Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 101/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190 ust.2 pkt 3, art. 207 ust.1
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art.7, art. 15, art. 61 par.4, art. 77, art.80, art. 107 par. 3, art. 136, art. 138
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 12 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Rektora Akademii [...] w Ł. z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] Rektor Akademii [...] w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki, Zarządzania i Transportu Akademii [...] w Ł. z [...] o skreśleniu M. P. z listy studentów siódmego semestru studiów na kierunku transport z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z 6 marca 2017 r zostało wobec M. P. wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów Akademii [...] w Ł. w związku z niewniesieniem opłat związanych z odbywaniem studiów.

Wyrokiem z 19 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 664/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Rektora Akademii [...] w Ł. z 30 maja 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Akademii [...] w Ł. w przedmiocie skreślenia M. P. z listy studentów. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd wytknął organom uczelni brak prawidłowego wskazania podstaw prawnych podjętego rozstrzygnięcia oraz nienależyte ustalenie okoliczności stanu faktycznego sprawy. Po uprawomocnieniu się powyższego rozstrzygnięcia 1 grudnia 2017 r. Dziekan wykonał czynności techniczne niwelujące skreślenie skarżącego z listy studentów. Pomimo, iż M. P. ponownie posiadał status studenta od 1 grudnia 2017 r. do dnia poinformowania go, zawiadomieniem z 3 września 2018 r., na podstawie art. 10 k.p.a., o zakończeniu postępowania administracyjnego, nie zgłosił się do dziekanatu uczelni w celu pobrania karty osiągnięć okresowych oraz nie uregulował należności na rzecz Akademii [...] w Ł. z tytułu opłat za studia za wcześniejsze wymagalne okresy. Dopiero 2 października 2018 r. M. P. złożył wniosek w przedmiocie wydania zaświadczenia obejmującego wykaz zaliczonych przez niego przedmiotów.

Decyzją z [...] , na podstawie z art. 190 ust. 2 pkt 3 i art. 207 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej "k.p.a.", w związku z § 23 ust. 2 lit. c Regulaminu Studiów Akademii [...] w Ł. Dziekan Wydziału Informatyki, Zarządzania i Transportu Akademii [...] w Ł. orzekł o skreśleniu M. P. z listy studentów siódmego semestru z powodu niewniesienia opłat za studia.

30 października 2018 r. pełnomocnik M. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Zaskarżoną decyzją z [...] Rektor Akademii [...] w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 3 i art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 k.p.a., w związku z § 23 ust. 2 lit. c Regulaminu Studiów Akademii [...] w Ł., student może być skreślony z listy studentów z powodu nieuiszczenia należnych opłat za studia. Organ odwoławczy, przyjmując jako własne ustalenia poczynione w sprawie przez organ I instancji, wyjaśnił, że M. P. na dzień 20 września 2018 r. zalegał z opłatami za studia na kwotę 2.211,31 zł wraz z należnymi odsetkami, zgodnie z informacją o saldzie konta płatności studenta z 20 września 2018 r. Stan należności głównej nie zmienił się od uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 664/17.

W ocenie organu M. P. nie wykazał żadnej aktywności mogącej sugerować, że jest zainteresowany kontynuowaniem studiów na kierunku transport. Pomimo, że od 1 grudnia 2017 r. miał faktyczne możliwości, żeby uczestniczyć w zajęciach nie skorzystał z tego prawa. Ponadto nie dokonał również spłaty zaległego zadłużenia.

