Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 901/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2009-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c art. 135 art. 152 art. 200 art. 205 par. 2 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant Tomasz Korpal po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia zasadniczego oraz dodatkowego uposażenia rocznego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej na rzecz skarżącego R. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 104 § 1 Kpa i art. 71 ust. 1, 73 ust. 1 art. 76 ust. 1 i 4, oraz 104 ust.1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), odmówił R. K. przyznania kwoty [...]zł tytułem uposażenia zasadniczego za okres [...]r. wraz z ustawowymi odsetkami (poczynając od [...]r, od kwot szczegółowo wymienionych) oraz kwoty [...]zł tytułem dodatkowego uposażenia rocznego za okres [...]r. wraz z ustawowymi odsetkami od dnia [...]r.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że jej wydanie poprzedziły następujące okoliczności:

Rozkazem Nr [...]z dnia [...]r. R. K. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...]r.

Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po rozpoznaniu odwołania uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia, ustalił nową datę na dzień [...]r., a w pozostałej części rozkaz ten utrzymał w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję ostateczna oraz poprzedzającą ją decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...]r.

R. K. stawił się ponownie do służby w Jednostce Wojskowej Nr [...] w [...], który to fakt został stwierdzony w rozkazie dziennym Dowódcy tej jednostki.

W dniu [...]r. R. K. wniósł do Sądu Rejonowego w [...] pozew o zasądzenie od Skarbu Państwa- Jednostki Wojskowej nr [...] kwoty [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem uposażenia zasadniczego oraz kwoty [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem dodatkowego uposażenia rocznego.

Sąd Rejonowy w [...]Wydz. [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...]przekazał sprawę Dowódcy JW Nr [...] w [...]jako organowi właściwemu do jej rozpoznania.

Odnosząc się do tak ustalonego stanu faktycznego i uzasadniając rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, Dowódca JW. Nr [...] w [...]wyjaśnił, że zasady na jakich żołnierzom zawodowym przysługują uposażenia i inne należności pieniężne określone są w rozdziale 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z regulacji tej wynika, że prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych przysługuje wyłącznie za okres trwania stosunku służbowego i to pod warunkiem, że służba jest pełniona. Potwierdzeniem tego stanowiska jest treść art. 76 ust. 1 i 4, wskazującego początkową i końcową datę przysługiwania uposażenia. Prawo do uposażenia żołnierza zawodowego powstaje z dniem stawienia się do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a wygasa z ostatnim dniem miesiąca,

w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z tej służby.

Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że w okresie [...]r. R. K. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji należy przyjąć, że okres od dnia zwolnienia ze służby do dnia stawienia się do pełnienia służby po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchylającym decyzję o zwolnieniu ze służby stanowi przerwę w pełnieniu zawodowej służby wojskowej, wyrok ten bowiem wywołuje skutki ex nunc (od daty uprawomocnienia się wyroku). Nie jest, w przekonaniu organu, dopuszczalne przyjmowanie fikcji, iż w okresie skutecznego, aczkolwiek niezgodnego z prawem zwolnienia R. K. z zawodowej służby wojskowej, pełnił on nadal tę służbę i w związku z tym posiadał prawo do uposażenia i innych należności pieniężnych.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem R. K., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł odwołanie domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie kwot, jak we wniosku zawartym w pozwie z dnia [...]r., ewentualnie uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania podtrzymane zostały twierdzenia zawarte

w pozwie. Strona wskazała, że podstawę jej roszczeń stanowią następujące przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych:

- art. 71 i 72- w zakresie roszczeń o wypłatę uposażenia zasadniczego za okres od [...]r. ,

- art. 73 ust. 3 w związku z art. 81 ust. 1 – w zakresie roszczeń o wypłatę należnych odsetek ustawowych,

- art. 83 ust. 1,2,5 – w zakresie roszczeń o wypłatę dodatkowego uposażenia rocznego za okres [...]r. wraz z ustawowymi odsetkami.

Odwołujący się zakwestionował argumentację, że prawo do uposażenia

i innych należności pieniężnych przysługuje wyłącznie za okres trwania stosunku służbowego i to pod warunkiem, że służba jest pełniona i powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. (II SA/Wa 1046/05) uchylający decyzje organów obu instancji w sprawie zwolnienia R. K. z zawodowej służby wojskowej oraz przeniesienia go do rezerwy ze stwierdzeniem ich niewykonalności w całości.

W związku z powyższym R. K. wywiódł, że pozostawał, w stosunku służby w sposób ciągły i nieprzerwany również po dacie [...]r. Jego zdaniem, gdyby zwolnienie istotnie miałoby miejsce, konieczne byłoby późniejsze ponowne powołanie go do służby wojskowej w oparciu o art. 9 ustawy rozkazem personalnym Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Rozkaz taki nie został wydany, a zatem w pełni zasadne jest stanowisko o nieprzerwanym pozostawaniu odwołującego się w stosunku służby.

Zdaniem strony, twierdzenia organu w powyższym zakresie są niespójne

i niekonsekwentne, skoro bowiem organ stoi na stanowisku, że na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej odwołujący się został zwolniony ze służby, to niezrozumiałe jest dlaczego nie nawiązano ponownie stosunku służby w sposób przewidziany przepisami ustawy, to jest w drodze rozkazu personalnego o powołaniu do służby. Do służby został dopuszczony dopiero w dniu [...]r., co, jak wskazuje organ w uzasadnieniu swojej decyzji, "zostało stwierdzone w rozkazie Dziennym Dowódcy JW. Nr [...] nr [...] z dnia [...]r." Jak z powyższego wynika, dopuszczenie do służby nie miało formy powołania do służby, które byłoby niezbędne, o ile miałoby miejsce uprzednie ustanie stosunku służby.

Odwołujący się podniósł również, że pozostawał bez możliwości pełnienia służby z przyczyn od niego niezależnych, gdyż pomimo zgłoszenia się do służby

i pozostawania w dyspozycji dowódcy jednostki wojskowej został dopuszczony do służby dopiero [...]r. Z tych przyczyn nie może ponosić ujemnych skutków działania niezgodnego z prawem, a następnie zaniechania w realizacji wyroku sądu.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 2, art. 73 ust. 1 pkt 2, art. 76 ust. 1 i 4 oraz art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania- utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył szczegółowo treść zaskarżonej decyzji wraz z jej uzasadnieniem oraz wnioski i argumentację odwołania, a następnie opisał ustalenia faktyczne, których dokonał w sposób zbieżny

z ustaleniami zawartymi w decyzji organu I instancji i przedstawił stan prawny mający, jego zdaniem, znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym wskazał treść tych samych przepisów prawa materialnego, na które powołano się w decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]w [...].

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w świetle przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prawo do uposażenia uzależnione jest od pełnienia zawodowej służby wojskowej, powiązane zostało bowiem z faktycznym podejmowaniem służby. Odwołujący się zaprzestał pełnienia zawodowej służby wojskowej z dniem [...]r. i nie pełnił jej do dnia [...]r. tj. do dnia poprzedzającego dzień stawienia się w Jednostce Wojskowej Nr [...]w [...]. We wskazanym okresie nie istniał żaden element stosunku zawodowej służby wojskowej, który uzasadniałby prawo odwołującego się do uposażenia. Okres pozostawania poza służbą nie może być traktowany jako okres pełnienia zawodowej służby wojskowej i w związku z tym odwołującemu się nie przysługują wnioskowane należności finansowe. W przekonaniu organu zwolnienie R. K. było skuteczne, a więc stosunek służby wojskowej ustał w dniu [...]r. a w konsekwencji z tym dniem wygasło prawo odwołującego się do uposażenia.

Na poparcie tezy, że prawo do uposażenia przysługuje żołnierzowi wyłącznie za okres pełnienia służby i jest nierozerwalnie związane z trwaniem stosunku zawodowej służby wojskowej, Dowódca JW [...] w [...]powołał się na wyroki NSA z dnia 9.04. 2001r. sygn. akt II SA 94/01 i z dnia 27.06. 2006 r. sygn. akt I OSK 1298/05 i wywiódł, że R. K. nie może być traktowany jako osoba pełniąca służbę w okresie [...]r., skoro w określonym przedziale czasowym wywoływała względem niego skutki decyzja zwalniająca ze służby, uniemożliwiając mu jej pełnienie.

Wbrew twierdzeniom odwołującego się, skutku polegającego na nie pełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby.

Według organu II instancji, nie zasługuje na aprobatę pogląd, że stosunek służbowy – pomimo wydania decyzji zwalniającej – nie ustał. W przedmiotowej sprawie doszło bowiem do uchylenia, a nie do stwierdzenia nieważności decyzji skutkującej zwolnieniem ze służby.

