Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 613/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16 § 1, art. 156 § 1 pkt 2,3 i 7
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 pkt 21, art. 83 f ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2134
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie jednej śliwy domowej mirabelki o obwodzie pnia 70 cm z terenu nieruchomości nr [...] przy ul. [...] (działka nr [...]), stanowiącej współwłasność osób fizycznych oraz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz naliczenia opłaty za usunięcie drzewa w wysokości 35000 zł.

Decyzja Kolegium zapadła na tle następującego stanu faktycznego:

Powyższą decyzją z [...] czerwca 2017 r. Prezydent Miasta dodatkowo uzależnił odroczenie terminu uiszczenia ww. opłaty na okres 3 lat od posadzenia w zamian za usunięte drzewo, na terenie opisanej powyżej działki nr [...] - 1 szt. drzewa liściastego do wyboru ze wskazanych przez organ gatunków o obwodach pni wynoszących 16-18 cm mierzonych na wysokości 100 cm nad ziemią. Nasadzenie miało być ponadto pierwszego wyboru z dobrze wykształconymi koronami, prostym pniem oraz odpowiednio rozwiniętą bryłą korzeniową. Bryła korzeniowa zabezpieczona przed wysychaniem hydrożelem lub rurami umożliwiającymi nawadnianie, a drzewo odpowiednio ustabilizowane przynajmniej trzema palikami. Ustalono termin przeprowadzenia nowego nasadzenia najpóźniej

do 30 kwietnia 2018 r., o wykonaniu zobowiązania należało w termie 30 dni od daty posadzenia drzewa pisemnie powiadomić Urząd Miasta oraz dołączyć mapkę określającą lokalizację i gatunek posadzonego drzewa. Jeżeli posadzone drzewo zachowa żywotność po upływie 3 lat od dnia posadzenia lub nie zachowa żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie ww. drzewa podlega umorzeniu przez organ naliczający opłatę. Jeżeli posadzone w zamian drzewo nie zachowa żywotności po upływie 3 lat od dnia posadzenia z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, wnioskodawcy zobowiązani są do niezwłocznego uiszczenia naliczonej ww. opłaty.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta podał, że oględziny wykazały, iż śliwa rośnie na skarpie od strony balkonów na wysokości klatki 22A. Drzewo jest w złej kondycji z licznymi ubytkami w pniu (u podstawy pni występuje ubytek wgłębny, na wysokości 1,1 m ubytek kieszeniowy, a przy rozwidleniu V-kształtnym ubytek kominowy) oraz ze znacznie zredukowaną koroną.

Wnioskiem z [...] listopada 2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. zwróciła się o:

1. stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r. nr [...],

2. wstrzymanie jej wykonania w całości albowiem została ona dotknięta wadami wymienionymi art. 156 § 1 k.p.a.,

3. niezwłoczne poinformowanie Prezydenta Miasta o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości, albowiem przemawia za tym słuszny interes Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania:

1. naruszenie art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody - zwanej dalej ustawą

w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe pominięcie przez organ

w sytuacji, gdy przepisów o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa nie stosuje się do drzew owocowych, a wnioskodawca we wniosku z [...] lutego 2017 r. wniósł

o wydanie pozwolenia w przedmiocie usunięcia drzewka śliwki domowej mirabelki,

a teren na którym rosło drzewo nie było wpisane do rejestru zabytków, ani nie było terenem zieleni, a zatem postępowanie w sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, a decyzja o usunięciu drzewa należała jedynie do Spółdzielni Mieszkaniowej [...],

2. art 83a ust. 6 ustawy w zw. z art. 122a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie

w sytuacji, gdy wniosek o wydane zezwolenia na usunięcie drzewa został złożony

w dniu 24 lutego 2017 r. a organ wydał decyzję dopiero w dniu [...] czerwca 2017 r.,

a to po upływie terminu wskazanego w art. 83a ust. 6, co oznaczało uzgodnienie zezwolenia na usunięcie drzewa i organ w ten sposób załatwił sprawę milcząco,

3. art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa w wysokości 35000 zł, w przypadku gdy do wycięcia drzew owocowych nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich wycięcie,

a drzewo to nie rosło na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, ani na terenie zieleni,

4. art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy, poprzez jego niezastosowanie i naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa śliwki domowej mirabelki, w przypadku gdy nie nalicza się opłat za usunięcie drzewa, które obumarły lub nie rokują szansy

na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, a jak wynika

z uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2017 r. śliwka mirabelka jest w złej kondycji

i z licznymi ubytkami w pniu (u podstawy pni występuje ubytek wgłębny,

na wysokości 1.1 m ubytek kieszeniowy, a przy rozwidleniu V-kształtnym ubytek kominowy) oraz ze znacznie zredukowaną koroną, a zatem drzewo to nie rokowało szansy na przeżycie.

