Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1350/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt. 1c, art. 106 § 3, art. 207 § 2, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 9/07 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. odstępuje od zasądzenia od A. T. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 9/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: A. T. w dniu [...], w Urzędzie Miasta Ł. Wydziale Budynków i Lokali złożyła wniosek, w którym żądała wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego za okres od dnia 1 kwietnia 2006 r. do dnia 30 września 2006 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r. (sygn. akt P 4/05).

Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...], Nr [...], odmówił A. T. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego, wskazując, że nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 145a § 2 k.p.a., który stanowi, iż skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Z tą samą datą Prezydent Miasta Ł. wydał jeszcze [...] decyzji odmawiających wznowienia postępowania, których adresatem była A. T.

Pismem z dnia [...], złożonym w dniu [...] A. T. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ wskazał, że Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt P 4/05, które otwiera możliwość wnoszenia wniosków o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczania wysokości dodatku mieszkaniowego, zapadło w dniu 9 maja 2006 r. i zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006 r. o Nr 84, pod pozycją 587. Stosownie natomiast do treści art. 190 ust. 3 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy , gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny - dwunastu miesięcy. Tym samym w niniejszej sprawie termin miesięczny należało liczyć od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem od dnia ogłoszenia w organie publikacyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podkreśliło, że jak wynika z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ( Dz. U. z 2005 r., Nr 190, poz. 1606 ze zm.), dzień ogłoszenia, to dzień wydania organu publikacyjnego.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek A. T. - złożony w dniu [...], wpłynął po terminie, o którym mowa w art. 145a § 2 k.p.a., gdyż termin ten upłynął w dniu [...].

Organ wskazał ponadto, że stronie przysługiwało prawo złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a k.p.a., z którego jednak nie skorzystała.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. A. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wskazując, że jest osobą samotną i niepełnosprawną o bardzo niskich dochodach. Wyjaśniła, iż nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem nie została poinformowana o takim prawie.

Podczas rozprawy w dniu 12 kwietnia 2007 roku skarżąca poparła skargę i oświadczyła, że złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek ten został załatwiony negatywnie. Od rozstrzygnięcia o odmowie przywrócenia terminu złożyła zażalenie. Wyjaśniła także, iż odwołanie, które złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., dotyczyło wszystkich decyzji organu I instancji, mimo iż wskazała w nim tylko jedną decyzję.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 9/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...].

Sąd podniósł, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy administracyjne załatwiające sprawy administracyjne w rozumieniu art. 1 k.p.a. zobowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli, o czym stanowi art. 8 k.p.a.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., przyjmując, że pismo skarżącej z dnia [...] stanowi odwołanie od decyzji organu I instancji w sprawie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego, naruszyło wymienione wyżej przepisy. Treść pisma skarżącej nie była bowiem tak jednoznaczna, jak uznało Kolegium. W piśmie tym strona ewidentnie wskazywała przyczyny, z powodu których nie złożyła w terminie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego - kłopoty zdrowotne, brak pieniędzy na prasę i telewizję, w której informowano i komentowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego. Tak więc zachodziły wątpliwości, czy pismo skarżącej z dnia [...], choć zatytułowane "odwołanie", nie zawierało również w swojej treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145a k.p.a.

W ocenie Sądu, wydanie takiego orzeczenia, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy rozbieżności między treścią pisma wniesionego przez stronę, a jego tytułem, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 8, 9 i 10 k.p.a.

Sąd podkreślił, iż nie można przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że wprawdzie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy administracji obowiązku pouczenia strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożonego po upływie ustawowego terminu, to jednak w szczególnych wypadkach ze względu na przedmiot postępowania lub cechy strony, organy te - stosownie do zasady zawartej w art. 9 k.p.a. powinny o tej możliwości pouczyć stronę. Przepis art. 9 k.p.a. ustanawia bowiem zasadę ogólną, według której organy administracji publicznej mają obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej. Sąd podkreślił, że z normy prawnej zawartej w tym przepisie wynika jednoznacznie, iż organy czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można pominąć też okoliczności, na którą powoływała się skarżąca w toku postępowania, że jest ona osobą chorą na schizofrenię paranoidalną. Schorzenie takie i związana z nim konieczność przyjmowania leków nie pozostających bez wpływu na psychofizyczną kondycję osoby chorej, pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że nie można było od strony wymagać takiej umiejętności formułowania wniosków, jak od osoby zdrowej.

