Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1042/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Marszałek Województwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1 pkt 2,  art. 8 ust. 12a
journal: Dz.U. 2013 poz 885
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi H. W. M.i M. K. - spółka z o. o. w B. na decyzję Zarządu Województwa K.-P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] Zarząd Województwa, na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz 9 ustawy z dnia [...] sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 z późn.zm., dalej: u.f.p.) zobowiązał Spółkę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] do zwrotu dofinansowania nienależnie pobranego oraz wykorzystanego z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., przyznanego na podstawie Umowy nr [...] zawartej w dniu [...] 2010 r. o dofinansowanie projektu pn. "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]", nr [...], w kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków (tj. od dnia [...] 2014 r. dla kwoty [...]zł oraz od dnia [...] 2014 r. dla kwoty [...]zł) do dnia zwrotu dofinansowania, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że mimo przywrócenia przez Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] 2014 r., sygn. [...] umowy o dofinansowanie pomiędzy IZ RPA W[...] a przedsiębiorcą, przedsiębiorca nie podjął żadnych działań w celu realizacji ww. umowy o dofinansowanie, a następnie w sposób jednostronny stwierdził wygaśnięcie umowy. Strona w ogóle nie wykazała braku możliwości realizacji umowy o dofinansowanie w terminie 12 miesięcy, tj. w terminie wynikającym ze złożonej dokumentacji aplikacyjnej. Organ administracji publicznej nie może zaś być obciążony negatywnymi skutkami zaniechania przez przedsiębiorcę realizacji projektu powstałymi po dniu [...] 2014 r., gdyż podejmowane przez niego działania zmierzały wyłącznie do realizacji wyroku SA w [...] i wykonania postanowień umowy o dofinansowanie. Strona miała zrealizować projekt i osiągnąć cele tam ujęte, zaś IZ RPO W[...] miała wypłacić z tego tytułu refundację środków. Po ogłoszeniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w [...], przy braku jakichkolwiek sygnałów o realizacji przez uprawnioną umowy o dofinansowanie, IZ RPO W[...] podjęła próby kontaktu z przedsiębiorcą i zadeklarowała gotowość przedłużenia terminu realizacji projektu w terminie nie przekraczającym unijne uregulowania tj. ostatecznie do dnia [...] 2015 r. Co za tym idzie - nawet uwzględniając wstrzymanie robót przez Beneficjenta na czas toczącego się postępowania sądowego, od momentu ogłoszenia w dniu [...] 2014 r. wyroku Sądu Apelacyjnego w [...], Beneficjentowi pozostał okres czternastu miesięcy na zrealizowanie inwestycji, licząc do końca nieprzedłużalnego okresu kwalifikowalności dla Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013, tj. do dnia 31 grudnia 2015 r. Okres ten był o dwa miesiące dłuższy niż termin pierwotnie planowany. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie ze złożonymi dotychczas wnioskami o płatność, Beneficjent zrealizował już część prac budowlanych (roboty przygotowawcze, rozbiórkowe i ziemne oraz wywóz śmieci) stanowiących zakres rzeczowy projektu, zatem zakres prac pozostałych do wykonania uległ zmniejszeniu. Beneficjent miał możliwość wnioskowania o zaliczkę na poczet przyszłych wydatków. Ubiegając się zaś o wsparcie finansowe, zapewnił, iż posiada środki własne na realizację inwestycji, wskazując, iż są to środki pochodzące m.in. z kredytu, na potwierdzenie czego do Wniosku o dofinansowanie załączył umowę kredytową. Przystępując do realizacji projektu Beneficjent posiadał zatem środki finansowe na realizację inwestycji, a więc miał możliwość realizacji Projektu w terminie wskazanym w Umowie o dofinansowanie projektu. Zdaniem organu, strona mogła zrealizować projekt nawet przed ogłoszeniem ww. wyroku.

Organ podniósł, że w wyniku oceny merytorycznej projektu eksperci uznali, że 12 miesięczny termin realizacji projektu to wystarczający okres nie tylko na wykonanie zakresu rzeczowego projektu, ale również na realizację procedur ofertowych, a nawet innych okoliczności niezbędnych do realizacji projektu.

Organ zarzucił beneficjentowi nie wywiązywanie się w sposób rażący z następujących obowiązków nałożonych na niego w umowie o dofinansowanie, po dniu [...] 2014 r.: składania harmonogramów płatność (naruszenie § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie); składania wniosków sprawozdawczych o płatność (naruszenie § 5 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 pkt 3 i 4 umowy); osiągnięcia zakładanego we wniosku o dofinansowanie celu projektu (wskaźnik produktu i rezultatu wskazane w sekcji H1 wniosku o dofinansowanie (naruszenie § 2 oraz § 4 ust. 3 umowy ); realizacji projektu (naruszenie § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 13 ust. 1 pkt 1).

Powołując się na przepis art. 57 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, a także na § 16 ust. 15 i 16 umowy, organ wskazał, że Beneficjent nie tylko nie utrzymał trwałości projektu, ale również zaprzestał jego realizacji.

W wyniku oceny zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego stwierdzono zaistnienie przesłanek wskazujących na konieczność rozwiązania umowy o dofinansowanie nr [...] z dnia [...] 2010 r. i zwrotu otrzymanego dofinansowania. Beneficjent naruszył bowiem § 18 ust. 1 pkt. 2 ww. umowy o dofinansowanie projektu poprzez zaprzestanie realizacji Projektu. W związku z tym zastosowanie miał art. 207 ust. 1 u.f.p. dotyczący zwrotu przyznanych środków pieniężnych m.in. gdy dofinansowanie pobrano nienależnie oraz wykorzystano z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184., tj. przede wszystkim procedur wskazanych w Umowie o dofinansowanie projektu.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] sp. z o.o. w [...] zarzuciła naruszenie:

1. art. 23 K.p.a. poprzez wydanie przez Zarząd Województwa [...] decyzji, pomimo że pomiędzy Marszałkiem Województwa [...] a Prezesem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. zaistniał spór o właściwość, zaś do czasu rozstrzygnięcia tego sporu Zarząd Województwa mógł podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki, do których nie zalicza się wydania decyzji;

2. naruszenie art. 7 oraz 77 § 1 K.p.a. poprzez

a) zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polegające na przyjęciu, wbrew treści wyroku Sądu Apelacyjnego w G. z dnia [...] października 2014 roku wydanego w sprawie V ACa 850/13, że umowa o dofinansowanie projektu przestała obowiązywać na skutek złożenia przez Województwo [...] oświadczenia o wypowiedzeniu Umowy, a została ona przywrócona na skutek wydania ww. wyroku, pomimo że zgodnie z treścią wyroku oświadczenie Województwo [...] o wypowiedzeniu umowy zostało uznane za bezskuteczne, co doprowadziło do pominięcia przez Zarząd Województwa faktu, że Województwo [...] przez okres ponad 3 lat nie wykonywało umowy, a tym samym skutkowało przyjęciem, że Spółka nie realizowała projektu określonego w umowie od dnia [...] 2011 roku;

b) niezgodną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie polegającą na przyjęciu, że Spółka nie podjęła żadnych czynności od dnia [...] 2014 roku w celu realizacji projektu określonego w umowie oraz, że umowa mogła zostać zrealizowana w terminie 1 roku od dnia [...] 2014 roku, podczas gdy analiza materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego powinna prowadzić do wniosku, że ponowne rozpoczęcie wykonywania umowy przez Spółkę po okresie ponad 3 lat jej niewykonywania z wyłącznej winy Województwa wymaga większego zaangażowania czasowego niż wykonanie jej zgodnie z pierwotnym harmonogramem, co wynika m.in. z podjętych przez Spółkę czynności związanych z ponownym ustaleniem harmonogramu wykonania umowy;

3. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak możliwości wykonania umowy o dofinansowanie przez beneficjenta wynikający z naruszenia postanowień umowy przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym jest wykorzystaniem środków europejskich przez beneficjenta z naruszeniem procedur, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że naruszenie przez beneficjenta procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., które jest skutkiem naruszenia procedur przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym, nie uzasadnia nałożenia na beneficjenta obowiązku zwrotu środków na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.;

4. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, a tym samym zobowiązanie Spółki do zwrotu dofinansowania pobranego rzekomo nienależnie, podczas gdy w niniejszej sprawie brak było możliwości zastosowania przedmiotowego przepisu, ponieważ istniała podstawa do otrzymania przez Spółkę dofinansowania, zaś podstawą tą był wyrok sądu apelacyjnego.

Decyzją z dnia [...] 2016 r., nr [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że z uwagi na zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pismem z [...] 2016 r. wezwał stronę do:

1. wskazania jakie czynności były podejmowane przez Stronę w celu realizacji Projektu od dnia [...] 2011 r. do dnia [...] 2014 r. i od dnia [...] 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających realizację projektu w ww. okresie;

2. wyjaśnienia powodów braku możliwości realizacji umowy w terminie 1 roku od dnia [...] 2014r. oraz wskazania okoliczności powstałych po [...] 2014 r. uzasadniających wydłużenie okresu realizacji umowy oraz dostarczenie dokumentów to potwierdzających (w tym inwentaryzacji dotychczas wykonanych robót, kosztorysu, postępowania ofertowego, kwestii pozyskiwania funduszy, tj. czynności o których mowa w pkt. 3.5 i 3.7 pisma z dnia [...] 2016 r.);

3. wyjaśnienia dlaczego bezpośrednio po dniu [...] 2014 r. do dnia [...] 2015r. strona nie podjęła żadnych kroków w celu dalszej realizacji projektu.

Wezwanie pozostało bez odpowiedzi, natomiast w piśmie z [...] 2016 r. strona złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania G. K. – Prezesa Zarządu Spółki, na okoliczność zakresu czynności podjętych przez Spółkę w celu realizacji umowy o dofinansowanie, a także okoliczności, które uniemożliwiły Spółce wykonanie ww. umowy po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny w terminie żądanym przez Województwa [...]. Organ wskazał, że dowód z przesłuchania strony, o którym mowa w art. 86 k.p.a. ma charakter posiłkowy i znajduje zastosowanie wówczas, gdy po zgromadzeniu dokumentacji przez organ pozostały niewyjaśnione okoliczności istotne dla sprawy. Zwrócił również uwagę, że z pisma G. K. z dnia [...] 2015 r. wynika, że Spółka nie podjęła się po dniu [...] 2014 r. kontynuacji inwestycji. Ponadto G. K. [...] 2015 r. oświadczył, że nie realizował projektu od dnia [...] 2014r. do dnia spotkania, na dowód czego została sporządzona notatka urzędowa. Organ wskazał, że abstrahując od powyższego przyczyna braku realizacji/kontynuacji projektu po dniu [...] 2014 r., przez Beneficjenta nie zmienia faktu, że mamy do czynienia z niezrealizowaniem projektu, a tym samym też niewątpliwie z naruszeniem umowy o dofinansowanie. Co za tym idzie - przesłuchanie ww. osoby w charakterze strony było bezcelowe. W związku z powyższym Zarząd Województwa [...] 2016 r. wydał postanowienie o nieuwzględnieniu żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania G. K..

