Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1183/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 134, art. 135, art. 145 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Par. 8 ust. 1, par. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: Art. 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: Art. 7, art. 77, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) NSA Krystyna Kutzner Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala.


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 czerwca 2011r.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2010r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. O. choroby zawodowej – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka – wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego została wydana w następującym stanie faktycznym.

K. O. zatrudniona była w Szpitalu [...]:

– od 01.02.1975r. do 30.06.1981r. jako salowa-gipsiarz w Klinice [...],

– od 01.07.1981r. do 31.10.1986r. jako sanitariusz szpitalny w Klinice [...],

– od 01.11.1986r. do 31.08.2001r. jako rejestratorka medyczna w Dziale [...].

Od 31 sierpnia 2001r. K. O. przebywa na rencie.

Na stanowiskach salowa-gipsiarz oraz sanitariusz szpitalny do zakresu obowiązków K. O. należało przygotowanie różnego typu opasek gipsowych, bandażowanie opasek gipsowych, ręczne rozcinanie opasek gipsowych, wycinanie tzw. "okienek" w gipsie przed założeniem drenów lub opatrunków, sprzątanie pomieszczeń gipsowni, wynoszenie odpadów gipsowych i opatrunków.

Z kolei na stanowisku rejestratorki medycznej K. O. wykonywała głównie prace biurowe polegające na ręcznym wpisywaniu różnego rodzaju danych pacjentów, prowadzeniu indeksów, podbijanie kart pobytu pacjentów numeratorem metalowym oraz czynności wykonywane podczas zastępstwa rejestratorek i sekretarek medycznych w dziale archiwalnym Kliniki.

K. O. była badana w Ośrodku Medycyny Pracy, który w dniu 30 września 2008r. wydał orzeczenie lekarskie Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do rozpoznania przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy – obustronnego zespołu cieśni nadgarstka – poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż na podstawie przeprowadzonych badań rozpoznano u K. O. obustronny zespół cieśni nadgarstka. OMP wskazał, iż pracę zawodową K. O. zakończyła 31 sierpnia 2001r., a zgodnie z wykazem chorób zawodowych rozpoznanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy jest możliwe do roku od ustania narażenia zawodowego. Zdaniem OMP, analiza dostępnej dokumentacji lekarskiej nie potwierdziła, aby K. O. w okresie pracy zawodowej i do roku po jej zakończeniu leczyła się z powodu wymienionego schorzenia. Pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka wystąpiły u niej w listopadzie 2002r., a więc ponad rok od ustania pracy w narażeniu zawodowym, a EMG potwierdzające rozpoznanie wykonane zostało w lutym 2003r. Brak zatem było podstaw do wiązania przyczynowo-skutkowego rozpoznanego schorzenia z pracą zawodową.

Na podstawie powyższego orzeczenia lekarskiego oraz dokonanej oceny narażenia zawodowego Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2009r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. O. choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115).

Po rozpatrzeniu odwołania K. O., Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] 2009r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115) dla każdej z wymienionych jednostek chorobowych zostały podane okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. W przypadku choroby wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych, tj. zespołu cieśni nadgarstka okres ten wynosi 1 rok. Organ II instancji stwierdził, iż z uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy wynika, że pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka wystąpiły u K. O. w listopadzie 2002r., a więc ponad rok od ustania pracy zawodowej, a badanie EMG potwierdzające rozpoznanie wykonane zostało w lutym 2003r.

Z powyższą decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie zgodziła się K. O. i w dniu 10 lipca 2009r. wniosła na nią skargę.

Decyzją z dnia [...] 2009r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), uwzględnił w całości skargę K. O. i uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2009r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie miał fakt, iż organy Inspekcji Sanitarnej obydwu instancji prowadząc postępowanie stosowały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115), które zostało wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 orzekł, że wyżej wymienione przepisy są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP i tracą moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, które nastąpiło w dniu 2 lipca 2008r., a zatem utrata ich mocy obowiązującej nastąpiła 2 lipca 2009r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny polecił organowi I instancji w ponownym postępowaniu, dokonać analizy dokumentacji i rozpatrzyć sprawę K. O. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869).

Powiatowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia 26 października 2009r. wystąpił do Ośrodka Medycyny Pracy o weryfikację orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia 30 września 2008r. o braku podstaw do rozpoznania u K. O. choroby zawodowej w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869).

