Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1273/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust 2, art. 29 ust 1, 2, i 8
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ odwoławczy) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K.K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z [...]r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej.

W podstawie prawnej organ przywołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej: K.p.a.), w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2017 r., poz. 2137).

Z akt administracyjnych wynika, że [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek K. K. (dalej wnioskodawca, strona lub skarżący) o przyznanie renty strukturalnej.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej: także organ pierwszej instancji) decyzją nr [...] z [...] r. przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości [...] zł od września 2005 r. do sierpnia 2015 r.

Ww. decyzja była zmieniana 9 decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej: 1) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 2) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 3) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 4) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 5) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 6) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 7) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 8) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r., 9) decyzją z [...] r. na kwotę [...] zł od [...] r.

W związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 lutego 2015 r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich » na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2015 r. poz. 333, dalej rozporządzenie z 2015 r.), beneficjenci renty strukturalnej zostali zobowiązani do składania wniosków o ustalenie prawa do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w przypadku osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zawiadomieniem organu pierwszej instancji z [...] r. poinformowano o tym skarżącego i zobowiązano do przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia potwierdzenia złożenia wniosku o ustalenie emerytury oraz do przedstawienia decyzji w tej sprawie nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia do organu rentowego wniosku o ustalenie prawa do emerytury, pod rygorem zawieszenie wypłaty renty strukturalnej.

W dniu [...] r. skarżący przedłożył potwierdzenie złożenia w KRUS wniosku o ustalenie prawa do emerytury rolniczej, a [...] r. do organu wpłynęła decyzja Prezesa KRUS odmawiająca stronie uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast w dniu [...] r. wpłynął wniosek z Placówki Terenowej KRUS w R. z prośbą o udzielenie informacji czy skarżący przedłożył w ARiMR decyzję o przyznaniu emerytury wydaną przez ZUS. Do wniosku zostały dołączone kopie decyzji ZUS z [...] r. o przyznaniu emerytury w najniższej kwocie, tj. [...] zł od [...] r. oraz decyzji ZUS z [...] r. o wstrzymaniu na wniosek strony wypłaty emerytury od [...] r. Powyższe decyzje nie zostały przez stronę przedłożone organowi pierwszej instancji po ich wydaniu, co wpłynęło na realizację renty strukturalnej w pełnej wysokości. Na wezwanie organu skarżący [...] r. złożył kopie w/w decyzji ZUS wraz z kopią potwierdzenia zwrotu na rachunek ZUS kwoty [...] zł.

Mając na uwadze okoliczność, iż zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 114 poz. 1191 ze zm., dalej rozporządzenie z 2004 r.) w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury, organ pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznowił postępowania administracyjne zakończone decyzjami o zmianie wysokości renty strukturalnej, wyżej oznaczonymi cyframi 2-9. Decyzjami z [...] r. w stosunku do decyzji nr 2-5 stwierdził ich wydanie z naruszeniem prawa wskazując, że renta strukturalna od marca 2008 r., 2009 r., 2010 r. i 2011 r. powinna przysługiwać w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Natomiast kolejnymi czterema decyzjami z [...] r. uchylił decyzje wyżej oznaczone nr 6-9, orzekając, że renta strukturalna od marca 2012 r., 2013 r., 2014 r. i 2015 r. winna przysługiwać w wysokości odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł.

Kolejno organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i decyzją z [...] r. nr [...] ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł powiększoną o odsetki określone jak dla zaległości podatkowej, zobowiązując do jej zwrotu. Ustalił, że odsetki będą naliczane od dnia następującego po upływie 60-tego dnia od daty doręczenia decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności do dnia ich zwrotu. W decyzji wskazano kwoty nienależnie pobranych płatności za każdy miesiąc poczynając od listopada 2007 r., tj. miesiąca nabycia uprawnień do świadczenia z ZUS, do sierpnia 2015 r. Wysokość miesięcznych kwot nienależnie pobranych świadczeń odpowiadała kwotom wynikającym z decyzji wydanych w postępowaniach wznowieniowych, z tym że kwoty dotyczące okresu od listopada 2007 r. do lutego 2008 r. zostały ustalone bez uprzedniego wzruszenia decyzji zmieniającej wysokość renty strukturalnej oznaczonej wyżej cyfrą 1. Decyzja ustalająca i zobowiązująca do zwrotu została doręczona w dniu [...] r.