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wyłączenia członków Zarządu Województwa od udziału w niniejszym postępowaniu, organ wyjaśnił, że postanowieniem Marszałka Województwa [...] z dnia [...] 2016 r. odmówiono wyłączenia członków Zarządu Województwa od udziału w sprawie z uwagi na fakt, że członkowie Zarządu Województwa nie są pracownikami Organu, a więc nie są objęci reżimem z art. 24 § 1 i 4 k.p.a., ponadto wydawanie decyzji administracyjnych przez organy samorządu terytorialnego nie służy realizacji praw podmiotowych jednostek tego samorządu, tym samym spór cywilny spółki z Organem również nie jest podstawą do wyłączenia ww. osób. Beneficjent otrzymał ww. postanowienie w dniu [...] 2016 r. W związku z powyższym, spółka za pośrednictwem swojego pełnomocnika skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezesem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] a Marszałkiem Województwa [...]. Niemniej na gruncie niniejszej sprawy istotne jest, że nie ma i nie było sporu o właściwość pomiędzy Prezesem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] a Marszałkiem Województwa [...], co potwierdził Prezes SKO w [...] w piśmie z dnia [...] 2016 r., znak: [...].

W dalszej kolejności organ wywiódł, iż fakt, że wskazanym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...], oświadczenie Województwa [...] o rozwiązaniu Umowy o dofinansowanie zostało uznane za bezskuteczne, pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Beneficjent miał bowiem możliwość realizacji projektu w terminie wskazanym w umowie o dofinansowanie projektu, a tego nie zrobił. Organ podkreślił, że od początku Beneficjent zakładał 11 miesięczny termin na zrealizowanie projektu. Ponadto okresy realizacji projektów wskazywane przez Beneficjentów są oceniane przez ekspertów. Tym samym okres 11 miesięcy był terminem realnym do zakończenia inwestycji. Organ dodał, że zgodnie z wiedzą i doświadczeniem nabytym przez IZ RPO W[...] w trakcie realizacji projektów przedsiębiorców w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013, przesuwanie w czasie realizacji projektu z powodów zależnych od Beneficjenta (kwestie finansowe, prace przygotowawcze, wybór oferenta) spowodowane były przede wszystkim nieprzygotowaniem Beneficjentów do natychmiastowej realizacji/kontynuacji projektów. Organ wskazał, że po dniu [...] 2014 r. Beneficjent mógł wnieść kolejne wnioski o płatność refundacyjną, mógł też wystąpić o zmianę formy umowy z refundacyjnej na zaliczkową. Nie bez znaczenia jest również fakt, że Beneficjent mógł występować o przedłużenie terminu zakończenia realizacji projektu do dnia 31 grudnia 2015 r., o czym był również informowany (m.in. pismem z dnia [...] 2015 r.). Organ wywiódł również, że Beneficjent na rozprawie apelacyjnej wnosząc o uznanie rozwiązania umowy za bezskuteczne, potwierdził gotowość do jej natychmiastowego realizowania.

Organ podkreślił, że żądanie przez IZ RPO W[...] żądania zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur nie dotyczy braku realizacji umowy przez beneficjenta do dnia [...] 2014 r., lecz naruszenie zapisów umowy o dofinansowanie i brak realizacji projektu po [...] 2014 r., jak również niezrealizowanie projektu oraz nieosiągnięcie zakładanych wskaźników realizacji projektu, które były podstawą przyznania dofinansowania. Żądanie od Strony wskazania, jakie czynności były podejmowane przez Stronę w celu realizacji ww. Projektu od dnia [...] 2011 r. do dnia [...] 2014 r., oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających realizację projektu w ww. okresie, organ uzasadnił potrzebą ustalenia stanu faktycznego sprawy. Na brak jakichkolwiek działań Beneficjenta w tym okresie w zakresie realizacji umowy wskazywała opinia biegłego na etapie postępowania przed Sądem Apelacyjnym w [...]. Zdaniem organu złożenie na etapie postępowania apelacyjnego nowego wniosku w postaci żądania uznania rozwiązania Umowy o dofinansowanie za bezskuteczne może świadczyć o kontynuowaniu realizacji projektu również w okresie przed dniem [...] 2014 r. Z całą pewnością natomiast świadczyło to o natychmiastowej gotowości Beneficjenta do dalszej realizacji projektu. Tym samym Strona była świadoma konieczności realizacji Umowy o dofinansowanie zgodnie z zasadami Regionalnego Programu Województwa [...] na 2007-2013 oraz obowiązującymi przepisami wspólnotowymi.

Organ zakwestionował stanowisko strony, że ponowne rozpoczęcie wykonywania umowy po okresie 3 lat, w którym umowa nie była realizowania z wyłącznej winy Beneficjenta, wymaga większego zaangażowania czasowego niż wykonywanie umowy, która nie jest naruszana przez Beneficjenta. Skoro bowiem Strona wskazuje na brak możliwości wykonania w terminie rocznym Umowy o dofinansowanie powinna to uzasadnić i udokumentować. Zapisy dokumentacji aplikacyjnej autorstwa Beneficjenta stanowią jednoznacznie, że termin roczny na zrealizowanie projektu jest wystarczający. Beneficjent mógł zrealizować Projekt i osiągnąć cele ujęte we wniosku o dofinansowanie nawet przed dniem [...] 2014 r. Organ zwrócił też uwagę, że Beneficjent zrealizował część prac stanowiących zakres rzeczowy projektu, zatem zakres prac pozostałych do wykonania uległ zmniejszeniu. Beneficjent miał możliwość wnioskowania o zaliczki na poczet przyszłych wydatków oraz ubiegając się o wsparcie finansowe zapewnił, iż posiada środki własne na realizację inwestycji, wskazując, iż są to środki pochodzące m.in. z kredytu, na potwierdzenie czego do Wniosku o dofinansowanie załączył umowę kredytową. W konsekwencji, Beneficjent decydując się na sprecyzowanie swojego roszczenia przed Sądem Apelacyjnym w [...] był świadomy konieczności realizacji projektu, zgodnie z reżimem funduszy strukturalnych, który jednoznacznie wskazywał w art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne: dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 datę końcową kwalifikowalności wydatków określoną na dzień 31 grudnia 2015 r.

W ocenie Strony, w wyniku nieprzekazania dofinansowania w 2011 r. musiała podjąć roboty zmierzające do zachowania nieruchomości, której dotyczył projekt w stanie niepogorszonym. Brak dofinansowania uniemożliwił Spółce podjęcie dalszych robót, wynikiem czego było podjęcie robót konserwatorskich w celu umożliwienia dalszego wykonywania projektu w przyszłości. Ww. okoliczności nie dotyczą jednak ewentualnych problemów w realizacji projektu po dniu [...] 2014 r., tym bardziej, że ww. roboty zostały wykonane wcześniej, co wynika z opinii biegłego. Koszty postępowania sądowego i koszty przeprowadzenia robót konserwacyjnych nie mają związku z niezrealizowaniem projektu po dniu [...] 2014 r. Organ nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za nieuwzględnienie w ww. wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] tych wydatków w całości, tym bardziej, jeśli przedsiębiorca o to nie wnosił.

Strona wskazuje, że ponowne rozpoczęcie wykonywania projektu wymagało dokonania przez Spółkę inwentaryzacji dotychczas wykonanych robót, w tym robót konserwacyjnych, a następnie sporządzenia kosztorysu. Nie ma to jednak także wpływu na niezrealizowanie projektu po dniu [...] 2014 r. Roboty inwentaryzacyjne Beneficjent mógł bowiem wykonać wcześniej. Natomiast samo wykonanie ponownego kosztorysu nie wpływa na przedłużenie czasowe realizacji projektu. Ponadto Beneficjent przed Sądem Apelacyjnym w [...] żądając uznania rozwiązania Umowy za bezskuteczne, w opinii Organu, stwierdził natychmiastową gotowość do realizacji projektu. Dlatego też powyższe czynności nie mają wpływu na przedłużenie realizacji projektu. Nawet jeśliby jednak uznać, że może to powodować dodatkowe czynności po stronie Beneficjenta, czas na dokonanie tych czynności nie powinien przekroczyć okresu kilku tygodni. Jeśli Beneficjent niezwłocznie po dniu [...] 2014 r. podjąłby się dalszej realizacji projektu, to zgodnie z wiedzą i doświadczeniem IZ RPO W[...] do momentu wykonania ponownego kosztorysu i ponownego wyboru wykonawcy robót, minąłby okres co najwyżej od 3 do 5 tygodni. Organ zaś ostatecznie deklarował chęć wydłużenia Beneficjentowi okresu realizacji projektu do dnia 31 grudnia 2015 r., czyli okres o 3 miesiące dłuższy od pierwotnie planowanego przez przedsiębiorcę. Okres ten w ocenie organu powinien być wystarczający na dokonanie nawet nieprzewidzianych czynności.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących konieczności ponownego pozyskania funduszy, organ podniósł, że za realizację części projektu IZ RPO W[...] przekazała refundację, natomiast nie było przeszkód, aby podjąć działania w celu uzyskania kredytu już po dniu [...] 2014 r. i to nawet jednocześnie z czynnościami zmierzającymi do sporządzenia kosztorysu i wyboru wykonawcy robót. Co więcej Beneficjent mógł wystąpić do IZ RPO W[...] z wnioskiem o zmianę z umowy refundacyjnej na umowę zaliczkowo-refundacyjną. Wówczas mógłby występować do IZ RPO W[...] z wnioskami o płatność zaliczkową. O takiej możliwości Beneficjent został poinformowany pismem z dnia [...] 2010 r.

Odnosząc się do wywodów strony dotyczących wykształcenia się w Polsce praktyki refundowania kosztów kwalifikowanych po dniu 31 grudnia 2015 r., organ wyjaśnił, że o ile refundacja poniesionych środków przez beneficjenta może odbyć się po dniu 31 grudnia 2015 r., to nie zmienia to faktu, że beneficjent musi ponieść koszty kwalifikowalne do dnia 31 grudnia 2015 r., co z kolei wynika wprost z art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 datę końcową kwalifikowalności wydatków na dzień 31 grudnia 2015 r. Organ wskazał przy tym, że Beneficjent został o poinformowany pismem z dnia [...] 2015 r., że IZ RPO W[...] będzie realizowała płatności na rzecz beneficjentów po terminie kwalifikowalności wydatków, z zastrzeżeniem że Beneficjent musi je ponieść w terminie kwalifikowalności wydatków.

