Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1457/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 i ust. 6
journal: Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Wiesner, Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik - Bury, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; 2) stwierdza, że zaskarżona interpretacja indywidualna nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę: 457 złotych (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną interpretacją indywidualną nr [...] z [...]r., wydaną na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej powoływana jako O.p.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. , przedstawione we wniosku o interpretację prawa podatkowego dotyczącego podatku od towarów i usług w zakresie opłat przyjmowanych na podstawie decyzji administracyjnych za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych), odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień w związku z: przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej, przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej lub niezawodowej ma zastosowanie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, oraz czy w stosunku do środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień w związku z: umieszczeniem oraz pobytem w placówce opiekuńczo-wychowawczej na podstawie wydanego skierowania, zwrotem wynagrodzenia dla rodziny zastępczej zawodowej na podstawie zawartej umowy z rodziną zastępczą ma zastosowanie artykuł 43 ust. 1 pkt 22 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.) oraz w zakresie obowiązku ewidencjonowania ich za pomocą kasy rejestrującej – jest nieprawidłowe.

Jednocześnie organ interpretacyjny wskazał, że w pozostałym zakresie objętym wnioskiem tj.:

- należności z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej - pkt 1 opisu stanu faktycznego,

- odpłatności za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze- pkt 2 opisu

stanu faktycznego,

- odpłatności za pobyt w noclegowni – część pkt 3 opisu stanu faktycznego,

- odpłatności osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na rzecz osób umieszczonych na podstawie decyzji administracyjnej- pkt 5 opisu stanu faktycznego,

wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie.

Interpretacja została wydana w poniższym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] r. wpłynął do organu interpretacyjnego wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obejmującym zagadnienia objęte następnie udzieloną interpretacją oraz wyłączone do odrębnego wyjaśnienia.

We wniosku tym wnioskodawca wskazał, że R. jest miastem na prawach powiatu. Miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w ustawie o samorządzie powiatowym z 5 czerwca 1998 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.). Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (zwany dalej MOPS, wnioskodawca) jest gminną jednostką budżetową finansowaną z budżetu miasta. Stosownie do treści art. 11 ustawy z 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego (ust. 1). Jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności (ust. 2). Podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków, zwany dalej "planem finansowym jednostki budżetowej" (ust. 3).

MOPS realizuje zadania należące do zadań własnych gminy oraz do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę. Do zadań własnych gminy (art. 17 ust.1 ustawy z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej - t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) należą między innymi:

- udzielanie schronienia, zapewnienie posiłku oraz niezbędnego ubrania osobom tego pozbawionym;

- organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi;

- prowadzenie i zapewnienie miejsc w mieszkaniach chronionych;

- kierowanie do domu pomocy społecznej i ponoszenie odpłatności za pobyt mieszkańca gminy w tym domu.

Do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę (art. 18 ust.1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej) należy między innymi organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Ponadto MOPS jest organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej wyznaczonym przez Prezydenta Miasta, któremu zlecił realizację lego zadania na podstawie art. 76 ust.1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej –(t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 135). Obowiązek wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych oraz organizacji pieczy zastępczej, w zakresie ustalonym ustawą, spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej. Obowiązek ten wynika z art. 3 ust.1 ww. ustawy.

Do zadań własnych powiatu należy między innymi (art. 180 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej):

- zapewnienie dzieciom pieczy zastępczej w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka oraz w placówkach opiekuńczo-wychowawczych;

- finansowanie świadczeń pieniężnych dotyczących dzieci z terenu powiatu, umieszczonych w rodzinach zastępczych, rodzinnych domach dziecka, placówkach opiekuńczo- wychowawczych, regionalnych placówkach opiekuńczo-terapeutycznych, interwencyjnych ośrodkach preadopcyjnych lub rodzinach pomocowych, na jego terenie lub na terenie innego powiatu.

W ramach realizacji wyżej wymienionych zadań MOPS pobiera następujące opłaty:

1. należności z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę za pobyt w domu pomocy społecznej (art. 61 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Opłata jest wnoszona na podstawie decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 1 i ust. 3, art.110 ust. 1 i ust. 7 i 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej);

2. odpłatności za usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze (art. 50 ust. 1 i 6 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Przyznanie ww. usług następuje na podstawie decyzji administracyjnej, decyzja ta określa również odpłatność za usługi, którą ponosi świadczeniobiorca (art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 1 i ust. 7 i 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej);

3. odpłatności za pobyt w mieszkaniu readaptacyjnym, mieszkaniu chronionym, noclegowni (art. 97 ust. 1 i 5). Przyznanie pomocy w formie skierowania do mieszkania chronionego lub readaptacyjnego oraz schronienia w noclegowni następuje na podstawie decyzji administracyjnej, decyzja ta określa również odpłatność, którą ponosi świadczeniobiorca (art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 1 i ust. 7 i 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej);

4. odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 i art. 194 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej). Opłata jest wnoszona na podstawie decyzji administracyjnej.

5. odpłatności osób obowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej na rzecz osób umieszczonych na podstawie decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 i 2, art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Opłata jest wnoszona na podstawie zawartej umowy.

6. środki finansowe otrzymywane z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień (art. 191 i 192), które dotyczą zwrotu wydatków poniesionych przez miasto R. w związku z:

a) umieszczeniem oraz pobytem w placówce opiekuńczo-wychowawczej na podstawie wydanego skierowania,

b) zwrotem wynagrodzenia dla rodziny zastępczej zawodowej na podstawie zawartej umowy z rodziną zastępczą,

c) przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej - integralną częścią zawartego porozumienia jest decyzja administracyjna przyznająca świadczenie na pokrycie tylko i wyłącznie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.

d) przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej lub niezawodowej - integralną częścią zawartego porozumienia jest decyzja administracyjna przyznająca świadczenie na pokrycie tylko i wyłącznie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.

W uzupełnieniu wniosku wnioskodawca dodatkowo podał, że nie jest zarejestrowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jako podatnik podatku VAT czynny.

Nadto wskazał, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (art. 54). Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nich przebywających, zwanych mieszkańcami domu.

Domy pomocy społecznej mogą prowadzić, po uzyskaniu zezwolenia wojewody:

1. jednostki samorządu terytorialnego,

2. Kościół Katolicki, inne kościoły, związki wyznaniowe oraz organizacje społeczne, fundacje i stowarzyszenia,

3. inne osoby prawne,

4. osoby fizyczne.

Gmina w ramach otwartego konkursu ofert zleca realizację zadania - prowadzenie domów pomocy społecznej (dps) - podmiotom uprawnionym. Wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokojeniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych w całości pokrywa dom pomocy społecznej. Pobyt w dps jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

a) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu,

b) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2,

c) Gmina, z której osoba została skierowana do dps, - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w dps a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt. 1 i 2.

W przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa powyżej (mieszkańca lub małżonka, zstępnych przed wstępnymi), z obowiązku opłaty za pobyt w dps opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba ta została skierowana do dps, zaś gminie przysługuje prawo do dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W tym celu przeprowadzone jest postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji o zwrocie poniesionych przez gminę środków przez osobę zobowiązaną. W decyzji podany jest nr konta MOPS na które należy przekazać środki lub sprawa kierowana jest na drogę egzekucji komorniczej. Osoby (małżonek, zstępni przed wstępnymi) zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w dps zawierają z Dyrektorem MOPS umowę cywilnoprawną (na podstawie art. 103 ustawy), w której określona zostaje kwota jaką należy wpłacić na konto MOPS. Umowa określa wysokość środków zobowiązania finansowego. W przypadku, gdy zobowiązani nie są w stanie ponosić odpłatności określonej w zawartej umowie - cywilnoprawnej składają wniosek o zmniejszenie odpłatności. Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym uwzględniając zapisy art. 64 ustawy organ może zwolnić częściowo lub całkowicie z ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w dps. Wysokość zobowiązania określona jest w decyzji administracyjnej. Usługę w zakresie pobytu w dps świadczy dps. MOPS decyzją administracyjną kieruje osobę wymagającą zabezpieczenia w dps i ustala odpłatność za pobyt w dps. W umowie cywilnoprawnej MOPS nie zobowiązuje się do świadczenia usług. Wnioskodawca powierzył w drodze otwartego konkursu ofert realizację zadania "organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi" organizacji pozarządowej (art. 50 ust. 1 i 6 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej). Świadczenie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobom uprawnionym (osobom starszym i niepełnosprawnym klientom MOPS) na mocy przepisów ustawy o pomocy społecznej. Szczegółowe zasady przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi regulują uchwały podjęte przez Radę Miasta oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. Wysokość odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze uzależniona jest od posiadanego dochodu na osobę w rodzinie i ponoszą osoby korzystające z usług zgodnie z decyzją wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub inna osobę upoważnioną. Decyzja określa zakres, okres i miejsce świadczenia oraz wysokość odpłatności. Opłata za świadczone usługi jest wnoszona przez osobę uzyskującą pomoc w formie usług lub jej opiekuna, bezpośrednio do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub na konto MOPS (nr konta oraz wymagany termin płatności podany jest w decyzji przyznającej usługi).

Nadto wnioskodawca wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje zadanie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 12 ustawy o pomocy społecznej polegające na prowadzeniu i zapewnieniu miejsc w mieszkaniach chronionych.

W dyspozycji Ośrodka znajdują się mieszkania chronione (w tym readaptacyjne) przeznaczone dla różnych grup klientów: osób starszych, bezdomnych, ofiar przemocy, osób z zburzeniami psychicznymi, usamodzielnianych wychowanków. Szczegółowe zasady korzystania oraz odpłatności za pobyt w mieszkaniach regulują uchwały podjęte przez Radę Miasta, zgodnie z art. 97 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Opłaty za pobyt w mieszkaniach ponoszą osoby skierowane do mieszkania zgodnie z decyzją administracyjną wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub inną osobę upoważnioną. Decyzja określa adres mieszkania chronionego/readaptacyjnego, typ mieszkania (chronione dla osób z zaburzeniami psychicznymi, chronione dla ofiar przemocy, chronione dla seniorów, readaptacyjne dla osób pozbawionych schronienia w tym dla osób bezdomnych, chronione dla usamodzielnianych wychowanków), okres skierowania do mieszkania oraz wysokość odpłatności za pełny miesiąc pobytu w mieszkaniu. Wysokość odpłatności za pobyt w mieszkaniu uzależniona jest od wysokości dochodu osoby/rodziny kierowanej do mieszkania. Jest to odpłatność za pobyt w określonym rodzaju mieszkania, która obejmuje 24 godzinne przebywanie w wyposażonym w podstawowe sprzęty mieszkaniu oraz odpłatność za media (jedna kwota). Każdego roku ustalana jest wysokość "stawki bazowej" w określonych mieszkaniach, która obejmuje koszty eksploatacji mieszkania oraz mediów obliczone na podstawie wydatków poniesionych w poprzednim roku kalendarzowym i obowiązuje ona przez cały następny rok kalendarzowy. Odpłatność osób/rodzin kierowanych ustalana jest zgodnie z Uchwalą Rady Miasta w przedmiotowej sprawie. Osoby skierowane do mieszkania winny wpłacać należności za pobyt w mieszkaniu do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej lub na konto bankowe MOPS (numer konta oraz wymagany termin płatności podany w decyzji administracyjnej kierującej osobę/rodzinę do mieszkania). Osoby/rodziny, których dochód nie przekracza kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej/kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w ustawie o pomocy społecznej nie ponoszą odpłatności za pobyt w mieszkaniu (art. 97 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Wówczas pełne koszty ponosi MOPS. Korzystanie z mieszkania oznacza oddanie do dyspozycji części pomieszczenia mieszkalnego wraz z wyposażeniem, korzystanie ze wspólnych urządzeń sanitarnych, kuchennych. Posiadanie dodatkowych sprzętów nie zapewnionych przez MOPS wymaga pisemnej zgody Dyrektora MOPS a koszty ich użytkowania osoby kierowane pokrywają we własnym zakresie. Osobami skierowanymi do mieszkań opiekują się pracownicy socjalni MOPS w ramach etatów, świadcząc pracę socjalną, kontrolując funkcjonowanie osób skierowanych w mieszkaniach. Ponadto osoby skierowane do mieszkań mają zapewnioną obsługę w zakresie bieżącej administracji mieszkania. Dodatkowo w razie potrzeby osoby mogą zostać objęte usługami opiekuńczymi lub/oraz specjalistycznymi usługami opiekuńczymi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej prowadzi remonty, konserwacje, naprawy w mieszkaniach w ramach etatów MOPS oraz w ramach środków finansowych MOPS. W przypadku zniszczeń dokonanych w mieszkaniach przez ich mieszkańców, koszty napraw pokrywają wówczas sami mieszkańcy. Wnioskodawca dysponuje mieszkaniami na podstawie umów najmu zawartych ze [...] oraz umów użyczenia zawartych z organizacjami pozarządowymi. Udzielanie schronienia osobom tego pozbawionym należy do zadań własnych obowiązkowych gminy (art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej). Opłaty za pobyt w ośrodkach wsparcia, jakim jest noclegownia ustala rada gminy w drodze uchwały (art. 97 ust. 5 ww. uchwały).

Zgodnie z załącznikiem do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z 10 lutego 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w noclegowni, koszt utrzymania w noclegowni dla bezdomnych mężczyzn określa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w oparciu o wydatki na rok kalendarzowy ujęte w uchwale budżetowej Rady Miasta, pomniejszone o wydatki na zadania inwestycyjne. Nie ponoszą opłat za pobyt w noclegowni dla bezdomnych mężczyzn świadczeniobiorcy, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Świadczeniobiorcy których dochód przekracza wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej ponoszą odpłatność w wysokości od 40 do 100% opłaty w zależności od kwoty przekroczenia. Osoba bezdomna posiadająca ostatnie stałe miejsce zameldowania jest kierowana do noclegowni, na podstawie decyzji administracyjnej wydanej przez upoważnione osoby. Wysokość opłat, termin i miejsce dokonywania opłat z tyt. pobytu w noclegowni określa Dyrektor MOPS lub inna osoba upoważniona do wydania decyzji administracyjnej. W sytuacji gdy wystąpią szczególnie uzasadnione okoliczności świadczeniobiorcy mogą być całkowicie lub częściowo zwolnieni z opłat.

Odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wnoszą (zgodnie z art. 193 ustawy z 9 czerwca 2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135 j.t.) solidarnie rodzice dziecka. W przypadku niemożliwości uzyskania opłaty od rodziców, ponoszą ją osoby dysponujące dochodem dziecka oraz osoba, która osiągnęła pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej i nadal w niej przebywa na dotychczasowych zasadach zgodnie z art. 37 ww. ustawy. Opłata ta jest wnoszona na podstawie decyzji administracyjnej. Odpłatność za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest wnoszona za świadczenia, które otrzymuje rodzina zastępcza na dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej zgodnie z art. 80 i 81 ww. ustawy tj.

- świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej,

- dodatek z tytułu niepełnosprawności dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania dziecka.

Wypłatę świadczenia realizuje powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem go po raz pierwszy w pieczy zastępczej. Jeśli nie można ustalić powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, właściwy jest powiat miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały dziecka, jednakże jeśli nie można także ustalić miejsca ostatniego zameldowania dziecka na pobyt stały, powiatem właściwym jest powiat miejsca siedziby sądu, który orzekł o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej (art. 191 ww. ustawy).

Zgodnie z art. 76 ww. ustawy starosta wyznacza jednostkę organizacyjną powiatu lub podmiot, któremu zleca realizację zadań organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Jak wspomniano we wniosku z 28 lutego 2014 roku, MOPS jest organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej tj. podmiotem realizującym m.in. wypłatę świadczeń dla rodzin zastępczych. Przebieg organizacji tego świadczenia:

1) złożenie wniosku, na udzielenie świadczeń dla dzieci przebywających w rodzinie zastępczej, przez rodzinę zastępczą (art. 88 ww. ustawy) w siedzibie organizatora rodzinnej pieczy zastępczej,

2) przyznanie świadczenia rodzinie zastępczej na drodze decyzji administracyjnej.

3) ustalenie odpłatności rodzicom za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości przyznanych świadczeń rodzinie zastępczej.

Czynności świadczone w zakresie porozumień zawartych z innymi powiatami, na podstawie których otrzymuje środki finansowe:

1) umieszczenie dziecka w przestrzeni pieczy zastępczej (tj. rodzina zastępcza, placówka opiekuńczo-wychowawczą),

2) ustalenie powiatu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej,

3) opracowanie projektu porozumienia (umowy cywilno-prawnej) pomiędzy powiatami dotyczącymi zwrotu wydatków poniesionych na opiekę i wychowanie dziecka w pieczy zastępczej,

4) inne czynności administracyjno - prawne dotyczące końcowego podpisania porozumienia (m. in. rokowania z innym powiatem co do treści zawartej w porozumieniu, współpraca z radcą prawnym, itp.),

5) obsługa administracyjno - księgowa dotycząca wypłaty środków finansowych oraz otrzymywanych środków finansowych z innych powiatów dotyczących wydatków poniesionych na opiekę i wychowanie dziecka umieszczonego w pieczy zastępczej.

Stroną podpisywanych porozumień jest Miasto na prawach powiatu reprezentowane przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działającego na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezydenta Miasta.

MOPS jest podmiotem wyznaczonym przez Prezydenta Miasta, któremu zlecono zadania organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.

Przebieg realizacji tego świadczenia:

1) podpisanie porozumienia pomiędzy powiatami,

2) przyznanie świadczeń np. dla rodziny zastępczej na drodze decyzji administracyjnej, która jest jednocześnie integralną częścią zawartego porozumienia co do wysokości wypłacanych świadczeń,

3) otrzymanie środków finansowych z innych powiatów na podstawie uzgodnień zawartych w porozumieniu dotyczących zwrotu wydatków poniesionych przez Wnioskodawcę.

Dziecko do placówki opiekuńczo-wychowawczej kieruje powiat właściwy do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dziecka, jednakże jeśli powiat nie może skierować dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej z powodu braku odpowiedniej placówki lub z braku miejsca w placówce na jego terenie, zwraca się do innego powiatu z wnioskiem o skierowanie dziecka do odpowiedniej placówki opiekuńczo-wychowawczej (§ 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 grudnia 2011 roku w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej (Dz. U. Nr 292, poz. 1720). Skierowania do placówek na terenie miasta wydaje oraz podpisuje Prezydent Miasta.

Umowy z rodzinami zastępczymi zawierane są pomiędzy wnioskodawcą, reprezentowanym przez Prezydenta Miasta zgodnie z art. 54 ww. ustawy. Decyzje administracyjne, o których mowa w punkcie 6 litera c i d wydają osoby zatrudnione w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej zgodnie z upoważnieniami Prezydenta Miasta do prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pieczy zastępczej, należących do właściwości powiatu.

Opłaty, o których mowa w punktach 1-5 opisu stanu faktycznego są wpłacane zarówno w całości jak i częściowo za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy MOPS. Wpłaty dokonywane są także w kasie MOPS. Zdarzają się sytuacje, kiedy kwota wpłat jest wyższa od wymaganej opłaty (jest zaliczana na poczet przyszłej raty, lub jest dokonywany zwrot). Wpłaty dotyczą zarówno opłat jednorazowych, opłat miesięcznych jak i ratalnych.

Opłaty, o których mowa w punkcie 6 opisu stanu faktycznego wpłacane są w całości za pośrednictwem banku (na rachunek bankowy MOPS nie są dokonywane wpłaty za pośrednictwem kasy MOPS) Jest możliwe, że z dokonanych wpłat zachodzi konieczność zwrotu części dokonanej wpłaty lub dopłaty z uwagi na rozliczenia ze stroną porozumienia.

Z wpłat dokonywanych w kasie MOPS jednoznacznie wynika jakiej czynności dotyczyła.

Odnośnie wpłat dokonywanych za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo - rozliczeniowej, jeżeli w opisie brak jakiej dokładnie czynności wplata dotyczy, wpłaty są identyfikowane poprzez nazwisko osoby zobowiązanej do dokonania wpłaty, nr umowy bądź decyzji. Jeżeli z dokumentacji prowadzonej w MOPS nie wynika jednoznacznie czego wpłata dotyczy, MOPS kwalifikuje wpłatę po otrzymaniu wyjaśnienia strony wpłacającej, bądź pracowników działów merytorycznych (np. pracowników socjalnych). W przypadku braku możliwości zakwalifikowania wpłat, MOPS zwraca wpłatę stronie.

Opłaty, o których mowa w punktach 1-5 opisu stanu faktycznego są wpłacane również gotówką do kasy MOPS.

Opłaty, o których mowa w punkcie 6 opisu stanu faktycznego nie są wpłacane gotówką do kasy MOPS.

Wnioskodawca pobierając opłaty za pobyt dzieci w pieczy zastępczej (pkt 4) oraz przyjmując zwrot wydatków w związku ze zdarzeniami opisanymi w pkt 6 lit. a-d nie dokonuje sprzedaży na rzecz podmiotów, o których mowa w przepisie art. 111 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług - co do zasady nie posiada statusu podatnika; nadto porozumienia, o których mowa w pkt 6 zawierane są pomiędzy osobami prawnymi, nie fizycznymi. Wnioskodawca powołuje się także na pogląd prawny wyrażony w interpretacji indywidualnej Dyrektora izby Skarbowej w K. z [...] r. [...] , z której wynika, że działania w zakresie organizacji pieczy zastępczej są wykonywane w ramach funkcji publicznych i nie są działaniami podejmowanymi przez wnioskodawcę na tych samych warunkach prawnych co prywatni przedsiębiorcy. Czynności te mają charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny, a sposób i zakres ich realizacji jest ściśle określony w przepisach prawa.