W odpowiedzi Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia 30 listopada 2009r., znak: [...] poinformował, iż po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając kryteria diagnostyczno-orzecznicze obowiązujących aktualnie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), treść orzeczenia lekarskiego Nr [...] nie ulega zmianie. OMP wyjaśnił, iż zmiany w aktualnym wykazie chorób zawodowych dotyczące przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy nie mają wpływu na merytoryczną treść orzeczenia lekarskiego nr [...]. Powodem wydania orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u K. O. choroby zawodowej był bowiem brak udokumentowanych objawów chorobowych w okresie narażenia zawodowego oraz do roku od ustania pracy w narażeniu zawodowym. Pracę zawodową K. O. zakończyła w 2001r., a zespół cieśni nadgarstka został u niej rozpoznany w lutym 2003r.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się pismem z dnia 26 stycznia 2010r. do Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o zajęcie stanowiska odnośnie uwag wniesionych przez K. O. w piśmie dnia 31 sierpnia 2009r., a które dotyczyły skierowania jej na badania do Poradni Reumatologicznej w dniu 28 lipca 1992r., co wskazywałoby, iż występujące u niej dolegliwości miały miejsce na długo przed okresem zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Ponadto organ wskazał, iż K. O. w swym piśmie podniosła również, iż leczyła się jeszcze w czasie pracy zawodowej ale nie otrzymała skierowania na badania EMG, a badanie takie zostało przeprowadzone dopiero w 2003r.

W odpowiedzi Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia 12 lutego 2010r., znak: [...] poinformował, iż przeprowadzono ponownie analizę dokumentacji medycznej K. O. i stwierdzono, że kopia skierowania wystawiona do Poradni Reumatologicznej z dnia 28 lipca 1992r. znajduje się w dokumentacji i była brana pod uwagę przy wydawaniu orzeczeń lekarskich przez Ośrodek Medycyny Pracy. Rozpoznanie podane przez lekarza w skierowaniu do Poradni Reumatologicznej dotyczy podejrzenia zapalenia okołostawowego i nie zawiera żadnych podejrzeń co do ewentualnego zespołu cieśni nadgarstka lub zapalenia nadkłykci kości ramiennych. Ośrodek Medycyny Pracy wskazał, że rozpoznanie zawarte w przedmiotowym skierowaniu świadczy o podejrzeniu tła reumatycznego zgłaszanych dolegliwości. Ponadto w dokumentacji lekarskiej K. O. brak było jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających leczenie oraz rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka i zapalenia nadkłykci kości ramiennych z okresu pracy zawodowej i do roku po jej zakończeniu. Pierwsze objawy zespołu cieśni nadgarstka wystąpiły u K. O. w listopadzie 2002r., czyli ponad rok od ustania pracy zawodowej. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w sprawie chorób zawodowych nie pozawalało to na zmianę treści orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia 30 września 2008r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] 2010r., znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u K. O. choroby zawodowej – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka – wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie Nr [...] z dnia 30 września 2008r. wraz z jego weryfikacją z dnia 30 listopada 2009r. znak: [...], wydaną przez Ośrodek Medycyny Pracy, pomimo potwierdzenia narażenia w formularzu oceny narażenia zawodowego na ruchy monotypowe, nie dały podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

Od decyzji organu I instancji K. O. złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim wydanym przez Ośrodek Medycyny Pracy.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2010r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009r. nr 105, poz. 869), Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2010r. Nr [...], znak: [...]. Organ odwoławczy, po zapoznaniu się z całością dokumentacji w sprawie, uznał, iż wydana decyzja organu I instancji jest merytorycznie uzasadniona.

Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu albo o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w toku postępowania dokonano wyczerpującej oceny narażenia zawodowego i ustalono, że czynności zawodowe wykonywane przez K. O. na poszczególnych stanowiskach pracy podczas jej zatrudnienia w Szpitalu [...] charakteryzowały się długotrwałą powtarzalnością, przeciążeniem i ruchami monotypowymi w stawach nadgarstkowych. Organ wskazał również, iż K. O. była badana przez jednostkę orzeczniczą I stopnia właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy. Jednostka ta w uzasadnieniu wydanego orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia 30 września 2008r. podała, iż nie rozpoznała u K. O. choroby zawodowej, ponieważ nie zostało spełnione kryterium czasowe ustalone w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, które przewiduje okres jednego roku, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. K. O. nie złożyła wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy II stopnia.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podniósł, iż K. O. nie dostarczyła dowodów na potwierdzenie leczenia oraz rozpoznania objawów chorobowych zespołu cieśni nadgarstka w okresie narażenia zawodowego oraz do roku od ustania narażenia zawodowego. Przedłożone natomiast przez nią zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Poradnię Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej w dniu 15 marca 2010r. jest jedynie oceną jej obecnego stanu zdrowia i wskazuje na leczenie farmakologiczne od 2 lat (tj. od 2008r.) z powodu zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem organu II instancji, nie wskazuje ono zatem nowych dowodów mogących mieć wpływ na zmianę rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego K. O. wniosła skargę, w której podniosła, iż skierowanie na badania w kierunku choroby zawodowej otrzymała dopiero 15 czerwca 2007r. Starając się o rentę w 2001r. nie była zdiagnozowana w kierunku choroby zawodowej, a o której dowiedziała się późno. Na bóle rąk skarżyła się do lekarzy, gdy pracowała na ortopedii w gipsowni i tam się leczyła. Później została przeniesiona do Działu Dokumentacji, a bóle rąk się nasiliły. Od lekarza zakładowego otrzymała skierowanie do Poradni Reumatologicznej. Natomiast na badanie EMG, które miała wykonane dopiero w 2003r. nie otrzymała wcześniej skierowania, a teraz to badanie odgrywa tak dużą rolę w otrzymaniu choroby zawodowej. Skarżąca podniosła również, iż przepracowane lata w służbie zdrowia były dla niej bardzo ciężkie, stresujące, wyczerpujące. Warunki pracy były prymitywne i doprowadziły ją do choroby zawodowej. Wykonywana przez nią praca fizyczna była ponad siły, a szpital nie miał wówczas lekarzy medycyny pracy.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 2351 Kodeksu pracy "za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Organ II instancji stwierdził, iż wprawdzie przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni nadgarstka został wymieniony w wykazie chorób zawodowych pod poz. 20/1, ale nie zostało spełnione kryterium czasowe ustalone w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, które przewiduje okres jednego roku, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Gdyby zatem udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły u skarżącej do końca sierpnia 2002r., to zdaniem organu, można by je brać pod uwagę przy rozpoznaniu tej choroby.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W przypadku skarżącej zebrany materiał dowodowy, a w szczególności orzeczenie lekarskie z dnia 30 września 2008r. wraz z weryfikacja z dnia 30 listopada 2009r., wydane przez OMP, pomimo potwierdzenia narażenia w formularzu oceny narażenia zawodowego na ruchy monotypowe nie dały podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej wymienionej w poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych. Tym samym zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, brak było podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej z uwagi na brak dowodów na potwierdzenie leczenia oraz rozpoznania objawów chorobowych zespołu cieśni w obrębie nadgarstka w okresie przewidzianym w cyt. wyżej rozporządzeniu.

Pismem z dnia 16 maja 2011r. pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 sierpnia 2010r. nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Pełnomocnik skarżącej zarzucił organom administracyjnym naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego (nie podjęcia prób uzyskania ze Szpitala [...] wskazywanej przez skarżącą archiwalnej dokumentacji lekarskiej dotyczącej jej leczenia na choroby i schorzenia wywołane pracą) i nienależyte uzasadnienie decyzji, pomijające podnoszone przez skarżącą okoliczności. Wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się skierowanie do poradni reumatologicznej w 1992r., które potwierdza stanowisko skarżącej, że już w okresie jej zatrudnienia cierpiała na dolegliwości i choroby wywołane pracą zawodową.

Pełnomocnik skarżącej stwierdził, iż z uwagi na upływ czasu skarżąca może aktualnie nie dysponować dokumentacją medyczną swojego leczenia sprzed wielu lat, ale bezsporne jest jednak, iż obecnie cierpi na schorzenia i choroby uzasadniające stwierdzenie choroby zawodowej. Jedynym problemem jest natomiast udokumentowanie okresu ich wystąpienia. Pełnomocnik skarżącej stanął więc na stanowisku, iż to organ administracyjny powinien dołożyć należytej staranności dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i zebrania całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Jego zdaniem, organ nie może poprzestać jedynie na uzyskaniu stanowisk ośrodka medycyny pracy, gdyż mogą one, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, nie dysponować całością dokumentacji lekarskiej badanego. Tym samym pełnomocnik skarżącej uważa, iż nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, że skarżąca nie dostarczyła dowodów na potwierdzenie leczenia oraz rozpoznania objawów chorobowych, w sytuacji gdy to obowiązkiem organu administracyjnego było wnikliwe prowadzenie postępowania dowodowego i zebranie wszelkich możliwych dowodów.

