Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1587/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 115 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1990
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 61a par. 1 zd. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. M. i Z. M. na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...], Starosta W. na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej powoływana jako kpa), po rozpatrzeniu wniosku B. M. i Z. M. (dalej określani jako Skarżący) o wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], położonej w obrębie L., gmina W. - odmówił wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] lipca 2020 r. wpłynął wniosek Skarżących o wywłaszczenie ich gospodarstwa z uwagi na cztery inwestycje Skarbu Państwa objęte specustawą. W piśmie z [...] czerwca 2020 r. wskazali oni, że wniosek dotyczy wywłaszczenia nieruchomości na podstawie art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wnosili o wywłaszczenie nieruchomości na cele związane z budową gazociągu przez Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A. Ponadto Skarżący wskazali, że na ich gruntach realizowane są trzy olbrzymie inwestycje Skarbu Państwa: rurociąg solanki, trzy drogi publiczne, autostrada [...] i Miejsce Obsługi Podróżnych.

Zgodnie z art. 112 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm., dalej powoływana jako ugn), wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości położonej, z zastrzeżeniem art. 122a, art. 124 ust. 1b, art. 124b, art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo nieruchomości, dla której wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny.

W myśl art. 61a § 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22.05.2015 r., II OSK 2671/13, LEX nr 1982821).

W piśmie z [...] czerwca 2020 r. skierowanym do Ministra Rozwoju, profesjonalny pełnomocnik wnioskodawców wskazał, że wnosi o wywłaszczenie nieruchomości mocodawców na cele związane z inwestycją prowadzoną przez Operatora Gazociągów Przesyłowych [...] S.A., wskazując przy tym inne inwestycje Skarbu Państwa zrealizowane bądź planowane do realizacji na przedmiotowej nieruchomości. Część inwestycji wskazywanych przez Skarżących została już zrealizowana na działce wydzielonej z ich nieruchomości (budowa MOP L. wraz z drogą dojazdową).

Grunty niezbędne na cele budowy autostrady [...], w tym działka oznaczona nr [...], na której zlokalizowane jest Miejsce Obsługi Podróżnych L. oraz prowadząca do niego droga dojazdowa, zostały określone decyzją Nr [...] Wojewody W. z [...] grudnia 1998 r. w sprawie lokalizacji autostrady [...], zmienionej decyzją Nr [...] Prezesa Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] sierpnia 1999 r. Działka nr [...] powstała w wyniku podziału działki nr [...] stanowiącej własność Skarżących, zatwierdzonego ostateczną decyzją Wójta Gminy W. z [...].02.2000 r., znak: [...]. Jak wynika z powyższego, sprawa dotycząca lokalizacji autostrady [...] również została ostatecznie załatwiona w postępowaniu administracyjnym.

Ponadto Skarżący zgodnie z § 4 aktu notarialnego z [...] .08.2000 r., Rep. A Nr [...], sprzedali Skarbowi Państwa niezabudowane działki gruntu oznaczone numerami działek: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha. Jak wynika z § 2 ww. aktu, Skarżący zaakceptowali ofertę A. w T. w sprawie zawarcia umowy nabycia na rzecz Skarbu Państwa prawa własności działki nr [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha - pod autostradę [...] .

Również sprawa wywłaszczenia nieruchomości pod "Budowę gazociągu DN 1000 G.-W., Etap I G.-L. wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi" została już ostatecznie załatwiona decyzją administracyjną. Odnośnie realizacji ww. inwestycji, Wojewoda [...] postanowieniem z [...].03.2021 r., znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej numerem działki [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, że: "kwestia oznaczenia nieruchomości, które z mocy prawa przechodzą (przeszły) na rzecz (własność) Skarbu Państwa w związku z ustaleniem lokalizacji inwestycji w zakresie terminalu została ostatecznie rozstrzygnięta w pkt VII decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...], zmienionej w części decyzją Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...]. Sprawa ta jest już więc ostatecznie rozstrzygnięta decyzją administracyjną. Nie może więc stanowić przedmiotu nowego, odrębnego postępowania administracyjnego i już z tego względu organ administracji obligowany jest do odmowy wszczęcia postępowania.". Również Starosta W. nie może prowadzić odrębnego postępowania w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości w związku realizacją inwestycji pn. "Budowa gazociągu DN 1000 G.-W. (...)" - odcinek 1 do WRG G. do ZZU P. o długości ok. 23 km.

