Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3452/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 67/15 w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmowy nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rektora [...] na rzecz K.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 26 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 67/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K.K. na decyzję Rektora [...] z [...] listopada 2014 r., nr [...], w przedmiocie uchylenia decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu oraz odmowy nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu po wznowieniu postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Rektor [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., nr 1/2014, na podstawie art. 207 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz.572 ze zm.) i art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K.K.

Następnie Rektor [...] decyzją z [...] września 2014 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i art. 169 i 207 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, uchylił decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmówił nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K.K. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wznowienie postępowania w niniejszej sprawie było konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania z [...] września 2007 r. o przyjęciu K.K. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia, kierunek – zarządzanie. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania [...] z [...] lutego 2014 r., a Uczelniana Komisja Rekrutacyjna [...] decyzją z [...] marca 2014 r., utrzymała ją w mocy. Zdaniem organu, pomiędzy decyzją o przyjęciu na studia, a decyzją o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu, zachodzi ścisły związek, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o przyjęciu na I rok studiów stacjonarnych uprawniało organ do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K.K.

Od powyższej decyzji K.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z [...] listopada 2014 r., nr 2/2014, Rektor [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasową argumentację podkreślając, że zachodzi ścisły związek pomiędzy decyzją o przyjęciu na studia a decyzją o nadaniu tytułu zawodowego, o którym to związku stanowi art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. Stosownie do powołanego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że chodzi tu o sytuacje, gdy jedna decyzja lub orzeczenie sądu stanowi podstawę do wydania drugiej decyzji i o taką zależność, że wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. Organ stwierdził, że wydanie drugiej decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu nie było możliwe bez wcześniejszej decyzji o przyjęciu na studia. Stosownie bowiem do art. 169 ust. 1 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, do odbywania studiów w uczelni może być dopuszczona osoba, która ma – w przypadku ubiegania się na studia drugiego stopnia tytuł magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędny i spełnia warunki ustalone przez senat uczelni. Zgodnie z art. 170, osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania. W tej sytuacji, skoro decyzja o przyjęciu na studia została wyeliminowana z obrotu prawnego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania w sprawie decyzji ostatecznej o nadaniu tytułu zawodowego magistra. Rektor ponownie rozpatrując sprawę nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

Na powyższą decyzję K.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wskazując, że decyzja Rektora [...] z [...] listopada 2014 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę wspomnianym na wstępie wyrokiem z 26 maja 2015 r., III SA/Łd 67/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że niniejsza sprawa jest kolejną sprawą K.K. będącą następstwem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] z [...] listopada 2006 r., [...]. Wymienionym wyrokiem K.K. został uznany winnym tego, że w nieustalonym dniu w okresie pomiędzy czerwcem a październikiem 2005 r. w [...] posłużył się podrobionym dokumentem w postaci indeksu oraz karty egzaminacyjnej, które zawierały podrobione oświadczenia o uzyskaniu pozytywnej oceny z egzaminu, celem uzyskania zaliczenia rocznego, czym wyczerpał dyspozycję art. 270 § 1 k.k. Rektor Wyższej Szkoły [...] decyzją z [...] grudnia 2010 r., po wznowieniu postępowania, uchylił decyzję Komisji Egzaminu Dyplomowego [...] z [...] lipca 2005 r. o nadaniu K.K. tytułu zawodowego licencjata i wydaniu dyplomu oraz orzekł o odmowie nadania K.K. tytułu zawodowego licencjata i stwierdził brak podstaw do wydania dyplomu ukończenia studiów pierwszego stopnia. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Rektor [...] utrzymał w mocy własną decyzję, na którą skargę wniósł K.K. Prawomocnym wyrokiem z 20 września 2011 r., III SA/Łd 228/11, WSA w Łodzi oddalił skargę.

Następnie decyzją z [...] lutego 2014 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna [...], po wznowieniu postępowania, uchyliła własną decyzję z [...] września 2007 r. w sprawie przyjęcia K.K. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia kierunek – zarządzanie i odmówiła przyjęcia K.K. na I rok studiów drugiego stopnia kierunek – zarządzanie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy wymienioną decyzję i K.K. złożył na nią skargę. Wyrokiem z 5 czerwca 2014 r., III SA/Łd 318/14, WSA w Łodzi oddalił skargę. Od wymienionego wyroku K.K. wniósł skargę kasacyjną, która wyrokiem NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 3006/14 została oddalona.