W dalszej kolejności pełnomocnik skarżącej wskazał, iż w uzasadnieniach swoich decyzji organy administracyjne w ogóle nie odniosły się do informacji zawartych w pismach skarżącej, poprzestając wyłącznie na stwierdzeniu, iż stanowią one jedynie wyraz niezadowolenia skarżącej z ich rozstrzygnięcia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, takie postępowanie organów administracji publicznej narusza wskazane przepisy prawa, co uzasadnia uchylenie ich decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest zatem kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem. Stosownie do treści art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.

W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organy administracyjne prawidłowo zastosowały w niniejszej sprawie § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, który przewiduje, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Organy administracyjne prawidłowo zatem uznały, że w niniejszej sprawie, wszczętej w chwili obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. (Dz. U. nr 132, poz. 1115), które straciło moc 3 lipca 2009r., postępowanie winno się toczyć na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869) i prawidłowo przyjęły jako dowód w sprawie opinię Ośrodka Medycyny Pracy Nr [...] wydaną w dniu 30 września 2008r., a więc jeszcze pod rządami poprzedniego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Choroba zawodowa, której dotyczy niniejsze postępowanie była wymieniona w wykazie chorób zawodowych obowiązującym w dacie wydania orzeczenia lekarskiego i obecnie jest taka sama (poz. 20/1 obecnie obowiązującego wykazu chorób zawodowych, tak samo poprzednio).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiło zatem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), wydane na podstawie ustawy Kodeks pracy. Zgodnie z jego treścią, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Za choroby zawodowe mogą zatem zostać uznane choroby określone w wykazie chorób zawodowych zawartym w tym rozporządzeniu, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W rozporządzeniu co do niektórych schorzeń sprecyzowano dodatkowo, że ów związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje jedynie wówczas, gdy udokumentowane objawy chorobowe wystąpiły w czasie istnienia narażenia zawodowego albo w okresie nie dłuższym niż wskazany w tym rozporządzeniu od jego ustania.

W poz. 20/1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych wymieniono przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka oraz że udokumentowane objawy chorobowe upoważniające do uznania tego schorzenia za chorobę zawodową wystąpić muszą nie później niż w ciągu 1 roku od ustania narażenia zawodowego.

Bezspornym w niniejszej sprawie jest istnienie w chwili obecnej u K. O. schorzenia wymienionego w poz. 20/1 cytowanego powyżej wykazu. Do jego stwierdzenia doszło na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych przez zakład służby zdrowia upoważniony do rozpoznawania chorób zawodowych - zgodnie z cyt. wyżej Rozporządzeniem. Swoją diagnozę orzekający w niniejszej sprawie biegli lekarze szczegółowo uzasadnili w wydanym na potrzeby tej sprawy orzeczeniu OMP z dnia 30 września 2008r. W związku ze zmianą przepisów dotyczących chorób zawodowych, dokonano dodatkowych wyjaśnień, w których biegli lekarze potwierdzili ustalenia dokonane wcześniej, to jest na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2002r. Taka ponowna weryfikacja orzeczenia lekarskiego jest zgodna z treścią § 11 ust. 1 Rozporządzenia z 2009r. w sprawie chorób zawodowych, które przewiduje, że "do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne". Bezspornym także jest występowanie w środowisku pracy K. O. czynników szkodliwych dla zdrowia. Sporne pomiędzy stronami pozostaje natomiast to, od kiedy schorzenie u skarżącej występuje, a więc w konsekwencji - czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej przez nią pracy.

Przepis art. 235¹ Kodeksu pracy wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo – skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że zdiagnozowana u osoby zatrudnionej w warunkach szkodliwych dla zdrowia choroba nie zostanie uznana za chorobę zawodową, gdy jej etiologia ma charakter pozazawodowy. Jednocześnie należy wskazać, iż jeszcze na gruncie poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ugruntowany został pogląd, który podziela także Sąd w niniejszej sprawie, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Pr. 1999/7-8/56) oraz licznych wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z 4 listopada 2010r., II OSK 1548 i wiele innych). Dodatkowo jednak należy podkreślić, w odniesieniu do niektórych rodzajów schorzeń obowiązujące przepisy przewidują, że przyjęcie istnienia tego związku przyczynowego, a więc uznanie danego rodzaju schorzenia za chorobę zawodową jest możliwe jedynie wówczas, gdy wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych nastąpi nie później niż w ciągu określonego w rozporządzeniu okresu od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W niniejszej sprawie wymagany przez przepisy maksymalny okres to 1 rok od ustania narażenia.

