Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1297/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 4 ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 1990 nr 21 poz 125
law: Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o likwidacji Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej Prasa-Książka-Ruch
article: art. 64 pkt. 1 lit. ł
journal: Dz.U. 1975 nr 26 poz 139
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1975 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych.
article: art. 156 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) sędzia WSA del. Jolanta Rudnicka Protokolant st. sekretarz sądowy Kamil Wertyński po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ś. i A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 97/10 w sprawie ze skargi J. Ś. i A. Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 97/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. Ś. i A. Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1977 r. w sprawie przejęcia w zamian za rentę na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,5781 ha, położonego we wsi P., stanowiącego byłą własność J. Ś.

Podstawą prawną powyższej decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1977 r. był art. 9 i art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118) oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa w zamian za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 125).

Minister wskazał, że J. Ś. podaniem z dnia 31 marca 1977 r. wniosła o przejęcie przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa.

Z aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1977 r. wynika, iż z mocy samego prawa właścicielem przedmiotowego gospodarstwa stała się J. Ś. Podnoszona okoliczność, iż w dacie wydania decyzji i przejęcia spornego gospodarstwa (18 sierpnia 1977 r.) przedmiotowe gospodarstwo należało nie tylko do J. Ś., lecz również do jej męża A. Ś. (zm. w 1961 r.) nie znajduje zdaniem organu potwierdzenia w aktach sprawy. Z aktu własności ziemi wystawionego w dniu [...] kwietnia 1977 r. wynika jednoznacznie, iż jego właścicielką w dniu przejęcia gospodarstwa była wyłącznie J. Ś..

Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] marca 2004 r. (sygn. akt I Ns 169/04) wchodzące w skład spadku po Józefie Ś.ej gospodarstwo rolne dziedziczą synowie: H. Ś., J. Ś., P. Ś., M. Ś., A.i Ś. i A. Ś.

W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych nieruchomość, na której gospodarują zstępni rolnika mogła być przez niego przekazana na własność Państwa tylko za ich zgodą. Zgodnie jednak z ust. 2 tego artykułu zgoda zstępnych nie była wymagana, jeżeli praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła ich utrzymania. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, ażeby sytuacja wyczerpująca dyspozycję art. 4 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych miała miejsce w omawianej sprawie. Zgodnie z § 2 rozporządzenia wykonawczego pracę w gospodarstwie rolnym uznaje się za główne źródło utrzymania, jeżeli obliczony według przepisów podatkowych przychód szacunkowy z tego gospodarstwa przekracza dochód z innych źródeł.

W ocenie organu okoliczność, że przedmiotowa decyzja z 1977 r. nie została podpisana osobiście przez Naczelnika Gminy w J., lecz przez działającego z jego upoważnienia referenta rolnego, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Organ może bowiem w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Ustawodawca dał wyraz temu poglądowi, wprowadzając do k.p.a. art. 268a dodany przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 października 1987 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 33, poz. 186), z dniem 24 października 1987 r.

W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z 1977 r. odpowiada wymogom § 4 rozporządzenia wykonawczego, ponieważ zawiera dane niezbędne do ustalenia prawa do renty i jej wysokości, w szczególności: obszar przekazywanych nieruchomości, poziom produkcji gospodarstwa, wartość drzewostanu wchodzącego w skład gospodarstwa. W toku postępowania ustalono ponadto, iż nieruchomość była niezabudowana.

Ponadto ze sporządzonego komisyjnie w dniu [...] lipca 1977 r. protokołu w sprawie ustalenia poziomu produkcji rolnej przedmiotowego gospodarstwa J. Ś. wynika, że poziom gospodarowania jest niższy od przeciętnych w gminie na podobnych glebach, bowiem "ziemia została zalesiona, natomiast łąka użytkowana była przez właścicielkę. Plony trawy uzyskiwała w granicach przeciętnych dla gminy". Informacja o zalesieniu sugeruje, iż ziemia nie była od kilku lat uprawiana. W aktach jest także szacunek wartości drzewostanu z dnia [...] sierpnia 1977 r.

W uzasadnieniu decyzji Naczelnika Gminy w J. z dnia [...] sierpnia 1977 r. wskazano, iż "produkcja rolna pozostaje na poziomie niższym, niż średnia w gminie na podobnych glebach. Wartość drzewostanu wchodzącego w skład gospodarstwa ustalono na 19 579 złotych" oraz nadmieniono, iż "J. Ś. jest wdową od kilkunastu lat, a sama miała trudności w prowadzeniu gospodarstwa". Organ nadmienił, iż stosownie do art. 6 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych zgoda współwłaścicieli, zstępnych, dożywotników lub małżonka na przekazanie nieruchomości nie była wymagana, jeżeli gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji.