5. Art. 6 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie zezwolenia wnioskodawcy na usunięcie śliwy domowej mirabelki, ustalenia terminu usunięcia przedmiotowego drzewa, naliczenia opłaty za usunięcie, uzależnienia odroczenia terminu uiszczenia opłaty, ustalenia terminu przeprowadzenia nowego nasadzenia

w całości w przypadku, gdy postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, albowiem nie ma potrzeby uzyskania zgody na usunięcie drzewa owocowego.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO podało, że stwierdzenie nieważności decyzji wskutek rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Sam zaś fakt kwestionowana rozstrzygnięcia bądź niezgadzanie się z jego treścią czy dokonaną oceną stanu faktycznego, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (na potwierdzenie tego poglądu Kolegium przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych). Z treści art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy wynika, że przepisów art. 83 ust. 1 (wymóg uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa z terenu nieruchomości) nie stosuje się do drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Posiadacz nieruchomości ponosi opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu - art. 84 ust. 1 ustawy. W przypadku naliczenia opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu oraz uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu od przesadzenia tego drzewa lub krzewu albo wykonania nasadzeń zastępczych, organ właściwy do wydania zezwolenia odracza termin uiszczenia opłaty za jego usunięcie na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na jego przesadzenie lub wykonanie nasadzeń zastępczych - art. 84 ust. 3 ustawy. Stawki opłat za usuwanie drzew nie mogą przekraczać 500 zł - art. 85 ust. 5 ustawy. W przypadku gdy minister właściwy do spraw środowiska nie określi zgodnie z ust. 4b wysokości stawek opłat, o których mowa w ust. 1 i 3, do ustalania opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu stosuje się maksymalne stawki, o których mowa w ust. 5 i 6 - art. 85 ust. 7 ustawy. Z przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1354) obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wynikało, że nie zostały określone stawki opłat za usunięcie drzewa śliwa domowa mirabelka.

Organ, wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione

od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: 1) wartość przyrodniczą, w tym rozmiar drzewa lub powierzchnię krzewów oraz funkcje, jakie pełnią w ekosystemie; 2) wartość kulturową; 3) walory krajobrazowe; 4) lokalizację - art. 83c ust. 4 ustawy.

W ocenie Kolegium brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r. Przepis art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy nie ma treści nie budzącej wątpliwości. Wręcz przeciwnie, prawidłowe zastosowanie tego przepisu wymaga dokonania wykładni i istnieje możliwość zastosowania różnych wariantów tego przepisu. Bezsporne jest, że śliwa domowa mirabelka jest drzewem owocowym. Jednak brak wymogu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa owocowego nie jest bezwzględny. Ustawodawca przewidział bowiem sytuacje, kiedy drzewo rośnie na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni. Wtedy niezbędny jest wymóg uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Drzewo nie rosło na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Pozostaje do rozważenia kwestia, czy drzewo rosło na terenach zieleni. Zgodnie z art. 5 pkt 21 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji jak i obecnie, tereny zieleni to tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym. Kolegium stwierdziło, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, czy organ I instancji ustalił, że drzewo rośnie na terenie zieleni. Wskazuje na to w sposób pośredni treść rozstrzygnięcia, zgodnie z którym naliczono opłatę za usunięcie drzewa oraz zobowiązano stronę postępowania do wykonania nasadzeń zastępczych. Gdyby organ uznał, że drzewo nie rośnie na terenach zieleni, to nie naliczyłby opłaty za usunięcie drzewa i nie uzależnił odroczenia terminu uiszczenia opłaty od wykonania nasadzeń zastępczych. Z dokumentacji fotograficznej załączonej do protokołu oględzin z [...] maja 2021 r. wynika, że drzewo znajdowało się w pobliżu bloku mieszkalnego, na terenie zielonym - skarpa pokryta trawą. W pobliżu znajdował się chodnik, za którym był trawnik oraz rosły inne drzewa. Ponadto wnioskodawca sam zaproponował wykonanie nasadzeń zastępczych. Teren na którym rosło drzewo stanowił teren urządzony wraz z infrastrukturą techniczną

i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryty roślinnością. Jest kwestią ocenną, czy teren ten pełnił funkcje publiczne, a w szczególności, czy był zieleńcem, czy stanowił zieleń towarzyszącą placom. Z fotografii i mapy sytuacyjnej wynika,

