstawie nadal obowiązującej dokumentacji z 1994 r. (operat techniczny nr [...]).

Przechodząc do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej Wojewódzkiego Inspektora należy wskazać że stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jak podkreśla się w doktrynie, w trybie cyt. przepisu organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy jej ocena dokonana przez organ II instancji wykaże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W tym zakresie należy odnieść się do podstawy materialnoprawnej wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

Zgodnie z § 36 rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2) w celu podziału nieruchomości, 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków, 7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji, 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych.

Z kolei jak wynika z § 37 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia o czynnościach podjętych w celu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych wykonawca prac geodezyjnych, o których mowa w § 37, zawiadamia wszystkich właścicieli oraz użytkowników wieczystych tych działek lub osoby władające tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania.

Stosownie do § 39 rozporządzenia, w przypadku gdy właściwe podmioty nie złożą do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych zgodnego oświadczenia, o którym mowa w ust. 1, przebieg granic działek ewidencyjnych, w tym położenie wyznaczających je punktów granicznych, ustala wykonawca według ostatniego spokojnego stanu posiadania, jeżeli ten stan posiadania nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów w granicach tych działek (ust. 2). W przypadku gdy spokojnego stanu posiadania, o którym mowa w ust. 2, nie można stwierdzić lub jest on sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny gruntów, przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących te grunty, w tym położenie wyznaczających te granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków (ust. 3).

Jak wyjaśniono w zaskarżonej decyzji, ze szkicu granicznego z 25 lipca 2013 r., będącego integralną częścią "Protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków" (uwidocznionego na pierwszych kartach operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31 lipca 2013 r. pod nr [...], zamieszczonego w odrębnej teczce akt) wynika, że granica między działką nr [...] i działką nr [...] została ustalona jako granica między punktami [...] i [...].

W konsekwencji punkt nr [...] (na styku północno–wschodniego narożnika działki nr [...] z pozostałymi dwoma działkami nr [...] i [...] ) stanowi punkt wspólny nie tylko dla granicy działki nr [...] z działką nr [...], ale również – co umknęło uwadze organu I instancji – dla granicy działki nr [...] z działką nr [...]. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż – jak wskazano w opinii geodezyjnej (k. 4 ww. operatu technicznego) – "co do wschodniej granicy przedmiotowej działki zaistniał spór o jej przebieg, którego nie rozwiązano na gruncie". Obecni na gruncie właściciele działek nr [...] i [...] przedstawili bowiem odmienny stan przebiegu tej granicy i nie wyrazili zgody na podpisanie protokołu ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków.

Mimo powyższych okoliczności Starosta w uzasadnieniu decyzji z [...] Iistopada 2013 r. zawarł następujące stwierdzenia: "wskazana granica działki nr [...] z działką nr [...], odbiega od granicy przedstawionej po aktualizacji gruntów wykonanej w 1994 roku ukazującej granicę na mapie w systemie EW jako granicę biegnącą po północnej stronie istniejącego muru parkowego. Ustalenia przebiegu tej granicy na gruncie dokonano więc w oparciu o złożone do protokółu granicznego zgodne oświadczenia woli osób, które stawiły się w określonym w zawiadomieniu miejscu i terminie". Konsekwencją opisanych ustaleń było rozstrzygnięcie przez organ I instancji o wprowadzeniu zmiany polegającej na ustaleniu granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], zgodnie z "Protokołem ustalenia przebiegu granic do celów ewidencji gruntów i budynków" z 25 lipca 2013 r. i szkicem stanowiącym integralną część tego protokołu. Natomiast odmowę wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków ograniczono jedynie do ustalenia granicy działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...], wskazując że tylko w tym zakresie granice działek, których dotyczyły wnioski strony, były sporne.

Analizując powyższe kwestie nie budziła wątpliwości Sądu I instancji prawidłowość uchylenia przez Wojewódzkiego Inspektora decyzji I instancji – w całości oraz orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na przywróceniu pierwotnego przebiegu granic nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] oraz nieruchomością oznaczoną numerem działki [...] zgodnie z mapą nr [...] z 1958 r., stanowiącą załącznik do księgi wieczystej, prowadzonej dla działki nr [...]. Ustalenie przebiegu granicy w oparciu o sporny punkt – co miało miejsce w zakwestionowanej decyzji I instancji – bezspornie stanowi rażące naruszenie § 39 ust. 1 rozporządzenia. Z tego względu nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 16, 127 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez rozpoznanie przez organ II instancji z urzędu niezaskarżonej części decyzji z [...] listopada 2013 r. Jak wynika z art. 139 kpa, wyjątkiem od zakazu wydania przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się jest m. in. rażące naruszenie prawa. Podkreślenia wymaga, że zakaz reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym dotyczy szczególnie istotnych wartości, wynikających wprost z Konstytucji. Mając na względzie stanowisko organu odwoławczego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazać trzeba, że dopuszczalność pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się jest uzasadniona ze względu na konieczność ochrony obiektywnego porządku prawnego (zasada praworządności). Istotą postępowania odwoławczego nie jest wyłącznie kasacyjna kontrola zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, ale ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej przedmiotowo i podmiotowo sprawy administracyjnej w granicach, wyznaczonych wyłącznie rozstrzygnięciem decyzji organu pierwszej instancji (wyrok WSA w Warszawie z 19.4.2006 r., III SA/Wa 3119/05, Lex 212187).

Odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu pozostałych przepisów postępowania wskazać trzeba, że ustalenia faktyczne organu odwoławczego, jakie legły u podstaw wydania zakwestionowanej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej, zostały poprzedzone wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego i znajdują odzwierciedlenie w obszernym i szczegółowym uzasadnieniu (15 stron) zaskarżonego rozstrzygnięcia, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. W tym zakresie podkreślenia wymaga, że w toku prowadzonego postępowania zabezpieczono realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 kpa), podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy, jak również zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) – przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 kpa.

Skarżące powołały się jedynie na naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Tymczasem dla uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa niezbędne jest wykazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – czego Sąd I instancji w niniejszej sprawie [nie] stwierdził.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku (art. 151 ppsa).

Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wywiodły E.S. i B.M., reprezentowane przez r. pr. K. M., zaskarżając ów wyrok w całości. Wyrokowi zarzuciły naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

1. § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z "2013 r., poz. 1551") przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek utrzymywania ewidencji w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, jak również możliwość aktualizacji danych zawartych w ewidencji w celu wyeliminowania danych błędnych są wyłączone w zakresie, w jakim dotyczą zmiany danych wprowadzonych na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, niezależnie od wadliwości tejże dokumentacji, podczas gdy ww przepisy pozwalają, a nawet nakazują skorygowanie istniejącej w ewidencji oczywistej omyłki, bez względu na przyczynę czy też źródło jej wystąpienia;

2. § 39 ust. 1 rozporządzenia przez jego błędną wykładnię i uznanie, że jedynym sposobem ustalenia przebiegu granic ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych jest zgodne wskazanie właścicieli lub użytkowników wieczystych tych działek albo osób władających tymi działkami na zasadach samoistnego posiadania, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, co prowadziło do naruszenia § 39 ust. 3 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy nie można stwierdzić ostatniego spokojnego stanu posiadania, a zatem przebieg granic działek ewidencyjnych obejmujących grunty, w tym położenie wyznaczających granice punktów granicznych, ustala wykonawca po zbadaniu położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie;

II. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

1. art. 141 § 4 ppsa przez nieodniesienie się przez Sąd do zarzutów i okoliczności podniesionych w skardze przez skarżące, dotyczących:

A. naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez uchylenie przez organ II instancji decyzji Starosty z [...] listopada 2013 r. w całości i orzeczenie o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji w zakresie działki [...] i [...] w sytuacji, w której decyzja I instancji w części dotyczącej ww granic działki na skutek jej niezaskarżenia stała się ostateczna, a zatem organ II instancji nie był uprawniony do jej uchylenia;

B. naruszenia art. 7, 8, 9, 77, 80 i 107 § 3 kpa przez:

a. zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegającego na:

- przyjęciu za sprawozdaniem technicznym nr zlecenia [...] (operat techniczny t. I), że granice wznowiono w oparciu o szkice graniczne, współrzędne, opisy granic oraz inne dane geodezyjne na podstawie których ustalono punkt graniczny dz. [...] , [...] i [...] oznaczony numerem [...] usytuowany odmiennie niż dotychczasowe materiały źródłowe na północnej stronie zabytkowego muru parkowego (k. 9 operatu technicznego tom I), podczas gdy szkice graniczne, współrzędne i opisy granic stanowiące materiał źródłowy w postaci operatu geodezyjnego nr [...] załączonego do operatu technicznego t. VI, szkicu polowego nr [...] z 27 października 1958 (k. 58 operatu technicznego [...]), szkicu polowego nr [...] z dnia 27 października 1958 r. (k. 59 operatu technicznego [...]), szkicu sytuacyjnego (k. 57 operatu technicznego [...]), obliczenia powierzchni ze współrzędnych dla trzech działek (k. 63 operatu technicznego [...]), wskazywały że punkt [...] winien zostać usytuowany na południowo wschodnim narożniku po południowej stronie zabytkowego muru parkowego zgodnie z dotychczasowym usytuowaniem punktu [...], od którego dokonywano wszelkich dalszych domiarów działek sąsiednich, a zatem czynności dokonano sprzecznie z § 37 ust. 1 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r., który nakazywał ustalenie stanu władania na podstawie dokumentów znajdujących się w posiadaniu właściwego organu;

- oparciu ustaleń wyłącznie na podstawie protokołu ustalenia i ogłoszenia stanu władania z 1994 r., w którym wskazano, że J.P. właścicielka dz. [...] której powierzchnia wynosiła 0,0800 ha, wg nowych obliczeń wyniosła 0,0696 ha, zaś B.S., E.S. i B.C., jako współwłaścicielki działki nr [...] której powierzchnia według ew. wynosiła 0,0900 ha, według obliczeń po aktualizacji 0,0879 ha, podczas gdy z dokumentów źródłowych (brak bowiem odpisu z ewidencji z tego okresu, badania hipoteczne działek [...] i [...] s. 30 i 31 operatu technicznego t. VI, mapa zawierająca klauzulę poświadczenia zgodności dokumentu z oryginałem przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego w [...] z 5 października 1994 r. nr [...] - operat techniczny t. VI), wynika, że działka [...] miała powierzchnię 878 m2, a działka numer [...] powierzchnię 649 m2;

- pominięciu dowodów złożonych przez E.S. przed organem I instancji wraz z załącznikiem do protokołu oględzin z 14 września 2012 r. oraz opracowania geodezyjnego [...] wykonanego na tym etapie postępowania;

- zaniechaniu przeprowadzenia analizy usytuowania punktów granicznych działek [...] w okresie od 1958 r. do 1993 r. i od 1994 r. do chwili obecnej;

b. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i wadliwe przyjęcie, że:

- w toku postępowania związanego z aktualizacją gruntów w 1994 r. w celu ustalenia stanu władania i jego ogłoszenia wezwano wszystkich właścicieli działki [...], podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w operatach technicznych wprost wynika, że w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla działki [...] , obok B.S. i E.S. ujawniona została także B.C., jako współwłaścicielka 1/8 części gruntu (operat techniczny t. VI s. 31), jak również uzupełniającym protokole ustalenia granic (operat techniczny t. IV s. 26) w rubryce 244 (243) widnieje adnotacja, że B.C. jest współwłaścicielką nieruchomości [...] i nie żyje;

- w operacie technicznym nr [...] przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r. znajdują się potwierdzenia odbioru zawiadomień o ustaleniu i ogłoszeniu stanu władania wysłane do właścicielek dz. [...] tj. E. S. i B. M., podczas gdy powołane osoby były wówczas współwłaścicielkami nieruchomości, bowiem nadal jako współwłaściciel figurowała B. C.;