W aktach znajduje się również protokół z [...] sierpnia 1977 r. o przejęciu na Skarb Państwa przedmiotowego gospodarstwa w wykonaniu decyzji Naczelnika Gminy w J.

Organ podniósł, iż powyższą decyzję J. Ś. otrzymała w dniu [...] sierpnia 1977 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji w aktach sprawy) i pomimo prawidłowego pouczenia nie zaskarżyła jej, w związku z czym stała się prawomocna.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie wskazano żadnej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Wskazano, że nie występuje żadna z przesłanek określonych w powyższym artykule, w szczególności przedmiotowa decyzja z 1977 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 9 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych oraz § 4 rozporządzenia wykonawczego.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli J. Ś. i A. Ś. Skarżący podnieśli, że przedmiotowe gospodarstwo należało zarówno do J. Ś., jak i do jej męża A. Ś. (zm. w 1961 r.), którzy mieli sześciu synów. W aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] stycznia 1968 r., z której wynika, że gospodarstwo stanowiło własność A. i J. Ś. Decyzja ta została uchylona, a następnie wydana nowa, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, w której pominięto spadkobierców po A. Ś. Oprócz decyzji z 1968 r. w aktach znajduje się też postanowienie Sądu Rejonowego w Myszkowie o stwierdzeniu nabycia spadku. Oznacza to, że J. Ś. mogła ewentualnie przekazać tylko część gospodarstwa, albowiem pozostała część nie była jej własnością. Synowie po śmierci ojca w 1961 r. pracowali na tym gospodarstwie uprawiając je i częściowo zalesiając. Dwóch braci – A. Ś. i M. Ś. – uprawiali ziemię do 1981 r. Do akt sprawy załączono też dokumenty płatnicze, w tym nakaz płatniczy z [...] stycznia 1970 r., z którego wynika, że zobowiązaniami podatkowymi za nieruchomość obciążani byli J. Ś. i syn A. Ś.

Ponadto decyzja Naczelnika Gminy w J. została wydana bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ podpisał ją referent rolny z upoważnienia naczelnika gminy, a więc osoba nieuprawniona. Nadto § 4 rozporządzenia wykonawczego wymienia niezbędne elementy decyzji, wśród których są dane dotyczące poziomu produkcji danego gospodarstwa, które powinno być stosownie do ust. 3 § 4 rozporządzenia wykonawczego ustalone przez naczelnika gminy. W aktach sprawy brak takiego ustalenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozstrzyganie sprawy w zakresie objętym ocenianą decyzją, lecz ocena legalności samej decyzji, przez pryzmat wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Badając legalność decyzji administracyjnej organ nadzoru zobowiązany jest zatem dokonać oceny, czy rozstrzygnięcie zawarte w ocenianej decyzji nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja została wydana i czy ustalenia organu wydającego ocenianą decyzję znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że decyzja Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1977 r. nie jest obarczona wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.

Sąd wskazał, że z aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1977 r. wynika, iż z mocy samego prawa właścicielem przedmiotowego gospodarstwa stała się J. Ś. Była ona jego właścicielką aż do dnia przejęcia gospodarstwa przez Skarb Państwa. Zatem organ zasadnie wskazał, iż nie jest władny rozstrzygać o prawie własności, gdyż leży to w kompetencji sądów powszechnych. Skoro przedmiotowe gospodarstwo rolne nie stanowiło przedmiotu współwłasności, do jego przejęcia nie miał zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych stanowiący, że nieruchomości stanowiące współwłasność mogą być przekazane na własność Państwa tylko za zgodą wszystkich współwłaścicieli, a także art. 2 ust. 2 tej ustawy stanowiący, iż nie jest wymagana zgoda współwłaściciela, dla którego praca w przekazywanym gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania. Sąd stwierdził, że w tym kontekście nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia ustalanie miejsca pracy i dochodów osób pracujących na przedmiotowym gospodarstwie rolnym po śmierci A. Ś. w 1961 r.

W ocenie Sądu również okoliczność, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z Naczelnika Gminy J. 1977 r. nie została przez niego osobiście podpisana, lecz przez działającego z jego upoważnienia referenta rolnego, nie stanowi podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Stosownie do art. 31 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych przejęcie nieruchomości na własność Państwa w zamian za rentę następuje na podstawie decyzji naczelnika gminy. Niemniej jednak, jak prawidłowo wskazał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, organ może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w tym do wydawania decyzji.