Uchylenie decyzji dokonującej zwolnienia żołnierza ze służby nie oznacza, że decyzja stała się nie skuteczna i nie spowodowała rozwiązania stosunku stosownie do woli orzekającego organu. Przeciwnie, z datą jej wydania adresat decyzji uzyskał tytuł, aby od dnia zwolnienia nie pełnić służby, a organ wojskowy utracił tytuł do traktowania żołnierza jako osobę pełniącą służbę. Dopiero od dnia ponownego przystąpienia do pełnienia obowiązków przysługiwało stronie prawo do uposażenia

i innych należności. Decyzja uchylająca bowiem wywiera skutki ex nunc, czyli na przyszłość i stanowi jedynie podstawę do ponownego nawiązania stosunku zawodowej służby wojskowej. Zgoła odmienne są natomiast skutki stwierdzenia nieważności wydanego rozstrzygnięcia. W tym wypadku wskazuje się na ciężką wadliwość obarczającą decyzję od dnia jej wydania, to jest ze skutkiem ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji ma moc wsteczną- eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji tak jakby w ogóle nie została podjęta.

Odnosząc się do twierdzeń dotyczących nie wydania rozkazu powołującego ponownie odwołującego się do służby wojskowej oraz jego gotowości do podjęcia służby, organ odwoławczy stwierdził, że w świetle poczynionych rozważań, nie mają one znaczenia w sprawie, a stanowić mogą co najwyżej podstawę do ewentualnego dochodzenia przez stronę cywilnoprawnych roszczeń odszkodowawczych.

R. K. reprezentowany przez radcę prawnego wniósł na wyżej opisaną decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się uchylenia zaskarżonego aktu i zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego .

Skarga oparta została na zarzutach naruszenia:

- art. 71 ust. 1, art. 72 ust.1 i 2, art. 73 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 1 i 2, art. 76 ust. 1 i 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;

- zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – art. 8 Kpa.

W uzasadnieniu skargi zawarto argumentację podobną do podniesionej uprzednio

w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności powołano się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia

29 września 2005r. sygn. akt II SA/Wa 1046/05 uchylający w całości decyzje organów obu instancji (o zwolnieniu R. K. z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy z dniem [...]r.) ze stwierdzeniem ich niewykonalności w całości. Pomimo tego wyroku oraz zgłoszenia się skarżącego do służby, co miało miejsce po wydaniu powołanego wyżej wyroku, skarżący do służby dopuszczony został dopiero w dniu [...]r. W związku z powyższym, zdaniem strony, skarżący pozostawał w służbie w sposób ciągły i nie przerwany również w okresie [...]r.

W ocenie skarżącego, niesłuszne jest stanowisko organu wiążące prawo do uposażenia z faktem podejmowania służby wojskowej. W przypadku wydania rozkazu personalnego zwalniającego ze służby nie jest możliwe faktyczne podejmowanie służby przez żołnierza, nie zostałby bowiem do pełnienia służby dopuszczony, co nie oznacza jednak iż z decyzją tą się zgadza, zwłaszcza gdy skarżący wykorzystał wszelkie środki prawne do uchylenia decyzji, którą zasadnie kwestionował. Skarżący nie miał żadnego wpływu na decyzję w zakresie dopuszczenia go do faktycznego pełnienia służby, jak i nie może ponosić konsekwencji wadliwych rozstrzygnięć organów wojskowych.

Podkreślono też w skardze, że po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie organ potrzebował niemal [...] miesięcy do ponownego dopuszczenia skarżącego do faktycznego pełnienia służby, pomimo zgłoszenia skarżącego gotowości do jej pełnienia po wydaniu przez sąd administracyjny przedmiotowego orzeczenia, co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowej sprawie nie ma znaczenia okoliczność, że po wyroku sądu nie został wydany rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego o powołaniu R. K. do zawodowej służby wojskowej oraz że okoliczność ta może stanowić co najwyżej podstawę roszczeń odszkodowawczych skarżącego. W ocenie skarżącego zaniechanie wydania takiego rozkazu świadczy również o naruszeniu art. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych a jednocześnie, skoro dopuszczono go do służby, dowodzi, że nie doszło uprzednio do rozwiązania stosunku służby.

R. K. zakwestionował też stanowisko organu, iż okres pozostawania poza służbą nie może być traktowany jako okres pełnienia wojskowej służby zawodowej. Według strony stanowisko to jest niezasadne ponieważ zwolnienie ze służby zostało prawomocnie uchylone ze stwierdzeniem jego niewykonalności.

Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga okazała się częściowo zasadna, choć z innych względów niż zostały podniesione w jej zarzutach. Z uwagi jednak na treść art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określanej dalej jako P.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzygając

w granicach zakreślonych w § 1 tego przepisu zobowiązany był jednocześnie rozważyć wszystkie dostrzeżone w decyzji naruszenia prawa, nawet jeśli nie były przedmiotem zarzutów skargi.

Rozpatrywany spór dotyczy prawa żołnierza służby zawodowej do uposażenia z tytułu pełnienia tej służby, które to prawo, określone jest w ustawie z dnia

11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U.

z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.). Stosunek służbowy żołnierzy zawodowych posiada, jak wynika to z uregulowań wskazanej wyżej ustawy, charakter administracyjno-prawny, a w tej sytuacji należy wszelkie zagadnienia związane

z powoływaniem do zawodowej służby wojskowej, otrzymywaniem uposażenia

i innych należności pieniężnych żołnierzy zawodowych, przebiegiem ich służby oraz ze zwalnianiem z tej służby należy rozstrzygać na gruncie prawa administracyjnego.

W myśl powołanej ustawy, żołnierze zawodowi otrzymują uposażenie i inne należności pieniężne określone w ustawie (art.71 ust.1), przy czym prawo do uposażenia powstaje z dniem rozpoczęcia przez żołnierza zawodowego pełnienia zawodowej służby wojskowej (art. 76 ust. 1), natomiast wygasa, z ostatnim dniem miesiąca, w którym żołnierz zawodowy został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, zginął lub zmarł (art. 76 ust.4).

Zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowym sporze była kwestia wpływu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 29 września 2005 r. uchylającego decyzję stateczną oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji orzekającą o zwolnieniu skarżącego

z zawodowej służby wojskowej na roszczenie skarżącego o wypłatę uposażenia

i dodatkowej nagrody rocznej wraz z ustawowymi odsetkami za okres przebywania skarżącego poza służbą.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne miedzy stronami jest, że skarżący na skutek ostatecznej decyzji administracyjnej - rozkazu personalnego

z dnia [...]zwolniony został z zawodowej służy wojskowej z dniem [...]r. i od tego dnia służby tej nie pełnił. Jednakże wskazanym wyżej wyrokiem rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej został wyeliminowany z obrotu prawnego. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu[...]r., a skarżący został dopuszczony do służby z dniem [...]r.

Z treści skargi wynika, że zdaniem strony skarżącej, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywołuje skutek ex tunc, a swoje stanowisko opiera na zawartym we wskazanym wyroku rozstrzygnięciu stwierdzającym niewykonalność decyzji organów obu instancji w całości.

Organy wojskowe orzekające w sprawie odmawiając uwzględnienia roszczenia oparły się natomiast na założeniu, że wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzje organu administracji publicznej posiada moc na przyszłość, czyli działa ex nunc.

Zdaniem sądu, wbrew wywodom skargi, stanowisko organów obu instancji co do skutków wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego o charakterze kasacyjnym, co do zasady, prawa nie narusza. Inne są bowiem skutki intertemporalne wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej na skutek stwierdzenia jej nieważności (wyrokiem sądu administracyjnego lub decyzją ostateczną właściwego organu), a inne – wobec uchylenia decyzji ostatecznej przez sąd administracyjny.

Wyjaśniając tę kwestię, na wstępie trzeba zaznaczyć, że zarówno ustawa

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i ustawy dotyczące innych służb, określanych często mianem służb mundurowych, (ustawa o Policji, ustawa o służbie więziennej, i inne), z uwagi na szczególny charakter regulowanych nimi stosunków służbowych zasadzających się przede wszystkim na zwiększonej dyspozycyjności osoby powołanej do tej służby, zawierają niejednokrotnie liczne własne autonomiczne, względem systemu prawa, uregulowania kwestii czasowego oddziaływania orzeczeń.

Należało zatem w pierwszej kolejności zbadać czy również ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych reguluje, w zakresie prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych skutki wyroku uchylającego ostateczną decyzję administracyjną o rozwiązaniu stosunku służbowego lub orzeczenia stwierdzającego nieważność takiej decyzji.

Analiza przepisów prowadzi do wniosku, że regulacja taka jest w ustawie zawarta w art. 116. Przepis ten w pierwotnym brzmieniu, stanowił, że "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 albo 112 pkt 1 ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej,

z zastrzeżeniem ust. 2" i odnosił się do niektórych tylko przyczyn zwolnienia

z zawodowej służby wojskowej. Ta wersja art. 116 ust. 1 obowiązywała w dacie dopuszczenia skarżącego (po wyroku WSA w Warszawie) do zawodowej służby wojskowej w dniu [...]r.

