Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 340/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-04-24 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Przyznano prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par.1 2,3,i 4, art. 246 par.1 pkt 2)oraz art. 258 par.1 i par.2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. z tytułu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnić ją od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W sprawie skarżąca P.R., reprezentowana przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez doradcę podatkowego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że nie posiada żadnych oszczędności ani majątku ruchomego znacznej wartości, jest właścicielką mieszkania o powierzchni 70m², w którym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymywane z jej renty kwocie 2.964 zł. Nadmieniła, że jest osobą starszą i boryka się z problemami zdrowotnymi, które generują dodatkowe wydatki.

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że w latach 2011 i 2012 skarżąca uzyskała przychód ze świadczenia rentowego w kwocie odpowiednio 34.691,40 zł i 35.576,12 zł.

Koszty miesięcznego utrzymania swojego gospodarstwa domowego określiła skarżąca w kwocie około 1.728 zł, nie obejmującej kosztów fachowej opieki medycznej.

Z urzędu wskazać trzeba, że w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1602/11 skarżąca uiściła kwotę 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może z kolei polegać - zgodnie z przepisem art. 245 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast z uregulowania sformułowanego w art. 246 § 1 pkt 2) ustawy procesowej wynika, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania zwią-zane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nale-ży zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypad-ku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środ-ków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we wła-snych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oznacza w rzeczywi-stości swoistą formę kredytowania podmiotów zobowiązanych do uiszczenia tych kosz-tów. Wskazać należy, iż prawo pomocy ma w swojej istocie stanowić zabezpieczenie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), ma bowiem umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej osobom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postę-powania. Jednocześnie konieczność ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, choćby w minimalnej kwocie, sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw, stąd strony powinny w miarę możliwości uczestniczyć w kosztach postępowania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być relatywnie odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów zostałby przeniesiony. Orzekanie w zakresie przyznania prawa po-mocy wymaga zatem wyważenia interesu Państwa, tj. wszystkich obywateli, oraz inte-resu strony skarżącej.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, oraz zasady doświadczenia życiowego jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy nie stwierdził podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości.

Za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przemawia fakt, że uzyskuje ona świadczenie rentowe w stałej kwocie 2.964, z których kwotę 1.728 zł wydaje na stałe koszty swojego utrzymania. Oznacza to, że w dyspozycji skarżącej pozostaje kwota ok. 1.200 zł miesięcznie. Dalej wskazać trzeba, że to strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisów sądowych od wnoszonych skarg. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

Mając jednak na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym eta-pie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący 2.000 zł oraz aktualne - oświadczone – wydatki wynikające z wieku i stanu zdrowia skarżącej, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w sprawie zaistniała podstawa dla przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 500 zł. Strona skarżąca jest bowiem w stanie zgromadzić środki i uiścić tytułem należnego od skargi wpisu kwotę 500 zł, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tak jak była do tego zdolna w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I SA/Wr 1602/11. W uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku strona skarżąca nie wskazała bowiem na zmianę jej stanu majątkowego i sytuacji życiowej w porównaniu z momentem uiszczenia wpisu w tej sprawie, która to zmiana uzasadniałaby przyjęcie utraty przez stronę zdolności uiszczania kosztów sądowych w całości bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił jak w sentencji.