Organ II instancji dodatkowo dokonał ustaleń w zakresie wniosku M. P. o udzielenie urlopu dziekańskiego, rozłożenie płatności na raty oraz o wyjaśnienia wysokości opłat. Wskazał, że wniosek M. P. o udzielenie urlopu dziekańskiego z 30 marca 2017 r. został rozpoznany 4 kwietnia 2017 r. Zgodnie z treścią pisma z 4 kwietnia 2017 r. M. P. nie spełniał warunków finansowych do udzielenia urlopu dziekańskiego, tj. na dzień złożenia wniosku strona zalegała z opłatami na kwotę 3.219,11 zł. Odnośnie stanu zaległości wobec uczelni analizując ponownie sprawę organ zauważył, że 22 września 2016 r. odbyło się spotkanie, w którym uczestniczył M. P., jego pełnomocnik oraz osoby reprezentujące Akademię [...] w Ł.. Podczas spotkania ustalona została wysokość zaległości na dzień spotkania, która została zaakceptowana przez M. P., czego dowodem jest jego własnoręczny podpis pod protokołem sporządzonym z przebiegu spotkania. Dodatkowo 20 września 2018 r. podczas zapoznania się z aktami postępowania i wykonania ich fotokopii, pełnomocnik strony odebrała dokument: "informacja o saldzie konta płatności studenta na dzień 20.09.2018 r.". Rektor stwierdził, że pełnomocnik nie zgłaszała zastrzeżeń co do kwot zadłużenia wskazanych w dokumencie, a więc wysokość zaległości nie była kwestionowana.

Odnosząc się do wniosku M. P. o rozłożenie płatności na raty organ wskazał, że wniosek ten został rozpoznany negatywnie, co wynika z treści adnotacji na wniosku, który znajduje się w aktach postępowania. Jednocześnie treść tego dokumentu nie była kwestionowana podczas zapoznania się z aktami sprawy przez pełnomocnika M. P..

Podsumowując organ uznał, że zarzuty odwołania są nieuzasadnione, a zaskarżona decyzja Dziekana Akademii [...] w Ł. jest prawidłowa. Rektor podkreślił, że M. P. nie wykazywał żadnej aktywności, nie zaliczył żadnego przedmiotu do dnia dzisiejszego. W ocenie organu postawa strony wskazuje, że bezzasadnym byłoby wydanie decyzji o innej treści, niż skreślenie z listy studentów. Ponadto wydanie innej decyzji byłoby również sprzeczne z interesem społecznym. Zdaniem organu II instancji brak skreślenia z listy studentów M. P. mógłby stanowić nieuzasadnione uprzywilejowanie w odniesieniu do pozostałych studentów kierunku transport.

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Rektora Akademii [...] w Ł. z [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 180 ust. 2 pkt 4 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. j. Dz. U. 2017 r. poz. 2183 ze zm.) poprzez niezasadne skreślenie skarżącego z listy studentów;

2. art. 23 ust. 2 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezastosowanie tych przepisów;

3. art. 61 § 4 k.p.a. poprzez zaniechanie jego zastosowania polegające na braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów;

4. art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie;

art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonych decyzji w oparciu o nieobowiązujący w chwili orzekania akt prawny.

W odpowiedzi na skargę Rektor Akademii [...] w Ł. wniósł o jej oddalenie w całości, wskazując na niezasadność zarzutów skargi.

Pismem z 26 marca 2019 r. M. P. podtrzymał swoją skargę zwrócił uwagę, że sprawa skreślenia go z listy studentów była już dwukrotnym przedmiotem orzekania sądu w sprawie sygn. akt III SA/Łd 149/16 i sygn. akt III SA/Łd 664/17. Obecnie zaś zaskarżone decyzje organów I i II instancji zawierają takie same naruszenia prawa materialnego i procedury administracyjnej, na jakie wskazano w poprzednich korzystnych dla skarżącego wyrokach.