W myśl art. 9 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych były one przejmowane na własność Państwa w dwóch różnych sytuacjach wyszczególnionych w ustępie 1 i 2 tego artykułu.

Sąd podał, że w kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji z dnia 18 sierpnia 1977 r. nie wskazano podstawy prawnej jej wydania. Sytuacji takiej nie można jednak mylić z brakiem podstawy prawnej wydania decyzji, będącej podstawą do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tej pierwszej sytuacji, występującej w sprawie niniejszej, podstawa prawna do przejęcia istniej, lecz jedynie nie została powołana w decyzji. Nie jest to podstawa do stwierdzenia jej nieważności.

Sąd stwierdził, iż spełnione zostały przesłanki do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa określone w art. 9 ust. 1 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych, ponieważ gospodarstwo obejmowało więcej niż 2 ha gruntów rolnych i leśnych (łącznie 5,5781 ha), właścicielka gospodarstwa – J. Ś. – wniosła podaniem z dnia 31 marca 1977 r. o przejęcie jej gospodarstwa oraz osiągnęła wymagany wiek (urodziła się w 1911 r.).

W ocenie Sądu wystąpiły również przesłanki do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa z urzędu określone w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. Przy przejęciu gospodarstwa rolnego z urzędu organ winien był więc ustalić, że gospodarstwo rolne kwalifikuje się do zaliczenia jako wykazujące niski poziom produkcji rolnej oraz że rolnik odpowiada ustawowym warunkom dopuszczającym przyjęcie gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę.

Sama ustawa o przekazywaniu gospodarstw rolnych nie definiowała użytego w ustawie określenia "wykazuje niski poziom produkcji rolnej". Dlatego też na potrzeby postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych posiłkowo wykorzystywane były uregulowania prawne rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów (Dz.U. Nr 11, poz. 58). W § 1 ust. 1 tego rozporządzenia określono jakie gospodarstwa rolne wykazują niski poziom produkcji rolnej.

Sąd wskazał, że w dniu [...] lipca 1977 r. został sporządzony protokół z przeprowadzenia oględzin przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez przedstawicieli komisji Gminnej Rady Narodowej. Właścicielka lustrowanego gospodarstwa rolnego nie była obecna. Po przeprowadzeniu oględzin stwierdzono, że poziom gospodarowania jest niższy od przeciętnych w gminie na podobnych glebach, ziemia została kilka lat wcześniej zalesiona, natomiast łąka była użytkowana przez właścicielkę, która uzyskiwała z niej plony trawy w granicach przeciętnych dla gminy. Protokół został podpisany przez osoby biorące udział w lustracji gospodarstwa rolnego. Sąd uznał, iż protokół z dnia [...] lipca 1977 r. z przeprowadzenia oględzin przedmiotowego gospodarstwa rolnego odpowiada wymogom określonym w art. 68 k.p.a. Treść protokołu wskazuje, że przedmiotowe gospodarstwo rolne wykazywało niski poziom produkcji rolnej w rozumieniu art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych. Skoro jedną z przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa za rentę było ustalenie, że gospodarstwo to wykazuje niski poziom produkcji rolnej to w odniesieniu do gospodarstwa rolnego stanowiącego własność J. Ś. przesłanka ta została ustalona. Należy zauważyć, iż sama J. Ś. nie kwestionowała ustalenia, że jej gospodarstwo wykazuje niski poziom produkcji rolnej, ponieważ nie wniosła odwołania od decyzji Naczelnika Gminy J. z dnia [...] sierpnia 1977 r. Z akt sprawy wynika również, że właścicielka gospodarstwa spełniała warunki związane z wiekiem określone w art. 9 ust. 2 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. Ś. i A. Ś., reprezentowani przez radcę prawnego.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie:

1) prawa materialnego poprzez brak zastosowania art. 4 i błędną wykładnię art. 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118) poprzez przyjęcie, że nie jest wymagana zgoda zstępnych rolnika, którzy gospodarują na nieruchomości na jej przekazanie, oraz że decyzja o przejęciu gospodarstwa mogła być wydana również przez referenta rolnego;

2) przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 125) oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd, że podczas wydawania decyzji w 1977 r. naczelnik gminy nie przeprowadził postępowania ustalającego poziom produkcji gospodarstwa a protokołu z oględzin komisji Gminnej Rady Narodowej nie można uznać za przeprowadzenie postępowania ustalającego przez naczelnika, a tym samym niedostrzeżenia naruszenia przez organ rozpoznający sprawę zasad legalności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i brak rozpatrzenia przez niego całego materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd w ogóle nie odniósł się do przepisu art. 4 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne a jedynie do art. 2 ustawy i stwierdził, że skoro gospodarstwo nie stanowiło współwłasności to ustalanie dochodów zstępnych nie ma znaczenia. Nie wzięto jednak pod uwagę przy wydawaniu wyroku, że na przekazywanym gospodarstwie gospodarowali zstępni rolnika.