Podsumowując wnioskodawca stwierdził, że realizowane przez niego ustawowo określone zadania w zakresie organizacji pieczy zastępczej w zakresie zapewnienia dzieciom właściwej opieki przez umieszczenie ich w placówkach opiekuńczo-wychowawczych lub rodzinach zastępczych są formą sprawowania władztwa publicznego. Zatem realizując czynności w tym zakresie i pobierając od rodziców dzieci przebywających w placówkach opiekuńczo- wychowawczych opłaty nałożone przez przepisy ustawy wnioskodawca korzysta z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Odnośnie udzielania pomocy osobom potrzebującym w postaci skierowania, umieszczenia i ponoszenia odpłatności za pobyt w dps, skierowania do mieszkania chronionego jak również objęcia pomocą w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych wnioskodawca stwierdził, że są to świadczenia na rzecz klientów pomocy społecznej, a nie sprzedaż usługi. Zgodnie z zapisami ustawy o pomocy społecznej świadczenia dzielą się na pieniężne i niepieniężne mające odpłatny lub nieodpłatny charakter. Do świadczeń niepieniężnych odpłatnych należą min.: usługi opiekuńcze, pobyt w mieszkaniu chronionym czy w dps (art. 36 ustawy).

Schronienie dla bezdomnych realizowane jest przez jednostkę budżetową miasta tj. Izbę Wytrzeźwień, która w swoim statucie ma za zadanie zapewnienie bezdomnym mężczyznom schronienia przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w prowadzonej przez nią noclegowni. Nie jest to sprzedaż miejsca noclegowego, lecz realizacja świadczenia obligatoryjnego z pomocy społecznej.

Jednocześnie wnioskodawca podał, że kwota obrotów na rzecz osób fizycznych przekroczyła w roku 2013 kwotę [...] zł.

W związku z powyższym zadano następujące pytanie (ostatecznie sformułowane w piśmie z [...] r.):

Czy w stosunku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej utworzonego przez jednostkę samorządu terytorialnego w zakresie opłat przyjmowanych na podstawie decyzji administracyjnych wymienionych w części G w punktach od 1 do 4 oraz w punkcie 6 podpunkt c i d ma zastosowanie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, który nie uznaje za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych i jednocześnie w przypadku tych opłat wpłacanych do kasy MOPS nie ma również obowiązku rejestrowania ich za pomocą kasy rejestrującej, gdyż wnioskodawca nie występuje tu jako podatnik podatku VAT (art. 111 ust. 1) oraz czy w stosunku do opłat wymienionych w punkcie 5 i punkcie 6 podpunkt a i b w części G ma zastosowanie artykuł 43 ust. 1 pkt 22 (co oznacza, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej występuje w tym przypadku jako podatnik VAT, a opłaty te są zwolnione z podatku VAT) i w przypadku wpłat dokonywanych do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z tytułu tych opłat występuje obowiązek rejestrowania ich na kasie rejestrującej?

W ramach własnego stanowiska wnioskodawca stwierdził, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej będący jednostką budżetową utworzoną przez Prezydenta Miasta R. do realizacji zadań miasta z zakresu władzy publicznej spełnia przesłanki wskazane w art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wykonując zadania, do których został powołany, stanowi organ władzy publicznej, a w konsekwencji należy uznać, że jest to podmiot mieszczący się w zakresie podmiotowym wyłączenia z opodatkowania, o którym mowa w art.15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Czynności wykonywane przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej związane z pobieraniem opłat na podstawie decyzji administracyjnych wymienionych w części G w punktach od 1 do 4 oraz na podstawie zawartych porozumień, których integralną częścią są decyzje administracyjne przyznające świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej wymienione w punkcie 6 podpunkt c i d, realizowane w ramach zadań z zakresu władzy publicznej są czynnościami ze sfery publicznoprawnej. Pobierane opłaty mają charakter daniny publicznej, zaś dochód uzyskiwany z ich poboru służy celom publicznym. W stosunku do tych opłat Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest podatnikiem (art. 15 ust. 6) i jednocześnie nie ma obowiązku rejestrowania ich w przypadku wpłaty do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na kasie rejestrującej (art. 111 ust. 1).

W stosunku do opłat wymienionych w punkcie 5 w części G ma zastosowanie artykuł 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT co oznacza, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej występuje w tym przypadku jako podatnik VAT, jednakże opłaty te są zwolnione z podatku VAT. Wpłaty są przyjmowane na rachunek bankowy i do kasy. W przypadku wpłat dokonywanych do kasy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z tytułu tych opłat występuje obowiązek rejestrowania ich na kasie rejestrującej.

W stosunku do opłat wymienionych w punkcie 6 podpunkt a i b w części G ma zastosowanie artykuł 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT, co oznacza, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej występuje w tym przypadku jako podatnik VAT, jednakże opłaty te są zwolnione z podatku VAT. Wpłaty przyjmowane są jedynie na rachunek bankowy.

Zaskarżoną interpretacją indywidualną działający w imieniu Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Podniósł, że w myśl art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Powyższy przepis jest odzwierciedleniem art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. z 2006 r. EU L nr 347 poz. 1 ze zm.) krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nic są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Jak wynika z powyższego przepisu wyłączenie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy z kategorii podatników ma charakter wyłączenia podmiotowo - przedmiotowego. Aby to wyłączenie miało miejsce, muszą zostać spełnione dwa warunki:

1. dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy,

2. odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa i do realizacji których zostały one powołane.

Wyłączenie z grona podatników VAT organów władzy publicznej jest możliwe tylko wtedy, gdy wykonują one czynności w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych np. w zakresie administracji, sądownictwa, obrony narodowej. Wówczas wyłączenie z opodatkowania nie prowadzi do naruszenia zasad konkurencji. Organy władzy publicznej są zaś podatnikami VAT w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Stąd też, aby uznać, że organ działa w zakresie swoich funkcji ustawowych i jednocześnie nie korzysta z formy cywilistycznej musi zaistnieć sytuacja tego rodzaju, że przy realizacji danego zadania - określonej prawem czynności wykonywanej w interesie publicznym, organ ten wyposażony jest we władztwo publiczne, tj. występuje w pozycji nadrzędnej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w danej czynności.

Dalej organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do należności za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych) mamy do czynienia z sytuacją, w której występuje skonkretyzowane świadczenie - zapewnienie pobytu mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnym), które jest wykonywane z nakazu organu władzy (decyzja administracyjna) pomiędzy dwoma określonymi stronami transakcji, dla którego istnieje bezpośredni beneficjent czynności. Wnioskodawca zobowiązuje się bowiem wykonać określone decyzją administracyjną czynności na rzecz konkretnej osoby, która za te czynności dokonuje opłaty w określonej wysokości. Skoro jest możliwe zidentyfikowanie konkretnego świadczenia wykonywanego przez wnioskodawcę na rzecz określonego podmiotu (nabywcy), należy uznać je za świadczenie usług w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług.

W ocenie organu istotnym jest to, że działanie wnioskodawcy obejmujące wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej w jakiej formie zostanie przyznane świadczenie na rzecz podopiecznego, tj. czy zostanie przyznane świadczenie czy też nie, jest czym innym niż sama realizacja tego świadczenia, która stanowi niewątpliwie czynność cywilnoprawną, bowiem czynności wykonywane w oparciu o tę decyzję są usługami wykonywanymi na podstawie czynności cywilnoprawnych.