Dla innego ze wskazywanych przez Skarżących zamierzenia inwestycyjnego polegającego na: "Budowie podziemnego rurociągu wody i solanki wraz z linią światłowodową i systemem ochrony katodowej dla potrzeb zadania inwestycyjnego nr [...] "Projekt J." została wydana Przez Wójta Gminy Z. [...].07.2018 r. decyzja celu publicznego. W przypadku, kiedy inwestycja nie jest objęta "spec-ustawą", zastosowanie znajdują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do inwestycji liniowych odnosi się art. 124 cyt. ustawy, który stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka. W przypadku odmowy nabycia nieruchomości osoba uprawniona może wystąpić do sądu o zobowiązanie do nabycia nieruchomości zgodnie z art. 64 k.c. w zw. z art. 1047 § 1 k.p.c. (por. też wyrok SA w Katowicach z 12.11.2002 r., I ACa 1156/02, LEX nr 193560) - E. Bończak-Kucharczyk [w:] Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, art. 124.

Zauważyć należy, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia w trybie administracyjnym żądania właściciela o wszczęcie postępowania o wywłaszczenie nieruchomości. Jak wynika z art. 115 ust. 1 ugn, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny. Przepis powyższy wskazuje jednoznacznie podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości. Nie ulega więc wątpliwości, że osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości, nie mają takiego uprawnienia. W treści podania złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika właścicieli nieruchomości oraz wniosku dowodowego z [...].07.2021 r. zostało wyraźnie wskazane żądanie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego na ich wniosek.

Ponadto, należało odmówić wszczęcia postępowania o wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z uwagi na brak przesłanek przedmiotowych do jego wszczęcia. Część inwestycji Skarbu Państwa została już zrealizowana na przedmiotowej nieruchomości, a część inwestycji zostanie zrealizowana poprzez ograniczenie prawa własności do nieruchomości. Wywłaszczenie dokonywane na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami może nastąpić tylko, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust. 3 ugn). Wywłaszczenie nie może być stosowane, gdy cel publiczny już został na nieruchomości zrealizowany. Nie zostaje bowiem wtedy spełniona ustawowa przesłanka, jaką jest pozyskanie nieruchomości dla realizacji celu publicznego (skoro cele te już zostały zrealizowane). Rozpatrywanie wynikających z takich sytuacji roszczeń następuje w drodze postępowania cywilnego (por. wyrok NSA z 25.01.1995 r., SA/Wr 1507/94, wyrok WSA w Krakowie z 22.04.2008 r., II SA/Kr 163/08, LEX nr 510326). Wywłaszczenie nie może też służyć uzyskiwaniu rezerwy gruntu dla zamierzeń odległych w czasie i niepewnych (zob. wyrok NSA z 26.05.2020r., I OSK 1373/19, LEX nr 3043084).