Sąd wskazał, także, iż obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przed rozpoznaniem odwołania strony z dnia [...] było wyjaśnienie, czy dotyczy ono wszystkich [...] decyzji Prezydenta Miasta Ł. wydanych na wniosek skarżącej, czy też tylko jednej decyzji, która została w nim wskazana, bowiem, jak zaznaczył Sąd, na rozprawie skarżąca oświadczyła, że odwołanie dotyczyło wszystkich decyzji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby ten wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia. Wniesiono także o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) przez niewłaściwą wykładnię, polegającą na wykroczeniu poza kryterium dokonywanej kontroli działalności administracji publicznej, a więc sprawowanej pod względem zgodności z prawem, a dokonanie jej pod względem słuszności i celowości i tym samym uchylenie decyzji;

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest:

a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez niepełne przedstawienie stanu sprawy, a tym samym i dokonanie wadliwej oceny zebranego materiału dowodowego oraz poprzez brak wykazania, że uchybienia natury procesowej miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a także pominięcie w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania;

b) art. 145 § 1 pkt 1c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 7, 8, 9, 10 i 58 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, gdyż ewentualne uchybienia nie miały wpływu na ten wynik;

c) art. 106 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu uzupełniających dowodów z dokumentów, mimo, iż było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie mogło spowodować nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy złożony odrębnie wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu został ostatecznie rozpatrzony zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia w sprawie wszczęcia postępowania wznowieniowego innej treści, niż tylko odmowa wznowienia postępowania, w przypadku organu odwoławczego zaś utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wznowienia postępowania.

Wskazano, że Sąd pierwszej instancji nie tylko pominął w swojej argumentacji oświadczenie złożone przez stronę skarżącą, iż toczy się odrębne postępowanie wszczęte jej odrębnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, ale pominął też fakt wydania w dniu [...] przez organ pierwszej instancji postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu i rozpoznawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zażalenia na to postanowienie, ale w ogóle nie zanalizował, czy w tej sprawie, przy zaistniałych i znanych Sądowi okolicznościach możliwe jest przywrócenie przez organy administracji publicznej terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie A. T. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Zdaniem Kolegium, A. T., składając w dniu [...] odwołanie, nie dochowała nieprzywracalnego prekluzyjnego terminu 7-dniowego liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu zawitego, bowiem z treści wniosku złożonego w organie pierwszej instancji w dniu [...] ze sformułowania: "W związku z decyzją Trybunału Konstytucyjnego uprzejmie proszę..." wynika, iż strona co najmniej 40 dni przed złożeniem odwołania i, jak twierdzi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wniosku o przywrócenie terminu wiedziała, iż Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie dające podstawę do ponownego rozpatrzenia spraw dotyczących przyznanych już dodatków mieszkaniowych. Tak więc przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w postaci braku informacji o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego usunięta została najpóźniej w dniu 6 września 2006r.

Podniesiono ponadto, że jeśli by przyjąć, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, że okolicznościami uniemożliwiającymi złożenie w terminie wniosku o wznowienie postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego były "kłopoty zdrowotne, brak pieniędzy na prasę i telewizję, w której informowano i komentowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego", to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi także dysponowały wiedzą, iż okoliczności te nie ustąpiły. A. T. bowiem zarówno w dniu składania wniosku, jak i odwołania, czy skargi do sądu administracyjnego miała kłopoty i zdrowotne, i finansowe. Potwierdza to także twierdzenie, że okoliczności te nie miały charakteru wyjątkowego, a nie było zamiarem ustawodawcy, aby przywracać uchybione terminy zawite ze względu na okoliczności mające charakter stały, w takim bowiem przypadku przywracanie uchybionych terminów zawitych stałoby się, wbrew woli ustawodawcy, regułą, a nie wyjątkiem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało ponadto, że A. T. nie tylko nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, nie tylko wniosek złożyła z uchybieniem 7-dniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyn uchybienie terminu, ale także nie spełniła przesłanki stanowiącej, aby jednocześnie z wniesieniem prośby dopełniona została czynność, dla której określony był termin, bowiem w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony o 40 dni wcześniej, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony jednocześnie z odwołaniem od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania.