W ocenie skarżących Sąd naruszył także art. 31 ustawy, bowiem decyzja, o której stwierdzenie nieważności wnosili skarżący została wydana przez referenta rolnego, który nie miał kompetencji do jej wydania. Konsekwencją podpisania rozstrzygnięcia przez osobę nieupoważnioną będzie uznanie tego rozstrzygnięcia za wydane bez podstawy prawnej, co zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skarżący stwierdzili, że Sąd nie dostrzegł także naruszenia przez organ przepisu § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Przepis ten wymieniał niezbędne elementy decyzji, wśród których były między innymi dane dotyczące poziomu produkcji danego gospodarstwa. Jednocześnie ust. 3 tegoż przepisu zobowiązywał naczelnika gminy do ustalenia tego poziomu. W aktach sprawy brak jest jednakże takiego ustalenia dokonanego przez naczelnika gminy, natomiast protokół z dnia 21 lipca 1977 r. w sprawie ustalenia poziomu produkcji rolnej nie może być uznany za dokonanie takiego ustalenia. Protokół jest bowiem opinią właściwej komisji gminnej rady narodowej, z którą przy ustaleniu winien zapoznać się naczelnik. Za dokonanie ustalenia nie można także uznać samego zapisu w decyzji, gdyż nie została ona podpisana przez naczelnika gminy. Ponadto wniosek zawarty w decyzji – iż produkcja rolna pozostaje na poziomie niższym, niż średnia w gminie na podobnych glebach – jest zupełnie sprzeczny z zapisem protokołu o plonach w granicach przeciętnych dla terenu gminy. Wątpliwości budzi również okoliczność, że brak jest w protokole informacji gdzie przeprowadzano oględziny i czy dotyczyły one całego gospodarstwa.

Ponadto Sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8 art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenia te dotyczyły braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Sprowadzają się one do kwestii wydania decyzji przez osobę nieuprawnioną, brak zainteresowania materią dotyczącą prawidłowego przeprowadzenia obowiązkowego postępowania ustalającego przed wydaniem decyzji, brak ustalenia czy praca na gospodarstwie stanowiła główne źródło utrzymania zstępnych rolnika.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu. Ponieważ opiera się na obu podstawach to w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji jest prawidłowy można dokonać oceny procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Stwierdzić należy, iż zarzut ten nie jest zasadny.

Jak to słusznie podniósł Sąd I instancji niniejsze postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym i podlega innym regułom niż postępowanie odwoławcze. W postępowaniu dot. stwierdzenia nieważności decyzji dokonuje się ustaleń czy istnieją wady kwalifikowane decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a. i do tych kwestii sprowadza się postępowanie. Przy czym bierze się pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie podejmowania kwestionowanej decyzji. W niniejszej sprawie zarówno organ, jak i sąd administracyjny opierał się na dokumentach odnalezionych w archiwum. Być może nie jest to kompletny materiał jakim dysponował organ wydający decyzję w roku 1977. Tym niemniej pozwala on na ocenę czy doszło do naruszeń prawa stanowiących przesłankę nieważnościową. Zasadnie Sąd I instancji uznał, iż do takich naruszeń nie doszło. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż z wniosku J. Ś. wynika jednoznacznie, iż przedmiotowe gospodarstwo prowadziła sama. Konieczność przejęcia gospodarstwa za rentę uzasadniała faktem, iż z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie dalej gospodarować. Trudno zatem zarzucić organowi, iż nie brał pod uwagę faktu, że w przedmiotowym gospodarstwie pracował również syn A. i syn M. Zwłaszcza że ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że M. Ś. gdy matka prowadziła gospodarstwo był zatrudniony w Zakładach Przemysłu Ziemniaczanego, a następnie w Fabryce Pras Automatycznych. Natomiast z nakazów płatniczych wynika, że A. Ś. prowadził inne gospodarstwo razem z żona A. W takiej sytuacji organ nie naruszył przepisu art. 4 cyt. ustawy z dnia 29 maja 1974 r., bowiem nie miał podstaw faktycznych do jego stosowania.