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli Skarżący. W jego uzasadnieniu Skarżący wskazali, że nie ma przeszkód, by inicjatywa postępowania wywłaszczeniowego pochodziła od właścicieli nieruchomości. Taka sytuacja ma właśnie miejsce w tej sprawie, a dramat Skarżących jest znany wszystkim organom, w tym Wojewodzie, od lat. Wizje jak i liczba inwestycji pozbawiła ich możliwości normalnego mieszkania na tych gruntach i pracy. W związku z powyższym zaskarżonemu postanowieniu zarzucili niewystąpienie do Wojewody z pytaniem, czy popiera on ich wniosek i tym samym, czy wnosi o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa połączonego z jednoczesnym wypłaceniem odszkodowania określonego przez przepisy wywłaszczeniowe. Ponadto Skarżący uzasadnili wniosek tym, że inwestycje, które przebiegają przez ich nieruchomość, nie zostały jeszcze rozpoczęte, tj. kolejny gazociąg i solanka.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r., znak [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a i art. 144 kpa - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał że z uwagi na brak podstawy prawnej do przeprowadzenia żądanego postępowania, Starosta W. nie miał innej możliwości, jak tylko odmówić wszczęcia tego postępowania. W niniejszej sprawie przesłanką jest inna uzasadniona przyczyna skutkująca niemożnością wszczęcia postępowania, gdyż brak jest w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami przyzwolenia na składanie wniosków przez osoby fizyczne celem pozbawienia ich praw do nieruchomości, których są właścicielami. Wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która nie posiada podstawy prawnej, narusza bowiem zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 kap oraz pewność obrotu prawnego. Wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie jest uzależnione od wstępnej oceny, czy przepisy zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami dopuszczają możliwość występowania z wnioskiem właścicieli nieruchomości o dobrowolne pozbawienie ich prawa własności w przymusowym indywidualnym akcie administracyjnym. W ocenie organu racjonalny ustawodawca wykluczył właścicielom dochodzenia wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem na podstawie u.g.n. W związku z powyższym w ocenie Wojewody organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy i zasadnie na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wywłaszczenie nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 19.12.2008 r., sygn. K 61/07, wskazał, że wywłaszczenie jest wyjątkową, szczególną formą ingerencji w sferę własności, dopuszczalną w wypadkach, gdy w grę wchodzi cel publiczny. Łączy się ono z ograniczeniem lub odjęciem w całości prawa własności w drodze indywidualnego, dotyczącego konkretnej nieruchomości, na rzecz konkretnego podmiotu. Polega ono na nabyciu przez Państwo własności nieruchomości lub innego prawa do nieruchomości, będącej własnością podmiotu niepaństwowego (osoby fizycznej, prawnej), w drodze ściśle sformalizowanego postępowania. Wywłaszczenie powinno być stosowane tylko w sytuacjach koniecznych, uzasadnionych celami publicznymi, których nie można zrealizować za pomocą innych środków prawnych. Cel i interes publiczny winien być przy tym rozumiany wyłącznie jako dobro ogółu, czyli całego społeczeństwa lub społeczności regionalnej. Wywłaszczenie jest indywidualnym aktem administracyjnym, na mocy którego dokonuje się pozbawienie prawa własności podmiotu prywatnego dokonywane zawsze z inicjatywy podmiotu publicznego, na rzecz którego przechodzi własność lub inne prawo majątkowe wbrew woli dotychczasowego właściciela (patrz wyrok TK z 23.09.2014 r., sygn. SK 7/13). Ponadto, ustawowo określone przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia wykluczają możliwość traktowania wywłaszczenia jako formy regulowania stanu prawnego nieruchomości, na której został już zrealizowany cel publiczny. Na przedmiotowej działce planowane są budowy inwestycji celu publicznego, które zostaną zlokalizowane pod ziemią, co nie może uzasadnić wywłaszczenia. Ustawodawca w tym przypadku przewidział jedynie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w momencie inwestycji lub przyszłych serwisów lub napraw, a właściciele nadal mogą swobodnie korzystać ze swoich praw na nieruchomości.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie organu odwoławczego, nie można się zgodzić z argumentacją Skarżących, że nie ma przeszkód, by inicjatywa postępowania wywłaszczeniowego pochodziła od właścicieli nieruchomości, nie analizując dyspozycji art. 112 ugn, w której ustawodawca wskazał legalną definicję wywłaszczenia, określając jednocześnie podmioty w nim uczestniczące oraz ich uprawnienia. Analiza treści art. 112 ust. 3 ugn prowadzi do wniosku, że w sytuacji, kiedy już został zrealizowany cel publiczny, wyłączona jest możliwość wydania ex post decyzji o wywłaszczeniu, gdyż brak jest ustawowych przesłanek do podjęcia takiej decyzji. Decyzja o wywłaszczeniu ma bowiem dopiero umożliwić przyszłą realizację celu wywłaszczenia. Wydanie decyzji po zrealizowaniu celu publicznego prowadziłoby i służyłoby w istocie wyłączenia uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości, a to powinno nastąpić jednak w innym trybie, np. na drodze postępowania cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2.12.2003 r., I SA 1332/02, wskazał, że jeżeli określony w ustawie cel inwestycyjny został zrealizowany w całości, to brak jest ustawowych przesłanek orzeczenia wywłaszczenia nieruchomości. W takich wypadkach stosunki między inwestorem, jako posiadaczem nieruchomości, a właścicielem kształtują się według reguł określonych w art. 224 - 231 Kodeksu cywilnego. Rozpoznanie wynikających z tych stosunków roszczeń należy do drogi postępowania cywilnego. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 14.05.2010 r., I OSK 988/09.