W ocenie organu odwoławczego, wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchybienia procesowe polegające na niewyjaśnieniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., czy intencją A. T. składającej odwołanie od decyzji odmawiającej wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku było także złożenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno bowiem organ odwoławczy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi dysponowały materiałem dowodowym, który w sposób jednoznaczny wskazywał, iż przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie byłoby jako niezgodne z obowiązującym prawem niemożliwe.

Wskazano, że zastosowanie się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i merytoryczne rozpoznanie zawartego w odwołaniu wniosku A. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, oznaczałoby konieczność wydania postanowienia dotkniętego wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 w związku z art. 126 k.p.a.

W związku z tym za bezzasadny uznano także postawiony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zarzut, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło zasadę wyrażoną w art. 9 k.p.a., nie informując strony skarżącej o możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Autor skargi kasacyjnej zauważył ponadto, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku Sąd nie wskazał, jak mają postąpić organy administracji publicznej w przypadku uzyskania od A. T. oświadczenia, iż w odwołaniu z dnia [...] zawarła także prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazówka taka była, w ocenie organu, niezbędna wobec faktu, iż prośba A. T. złożona wcześniej już została przez organ pierwszej instancji rozpatrzona i zażalenie od postanowienia odmownego rozpatrywać będzie organ wyższego stopnia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd poinformował, że na rozprawie przed Sądem skarżąca oświadczyła, że odwołanie dotyczyło wszystkich decyzji, w związku z czym, w ocenie organu, niezasadne jest stwierdzenie Sądu, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przed ponownym rozpoznaniem odwołania strony skarżącej z [...] wyjaśniło, czy dotyczy ono wszystkich [...] decyzji Prezydenta Miasta Ł. wydanych na wniosek skarżącej, czy też tylko jednej decyzji, która została w nim wskazana.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Mając zatem na uwadze wskazane w skardze kasacyjnej podstawy, Sąd drugiej instancji dokonuje kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stąd zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, winny wskazywać - jak tego wymaga art. 174 powołanej ustawy - na naruszenia czy to przepisów prawa materialnego, czy też przepisów postępowania, których dopuścił się zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji.

Zarzuty kasacyjne w niniejszej sprawie dotyczyły naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zarówno prawa procesowego jak i materialnego.

Zgodzić trzeba się ze stanowiskiem przyjętym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż rolą organu administracji jest precyzyjne ustalenie - odczytanie woli strony zawartej w złożonym przez nią piśmie procesowym. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której pismo takie jest formułowane w sposób nieporadny, a zachodzi obawa, że strona na skutek braku znajomości prawa może ponieść szkodę - art. 9 k.p.a. W takim przypadku należy wynikające z treści podania wątpliwości potraktować jako brak formalny podania i wezwać stronę do jego usunięcia przez sprecyzowanie treści zawartego w podaniu żądania. Takie działania organu administracji wynikają, jak trafnie zauważył Sąd I instancji z zasad ogólnych k.p.a. - zasady udzielania informacji stronom (art. 9), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8). zasady prawdy obiektywnej (art. 9). Jednak, aby obowiązek ustalenia wątpliwości co do woli wnoszącego podanie obciążał organ administracji, muszą z treści podania wynikać istotne wątpliwości co do sposobu jego zakwalifikowania, to znaczy musi zaistnieć rzeczywista możliwość, potraktowania pisma, tak jak miało to miejsce zdaniem Sądu I instancji, co najmniej jako odwołania i wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie zakwalifikowanie pisma strony z dnia [...] (złożonego dnia [...]) zatytułowanego "odwołanie" takich problemów nie powinno wywoływać. Art. 145a § 2 k.p.a. przewiduje, że wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego na podstawie, którego wydana została decyzja należy złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału. Skoro orzeczenie Trybunału z dnia 9 maja 2006 r.. P. 4/05, które otwierało możliwość wnoszenia wniosków o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczania wysokości dodatku mieszkaniowego, zostało opublikowane w dniu 18 maja 2006 r.. (Dz. U. nr 84, poz. 587), to miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu [...]. Przepisy art. 58 k.p.a. przewidują możliwość przywrócenia terminu. Nigdy nie może ono nastąpić z urzędu, a tylko i wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Powinny być ponadto spełnione następujące przesłanki:

1) zainteresowany uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), iż naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy;

2) wniosek o przywrócenie zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (tego 7 dniowego terminu przywrócić nie można); "O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia" (E. Iserzon, J. Starościak. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze. Warszawa 1970. s. 136; por. też np. wyroki NSA: z 29 listopada 1997 r., III SA 101/96 w którym przyjęto, że nieznajomość prawa i wybranie innej drogi obrony swego interesu prawnego nie stanowi winy strony; z 6 listopada 1998 I SA/Ld 153/97;

3) wraz ze wnioskiem o przywrócenie terminu zostanie dopełniona czynność dla której termin był wyznaczony.

Osoba składająca wniosek o przywrócenie terminu winna uprawdopodobnić brak swojej winy i swoją staranność oraz okoliczność, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a przynajmniej ustała najpóźniej w ciągu 7 dni przed złożeniem owego wniosku (por. B. Adamiak. J. Borkowski. K.p.a.. Komentarz. Warszawa 2008. s. 346). W rozpoznawanej sprawie, co najmniej, dwie pierwsze z tych okoliczności nie wystąpiły. A. T. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Okoliczność, że nie czytuje prasy i nie ogląda telewizji nie może być uznana za przyczynę świadcząca o braku winy w niedochowaniu terminu. Także choroba na którą ona cierpi nie może ekskulpować jej od dochowania terminu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby utraciła ona zdolność do czynności prawnych. Trafnie w skardze kasacyjnej zauważono, iż w żaden sposób nie można mówić o dochowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, jeżeli za datę wniosku potraktować dzień złożenia odwołania z [...], skoro już we wniosku o wznowienia postępowania skarżąca powołała się na orzeczenie Trybunału.

Tak więc za zasadny trzeba uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § l pkt l lit c. p.p.s.a w zw. z art. 7, 8, 9 10 i 58 k.p.a. Rację ma co prawda Sąd I instancji, iż obowiązek udzielania informacji prawnej stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, należy ujmować bardzo szeroko. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy informowanie strony przez organ odwoławczy o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu wobec oczywistego niedochowania nieprzywracalnego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wobec jednoznacznego w swej treści art. 58 § 3 k.p.a. było bezprzedmiotowe.

Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest trafny. Skoro organ odwoławczy nie naruszył wskazanych przez Sąd I instancji, jako podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji, przepisów procesowych, to jest rzeczą oczywistą nie mogły mieć one wpływu na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. l ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153. poz. 1269 ze zm.) przez niewłaściwą wykładnię polegająca na wykroczeniu poza kryterium zgodności z prawem działalności administracji publicznej, a dokonanie kontroli pod względem słuszności i celowości nie został w żaden sposób uzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. nie może domniemywać woli, czy też intencji składającego skargę kasacyjną.

Zauważyć należy, że sądy administracyjne, kontrolują legalność zaskarżonych do niego aktów i czynności w świetle stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty podejmowania zaskarżonego aktu lub czynności. W tym kontekście powoływanie się w skardze kasacyjnej na fakt złożenia przez skarżącą odrębnego wniosku o przewrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który to wniosek wpłynął do organu I instancji już po wydaniu w sprawie ostatecznej decyzji, wbrew stanowisku składającego skargę kasacyjną nie mogło mieć w sprawie decydującego znaczenia. Jednak skoro Sądowi I instancji, znana była okoliczność, iż skarżąca złożyła pomiędzy datą wydania zaskarżonej decyzji, a datą orzekania przez Sąd odrębny wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, to uchylanie decyzji organu II instancji i nakazywanie mu ustalenia czy "odwołanie" z [...] nie było w swej istocie takim wnioskiem, niezależnie od wcześniejszych rozważań, prowadziłoby do nadmiernego przedłużania postępowania w sposób sprzeczny z wyrażoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania. W konsekwencji zresztą, składające skargę kasacyjną Kolegium, nawet, przy założeniu, że intencją A. T. było złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a nie kwestionowanie decyzji organu I instancji, musiałoby postępowanie z tego wniosku umorzyć jako bezprzedmiotowe z uwagi na rozpoznanie już owego odrębnego wniosku o przywrócenie terminu. Tak wiec także zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niezażądanie od Kolegium nadesłania ostatecznego postanowienia w tym przedmiocie jest zasadny.

Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.