Fakt, że wnioskodawca obarczony jest zadaniem w postaci realizacji tych usług wynikających z decyzji administracyjnych nie jest jednoznaczny z tym, że automatycznie zostaje wyłączony z zakresu podatku VAT, bowiem w przedmiotowej sprawie zachodzi związek pomiędzy otrzymywanymi dochodami (uiszczanymi opłatami) a zobowiązaniem się wnioskodawcy do wykonania określonych czynności. Tym samym uiszczane opłaty są niczym innym jak wynagrodzeniem wnoszonym na poczet świadczenia usług dokonywanych przez wnioskodawcę. Jednocześnie podobne lub takie same czynności mogą być wykonywane przez inne podmioty tzw. podmioty konkurencyjne.

Tak więc świadczenie przez wnioskodawcę usługi zapewnienia pobytu w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych) za odpłatnością stanowi, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT czynność podlegającą opodatkowaniu.

Jednak mając na względzie charakter świadczonych usług (usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone w przepisach o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) ustawodawca wprowadził zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług.

Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług, zwalnia się od podatku usługi pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej oraz usługi określone w przepisach o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, także dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, na rzecz beneficjenta tej pomocy, wykonywane przez:

a) regionalne ośrodki pomocy społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki pomocy społecznej, rodzinne domy pomocy, ośrodki wsparcia i ośrodki inwestycji kryzysowej;

b) wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę:

- domy pomocy społecznej prowadzone, przez podmioty posiadające zezwolenie wojewody,

- placówki opiekuńczo-wychowawcze i ośrodki adopcyjno-opiekuńcze;

c) placówki specjalistycznego poradnictwa;

d) inne niż wymienione w lit. a-c placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku na podstawie zezwolenia wojewody, wpisanego do rejestru prowadzonego przez wojewodę;

e) specjalistyczne ośrodki wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie.

Mając na uwadze opis stanu faktycznego oraz powołane w tym zakresie regulacje prawne stwierdzić należy, że usługi, które świadczy wnioskodawca będący jednostką organizacyjną pomocy społecznej (Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej), polegające na odpłatnym świadczeniu usług, w zakresie pobytu w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych), korzystają ze zwolnienia zgodnie z art. 43 ust.1 pkt 22 ustawy o podatku od towarów i usług.

Tym samym stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym w stosunku do opłat za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych) nie jest podatnikiem (art. 15 ust. 6), jest nieprawidłowe.

Odnośnie działań w zakresie organizacji pieczy zastępczej organ stwierdził, że są one wykonywane w ramach funkcji publicznych i nie są działaniami podejmowanymi przez wnioskodawcę na tych samych warunkach prawnych co prywatni przedsiębiorcy. Są one formą sprawowania władztwa publicznego, mają charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny, a sposób i zakres ich realizacji jest ściśle określony w przepisach prawa.

Podsumowując organ stwierdził, że realizowane przez wnioskodawcę ustawowo określone zadania, za które pobiera dochody: odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - pkt 4 opisu stanu faktycznego, środki finansowe otrzymywane z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień, które dotyczą zwrotu wydatków poniesionych przez miasto - pkt 6 podpunkt a, b c i d opisu stanu faktycznego, są formą sprawowania władztwa publicznego. Zatem realizując czynności w tym zakresie i pobierając wskazane opłaty nałożone przez przepisy ustawy wnioskodawca korzysta z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Zatem wnioskodawca w zakresie:

- odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej - pkt 4 opisu stanu faktycznego, środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień - pkt 6 podpunkt a-d opisu stanu faktycznego, korzysta z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług.

Tym samym stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym w stosunku środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień w związku z: przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej zawodowej, przyjęciem, określeniem warunków pobytu dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej lub niezawodowej nie jest podatnikiem (art. 15 ust. 6), jest prawidłowe.

Natomiast stanowisko wnioskodawcy, zgodnie z którym w stosunku do środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień w związku z: umieszczeniem oraz pobytem w placówce opiekuńczo-wychowawczej na podstawie wydanego skierowania, zwrotem wynagrodzenia dla rodziny zastępczej zawodowej na podstawie zawartej umowy z rodziną zastępczą ma zastosowanie artykuł 43 ust. 1 pkt 22, jest nieprawidłowe.

Przechodząc do oceny stanowiska wnioskodawcy odnośnie obowiązku rejestracji wskazanych we wniosku opłat za pomocą kasy rejestrującej organ zauważył, że obowiązek w zakresie prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących wynika z art. 111 ustawy. W myśl ust. 1 tego przepisu, podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Powyższy przepis określa generalną zasadę, z której wynika, iż obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz określonych w nim odbiorców, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Zatem jednym z podstawowych kryteriów decydujących o obowiązku stosowania do ewidencjonowania kas rejestrujących jest status nabywcy wykonywanych przez podatnika świadczeń.

Z przepisu art. 111 ust. 1 wynika, iż podatnicy, wobec których powstał obowiązek w zakresie stosowania kas rejestrujących, są obowiązani za pośrednictwem tych urządzeń ewidencjonować obrót i kwoty podatku należnego. Należy jednak zauważyć, iż opodatkowanie transakcji podatkiem od towarów i usług nie jest kryterium determinującym powstanie obowiązku w zakresie prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Przedmiotowy obowiązek dotyczy bowiem również sytuacji, gdy czynności sprzedaży są zwolnione od podatku lub wykonuje je podatnik zwolniony od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy.

Zamiarem ustawodawcy jest objęcie obowiązkiem prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej wszystkich podatników dokonujących sprzedaży na rzecz konkretnych nabywców, a mianowicie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych bez względu na to czy dokonywane transakcje podlegają opodatkowaniu i czy są dokonywane przez podatników będących podatnikami czynnymi podatku od towarów i usług. Czynnikiem warunkującym obowiązek ewidencjonowania obrotów za pomocą kas rejestrujących przez podatnika podatku VAT jest sprzedaż na rzecz określonych podmiotów, a nie status podatnika jako "podatnika VAT czynnego" lub "podatnika VAT zwolnionego", bowiem zgodnie z art. 15 ust. 1 podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT wynika jednoznacznie, że podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani do prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Zatem w sytuacji opisanej we wniosku do opłat za pobyt dzieci w pieczy zastępczej (pkt 4) oraz zwrotu wydatków w związku ze zdarzeniami opisanymi w pkt 6 lit. a-d przepis ten nie ma zastosowania, gdyż nie występuje w tym wypadku sprzedaż na rzecz osób fizycznych. Tym samym wnioskodawca nie ma obowiązku ewidencjonowania tych opłat za pomocą kasy rejestrującej.

Przechodząc w następnej kolejności do obowiązku rejestracji za pomocą kasy rejestrującej usług w zakresie pobytu w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych), organ zauważył, że w art. 111 ust. 8 ustawy o VAT zawarto upoważnienie dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych do zwolnienia w drodze rozporządzenia na czas określony niektórych grup podatników oraz niektórych czynności z obowiązku, o którym mowa w ust. 1 ustawy, ze względu na rodzaj prowadzonej działalności lub wysokość obrotu.

Z dniem 1 stycznia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 29 listopada 2012 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz. U. z 2012r. poz. 1382).

Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 2014 r., podatników, u których kwota obrotu realizowanego na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym kwoty [...] zł, a w przypadku podatników rozpoczynających w poprzednim roku podatkowym dostawę towarów lub świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli kwota obrotu z tego tytułu nie przekroczyła, w proporcji do okresu wykonywania tych czynności w poprzednim roku podatkowym, kwoty [...] zł.

W myśl § 2 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia, zwalnia się z obowiązku ewidencjonowania w danym roku podatkowym, nie później jednak niż do dnia 31 grudnia 2014 r., czynności wymienione w załączniku do rozporządzenia.

W poz. 37 załącznika do rozporządzenia wymieniono świadczenie usług na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych, jeżeli zapłaty za wykonaną czynność dokonano w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej (odpowiednio na rachunek bankowy podatnika lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem), a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła.

Aby zatem wnioskodawca miał prawo do zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej muszą zostać spełnione następujące warunki:

- zapłaty za wykonaną czynność dokonano w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej,

- z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła.

Niewystąpienie jednego z nich oznacza brak możliwości zastosowania zwolnienia z obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kasy rejestrującej.

Skoro u wnioskodawcy kwota obrotów na rzecz osób fizycznych przekroczyła w roku 2013 kwotę [...] zł, to w sytuacji wnoszenia opłat w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy - o ile z prowadzonej ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę będzie jednoznacznie wynikało, jakiej konkretnie czynności dotyczy - do dnia 31 grudnia 2014 r. wnioskodawca ma prawo do zwolnienia ich z obowiązku ewidencjonowania przy zastosowaniu kasy rejestrującej na rachunek bankowy, na podstawie § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z 29 listopada 2012 r., w powiązaniu z poz. 37 załącznika.

W pozostałym zakresie, tj. w przypadku usług wymienionych w pkt 3 opisu stanu faktycznego, za które nabywcy świadczeń dokonują zapłaty:

- w całości gotówką w kasie MOPS,

- częściowo w kasie i częściowo za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy MOPS, powyższe zwolnienie nie znajduje zastosowania, a tym samym obrót z tytułu tych transakcji wnioskodawca winien zaewidencjonować przy zastosowaniu kasy rejestrującej.

Zatem w odniesieniu do opłat za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych dokonywanych w całości lub w części gotówką w kasie MOPS), wnioskodawca ma obowiązek ich ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej.

Natomiast - w odniesieniu do opłat wymienionych w punkcie 4 opisu stanu faktycznego oraz odpłatności za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych), za które zapłata następuje w całości za pośrednictwem poczty, banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej na rachunek bankowy MOPS, a z ewidencji i dowodów dokumentujących zapłatę jednoznacznie wynika, jakiej konkretnie czynności dotyczyła - wnioskodawca nie ma obowiązku ich ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej.

Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, pismem z [...] r. wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zmianę interpretacji i stwierdzenie, że stanowisko wnioskodawcy przedstawione we wniosku, iż w zakresie opłat za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych) ma zastosowanie art.15 ust. 6 ustawy o VAT, a zatem, że nie istnieje obowiązek ich ewidencjonowania za pomocą kas rejestrujących, jest prawidłowe. Zarzucił, że pogląd wyrażony w zaskarżonej interpretacji narusza art. 15 ust.6 ustawy o VAT poprzez uznanie, że wnioskodawca w tym zakresie jest podatnikiem tego podatku oraz art. 43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT poprzez uznanie, że zapewnienie przez wnioskodawcę mieszkań chronionych osobom uprawnionym stanowi odpłatne świadczenie usług zwolnione z opodatkowania. W uzasadnieniu wskazał, że jedyną podstawą do korzystania z mieszkania jest decyzja administracyjna o przyznaniu pobytu w takim mieszkaniu, a odpłatność za nie jest nieobligatoryjna. Możliwość pobierania opłat istnieje tylko co do osób, które spełniają określone kryteria, a same opłaty mają charakter opłat publicznoprawnych, gdyż ich wysokość określana jest w uchwałach organów stanowiących i obejmuje jedynie koszty eksploatacji mieszkania i zużycia mediów i nie zawierają jakiegokolwiek elementu wynagrodzenia w znaczeniu cywilistycznym z tytułu udostępnienia nieruchomości, w szczególności czynszu. Zapewnienie mieszkań na podstawie decyzji administracyjnej za opłatą w maksymalnej wysokości tzw. stawki bazowej, jej części albo w ogóle bez opłaty wynika z obowiązków nałożonych ustawą o pomocy społecznej i nie ma nic wspólnego z działalnością w zakresie odpłatnego udostępniania nieruchomości na rynku, którą wykonują podmioty działające na zasadzie konkurencji.

Zatem pogląd, że opłaty za pobyt w mieszkaniach chronionych stanowią wynagrodzenie z tytułu świadczenia usług uznał za błędny, a skutkiem tej wadliwości jest uznanie wnioskodawcy za zobowiązanego do ewidencjonowania opłat za pomocą kasy rejestrującej, gdyż jest to czynność zastrzeżona dla podatników.

W odpowiedzi organ stwierdził brak podstaw do zmiany udzielonej interpretacji.

Wobec stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W skardze zarzuciła, że wydana interpretacja narusza:

1/ art. 15 ust. 6 ustawy o VAT poprzez jego wadliwą wykładnię i uznanie, że strona jest podatnikiem podatku VAT w zakresie opłat za pobyt w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych),

2/ art. 43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT poprzez jego zastosowanie i błędne uznanie, że zapewnianie uprawnionym przez wnioskodawcę mieszkań chronionych stanowi odpłatne świadczenie usług zwolnione z opodatkowania,

3/ naruszenie art. 111 ust.1 ustawy o VAT poprzez jego zastosowanie i uznanie, że w zakresie opłat za pobyt w mieszkaniach chronionych skarżący ma obowiązek ewidencjonowania ich za pomocą kasy rejestrującej.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie interpretacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie.

Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że termin do jej złożenia upływał 21 września 2014r., podczas gdy została ona nadana w urzędzie pocztowym 22 września, a więc z uchybieniem terminu.

Natomiast w kwestii alternatywnego wniosku o oddalenie skargi organ podtrzymał dotychczasową argumentację. Stwierdził, że w zakresie udostępniania mieszkań chronionych, skarżący zobowiązuje się wykonać określoną czynność za wynagrodzeniem, zatem działalność taką należy uznać za świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT. Podniósł, że kwestia przyznania świadczenia w trybie decyzji administracyjnej jest czynnością odrębną od realizacji usługi, która ma charakter cywilnoprawny, a podobne lub takie same czynności mogą być wykonywane przez inne podmioty, tzw. podmioty konkurencyjne. Dlatego też uznał, że świadczenie przez skarżącego usługi zapewnienia pobytu w mieszkaniach chronionych (w tym readaptacyjnych) za odpłatnością stanowi – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT- czynność podlegającą opodatkowaniu, ale korzystającą ze zwolnienia na podstawie art. 43 ust.1 pkt 22 ustawy o VAT. Organ podtrzymał także pogląd wyrażony odnośnie obowiązku ewidencjonowania pobieranych opłat przy użyciu kasy rejestrującej i warunków koniecznych do zwolnienia z tego obowiązku.

W piśmie procesowym z [...] r. skarżący wyjaśnił, że nie uchybił terminowi do wniesienia skargi, albowiem ostatni dzień ustawowego terminu na dokonanie tej czynności przypadał na niedzielę, zatem nadanie skargi w dniu następnym nastąpiło z zachowaniem terminu.

