Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1376/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Protokolant Bogusław Piszko po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1337/09 w sprawie ze skargi J. B.-C. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1337/09, po rozpoznaniu skargi J. B., uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej: Prezydium NRA) z [...] maja 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej (dalej: ORA) w G. z [...] lutego 2009 r., stwierdzającą nieprzydatność aplikantki adwokackiej J. B. do wykonywania zawodu adwokata i skreślającą aplikantkę adwokacką J. B. z listy aplikantów adwokackich Izby G.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

ORA w G. uchwałą z [...] lutego 2009 r., wydaną na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy z 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.; dalej: p.o.a.), § 8 ust. 1 oraz § 19 ust. 1 uchwały nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. – Regulamin aplikacji adwokackiej (ze. zm., dalej: Regulamin), skreśliła aplikantkę adwokacką J. B. z listy aplikantów Izby G. w związku ze stwierdzeniem jej nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata. Podstawę faktyczną podjęcia uchwały stanowił negatywny wynik rocznego kolokwium dla aplikantów adwokackich, przeprowadzonego po pierwszym roku aplikacji.

W uzasadnieniu podano, że skarżąca została wpisana na listę aplikantów uchwałą ORA w G. z [...] września 2007 r. Kolokwium po pierwszym roku aplikacji zostało przeprowadzone w dniach [...] października 2008 r. i miało formę ustną. J. B. otrzymała z niego ocenę łączną niedostateczną, na co złożyły się trzy oceny negatywne i jedna pozytywna. Aplikantka w dniu [...] stycznia 2009 r. przystąpiła do kolokwium poprawkowego - testu pisemnego, z którego otrzymała również ocenę niedostateczną (trzy oceny negatywne i jedna pozytywna). Jednocześnie przed kolokwium poprawkowym skarżąca zwróciła się o udzielenie jej urlopu dziekańskiego w roku szkoleniowym 2008/200. Dziekan ORA decyzją z [...] listopada 2008 r. uwzględnił wniosek J. B. W ocenie ORA urlop nie zwolnił jednak aplikantki od obowiązku zaliczenia kolokwium poprawkowego, obejmującego materię odbytego roku szkoleniowego.

ORA powołując przepisy art. 79 ust. 2 p.o.a., § 8 i § 19 ust. 1 Regulaminu uznała, że przesłanka w postaci negatywnego wyniku kolokwium rocznego stanowi samodzielną podstawę stwierdzenia nieprzydatności aplikantki do wykonywania zawodu. W ocenie ORA dwukrotne uzyskanie wyniku negatywnego z kolokwium rocznego oznacza trwałą niekompetencję aplikantki i brak wiedzy warunkującej prawidłowe wykonywanie zawodu.

W celu dodatkowego wyjaśnienia predyspozycji aplikantki do wykonywania zawodu adwokata ORA zwróciła się do patrona aplikantki o przedstawienie dodatkowej opinii. Wspomniana opinia została złożona i podobnie jak pozostałe opinie o aplikantce była pozytywna. Ponadto ORA umożliwiła J. B. wypowiedzenie się w trybie § 8 ust. 3 Regulaminu.

ORA przeprowadziła analizę posiadanych danych o przebiegu aplikacji oraz przyczyn niepomyślnego wyniku kolokwium. Organ pierwszej instancji uznał, że pozytywne opinie o J. B. świadczą o predyspozycjach innych niż wiedza teoretyczna i stanowią jeden z wielu, jednak niewystarczający element warunkujący kontynuację aplikacji.

Prezydium NRA orzekając na skutek odwołania skarżącej, uchwałą z [...] maja 2009 r. utrzymało w mocy w całości uchwałę ORA z [...] lutego 2009 r.

Organ odwoławczy uznał, że wynik kolokwium rocznego jest najbardziej obiektywnym, a także najbardziej kompleksowym kryterium oceny poziomu przygotowania merytorycznego aplikanta zarówno do wykonywania zawodu, jak też do kontynuowania szkolenia. O jego szczególnej randze świadczy treść § 19 ust. 1 Regulaminu, stanowiącego, że jest to pierwszoplanowa i samodzielna przesłanka stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do zawodu, jak też konsekwencje negatywnego wyniku kolokwium.