W odwołaniu strona podniosła, że obniżono jej rentę strukturalną wstecz – od listopada 2007 r., na podstawie przepisów z 2015 r. i przy powiadomieniu o konieczności przedstawienia wniosku o emeryturę dopiero w 2015 r., co pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi, zasadami współżycia społecznego oraz regułami przedawnienia. Skarżący podkreślił, że się nie wzbogacił, bo nie pobierał emerytury. Wskazał, że przed WSA w Gliwicach toczy się postępowanie w sprawie decyzji wydanych w postępowaniu wznowieniowym. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę przy uwzględnieniu okoliczności, iż ewentualny dług mógłby dotyczyć wyłącznie lat 2012-2015.

Decyzją z [...] r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 12 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 850/17, uchylił tę decyzję.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przyznał, iż pobrane przez stronę płatności miały charakter kwot nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jednak stwierdzenie obowiązku ich zwrotu zostało dokonane z uchybieniem przepisom prawa, gdyż nie rozważono wnikliwie wszystkich podstaw odstąpienia od żądania zwrotu należności. Organy wadliwie zidentyfikowały znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa wspólnotowego oraz nie dokonały oceny istnienia dobrej wiary u skarżącego, co stanowi naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., gdyż kwestia istnienia w sprawie dobrej wiary jest okolicznością relatywną prawnie i nieprzeprowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego tej okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynęło wyjaśnienie strony, z którego wynika, że po otrzymaniu decyzji z ZUS o przyznaniu emerytury zawiesił przyznaną emeryturę, przedstawił protokół z jej zawieszenia oraz potwierdzenie zwrotu otrzymanej emerytury za dwa miesiące.

Decyzją z [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości [...] zł. Wyjaśnił też, że na powyższą kwotę składają się następujące płatności z tytułu renty strukturalnej:

- za miesiące od czerwca 2013 r. do lutego 2014 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł;

- za miesiące marzec 2014 r. do luty 2015 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł;

- za miesiące marzec 2015 r. do sierpień 2015 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł.

Organ wskazał, że zgodnie z w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania w przypadku jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uznał działanie strony w dobrej wierze i tym samym uznał, iż nie istnieje obowiązek zwrotu płatności dla części kwoty nienależnie pobranych płatności, które uległy przedawnieniu, tj.

- za miesiące od listopada 2007 r. do lutego 2008 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł;

- za miesiące od marea 2008 r. do lutego 2009 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie

[...] zł;

- za miesiące od marca 2009 r. do lutego 2010 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie

[...] zł;

- za miesiące od marca 2010 r. do lutego 2011 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł;

- za miesiące od marca 2011 r. do lutego 2012 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...]zł;

- za miesiące od marca 2012 r. do lutego 2013 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] ł;

- za miesiące od marca 2013 r. do maja 2013 r. - [...] zł za każdy miesiąc, łącznie [...] zł;

- co daje łącznie [...] zł.

W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu zakończenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pod sygnaturą akt III SA/Gl 608/18, III SA/Gl 609/18, III SA/Gl 610/18 i III SA/Gl 611/18, dotyczącego skarg na decyzje Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej, co może mieć wpływ na przedmiotową decyzję.