Beneficjent odpowiada zawsze za swoją zdolność płatniczą nie można mówić o niemożliwości świadczenia wtedy, gdy tzw. nadzwyczajne trudności w realizacji zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym są wynikiem niewłaściwej organizacji produkcji lub działalności usługowej zobowiązanego. Na to zaś wskazywać mogłyby ewentualne problemy finansowe Beneficjenta.

Projekt nie był realizowany przez Beneficjenta od dnia [...] 2011 r. (data ostatniego harmonogramu składania wniosku o płatność złożonego przez Beneficjenta) do dnia [...] 2015 r. Co za tym idzie - o ile okres do dnia [...] 2014 r. próbować można wyjaśnić wstrzymaniem działań przez Beneficjenta do momentu uznania za bezskuteczne rozwiązania Umowy o dofinansowanie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...], to nie ma wytłumaczenia dla dalszego wstrzymywania działań w projekcie przez Beneficjenta od dnia [...] 2014 r. Co więcej, pomimo wezwania IZ RPa W[...] Strona nie dostarczyła żadnych dokumentów potwierdzających realizację projektu w okresie od dnia [...] 2014r. do dnia [...] 2015 r., nie złożyła również stosownych wyjaśnień w tym zakresie. Dlatego też należy uznać, że Strona nie podjęła żadnych faktycznych czynności w celu realizacji ww. projektu od dnia [...] do dnia 31 grudnia 2015 r. Powyższe skutkuje naruszeniem przez Beneficjenta art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999.

Organ wyjaśnił, że w doktrynie prawa polskiego wskazuje się, że naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w Umowie o dofinansowanie projektu, bowiem projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron. Spółka nie wywiązała się z obowiązków wynikających z § 4 ust. 3 ww. Umowy o dofinansowanie projektu, tj. realizacji Projektu z należytą starannością oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu, a także nie osiągnęła celów i wskaźników zakładanych we Wniosku o dofinansowanie oraz zaprzestał jego realizacji.

Organ podkreślił, że Beneficjent w sposób rażący nie wywiązywał się z następujących obowiązków nałożonych na niego w Umowie o dofinansowanie już po dniu [...] 2014 r., a mianowicie:

1. nie składał harmonogramów o płatność (co stanowiło naruszenie § 5 ust. 3 ww. umowy o dofinansowanie);

2. nie składał wniosków sprawozdawczych o płatność (co stanowiło naruszenie § 5 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 pkt 3 i 4 ww. umowy);

3. nie osiągnął zakładanego we wniosku o dofinansowanie celu projektu (wskaźniki produktu i rezultatu wskazane w sekcji H1 wniosku o dofinansowanie) (co stanowiło naruszenie § 2 ust. 2 oraz § 4 ust. 3 umowy);

4. zaprzestał realizacji projektu (co stanowiło naruszenie § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 ww. umowy).

Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. organ wskazał, że faktycznie wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2014 r. był podstawą wypłacenia środków finansowych Beneficjentowi. Co za tym idzie - IZ RPO W[...] dokonała zwrotu wnioskowanej w ramach złożonych przez Spółkę wniosków o płatność kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł. Wobec faktu, że w momencie przekazania dofinansowania, było to dofinansowanie należne Beneficjentowi, organ zgodził się ze Stroną, że nie doszło do naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Podkreślił jednak, że uznanie ww. zarzutu za zasadny nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Organ za właściwą podstawę zwrotu przyjął art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., a nie jak przyjęto w decyzji z dnia [...] 2016 r. art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p.

W wyniku zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego na tej podstawie stanu faktycznego, w niniejszym przypadku stwierdzono zaistnienie przesłanek wskazujących na konieczność rozwiązania Umowy o dofinansowanie i zwrotu otrzymanego dofinansowania. Beneficjent naruszył bowiem § 2 ust. 2, § 4 ust. 3 oraz § 13 ust. 1 pkt 1 ww. Umowy o dofinansowanie projektu poprzez zaprzestanie realizacji Projektu, co w świetle § 18 ust. 1 pkt 2 Umowy o dofinansowanie projektu daje podstawy do jej rozwiązania. Organ podkreślił przy tym, że zgodnie z § 18 ust. 7 ww. Umowy o dofinansowanie, w przypadku rozwiązania umowy Beneficjent nie ma prawa do otrzymania dofinansowania tej części wydatków, która odpowiada prawidłowo zrealizowanej części Projektu.

W skardze na powyższą decyzję Zarządu Województwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy [...] sp. z o.o. w [...] (zwana dalej "skarżący") zarzuciła naruszenie przepisów o właściwości skutkujące nieważnością decyzji, tj. art. 24 §1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 27 § 1 K.p.a polegające na wydaniu decyzji przez członków organu kolegialnego, tj. Zarządu Województwa, w osobach P. C., D. K. i A. J., którzy brali udział w wydaniu decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] 2016 roku, poprzedzającej decyzję, podczas gdy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., znajdujący zastosowanie do pracowników organu kolegialnego na podstawie art. 27 § 1 k.p.a., nakazuje wyłączenie od udziału w postępowaniu członków organu, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Na wypadek nieuwzględnienia powyższego zarzutu, Spółka na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., zarzuciła

- naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 61a § 1 K.p.a. poprzez brak uchylenia decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] 2016 roku wydanej w sprawie [...], nakazującej Spółce zwrot kwoty [...]PLN wraz z odsetkami, pomimo że wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji było niedopuszczalne z powodu uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] 2014 r. w sprawie [...] (dalej "wyrok"), na mocy którego Województwo [...] przekazało na rzecz Spółki kwotę [...]PLN wraz z odsetkami;

2. art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie prowadzenia przez Województwo [...] postępowania dowodowego, a w konsekwencji oparcie decyzji na domniemaniu, że Spółka nie podjęła żadnych czynności od dnia [...] 2014 r. w celu realizacji projektu określonego w umowie z dnia [...] września 2010 r. o dofinansowanie w formie refundacji Projektu "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]" nr [...] zawartej przez Spółkę z Województwem [...] (dalej "Umowa") oraz że Umowa mogła zostać zrealizowana w terminie l roku od dnia [...] 2014 roku, podczas gdy w aktach postępowania prowadzonego przez Zarząd Województwa brak jest jakichkolwiek dowodów, które mogłyby wspierać takie ustalenia Zarządu Województwa, a wniosek dowodowy Spółki zmierzający do ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy został przez Zarząd Województwa oddalony.

- na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak możliwości wykonania umowy o dofinansowanie przez beneficjenta wynikający z naruszenia postanowień umowy przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym jest wykorzystaniem środków europejskich przez beneficjenta z naruszeniem procedur, podczas gdy prawidłowa wykładnia przedmiotowego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że naruszenie przez beneficjenta procedur, o których mowa w art. 184 ustawy, które jest skutkiem naruszenia procedur przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym nie uzasadnia nałożenia na beneficjenta obowiązku zwrotu środków na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2.

Z tych powodów Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa z [...] 2016r. ewentualnie o ich uchylenie oraz zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnianiu skargi rozwinięto jej argumentację, analogicznie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasową argumentację. W szczególności organ wskazał, że postanowienia zawarte w art. 24 k.p.a. odnoszą się do pracownika organu, a nie mają zastosowania do osoby będącej personalną obsadą organu. Istotne znaczenie ma również status ustrojowy Instytucji Zarządzającej jako organu województwa, a w tym zakresie skład tego organu wykonawczego województwa (5 osób) oraz określony ustawą tryb podejmowania uchwał – uchwały zarządu województwa zapadają zwykłą większością głosów w obecności, co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym. Oznacza to, że zawsze przynajmniej jeden członek organu będzie ponownie uczestniczył w podejmowaniu rozstrzygnięcia stanowiącego konsekwencje wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Dokonując sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji – w granicach i według kryteriów określonych przepisami art. 3 w zw. z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 220r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 718, dalej jako "P.p.s.a."), Sąd stwierdził, iż decyzja ta nie narusza prawa w sposób stanowiący podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiot oceny w niniejszej sprawie stanowi decyzja Zarządu Województwa z dnia [...] 2016r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] 2016r. w przedmiocie zwrotu przez skarżącą spółkę przekazanych jej środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur.

Niesporne w sprawie pozostaje, że przedmiotowe środki zostały przyznane w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] i ogłoszonego przez Zarząd Województwa, jako instytucję zarządzającą tym programem, konkursu nr [...] w ramach Osi 5 Wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw, Działania 5.2 Wsparcie inwestycji przedsiębiorstw, Poddziałanie 5.2.2 Wsparcie inwestycji przedsiębiorstw RPO W[...] na lata 2007-2013. Wobec stwierdzenia spełnienia ustalonych kryteriów Zarząd Województwa w dniu [...] 2010r. zawarł ze skarżącą (beneficjentem) umowę z o dofinansowanie zgłoszonego do tego programu projektu pn. "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części starego Miasta w [...]" nr [...].

W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia przez organ przepisów o właściwości, tj. przepisu art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 267) – dalej jako: "K.p.a.", jako skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji. W ocenie Sądu, zarzut ten jest niezasadny.

Oceniając podstawy zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w przypadku rozpoznawania przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym – zarząd województwa sprawy dotyczącej zwrotu środków zainicjowanej wnioskiem o ponowne jej rozpatrzenie na podstawie art. 207 ust. 12a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r, poz. 885 z późn.zm, zwanej u.f.p.) należy uwzględnić całokształt regulacji zawartych zarówno w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. z 2016 r., poz. 383), jak i w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 486).

Polityka rozwoju to zespół wzajemnie powiązanych działań podejmowanych i realizowanych w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju, spójności społeczno-gospodarczej, regionalnej i przestrzennej, podnoszenia konkurencyjności gospodarki oraz tworzenia nowych miejsc pracy w skali krajowej, regionalnej lub lokalnej. Ramy prawne polityki rozwoju zasadniczo stanowią postanowienia u.z.p.p.r., oraz przepisy prawa Unii Europejskiej, wśród których najważniejsze znaczenie ma rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, s. 25-78 – zwane dalej: "rozporządzenie nr 1083/2006").