M. P. wyjaśnił, że po uprawomocnieniu się wyroku z 19 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 664/17 czekał, aby zgodnie z wcześniej wdrożonymi procedurami, tj. tak jak po poprzednim wyroku WSA, rozpocząć zaległy, ostatni semestr studiów w Akademii [...]. Wyrok uprawomocnił się 19 listopada 2017 r. Uczelnia odebrała całość akt sprawy 3 stycznia 2018 r. Semestr rozpoczął się w marcu 2018 r., lecz skarżący nie otrzymał żadnej wiadomości z dziekanatu lub od pełnomocnika Rektora. Pełnomocnik skarżącego bezskutecznie kontaktował się z uczelnią. 20 sierpnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego wystosował ponaglenie do Rektora Akademii [...] w Ł. w zakresie wpisania skarżącego na listę studentów oraz umorzenia postępowania w sprawie. 12 września 2018 r. skarżący otrzymał zawiadomienie od Dziekana R. S. o zakończeniu postępowania administracyjnego z powodu nieuiszczenia opłat za studia. Skarżący stwierdził, że zarzut uczelni o jego bierności i bezczynności jest sprzeczny z materiałem dowodowym i stanowi zaprzeczenie stanu faktycznego. Z materiału dowodowego wynika, iż to uczelnia pozostawała w zwłoce w załatwieniu sprawy.

Skarżący podkreślił, że organy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie ustaliły dokładnie, jakie zaległości w opłatach związanych z odbywaniem studiów znajdują się na koncie skarżącego oraz źródła tych zaległości i całkowicie pominęły te okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Organ nie ustalił, gdzie i czy w ogóle zostały zaksięgowane wpłaty dokonane przez ojca skarżącego: 10 kwietnia 2017 r. na kwotę 415 zł, 13 maja 2017 r. na kwotę 415 zł, 9 czerwca 2017 r. na kwotę 415 zł. W ocenie skarżącego do chwili obecnej brak jest rozpatrzenia jego podania z maja 2015 r. o nienaliczanie opłat czesnego za miesiąc marzec, kwiecień i maj 2015 r. oraz opłat za powtarzanie egzaminów z sesji zimowej 2015 r. Podkreślił, że w wezwaniu do zapłaty z 5 września 2017 r. uczelnia żądała od niego kwoty 1513,57 zł wraz z odsetkami, która jest odmienna od kwoty ustalonej przez Dziekana i Rektora w zaskarżonych decyzjach. Poza tym skarżący zauważył, że w Wirtualnym Pokoju Studenta na jego koncie 25 kwietnia 2017 r. widniała również odmienna kwota zadłużenia.

Zdaniem skarżącego organy I i II instancji powinny w swych decyzjach dokładnie podać podstawę prawną wydania decyzji. Uczelnia natomiast pominęła wskazanie w podstawie prawnej art. 276 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W zaskarżonych decyzjach brak również uzasadnienia faktycznego. Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja organu I instancji jest identyczna z decyzją zapadłą w poprzednim postępowaniu administracyjnym, a tym samym wszystkie zarzuty naruszenia prawa wskazane przez sąd zostały zignorowane. W ocenie skarżącego takim działaniem organ odwoławczy naruszył zasady ogólne k.p.a., w tym zasadę prawdy obiektywnej i przekonywania stron o zasadności podjętego rozstrzygnięcia wyrażone w art. 7 i art. 11 k.p.a., oraz art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezastosowanie tej normy prawa skarżący podniósł, że organ I instancji nie zawiadomił go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów, bowiem zawiadomienie z 6 marca 2017 r. dotyczyło prowadzenia poprzedniego postępowania administracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi i wszczęte zostało tylko w sprawie niewniesienia opłat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, w rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiot kontroli sądu stanowi decyzja Rektora Akademii [...] w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Informatyki, Zarządzania i Transportu Akademii [...] w Ł. o skreśleniu skarżącego z listy studentów siódmego semestru studiów na Wydziale Informatyki, Zarządzania i Transportu na kierunku Transport w Akademii [...] w Ł. w roku akademickim 2016/2017 z powodu niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Na wstępie wskazać należy, że kwestia skreślenia skarżącego z listy studentów siódmego semestru studiów na wskazanym wyżej kierunku w Akademii w Ł. w roku akademickim 2016/2017 była już przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, który prawomocnym wyrokiem z 19 października 2017 r. uchylił zaskarżoną decyzję Rektora Akademii [...] w Ł. z 30 maja 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Akademii [...] w Ł. z 7 kwietnia 2017 r. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie, jak i sąd rozstrzygający skargę w niniejszej sprawie, były zatem stosownie do art. 153 p.p.s.a. związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyżej powołanym wyroku. Ustawodawca w art. 153 p.p.s.a. wyraził zasadę związania, według której skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania rozstrzygnięcia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracyjnym i na sądach, a może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego.