Zdaniem Prezydium NRA, umiejętnościami warunkującymi możliwość kontynuowania aplikacji, aplikant winien wykazać się kumulatywnie, a nie wybiórczo. Pozytywne opinie o przebiegu praktyk i szkolenia, dobra opinia patrona czy wykazanie się aktywnością społeczną należy uznać w tej mierze za niewystarczające. Wiedza teoretyczna musi być traktowana jako fundament i punkt wyjścia dla podejmowania praktycznych czynności związanych z wykonywaniem zawodu. Organ podkreślił, że rozpoznając sprawę wziął pod uwagę zgromadzone pozytywne opinie o aplikantce i przeanalizował ich znaczenie, jednak nie mogły one przesądzić o swego rodzaju "zniwelowaniu" konsekwencji wywołanych oceną niedostateczną z kolokwium. Opinie wydane w toku roku szkoleniowego nie tylko odnoszą się do innych umiejętności, niż badane w trakcie kolokwium, ale również są sporządzane w warunkach sprzyjających bardziej korzystnej prezentacji aplikantki – w toku codziennych zajęć wykonywanych pod nadzorem patrona, w sytuacji nie tak stresującej jak egzamin. Specyfika zawodu adwokata nader często wiąże się ze stresem, presją czasową itp., zatem dla sprawdzenia umiejętności radzenia sobie z właściwymi dla adwokata zadaniami bardziej miarodajna jest sytuacja związana ze zdawaniem kolokwium, niż codzienna praca pod nadzorem opiekuna.

Prezydium NRA odnosząc się do kwestii przystąpienia do kolokwium poprawkowego w okresie urlopu dziekańskiego podniosło, że urlop dziekański, zgodnie z § 5 ust. 5 Regulaminu, polega na przerwie w zajęciach przewidzianych programem aplikacji, zaś aplikant nie może wykonywać zadań zleconych przez patrona, zastępować go przed sądami oraz odbywać praktyk w organach wymiaru sprawiedliwości (§ 3 ust. 2 pkt a i c), może natomiast uczestniczyć w szkoleniu (§ 3 ust. 2 pkt b). Chociaż Regulamin nie normuje wprost zagadnienia przystępowania do kolokwiów; to wykładnia celowościowa i systemowa nakazuje traktować jako oczywistość możność niezdawania kolokwiów obejmujących materiał tych lat szkoleniowych, które są objęte urlopem. W związku z powyższym dopuszczalne, a nawet wskazane jest zaliczenie już odbytego roku szkoleniowego poprzez zdanie kolokwium rocznego.

Zdaniem organu odwoławczego, zarzut dotyczący naruszenia § 18 ust. 1 Regulaminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Powołany przepis nie wskazywał granicznej daty przeprowadzenia kolokwium rocznego, lecz nakazywał wyznaczenie go "na zakończenie" roku szkoleniowego. Kolokwia nie mogą odbywać się w okresie wakacji aplikanckich (1 lipca – 30 września), zaś termin [...] października 2008 r. był jednym z wcześniejszych możliwych. Prezydium NRA zauważyło, że skarżąca wskazała na negatywną konsekwencję zbyt późnego, jej zdaniem, przeprowadzenia kolokwium, w postaci konieczności ponoszenia opłat za kolejny rok szkoleniowy, nie wyjaśniając jednak w jaki sposób październikowy termin kolokwium miałby się przyczynić do jego negatywnego wyniku.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej co do merytorycznych przyczyn udzielenia jej urlopu, zarazem usprawiedliwiających negatywny wynik kolokwium, Prezydium NRA zauważyło, że wniosek skarżącej z [...] listopada 2008 r. nie zawierał prośby o przesunięcie terminu kolokwium, zaś jednym z istotnych powodów wystąpienia o urlop były względy finansowe (niemożność ponoszenia opłaty), nie wpływające z kolei w żadnym stopniu na zdolność przygotowania się do egzaminu.