Ośrodek Medycyny Pracy, po przeprowadzonych badaniach orzekł o rozpoznaniu u K. O. schorzenia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jednocześnie uzasadniając, dlaczego rozpoznane u pacjentki schorzenia nie są chorobą zawodową w rozumieniu przepisów. Z powodu braku dowodów na to, by w okresie narażenia zawodowego lub w rok po jego ustaniu K. O. chorowała na to schorzenie, orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenie to, zweryfikowane po zmianie przepisów, jest spójne, jasne i wyczerpujące. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącej schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo uznały to orzeczenie lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nim swoje rozstrzygnięcia o braku u skarżącej choroby zawodowej. Zresztą od tego orzeczenia lekarskiego skarżąca się nie odwoływała, pomimo prawidłowego pouczenia jej o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania.

Skarżąca nie wykazała, że w czasie istnienia narażenia zawodowego lub nie później niż w rok po jego ustaniu, wystąpiły u niej objawy schorzenia zawodowego. Obowiązujące przepisy wymagają wykazania wystąpienia "udokumentowanych objawów chorobowych" i obowiązek ten, zdaniem Sądu, spoczywa na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca nie przedstawiła żadnych innych wyników badań lekarskich wskazujących na "udokumentowanie" istnienia u niej schorzenia zawodowego. Takiego "udokumentowania" nie stanowi kopia skierowania wystawiona do Poradni Reumatologicznej z dnia 28 lipca 1992r. Była ona wnikliwie analizowana przez organ i brana pod uwagę przy wydawaniu orzeczeń lekarskich przez Ośrodek Medycyny Pracy, a następnie oceniana przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Słusznie jednak organ zauważa, że rozpoznanie podane przez lekarza w skierowaniu do Poradni Reumatologicznej dotyczy podejrzenia zapalenia okołostawowego i nie zawiera żadnych podejrzeń co do ewentualnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, a zatem, że rozpoznanie zawarte w przedmiotowym skierowaniu świadczy o podejrzeniu tła reumatycznego zgłaszanych dolegliwości. Skoro zatem w dokumentacji lekarskiej K. O. brak było jakichkolwiek innych dokumentów potwierdzających leczenie oraz rozpoznanie zespołu cieśni w obrębie nadgarstka z okresu pracy zawodowej i do roku po jej zakończeniu, a pierwsze objawy tej choroby wystąpiły u K. O. w listopadzie 2002r., czyli ponad rok od ustania pracy zawodowej, organy administracyjne trafnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Należy zatem przyjąć, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym.

W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było prawidłowe. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję w sprawie choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest zatem orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniu lekarskim, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia nie znalazła podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, również inspektor sanitarny nie mógł wydać pozytywnej decyzji. Przedmiotowe orzeczenie lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych jest w istocie opinią w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00) i jak każdy dowód winno być przez organ wszechstronnie ocenione. Wydana w niniejszej sprawie opinia biegłych jest jednoznaczna, nie budząc wątpliwości. Dlatego też uznać należy, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych zostało przeprowadzone prawidłowo, a decyzje oparte zostały na opinii lekarskiej zawierającej przekonujące uzasadnienie.

Zdaniem Sądu nietrafny jest zarzut pełnomocnika skarżącej, iż doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7 i art. 77 kpa, gdyż organ nie ustalił należycie stanu faktycznego, albowiem w aktach sprawy znajduje się dokument (tj. skierowanie do poradni reumatologicznej z 1992r.) potwierdzający stanowisko skarżącej, że już w okresie zatrudnienia cierpiała na schorzenie zawodowe. Wbrew zarzutom skargi, dokument ten nie został przez organ administracyjny pominięty. Organ dokonał jego analizy i należycie ocenił. Zdaniem Sądu organ przeprowadził zatem postępowanie administracyjne prawidłowo i zgodnie z prawem w jego wyniku ustalił brak jednej z przesłanek umożliwiających uznanie rozpoznanego u K. O. schorzenia za zawodowe. Rozumowanie i argumentacja pełnomocnika skarżącej co do obciążającego organ rozkładu ciężaru dowodu i znacznego upływu czasu uniemożliwiającego wykazanie istnienia schorzenia zawodowego, niweczyłoby intencję prawodawcy wprowadzenia czasowego ograniczenia dla uznawania stwierdzanych schorzeń za zawodowe. Taka interpretacja obowiązujących przepisów i zasad prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach chorób zawodowych miałaby zatem charakter contra legem.

Wobec powyższego uznać należy, że sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie stwierdził ani naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu str. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.