Ponadto skarżący podkreślił, iż nie pobrał nienależnie świadczeń z renty strukturalnej, bowiem w trakcie jej pobierania nie pobierał emerytury z ZUS, gdyż zawiesił prawo do jej pobierania. Ponadto wskazał, iż urzędnicy z Biura Powiatowego w R. skierowali stronę do ZUS w R., gdzie uzyskała informację, że może jedynie zawiesić emeryturę, co też uczynił. Skarżący podkreślił, że przez okres pobierania renty strukturalnej nie pobrał ani złotówki emerytury z ZUS. Uznanie przez ARiMR, że nienależnie pobrał świadczenia jest dla niego krzywdzące. Ufał w tym okresie urzędnikom, pytał się co ma robić i tak zrobił.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść z § 14 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 114, poz. 1191 ze zm., dalej: rozp. w sprawie rent strukturalnych) i stwierdził, że w świetle treści tego przepisu w sytuacji, gdy skarżący nabył prawo do emerytury z ZUS, zawieszenie na jego wniosek wypłaty świadczenia emerytalnego nie stanowi podstawy do wypłaty renty strukturalnej w pełnej wysokości. Taki skutek przyniosłoby jedynie wycofanie wniosku o emeryturę, w sposób przewidziany w przepisach o ubezpieczeniu społecznym. Podkreślił, że fakt pobierania emerytury nie wyłączał prawa do renty strukturalnej. Oba świadczenia mogą funkcjonować równolegle, a jedynie zgodnie z zapisami § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia wysokość świadczenia emerytalnego ma wpływ na wysokość renty strukturalnej. Zaś w sytuacji, gdy świadczenie emerytalne jest w niższej wysokości niż renta strukturalna, nadal obok emerytury może być wypłacana renta strukturalna, ale w wysokości zmniejszonej o wysokość świadczenia emerytalnego. Ponadto zdaniem organu, obowiązkiem skarżącego było poinformowanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nabyciu prawa do emerytury w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej okoliczności, na podstawie § 23 rozp. w sprawie rent strukturalnych, a zaniechanie strony w tym zakresie nie było spowodowane wystąpieniem siły wyższej. Zatem skoro strona nie dopełniła obowiązku poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nabyciu prawa do emerytury, świadczenie z tytułu renty strukturalnej było wypłacane w pełnej wysokości. Stosowna decyzja została przedłożona przez skarżącego w Biurze Powiatowym ARiMR w R. dopiero [...]r., tj. po skierowaniu do strony przez organ wezwania. Wówczas Kierownik Biura Powiatowego ARiMR powziął informację, iż od momentu, od którego strona nabyła prawo do emerytury z ZUS część kwot wypłaconych z tytułu renty strukturalnej ma charakter kwot nienależnie pobranych.

Organ przywołał treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2016 r., poz. 1512 ze zm.) i wyjaśnił, że część płatności z tytułu renty strukturalnej wypłaconych za okres od listopada 2007 r. do sierpnia 2015 r. w łącznej wysokości [...]zł stanowi płatności nienależne w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.

W ocenie organu dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej za okres od listopada 2007 r. do sierpnia 2015 r. decydujące znaczenie ma stwierdzenie, że w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu tych płatności. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat.

Organ wyjaśnił, że pierwszym powiadomieniem skarżącego o nieuzasadnionym charakterze tej płatności jest decyzja nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej z [...] r., skutecznie doręczona [...] r. Wypłata renty strukturalnej była dokonywana co miesiąc, i tak m.in. płatność za miesiąc maj 2013 r. została dokonana [...] r., natomiast płatność za miesiąc czerwiec 2013 r. została dokonana [...] r.

W ocenie organu z powyższego wynika, że pomiędzy datami wypłaty renty strukturalnej za miesiące od listopada 2007 r. do maja 2013 r. na rachunek bankowy skarżącego, a powiadomieniem beneficjenta, że przedmiotowe wypłaty zostały zrealizowane w nienależnej wysokości, minął okres wynoszący ponad 4 lata.

Następnie organ stwierdził, że skarżący działał w dobrej wierze.

Zdaniem organu nie można zarzucić skarżącemu typowego niedbalstwa. Skarżący zawieszając wypłatę emerytury w ZUS był przekonany, że swoim działaniem dokonał wszystkich niezbędnych czynności by nie pobierać dwóch świadczeń jednocześnie. Nie był świadomy jakie skutki może wywołać wystąpienie z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury. Podjął działania zmierzające do wyeliminowania sytuacji, w której świadczenia się po części dublują. Zawieszając swoją emeryturę w ZUS skarżący działał w dobrej wierze, co potwierdzają również dokumenty przedłożone w Biurze Powiatowym ARiMR, w tym m.in. protokół zawieszenia emerytury w ZUS-ie oraz potwierdzenie zwrotu pobranej za dwa miesiące emerytury.

W konkluzji organ stwierdził, że płatności z tytułu renty strukturalnej przyznane skarżącemu za okres od listopada 2007 r. do maja 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł są płatnościami nienależnie pobranymi, w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. jednakże zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 powołanego rozporządzenia.

Natomiast płatności z tytułu renty strukturalnej za okres od czerwca 2013 r. do sierpnia 2015 r. w łącznej wysokości [...] zł są płatnościami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r., jednakże nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 73 ust. 5 powołanego rozporządzenia.

