Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 200/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2004-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 grudnia 2004r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2004r sprawy ze skargi P.K. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia 21 grudnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję , II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] na rzecz skarżącego P.K., kwotę 10 zł ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/ Kr 200/ 01

UZASADNIENIE

Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].2000r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm. ) pozbawiono P.K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w K. decyzją z dnia [...].1977r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej 22.09.1947 - 31.12.1947r., łącznie 7 miesięcy ( zaświadczenie ZBOWiD nr [...] ). Jak ustalono na podstawie akt b.ZBOWiDu P.K. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. W trakcie tej służby nie brał udziału w walkach z UPA ani Wehrwolfem. Wobec tego uznano go za osobę, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", co obecnie skutkuje pozbawieniem uprawnień. Organ powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, iż nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i art. 4 cytowanej ustawy o kombatantach (...).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P.K. wnosi o uchylenie decyzji i zachowanie uprawnień kombatanckich.

Służbę wojskową pełnił w WOP na terenie województwa s. . Podczas służby walczył z "Wehrwolfem". W okresie okupacji od sierpnia 1944r. do stycznia 1945r, był żołnierzem kompanii rezerwowej Batalionu "Surowiec" ( oddziału partyzanckiego) wchodzącego w skład Oddziału Rozpoznawczego 23 Dywizji Piechoty A.K. w obwodzie Olkusz "Srebro" Inspektoratu Sosnowieckiego, Okręgu Śląskiego. W 1976 r. złożył w ZBOWiDzie dokumenty dotyczące działalności w A.K. oraz służby wojskowej w PRL, jednakże władze ZBOWiDu uznały tylko dokumenty wojskowe, przyznając mu uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Dokumentów z tytułu działalności w A.K. w czasie okupacji hitlerowskiej nie zwrócono mu. Do wniosku P.K. dołączył oświadczenia dwóch świadków, byłych żołnierzy ( partyzantów ) z OP H. ( "[...]"), potwierdzających jego udział w konspiracji.

Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].2000r., Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138§1 pkt l w zw. z art. 127§3 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...].2000r.

Organ ustalił na podstawie zaświadczenia Archiwum WOP z [...]1976r., że P.K. uzyskał uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej w związku z pełnieniem służby wojskowej od września 1947r. do września 1949r. w jednostce, która brała udział w walkach z podziemiem.

Powołano się na pismo Archiwum Straży Granicznej z [...]1998r., iż 3 Oddział WOP ( w którym służył P.K. ) w latach 1947-1949 nie uczestniczył w walkach z oddziałami UPA ani grupami Wehrowlfu. Powołano się również na "Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej" ( Lublin 1993, s. 133-161 ), z którego wynika, że na terenie Pomorza nie działały oddziały Wehrwolfu.

Co do działalności w A.K. organ stwierdził, że P.K. w aktach ZBOWiDu nie wspomniał o tego rodzaju działalności, a nadto zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach (...) termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 cytowanej ustawy upłynął 31.12.1998r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.K. pisze, że w trakcie służby w WOP-ie kilkakrotnie brał udział w akcjach zbrojnych. Dodaje, że swoją działalność w A.K. udokumentował we wniosku, czego nie wzięto pod uwagę. Wnosi o uchylenie decyzji i zbadanie, czy z tytułu działalności w A.K. również nie należy mu się dodatek kombatancki.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3§ l ustawy z 30.08.2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( p.o.p.p.s.a ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone ( co ma miejsce w niniejszym przypadku ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy ( art. 97§ l ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Sądowa kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.

Skarżący został pozbawiony uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.). Uznano/że jest osobą, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Skarżący bowiem w okresie od 22.09.1947r. do 28.09.1949r. pełnił służbę w WOP ( odpis zaświadczenia Archiwum WOP nr [...] z [...].1976r., k. [...] akt administracyjnych). Ze wspomnianego zaświadczenia wynika też, że jednostka WOP, w której skarżący pełnił służbę brała udział w walkach ze zbrojnym podziemiem od [...].1945r. do [...].1947r. Nie wynika z tego dokumentu jednakże, aby chodziło o oddziały UPA lub Wehrwolfu, ani też, aby skarżący brał udział osobiście w tych walkach.

Wobec powyższego Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych powołał się w toku postępowania weryfikacyjnego na kserokopię pisma Archiwum Straży Granicznej w K. z [...].1998r. (nr [...]), z którego wynika, że "w posiadanych dokumentach 3 Oddziału WOP w Szczecinie ( ...) od[...].1947r. do [...].1949r. brak jest danych dotyczących działań zbrojnych przeciwko oddziałom UPA i grupom Wehrwolfu i innym formacjom zbrojnego podziemia" (k. [...] akt administracyjnych ). Z zestawienia tych dokumentów ( przy czym należy zauważyć, że w aktach ZBOWiD brak jest oryginalnego zaświadczenia Archiwum WOP, a jedynie jego odpis) wynika, że istnieje sporna okoliczność, czy 3 Oddział WOP walczył w okresie do 31.12.1947r. ze zbrojnym podziemiem ( nie można wykluczyć, że takie dokumenty wcześniej istniały i były w posiadaniu ASG ). Aby to wyjaśnić należy zbadać akta personalne skarżącego, a także przebieg jego służby wojskowej, gdyż z dołączonej do skargi książeczki wojskowej wynika, że przeszedł on przeszkolenie rekruckie w [...], że do [...]1947r. służył w 14 kompanii WOP w T. , a w okresie od [...].1947r. do [...].1948r. był w szkole podoficerskiej WOP w S., , a następnie w Samodzielnym Batalionie WOP w M. k/ C.

Okoliczności te wymagają zbadania z uwagi na ewentualną możliwość zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy o kombatantach (...) tj. zachowania przez skarżącego uprawnień. Wbrew także stanowisku Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych zbadania wymaga domniemana działalność skarżącego w Armii Krajowej, na okoliczność której przedłożył dokumenty, jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Od takiego postępowania nie zwalnia organu ani fakt, że w dokumentach ZBOWiD-u brak informacji na ten temat, ani też powoływanie się na art. 22 ust. 3 ustawy z 24.01.1991r. ( który to przepis został uznany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15.04.2003r. ( Dz. U. Nr 72 poz. 658 ) za niezgodny z art. 2 i 23 Konstytucji RP).

Zgodnie bowiem z uchwałą 7 sędziów NSA z 3.12.2001r. ( sygn. akt. OPS 11/01), którą akceptuje w pełni sąd orzekający w niniejszej sprawie "przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997r., Nr 142 poz. 950 ze zm. ) termin zastrzeżony do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich nie dotyczy sytuacji, gdy weryfikowany kombatant, który uzyskał uprawnienia kombatanckie, jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym także po dniu 31.12.1998r., iż zachodzą okoliczności uzasadniające po jego strome tytuł do uprawnień kombatanckich określony w tej ustawie".

Mając na względzie, że uchybienia procesowe dotyczyły głównie postępowania odwoławczego, bowiem dopiero wówczas skarżący przedłożył stosowne dowody, jak również, aby przyspieszyć toczące się postępowanie, Sąd uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję. Orzeczenie wydano na podstawie art. 145§ l pkt. l lit "c" ustawy z 30.08.2002r. p.o.p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97§1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. l ustawy z 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97§2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.