Ze względu na ochronę praw i obowiązków podmiotów zainteresowanych wsparciem z funduszy unijnych niezbędna jest prawidłowa kontrola postępowań związanych z dystrybucją środków unijnych na realizację celów publicznych. Regulacje unijne zobowiązują Polskę, jako państwo członkowskie, do przyjęcia odpowiednich środków gwarantujących właściwe funkcjonowanie systemów zarządzania i kontroli. Zaznaczyć przy tym trzeba, że normy unijne ustanawiają w tym zakresie zasadę autonomii instytucjonalnej, która gwarantuje, że wydatkowanie funduszy unijnych w Polsce ma się odbywać zgodnie z krajowym systemem instytucjonalno-prawnym. Z przepisu art. 59 ust. 3 zd. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 wynika wyraźny nakaz zachowania zgodności wykonywania zadań przez właściwe instytucje z systemem instytucjonalnym, prawnym i finansowym danego państwa, bez uszczerbku dla innych przepisów rozporządzenia (zob. K. Krysiewicz, R. Goździk, Ocena i wybór projektów do dofinansowania z funduszy unijnych w Polsce – uwagi na tle wyroku TK z 12.12.2011 r. (P 1/11), "Europejski Przegląd Sądowy" 2012 r., nr 10, s. 10).

Przepis definicyjny art. 5 pkt 2 u.z.p.p.r. wskazuje, że przez instytucję zarządzającą należy rozumieć: "właściwego ministra, ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego lub, w przypadku regionalnego programu operacyjnego, zarząd województwa, odpowiedzialnych za przygotowanie i realizację programu operacyjnego".

Zgodnie z art. 31 ust. 1 u.s.w. zarząd jest organem wykonawczym województwa. W skład zarządu, liczącego 5 osób, wchodzi marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemarszałków i pozostali członkowie (ust. 2). Uchwały zarządu województwa zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu zarządu w głosowaniu jawnym, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 4). W przypadku równej liczby głosów rozstrzyga głos marszałka województwa (ust. 5). Decyzje wydane przez zarząd województwa w sprawach z zakresu administracji publicznej podpisuje marszałek (art. 46 ust. 1 u.s.w.). Właściwość zarządu do wydawania decyzji administracyjnych w zakresie załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej powinna wynikać z wyraźnego przepisu prawa materialnego. W decyzji wymienia się imiona i nazwiska członków zarządu, którzy brali udział w wydaniu decyzji (art. 46 ust. 2a u.s.w.). Decyzje zarządu zawsze podpisuje marszałek województwa i to niezależnie od uczestnictwa w ich podjęciu. Przepis art. 46 ust. 2a u.s.w. niewątpliwie stanowi lex specialis wobec art. 107 § 1 k.p.a., dlatego nie jest dopuszczalna jego rozszerzająca wykładnia (zob. K. Bandarzewski, [w:] Komentarz do ustawy o samorządzie województwa, pod red. P. Chmielnickiego, LexisNexis Warszawa 2005 r., s. 239).

Do zadań instytucji zarządzającej należy między innymi, jak wynika z art. 26 ust. 1 u.z.p.p.r., nie tylko dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11), ale i również monitorowanie postępów w realizacji, ewaluacji programu operacyjnego oraz stopnia osiągania jego celów (pkt 12), a także prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14) oraz odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15), a także ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia nr 1083/2006 (pkt 15a). Wskazać przy tym należy, że z tiretu 62 i 63 preambuły do rozporządzenia nr 1083/2006 wynika, iż Państwa członkowskie powinny przyjąć odpowiednie środki gwarantujące właściwe funkcjonowanie ich systemów zarządzania i kontroli. W tym celu konieczne jest ustanowienie ogólnych zasad i niezbędnych funkcji, które mają spełniać systemy kontroli wszystkich programów operacyjnych, na podstawie całości prawa unijnego obowiązującego w okresie programowania 2000-2006. Konieczne jest zatem wyznaczenie jednej instytucji zarządzającej dla każdego programu operacyjnego i sprecyzowanie zakresu jej obowiązków, jak również funkcji instytucji audytowej (...). W myśl zaś art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr [...] "instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami (...)". Z powołanych regulacji unijnych wynika zatem szczególna rola i zarazem odpowiedzialność instytucji zarządzających za prawidłowe dysponowanie środkami unijnymi.

Jednym z elementów kształtujących rolę i pozycję instytucji zarządzającej w ramach regionalnych programów operacyjnych jest kwestia jej odpowiedzialności za ten program. Wykonanie projektu finansowanego (współfinansowanego) ze środków publicznych nie zwalnia instytucji zarządzającej, która jest odpowiedzialna za zarządzanie programem operacyjnym i jego realizację przy uwzględnieniu zasady należytego zarządzania finansami, z obowiązku dochodzenia i żądania ich zwrotu, w sytuacji, gdy środki te pobrane zostały przez beneficjenta pomocy nienależnie lub nieprawidłowo wykorzystane.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ) za nieprawidłowe wykorzystanie środków europejskich przewiduje się sankcje budżetowe. Stosownie do treści tego przepisu w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich są:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.,

3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości,

- podlegają one zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Podkreślenia wymaga przy tym, że naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków europejskich, określonych w tym przepisie, dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 u.f.p.

Po bezskutecznym upływie terminu od wezwania do zwrotu środków, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 (ust. 9). Od decyzji, o której mowa w ust. 9, wydanej przez: 1) operatora programu albo 2) instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą, o której mowa w ust. 11, albo 3) podmiot upoważniony do wydania decyzji na podstawie ust. 11a, służy beneficjentowi odwołanie do właściwej instytucji zarządzającej (...), a jeżeli rozpatrywanie odwołań od decyzji instytucji wdrażającej zostało powierzone instytucji pośredniczącej – do instytucji pośredniczącej (ust. 12). Zgodnie z ust. 12a pkt 1 art. 207, w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez instytucje zarządzającą – służy wniosek do tej instytucji o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zwrócić należy uwagę, iż przepis ust. 12a został dodany do art. 207 ustawy o finansach publicznych ustawą zmieniająca z dnia 11 lipca 2014r. (Dz.U.2014.1146), wraz ze zmianą dotychczasowej treści ust. 12, który stanowił między innymi, że w przypadku wydania decyzji o której mowa w ust. 9 przez instytucję zarządzającą służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do tej instytucji. Zmiana ta weszła w życie 13 września 2014r.

Trzeba jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Z treści ust. 12a art. 207 u.f.p. (uprzednio ust. 12) wynika, że przewiduje on tożsame rozwiązanie jak art. 127 § 3 K.p.a., który daje, (jako gwarancję zapewnienia dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego) możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ niemający w danym systemie organów, organu wyższego stopnia.

Wskazać w tym miejscu należy, iż wobec istotnych rozbieżności w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie możliwości stosowania instytucji wyłączenia członka zarządu województwa, jako instytucji zarządzającej w rozumieniu u.z.p.p.r. od rozpoznania sprawy na skutek wniosku złożonego na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., a więc wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, której przedmiotem jest orzeczenie na podstawie art. 207 ust. 12 u.f.p. zwrotu środków pochodzących z budżetu UE przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem tych środków, jeżeli takie środki wykorzystane zostały niezgodnie z przeznaczeniem, albo wykorzystane z naruszeniem procedur przewidzianych w art. 184 u.f.p., bądź też zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwały wyjaśniającej, w trybie art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

W dniu 5 grudnia 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął następującą uchwałę (sygn. II GPS 2/16): Przepis art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do członka zarządu województwa, który to organ pełni funkcję instytucji zarządzającej w rozumieniu art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, biorącego udział w postępowaniu prowadzonym w następstwie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 207 ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 885 z późn.zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 września 2014 r., w sytuacji, gdy uczestniczył on w wydaniu zaskarżonej decyzji (opubl. w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych dostępnej [...]).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości powyższe stanowisko i wraz ze szczegółową argumentacją zawartą w uzasadnianiu uchwały, której powielanie nie jest konieczne. Jednocześnie Sąd zważył, iż wobec zbieżności obecnej treści art. 207 ust. 12a pkt 1, z brzmieniem omawianej normy ujętej przed nowelizacją w ust. 12, uchwała pozostaje aktualna i ma zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, należało uznać, że nie było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 K.p.a., i niezasadny okazał się zarzut nieważności zaskarżonej decyzji, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a., a tym bardziej nieważności decyzji wydanej przez zarząd województwa – jako instytucje zarządzająca w pierwszej instancji.

Ponadto w ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, nie zaistniała w przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu środków także przesłanka do wnioskowanego przez skarżącą (wniosek z [...].2016r.) wyłączenia członków Zarządu Województwa jako Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym, na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 K.p.a. z powodu wcześniejszego sporu sądowego z powództwa skarżącej spółki przeciwko Województwu [...] o zapłatę wynikającej z umowy o dofinansowanie kwoty [...]zł.

Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza instytucję wyłączenia w postaci: 1) wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (art. 24 k.p.a.), 2) wyłączenia organu administracji publicznej (art. 25 k.p.a.), 3) wyłączenia członka organu kolegialnego (art. 27 k.p.a.). Instytucja wyłączenia jest klasyczną instytucją procesową, której funkcją jest stworzenie gwarancji bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Wystąpienie przesłanki wyłączenia może prowadzić do utraty zdolności do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, a zatem kompetencji do załatwienia danej sprawy.

Niewątpliwie rozwiązania przyjęte w k.p.a. wprowadzają konsekwentne rozgraniczenie regulacji dotyczącej organu administracji publicznej i regulacji dotyczącej pracowników organów administracji publicznej. Przypisanie kompetencji organowi administracji publicznej ma tę konsekwencję prawną, że w postępowaniu administracyjnym ma on zawsze pozycję organu, nigdy pracownika. Należy zatem dokonać wyraźnego rozróżnienia organu od obsady personalnej organu administracji publicznej. Wykonując zadania publiczne organ administracji publicznej działa w imieniu państwa lub wspólnoty samorządowej, jest organem państwa lub organem wspólnoty samorządowej, któremu dla realizacji tych zadań przyznano określony zakres kompetencji. Z tego względu nie można do organu stosować przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracyjnego. Stosowanie do organu administracji publicznej przepisów o wyłączeniu pracownika jest sprzeczne z istotą wykonywania zadań publicznych, a w konsekwencji prowadzi do pozbawienia państwa lub wspólnoty samorządowej zdolności wykonywania zadań publicznych. Organ administracji publicznej, działając z urzędu lub na wniosek strony, nie nabywa statusu strony tego postępowania, lecz wyłącznie realizuje przyznane kompetencje, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem sytuacji, gdy przepis prawa pozostawia uznaniu organu administracji publicznej podjęcie działania). Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować tylko wtedy, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczy jej jako osoby fizycznej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r., sygn. I OPS 13/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 5, poz. 82; B. Adamiak, Ewolucja orzecznictwa sądowoadministracyjnego w zakresie kontroli stosowania przez organy administracji publicznej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2010 r., nr 5-6, s. 22-23).

Instytucja wyłączenia organu administracji publicznej i instytucja wyłączenia pracownika może prowadzić do pozbawienia kompetencji do wykonywania administracji publicznej tylko wtedy, gdy tak stanowi expressis verbis przepis prawa.

Zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie otrzymania przez beneficjenta dofinansowania uzyskanego w związku z realizacją projektów w ramach regionalnego programu operacyjnego ma specyficzny charakter, albowiem zazębiają się tu elementy cywilnoprawne z elementami stosunku administracyjnego. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu, (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 u.z.p.p.r.), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą.

Wszelkie zasady i procedury dotyczące realizacji zarówno strategii rozwoju, jak i programów operacyjnych, zawarte są w "systemie realizacji", przy czym system ten określa także środki odwoławcze, które przysługują wnioskodawcy w związku z naborem projektów, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy - czyli zgłoszonych w trybie konkursowym (art. 5 pkt 11 u.z.p.p.r.). Obowiązek opracowania - określenia tego systemu realizacji, nałożony został na instytucję zarządzającą odpowiadającą za prawidłową realizację programu (art. 26 ust. 1 pkt 2, pkt 6, pkt 8, art. 25 pkt 1, art. 5 pkt 2 u.z.p.p.r). Przy wykonywaniu swoich zadań instytucja zarządzająca ma obowiązek uwzględnienia zasady równego dostępu do uzyskania pomocy, a także ma zapewnić przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów mogących skorzystać z dofinansowania, a między innymi projektów wyłanianych w trybie konkursu (art. 26 ust. 2, art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy). Instytucja zarządzająca może powierzyć część swoich zadań – m. in. dokonywanie, w oparciu o określone kryteria, wyboru projektów do dofinansowania w ramach danego programu - instytucji wdrażającej, jako instytucji pośredniczącej II stopnia (art. 27 ust. 1 w związku z art. 5 pkt 4 cyt. ustawy).

Użyta w art. 37 u.z.p.p.r. klauzula wyłączająca, że przepisów k.p.a. nie stosuje się "do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielenia dofinansowania na podstawie ustawy" wskazuje, iż dotyczy ono tylko relacji i czynności dotyczących procedury wyłaniania, oceny wniosków oraz wyboru projektów do dofinansowania, w tym postępowania odwoławczego (protestowego). Wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. oznacza, że do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielenia dofinansowania na podstawie ustawy nie stosuje się zasad procedury administracyjnej, jak również norm dotyczących reguł wyłączenia pracowników organów (instytucji), terminów i doręczeń, warunków konstrukcyjnych środków zaskarżenia, czy regulacji dotyczących weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć. Trzeba przy tym zaznaczyć, że sytuację uczestników postępowania konkursowego zabezpieczają i stabilizują gwarancje, wynikające z zasad systemu prawa oraz zasad prawa polityki rozwoju, w szczególności takie jak: zasada równości, zasada jawności (otwartości), zasada przejrzystości i zasada bezstronności, zasada jednolitości, zasada proporcjonalności, zasada koordynacji, zasada kwalifikowalności (zob. J. Jaśkiewicz, Komentarz do art. 37 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, LEX 2014 r.).

Ustawodawca zobligował instytucję zarządzającą (zarząd województwa) do monitorowania postępów w realizacji i ewaluacji programu operacyjnego, stopnia osiągania jego celów, jak również do prowadzenia kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji dofinansowanych projektów (art. 26 ust. 1 pkt 12 i 14). Oznacza to, że przepisy u.z.p.p.r. istotnie modyfikują zagwarantowaną ustawowo pozycję ustrojową jednostek samorządu. "Mamy więc w tym przypadku do czynienia z pewnego rodzaju integrowaniem oddziaływań charakterystycznych dla konstruowania się układu dla współdziałania z układem kontrolnym i układem funkcjonalnym" (P. Lisowski, Relacje strukturalne, op. cit., s. 452). Należy zaznaczyć, że na mocy art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. do zadań instytucji zarządzającej należy także "odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w przepisach o finansach publicznych".

Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 206r. sygn. II GW 10/16 nie zaistniał także, kreowany przez skarżąca wyłącznie teoretycznie, spór kompetencyjny pomiędzy Marszałkiem Województwa [...] a Prezesem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w zakresie rozpatrzenia wniosku [...] Spółki z o.o. w [...] z dnia [...] 2016 r. o wyłączenie członków Zarządu Województwa od udziału w postępowaniu w sprawie o zwrot nienależnie pobranych środków finansowych w ramach Umowy nr [...] z dnia [...] 2010 r. o dofinansowanie projektu pn. "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]".

Przed rozpoznaniem sprawy w zakresie prawidłowości zastosowania norm materialnoprawnych, należy odnieść się do kolejnego procesowego zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 61a § 1 K.p.a. które zdaniem skarżącej polega na wszczęciu i prowadzeniu przez Zarząd Województwa postępowania w sprawie zwrotu środków wraz z odsetkami, a następnie mimo zarzutu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nieuchyleniu decyzji pierwszej instancji, pomimo że wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji było niedopuszczalne z powodu uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy przez wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2014 r., wydanym w sprawie V ACa 850/13, na mocy którego Województwo przekazało Spółce kwotę [...]zł z odsetkami.

Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższy zarzut jest niezasadny i niezrozumiały, bowiem w uzasadnieniu skargi sama skarżąca przyznaje, że art. 61a § 1 ma zastosowanie do postępowań wszczynanych na żądanie strony. Niesporne natomiast pozostaje, iż zwrotowe postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przez Zarząd Województwa jako Instytucję Zarządzającą [...]RPO wszczęte z urzędu. Przepis art. 61a § 1 K.p.a. nie mógł zatem i nie miał w rozpoznawanej sprawie zastosowania, a organ nie mógł go naruszyć. Sąd nie podziela jednocześnie poglądu wyrażonego w skardze, zgodnie z którym organ administracji publicznej nie mógłby wszcząć postępowania z urzędu w sprawie, w której wniosek nie spełnia warunków formalnych z art. 61a § 1 K.p.a. Przeciwnie organy administracji publicznej, jako zobowiązane do działania na podstawie i w granicach prawa, w zakresie swych kompetencji, niezależnie od wniosku strony, są obowiązane do wszczęcia postępowania administracyjnego i załatwienia sprawy przez wydanie decyzji lub w innej prawnej formie, gdy wymaga tego przepis prawa. Podstawy działania organu administracji nie stanowi w takich sytuacjach przepis art. 61a K.p.a.

Niezależnie od niezasadności powyższego zarzutu skargi, wobec treści art. 134 P.p.s.a. Sąd zważył, iż skarżąca spółka zdaje się zmierzać do wykazania, że niedopuszczalne było wszczęcie postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcie przez Zarząd Województwa w drodze decyzji administracyjnej sprawy żądania zwrotu środków finansowych zasądzonych uprzednio prawomocnie wyrokiem sądu powszechnego, która nie ma charakteru sprawy administracyjnej lecz sprawy cywilnej.

Mając na uwadze treść zarzutu strony skarżącej, należało jednak rozważyć, czy zachodziła konkurencyjność drogi sądowej i administracyjnej i czy można mówić o tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą rozstrzygniętą przywołanym wcześniej wyrokiem sądu powszechnego, co wskazywałoby na brak podstaw do prowadzenia przez organy administracji postępowania w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie: 1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych,

2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 (...). Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. pod pojęciem "organ administracji publicznej" rozumie się między innymi organy jednostek samorządu terytorialnego i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2.

Jak już wskazano z wykładni przepisów ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 60, art. 207 ustawy o finansach publicznych wynika jednoznacznie, iż kontrola wykorzystania, realizacji projektów, osiągnięcia określonych w nich celów i priorytetów a także dochodzenie zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur o których mowa w art. 184 albo zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości należy do zadań instytucji zarządzającej. W przypadku ustalenia zaistnienia takich okoliczności, po wyczerpaniu trybu określonego w art. 207 i braku dobrowolnego zwrotu przekazanych środków (zgody na pomniejszenie), właściwy organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób zwrotu tych środków.

Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. Przykładowo w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., w sprawie II GSK 1945/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w świetle art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, w tym również art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 207 ust. 1, ust. 9 i 12 ustawy o finansach publicznych, nie ma żadnego uzasadnionego powodu, aby podważać kompetencje instytucji zarządzającej do orzekania w formie decyzji w sprawach odzyskiwania podlegających zwrotowi środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, między innymi, w sytuacji, gdy pobrane zostały nienależnie, a w konsekwencji, aby (...) podważać kompetencje sądu administracyjnego do kontroli zgodności z prawem decyzji zobowiązujących do zwrotu wymienionych powyżej środków publicznych, które to decyzje podejmowane są w sytuacjach objętych hipotezą art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych". Pogląd ten stanowi kontynuację utrwalonej linii orzeczniczej w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., II GSK 732/11; wyrok SN z dnia 11 maja 2012 r. II CSK 545/11; wyrok SN z dnia 6 maja 2011 r., II CSK 520/10).

Ponieważ tryb dochodzenia zwrotu wypłaconych beneficjentowi środków to tryb administracyjny, a nie cywilnoprawny, nie można uznać za zasadne twierdzeń o konkurencyjności w tym zakresie drogi sądowej i administracyjnej. Nadto podkreślając dwoisty charakter procedury pozyskania środków na finansowanie projektów, i możliwe na tym tle spory o charakterze cywilnym związane z wykonywaniem umowy, w orzecznictwie wskazuje się, iż w przypadku stwierdzenia okoliczności uzasadniających żądanie zwrotu wypłaconej pomocy na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, warunkiem wydania w trybie administracyjnym decyzji o zwrocie nie jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie projektu (por. wyrok NSA z 19 czerwca 2012r. sygn. II GSK 732/11).

Nie można również zgodzić się ze stroną skarżącą, że zachodzi tożsamość niniejszej sprawy administracyjnej ze sprawą rozstrzygniętą przywołanym wcześniej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] 2014 r., wydanym w sprawie [...]. Wyjaśnić należy, w tym miejscu, że tożsamość spraw zachodzi wtedy, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2011 r., s. 632, nb 38, Z. Janowicz, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, W. Pr. PWN 1999 r., s. 429-430, uw. 5).

Analizując pod tym kątem wyrok sądu powszechnego i kwestionowane decyzje Zarządu Województwa wskazać należy, że tryb i przedmioty tych postępowań są różne, co świadczy o tym, że nie mamy do czynienia z tożsamością spraw. Oba postępowania dotyczą wprawdzie co do zasady tej samej kwoty pieniężnej ([...] zł), jednakże nie przesądza to jeszcze o tożsamości sprawy cywilnej i administracyjnej, a tym bardziej że te procedury w okolicznościach faktycznych i prawnych rozpoznawanej sprawy się wykluczają, czy też pozostają w wywodzonej przez skarżącą kolizji.