że był to ogólnodostępny teren pokryty zielenią. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma podstaw, aby weryfikować zebrany materiał dowodowy, czy prowadzić postępowanie dowodowe, tak jak w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Kolegium bada przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a. i ewentualne wady tkwiące w samej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium nie znalazło podstaw do stwierdzenia, aby zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa albo bez podstawy prawnej.

W dalszej części uzasadnienia SKO odniosło się do pozostałych zarzutów strony. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 83a ust. 6 ustawy w związku

z art. 122a § 1 k.p.a. Art. 122a § 1 k.p.a. stanowi, że sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Z przepisów ustawy o ochronie przyrody nie wynika, aby sprawy o usunięcie drzew mogły być załatwiane w sposób milczący. W tej sytuacji bezprzedmiotowe jest badanie, czy organ I instancji załatwił sprawę milcząco. Ponadto wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa nie było uzależnione od zajęcia stanowiska przez inny organ administracyjny tzw. organ uzgadniający. Dlatego zarzut naruszenia art. 83a ust. 6 ustawy jest w ocenie SKO nieuzasadniony, a w konsekwencji nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ I instancji nie naruszył też przepisu art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy, zgodnie z którym nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Organ I instancji ustalił, iż drzewo jest w złej kondycji z licznymi ubytkami w pniu - u podstawy pni występuje ubytek wgłębny, na wysokości 1,1 m ubytek kieszeniowy, a przy rozwidleniu V-kształtnym ubytek kominowy oraz,

że drzewo ma znacznie zredukowaną koronę. Zła kondycja drzewa nie świadczy,

iż nie rokowało ono szansy na przeżycie. Nic takiego nie wynika z treści decyzji oraz nie potwierdzają tego oględziny drzewa, jak również dokumentacja fotograficzna, gdzie widać, że drzewo ma liście. Drzewo owocowało, co było podstawą wniosku

o jego usunięcie — spadające owoce były uciążliwe dla jednego z mieszkańców.

Kolegium, badając z urzędu pozostałe wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji stwierdziło, że nie dopatrzyło się także innych wad zaskarżonej decyzji mogących stanowić podstawę stwierdzenia jej nieważności. Decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Decyzja nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Decyzja nie była niewykonalna w dniu jej wydania. W razie wykonania decyzja nie wywoływała czynu zagrożonego karą oraz nie zawierała wad powodujących jej nieważności

z mocy prawa.

W ocenie Kolegium nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji ponieważ nie występuje żadna z przesłanek stwierdzenia nieważności wymieniona w punktach 1-7 § 1 art. 156 k.p.a.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] i wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2022 r. oraz o dopuszczenie dowodu:

– z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] i Osiedla [...] celem wykazania faktu rośnięcia drzewa mirabelki na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, znajdowania się drzewa śliwki mirabelki poza terenami publicznymi i zieleni.

– mapy podstawowej wraz z zaznaczonym miejscem rośnięcia mirabelki na terenie zabudowy wielorodzinnej, znajdowania się drzewa śliwki mirabelki poza terenami publicznymi i zieleni;

– treści księgi wieczystej nr [...] celem wykazania faktu własności Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na której rosła śliwka mirabelka, znajdowania się śliwki mirabelki poza terenami publicznymi i zieleni.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2,3, 7 i art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., po2.735), 5 pkt 21, art. 83f ust 1 pkt 5, art 84 ust. 1, art. 85 ust. 5, art. 86 ust 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134, ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. sygn. akt [...].

W uzasadnieniu Kolegium podało, że stan faktyczny i prawny ustalony przy wydawaniu zaskarżonej decyzji został ustalony prawidłowo, a decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie, w której nie orzeka się co do istoty sprawy rozstrzygniętej w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania dotyczącego wzruszenia ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym kolegium bada czy zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania

administracyjnego (dalej k.p.a.). Postępowanie to jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie jednej z ustawowych przyczyn nieważności.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji przywołał ustalenia oraz ocenę prawną Kolegium zawartą w decyzji wydanej w I instancji i całkowicie je podzielił.

Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2022 r. złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], która zarzuciła naruszenie:

1. art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134 t.j.

z późn. zm.) w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe pominięcie przez organ w sytuacji, gdy przepisów o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa nie stosuje się do drzew owocowych, a skarżąca we wniosku z dnia 17 lutego 2017 r. wniosła o wydanie pozwolenia w przedmiocie usunięcia drzewka śliwki domowej mirabelki, a teren na którym rosło drzewo nie było wpisane do rejestru zabytków, ani nie było terenem zieleni, a zatem postępowanie w sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, a decyzja o usunięciu drzewa należała jedynie do Spółdzielni Mieszkaniowej [...];

2. art 83a ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, art. 83f ust. 8 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 122a § 1 i 2 k.p.a, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wniosek o wydane zezwolenia na usunięcie drzewa został złożony w dniu 24 lutego 2017 r., a organ wydał decyzje dopiero w dniu [...] czerwca 2017 r., a to po upływie terminu wskazanego w art. 83a ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, co oznaczało uzgodnienie zezwolenia na usuniecie drzewa i organ w ten sposób załatwił sprawę milcząco.

3. art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, poprzez jego niezastosowanie

i naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa śliwki domowej mirabelki

w wysokości 35000 zł, w przypadku gdy do wycięcia drzew owocowych nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich wycięcie, a drzewo to nie rosło na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, ani na terenie zieleni;

4. Art. 86 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie

i naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa śliwki domowej mirabelki,

w przypadku gdy nie nalicza się opłat za usuniecie drzewa, które obumarło lub nie rokuje szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości,

a jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. śliwka mirabelka jest w złej kondycji i z licznymi ubytkami w pniu (u podstawy pnia występuje ubytek wgłębny, na wysokości 1.1 m ubytek kieszeniowy, a przy rozwidleniu V- kształtnym ubytek kominowy) oraz ze znacznie zredukowana korona, a zatem drzewo to nie rokowało szansy na przeżycie.

5. art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy

o ochronie przyrody poprzez bezpodstawne uznanie, że śliwka mirabelka rosła na terenie zielonym będącym własnością publiczną, w przypadku gdy definicja terenu publicznego nie uprawnia do oceny, że drzewo rosnące na terenie nieruchomości stanowiącej własność Spółdzielni Mieszkaniowej [...], jest własnością publiczną, albowiem jest to teren prywatny przeznaczony do użytku członków spółdzielni, nie służący ogółowi ludzi, nieprzeznaczony dla wszystkich, niezwiązany z urzędem, ani inną instytucją, a z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] i Osiedla [...] wynika, iż śliwka mirabelka rosła na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, czyli poza terenem publicznym i zielonym;

6. art. 5 pkt 21 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy

o ochronie przyrody poprzez bezpodstawne uznanie, że śliwka mirabelka rosła

na terenie zielonym będącym własnością publiczną, w przypadku gdy definicja pojęcia terenu zielonego nie uprawnia do oceny, że drzewo śliwki mirabelki rosnące na trawie pokrytej roślinnością stanowi automatycznie o terenie zielonym, albowiem ciężko o znalezienie drzewa, które nie rosłoby na terenie pokrytym trawą,

a z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] i Osiedla [...] wynika, iż śliwka mirabelka rosła na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (teren prywatny), czyli poza terenem publicznym i zielonym;

7. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81 a k.p.a. z jednej strony poprzez przyznanie, iż z decyzji prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r. nie wynika, aby organ poczynił jakiekolwiek ustalenia w zakresie, czy drzewo śliwki mirabelki rosło na terenie zieleni będącym terenem publicznym, a z drugiej bezpodstawne przyjęcie, że za oczywiste należy uznać, że gdyby drzewo nie rosło na terenach zieleni, to organ nie naliczyłby opłaty za usunięcie drzewa i nie uzależniłby odroczenia terminu uiszczenia opłaty wykonania nasadzeń następczych, w przypadku gdy brak jakichkolwiek dowodów na to, aby organ I instancji wyżej wskazane ustalenia poczynił, a zapewnienia organu są niczym nie poparte i w zasadzie wykluczają możliwość wydania decyzji przez organ I instancji niezgodnej z prawem, a jeżeli w sprawie istnieją wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść strony;