Na rozprawie 12 lutego 2015r. pełnomocnik strony podtrzymał dotychczasowe stanowisko i na jego poparcie przedłożył uchwały rady Miasta R. dotyczące spornej problematyki.

Pełnomocnik organu złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu udzielenia przez TSUE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt I FSK 311/12.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona interpretacja dotknięta jest wadą niezgodności z prawem skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Natomiast ocena wydanej interpretacji doprowadziła Sąd do przekonania, że narusza ona prawo.

Na wstępie należy odnieść się do wniosku o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia i stwierdzić, że nie jest on zasadny. Istotnie, jak wyjaśniała strona skarżąca, termin ten upływał w niedzielę, dlatego - stosownie do art. 83 § 2 p.p.s.a. stanowiącego że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy – uległ on przedłużeniu do dnia następnego i w tym dniu, a więc z zachowaniem terminu, skarga została nadana w urzędzie pocztowym.

Na wstępie należało rozpoznać wniosek organu interpretacyjnego o zawieszenie postępowania do czasu udzielenia przez TSUE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt I FSK 311/12.

Co do zasady sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadkach wskazanych w art. 124 p.p.s.a., które jednak nie zachodzą w sprawie. Może także zawiesić postępowanie z urzędu na zgodny wniosek stron (który w niniejszej sprawie nie został złożony) lub w przypadkach określonych w art. 125 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie z urzędu:

1) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym;

2) jeżeli ujawni się czyn, którego ustalenie w drodze karnej lub dyscyplinarnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej;

3) jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu;

4) w razie śmierci pełnomocnika, chyba że strona działa przed sądem osobiście.

W orzecznictwie przyjmuje się, że podstawa zawieszenia zachodzi również wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, toczącego się przed TSUE i taką też podstawę faktyczną swego wniosku wskazał pełnomocnik organu na rozprawie 12 lutego bieżącego roku. Sąd jednak nie uwzględnił tego wniosku, albowiem doszedł do przekonania, że brak między odpowiedzią na pytanie prejudycjalne, a rozstrzygnięciem badanej sprawy związku tego rodzaju, że odpowiedź udzielona przez TSUE będzie mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania.

Zauważyć bowiem należy, że postanowieniem z 10 grudnia 2013r. sygn. akt I FSK 311/12 Naczelny Sąd Administracyjny wystąpił do TSUE z następującym pytaniem prejudycjalnym:

"Czy w świetle art. 4 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dz. Urz. UE z 2012 r., Nr C 326, s. 13 i nast.) jednostka organizacyjna gminy (lokalnego organu władzy w Polsce) może być uznana za podatnika VAT w sytuacji, gdy wykonuje czynności w charakterze innym niż organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr L 347, s. 1 i nast. ze zm.), pomimo, że nie spełnia warunku samodzielności (niezależności) przewidzianego w art. 9 ust. 1 tej dyrektywy?"

Tak więc pytanie dotyczy statusu podatkowego jednostki organizacyjnej gminy w przypadku, gdy wykonuje czynności w charakterze innym, niż organ władzy publicznej, podczas gdy w niniejszej sprawie Sąd uznał, że wnioskodawca wykonuje je właśnie jako organ władzy (o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia), zatem wynik postępowania przed TSUE nie ma wpływu na badaną sprawę, co z kolei implikuje stwierdzenie, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania na wskazanej podstawie.

Sąd przystąpił więc do merytorycznego badania sprawy.

Na wstępie, wobec obszernego stanu faktycznego i wydzielenia części zagadnień do odrębnej oceny, należało wyraźnie zakreślić granice sprawyniniejszej.

Przypomnieć trzeba, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej skarżący w 6 punktach przedstawił przypadki, w których pobiera opłaty w ramach realizacji zadań. Na końcu zaskarżonej interpretacji organ wskazał, że odnośnie punktu 1, 2, 5 i częściowo 3 (w części dotyczącej opłat za korzystanie z noclegowni) wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie. Zatem przedmiotem czynności organu stał się problem opłat opisanych w punkcie 3 (w pozostałej części czyli dotyczącej odpłatności za pobyt w mieszkaniu readaptacyjnym i chronionym), punkcie 4 czyli odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej i punkcie 6 czyli środków finansowych otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień.

Uznając całościowo stanowisko skarżącego za nieprawidłowe odnośnie opłaty wskazanej w punkcie 4 organ stwierdził jednak, że pogląd skarżącego, że w tym zakresie wnioskodawca nie działa jako podatnik jest prawidłowe, a Sąd również je podziela. W związku z faktem, że nie jest to zagadnienie sporne, a Sąd nie dopatrzył się, aby zbieżne poglądy stron naruszały prawo, kwestia ta zostanie w dalszych wywodach pominięta.

W kwestii zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT opłat otrzymywanych z innych powiatów na podstawie zawartych porozumień organ uznał stanowisko strony za nieprawidłowe, gdyż stwierdził, że również w tym zakresie wnioskodawca działa jako organ władzy (art. 15 ust. 6 ustawy o VAT), a nie podatnik tego podatku, zatem nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 22 ustawy o VAT, przy czym skarga strony – mimo, że jej stanowisko uznane zostało w tym zakresie za nieprawidłowe - nie dotyczyła tego zagadnienia. Również w tym zakresie Sąd nie stwierdził, aby pogląd organu naruszał przepisy prawa.

W ten sposób zarysował się spór, który w istocie sprowadza się do części zagadnienia wskazanego w punkcie 3 tj. odpłatności za pobyt w mieszkaniu readaptacyjnym i chronionym oraz obowiązku ewidencjonowania pobieranych z tego tytułu opłat za pomocą kas rejestrujących, które jest jednak wtórne do zagadnienia pierwszego i wprost zależy od jego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm.), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Czynności te podlegają opodatkowaniu jedynie wtedy, gdy są wykonywane przez podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. W ustępie 2 tego przepisu zdefiniowano pojęcie działalności gospodarczej, przez którą rozumie się wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z kolei art. 15 ust. 6 ustawy o VAT stanowi, że nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest ustalenie, czy wnioskodawca pobierając opłaty z tytułu udostępnienia mieszkań chronionych i readaptacyjnych działa jak podatnik tego podatku, czy też jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, co zależy od oceny, czy działania pytającej jednostki mieszczą się w sferze publicznoprawnej, czy też należą do sfery cywilnoprawnej i wykazują znamiona prowadzenia działalności gospodarczej, mogącej przyczynić się do zakłócenia konkurencji.

Konieczność analizy wpływu działań gminy na konkurencję wynika z art. 13 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11.12.2006 s. 1, z późn. zm.) – którego odzwierciedleniem w porządku krajowym jest analizowany art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Przepis ten stanowi, że krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże, w przypadku, gdy organy władzy publicznej bądź urzędy obsługujące te organy podejmują takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań, lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.

Z powyższej regulacji wynika, że dla wyłączenia działań jednostki samorządu terytorialnego ze sfery podlegającej VAT konieczne jest spełnienie równocześnie dwóch przesłanek:

- działalność musi być wykonywana przez podmiot prawa publicznego,

- musi być wykonywana w celu sprawowania władzy publicznej, tj. dla realizacji nałożonych ustawami zadań, dla wykonania których organy te zostały powołane.

Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 6 i 6a ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz.U. z 2013r. poz. 594), zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy:

6) pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych;

6a) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.