Ponadto organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Organ przywołał m.in. art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006, z którego wynika, że warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. W przedmiotowej sprawie łączna kwota do zwrotu [...] zł w przeliczeniu na euro przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do w/w płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Zdaniem organu nie ma zastosowania w sprawie art. 28 ust. 4 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zgodnie z którym płatność nie podlega zwrotowi w przypadku wystąpienia co najmniej jednej kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności wymienionych w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006. Skarżący nie przedłożył oświadczenia dotyczącego wystąpienia siły wyższej.

Mając na względzie, iż skarżący nie poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o nabyciu prawa do emerytury w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej okoliczności, a stosowną decyzję przedłożył w Biurze Powiatowym ARiMR dopiero [...] r., tj. po skierowaniu do strony wezwania w tej materii - nienależnie pobrane płatności dotyczą okresu, od którego strona nabyła prawo do emerytury z ZUS. Kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu renty wynosi [...] zł, jednakże z uwagi na uznanie przez organ działania strony w dobrej wierze, ustalone do zwrotu płatności za okres od listopada 2007 r. do maja 2013 r. w kwocie [...] zł uległy przedawnieniu. Zatem kwota nienależnie pobranych płatności podlegająca zwrotowi wynosi [...] zł i obejmuje okres od czerwca 2013 r. do sierpnia 2015 r.

W konkluzji organ stwierdził, że część płatności wypłaconych z tytułu renty strukturalnej za miesiące od czerwca 2013 r. do sierpnia 2015 r. w wysokości [...] zł stanowi płatności nienależnie pobrane, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że nie zgadza się z decyzją, ponieważ nie pobrał nienależnie świadczeń z renty strukturalnej. W czasie pobierania renty strukturalnej nie pobierał emerytury z ZUS. Zawiesił prawo do jej pobierania. Pytałem się urzędników Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. i skierowali go do ZUS w R., gdzie uzyskał informację, że może jedynie zawiesić emeryturę. Tak też uczynił. Uznanie przez agencję, że nienależnie pobrał świadczenia jest krzywdzące, ponieważ w tym czasie nie pobierałem z ZUS żadnych pieniędzy i cały czas płacił składki w KRUS-ie. Ufał w tym zakresie urzędnikom, pytał co mam robić i tak zrobił.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że została ona wydana po prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 12 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 850/17, który uchylił poprzednią decyzję organu odwoławczego z [...] r. nr [...].

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1302 dalej p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Powyższy przepis nakazuje właściwemu organowi wydanie decyzji ustalającej między innymi kwoty środków finansowych z tytułu renty strukturalnej pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, nienależnie pobranych. Decyzja nie ma charakteru uznaniowego; obowiązkiem organu jest jej wydanie, jeżeli do nienależnego pobrania doszło, a nie zachodzi żadna przesłanka negatywna uzasadniająca odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności i żądania ich zwrotu.

Prawidłowość zastosowania tego przepisu należało w niniejszej sprawie odnieść do pomocy, którą w stosunku do skarżącego przyznano na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (aktualnie tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1220). Zgodnie z § 14 ust. 1 tego rozporządzenia w przypadku gdy uprawniony do renty strukturalnej w trakcie jej pobierania nabędzie prawo do emerytury z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników, rentę strukturalną zmniejsza się o kwotę tej emerytury. Treść tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że już samo nabycie prawa do emerytury skutkuje koniecznością zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę tej emerytury. Prawodawca nie uzależnił obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej od faktycznego otrzymywania przez uprawnionego świadczenia emerytalnego.

W tym stanie rzeczy Sąd zgodził się z organem, że w sytuacji nabycia przez skarżącego prawa do emerytury w określonej wysokości, niższej niż renta strukturalna, istniał obowiązek zmniejszenia renty strukturalnej o kwotę emerytury – niezależnie od tego, czy skarżący emeryturę pobierał. Przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku zmniejszenia renty strukturalnej w przypadku zawieszenia emerytury. W sytuacji, gdy skarżący nie poinformował organu o nabyciu prawa do emerytury renta strukturalna była wypłacana w pełnej wysokości z takim skutkiem, iż część wypłaconej kwoty (odpowiadająca wysokości emerytury) była pobierana przez skarżącego nienależnie.

Sąd przyznał rację organom, że w świetle opisanych okoliczności pobrane przez skarżącego płatności miały charakter kwot nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, jednak stwierdzenie obowiązku ich zwrotu zostało dokonane z uchybieniem przepisom prawnym, gdyż nie rozważono wnikliwie wszystkich podstaw odstąpienia od żądania zwrotu należności. Tym samym ustalenie kwot podlegających zwrotowi, znajdujące odzwierciedlenie w decyzjach jest przedwczesne.