Poprzednio rozstrzygając sprawę sąd stwierdził, że decyzje organów I i II instancji nie zawierały prawidłowego wskazania podstaw prawnych podjętego rozstrzygnięcia ani jego należytego uzasadnienia z odniesieniem się do stanu faktycznego istniejącego w sprawie. W ocenie sądu w ponownie prowadzonym postępowaniu organy zrealizowały wskazania sądu w tym zakresie. Decyzja organu I instancji w sposób precyzyjny odwołuj się do art. 190 ust. 2 pkt 3 i art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 104 k.p.a., a także § 23 ust. 2 lit. c Regulaminu Studiów Akademii [...] w Ł. jako podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odnośnie zaś decyzji organu II instancji podkreślić należy, że co prawda we wskazanej w tzw. "główce decyzji" podstawie materialnoprawnej organ odwoławczy ponownie wadliwie oraz niestarannie wskazał podstawy prawne swojego rozstrzygnięcia. Błąd ten został jednak naprawiony w treści uzasadnienia kontrolowanego rozstrzygnięcia, w którym przytoczona została treść prawidłowych przepisów regulujących możliwość skreślenia skarżącego z listy studentów w związku z nieregulowaniem opłat z studia. Zatem przyjąć należy, że wskazane uchybienie organu II instancji pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną skreślenia skarżącego z listy studentów w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy art. 190 ust. 2 pkt 3, art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 23 ust. 2 lit. c Regulaminu Studiów Akademii [...] w Ł.. W tym miejscu wskazać należy, że przepisy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym miały zastosowanie w sprawie stosownie do art. 276 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 1669), zgodnie z którym postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów, które zostały wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i do dnia wejścia jej w życie nie zostały zakończone, prowadzi się na zasadach dotychczasowych.

Wskazać należy, że w art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym określone zostały przesłanki obligatoryjne i fakultatywne skreślenia z listy studentów. Zgodnie z art. 190 ust. 1 tej ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Stosownie natomiast do art. 190 ust. 2 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów; 4) niepodpisania przez studenta przedłożonej przez uczelnię umowy o warunkach odpłatności za studia lub usługi edukacyjne. Jednocześnie kwestie skreślenia z listy studentów doprecyzowuje szczegółowo regulamin studiów, ustalony odrębnie dla każdej uczelni. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżącego obowiązywał Regulamin Studiów Akademii [...] w Ł.. Wskazany Regulamin w § 23 ust. 2 lit. c przewiduje, że student może zostać skreślony z listy studentów przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Zaznaczyć należy, że skarżący w chwili przyjęcia na studia zaakceptował warunki obowiązujące studentów Akademii [...] w Ł.. Oświadczył, że zapoznał się z obowiązującymi w uczelni zasadami przyjęć i organizacji studiów. Skarżący zobowiązał się tym samym do przestrzegania przepisów obowiązujących na uczelni. Podsiadał zatem wiedzę o ciążących na nim obowiązkach finansowych i skutkach niewniesienia opłat związanych z odbywaniem toku studiów.

Podkreślić również należy, że decyzje o skreśleniu z listy studentów stanowią akty podejmowane w indywidualnej sprawie studenta. Zgodnie z brzmieniem art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji tych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Określone przez ustawodawcę "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a., przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i dopuszczalności pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. reguł postępowania. Niemniej jednak - jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - ewentualne odstępstwa dotyczą jedynie kwestii związanych z realizacją trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcia podejmowane przez organy szkoły wyższej w indywidualnych sprawach studentów, jak również postępowania, w których one zapadają, muszą zachowywać chociażby minimum procedury administracyjnej niezbędnej do prawidłowego załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyroki: NSA z 10 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 707/11; WSA: w Gliwicach z 7 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 330/18, w Szczecinie z 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 523/18, w Warszawie z 11 września 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 782/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl– dalej "CBOSA).