Wyrokiem z dnia [...] 2014 r. sygn. [...] Sąd Apelacyjny w [...] w sprawie o zapłatę, na skutek apelacji powoda ([...] sp. z o.o. w [...]), zmienił wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] 2013r. zasadzając od pozwanego (Województwa [...] na rzecz powoda kwotę [...]zł wraz z odsetkami (pkt I). Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny uznał za bezskuteczne oświadczenie Województwa z dnia [...] 2011r. o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie przedmiotowego projektu z [...] 2010r. (złożone na podstawie § 18 ust. 1 i 2) stwierdzając, że powód realizując umowę nie naruszył żadnych obowiązków określonych tą umową ani przepisami krajowymi, czy też wspólnotowymi. Sąd stwierdził, że bezskuteczne wypowiedzenie umowy powoduje, że umowa trwa nadal i powód może się domagać dofinansowania w wysokości niekwestionowanej przez pozwanego a wynikającej z trzech złożonych wniosków o dofinansowanie (z [...], [...] i [...] 2011r.) na kwotę [...]zł wraz z odsetkami ustawowymi (art. 481 Kc), przy czym data wymagalności określona przez powoda mieści się w terminach, o których mowa w § 7 umowy.

W niniejszej sprawie natomiast organ administracji, działając na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. badał czy środki przeznaczone na realizację programu finansowanego z udziałem środków europejskich, przekazane stronie w wykonaniu umowy o dofinansowanie projektu z [...] 2010r., w związku z ww. wyrokiem sądu powszechnego, zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem, bez naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Uznając, że beneficjent wykorzystał przyznane dofinansowanie z naruszeniem wskazanych wyżej procedur, organ orzekł o obowiązku ich zwrotu. Organ w swoich decyzjach nie badał zatem zasadności zasądzenia przez sąd powszechny kwoty [...]zł (co stanowiłoby naruszenie art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, przewidującego związanie stron, sądów oraz organów administracji orzeczeniami prawomocnymi sądu), a jedynie oceniał czy beneficjent prawidłowo wykorzystał przyznane środki i realizował projekt, którego dofinansowanie ze środków europejskich przyznano na warunkach określonych w ww. umowie oraz procedurach w tym zakresie obowiązujących beneficjentów pomocy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji oraz analizy akt sprawy instytucja zarządzająca, uwzględniając okoliczności sprawy, skupiła się przy tym na weryfikacji realizacji projektu i działań beneficjenta po powyższym prawomocnym wyroku z [...] 2014r. stwierdzającym bezskuteczność rozwiązania umowy o dofinansowanie

Badając w dalszej kolejności istnienie przesłanek do orzeczenia w niniejszej sprawie o zwrocie przyznanego stronie skarżącej dofinansowania należy mieć na uwadze, że szczegółowe zasady dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.p.p.r., umowa o dofinansowanie projektu zawarta z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2 cyt. ustawy), w ramach, których mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – nieprawidłowego ich wykorzystania. Beneficjenci mają obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad określonych w umowie o dofinansowanie. Wykorzystywanie zaś środków uzyskanych w ramach dofinansowanie niezgodnie z postanowieniami umowy o dofinansowanie będzie stanowiło "inne naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystywaniu środków europejskich", o którym mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych, uzasadniające, zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy zwrot przyznanego dofinansowania (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1546/12, LEX nr 1457654).

Skarżąca spółka otrzymała dofinansowanie na realizację, z udziałem środków unijnych konkretnego precyzyjnie określonego projektu ("Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]") w ramach Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2007-2013 na zasadach i warunkach określonych w umowie z dnia [...] 2010 r. zawartej z Województwem [...], reprezentowanym przez Zarząd Województwa. Zgodnie z § 2 ust. 1 umowa określa szczegółowe zasady i warunki, na jakich dokonywane będzie przekazywanie i wykorzystanie dofinansowania. Dofinansowanie dokonywane jest poprzez refundację części wydatków kwalifikowalnych poniesionych wcześniej przez beneficjenta na realizację projektu, określonego szczegółowo we wniosku o dofinansowanie projektu, stanowiącym załącznik do umowy. W umowie tej skarżąca spółka zobowiązała się m.in. do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem dofinansowanie projektu uwzględniając zmiany w sekcji H "Główne mierzalne wskaźniki osiągnięcia celów projektu", pkt H.1. "Wskaźniki realizacji celów projektu", w sekcji I "Zadania, harmonogram realizacji, koszty" oraz sekcji J "Informacje finansowe" pkt J.4. "planowane wydatki w ramach projektu. W przypadku dokonania zmian w projekcie na podstawie § 16 umowy, beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu uwzględniając wprowadzone oraz zaakceptowane przez instytucję zarządzającą RPO zmiany, zgodnie ze zaktualizowanym wnioskiem o dofinansowanie projektu (§ 2 ust. 2 umowy). Beneficjent zobowiązał się także do realizacji projektu z należytą starannością, w sposób, który zapewni prawidłową i terminową jego realizację oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie (§ 4 pkt 3 umowy). Zgodnie z § 5 ust 1 umowy skarżący miał składać wniosek o płatność nie częściej niż raz w miesiącu i nie rzadziej niż raz na kwartał kalendarzowy, licząc od dnia podpisania umowy, także w przypadku braku wydatków. Jednocześnie na mocy § 5 ust. 3 umowy został zobowiązany do comiesięcznego dostarczania zaktualizowanego harmonogramu składania wniosków o płatność w ramach projektu, począwszy do miesiąca, w którym podpisano niniejszą umowę. Ponadto skarżący jako beneficjent zobowiązany był m.in. do systematycznego monitorowania przebiegu realizacji Projektu oraz niezwłocznego, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o zaistnieniu nieprawidłowości lub podjęcia decyzji o zaprzestaniu realizacji projektu, informowania Instytucji Zarządzającej RPO W[...] o zaistniałych nieprawidłowościach lub o zamiarze zaprzestania realizacji Projektu (§13 ust. 1 pkt 1 umowy); przygotowywania i przekazywania Instytucji Zarządzającej RPO prawidłowo wypełnionych części sprawozdawczych z realizacji Projektu w ramach wniosków o płatność, zgodnie z obowiązującymi wzorami oraz składania wniosku o płatność zawierającego prawidłowo wypełnioną część sprawozdawczą raz na kwartał kalendarzowy do 10 dnia miesiąca następującego po danym kwartale(§ 13 ust. 1 pkt 3 i 4), przekazywania IZ wszelkich dokumentów i informacji związanych z realizacją projektu, których instytucja zarządzająca zażąda w określonym przez siebie terminie (§ 13 ust. 1 pkt 6).

W ocenie organu strona skarżąca naruszyła wyżej wskazane zapisy umowy o dofinansowanie nie składając harmonogramów o płatność, wniosków sprawozdawczych o płatność, nie osiągając zakładanego we wniosku o dofinansowanie celu projektu oraz zaprzestając realizacji projektu, co uzasadniało, orzeczenie na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. o zwrocie dofinansowania. Naruszenie bowiem zapisów umowy o dofinansowanie stanowi naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków europejskich, określonych w przywołanym przepisie prawnym.

Spółka w skardze zakwestionował powyższe twierdzenia organu wskazując, że do czasu wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w [...] nie mogła realizować inwestycji z wyłącznej winy Zarządu Województwa, zaś po wydaniu wspomnianego wyroku, stwierdzającego bezskuteczność wypowiedzenia umowy, Spółka próbowała negocjować z Województwem w celu ustalenia nowego terminu zakończenia umowy, jednakże organ wykazując się złą wolą, odmówił zmiany terminu zakończenia umowy. Skarżący wyjaśnił przy tym, że z uwagi na niewykonywanie umowy przez Województwo konieczna była zmiana nieaktualnego już harmonogramu wykonywania umowy, a złożenie przez Spółkę kolejnych wniosków o płatność w sytuacji, gdy brak było uzgodnionego harmonogramu wiązałoby się z niepewnością co do obowiązków Spółki, a tym samym z ryzykiem wydania przez Zarząd decyzji o zwrocie dofinansowania. Spółka wskazała przy tym, że organ zaniechał dokonania ustaleń czy faktycznie po wydaniu wyroku nie realizowała ona projektu, oddalając wniosek dowodowy strony.

W świetle powyższego między stronami nie jest sporne, że Spółka po rozwiązaniu przez Instytucję Zarządzającą umowy nie realizowała projektu do czasu wydania wyroku Sądu Apelacyjnego to jest w okresie od [...] 2011 r. do dnia [...] 2014 r., jednakże, jak wynika z uzasadnienia kwestionowanej decyzji organ nie brał pod uwagę tego okresu przy ustalaniu czy zaistniały przesłanki do orzekania o zwrocie dofinansowania, mając na uwadze, że [...] 2011 r. Województwo [...] złożyło oświadczenie o rozwiązaniu zawartej umowy o dofinansowanie, które dopiero wskazanym wyżej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...] 2014 r. zostało uznane za bezskuteczne.

Nie budzi wątpliwości, że w toku postępowania przed Sądem Apelacyjnym w [...], Spółka weryfikując wcześniejsze twierdzenie nie domagała się do Województwa [...] odszkodowania za rozwiązanie umowy, lecz twierdziła, że rozwiązanie umowy było bezskuteczne a umowa o dofinasowanie przedmiotowego projektu nadal wiąże strony. Stanowisko skarżącej w tym zakresie miało wpływ na treść powyższego wyroku z [...] 2014 r., jak również konsekwencje w postaci dalszej realizacji postanowień wiążącej strony umowy o dofinansowanie projektu z dnia [...] 2010r.

Wskazać przyjdzie, iż w § 3 ust. 1 umowy, okres realizacji projektu ustalono od [...].2010r. (rozpoczęcie realizacji projektu) do [...].2012r. (zakończenie realizacji projektu). Przy czym pod pojęciem "rozpoczęcie realizacji projektu" należy rozumieć datę podjęcia przez beneficjenta pierwszego prawnie wiążącego zobowiązania w ramach projektu dotyczącego wydatków kwalifikowanych (§1 pkt 15 umowy), a "zakończenie realizacji projektu" oznacza dzień, w którym zostały spełnione łącznie dwa warunki tj. zaplanowane w ramach projektu zadania zostały faktycznie wykonane oraz wszystkie wydatki kwalifikowalne zostały zapłacone przez beneficjenta (§ 1 pkt 16).

Zgodnie z § 3 ust. 2 instytucja zarządzająca może zmienić termin rozpoczęcia i zakończenia realizacji projektu, na uzasadniony wniosek beneficjenta, złożony zgodnie z § 16 ust. 1 umowy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach IŻ RPO W[...] może odstąpić od terminu określonego w § 16 ust. 1 umowy. Tryb dokonywania zmian w projekcie i umowie, z inicjatywy każdej ze stron, reguluje § 16 umowy. W szczególności w myśl ust. 3 w przypadku wystąpienia niezależnych od beneficjenta okoliczności powodujących konieczność wprowadzenia zmian w projekcie, strony uzgadniają zakres zmian w umowie, które są niezbędne dla zapewnienia prawidłowej realizacji projektu.

Wobec obowiązku przestrzegania przez beneficjenta procedur związanych z realizacją projektu, określonych w przepisach krajowych, unijnych i treści zapisów umowy, podzielić należy stanowisko Zarządu Województwa, iż skarżąca spółka, nawet uwzględniając okres sądowego sporu dotyczącego realizacji umowy, po powyższym wyroku nie zachowała wymaganych procedur, w istocie odstępując od realizacji jakichkolwiek obowiązków związanych z realizacją projektu, co do którego otrzymała wcześniej z udziałem środków europejskich częściową refundację przeznaczoną na realizację konkretnego projektu.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Przy wydatkowaniu środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 3 pkt 5 lit. c i d, a także środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z tych środków, stosuje się odpowiednio zasady rozliczania określone dla dotacji z budżetu państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że dla wydania decyzji o zwrocie dofinansowania na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystanie środków z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. procedury te mogą wynikać nie tylko z aktu prawa powszechnie obowiązującego, ale także z łączącej strony umowy o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony sposób działania beneficjenta. Sposób ten jest obowiązujący i odstępstwo od niego stanowi naruszenie procedur, o jakim mowa w art. 184 u.f.p.

Zważyć należy, że skarżąca we wniosku o dofinansowanie projektu i umowie zobowiązała się do realizacji w określonym terminie projektu pn. "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]" uwzględniając wskaźniki i cele wynikające z Programu, innych wiążących dokumentów i wniosku. Celem projektu było "Utworzenie nowoczesnego obiektu handlowo-usługowego w zabytkowej części Starego Miasta w [...]". Jak wynika z projektu skarżąca wcześniej użytkowała przedmiotowy budynek (parter i I piętro), a wniosek obejmował wyłącznie rozbudowę istniejącego już przedsiębiorstwa i dywersyfikacje jego produkcji poprzez wprowadzenie nowych dodatkowych usług – usług gastronomicznych. W ramach tego celu skarżąca zobowiązała się do wykonania remontu w poziomach budynku dotychczas niewykorzystywanych (piętro II oraz III + piwnica w której świadczone miały być nowe usługi gastronomiczne). Wszystkie planowane roboty budowlane miały być prowadzone wewnątrz obiektu. Szczegółowa analiza projektu wskazuje jakie były cele dofinansowania, jakie wskaźniki beneficjent zobligował się osiągnąć (utworzyć i wyposażyć w środki trwałe restaurację, zatrudnić pracowników), jak również harmonogram robót budowlanych. Zasadnie organ podniósł, że część robót została już wykonana.

Nie budzi zatem wątpliwości, iż nawet uwzględniając jako niezawinioną przez beneficjenta kilkuletnią przerwę w realizacji projektu, w tym wywiązywania się ze zobowiązań umownych, przeszkoda w tym zakresie odpadła z dniem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] tj. [...] 2014r. W sytuacji zatem gdy skarżąca jak twierdziła cały czas zainteresowana byłą dalszą realizacją projektu, winna podjąć niezwłocznie wszelkie niezbędne czynności i obowiązku wynikające z umowy i innych wiążących się z projektem procedur. W pierwszej kolejności zatem winna wystąpić do organu w formie pisemnej o zmianę terminu realizacji projektu. Wskazać należy, iż z § 21 ust. 1 umowy wynika, że wszelkie wątpliwości wynikające z jej realizacji wyjaśniane będą przez strony w formie pisemnej.

Na podstawie analizy akt administracyjnych sprawy Sąd stwierdza, że z obowiązków w tym zakresie beneficjent nie wywiązał się, naruszając procedury realizacji projektu, w szczególności warunki umowy. Zaprzestanie realizacji umowy o dofinansowanie, przed osiągnięciem celów projektu stanowi wystarczającą podstawę do przejęcia, że zaistniała przesłanka określona w art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, uzasadniającą wydanie decyzji określającej kwotę dofinansowania podlegającą zwrotowi. W takiej sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie, czyli gdy beneficjent odstąpił od realizacji projektu, nie został osiągnięty ani cel ani żadne wskaźniki projektu, zwrotowi podlega cała kwota uzyskanego dofinansowania. Bez znaczenia w tym zakresie pozostaje kwestia subiektywnego nastawienia beneficjenta, czy też ewentualny brak winy w wywołaniu okoliczności, które spowodowały kilkuletnią przeszkodę w realizacji projektu, zgodnie z warunkami umowy. Udzielone dofinansowanie nie spełniło bowiem swej funkcji, jaką było wdrożenie przez beneficjenta oznaczonego we wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia gospodarczego. Tym samym stwierdzić należy, że doszło do naruszenia procedury, stanowiącego z pewnością "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr [...] ze skutkiem spowodowania szkody realnej w budżecie ogólnym UE w związku z finansowaniem nieuzasadnionego wydatku z tego budżetu.

W związku z zaprzestaniem realizacji umowy, to Instytucja Zarządzająca zwróciła się do skarżącej spółki pismem z [...] 2015r., wzywając do przedłożenia informacji dotyczących możliwości dalszej realizacji inwestycji zgodnie z założeniami określonymi w dokumentacji aplikacyjnej beneficjenta, wskazując jednocześnie, że termin kwalifikowalności wydatków RPOW[...] na lata 2007-2013 upływa [...] 2015r. Z dalszej wymiany korespondencji wynika, że Instytucja Zarządzająca dopuszczała wydłużenie terminu zakończenia realizacji projektu, na maksymalny wynikający z przepisów wspólnotowych termin czyli do [...].2015r., zgodnie z Wytycznymi. Dalsze udokumentowane działania beneficjenta wskazują wyłącznie na przedłużanie negocjacji i polemikę z uzasadnionym przez organ stanowiskiem co do maksymalnego terminu zakończenia realizacji projektu. Zważyć należy, iż bez wykazania zaistnienia jakichkolwiek rzeczywistych przeszkód realizacji projektu w zaproponowanym przez organ nowym terminie, dopiero w piśmie z [...] 2015r. skarżąca wniosła o zmianę umowy poprzez wydłużenie terminu realizacji projektu do [...].2016r. Nadal beneficjent nie realizował obowiązków wynikających z umowy, nie przedłożył też żadnych dowodów, które dawałyby podstawy do uznania, że podejmował rzeczywiste działania w ramach realizacji projektu, zgodnie z procedurami.

Co więcej, jak zasadnie zwracał uwagę organ, z informacji uzyskanych od beneficjenta w piśmie z [...] 2015 r. i w dniu [...] 2015 r. wynika, że do tego czasu nie podjął on żadnych działań zmierzających do realizacji projektu. W piśmie z dnia 11 ca 2015 r. wskazano bowiem, że "w celu podjęcia inwestycji określonej w umowie konieczne będzie dokonanie inwentaryzacji dotychczas wykonanych robót, która będzie stanowić podstawę kosztorysu. Dopiero wówczas możliwym będzie zawarcie umowy z głównym wykonawcą inwestycji." Jak wynika z notatki służbowej pracownika Departamentu Wdrażania RPO, w dniu [...] podczas spotkania pracowników tegoż Departamentu i radcy prawnego M. C. z Prezesem Spółki i jego pełnomocnikiem, Prezes Spółki oświadczył, że nie podjął żądnych działań w celu realizacji projektu z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej przez Województwo od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]. Powyższe oświadczenia złożone przez Prezesa Spółki, w szczególności zaś to z dnia [...] 2015 r., czyni z kolei, co najmniej mało wiarygodnymi twierdzenia skarżącej, zawarte we wniosku o zmianę umowy z dnia [...] 2015 r., że "Spółka po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny dokonała inwentaryzacji pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach obiektu, następnie zleciał opracowanie kosztorysów w zakresie branż oraz ilości robót pozostałych do wykonania. Kosztorysy te stanowiły podstawę do wystosowania zapytań ofertowych do firm budowlanych. Oferty otrzymane od firm budowlanych przez Spółkę w sposób wyraźny zaś wskazywały na brak możliwości zakończenia projektu do dnia [...] 2015 r." Tym bardziej, że wniosek o dofinansowanie projektu nie obejmował remontu wszystkich kondygnacji, a wszakże cześć robót przygotowawczych została już wykonana. Strona skarżąca nie przedstawiła przy tym żadnego dokumentu potwierdzającego powyższe, budzące uzasadnione wątpliwości twierdzenia, z których wynikałoby, że Spółka w ciągu 7 dni dokonała inwentaryzacji, zleciła opracowanie kosztorysu w oparciu rozesłała zapytania ofertowe i otrzymała na nie odpowiedzi.

Należy mieć przy tym na uwadze, że przed wszczęciem przedmiotowego postępowania (vide pismo organu z dnia [...] 2015 r.), jak i po jego wszczęciu (pisma z dnia [...].2016 r. i [...].2016 r.) organ wzywał Spółkę do wskazania jakie czynności były podejmowane przez Stronę w celu realizacji Projektu w szczególności od dnia [...] 2014 r. i dostarczenia dokumentów to potwierdzających, jednakże strona nie ustosunkowała się do tych wezwań i nie przedstawiła organowi, żadnego dowodu świadczącego o tym że podjęła jakiekolwiek działania zmierzające do realizacji projektu. Zgodzić się należy z organem administracji, że złożony przez stronę skarżącą wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Prezesa Spółki nie mógłby stanowić wystarczającego dowodu na prowadzenie przez Spółkę prac. Wysłuchanie strony ma nadto wyłącznie charakter posiłkowy. Organ w ocenie czy projekt jest realizowany nie może bowiem poprzestawać tylko na gołosłownym oświadczeniu beneficjenta. Skarżący oświadczając, że przeprowadził inwentaryzacje, że na jego zlecenie dokonano kosztorysu prac do wykonania oraz że rozesłał zapytania ofertowe, na które otrzymał odpowiedzi, winien był, na wezwanie organu, przedłożyć dokumenty uwiarygadniające te twierdzenia. Brak zastosowania się do wielokrotnych wezwań organu pozwalał organowi na przyjęcie, że Spółka nie realizowała, po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny, przedmiotowego projektu, a w istocie nie miała już takiego zamiaru. Tym samym w ocenie Sądu nie można podzielić zarzutów skarżącego w tym zakresie, wskazujących na naruszenie przez organ przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Mając na uwadze zarzuty strony skarżącej, poza wyjaśnieniem czy w sposób prawidłowy organ ustalił, że Spółka nie realizowała projektu, należało również odnieść się do twierdzeń Spółki wskazujących, że brak możliwości wykonywania umowy o dofinansowanie projektu wynikał z naruszeń postanowień umowy przez instytucję zarządzającą regionalnym programem operacyjnym i nie można tym samym przyjąć, że doszło do wykorzystywania środków europejskich przez beneficjenta z naruszeniem procedur. Wskazać należy w związku z tym, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że [...] 2011 r. Województwo [...] złożyło oświadczenie o rozwiązaniu zawartej umowy o dofinansowanie, które następnie wskazanym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia [...] 2014 r. zostało uznane za bezskuteczne. W tym zakresie zatem (tj. za okres od wypowiedzenia umowy do dnia wydania omawianego wyroku przez Sąd Apelacyjny) nie można było obciążyć stroną odpowiedzialnością za niewykonywanie umowy (naruszenie procedur), bowiem do czasu wydania wskazanego wyżej wyroku wypowiedzenie umowy należało traktować jako skutecznie dokonane, a strona skarżąca miała podstawy do niepodejmowania się realizacji projektu, nie mając pewności czy uda się jej podważyć skuteczność rozwiązania umowy przez Województwo.