Nadto zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym, (t.j. Dz.U. z 2013r., 595 ze zm.) powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym w zakresie:

3) pomocy społecznej;

3a) wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej.

Uszczegółowienie zadań z zakresu pomocy społecznej nastąpiło w ustawie z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013r. poz. 182 ze zm.), a w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej w ustawie z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej(t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 135 ze zm.).

W myśl art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

2. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej, współpracując w tym zakresie, na zasadzie partnerstwa, z organizacjami społecznymi i pozarządowymi, Kościołem Katolickim, innymi kościołami, związkami wyznaniowymi oraz osobami fizycznymi i prawnymi.

Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1ustawy o wspieraniu rodziny .... obowiązek wspierania rodziny przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych oraz organizacji pieczy zastępczej, w zakresie ustalonym ustawą, spoczywa na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji rządowej.

2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, jednostki samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej realizują w szczególności we współpracy ze środowiskiem lokalnym, sądami i ich organami pomocniczymi, Policją, instytucjami oświatowymi, podmiotami leczniczymi, a także kościołami i związkami wyznaniowymi oraz organizacjami społecznymi.

W myśl art. 8 ust. 1ustawy o wspieraniu rodziny ... rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych wójt zapewnia wsparcie, polegające na szczegółowo wskazanych działaniach. Art. 10 ust. 1 ustawy stanowi, że pracę z rodziną organizuje gmina lub podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190.

Z powyższych przepisów wynika, że zadania w zakresie pomocy społecznej służą realizacji polityki społecznej państwa, a więc pozostają w sferze imperium. Również w odniesieniu do opieki zastępczej są to zadania o charakterze obowiązkowym, realizowane przez podmioty prawa publicznego w zakresie zadań nałożonych właściwymi ustawami. Jeśli nawet konkretne działania realizowane są przez podmioty niebędące podmiotami publicznymi, to i tak działają one na zlecenie organów publicznych lub we współpracy z nimi.

Oznacza to, że w analizowanym zakresie organy jednostek samorządu terytorialnego działają jako podmioty prawa publicznego i w celu sprawowania władzy publicznej.

Trudno także twierdzić, że działalność gminy w analizowanym obszarze w jakikolwiek sposób mogłaby wpłynąć na konkurencję. W cytowanym art. 13 Dyrektywy chodzi o taki wpływ na konkurencję, który powstałby w sytuacji, gdy podmiot prawa publicznego poprzez fakt nieobjęcia świadczonych przez niego usług, analogicznych jak usługi przedsiębiorców, lecz obciążonych niższymi kosztami, bo bez podatku VAT znalazłby się w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do przedsiębiorców, którzy podatek ten musieliby doliczyć do ceny świadczonych usług na zasadach ogólnych. W niniejszej sprawie korzystającymi z mieszkań chronionych są osoby wyróżniające się pewną cechą szczególną, która uprawnia ich do objęcia pomocą społeczną przyznawaną w trybie decyzji administracyjnej (ofiary przemocy domowej, usamodzielniani wychowankowie placówek opiekuńczych, osoby bezdomne etc.). Nadto są to osoby o skromnych lub bardzo skromnych warunkach materialnychi dlatego są objęte pomocą społeczną w zakresie potrzeb mieszkaniowych, że nie są w stanie zaspokoić ich we własnym zakresie. Tak więc pomoc ta adresowana jest tylko do pewnej grupy obywateli, która nie ma możliwości skorzystać z usług mieszkaniowych na zasadach rynkowych. W tym zakresie działalność jednostki samorządu terytorialnego nie ma więc wpływu na konkurencję.

Wreszcie podnieść trzeba, że art. 15 ust. 2 ustawy o VAT zawiera definicję działalności gospodarczej. Wskazuje on, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Z definicji tej wynika, że cechą konieczną działalności gospodarczej jest jej zarobkowy charakter. Natomiast z opisu stanu faktycznego wynika, że udostępnianie mieszkań odbywa się w najlepszym razie po kosztach, a więc bez uzyskania zysku przez wnioskodawcę, a częstokroć za odpłatnością niepokrywającą tych kosztów, albo wręcz w ogóle bez odpłatności. Ich utrzymanie generuje także dodatkowe koszty związane z wyposażeniem mieszkań w podstawowe sprzęty, konieczność przeprowadzenia na koszt MOPS prac konserwacyjnych i remontowych, związanych ze zwykłym korzystaniem z lokalu, które nie są przez uprawnionych pokrywane w ogóle. Dla Sądu oczywistym jest, że w sytuacji prowadzenia działalności, której koszty z samego założenia będą pokryte tylko częściowo, trudno mówić o jej zarobkowym charakterze.

Z tego względu mimo, że zasadne jest zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie organu, że czym innym jest rozstrzygnięcie w formie decyzji, czy dana osoba zostanie objęta opieką i czy zostanie jej przyznane świadczenie, a czym innym sama realizacja tego świadczenia, to jednak nie jest zasadne stwierdzenie, że otrzymywane opłaty są wynagrodzeniem wnoszonym na poczet świadczenia usług a takie same lub podobne czynności mogą być świadczone przez inne podmioty. Z podanych wyżej względów uznać bowiem trzeba, że przedmiotem świadczenia wnioskodawcy nie są usługi, lecz świadczenia z zakresu pomocy społecznej i z racji nierynkowego charakteru nie są wykonywane przez inne podmioty.

Z powyższego wynika, że w analizowanym stanie faktycznym spełnione są obie przesłanki do uznania, że działalność wnioskodawcy nie ma charakteru działalności podatnika podatku VAT. Jest bowiem wykonywana przez podmiot prawa publicznego – jednostkę samorządu terytorialnego i w celu sprawowania władzy publicznej – realizacji nałożonych przepisami o pomocy społecznej zadań z zakresu pomocy społecznej (a nie gospodarki lokalami), która jednak nie ma charakteru działalności gospodarczej, gdyż nie jest nastawiona na osiąganie zysku i nie prowadzi do zakłócenia konkurencji w zakresie usług polegających na udostępnianiu lokali mieszkalnych.

Dlatego też Sąd uznał za zasadny zarzut skargi, że stanowisko organu narusza prawo materialne tj. art. 15 ust. 6 ustawy o VAT poprzez jego wadliwą wykładnię i uznanie, że skarżący jest podatnikiem podatku VAT w zakresie opłat za korzystanie z mieszkań chronionych (w tym readaptacyjnych) oraz art. 43 ust.1 pkt 22 poprzez uznanie, że świadczy on jako podatnik usługi podlegające temu podatkowi, a jedynie od niego zwolnione. Konsekwencją powyższego była błędna wykładnia przepisów o obowiązku ewidencjonowania obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących, gdyż jest to obowiązek nałożony na podatnika, a takiego statusu skarżący nie posiada.

Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wywody i przedstawioną ocenę prawną.

Na zakończenie wyjaśnić trzeba, że interpretacja została uchylona w całości mimo jej zgodności w prawem w zakresie braku u wnioskodawcy statusu podatnika co do zadań z zakresu pieczy zastępczej z uwagi na niepodzielny charakter interpretacji, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 20 grudnia 2013r., II FSK 78/12.

Dlatego też Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., na podstawie art. 152 p.p.s.a. określił, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana, a o kosztach orzekł w oparciu o art. 200 i 205 § 2 tej ustawy przy uwzględnieniu faktu reprezentowania skarżącej przez pełnomocnika będącego radcą prawnym.