- podczas aktualizacji ewidencji gruntów dokonanej w 1994 r. granice działki [...] ustalono po trwałych istniejących elementach zagospodarowania terenu, podczas gdy ustalenia te nie wynikają z żadnych dokumentów, a nadto sprzeczne są ze stanem faktycznym, bowiem linia zabudowań i zagospodarowania terenu działki [...] w tamtym okresie przebiegała w linii prostej wzdłuż ogrodzenia zaczynającego swój bieg od południowo wschodniego narożnika zabytkowego muru parkowego (s. 9 uzasadnienia decyzji);

- dokumentacja z aktualizacji ewidencji dokonanej w 1994 r., przyjęta do zasobu, wykonana bez zachowania podstawowych standardów technicznych niezgodnie z przepisami bez udziału zainteresowanych stron, mimo oczywistości błędu polegającego na zmianie usytuowania północnej granicy działki [...] polegającego na przeniesieniu tej granicy z południowej strony zabytkowego muru parkowego na stronę północną – a co za tym idzie zmianę usytuowania dotychczasowego punktu granicznego trzech nieruchomości tj. działek [...], [...] i [...], oznaczonego przed aktualizacją jako nr [...], a po aktualizacji na pkt [...] – co w sposób oczywisty sprzeczne było z materiałami źródłowymi i co dostrzeżone zostało przez organ II instancji - stanowi późniejszy dokument z którym przepisy prawa mimo wadliwości wiążą skutek prawny;

- w dacie wykonywania aktualizacji ewidencji w 1994 r. nie zachodziła konieczność ustalenia zdolności do czynności prawnej współwłaścicielki E. S., a co za tym idzie możliwość brania przez tę osobę osobistego udziału w sprawie – podczas gdy w tym zakresie stosowano przepisy kpa, zaś jednostka organizacyjna (nie ustalona konkretnie przez organ II instancji), dokonująca aktualizacji dysponowała aktem notarialnym z 1992 r. rep. A nr [...], z którego wprost wynikało że na rok przed datą rozpoczęcia prac związanych z aktualizacją (oraz na dwa przed jej ukończeniem) E.S. była osobą małoletnią reprezentowaną przez przedstawiciela ustawowego, a nadto w protokole ustalenia granic i ogłoszenia stanu władania winien być wskazany numer PESEL właściciela, których to danych w stosunku do dz. [...] brak;

c. sprzeczności wzajemnych ustaleń polegających na przyjęciu, że w protokole ustalenia stanu władania i ogłoszenia granic w stosunku do dz. [...] widnieje nieczytelny podpis oraz podpis "S.", na podstawie których trudno ustalić do kogo należą, a następnie wywiedzenie na tej podstawie, że wskazane podpisy świadczą o tym, że zainteresowane osoby uczestniczyły w ustaleniu stanu władania i nie wnosiły zastrzeżeń;

d. brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz dalszych stanowiskach wyrażanych w toku sprawy, w tym w szczególności w piśmie z 7 kwietnia 2014 r., pominięcie wniosków E.S. o usunięcie zaistniałego błędu lub pomyłki w ewidencji i sprostowania wadliwych oznaczeń granicy wprowadzonych wraz z odnowieniem ewidencji w 1994 r., jak również nie odniesienie się do przepisów kpa, Prawa geodezyjnego i innych regulacji obowiązujących w tym czasie, które regulowały procedurę postępowania w tym zakresie, w tym udziału i prawidłowego wezwania stron;

C. naruszenia art. 7, 8, 9 kpa przez uznanie, że:

- organ rozpoznający sprawę związany jest wyłącznie wnioskiem wszczynającym postępowanie, z pominięciem dalszych modyfikacji żądania wskazywanych wprost w treści odwołania lub dalszych stanowiskach przedstawianych przez stronę w toku postępowania;

- organ nie jest obowiązany z urzędu ustalić tryb, w jakim postępowanie zmierzające do zadośćuczynienia żądaniu strony winno być prowadzone, a w konsekwencji naruszenie § 46 ust. 2 rozporządzenia przez jego niezastosowanie, mimo oczywistości zaistniałego błędu

które to naruszenie art. 141 § 4 ppsa w konsekwencji doprowadziło do niemożności jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia i pozbawienia skarżących informacji o przesłankach rozstrzygnięcia;

2. art. 133 § 1 ppsa przez niewzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, tj. modyfikacji żądania skarżącej E.S. wyrażonego w odwołaniu od decyzji I instancji i dalszych pismach skarżącej składanych w toku postępowania, co prowadziło do uznania, że skarżąca domagała się przywrócenia pierwotnego przebiegu granic nieruchomości w oparciu o poprzednio sporządzone dokumenty, a w konsekwencji – do orzeczenia w innym przedmiocie niż żądanie skarżącej i decyzja I instancji;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja w zakresie, w którym organ uznał, że dokumentacja geodezyjna, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r., niezależnie od jej wadliwości, nie pozwala na skorygowanie istniejącej w ewidencji oczywistej omyłki w zakresie przebiegu granic nieruchomości, co w konsekwencji prowadziło do uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodziła możliwość aktualizacji danych z ewidencji gruntów i budynków, a tym samym prowadziło do utrzymywania ewidencji w stanie nieaktualnym;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ II instancji uchylił decyzję I instancji w całości i orzekł o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji w części dotyczącej granic działki [...] i [...] mimo, że ta część decyzji nie została zaskarżona, a zatem organ nie mógł w stosunku do niej wydawać rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 i 80 oraz 107 § 3 kpa przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ naruszył przepisy postępowania:

- nie dokonując wyczerpującej analizy całego materiału dowodowego w zakresie dotyczącym ustalenia formalnej i merytorycznej prawidłowości operatu technicznego z aktualizacji ewidencji gruntów przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 5 października 1994 r. pod nr [...] pod kątem jego przydatności jako podstawa wpisu do ewidencji, w tym mając na uwadze przepisy zarządzenia;

- przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów przyjmując, że w toku postępowania związanego z aktualizacją gruntów w 1994 r. w celu ustalenia stanu władania i jego ogłoszenia wezwano wszystkich właścicieli działki [...] , podczas gdy współwłaścicielka 1/8 nieruchomości B.C. w tym czasie nie żyła, a wezwanie nie zostało skierowane do jej spadkobierców, jak również współwłaścicielka E.S. była w owym czasie małoletnia, a zatem nie posiadała zdolności do czynności prawnych, a jakiekolwiek czynności w jej imieniu mogły być dokonywane jedynie przez jej przedstawiciela ustawowego;

- przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów przyjmując, że nie da się jednoznacznie wskazać granic działki nr [...] według stanu na 1958 r., podczas gdy w wykazie współrzędnych punktów granicznych zawartym w operacie technicznym [...] geodeta oznaczył koordynaty wszystkich punktów granicznych, w tym dawnego punktu granicznego [...] , obecnie oznaczonego jako punkt [...];

- nie ustalając i nie wskazując, jakich konkretnie wymagań uniemożliwiających ustalenie granic nie spełnia dokumentacja geodezyjna [...],

co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, a tym samym miało istotny wpływ na jej wynik;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 w zw. z art. 127 § 1 kpa przez niestwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2014 r. w części dotyczącej przebiegu granic nieruchomości oznaczonej nr działki [...] i nieruchomości oznaczonej nr działki [...], w sytuacji gdy skarżąca nie wniosła odwołania od tej części decyzji, w następstwie czego decyzja ta stała się w niezaskarżonej części ostateczna, a zatem organ II instancji nie był uprawniony do jej rozpatrzenia, a rozpoznając sprawę – dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

Skarżące kasacyjnie wniosły o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazane sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Pismem procesowym z 23 grudnia 2016 r., po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uczestniczka J.P., reprezentowana przez adw. I. S., wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1, dalej uchwała I OPS 10/09).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Skarga kasacyjna oparta jest na obu podstawach kasacyjnych. Kluczowymi dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy są zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa), zatem one wymagały rozpoznania w pierwszej kolejności.

Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia, przy czym zarzut ten postawiony został niestarannie. Kontrola decyzji dokonywana jest w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu wydawania zaskarżonego aktu lub podjęcia czynności, a nie w dniu orzekania Sądu I instancji (art. 133 § 1 ppsa; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 343-344, uw. 1; wyrok NSA z 25.5.2005 r., OSK 1660/04, Lex 238563; A. Kabat w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, uw. 5 do art. 133). Autor skargi kasacyjnej jako wzorzec kontroli wskazał precyzyjnie przywołane w zarzutach przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, błędnie wskazując "tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1551" (zarzut I.1 skargi kasacyjnej), gdy tymczasem w Dz. U. z 2013 r., poz. 1551 opublikowano jedynie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 listopada 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków, nie zaś tekst jednolity rozporządzenia z 29 marca 2001 r. W dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454, zm. z 2013 r., poz. 1551). Mimo tego uchybienia, zarzut ten, jak i zarzut I.2 oraz II.3 nadawały się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09).

Zaskarżony wyrok oparty jest na prawidłowej wykładni § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 i § 46 ust. 2 rozporządzenia. Wszystkie te przepisy zawarte są w Rozdziale 3 rozporządzenia "Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych". Wskazane wzorce kontroli dotyczą obowiązku starosty utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności (§ 44 pkt 2) i postępowania aktualizacyjnego (§ 45 ust. 1 i § 46 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Ustawową podstawą aktualizacji operatu ewidencyjnego – w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy - jest norma prawna wywiedziona z art. 20 ust. 1 i 2 w zw. z art. 22 ust. 1 i 2 pgk. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia). Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia, może nastąpić w dwojakim trybie: w trybie czynności materialno-technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia zmiany, o której tylko zawiadamia, albo w drodze decyzji. Tę drugą formę rozstrzygnięcia, zgodnie z § 47 ust. 3 rozporządzenia, stosuje organ wtedy, gdy aktualizacja operatu ewidencyjnego wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub uzyskania dodatkowych dowodów. Wówczas starosta przeprowadza w sprawie tej aktualizacji postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją wprowadzającą zmiany lub odmawiającą wprowadzenia żądanej zmiany (wyrok WSA w Krakowie z 16.4.2008 r., III SA/Kr 119/08, Lex 510289, akceptowany przez E. Stefańską w: Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Wolters Kluwer 2013, s. 243-244, uw. 3).

Przez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swych praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (wyrok WSA w Łodzi z 19.3.2013 r., III SA/Łd 1053/12, Lex 1301298). Deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów (wyrok NSA z: 19.10.2011 r., I OSK 1764/10; 12.7.2012 r., I OSK 1004/11; wyrok WSA w Łodzi z: 14.3.2012 r., III SA/Łd 24/12; 11.7.2012 r., III SA/Łd 411/12; wyrok WSA w Krakowie z 30.1.2013 r., III SA/Kr 398/12, cbos; E. Stefańska – op. cit., s. 225-227, uw. 33 i 37).

Utrwalonym w orzecznictwie Sądów administracyjnych i w doktrynie jest pogląd, że usuwanie błędów lub omyłek ewidencji następuje w ramach aktualizacji ewidencji, pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Nie jest aktualizowaniem ewidencji wprowadzanie zmian na podstawie dokumentów stwierdzających stan wcześniejszy (wyrok NSA z: 14.11.2007 r., I OSK 1488/06; 11.3.2008 r., I OSK 350/07; 30.9.2011 r., I OSK 1628/10, cbosa), czego w istocie żądały skarżące. Podstawę wpisu danych ewidencyjnych stanowi najpóźniej wydany dokument mogący być podstawą wpisu, a żaden z dokumentów wskazanych przez skarżące, z którymi prawo materialne wiązało przesłanki aktualizacji, nie był późniejszy niż te, które posłużyły do wpisów dokonanych przed złożeniem wniosku w kontrolowanym postępowaniu.