Inaczej sytuacja wygląda natomiast, gdy chodzi o okres po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny, w którym stwierdzono bezskuteczność wypowiedzenia umowy i przyznano spółce kwotę [...]zł, wynikającą ze złożonych w wykonaniu umowy trzech wniosków o płatności. Skarżąca od chwili wydania omawianego wyroku miała świadomość, że umowa nadal obowiązuje, a zatem, że winna doprowadzić do zmiany umowy i realizować projekt w sposób zgodny z tą umową. Złożenie przez Województwo skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] nie miało przy tym wpływu na istnienie obowiązku wykonania umowy przez podmioty, które ją ze sobą zawarły.

W ocenie Sądu, nieuzasadnione jest powoływanie się przez Spółkę na związek przyczynowy między bezpodstawnym wypowiedzeniem umowy a brakiem możliwości realizacji inwestycji przez Spółkę, tym bardziej po wyroku Sądu Apelacyjnego uwzględniającego powództwo skarżącej. Okoliczności tej nie można bowiem uznać za mającą istotny wpływ na wykonanie projektu. Skarżący uzasadniał brak realizacji inwestycji problemami finansowymi wynikłymi z wcześniejszego rozwiązania umowy przez Województwo i związaną z tym 3-letnią przerwą w wykonaniu projektu, a także problemami ze znalezieniem firmy budowlanej, która podjęła wykonałaby się wykonania inwestycję do [...] 2015 r.

Odnosząc się do powyższego zgodzić się należy z organem, że strona nie może uzasadniać braku realizacji projektu problemami finansowymi wynikającymi z poprzedniego bezskutecznego wypowiedzenia umowy przez Województwo. Kwestie związane bowiem z istnieniem lub nieistnieniem umowy o dofinansowanie i ewentualnym odszkodowaniem wynikającym z bezpodstawnego wypowiedzenia umowy rozstrzyga sąd powszechny i w tym zakresie strona miała możliwość ubiegania się o odszkodowanie. Strona nie wykazała przy tym, że dalsza realizacja inwestycji po przerwie związanej z bezskutecznym wypowiedzeniem umowy będzie niosła za sobą zwiększenie kosztów w porównaniu z pierwotnie zakładanymi. Mając świadomość braku odpowiedniego zaplecza finansowego strona skarżąca powinna zważyć, że nie jest w stanie zrealizować inwestycji, o czym w świetle § 13 ust. 1 umowy powinna niezwłocznie poinformować organ. Konsekwencją zaś stwierdzenia przez stronę, że wystąpiły okoliczności uniemożliwiające jej dalsze wykonywanie obowiązków byłoby zgodnie z § 18 ust. 6 umowy rozwiązanie umowy i obowiązek zwrotu całości przyznanego dofinansowania (§ 18 ust. 7).

Jeśli zaś chodzi o problemy ze znalezieniem podwykonawców, to należy zwrócić uwagę, że strona w żaden sposób nie wykazała, że takie okoliczności miały miejsce. Strona nie przedstawiła też żadnych dowodów świadczących o innych okolicznościach uniemożliwiających realizację inwestycji w zakreślonym terminie.

Jak słusznie zwrócił przy tym uwagę organ, informował on stronę skarżącą o możliwości przedłożenia realizacji umowy do dnia 31 grudnia 2015 r., wyjaśniając, że refundacja przez organ poniesionych środków przez beneficjenta może odbyć się po dniu 31 grudnia 2015 r., jednak beneficjent musi ponieść koszty kwalifikowalne do dnia 31 grudnia 2015 r., co wynika wprost z art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 datę końcową kwalifikowalności wydatków na dzień 31 grudnia 2015 r. W istocie więc Spółka mogłaby realizować inwestycje w okresie dłuższym niż pierwotnie zakładany (od [...].2014 r. do 31 grudnia 2015 r.). Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organ nie miał przy tym możliwości dalszego przedłużania terminu realizacji inwestycji poza wyznaczoną w cyt. wyżej rozporządzeniu datę końcową kwalifikowalności wydatków. Kwestia ta została bowiem w sposób jednoznaczny uregulowana w przywołanym wcześniej art. 56 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr [...], zgodnie z którym wydatki, w tym wydatki na duże projekty, są kwalifikowalne do wsparcia z funduszy, jeżeli zostały faktycznie poniesione pomiędzy datą przedłożenia Komisji programów operacyjnych lub od dnia [...] 2007 r., w zależności od tego, który z tych terminów jest wcześniejszy, a dniem 31 grudnia 2015 r. Operacje nie mogły zostać zakończone przed początkową datą kwalifikowalności. W świetle powyższego przepisu, gdyby Beneficjent nie zdążył z realizacją projektu w terminie kwalifikowalności wydatków (tj. ponoszeniem wydatków), wszystkie koszty poniesione przez niego po okresie 31 grudnia 2015 r. byłyby, z mocy prawa, wydatkami niekwalifikowalnymi. Beneficjent nie mógłby ich przedstawić we wniosku o płatność, a IZ RPO WSL nie mogłaby ich rozliczyć, a więc uznać je za nadające się do refundacji.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego wskazującej na związek przyczynowy między brakiem realizacji przez spółkę projektu, a wcześniejszym bezpodstawnym wypowiedzeniem umowy przez Województwo, należy tez mieć na uwadze, że z treści przepisu art. 207 ust. 1 ustawy nie wynika by orzeczenie o zwrocie dofinansowania było uzależnione od ustalenia, że beneficjent jest podmiotem wyłącznie odpowiedzialnym za naruszenie procedur w trakcie trwania umowy. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ustawy o finansach publicznych do zwrotu środków organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie nie przewidziano żadnych okoliczności - wystąpienia winy lub jej rodzaju czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Beneficjent w skutek podpisania umowy, a następnie w wyniku wyroku Sądu Apelacyjnego otrzymał bezzwrotną pomoc, pod warunkiem zrealizowania zapisów tejże umowy. Treść umowy, jednoznacznie określała obowiązki Spółki i wynika z niej jednoznacznie, że odstąpienie przez Beneficjenta od realizacji umowy, bez względu na powód, będzie wiązało się z koniecznością zwrotu przyznanego dofinansowania (§ 18 umowy).

Nie jest zasadny zarzut skarżącej dotyczący konieczności powołania biegłego na okoliczność zbadania możliwości realizacji inwestycji po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny. Zwrócić należy uwagę, że strona skarżąca nie wnioskowała o to na etapie postępowania administracyjnego. Nie wykazała też by istniały jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające wykonywanie projektu. W ocenie Sądu, organ wyspecjalizowany w ocenie zasad i sposobów realizacji projektów, który oceniał projekt na etapie procedury kwalifikacyjnej do dofinansowania, nie był zobowiązany do powoływania biegłego w zakresie koniecznym do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, nie istniała bowiem konieczność korzystania z wiadomości specjalnych z zakresu finansów i budownictwa. Jak już zresztą wskazano, ewentualne ustalenie, że realizacja projektu pociągałaby za sobą wyższe koszty niż pierwotnie zakładano nie miała wpływu na istnienie obowiązku realizacji projektu, a co za tym idzie na obowiązek zwrotu dofinansowania w przypadku gdyby strona tego obowiązku nie wykonywała. W ocenie Sądu, wobec nie przedstawienia przez Spółkę żadnych dowodów wskazujących na brak możliwości realizacji inwestycji w zakreślonym czasie, organ zasadnie wskazywał, że po wydaniu wyroku strona skarżąca miała możliwość realizacji inwestycji w terminie dłuższym niż pierwotnie zakładany 11 miesięczny termin. Z zebranych dokumentów nie wynikało też żeby istniała jakakolwiek okoliczność podważająca aktualność opinii zewnętrznych ekspertów dokonanej na etapie składania wniosku, co do możliwości realizacji inwestycji w terminie 11 miesięcznym (a tym bardziej w terminie 14 miesięcznym, gdyby strona skorzystała z możliwości przedłużenia realizacji inwestycji do 31 grudnia 2015 r. Strona skarżąca mając świadomość istnienia takich okoliczności powinna była przedłożyć dowody na poparcie swych twierdzeń.

Na koniec należy wskazać, że prawidłowo stwierdzone przez organ naruszenie procedur (zapisów umowy) przez stronę skarżącą nie mogło w okolicznościach tej sprawy pociągać za sobą obowiązku zwrotu jedynie części z uzyskanego dofinansowania lub odstąpienia od zwrotu przyznanych środków pieniężnych z uwagi na wcześniejsze naruszenie przepisów umowy przez Zarząd Województwa, bowiem przepisy umowy o dofinansowanie nie przewidywały takiej możliwości. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 7 umowy w przypadku rozwiązania umowy Beneficjent nie ma prawa do otrzymania dofinansowania tej części wydatków która odpowiada prawidłowo zrealizowanej części Projektu. W przepisie tym, jak i pozostałych przepisach umowy dotyczących zwrotu dofinansowania nie uzależnia się obowiązku zwrotu przyznanych środków od okoliczności, które przyczyniły się do niewykonania projektu.

Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że organ podjął wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego analizowanej sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy został zbadany w sposób wyczerpujący, a organ nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. W zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Zarząd Województwa w sposób precyzyjny i jasny wskazał wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, podał i wyjaśnił podstawy prawne decyzji, wskazał fakty i dowody, na których oparł zaskarżone rozstrzygnięcie i z jakich powodów innym dowodom, czy też twierdzeniom, odmówił wiarygodności

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu, który mógłby skutkować jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga jako niezasadna, podlegała zatem oddaleniu.