Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2036/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sądowy Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 21 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. R. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego W. R. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 2036/02

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dn.10.04.2002r. SA/Rz 1643/01 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dn. [...].06.2001r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną tegoż organu z dn. [...]08.2000r. Nr [...] orzekającą o pozbawieniu W. R. s. L. ur. [...].1923r. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki byłego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. decyzją z dn.8.05.1976r. z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 12.09.1944r. do 30.04.1947r. podczas służby w szeregach Milicji Obywatelskiej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, gdyż W. R. w toku postępowania weryfikacyjnego podnosił, że posiada dodatkowy tytuł nakazujący zachowanie uprawnień kombatanckich, a to wywodzący z się z jego udziału w kampanii wrześniowej w 1939r. oraz udziału w ruchu oporu w latach 1942-1944. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wezwał W. R. do okazania dowodów poświadczających nowe tytuły do zachowania uprawnień kombatanckich. W. R. na wezwanie przedstawił potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię swojego podania kierowanego w roku 1981 do koła ZBoWiD w S. opisującego swój udział w kampanii wrześniowej w 1939r. oraz kserokopię oświadczenia J. W. złożonego w 2000r. na okoliczność udziału W. R. w ruchu oporu w latach 1942-1944. W piśmie przekazującym te dokumenty W. R. szczegółowo opisywał swoją działalność w latach II wojny światowej oraz tuż po jej zakończeniu. Do akt sprawy dołączono także zaświadczenie z Komendy Wojewódzkiej Policji w R. wydane na podstawie akt osobowych W. R., z którego wynika, że był on zatrudniony w organach MO od 12.09.1944r. do 30.04.1947r. jako milicjant, został zwolniony z tej pracy jako "nie nadający się". Akta osobowe nie zawierają danych o służbie w ruchu oporu, zaś w ankiecie dla wstępujących do MO W. R. ujawnić miał, że jako ochotnik w 1939r. brał udział w obronie Żółkwi i był ranny w nogę.

Decyzją z dn. [...].07.2002r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił opisaną na wstępie decyzję własną z dn. [...].08.2000r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oraz orzekł w ten sposób, że powołując się na art.22 ust.1 w zw. z art.1 ust.2 pkt 1 ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przyznał W. R. uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w wojnie obronnej we wrześniu 1939r., zaś działając z kolei na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach... pozbawił go uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej od 12.09.1944r. do 30.04.1947r. podczas służby w szeregach MO, przyznanych mu przez b. ZBoWiD. Organ uznał, że w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego potwierdzony został fakt udziału W. R. w kampanii wrześniowej w 1939r., zaś strona nie przedstawiła wiarygodnych dokumentów, potwierdzających swój udział w ruchu oporu w ZWZ i AK w okresie okupacji. Jednocześnie uznano, że wobec treści art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach zasadnym jest pozbawienie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie W. R. Skarżący wywodzi, że na okoliczność służby w ZWZ i AK przedstawił oświadczenie swojego dowódcy w okresie okupacji J. W., który zmarł w 2001r. Podał także nazwisko ewentualnego świadka T. W., który prawdopodobnie jest emerytowanym pułkownikiem Wojska Polskiego i mieszka w W. W czasie okupacji skarżący miał informować o ruchach wojsk niemieckich (nie wskazując, komu te informacje przekazywał) a pracując w Fabryce Wagonów w S. miał zabierać części uzbrojenia na potrzeby organizacji podziemnej. W. R. kwestionuje także fakt odebrania mu uprawnień kombatanckich z tytułu walki w szeregach MO z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wskazując że uznano uprawnienia kombatanckie skarżącego z tytułu udziału w wojnie obronnej we wrześniu 1939r. odmówiono zaś z tytułu udziału w ruchu oporu, albowiem W. R. nie przedstawił na tę okoliczność wiarygodnych dokumentów. Odwołując się do tezy, że MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową organ uznał za zasadne pozbawienie uprawnień kombatanckich z tego tytułu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa), zaś podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 Ppsa). Sąd stwierdza ponadto nieważność decyzji lub jej niezgodność z prawem, jeżeli zachodzą odpowiednie przesłanki, przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę materialnoprawną zachowania jak i pozbawienia dotychczasowych uprawnień kombatanckich stanowi art.25 ustawy z dn.24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r., poz.950 ze zm., zwana dalej "ustawą o kombatantach"). Art.25 ust.1 tej ustawy znajdujący się w rozdziale ustawy zatytułowanym "Przepisy przejściowe i końcowe" ustanawia jako regułę nakaz zachowania uprawnień kombatanckich przez osoby, które uzyskały je na podstawie dotychczasowych przepisów, z zastrzeżeniem ust.2 cytowanego artykułu. W myśl art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 oraz w art.4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.". Pojęcie osób, które uzyskały uprawnienia kombatanta na podstawie decyzji b. ZBoWiD z tytułu uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej, a zachowujących te uprawnienia wobec uzyskania ich z tytułów określonych w ustawie o kombatantach, było przedmiotem uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów z dn.4.03.2002r. sygn. OPS 13/01, opubl. ONSA Nr 4/2002, poz.132. W uchwale tej wypowiedziano pogląd, że wniosek osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a w takiej sytuacji był skarżący, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tej uchwały wypowiedziano tezę, iż podstawa zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień. Okoliczności dotyczące przesłanki wskazującej na zachowanie uprawnień mogą stanowić element sprawy o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy. Wprawdzie z mocy art.100 Pwsa ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004r. uchwałach NSA nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę, o jakiej mowa w art.97 § 1 Pwsa, to jednak taki sposób wykładni przepisu art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, jaki został przyjęty w uchwale OPS 13/01 skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i afirmuje. Skarżący skutecznie powołał się na uzyskanie uprawnień kombatanckich z tytułu udziału w wojnie obronnej w 1939r. Fakt ten przyznany przez organ w zaskarżonej decyzji winien wobec tego prowadzić do uznania za bezprzedmiotowe postępowanie o pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich w trybie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Powoływanie się w sprawie administracyjnej, której przedmiotem było pozbawienie uprawnień kombatanckich, na fakt ich zachowania, z racji spełniania innych tytułów do posiadania takich uprawnień, a przewidzianych w ustawie o kombatantach, nie może być utożsamiane z postępowaniem o nadaniu nowych uprawnień kombatanckich.

Z tych przyczyn, uznając że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych błędnie zastosował przepis art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, nietrafnie połączył orzekanie w przedmiocie nabycia uprawnień kombatanckich z toczącym się postępowaniem o pozbawienie tych uprawnień, sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt 1 Ppsa, co obligowało sąd do jej uchylenia. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.97 § 2 Pwsa. Decyzja nie podlega wykonania do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, na podstawie art.152 Ppsa.