Dla prawidłowej oceny zarzutów materialnoprawnych skargi kasacyjnej należy zwrócić uwagę na wzajemne relacje między księgami wieczystymi a ewidencją gruntów i budynków. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm., dalej kwh), przy czym domniemanie obejmuje tylko prawa (w tym prawo własności). W doktrynie podkreśla się, że o ile dane dotyczące oznaczenia nieruchomości nie podlegają ochronie przewidzianej dla wpisu praw w księdze wieczystej (S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz. LexisNexis 2010, s. 36, uw. 1; s. 44-45, uw. 3), o tyle same dane zapisane w ewidencji gruntów i budynków objęte są domniemaniem ich prawdziwości przewidzianej dla rejestrów publicznych (D. Falcenloben, Kataster nieruchomości rejestrem publicznym, Wyd. Gall 2009, s. 251 akapit 1).

Tym samym podstawą do dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem skarżących nie mogły stanowić: mapa z 28 grudnia 1958 r. nr [...], stanowiąca załącznik do księgi wieczystej KW nr [...]; szkice graniczne, współrzędne i opisy granic stanowiące materiał źródłowy w postaci operatu geodezyjnego nr [...] załączonego do operatu technicznego t. VI, szkicu polowego nr [...] z 27 października 1958 (k. 58 operatu technicznego [...]), szkicu polowego nr [...] z dnia 27 października 1958 r. (k. 59 operatu technicznego [...]). Podstawą aktualizacji ewidencji gruntów nie mogły być w szczególności dokumenty, które powstały przed rokiem 1966 – gdy założono ewidencję gruntów dla obrębu [...]. Trafnie Wojewódzki Inspektor zwrócił uwagę, że dla nieruchomości obejmujących działki nr [...] i [...], prowadzone są odrębne księgi wieczyste, przy czym księga wieczysta KW nr [...] , prowadzona dla działki nr [...], została zaktualizowana do obecnego stanu wykazanego w ewidencji gruntów i budynków na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej z 16 lutego 2012 r., a stan wykazany w księdze wieczystej KW nr [...] jest zgodny ze stanem aktualnie wykazanym w ewidencji gruntów i budynków (s. 13-14 decyzji z [...] kwietnia 2014 r.), co autor skargi kasacyjnej błędnie pomija.

Z tych samych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut II.3 (s. 6 skargi kasacyjnej), który w istocie jest zarzutem materialnoprawnym, błędnie przywołanym w ramach drugiej (art. 174 pkt 2 ppsa; wyrok NSA z 21.2.2005 r., GSK 1310/04, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską i R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 672-673, nb 5, 6) podstawy kasacyjnej.

Zaskarżony wyrok nie narusza § 39 ust. 1 i 3 rozporządzenia. Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie uznał, że jedynym sposobem ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, w tym położenia wyznaczających je punktów granicznych, jest zgodne wskazanie – w zakresie normatywnym istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - właścicieli tych działek, potwierdzonych ich zgodnym oświadczeniem złożonym do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych (s. 15 uzasadnienia wyroku II SA/Ke 492/14). Sąd I instancji trafnie natomiast uznał, że "ustalenie przebiegu granicy w oparciu o sporny punkt [nr [...]] – co miało miejsce w zakwestionowanej decyzji organu I instancji – bezspornie stanowi bowiem rażące naruszenie przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia" (s. 16 akapit 3 uzasadnienia wyroku II SA/Ke 492/14). Adresatem norm wywiedzionych z § 39 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia jest wykonawca prac geodezyjnych (§ 38 ust. 1 in medio rozporządzenia). Skoro w kontrolowanej sprawie wykonawca nie przeprowadził dalszych czynności, o których mowa w § 39 (w tym przewidzianych w ust. 2 i 3 § 39), w szczególności z uwagi na to, że "na podstawie współrzędnych z operatu nr [...] nie da się jednoznacznie wskazać granic działki nr [...] wg stanu na 1958 r." (s. 10 decyzji z [...] kwietnia 2014 r.; s. 5,12 uzasadnienia wyroku II SA/Ke 492/14), to wykładnia leżąca u podstaw zaskarżonego wyroku okazała się prawidłowa. Autor skargi kasacyjnej błędnie pomija ust. 4 § 39 rozporządzenia, zgodnie z którym "Ustalane punkty graniczne wykonawca oznacza na gruncie w sposób umożliwiający ich pomiar. Trwała stabilizacja tych punktów może nastąpić wyłącznie z inicjatywy i na koszt zainteresowanych i może dotyczyć wyłącznie punktów ustalonych w oparciu o zgodne oświadczenie, o którym mowa w ust. 1". Skoro zatem ustalenie punktu nr [...] , nie nastąpiło "w oparciu o zgodne oświadczenie, o którym mowa w ust. 1" (verba legis), to wykonawca trafnie odstąpił od prowadzenia dalszych czynności w oparciu o § 39 ust. 2-4 rozporządzenia, za czym przemawia rezultat wykładni systemowej powołanego rozporządzenia.