Na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), powyższy przepis otrzymał brzmienie: "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust.1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu". Ponadto, zmianie daleko idącej, w stosunku do wersji pierwotnej, uległ ust. 3 art. 116 poprzez wprowadzenie prawa żołnierza zawodowego, o którym mowa w ust. 1 do odszkodowania określonego w tym przepisie od Skarbu Państwa.

Zmiana art. 116 obowiązuje od 1 stycznia 2008 r., a więc nie obowiązywała

w czasie, gdy dopuszczono R. K. do pełnienia służby wojskowej po wyroku uchylającym decyzję o zwolnieniu, jak też w dacie wniesionego pozwu do sądu powszechnego, a obowiązywała w dacie obecnie zaskarżonej decyzji. Tymczasem, stosownie do art. 10 wskazanej ustawy zmieniającej z dnia 24 sierpnia 2007 r., do spraw wszczętych a nie zakończonych przed jej wejściem w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa została wszczęta w dniu [...]r., bowiem w tym dniu R. K. wniósł pozew do sądu powszechnego, przekazany następnie organom wojskowym według właściwości.

Wyżej cytowana treść art. 116 ust 1 w brzmieniu pierwotnym, nie obejmowała swym zakresem art. 111 pkt 7 będącego podstawą prawną rozkazu personalnego

o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, uchylonego następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2005 r., a zatem przyjąć należało, że również pierwotny tekst art. 116 ust. 1 ustawy, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania.

W takiej zaś sytuacji, należało odwołać się do utrwalonej i jednolitej

w orzecznictwie oraz przeważającej w doktrynie prawa administracyjnego interpretacji analizowanego, a spornego między stronami zagadnienia.

Właściwe w sprawie roszczenia R. K. organy wojskowe orzekające w obu instancjach trafnie przyjęły, że wyrok sądu stwierdzający nieważność decyzji administracyjnej działa ex tunc (wyrok usuwa skutki nieważnej decyzji z mocą wsteczną) a wyrok uchylający taką decyzję działa ex nunc (rodzi skutki na przyszłość, tzn. uchyla skutki tej decyzji od momentu prawomocności wyroku).

Organ odwoławczy, podobnie jak wcześniej organ I instancji, wyjaśnił przekonywająco, że decyzja dotknięta wadą skutkującą orzeczeniem jej nieważności jest od samego początku jej podjęcia nieważna z powodu ciężkiego uchybienia jakim jest dotknięta, czego nie można stwierdzić w przypadku decyzji, która została przez sąd uchylona ze względu na zaistnienie innych przyczyn.

Stanowisko to znajduje oparcie w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości (por. wyroki NSA

z: 21.01,2005 r., OSK 1605/04; 23.01.2009 r., II FSK 1420/07, z 27.02.2007 r.,

III SA/Lu 541/06).

Argumentacja skargi odwołująca się do zawartego w pkt II wyroku WSA

w Warszawie powyższej sądowej oceny stanowiska organów nie zmienia, ponieważ opiera się na błędnej interpretacji tego rozstrzygnięcia. Jak wynika to z uzasadnienia cytowanego wyroku znajdującego się w aktach nadesłanych przez organ wraz ze skargą, Sąd rozstrzygnięcie to wydał w oparciu o art. 152 ustawy - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ratio legis tego przepisu polega na nałożeniu przez ustawodawcę na sąd obowiązku, w przypadku wydania wyroku

o charakterze kasacyjnym, każdorazowego wskazania czy decyzja wyeliminowana

z obrotu prawnego tym wyrokiem, który wobec dwuinstancyjności postępowania sądowo-administracyjnego – jest wyrokiem nieprawomocnym - może czy też nie może być wykonywana do czasu jego uprawomocnienia się. Orzeczenia opartego

o art. 152 P.p.s.a. nie należy zatem utożsamiać ze znaną prawu administracyjnemu instytucją natychmiastowego wykonania decyzji, jest to bowiem rozstrzygnięcie zbliżone do wstrzymania wykonania decyzji na czas od dnia wyroku do dnia jego prawomocności.

Rozstrzygnięcie stwierdzające niewykonalność zaskarżonej decyzji nie prowadzi zatem do takiego samego skutku jak stwierdzenie wyrokiem sądowym jej nieważności.