Niniejsza sprawa jest zatem kolejną sprawą będąca konsekwencją wyroku sądu karnego z [...] listopada 2006 r. i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o nadaniu K.K. tytułu zawodowego licencjata wraz z wydaniem dyplomu oraz decyzji w sprawie przyjęcia K.K. na I rok studiów stacjonarnych drugiego stopnia kierunek – zarządzanie.

Sprawa uchylenia decyzji Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. o nadaniu K.K. tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który wyrokiem z 5 czerwca 2013 r., III SA/Łd 323/13, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku WSA podniósł, że "wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z [...] lipca 2005 r. o nadaniu K.K. tytułu zawodowego licencjata, która stanowiła podstawę przyjęcia na studia magisterskie w Politechnice [...], mogła stanowić podstawę do wznowienia – w oparciu o art. 145 § 1 k.p.a. – postępowania zakończonego decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej [...] z [...] września 2007 r. o przyjęciu K.K. na I rok studiów na kierunku zarządzanie, dla licencjatów, studia dzienne magisterskie. Ta bowiem decyzja została wydana w oparciu o decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] z [...] lipca 2005 r. Wobec powyższego w pierwszej kolejności organ powinien rozstrzygnąć sprawę dotyczącą prawidłowości wydania decyzji o przyjęciu skarżącego na studia magisterskie. Dopiero w dalszej kolejności zająć się wzruszeniem w trybie nadzwyczajnym decyzji o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu."

Nadto WSA stwierdził, że decyzje wydane przez Rektora [...] w niniejszej sprawie są wadliwe. Organ ten przyjął bowiem błędnie, że uchylenie decyzji Rektora Wyższej Szkoły [...] z [...] lipca 2005 r. o nadaniu tytułu zawodowego licencjata stanowi podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a w konsekwencji podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu z [...] października 2009 r., podczas gdy powołując się w uzasadnieniu decyzji na art. 169 ust. 1 pkt 2 ustawy wskazuje na brak możliwości dopuszczenia do odbywania studiów w uczelni osoby, która nie spełnia warunków rekrutacji. Decyzja z [...] lipca 2005 r. o nadaniu tytułu zawodowego licencjata nie stanowiła bezpośredniej przesłanki wydania decyzji z [...] października 2009 r. o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu. Natomiast decyzja z [...] lipca 2005 r. o nadaniu tytułu zawodowego licencjata pozostaje w bezpośrednim związku z wydaniem decyzji z [...] września 2007 r. o przyjęciu skarżącego na I rok studiów. Wyeliminowanie z obrotu tej ostatniej decyzji będzie dopiero miało bezpośredni wpływ na wydanie przez Komisję Egzaminu Dyplomowego [...] decyzji z dnia [...] października 2009 r. o nadaniu tytułu zawodowego magistra i wydaniu dyplomu. Wówczas bowiem będzie można mówić o związku między decyzjami, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i wykazać, że są one od siebie zależne, tzn. jedna decyzja stanowi podstawę wydania drugiej, przy czym wydanie tej drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2006 r. sygn. II GSK 156/06).

Zgodnie z art.153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

W myśl art.146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Zgodnie z art.167 ust.1 Prawa o szkolnictwie wyższym absolwenci studiów otrzymują dyplomy państwowe ukończenia studiów wyższych, potwierdzające uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego. Absolwenci studiów doktoranckich, studiów podyplomowych i kursów dokształcających otrzymują świadectwa ukończenia tych studiów lub kursów. W myśl art.169 ust.1 do odbywania studiów w uczelni może być dopuszczona osoba, która ma:

1) świadectwo dojrzałości – w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie,

2) tytuł magistra, licencjata, inżyniera lub równorzędny i spełnia warunki określone na podstawie ust. 2 – w przypadku ubiegania się o przyjęcie na studia drugiego stopnia oraz spełnia warunki rekrutacji ustalone przez uczelnię.

Zgodnie z art.170 ust.1 cytowanej ustawy osoba przyjęta na studia nabywa prawa studenta z chwilą immatrykulacji i złożenia ślubowania, którego treść określa statut uczelni.