Przepisy § 35 i 36 rozporządzenia stosuje się co prawda odpowiednio do aktualizacji operatu ewidencyjnego (§ 45 ust. 2 rozporządzenia), lecz nie sposób tego przepisu wykładać w oderwaniu od ust. 1 § 45 rozporządzenia, wskazującego, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Takimi dokumentami, które mogłyby posłużyć do aktualizacji operatu ewidencyjnego w zakresie zmiany przebiegu utrwalonej granicy, należycie udokumentowanej w ewidencji gruntów, mogłyby być prawomocne postanowienie sądu powszechnego o zasiedzeniu fizycznej części nieruchomości bądź o rozgraniczeniu (§ 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia), a żadne z takich postanowień nie zapadło. Skarżące dopiero w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przedłożyły odpis postanowienia z [...] stycznia 2015 r., [...] (dalej postanowienie [...]) Sądu Rejonowego w [...] Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą [...], lecz postanowieniem tym Sąd Rejonowy stwierdził, że E.S. córka J. i M. oraz B. M. córka J. i M. nabyły przez zasiedzenie z dniem 2 maja 2004 r. udziały wynoszące po 1/16 części we współwłasności nieruchomości o powierzchni 0,0878 ha położonej w L. gmina L. oznaczonej jako działka numer [...] dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą numer [...], przysługujące B.C. (k. 156-157 akt II SA/Ke 492/14); nie przedłożyły jednak odpisu prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu fizycznej części nieruchomości (w szczególności działki nr [...] bądź [...]) czy o rozgraniczeniu działki nr [...] z działką nr [...] bądź [...], w zakresie obejmującym zabytkowy mur parkowy – w tym w szczególności punkt nr [...] – dawny nr [...]. Odpis jednego z dwu ww prawomocnych postanowień mógłby stanowić podstawę aktualizacji danych zawartych w ewidencji (§ 46 ust. 1 i 2 pkt 1 rozporządzenia; s. 9-10 skargi kasacyjnej). Odpis postanowienia [...] wymogów tych nie spełnia; nadto jest potwierdzony jedynie "za zgodność" i nie jest opatrzony klauzulą prawomocności.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 4 ppsa uzasadnienie wyroku winno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten, normując treść uzasadnienia wyroku, stanowi na gruncie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odzwierciedlenie wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady budowania zaufania do organów państwa. Uzasadnienie wyroku winno być tak sporządzone, by wynikało z niego, dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa; wyrok NSA z 15.2.2008 r., II OSK 24/07, Lex 456305; 12.7.2016 r., I OSK 478/16, NZS 2016/5/3). Sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi (art. 134 § 1 ppsa) i to sąd I instancji ma obowiązek odnieść się do wszystkich zarzutów skargi, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia badanej sprawy (wyrok NSA z 24.6.2005 r., FSK 2633/04, akceptowany przez J.P. Tarno – op. cit., s. 346-347, uw. 2, 3). W kontrolowanej sprawie Sąd I instancji odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

W doktrynie i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że w świetle § 1 art. 134 ppsa, Sąd I instancji nie ma obowiązku badania wszelkich aspektów sprawy, w tym tych, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Obowiązek ten aktualizuje się jedynie w stosunku do aspektów istotnych (wyrok NSA z 7.6.2011 r., II OSK 733/11, akceptowany przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski – op. cit., s. 570, nb 3).

Część zarzutów z drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 ppsa), w istocie stanowiła różne opisanie tego samego zarzutu, które wymagały łącznego ich rozpoznania. W szczególności niezasadne okazały się zarzuty naruszenia: art. 138 § 1 pkt 2 kpa; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa; art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 w zw. z art. 127 § 1 kpa (zarzuty II.1.A, II.4, II.6 skargi kasacyjnej, różniące się w istocie konsekwencjami, jakich dopatrywał się autor skargi kasacyjnej). Istotą wszystkich tych zarzutów było uchylenie przez organ II instancji decyzji z [...] listopada 2013 r., mimo niezaskarżenia decyzji I instancji w zakresie zawierającym rozstrzygnięcie zawarte w tiret pierwszym osnowy decyzji z [...] listopada 2013 r., w którym to zakresie – zdaniem autora skargi kasacyjnej – decyzja I instancji miała stać się ostateczną. Pogląd autora skargi kasacyjnej okazał się nietrafny. Decyzja kończąca sprawę merytorycznie (art. 104 § 1 kpa) co do zasady winna rozstrzygać o całości żądań strony i może – zwłaszcza z punktu widzenia jej przejrzystości – zawierać rozstrzygnięcia w punktach. Jeżeli w odrębnych punktach organ orzekł o odrębnych żądaniach, które mają samoistny charakter, wówczas skarżący może skutecznie wskazać, że domaga się kontroli instancyjnej jedynie co do konkretnego punktu roztrzygnięcia. Wówczas decyzja po upływie terminu do jej odwołania, staje się ostateczna co do niezaskarżonego punktu. W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie zachodziła. W istocie Starosta tylko pozornie orzekł w tiret pierwszym o odrębnym żądaniu w stosunku do opisanego w tiret drugim. W rzeczywistości bowiem Starosta nie mógł orzekać o wprowadzeniu zmiany, polegającej na ustaleniu granicy części działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...] (tiret pierwsze) i o odmowie wprowadzenia zmiany, polegającej na ustaleniu granicy części działki części działki nr [...] z działką sąsiednią nr [...] (tiret drugie), skoro istotny dla ustalenia obu tych granic punkt wspólny (nr [...]), nie został ustalony w trybie § 39 ust. 1-4 rozporządzenia. W takiej sytuacji odwołanie wniesione pozornie tylko co do rozstrzygnięcia zawartego w tiret drugim osnowy decyzji z [...] listopada 2013 r., w rzeczywistości kwestionowało także rozstrzygnięcie zawarte w tiret pierwszym decyzji I instancji (bo punkt nr [...] obejmował zarówno granicę działki nr [...] z działką nr [...] , jak i z działką nr [...]). Trafnie zatem Sąd I instancji uznał, że ustalenie przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] decyzją I instancji w oparciu o sporny punkt, stanowiło rażące naruszenie § 39 ust. 1 rozporządzenia, co upoważniało Wojewódzkiego Inspektora do zastosowania wyjątku od zakazu reformationis in peius (art. 139 kpa). Słusznie Sąd I instancji uznał, że zarzuty skargi z 22 maja 2014 r. naruszenia art. 16, 127 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez "rozpoznanie przez organ II instancji z urzędu niezaskarżonej części decyzji" nie mogły być skuteczne. Wojewódzki Sąd prawidłowo wskazał, że "Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja [stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 kpa] miała miejsce w niniejszej sprawie" (s. 14 akapit 1 i 2, s. 16-17 uzasadnienia wyroku II SA/Ke 492/14). Uzasadnienie należycie pozwala prześledzić rozumowanie Sądu I instancji co do trafności decyzji merytoryczno-reformatoryjnej. Zaskarżony wyrok nie narusza zatem art. 141 § 4, ani art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ani art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku ze wskazywanymi w zarzutach II.1.A, II.4 bądź II.6 normami dopełnienia. Sąd I instancji nie miał obowiązku ani uchylić, ani stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji.