Sąd podzielił pogląd organu, iż w sprawie znajduje zastosowanie rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004; nie podzielił natomiast poglądu, że dotyczy to wyłącznie płatności przyznanych za lata 2007 – 2009. Jakkolwiek rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. doszło do uchylenia rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r., to jednak zgodnie z art. 86 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r., przy czym odesłania do rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II. Powyższe prowadzi do wniosku, że przepisy rozporządzenia nr 796/2004 znajdowały w sprawie niniejszej zastosowanie co do wszystkich przyznanych płatności, skoro przyznana skarżącemu decyzją z dnia [...] r. renta strukturalna była pomocą udzieloną na okres od września 2005 r. do sierpnia 2015 r., a zatem pomocą dotyczącą okresu premiowego rozpoczynającego się przed dniem 1 stycznia 2010 r.

Sąd stwierdził, że organy pominęły art. 73 ust. 1 i ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, ust. 5, zgodnie z którą obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat (zdanie 1). Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (zdanie 2). Organy nie dokonały oceny istnienia dobrej wiary u skarżącego, a w okolicznościach sprawy jest to konieczne. Sąd uznał, że skoro dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że danemu podmiotowi przysługuje określone prawo czy też, że działa on zgodnie z prawem - to organy winny w sposób pełny i wszechstronny, dokonać oceny dobrej wiary po stronie skarżącego z uwzględnieniem całokształtu jego zachowania i usprawiedliwionych oczekiwań co do stanu świadomości prawnej – w szczególności w kontekście zrozumienia zastosowanych pouczeń. W tym celu i pod tym kątem organ powinien poddać ponownej rozwadze zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, co nie będzie wykluczało dokonania przez organy oceny zasadności zgłaszanych przez skarżącego dowodów na okoliczność jego dobrej wiary i ich ewentualnego przeprowadzenia w toku ponownie prowadzonego postępowania w tej sprawie, skoro to na stronie (beneficjencie), stosownie do art. 73 ust. 5 rozporządzenia Nr 796/2004, ciąży obowiązek wykazania przed organem dobrej wiary.

Organ odwoławczy oraz Sąd rozpoznający obecnie sprawę, z mocy art. 153 p.p.s.a., związany był przedstawioną wyżej oceną prawną i wskazówkami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 12 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 850/17. Dlatego też wszelkie zarzuty skargi, które odnosiły się do kwestii, co do których Sąd wypowiedział się we wcześniejszym wyroku nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku. Sąd nie mógł bowiem wyrazić innej niż w poprzednim wyroku oceny prawnej zwrotu renty strukturalnej, skoro w tym zakresie nie doszło do zmiany przepisów prawa.

Zatem zarzut skargi, iż uznanie przez agencję, że skarżący nienależnie pobrał świadczenia jest dla niego krzywdzący, ponieważ w tym czasie nie pobierał z ZUS żadnych pieniędzy i cały czas płacił składki w KRUS-ie. Ufał w tym zakresie urzędnikom, pytał się co mam robić i tak zrobił jest niezasadny. Kwestia ta została już oceniona przez Sąd w prawomocnym wyroku z 12 marca 2018 r. o sygn. akt IV SA/Gl 850/17, który stwierdził, że pobrane przez skarżącego płatności miały charakter kwot nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Organ zastosował się do wytycznych Sądu przedstawionych w wyroku z 12 marca 2018 r. Na stronach 15-17 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ rozważył istnienie po stronie skarżącego dobrej wiary i w związku z tym uznał, że kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu renty wynosi [...] zł, jednakże z uwagi na uznanie przez organ działania strony w dobrej wierze, ustalone do zwrotu płatności za okres od listopada 2007 r. do maja 2013 r. w kwocie [...] zł uległy przedawnieniu. Zatem kwota nienależnie pobranych płatności podlegająca zwrotowi wynosi [...] zł i obejmuje okres od czerwca 2013 r. do sierpnia 2015 r.

W tym miejscu wskazać przyjdzie, że Sądowi orzekającemu z urzędu wiadomo, że tut. Sąd wyrokami z 21 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 608/18, III SA/Gl 609/18, III SA/Gl 610/18 i III SA/Gl 611/18, oddalił skargi na decyzje Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie zmiany wysokości renty strukturalnej.

Mając na uwadze powyższe, działając w granicach art. 153 p.p.s.a., Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.