Powyższe argumentacja wskazuje, że orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie uznawało, zamykając jednocześnie stronom możliwość domagania się w trybie u.g.n. wywłaszczenia oraz z tego tytułu odszkodowania, a wniosek Skarżących nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązujących przepisach prawa. Ponadto, budzi wątpliwość z punktu widzenia art. 2 Konstytucji, wyrażającego między innymi zasadę poprawnej legislacji i zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz art. 21 Konstytucji w kontekście zasady gwarantującej prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia, a nie postępowanie wywłaszczenie, które stronom gwarantuje odszkodowanie.

Podzielić należy stanowisko Starosty, że właściciele nieruchomości zaakceptowali ofertę A. w T. i dobrowolnie przenieśli prawa własności na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę inwestycji celu publicznego autostrada [...] aktem notarialnym z [...] sierpnia 2000 r. Ponadto inwestycje, które będą w przyszłości przebiegały przez nieruchomość będącą przedmiotem wniosku, będą realizowane na podstawie art. 124 ugn jako czasowe zajęcie nieruchomości na okres trwania procesu inwestycyjnego. Następnie, po wykonaniu inwestycji teren zostanie przywrócony do stanu pierwotnego, zostanie ustalone i wypłacone stosowne odszkodowanie za czasowe zajęcie nieruchomości, a nieruchomość może być użytkowana zgodnie z przeznaczeniem przez jej właścicieli. W ocenie organu odwoławczego trudno jest ustalić, na czym polega dramat właścicieli nieruchomości, pozbawiając ich możliwości normalnego mieszkania na tych gruntach i pracy z uwagi na liczbę wykonanych inwestycji.

Nie można się również zgodzić z zarzutem niewystąpienia do Wojewody z pytaniem, czy popiera on wniosek Skarżących i tym samym, czy wnosi o wywłaszczenie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Dyspozycja art. 11 ust. 1 ugn dotyczy reprezentacji Skarbu Państwa przez starostę, ustanawiając ogólną zasadę, że o ile nie ma odrębnych uregulowań ustawowych, organem reprezentującym w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta (prezydent miasta na prawach powiatu). Reprezentacja dotyczy nie tylko czynności gospodarowania zasobem nieruchomości Skarbu Państwa wymienionych w art. 21 ugn, lecz także wszelkich innych czynności, w tym również czynności właściciela w zakresie nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste. W związku z powyższym organ odwoławczy nie widzi potrzeby zwracania się do Wojewody z pytaniem, czy popiera wniosek właścicieli nieruchomości i tym samym czy wnosi o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa tych gruntów.

Należy wyjaśnić, że właściciel nieruchomości, który nie jest zainteresowany posiadaniem swojej własności, może nią dysponować w sposób swobodny i przenieść swoje prawa w formie aktu notarialnego na osobę lub podmiot zainteresowany przedmiotowym prawem (nieruchomością). Własność uregulowana w art. 140 Kodeksu cywilnego definiuje ją jako prawo podmiotowe pozwalające najpełniej i najszerzej korzystanie z rzeczy (nieruchomości).