Odnośnie kwestii dokonanych ustaleń co do poziomu produkcji przedmiotowego gospodarstwa to również podniesione zarzuty co do naruszeń przepisów postępowania w tym zakresie nie wskazują na przesłankę rażącego naruszenia prawa. Stwierdzić należy, iż przepisy ustawy wskazanej wyżej nie precyzują jakie elementy powinna zawierać decyzja o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego za rentę. W tym zakresie regulację wprowadziło rozporządzenie z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 125 ze zm.). Jak to słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej w § 4 ust. 1 pkt 2 określono, iż powinna ona m.in. zawierać dane dot. poziomu produkcji danego gospodarstwa. Bezsporne jest, iż w przedmiotowej decyzji określono ten poziom. Ani ustawa, ani przepisy wykonawcze nie regulowały kwestii ustalenia tego poziomu. Wskazać należy, iż przepisy powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji... nie mogły być stosowane wprost, bowiem rozporządzenie to było aktem wykonawczym do ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 3, poz. 14) i regulowały tryb postępowania w sprawie przymusowego wykupu nieruchomości. Jedynie posiłkowo można było je stosować w zakresie samego określenia niskiego poziomu produkcji. Bezsporne jest, że stosowny zespół przeprowadził ustalenia w zakresie poziomu produkcji rolnej przekazywanego gospodarstwa wskazując czynniki na jakich oparł te ustalenia. Jak to podniesiono wyżej przedmiotowa decyzja zawiera dane o poziomie produkcji i jeżeli nawet dopuszczono się jakichś uchybień przy jej ustalaniu to i tak nie miało to wpływu na prawidłowość zakwestionowanej decyzji. Należy bowiem stwierdzić, iż niski poziom produkcji miał znaczenie w przypadku braku zgody określonych osób, o których mowa w art. 6 ww. ustawy. W niniejszej sprawie nie była wymagana zgoda żadnej z tych osób, a więc określony poziom produkcji nie miał znaczenia dla możliwości przejścia przedmiotowego gospodarstwa rolnego za rentę, jednocześnie postępowanie to było prowadzone na wniosek właścicielki Józefy Ś.ej, a nie z urzędu o czym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy.

W związku z tym uznać należy, iż Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organy wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy i nie naruszyły powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego – to również te zarzuty nie są zasadne. Jak to już wskazano wyżej z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a także z treści wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego za rentę wynika, że w przedmiotowym gospodarstwie nie pracowali zstępni J. Ś. W związku z tym nie była wymagana ich zgoda do przekazania przez matkę gospodarstwa. Odnośnie zaś naruszenia art. 31 ustawy, to stwierdzić należy, iż przedmiotowa decyzja jest decyzją naczelnika gminy. Wynika to jednoznacznie z jej treści. Natomiast została podpisana z upoważnienia naczelnika, przez pracownika gminy. Bezspornym jest, iż w materiałach archiwalnych przedmiotowej sprawy brak jest stosownego upoważnienia. Jednakże nie może to świadczyć, iż takiego upoważnienia naczelnik nie udzielił. Ponadto fakt, iż naczelnik gminy mógł upoważnić do wydania decyzji kierownika służby rolnej, nie oznacza, iż w określonych sytuacjach nie mógł również upoważnić innych pracowników służby rolnej. Należy bowiem wskazać, że art. 64 pkt 1 lit. ł/ ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (tekst jedn. z 1975 r. Dz.U. Nr 26, poz. 139 ze zm.) przewidywał uchwalenie regulaminu gminnej rady narodowej, który regulował m.in. kwestie organizacyjne. Jednak zarzut naruszenia art. 31 cyt. ustawy z dnia 29 maja 1974 r. odnosi się do jego błędnej wykładni poprzez przyjęcie, iż decyzja o przejęciu gospodarstwa mogła być wydana przez inną osobę niż naczelnik gminy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że Sąd I instancji nie sprzyjał takiej interpretacji tego przepisu. Przyjęcie takiej wykładni przepisu art. 31 oznaczałoby uznanie, że to nie naczelnik jest organem administracji właściwym do wydania decyzji, ale tym organem jest inna osoba. Sąd I instancji takiego poglądu nie prezentował. Podkreślić należy, że pracownik upoważniony do wydania określonej decyzji nie staje się przez to organem, wykonuje jedynie określone kompetencje organu, ale sam ich nie posiada. Przy czym działa on na rachunek organu upoważniającego, które to działania traktowane są jako rozstrzygnięcia tego organu. Tak więc przedmiotowa rozstrzygnięta została przez właściwy organ, tj. naczelnika gminy.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.