Zauważyć również trzeba, że decyzja organu uczelni o skreśleniu z listy studentów podejmowana na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. O uznaniowym charakterze decyzji w powyższym przedmiocie świadczy użycie przez ustawodawcę w treści powołanego przepisu sfomułowania "może". Powyższe oznacza, że organ może (ale nie musi) wydać decyzję o skreśleniu studenta z listy studentów w przypadku gdy ten nie wniesie opłat związanych z odbywaniem studiów. Aby nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, organ powinien zgodnie z art. 7 i art. 77 k.p.a. podjąć wszelkie kroki do wyjaśnienia sprawy, ocenić w swobodny a nie dowolny sposób zebrany materiał dowodowy nie naruszając przy tym art. 80 k.p.a., a następnie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Uznanie administracyjne nie oznacza bowiem dowolności organu administracji publicznej co do wyboru rodzaju rozstrzygnięcia. Działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany zasadą prawdy obiektywniej, o której mowa w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Winien zatem, gromadząc w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej musi wynikać, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów lub nie dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o skreśleniu z listy studentów. Ocenie sądu nie podlegają kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ ponownie rozpoznając sprawę skreślenia skarżącego z listy studentów nie przekroczył granic uznania administracyjnego wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję. Podjął bowiem wystarczające kroki do wyjaśnienia sprawy, prawidłowo ocenił materiał dowodowy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnił swoje decyzje nie naruszając przy tym art. 107 § 3 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powodem skreślenia skarżącego z listy studentów było niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Prawidłowo w okolicznościach spawy ustalono, że M.P. na dzień 20 września 2018 r. posiadał zaległości w opłatach za studia na kwotę 2.211,31 zł. Jak wynika bowiem ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o saldzie konta płatności studenta M. P. z 20 września 2018 r., z którą zapoznał się pełnomocnik skarżącego oraz notatek służbowych pracownika Akademii [...] w Ł. z 28 lutego 2018 r. oraz z 31 sierpnia 2018 r. skarżący nie wywiązał się z opłat z tytułu czesnego za miesiąc listopad 2016 r. w wysokości 283,57 zł, za grudzień 2016 r., styczeń 2017 r. i luty 2017 r. w wysokości 410 zł. Ponadto na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia opłaty za monit w wysokości 20 zł. Skarżący posiadał zatem wobec uczelni zaległości w wysokości 1.533,57 zł, co łącznie z odsetkami za opóźnienie w wysokości 677,74 zł dawało kwotę 2.211,31 zł nieuiszczonych opłat wskazaną w decyzji o skreśleniu z listy studentów.