Reasumując, pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania ze względu na brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego wniosku, czyli nie ma przepisu prawnego, na podstawie którego można wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania strony. Wobec powyższego obowiązkiem Starosty, w sytuacji uznania braku podstawy do działania, było wydanie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 kpa, że zachodzi w niniejszej sprawie brak podstawy prawnej. Przy czym odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa "z innych uzasadnionych przyczyn" ma miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, z czym mamy do czynienia w postępowaniu administracyjnym.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie Wojewoda ustalił, że Starosta, wydając przedmiotowe postanowienie, nie naruszył dyspozycji art. 61 a § 1 w związku z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i 80 kpa w zakresie koniecznym do wyjaśnienia zakres sprawy.

Skargę na ww. postanowienie wnieśli Skarżący, wskazując, że nieruchomość powinna być wywłaszczona w związku z realizacją na tym terenie czterech inwestycji Skarbu Państwa i tym samym faktycznym przekształceniem tych gruntów w grunty inwestycyjne, co powoduje, że nie można na tym terenie ani mieszkać, ani prowadzić gospodarki rolnej - jako naruszające konstytucyjne prawo własności Skarżących. Skarżący zarzucili naruszenie art. 112 ugn poprzez przyjęcie, że właściciel nieruchomości nie jest legitymowany do złożenia wniosku o wywłaszczenie jego gruntów w związku z realizacją inwestycji Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że problem sprowadza się do tego, że na gruntach rolnych należących do nich, a mających obecnie ok. 4 ha, Skarb Państwa lub spółki należące do Skarbu Państwa umieszczają wszystkie największe inwestycje, jakie miały miejsce na terenie województwa [...]. Należy wskazać, że sąsiednim terenie są posadowione - autostrada [...], która przebiega 30 m od domu Skarżących, obok zaś trochę dalej, ale jest to odległość kilkunastu metrów, są dwie drogi krajowe i Miejsce Odpoczynku Podróżnych. Żaden człowiek nie chciałby tak żyć i nie powinien być zmuszony do życia w takim miejscu. Jak by było tego mało, Skarb Państwa chce posadowić kolejne inwestycje, tj. O. - solankę, a [...] -rurociągi z gazem przesyłanym przemysłowo. Według planów gazociąg ma być usytuowany ok. 20 - 30 m od domu Skarżących.

Tym samym przedmiotowe postanowienie narusza konstytucyjne prawo własności Skarżących w ten sposób, że zostają przez kolejne inwestycje prowadzone na podstawie kolejnych specustaw pozbawieni prawa do swojej własności. Konkretnie, to gospodarstwo powinno być wykupione w całości lub wywłaszczone na te inwestycje. Tymczasem Skarb Państwa wywłaszcza tylko tą część, która jest konieczna do użytkowania, a pozostały teren pozostawia wnioskodawcom mimo, że utracił on swoje pierwotne funkcje. Jednocześnie nawet na tym pozostałym terenie buduje gazociągi, solanki, tak że nawet tych gruntów nie można wykorzystać do przeniesienia siedliska. Dodatkowo, nieprawdą jest twierdzenia Starosty, że wywłaszczenie nie może nastąpić w sytuacji, gdy inwestycja jest zrealizowana. Rzeczywiście autostrada jest pobudowana, ale tak jak wynika to ze złożonych wniosków dowodowych, obok gospodarstwa w tej chwili będzie kładziony gazociąg oraz solanka.

Reasumując, w związku z tym, że postanowienie narusza prawo własności Skarżących i uniemożliwia realizację ich prawa do posiadania nieruchomości rolnej bez jakiegokolwiek ekwiwalentu w związku z odmową i niezrealizowaniem wniosku o wywłaszczenie, Skarżący wnoszą o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 115 ust. 1 ugn, "Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny". W świetle treści ww. przepisu nie ulega wątpliwości to, że Skarżący nie mogli skutecznie złożyć wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.

Zgodnie z art. 61a § 1 zd. 1 kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że organ słusznie odmówił wszczęcia postępowania, skoro Skarżący nie mogli, jak wskazano wyżej, złożyć wniosku o jego wszczęcie. Tym samym wystąpiła inna uzasadniona przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi były bezzasadne i skarga w oparciu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329) podlegała oddaleniu.

Na podstawie art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.