W niniejszej sprawie istniała podstawa wznowienia postępowania zakończonego decyzją Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r., o której mowa w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że ostateczną decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Organizacji i Zarządzania [...] z [...] lutego 2014 r. uchylono decyzję tej komisji z [...] września 2007 r. o przyjęciu K.K. na I rok studiów stacjonarnych drogiego stopnia kierunek – zarządzanie i odmówiono przyjęcia skarżącego na I rok wymienionych studiów. Wyeliminowano zatem z obrotu prawnego decyzję z 21 września 2007 r. o przyjęciu skarżącego na studia i odmówiono mu przyjęcia na studia. Decyzja z [...] września 2007 r. stanowiła podstawę do wydania decyzji z [...] października 2009 r. o nadaniu K.K. tytułu zawodowego magistra i wydaniu mu dyplomu. Wydanie decyzji z [...] października 2009 r. było uzależnione od wydania decyzji z [...] września 2007 r. Nadanie tytułu magistra i wydanie dyplomu ukończenia studiów jest możliwe tylko osobie, która został przyjęta na studia i je ukończyła. Dyplom ukończenia studiów jest wydawany jedynie absolwentom studiów. Decyzję z [...] października 2009 r. wydano na podstawie decyzji z [...] września 2007 r. gdyż nadanie tytułu magistra i wydanie dyplomu ukończenia studiów jest dopuszczalne jedynie wobec osoby, która została przyjęta na studia. Można zatem uznać, że w niniejszej sprawie istniała podstawa wznowienia postępowania określona w art.145 § 1 pkt.8 k.p.a.

W ocenie Sądu I instancji organ administracji trafnie uchylił decyzję z [...] października 2009 r. i odmówił nadania K.K. tytułu zawodowego magistra i wydania mu dyplomu ukończenia studiów. W sytuacji gdy uchylono decyzję o przyjęciu skarżącego na studia (z [...] września 2007 r.) i odmówiono przyjęcia go na studia, brak jest podstaw do nadania mu tytułu magistra i wydania dyplomu ukończenia studiów. Nadanie wymienionego tytułu i wydanie dyplomu jest możliwe tylko wobec osoby przyjętej na studia, która je ukończyła. Skoro odmówiono przyjęcia skarżącego na studia w Politechnice [...] to nie jest on studentem tej uczelni i nie odbył studiów. W związku z czym nie może uzyskać tytułu magistra i otrzymać dyplomu ukończenia studiów na Politechnice [...]. Organ administracji słusznie odmówił K.K. nadania tytułu magistra i wydania mu dyplomu ukończenia studiów, gdyż nie ma podstaw prawnych do nadaniu takiego tytułu oraz wydania dyplomu skoro nie jest on studentem, ani nie ukończył studiów.

Zachowany został również pięcioletni termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r. decyzja [...] października 2009 r. o nadaniu tytułu magistra i wydaniu dyplomu ukończenia studiów została ogłoszona ustnie skarżącemu w tym dniu (protokół Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. – k. 43-44 akt sądowych). Pięcioletni termin określony w art.146 § 1 k.p.a. upływał zatem [...] października 2014 r. Decyzja organu I instancji została wydana w niniejszej sprawie w dniu [...] września 2014 r., a doręczono ją K.K. w dniu [...] października 2014 r. Skarżący złożył odwołanie, zaś zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, wydano w dniu [...] listopada 2014 r. (doręczono ją [...] listopada 2014 r.).

Sąd I instancji stanął na stanowisku, że w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana i doręczona przed upływem pięcioletniego terminu, to zachowany został termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. Sąd Wojewódzki podzielił pogląd wyrażony przez WSA w Lublinie w wyroku z 29 maja 2012 r., III SA/Lu 154/12, w którym stwierdzono, że "cel art.146 § 1 k.p.a. leży w tym, że po upływie wskazanego tam okresu (5 lub 10 lat), pomimo istotnych, kwalifikowanych wad decyzji dotychczasowej, organ nie może ingerować w treść stosunku materialnoprawnego ukształtowanego tą decyzją poprzez jej uchylenie i wydanie nowej decyzji merytorycznej, a więc ukształtowanie stosunku prawnego na nowo. Skoro ingerencja w treść stosunku prawnego nastąpiła już decyzją organu I instancji, wydaną w trybie wznowieniowym, upada ratio legis art. 146 i jego sens stosowania przez organ odwoławczy. Inaczej należałoby oceniać sytuację, gdyby w pierwszej sytuacji zapadła decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej. Wówczas organ II instancji nie mógłby wydać decyzji reformacyjnej, uchylającej decyzję dotkniętą wadami kwalifikowanymi, gdyż ingerowałby w ten sposób w treść ukształtowanego wadliwą decyzją stosunku prawnego po upływie terminów wskazanych w art. 146 § 1 k.p.a."

W niniejszej sprawie, skoro decyzja organu I instancji została wydana i doręczona przed dniem [...] października 2014 r., zaś organ odwoławczy jedynie utrzymał w mocy tę decyzję, to zachowany został pięcioletni termin określony w art.146 § k.p.a.

Nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że nie miał on możliwości uzyskania kopii wszystkich dokumentów ani też nie miał możliwości uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym oraz złożenia wyjaśnień.

Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że istniała podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art.145 § 1 pkt 8 k.p.a. i organ trafnie uchylił decyzję z [...] października 2009 r. oraz odmówił K.K. nadania tytułu zawodowego magistra i wydania mu dyplomu ukończenia studiów. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 maja 2015 r., III SA/Łd 67/15, wniósł K.K. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi przez Sąd, mimo jej zasadności i zaakceptowanie w ten sposób naruszeń procedury, do których doszło w toku rozpoznawania sprawy, a polegających na tym, że organ administracji – Rektor Politechniki [...], działający jako organ II instancji, wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 146 § 1 k.p.a., co oznacza, iż organ ten wydał decyzję po upływie terminu wskazanego w tym przepisie, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie ma prawa wydać decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po upływie terminów wskazanych w art. 146 § 1 k.p.a., nawet gdyby miało to się kryć za "utrzymaniem w mocy" decyzji organu I instancji.

Wskazując na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Łodzi.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została udzielona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – p.p.s.a. – stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a. okazał się bowiem zasadny.

Przepis art. 146 § 1 k.p.a. stanowi, że "Uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat." Przepis ten zawiera negatywną przesłankę do uchylenia (w trybie nadzwyczajnym) decyzji w postaci terminów pięcioletniego i dziesięcioletniego. Upływ tych terminów stanowi negatywną przesłankę do uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Nie ogranicza wprawdzie dopuszczalności wznowienia, lecz ogranicza możliwość organu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty we wznowionym postępowaniu.

Sąd I instancji uznał, że w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została wydana i doręczona przed upływem pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., to został on zachowany, mimo, że decyzja pierwszo-instancyjna została następnie zaskarżona, a rozpoznanie środka odwoławczego i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji nastąpiło już po upływie pięcioletniego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu.

Treść art. 146 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, mimo że został zamieszczony w akcie prawnym procesowym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 18.02.2010 r. sygn. akt I OSK 561/06). Przyjmuje się, że rozwiązanie przyjęte w art. 146 § 1 "jest wyrazem dążenia do zapewnienia stabilności stosunków prawnych ukształtowanych decyzją administracyjną, ich nienaruszalności, gdy przetrwały już pewien czas, jest zarazem kompromisem pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej, na rzecz zasady trwałości decyzji administracyjnej (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz [do art. 146 k.p.a.]).

W ramach postępowania odwoławczego (lub z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) organ rozpatrujący środek zaskarżenia ma obowiązek ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie. Rozpatruje zatem ponownie sprawę w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Wobec tego organ odwoławczy musi badać, czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy co do istoty nie stoi upływ terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a. Należy bowiem mieć na względzie, że biegu terminu prekluzyjnego, określonego w art. 146 § 1 k.p.a., nie przerywa wznowienie postępowania, jak również wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku postępowania (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2012 r., II OSK 1521/11). Należy więc uznać, że dla zachowania terminów zakreślonych w art. 146 § 1 k.p.a. konieczne jest wydanie decyzji przez obydwa organy, jeśli orzeczenie organu "pierwszej instancji" zostanie zaskarżone.

W niniejszej sprawie, po wznowieniu postępowania uchylona została (w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) decyzja ogłoszona stronie w dniu [...] października 2009 r. Rektor [...] uczynił to decyzją z [...] listopada 2014 r., którą utrzymał w mocy własną decyzję z [...] września 2014 r., uchylającą decyzję ostateczną Komisji Egzaminu Dyplomowego z [...] października 2009 r. w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu oraz odmawiającą nadania tytułu zawodowego magistra i wydania dyplomu K.K. Bez względu na to, jakie były przyczyny takiego stanu rzeczy, jest oczywiste, że decyzja z [...] listopada 2014 r. została wydana po upływie pięcioletniego terminu, o jakim mowa w art. 146 § 1 k.p.a., liczonego od [...] października 2009 r. Podstawę wznowienia stanowił bowiem art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W takiej sytuacji Rektor Politechniki [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mógł jedynie uchylić własną decyzję i stwierdzić wydanie decyzji z [...] października 2009 r. z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji – stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a.

Rację należy więc przyznać skarżącemu kasacyjnie, że oddalenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Rektora [...] z [...] listopada 2014 r. stanowiło naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 146 § 1 k.p.a.

Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.