Prezydium NRA zwróciło też uwagę, że kolokwium roczne weryfikuje wiedzę zdobywaną w toku minionego roku szkoleniowego (tu: do 30 czerwca 2008 r.), nie zaś - we wrześniu czy październiku kolejnego roku. Podkreślono, że problemy finansowe i rodzinne, uniemożliwiające kontynuację aplikacji, skarżąca zgłosiła dopiero jesienią 2008 r., a zatem nie powinny były one wpływać na ocenę możliwości właściwego przygotowywania się do kolokwium w czasie pierwszego roku aplikacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględniając skargę J. B., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), podniósł, że skarżąca w wystarczającym stopniu uprawdopodobniła, iż jej trudności osobiste – rodzinne i majątkowe, uzasadniające wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego, były znane ORA w G. i powinny być wzięte pod uwagę przy ustalaniu obowiązku zdawania kolokwium rocznego. Zdaniem Sądu, ORA nie rozważyła w żaden sposób rozbieżności między znajdującymi się w aktach osobowych bardzo dobrymi opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. WSA podkreślił, że ocena nieprzydatności skarżącej do zawodu jedynie ze względu na negatywny wynik kolokwium była dowolna i nie znajdowała potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Sąd pierwszej instancji uznał, że organy samorządu adwokackiego obu instancji - wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 k.p.a. - nie podjęły kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony. W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA zabrakło należytego ustosunkowania się do szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały ORA. Zdaniem Sądu, stanowiło to naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

WSA zwrócił uwagę, że z § 8 ust. 3 Regulaminu wynika jednoznacznie, że podjęcie uchwały o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów adwokackich następuje po zapoznaniu się przez ORA z opinią patrona oraz po umożliwieniu wypowiedzenia się przez aplikanta, który ma zostać skreślony. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie wymóg ten został spełniony wyłącznie formalnie, a skreślenie nastąpiło mimo dobrej opinii patrona i bez wnikliwego pochylenia się nad problemami aplikantki, której sytuacja jest pochodną rozwiązań systemowych.

WSA powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 590/10 stwierdził, że słuszny jest zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 p.o.a. We wspomnianym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że negatywny wynik kolokwium rocznego nie powoduje automatycznie skutku w postaci skreślenia z listy aplikantów adwokackich na podstawie art. 79 ust. 2 p.o.a., lecz wymaga dokonania oceny przydatności aplikanta do wykonywania zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji.

Sąd podzielił także dokonaną przez aplikantkę wykładnię § 18 ust. 1 i 3, § 5 ust. 5 – 8 oraz § 19 ust. 1 Regulaminu.

Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na brzmienie § 19 ust. 2 Regulaminu, w myśl którego "Nieusprawiedliwione nieprzystąpienie aplikanta do kolokwium częściowego oraz rocznego jest równoznaczne w skutkach z negatywnym wynikiem kolokwium." W ocenie Sądu powołany przepis, przy istniejących uwarunkowaniach i żądaniu przystąpienia do kolokwium, przy oczywistym braku przygotowania, postawił aplikantkę w sytuacji niedopuszczalnego wyboru, z którego wyjściem w każdej sytuacji było skreślenie z listy aplikantów adwokackich.

Prezydium NRA zaskarżyło powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości oraz wniosło o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku za art. 79 ust. 2 p.o.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uchwała Prezydium NRA z [...] maja 2009 r. oraz utrzymana nią w mocy uchwała ORA w G. z [...] lutego 2009 r. w przedmiocie skreślenia aplikantki adwokackiej J. B. z listy aplikantów adwokackich Izby G., została podjęta bez zachowania uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia, albowiem nie została poprzedzona dokonaniem oceny przydatności aplikanta do zawodu adwokata w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji,

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 i 3 uchwały nr 22/2005 NRA z 3 września 2005 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej" poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepisy te wykluczały ustalenie terminu kolokwium rocznego w dniach [...] października 2008 r. i dopuszczenie aplikantki adwokackiej J. B. do kolokwium,

c. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z § 5 ust. 5-8 uchwały nr 22/2008 NRA z 14 czerwca 2008 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej" poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że udzielenie urlopu dziekańskiego w roku szkoleniowym 2008/2009 zwalnia z obowiązku przystąpienia i zaliczenia kolokwium rocznego z przedmiotów objętych szkoleniem w roku szkoleniowym 2007/2008.