Zauważyć należy, że skarżący w toku postępowania przed organami uczelni nie kwestionował wysokości posiadanych zaległości, nie podnosił też kwestii wpłat dokonanych przez swego ojca w kwietniu, maju oraz czerwcu 2017 r. Na okoliczność tę powołał się dopiero w skardze do sądu administracyjnego. Niemniej jednak, analizując akta sprawy, należy stwierdzić, że wpłaty te zostały zaliczone przez organ na poczet zadłużenia skarżącego. W piśmie odpowiadającym na wniosek o udzielenie urlopu dziekańskiego z 4 kwietnia 2017 r. organ wskazał na zadłużenie skarżącego w wysokości 2.778,57 zł, nie licząc odsetek ustawowych. Natomiast we wniosku o rozłożenie zaległości na raty z 24 kwietnia 2017 r. strona przyznała, że zalega ze spłatą należności wobec uczelni na kwotę 2.363,57 zł. Powyższe prowadzi do wniosku, że wpłata w wysokości 415 zł z 10 kwietnia 2017 r. dokonana przez ojca skarżącego została zaliczona na poczet zaległych należności. Także kolejne wpłaty ojca skarżącego zostały zaliczone na poczet jego zaległości, co wynika z wyżej wskazanych dokumentów w postaci informacji o saldzie konta płatności studenta oraz notatek służbowych pracowników uczelni. Należy także podkreślić, że od daty wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów nie pobierano od skarżącego nowych opłat z tytułu czesnego. Argumentacja skarżącego w zakresie niezgodności kwot zaległości pieniężnych wskazanych w wezwaniu do zapłaty z 5 września 2017 r. oraz widniejących w Wirtualnym Pokoju Studenta na dzień 25 kwietnia 2017 r. potwierdza tylko fakt, że wpłaty dokonane na rzecz skarżącego od kwietnia do czerwca 2017 r. zostały przez uczelnię prawidłowo rozliczone. W tej sytuacji uznać należy za spóźnione i niezasadne kwestionowanie przez stronę dopiero w skardze do sądu wysokości zaległości pieniężnych wobec uczelni wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Zaznaczyć również trzeba, że organ II instancji słusznie poczynił ustalenia co do wniosków strony o udzielenie urlopu dziekańskiego, o rozłożenie płatności na raty i o wyjaśnienie wysokości opłat, odnosząc się tym samym do argumentów złożonego przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji. W tym zakresie prawidłowo stwierdził, że wniosek M. P. z 30 marca 2017 r. o udzielenie urlopu dziekańskiego został rozpoznany, bowiem pismem z 4 kwietnia 2017 r. uczelnia poinformowała skarżącego, że warunki finansowe do udzielenia urlopu dziekańskiego nie zostały spełnione. Organ trafnie również wskazał, że wniosek o rozłożenie płatności na raty został rozpatrzony negatywnie, na co wskazuje adnotacja zamieszczona na tym wniosku. Ponadto z akt sprawy wynika, że w odpowiedzi na pismo skarżącego z 13 października 2016 r. z prośbą o informacje, jakie kwoty i kiedy wpłynęły na jego konto oraz jak zostały zaksięgowane, organy uczelni przekazały skarżącemu dokładne dane o rozliczeniach kwot wpłaconych na konto uczelni. Wobec powyższego uznać trzeba, że organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji rozpoznał wszystkie wnioski skarżącego, które mogły mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy skreślenia z listy studentów siódmego semestru na Wydziale Informatyki, Zarządzania i Transportu na kierunku Transport w Akademii [..] w Ł. w roku akademickim 2016/2017.

Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że przepisy powołanej przez skarżącego w treści skargi w niepełnym brzmieniu ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie miały zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Jak to już zostało wskazane na wstępie rozważań w rozpoznawanej sprawie na mocy art. 276 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) stosować należało przepisy dotychczasowej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zdaniem sądu na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącego o fakcie wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy studentów. W tym zakresie wskazać należy, że zawiadomieniem z 6 marca 2017 r. Prodziekan kierunku Transport poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego postępowanie to nie zakończyło się wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 664/17, bowiem w wyroku tym sąd uchylił decyzje organów I i II instancji o skreśleniu M. P. z listy studentów, jednak nie umorzył postępowania administracyjnego wszczętego w tym przedmiocie. Postępowanie w przedmiocie skreślenia z listy studentów toczące się przed organami uczelni w następstwie wydania powyższego wyroku nie było nowym postępowaniem, w którym organ miałby obowiązek ponownie zawiadomić skarżącego o wszczęciu postępowania, lecz kontynuacją postepowania o którego wszczęciu skarżący został poinformowany zawiadomieniem z 6 marca 2017 r. Z tego względu zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. jest bezzasadny.