Kognicję organu administracji publicznej określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2016, s. 415-416 nb 1, 2). Niezasadnie skarżące kasacyjnie podnoszą zarzuty naruszenia: art. 141 § 4 ppsa w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 7, 8 i 9 kpa; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa (zarzuty: II.1.B i C; II.5 skargi kasacyjnej). W postępowaniu aktualizacyjnym organy administracji publicznej nie miały obowiązku dokonywać dalej idących ustaleń, niż precyzyjnie wskazane w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2014 r. Skarga kasacyjna zasadza się na założeniu, że ustalenie w trakcie przeprowadzonej w 1994 r. aktualizacji ewidencji gruntów północnej granicy działki nr [...] po północnej stronie istniejącego muru, a nie po jego południowej stronie, jak wynika ze szkicu z 1958 r., świadczy o "oczywistości błędu". Założenie to nie jest trafne i miało na celu - jedynie przez używanie owej frazy - przekonać Sąd I instancji, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, że w przypadku "oczywistości błędu", dopuszczalne było usunięcie "oczywistego błędu" w drodze aktualizacji na podstawie wszystkich dostępnych materiałów źródłowych (w istocie – wcześniejszych niż z 1994 r.; s. 2-5, 6-7, 10, 14, 16 skargi kasacyjnej). Zabieg ten nie mógł stanowić o skuteczności skargi kasacyjnej.

Nie przemawiał za uwzględnieniem skargi kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.2.2006 r., I OSK 473/05, [Lex 194378], ani wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 15.5.2012 r., "II" [winno być "III"] SA/Lu 86/12, [Lex 1166264]. Wyrok I OSK 473/05 prezentuje odosobniony – w zakresie przywołanym przez autora skargi kasacyjnej - pogląd w orzecznictwie i został przywołany jedynie w wyroku NSA z 3.1.2008 r., I OSK 1845/06 (Lex i cbosa). W sprawie kontrolowanej wyrokiem I OSK 473/05 doszło do popełnienia oczywistego błędu kreślarskiego na mapach, skutkiem czego zmieniono granice dwu sąsiadujących ze sobą działek, co równocześnie spowodowało zmianę konfiguracji tych działek, zwiększenie powierzchni jednej z nich kosztem drugiej; w szczególności wg mapy katastralnej grunt drugiej działki przylegał do szosy, gdy na aktualnej mapie jego granica przebiega ok. 300 m od drogi – przy nie zmienionym stanie prawnym obu działek (uzasadnienie wyroku I OSK 473/05; uzasadnienie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 6.6.2006 r., II SA/Rz 340/06, wydanego w tej samej sprawie – po wyroku I OSK 473/05; cbosa). Podstawą aktualizacji ewidencji gruntów w sprawie kontrolowanej wyrokiem III SA/Lu 86/12 był operat techniczny wraz z wykazem zmian gruntowych, sporządzony (po wpłynięciu wniosku skarżącego) przez uprawnionego geodetę w dniu 29 lipca 2011 r., zaewidencjonowany pod konkretnym numerem i przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, przy czym granice prawne nieruchomości nie uległy zmianie, dokonano jedynie ich wyznaczenia na gruncie zgodnie ze wcześniejszym ustaleniem ich przebiegu. Wyrok III SA/Lu 86/12 uprawomocnił się bez skargi kasacyjnej (cbosa). Nawet przy uwzględnieniu obu wskazanych przez autora skargi kasacyjnej wyroków, nie sposób mówić o "oczywistości błędu", skoro ów historyczny mur graniczny ma 60 cm szerokości; w sprawozdaniu technicznym załączonym do operatu technicznego nr [...] wskazano na konieczność sporządzenia mapy zasadniczej dla obrębu [...], a mapa ewidencyjna jest pochodną mapy zasadniczej (§ 29 ust. 1, § 35 ust. 1 i 2 pkt 2 zarządzenia); geodeta uprawniony w opinii załączonej do operatu technicznego nr [...], podniósł, że na podstawie współrzędnych z operatu nr [...], nie da się jednoznacznie wskazać granic działki nr [...] wg stanu na 1958 r., bowiem współrzędne punktów załamania granic w 1958 r. obliczono w układzie lokalnym, co nie pozwala na ich przeliczenie do obecnego układu odniesień, będącego podstawą wykonywania prac geodezyjnych i kartograficznych i opracowywania wyników tych prac (s. 4, 9-10 decyzji z [...] kwietnia 2014 r.; trafnie aprobowane zaskarżonym wyrokiem).

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje, że organ oparł swe ustalenia na wymienionych w decyzji szeregu dowodach, a nie "wyłącznie na podstawie protokołu ustalenia i ogłoszenia stanu władania z 1994 r.". Organy nie pominęły opracowania geodezyjnego [...], a Wojewódzki Inspektor trafnie przyjął, że nie daje on podstaw do aktualizacji operatu. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń, należy w tej materii odwołać się do argumentów wyżej przedstawionych przez NSA. Dowody złożone przez E.S. nie zostały pominięte lecz nie stanowiły podstaw do dokonania odmiennej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego w postępowaniu aktualizacyjnym. W postępowaniu aktualizacyjnym organy nie miały obowiązku prowadzenia analizy usytuowania punktów granicznych działki nr [...] w okresie od 1958 do 1993 r. i od 1994 do dnia wywiedzenia skargi kasacyjnej. W szczególności w 1958 r. istotna dla przedmiotowej sprawy działka nie nosiła numeru [...].

Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) i nie ustaliły, że "w 1994 r.... wezwano wszystkich właścicieli dz. [...]", bowiem Wojewódzki Inspektor trafnie wskazał wyłącznie osoby, którym wysłano zawiadomienia o ustaleniu i ogłoszeniu stanu władania i że na potwierdzeniach odbioru widnieją podpisy E.S., B.S. i J.F. (s. 8 decyzji z [...] kwietnia 2014 r.). Z zapisu protokołu z ustalenia i ogłoszenia stanu władania z 1994 r. wynika jednoznacznie, że B. C. nie żyje, zatem nie doszło do przeinaczenia dowodu z tego dokumentu. Za prawidłowością ustalenia, że E.S. i B. S. uczestniczyły w ustaleniu stanu władania w odniesieniu do działki nr [...] i że nie wniosły doń zastrzeżeń przemawiało nie tylko umieszczenie we właściwych rubrykach ich podpisów (skarżące nie przeprowadziły dowodów przeciwnych), lecz także metodyka sporządzania protokołu, w którym utrwalono podpisy osób zainteresowanych, uczestniczących w tych czynnościach, nie zaś osób trzecich. Taki też wniosek należy wyprowadzić z art. 231 kpc (domniemanie faktyczne; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 s. 223, uw. 5a, b). Zaskarżony wyrok nie jest dotknięty sprzecznością "wzajemnych" [winno być "istotnych"] ustaleń co do uczestniczenia obu skarżących w ustaleniu stanu władania i nie wniesienia przez nie zastrzeżeń. Z niewadliwych ustaleń organu wynika, że aktualizacją w 1994 r. granicę działki nr [...] ustalono po trwałych istniejących elementach zagospodarowania terenu; w operacie z tej aktualizacji znajdują się szkice z pomiaru, wykazy współrzędnych punktów granicznych, protokoły ustalenia granic i ogłoszenia stanu władania (s. 9 zaskarżonej decyzji). Nietrafnie autor skargi kasacyjnej wywodzi, że dokumentacja z aktualizacji ewidencji dokonanej w 1994 r. została dokonana bez zachowania podstawowych standardów technicznych. Zarzut braku udziału następców prawnych współwłaścicielki działki nr [...] B. C., zmarłej dnia 27 listopada 1980 r., mógłby być podnoszony jedynie przez jej spadkobieców (art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 147 kpa – per analogiam), nie zaś przez innych współwłaścicieli działki nr [...].

W dacie wykonania aktualizacji ewidencji w 1994 r. organ winien był ustalić zdolność do czynności prawnych E. S., lecz trafnie organ odwoławczy wskazał, że na podstawie dokumentów którymi dysponował, nie miał możliwości ustaleń tych dokonać. To, czy rok przed rozpoczęciem prac bądź dwa lata przed ich ukończeniem E. S. była małoletnia, nie dawało prowadzącemu prace podstaw do przyjęcia, że nadal była małoletnia w dniu ogłoszenia stanu władania (§ 39 ust. 1 zarządzenia). W tym okresie nie wpisywano w protokołach numerów PESEL właścicieli. Brak ustaleń w tej materii nie prowadził do odmowy przyjęcia opracowań geodezyjnych i kartograficznych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

W zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor odniósł się do wszystkich zagadnień, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czemu w dostateczny sposób dał wyraz w obszernym w szczegółowym uzasadnieniu decyzji merytoryczno-reformatoryjnej, trafnie aprobowanej zaskarżonym wyrokiem.

Sąd I instancji nie uznał, że organ rozpoznający sprawę jest wyłącznie związany wnioskiem wszczynającym postępowanie, a jedynie "powracając do treści wniosków składanych przez E. S. na etapie postępowania administracyjnego" wskazał, że prawidłowo organ odwoławczy podniósł, że w decyzji z [...] listopada 2013 r. organ nie odniósł się do żądań strony, domagającej się przywrócenia pierwotnego przebiegu granic nieruchomości w oparciu o pierwotne dokumenty (s. 11-12 uzasadnienia wyroku II SA/Ke 492/14). E. S., sporządzając profesjonalnie kolejne wnioski, nie cofała wniosków wcześniejszych, lecz je modyfikowała, nie zrzekając się żądań wcześniejszych i nie zastępując wniosków wcześniejszych, wnioskami późniejszymi. Organ prawidłowo ustalił tryb, w jakim wnioski skarżących należało rozpatrzyć. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy w tym miejscu odwołać się do wyżej przedstawionych argumentów, wskazujących na brak naruszenia § 46 § 2 rozporządzenia. W tej materii nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 ppsa, a podstawa rozstrzygnięcia Sądu I instancji została przedstawiona w wystarczającym stopniu. Jedyne naruszenia art. 141 § 4 ppsa, których dopuścił się Sąd Instancji, to błędne wskazanie publikacji rozporządzenia (Dz. U. "z 2013 r., poz. 1551" [miast prawidłowo "nr 38, poz. 454, zm. z 2013 r., poz. 1551"]); zastąpienie "§" skrótowcem "art." przy przywoływaniu przepisów zarządzenia [w ślad za autorem skargi z 22 maja 2014 r. - zarzut 6]; opuszczenie słowa "Rolnictwa" w nazwie zarządzenia; pominięcie słowa "nie" w zdaniu przedostatnim uzasadnienia, mimo że z całego wywodu i przywołania art. 151 ppsa jasno wynika, że Sąd I instancji "w niniejszej sprawie [nie] stwierdził" "naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy" (s. 13, 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Żadne z tych uchybień nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).

Zaskarżony wyrok nie narusza art. 133 § 1 ppsa. Sąd I instancji nie dopuścił się pominięcia modyfikacji żądań skarżących, wyrażonych w odwołaniu i w pismach skarżących w toku postępowania administracyjnego. E. S., sporządzając profesjonalnie kolejne wnioski w imieniu własnym i siostry, nie cofała wniosków wcześniejszych, lecz je modyfikowała, nie zrzekając się żądań wcześniejszych i nie zastępując wniosków wcześniejszych, wnioskami późniejszymi.

Skoro żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie miał usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.