2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organy samorządu adwokackiego przeprowadziły postępowanie z naruszeniem ogólnych zasad postępowania, nie podejmując niezbędnych kroków dla wyjaśnienia stanu faktycznego, ograniczając się jedynie do stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu w oparciu o negatywny wynik kolokwium rocznego, nie biorąc pod uwagę opinii o aplikantce z przebiegu odbytych praktyk, opinii patrona i wyjaśnień aplikantki, szczególnie trudnej sytuacji rodzinno-osobistej aplikantki, czy też okoliczności udzielenia jej urlopu dziekańskiego, a w końcu nie uzasadniając w sposób zgodny z przepisami wydanej decyzji, podczas gdy zaskarżone decyzje w pełni realizują przywołane zasady postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu Prezydium NRA podniosło, że nie sposób zgodzić się z ustaleniem Sądu, iż organy administracji nie wzięły pod uwagę opinii o aplikantce z przebiegu odbytych praktyk, opinii patrona i wyjaśnień aplikantki oraz jej szczególnie trudnej sytuacji rodzinno-osobistej, czy też okoliczności udzielenia jej urlopu dziekańskiego. Wszystkie wymienione okoliczności zostały wzięte pod uwagę, co znalazło wyraz w treści uzasadnienia. Istotnym jest, że uzasadnienie obu uchwał zawierało również szczegółowe wyjaśnienie przyczyn, dla których pomimo pozytywnych opinii o aplikantce oraz jej trudnej sytuacji rodzinnej i faktu udzielenia urlopu dziekańskiego, stwierdzono nieprzydatność do wykonywania zawodu.

Wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika iż, aplikantka adwokacka J. B. uczestniczyła w zajęciach szkoleniowych w roku 2007/2008 i zaliczyła kolokwia częściowe, co przy braku przeszkód formalnych, stanowiło podstawę dopuszczenia jej do kolokwium rocznego uchwałą ORA w Gdańsku z [...] lipca 2008 roku. Termin kolokwium ustalono w dniach [...] września 2008 r. i [...] października 2008 r. Aplikantka nie zgłaszała żadnych przeszkód uniemożliwiających jej przystąpienie do kolokwium rocznego, ani nie wnosiła o zmianę jego terminu. Dopiero po uzyskaniu negatywnego wyniku złożyła wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego. W tej sytuacji błędne jest stanowisko Sądu, że trudności osobisto-rodzinne i majątkowe aplikantki, które uprawdopodobniły jej wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego, powinny być wzięte pod uwagę przy ustalaniu obowiązku zdawania kolokwium rocznego.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zaznaczyła, że aplikantka zawiadomiona o terminie, przystąpiła dobrowolnie do kolokwium poprawkowego i nie wnosiła o umożliwienie przystąpienia do tego egzaminu w późniejszej dacie, zaś wszelkie zastrzeżenia odnośnie nieprawidłowości w wyznaczeniu jego terminu, konieczności przystąpienia do kolokwium mimo udzielenia jej urlopu dziekańskiego, czy też braku uwzględnienia trudnej sytuacji osobistej, podniosła dopiero w odwołaniu od uchwały o skreśleniu jej z listy aplikantów adwokackich. Powoływanie się przy tym na istnienie ważnych dla udzielenia urlopu dziekańskiego przyczyn, tj. przerwania praktyki w kancelarii, podjęcia innego zatrudnienia, trudnej sytuacji materialnej oraz choroby dziecka, jako usprawiedliwienia niemożności prawidłowego przygotowania się do kolokwium, słusznie zostało uznane za niezasadne, albowiem okoliczności te nie powinny rzutować na stan wiedzy teoretycznej zdobytej w roku szkoleniowym 2007/2008.

Prezydium NRA uzasadniając zarzut naruszenia wewnętrznych przepisów korporacyjnych podkreśliło, że przepisy § 18 ust. 1 i 3 uchwały nr 22/2005 NRA z 3 września 2005 roku w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej", obowiązujące w dacie podjęcia przez ORA w Gdańsku uchwały w przedmiocie ustalenia terminu kolokwium rocznego, tj. w dniu [...] kwietnia 2008 roku, nie wymagały, aby termin ten przypadał przed datą rozpoczęcia kolejnego roku szkoleniowego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. B. wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzutom skargi kasacyjnej nie można odmówić słuszności.

W skardze kasacyjnej powołano obydwie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 p.p.s.a.. W związku z tym w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Wspomniane zarzuty sprowadzają się, najogólniej rzecz ujmując, do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa procesowego, o którym mowa w tym przepisie może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, a więc może polegać na błędnej wykładni przepisu postępowania lub na niewłaściwym jego zastosowaniu.

Skarga kasacyjna oparta na tej podstawie może być uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem zachodzi związek przyczynowy.

Skarga kasacyjna dotyczy wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego między innymi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. W związku z tym obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. jest nie tylko wskazanie przepisu czy przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił i wyjaśnienie na czym to uchybienie polegało, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej.

W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, uwzględniając skargę powołał u podstaw orzeczenia między innymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wskazał jako naruszone przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślenia przy tym wymaga, że WSA uznał, iż organy samorządu adwokackiego obu instancji nie podjęły niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto Sąd stwierdził, że "W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zabrakło należytego ustosunkowania się do szeregu zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej. Stanowiło to naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a."

Sądu pierwszej instancji uznał także, że sytuacja rodzinno – majątkowa skarżącej, która była znana ORA, gdyż stanowiła podstawę udzielenia urlopu dziekańskiego powinna być uwzględniona przy ustalaniu obowiązku przystąpienia do kolokwium rocznego. Sąd negatywnie ocenił zaniechanie przez ORA rozważenia, podnoszonych przez skarżącą, rozbieżności między bardzo dobrymi opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu a " (...) merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezliczonego kolokwium." Zdaniem WSA, ocena nieprzydatności skarżącej do zawodu jedynie ze względu na negatywny wynik kolokwium była dowolna i nie znajdowała potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

W związku z przytoczonym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji należy zauważyć, że jest ono nader lakoniczne. Sąd czyniąc organom orzekającym w sprawie zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania jedynie ogólnie nawiązał do uzasadnienia zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały ORA.

Przede wszystkim należy zauważyć, że uwadze Sądu pierwszej instancji uszły te fragmenty uzasadnienia zaskarżonej uchwały, w którym Prezydium NRA wyjaśniło przyczyny stwierdzenia nieprzydatności skarżącej do wykonywania zawodu adwokata. Wbrew stanowisku WSA, organy samorządu adwokackiego nie ograniczyły się w tej mierze do kwestii wpływu negatywnego wyniku kolokwium rocznego na ocenę przydatności do wykonywania zawodu, lecz analizowały także inne okoliczności, w tym pozytywne opnie o aplikantce wydane w toku szkolenia. Na stronie 3 i 4 uzasadnienia uchwały Prezydium NRA wyjaśniono z jakich przyczyn wspomniane opinie, sytuacja materialno – rodzinna aplikantki, uzasadniająca udzielenie urlopu dziekańskiego, nie "równoważyły" skutków negatywnego wyniku kolokwium rocznego i nie mogły mieć decydującego wpływu na ocenę przydatności skarżącej do wykonywania zawodu adwokata. Ponadto podano motywy, jakimi kierowało się Prezydium NRA dając pierwszeństwo wynikom sprawdzianu wiedzy teoretycznej. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania postawione zaskarżonej uchwale przez WSA są niesłuszne.

Dodać należy, że Sąd pierwszej instancji dostrzegając naruszenie polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie wskazał jakie jego elementy, istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, nie zostały dotychczas wyjaśnione i przy pomocy jakich środków dowodowych powinno to nastąpić.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może być uznane za wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., lakoniczne stwierdzenie, że naruszenie przepisów postępowania przejawiało się w braku należytego ustosunkowania się do "szeregu zarzutów" podniesionych w odwołaniu, bez wskazania jakich konkretnie zarzutów uchybienie to dotyczy. Podkreślenia ponownie wymaga, że jedynie w wypadku, gdy zaniechanie rozpatrzenia wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wystąpi podstawa do uwzględnienia skargi z powołaniem na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie tylko nie sprecyzował na czym polegało uchybienie Prezydium NRA w omawianym zakresie, ale także nie podjął próby wykazania, że to ogólnie określone uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, że był to wpływ istotny.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zauważyć, że zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 p.o.a. pozostaje w ścisłym związku z omówionymi już naruszeniami przepisów postępowania. Kwestia zachowania uznaniowego charakteru uchwały wiąże się bowiem z rozważeniem przez organy wszelkich okoliczności dotyczących przebiegu aplikacji. W sytuacji gdy okazało się, że stanowisko WSA co do wystąpienia uchybień w tym zakresie nie było słuszne, to zarzut naruszenia art. 79 ust. 2 p.o.a. należało uznać za zasadny. Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd pierwszej instancji stwierdzając uchybienie art. 79 ust. 2 p.o.a., ograniczył się do zacytowania fragmentów uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2010 r. w sprawie sygn. akt II GSK 590/10 i odwołując się do tego wyroku stwierdził, że zarzut naruszenia tego ostatnio powołanego przepisu był zasadny. WSA nie odniósł w żadnej mierze poglądu wyrażonego w powołanym wyroku do stanu rozpoznawanej sprawy, w szczególności nie wyjaśnił na czym konkretnie polegało naruszenie art. 79 ust. 2 p.o.a., którego dopuściły się organy obu instancji.

Jeżeli chodzi o pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji ograniczył się do podzielenia wykładni § 18 ust. 1 i 3, § 5 ust. 5 – 8 i § 19 ust. 1 dokonanej przez skarżącą. Ta niezwykle powierzchowna ocena zgodności zaskarżonej uchwały z prawem materialnym pozbawiona jest tak istotnego elementu jak wykazanie, że zarzucane naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy. Między innymi nieznane jest stanowisko WSA w kwestii ważności wyniku kolokwium rocznego uzyskanego przez skarżącą. Według skarżącej wykładnia § 5 ust. 7 Regulaminu prowadzi do wniosku, że udzielenie jej urlopu dziekańskiego z ważnych powodów, które wskazała we wniosku, daje podstawy do uznania za nieważny wyniku egzaminu z dnia [...] października 2008 r. Sąd pierwszej instancji podzielił proponowaną przez skarżącą wykładnię powołanego przepisu, nie wypowiedział się jednak jakie rodzi to konsekwencje w rozpoznawanej sprawie. Podobnie należy ocenić wykładnię pozostałych przepisów Regulaminu, którą za skarżącą bezkrytycznie przyjął WSA.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe prowadzi do wniosku, że uchylenie zaskarżonej decyzji nie zostało poprzedzone właściwą oceną jej zgodności z prawem zarówno w płaszczyźnie dochowania wymaganej prawem procedury jak i zastosowania prawa materialnego.

Sąd pierwszej instancji pochopnie uznał, że w sprawie, z naruszeniem wymienionych wcześniej przepisów postępowania, nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności, a zatem, że uzasadnione było uchylenie zaskarżonej uchwały na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z kolei stwierdzenie, iż zaskarżona uchwała narusza przepisy prawa materialnego nastąpiło bez właściwej oceny ich wykładni i zastosowania przez Prezydium NRA oraz z pominięciem wykazania zaistnienia warunku koniecznego uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. to jest, że zarzucane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

W tych warunkach wyeliminowanie zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały ORA, bez istnienia ku temu niewątpliwych podstaw, nosi cechy dowolności. Wnioski wyciągnięte przez WSA, dotyczące naruszenia przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały prawa materialnego oraz przepisów postępowania należało ocenić jako co najmniej przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie, powinien ocenić legalność zaskarżonej uchwały w płaszczyźnie dochowania wymaganej prawem procedury oraz poszanowania przepisów prawa materialnego mających zastosowanie przy jej podejmowaniu.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze trudną sytuację materialną skarżącej.