Wbrew zarzutom skargi postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad, o których mowa art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organ wyczerpująco zebrał, a następnie rozpatrzył całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie. Następnie zaś do tak ustalonego stanu faktycznego zastosował prawidłową normę prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia. Wbrew temu co twierdzi skarżący, decyzja organu odwoławczego zawiera wszystkie niezbędne elementy i została należycie uzasadniona, spełnia więc wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ w wystarczającym stopniu odniósł się do argumentacji odwołania, wyjaśniając przy tym przesłanki, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego przy uwzględnieniu zarówno interesu strony, jak i interesu społecznego. Zasadnie zwrócił przy tym uwagę na brak aktywności skarżącego w wypełnianiu zobowiązań wobec uczelni, brak zainteresowania skarżącego kontynuowanie nauki oraz na konieczność równego traktowania wszystkich studentów. Skarżący jako student uczelni niepublicznej, związany z uczelnią umową o warunkach odpłatności za studia, zgodnie z zapisami Regulaminu uczelni musiał liczyć się ze skreśleniem go z listy studentów, w przypadku niewywiązywania się z przyjętych na siebie zobowiązań finansowych. Organ zaś, jako uprawniony do podejmowania decyzji o skreśleniu z listy studentów, miał prawo do skorzystania z przysługującego mu uprawnienia.

W ocenie sądu organ w kontrolowanym w niniejszej sprawie postępowaniu uwzględnił wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Łd 664/17. Jednocześnie należy wyjaśnić, że wprawdzie organy nie wymieniły w podstawie prawnej swoich rozstrzygnięć art. 276 ustawy z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jednakże uchybienie to nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro w sprawie właściwie zastosowano przepisy ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu Studiów Akademii [...] w Ł..

Należy także wyjaśnić, że w myśl zasady dwuinstancyjności organ odwoławczy zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy skreślenia skarżącego z listy studentów. Niemniej jednak nie był zobligowany do skorzystania z możliwości, jaką przewiduje art. 136 k.p.a. Przypomnieć trzeba, że art. 136 k.p.a. daje organowi odwoławczemu możliwość przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji. W okolicznościach niniejszej sprawy organ II instancji oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania przed organem I instancji, słusznie uznając, że jest on wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Jak wynika z materiału dowodowego okoliczności faktyczne sprawy nie zmieniły się od czasu rozpoznawania sprawy w I instancji. W tym czasie organ nie naliczył bowiem żadnych nowych opłat z tytułu czesnego za studia, a skarżącemu nie udzielono żadnych ulg w spłacie zaległości finansowych względem uczelni. Oznacza to, że organ, wydając zaskarżoną decyzję w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przed organem I instancji, nie naruszył przepisów art. 15, art. 136 i art. 138 k.p.a.

Końcowo odnosząc się do argumentacji zawartej w piśmie skarżącego z 26 marca 2019 roku podkreślić należy, że zarzut nieprzeprowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru nie stanowi o wadliwości kwestionowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia. Przyczyny, z powodu których organ wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów na podstawie fakultatywnych przesłanek, do których należą niewniesienie opłat związanych z odbywaniem studiów, jak i nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie, należą bowiem do swobodnego uznania organu wydającego rozstrzygnięcie. Jednocześnie z zaskarżonej decyzji wynika w sposób niewątpliwy, że powodem skreślenia strony skarżącej z listy studentów było nieuiszczenie należnych opłat wobec uczelni. Kwestia nieuzyskania zaliczenia przedmiotów w określonym terminie nie była przedmiotem niniejszego postępowania. Decyzja Dziekana Akademii [...] w Ł. z [...] roku wydana w tym przedmiocie została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Rektora Akademii [...] w Ł. z 19 listopada 2018 roku.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że przed wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów organ sposób właściwy zebrał i dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W ocenie sądu zaskarżone rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy interesem strony i interesem społecznym. W motywach rozstrzygnięcia organ w sposób dostateczny wskazał przyczyny, z powodu których postanowił o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Decyzja organu nie nosi zatem znamion dowolności wyboru rozstrzygnięcia, jak również nie zawiera naruszeń prawa procesowego, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

EC