W konsekwencji powyższych spostrzeżeń, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem w zakresie ustalenia, że wyrok WSA

w Warszawie nie daje podstawy do przyznania skarżącemu należności z tytułu uposażenia i nagrody rocznej za okres od dnia pozostawania skarżącego poza służbą, to jest od dnia [...]r.

Natomiast – w aktualnym stanie sprawy - nie można uznać za zgodne

z prawem stanowisko organów obu instancji negujące całkowicie zasadność roszczenia strony.

W niniejsze sprawie istotne znaczenie dla dalszej oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu posiadają dwie daty tj. data prawomocności wyroku i data podjęcia przez skarżącego służby wojskowej na skutek tego wyroku. Nie mają natomiast znaczenia te argumenty i rozważania skargi, które sugerują jakiej treści decyzje powinny wydać organy wojskowe po wyroku sądu wojskowego, gdyż dotyczą okoliczność wykraczających poza granice przedmiotowe kontrolowanej przez sąd sprawy.

Pierwsza z tych dat tj. data prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie jest niesporna. Od tej daty, zdaniem sądu, roszczenie skarżącego mogłoby zostać uznane za zasadne, skoro wyrok prawomocny uchylił skutki decyzji zwalniającej skarżącego z zawodowej służby wojskowej, ale pod warunkiem, że równocześnie z nią, lub wprawdzie później, ale przed datą [...]r. R. K. zgłosił się do służby.

Z ustaleń organów nie wynika aby skarżący zgłosił się do służby bezpośrednio w dniu następnym po uprawomocnieniu się wyroku, również skarżący tego nie twierdzi. W tej sytuacji, co do zasady należało ustalić kiedy nastąpiło zgłoszenie się R. K. do służby.

W ocenie Sądu, istotny jest bowiem nie dzień, kiedy żołnierz zwolniony

z zawodowej służby wojskowej decyzją ostateczną następnie uchyloną prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego ponownie został do pełnienia tej służby dopuszczony, lecz dzień, w którym do jej pełnienia się zgłosił. Wynika to z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w jej brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r. Analiza tego przepisu prowadzi bowiem do wniosku, że skoro prawo żołnierza zawodowego do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby, to skutkiem prawomocnego wyroku sądu administracyjnego uchylającego decyzję o zwolnieniu jest powrót prawa do uposażenia z momentem zgłoszenia się żołnierza do pełnienia służby.

W ocenie sądu, w rozpatrywanym stanie prawnym odmowa uznania istnienia tego prawa w sytuacji, gdy organ z powodów od niego zależnych nie respektuje wyroku sądu i nie dopuszcza żołnierza zawodowego do pełnienia służby sprzeczna byłaby z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).

W kwestii tej materiały sprawy są niejednolite, bowiem strona twierdzi, że organy wojskowe zwlekały z dopuszczeniem jej do służby, mimo zgłoszenia do niej gotowości, zaś organy orzekające w sprawie okoliczność tę bagatelizowały i w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń. Organy obu instancji, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 80 i 107 par. 3 Kpa uchyliły się od jej wyjaśnienia w ramach ustaleń faktycznych, a organ odwoławczy ponadto zaniechał ustosunkowania się do twierdzeń strony zawartych na tę okoliczność w odwołaniu uznał bowiem, że to okoliczność nieistotna, co jak zostało wyżej wskazane, jest niezgodne z prawem

i narusza, obok zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 Kpa), także art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy w oparciu o ustalony zaskarżoną decyzją stan faktyczny istniejący w dacie jej wydania i obowiązujący w tej dacie stan prawny. Nie posiada zatem uprawnień do czynienia ustaleń faktycznych w zakresie, w jakim nie dokonał tego właściwy organ. Brak zatem ustalenia, kiedy skarżący zgłosił gotowość do podjęcia służby, a zwłaszcza czy gotowość tę zgłosił wcześniej niż został do niej dopuszczony, i nie pozwala sądowi na czynienie rozważań na okoliczność czy i od kiedy oraz w jakim zakresie roszczenie należałoby uznać za zasadne. Z tego powodu wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dlatego należało orzec na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt I wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie ustalenie kiedy skarżący zgłosił się do podjęcia służby i odpowiednio do tego ustalenia – merytoryczne rozstrzygnięcie, przy uwzględnieniu powyższych zapatrywań prawnych Sądu.

Zawarte w pkt II wyroku orzeczenie o niewykonalności w całości zaskarżonej decyzji oparte zostało o art. 152 P.p.s.a. O kosztach (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 tej ustawy.