Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 68/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku


UZASADNIENIE

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., wnioskiem z dnia 31 marca 2016 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. A. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

T. A. wnioskiem z dnia 10 grudnia 2015 r. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o skierowanie go do domu pomocy społecznej. W wyniku przeprowadzonego z nim wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowany od czerwca 2010 r. jest zameldowany na pobyt stały w G., ale faktycznie mieszka w L. Miasto to stanowi dla niego centrum aktywności życiowej. W L. bowiem wynajmuje mieszkanie, korzysta z podstawowej opieki zdrowotnej, jak również z opieki, którą zapewnia mu córka. W uzupełnieniu przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że T. A. od grudnia 2015 r., z uwagi na pogorszenie się stanu zdrowia opiekującej się nim córki, mieszka w G. - lokalu, w którym jest zameldowany, a umowa najmu mieszkania położonego w L. została w lutym 2016 r. wypowiedziana.

Z powyższych względów MOPS w L. uznał się za organ niewłaściwy i powyższy wniosek wraz z wywiadem środowiskowym przekazał do do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., podnosząc, że skoro wnioskodawca zameldowany jest w G. i tam mieszka, to decyzja o skierowaniu do domu pomocy społecznej winna być wydana przez organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej.

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Dyrektor MOPS w G. wskazał, że zameldowanie nie dowodzi o zamieszkiwaniu w danej miejscowości. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że centym życiowe wnioskodawcy skoncentrowane jest w L. To, że T. A. zamieszkał w G. wynika z faktu, że opiekująca się nim córka zachorowała, zatem został zmuszony do zmiany miejsca pobytu. Ponadto mimo, że zamieszkał w G. to umowa najmu mieszkania w L. została wypowiedziana w lutym 2016 r., co świadczy, że jego zamiarem był powrót do miejsca zamieszkania, tj. do L.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPS w L., działający w imieniu Prezydenta Miasta L. podniósł, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy z dniem 22 grudnia 2015 r., tj. przed wydaniem decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej właściwym do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta G.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej jako: "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Zagadnienie właściwości miejscowej gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej reguluje art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163, dalej "u.p.s."). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że o uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na jej terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05). Miejscem takim zatem jest miejsce, gdzie dana osoba faktycznie przebywa oraz gdzie aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że do grudnia 2015 r. T. A. mieszkał w L. Jego zamiarem nie było opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania w L. Jednakże okoliczności faktyczne, tj. pogorszenie stanu zdrowia opiekującej się nim córki, skutkujące niemożnością samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym, spowodowały, że jego centrum życiowe przeniosło się do G. Nie ulega również wątpliwości, że do L. w chwili obecnej nie może powrócić, gdyż umowa najmu mieszkania, które zajmował została wypowiedziana. T. A. nie jest w stanie samodzielnie mieszkać i funkcjonować, a córka obecnie nie jest w stanie zapewnić mu dalszej niezbędnej opieki. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że aktywność życiowa wnioskodawcy od grudnia 2015 r. skoncentrowana jest w G., gdzie zainteresowany przebywa. Takie przebywanie ma cechy założenia we wskazanym mieście ośrodka osobistych spraw oraz czyni G. aktualnym miejscem jego zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.p.s. w zw. z art. 25 k.c.

Powyższej oceny nie zmienia fakt, że wnioskodawca podał, że chciałby zostać umieszczony w domu pomocy społecznej w L. Należy bowiem podkreślić, że zamiar pobytu w miejscu zamieszkania (zameldowania) nie jest równoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub długoletniego przebywania w danej miejscowości, ani też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. W analizowanym zakresie istotne jest obecne miejsce zamieszkania osoby fizycznej. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie mają wpływu przyszłe plany osoby zainteresowanej. Jeżeli kiedyś wnioskodawca dobrowolnie zmieni swe miejsce zamieszkania, albo będzie zmuszony to uczynić, to będą one miały wpływ dopiero na przyszłą właściwość organów. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawcy. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenie z pomocy społecznej.

Skoro T. A. przebywa obecnie w G., to organem właściwym do rozpoznania jego wniosku w sprawie skierowania do domu opieki społecznej, na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., jest Prezydent Miasta G.

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia