Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 874/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit.a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

1. Decyzją [...] z dnia [...].05.2022 r. wydaną na podstawie art. 17 ust. 1-4, art. 20 ust. 1-3, art. 23 ust. 1-4, art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Burmistrz I. odmówił P. S. (dalej przywoływana jako "Skarżąca") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem J. M..

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Organ I instancji wskazał, że wnioskiem złożonym w dniu [...].05.2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem. W toku postępowania Organ I instancji ustalił, że J. M. jest wdowcem i legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...].06.2021 roku z którego wynika, że J. M. jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji i niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w dniu 01.05.2021 r.

Organ I instancji ustalił, że Skarżąca od 2016 roku nie pracuje zawodowo. Wnioskodawczyni pobierała już w przeszłości świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem J. M. w okresie od 1.06.2021 r. do 22.10.2021 r., na podstawie decyzji Burmistrza I. z dnia [...]11.2021 r. Świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało wówczas na czas określony, ponieważ Skarżąca oświadczyła w prowadzonym wówczas postępowaniu, że ze względu na swój stan zdrowia od 23.10.2021 roku nie sprawowała już opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Organ I instancji wskazał również, że przeprowadzony w niniejszej sprawie przez pracownika socjalnego wywiad środowiskowy potwierdza fakt sprawowania opieki nad ojcem przez Wnioskodawczynię. Organ I instancji ustalił jednak, że Skarżąca nie spełnia warunków określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem ze względu na fakt, iż niepełnosprawność ojca J. M. istnieje dopiero od jego 65 roku życia. Organ I Instancji wskazał bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne jest należne, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ I instancji wskazał ponadto, iż Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie musiała zrezygnować z zatrudnienia, żeby zapewnić opiekę niepełnosprawnemu ojca, gdyż zgodnie z jej oświadczeniem od 2016 r. nie pracuje ona zawodowo, a stopień niepełnosprawności ojca ustalono dopiero w roku 2021.

Z ustaleń przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że Wnioskodawczyni pomaga ojcu w utrzymywaniu porządku w mieszkaniu robieniu zakupów, gotowaniu, realizowaniu recept oraz pomaga przy wizytach lekarskich. Ojciec Skarżącej J. M. porusza się samodzielnie w mieszkaniu i na zewnątrz samodzielnie spożywa posiłki, jedynie wymaga pomocy przy ich przygotowywaniu. W trakcie wywiadu ustalono również, iż ojciec fizjologiczne potrzeby załatwia samodzielnie, oraz higienę osobistą, również utrzymuje samodzielnie.

Natomiast z oświadczenia Skarżącej z dnia 12.05.2022 roku wynika, że od dnia 21.03.2016 roku nie podjęła pracy zarobkowej, a w maju 2016 roku zaszła w ciążę. W oświadczeniu tym wskazała również, iż opiekuje się ojcem od śmierci matki w grudniu 2016 roku. Od lutego 2017 r. Skarżąca łączy wychowanie dzieci z opieką nad ojcem. Wskazała, że od 1.05.2021 roku opiekuje się ojcem ciągle, całodobowo. Od 1.06.2021 r. do 22.10.2021r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne na ojca. Wnioskodawczyni wskazała, że gdyby nie musiała opiekować się ojcem, podjęłaby pracę zarobkową.

2. Skarżąca odwołała się od decyzji Organu I instancji. Wskazała, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. wydanym w sprawie o sygn. akt K 38/13.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...], działając na podstawie:

art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.),

art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3 ust. 3a, ust. 5, art. 24 ust. 2, ust. 4, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, ze zm.), orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W ocenie Kolegium analiza całokształtu okoliczności sprawy nie pozwala na przyjęcie, że zachodzi w sprawie związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia przez Wnioskodawczynię, który jest warunkiem koniecznym do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie Kolegium wskazuje, iż wątpliwości wzbudza fakt sprawowania opieki nad ojcem przez Skarżącą w zakresie wyłączającym możliwość podjęcia zatrudnienia przez nią samą, mimo iż oświadczyła ona, iż podjęłaby pracę zawodową gdyby nie musiała opiekować się niepełnosprawnym ojcem. Kolegium podkreśliło, iż jak wynika z ustaleń przeprowadzonego wywiadu środowiskowego Skarżąca pomaga ojcu w utrzymywaniu porządku w mieszkaniu, robieniu zakupów, gotowaniu, realizowaniu recept oraz pomaga przy wizytach lekarskich. Ojciec Skarżącej porusza się samodzielnie w mieszkaniu i na zewnątrz samodzielnie spożywa posiłki, jedynie wymaga pomocy przy ich przygotowywaniu. W trakcie wywiadu ustalono również, iż ojciec fizjologiczne potrzeby załatwia samodzielnie, oraz higienę osobistą również utrzymuje samodzielnie.

W zakresie oceny przywoływanych wyżej czynności wykonywanych przez Skarżącą w związku z opieką nad ojcem, Kolegium konfrontując tezy prezentowane w orzecznictwie ze stanem faktycznym sprawy zwróciło przede wszystkim uwagę na fakt, że faktyczny zakres oraz rozmiar opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem pozostaje do pogodzenia z równoczesnym podjęciem przez nią zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Kolegium podkreśliło, że ojciec Skarżącej nie jest osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby takich czynności jak konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania, pampersowania itp.), porusza się samodzielnie, jest w stanie nawet opuszczać miejsce zamieszkania i poruszać się na zewnątrz. Biorąc pod uwagę wynikający z akt sprawy stan faktyczny nie sposób zdaniem Organu odwoławczego stwierdzić, że Skarżąca w istocie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjne ściśle związane z jego osobą, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych a co za tym idzie, że opieka sprawowana przez Skarżącą nad ojcem wyklucza podjęcie przez nią zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie, wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kolegium zauważyło dodatkowo, iż jak ustalił Organ I instancji aktywność zawodowa Wnioskodawczyni ustała w roku 2016, natomiast świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem pobierała dopiero w okresie od 1.06.2021 r. do 22.10.2021r. na podstawie decyzji Burmistrza I. z dnia [...].11.2021 r. Świadczenie pielęgnacyjne przyznane zostało wówczas na czas określony, ponieważ Skarżąca oświadczyła, że ze względu na swój stan zdrowia od 23.10.2021 r. nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Powyżej zakreślony stan faktyczny zdaniem Organu odwoławczego nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że aktywność zawodowa Skarżącej w istocie ustała ściśle w celu sprawowania opieki nad ojcem.

Kolegium wyjaśniło, że orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji ojca Skarżącej (które jest równoznaczne z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności), tj. orzeczenie Lekarza Orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. pochodzi z dnia [...].06.2021 roku i wynika z niego, że niezdolność do samodzielnej egzystencji powstała w dniu 1.05.2021r. Natomiast z oświadczenia samej Skarżącej z dnia 12.05.2022 roku wynika, że zrezygnowała ona z zatrudnienia w roku 2016, a więc w czasie, gdy ojciec nie legitymował się jeszcze stosownym orzeczeniem, wskazanym w art. 17 ust. 1 ustawy. Stąd biorąc pod uwagę brzmienie przywołanego przepisu, rezygnacja z zatrudnienia Wnioskodawczyni, zdaniem Kolegium, nie mogła zostać dokonana w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem, o którym mowa w przywołanym przepisie, inaczej rzecz ujmując między tymi zdarzeniami nie mógł zachodzić związek przyczynowo - skutkowy. W konsekwencji nie sposób uznać, iż Wnioskodawczyni wypełniła przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem, o której mowa w tym przepisie. Niezależnie od powyższego, w orzecznictwie wskazuje się również, że "rezygnując z zatrudnienia" wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie.

4. Niezadowolona z treści rozstrzygnięcia, Skarżąca, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

W uzasadnieniu skargi wskazała na naruszenia:

- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. polegające niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i założeniu, że Skarżąca nie planowała podjęcia pracy,

- art. 8, 107 § 3 K.p.a. poprzez niedołożenie staranności w uzasadnieniu decyzji z uwagi na zawarcie zbyt ogólnych twierdzeń, a w szczególności niewyjaśnienie z jakiego powodu [...] października 2021 r. SKO wydało pozytywną decyzję o przyznaniu świadczenia, zaś [...] sierpnia 2022 r. odmawia przyznania, opierając się na takich samych argumentach za i przeciw,

- art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegające na uznaniu, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia mimo, że nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad ojcem.

W uzasadnieniu odniosła się do wskazanych naruszeń zaznaczając, że od roku 2019 poszukiwała pracy ale ze względu na pogarszający się stan zdrowia ojca musiała z poszukiwań zrezygnować aby poświęcić ojcu 80 % czasu i do dnia dzisiejszego nic się nie zmieniło. Podkreśliła, że wywiad środowiskowy jest opisany bardzo powierzchownie, ponieważ każdy dzień jest podporządkowany ojcu a także zdarza się, że i noce Skarżąca spędza na czuwaniu.

5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest zasadna.

6. Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.

Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej i nie przejmują ich kompetencji do końcowego załatwienia sprawy administracyjnej i wydania rozstrzygnięcia. Orzeczenia sądów administracyjnych, w razie uwzględnienia skarg, rozstrzygają o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu bądź zobowiązują organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy administracyjnej.

7. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w sytuacji gdy zdaniem Organu II instancji brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad ojcem a niepodejmowaniem bądź rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącą.

8. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., przywoływanej dalej jako: "u.ś.r.") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika zatem, że okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz rezygnacja z tego powodu z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę tę opiekę sprawującą, to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia kompensacyjnego,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

9. Zacytowane przepisy określają przesłanki, których wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a. wyznacza zaś kolejność uprawnionych. Z treści cytowanych unormowań wynika jednoznacznie, że ustawodawca powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym.

Obowiązek alimentacyjny wynika ze szczególnej więzi prawnej łączącej krewnych i małżonków. Stosownie do art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Przy czym zgodnie z przepisami k.r.o. obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (por. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). W myśl zaś art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przepis ten wskazuje kolejność zobowiązanych do alimentacji oraz wymienia stany faktyczne uzasadniające powstanie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby zobowiązanej w dalszej kolejności.

10. Rozpatrując wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Organ odwoławczy uznał, iż wnioskowane świadczenie jej nie przysługuje, bowiem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Wnioskodawcę a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W wywiadzie środowiskowym ustalono, że ojciec Skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym zaś Skarżąca opiekę nad nim sprawuje całodobowo.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że nie ma potrzeby szerszej analizy wątku zakresu czynności wykonywanych przez Skarżącą w ramach opieki nad ojcem, gdyż jest to ściśle powiązane z informacjami uzyskanymi w wywiadzie i potwierdzone kilkukrotnie konkluzją pracownika socjalnego, że Skarżąca sprawuje faktyczną, całodobową i należytą opiekę nad ojcem.

Jak wynika z akt sprawy Skarżąca nie podjęła pracy zarobkowej od dnia 31 marca 2016 r., w maju 2016 zaszła w ciążę a opiekę nad ojcem podjęła od śmierci mamy w grudniu 2016 r. Od roku 2017 łączy wychowanie dzieci z opieką nad tatą. Pobierała świadczenie pielęgnacyjne w okresie od czerwca do października 2021 w związku z chorobą jednak musiała opieki zaprzestać. Ponownie wystąpiła o świadczenie z uwagi na poprawę stanu zdrowia. Z oświadczenia Skarżącej z dnia 12 maja 2022 r. wynika ponadto, że gdyby nie musiała opiekować się ojcem, podjęłaby pracę zarobkową.

W aktach sprawy zawarte są także umowy zlecenia oraz świadectwa pracy Skarżącej, potwierdzające wykonywanie przez nią pracy.

Także szerszego odniesienia się nie wymaga bezsporny stan zdrowia ojca Skarżącej, potwierdzony orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS w S. z dnia [...].06.2021, z którego wynika, że jest on trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji i niezdolność ta powstała w dniu 1 maja 2021 r. (dokumentacja przesłana na żądanie Sądu k-22-23 akt sądowych).

Sąd zauważa, że rozpatrywane razem – orzeczenie wraz z koniecznością gotowości – nie tyle towarzyszenia ojcu w codziennych czynnościach ale wykonywania ich częściowo za niego całodobowo wskazuje, że Skarżąca musi sprawować nad nim opiekę stałą. Ze względu na wiek ojca – 67 lat oraz orzeczenie o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, także nie budzi wątpliwości, że jego stan nie będzie się polepszał.

Nie może Skarżąca zatem, niejako per se podjąć zatrudnienia w tych okolicznościach. Poza tym, Skarżąca była osobą aktywną zawodowo i choć zakończyła zatrudnienie w roku 2016, to trudno nie zauważyć korelacji czasowej: Skarżąca opiekę nad ojcem sprawuje od śmierci matki. Stan zdrowia niepełnosprawnego, utrata opiekuna (małżonki) i zakres czynności związanych z opieką, dają podstawę do oceny, że stan zdrowia ojca nie pozwalał na kontynuację zatrudnienia.

11. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym, na czas tej opieki, dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Musi zatem istnieć związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a podjęciem opieki. Świadczenie pielęgnacyjne jest niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z koniecznością rezygnacji przez wnioskującego z zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem ustawodawcy było zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą.

Wskazać należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przepis ten określa jako przesłankę przyznania świadczenia nie tylko rezygnację z zatrudnienia ale także niepodejmowanie zatrudnienia i obie te przesłanki traktuje jako równorzędne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnia cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości. Nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi o spełnieniu przesłanki niezbędnej do uzyskania świadczenia. Spełnienie tej przesłanki następuje także wówczas, jeżeli wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia w zawiązku z koniecznością sprawowania opieki, przy czym cytowany przepis nie wyznacza żadnych ram czasowych dotyczących podejmowania aktywności zawodowej.

Okoliczność, że Skarżąca nie była aktywna zawodowo od roku 2016, czyli przed złożeniem wniosku, nie wyklucza zatem, co do zasady, przyznania świadczenia w związku z niepodejmowaniem zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki.

Skarżąca ma 40 lat, zatem wiek nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia. W ocenie Sądu jednak, skoro Skarżąca pracowała tyle lat, to niewątpliwie mogłaby podjąć zatrudnienie bowiem jak wynika z akt sprawy, podejmowała aktywności zawodowe. W roku 2021 pobierała świadczenie pielęgnacyjne na ojca i wówczas Organ nie miał wątpliwości o zasadności przyznania tego świadczenia w związku z opieką nad ojcem. Fakt sprawowania opieki nie budzi zatem wątpliwości.

Sąd wskazuje jednak, że wystąpienie drugiej z przesłanek - niepodejmowanie zatrudnienia w celu sprawowania opieki, jest okolicznością wystarczającą do spełnienia przesłanki przyznania świadczenia, wymaganej przez normę art. 17 ust. 1 ustawy.

Podkreślić należy, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana jako aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym Skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, w którym ojciec legitymował się orzeczeniem o zaliczeniu do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Skarżąca od śmierci mamy czyli od grudnia roku 2016 sprawuje nad ojcem opiekę, pobierała w związku z tym świadczenie pielęgnacyjne, którego pobieranie ze względu na swój stan zdrowia przerwała. Po ustaniu okresu choroby opiekę sprawuje nieprzerwanie a jej zakres, w związku z ustaloną trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji ojca wyklucza zdaniem Sądu, możliwość podjęcia zatrudnienia.

W sprawie została zatem spełniona przesłanka przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą bliską.

12. Podsumowując: Sąd stwierdził, że Organ II instancji niewłaściwie ocenił, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r., jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Organ dopuścił się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.

13. Końcowo dodać należy, że w ocenie Sądu w badanej sprawie Organ odwoławczy przedstawił prawidłową i powszechnie przyjętą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię art. 17 ust. ust. 1b u.ś.r. i prawidłowo przyjął, iż po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, organy administracji rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej, winny badać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Słusznie tym samym Organ odwoławczy uznał, iż wskazana przez Organ I instancji okoliczność, tj. wiek powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie mógł stanowić postawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

14. Stąd w ocenie Sądu w realiach badanej sprawy należy uznać, iż Skarżąca nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Rzeczą Organu odwoławczego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku Skarżącej i odwołania, z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (www.orzeczenia.nsa.gov.pl).