8. sprzeczność ustaleń organu z zasadami logiki przyjętych za podstawę wydania decyzji poprzez uznanie, iż teren na którym rosła śliwka mirabelka był terenem publicznym, w przypadku gdyby wystąpiła taka okoliczność, to Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] nie posiadałaby legitymacji w sprawie i nie byłaby uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na usunięcie drzewa śliwki mirabelki, która rosłaby na terenie należącym do państwa, a zatem decyzja organu I instancji zostałaby skierowana do osoby nieuprawnionej w sprawie w myśl. Art. 156 § 1 k.p.a. a zatem i tak jest nieważna:

9. przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez bezpodstawne uznanie, że drzewo śliwki mirabelki rokowało szansę na przeżycie i nie obumarło,

w przypadku gdy rozstrzygnąć przedmiotową kwestię winien biegły specjalista,

a organ nie posiada wiadomości specjalnych z zakresu pielęgnacji drzew

i ogrodnictwa aby czynić w tym przedmiocie ustalenia, a organ I instancji sam wskazał na złą kondycję drzewa i liczne ubytki, a w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy winny one być rozstrzygane na korzyść strony.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r, poz. 329 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

utrzymująca w mocy decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2022 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie jednej śliwy domowej mirabelki o obwodzie pnia 70 cm z terenu nieruchomości nr [...] przy ul. [...] (działka nr [...]), stanowiącej współwłasność osób fizycznych oraz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] oraz naliczenia opłaty za usunięcie drzewa w wysokości 35000 zł. Podstawę prawną rozstrzygnięć Kolegium stanowiły przepisy art. 156 § 1, art. 157 i art. 158 k.p.a., regulujące administracyjne postępowanie nadzwyczajne, które jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wynikającej z art. 16 k.p.a. Zgodnie z § 1 tego ostatniego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. Cechą charakterystyczną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest to, że w jego trakcie nie dokonuje się

– jak w postępowaniu zwykłym – oceny przysługujących stronie uprawnień lub ciążących na niej zobowiązań, a ocenia się legalność decyzji wydanej

w postępowaniu zwykłym. Zatem przedmiotem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją. W ramach tego postępowania organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. wyroki NSA: z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12; z 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11; z 22 stycznia 2015 r., I OSK 1021/13). Ocena dokonywana przez organ administracji dotyczy wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w swym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta zezwalającej na wycięcie śliwy domowej mirabelki powoływała się na przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a., zarzucając tej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania (co wskazywałoby na przesłankę wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i tylko tą przesłankę strona uzasadniła we wniosku). Strona skarżąca wskazała, że przepisów o wydanie zezwolenia na usunięcie drzewa nie stosuje się do drzew owocowych. Ponadto w ocenie Spółdzielni ww. decyzja została wydana po upływie terminu wskazanego w art. 83a ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, co zdaniem strony oznaczało uzgodnienie zezwolenia na usunięcie drzewa i organ w ten sposób załatwił sprawę milcząco. Jednocześnie strona wskazała na następujące naruszenia: naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa w wysokości 35000 zł, w przypadku gdy do wycięcia drzew owocowych nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich wycięcie, a drzewo to nie rosło na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, ani na terenie zieleni, naliczenie opłaty przez organ za usunięcie drzewa śliwki domowej mirabelki, w przypadku gdy nie nalicza się opłat za usunięcie drzewa, które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że z "rażącym naruszeniem prawa" mamy do czynienia wtedy, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, a charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia. Z takimi sytuacjami mamy do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie zastosowanej normy i decyzji, w której została ona zastosowana ujawnia oczywistą niezgodność. Oczywistość taka zachodzi w takich sytuacjach, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania lub nałożenia (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2008 r., II OSK 972/07). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi o skutki niemożliwe

do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., II OSK 3270/18). Podzielić ponadto należy stanowisko wypracowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany

w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy który nie wymaga wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest zatem to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą. Chodzi o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy jasno sformułowany przepis prawa, nie wymaga wykładni prawa. Rażące naruszenie prawa występuje, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od normy prawnej, przy czym wykładania tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyroki NSA: z 3 grudnia 2008 r., I OSK 1808/07; z 18 listopada 2008 r., II OSK 1396/07). Stwierdzenie nieważności decyzji wskutek rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja, której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego

z możliwych do zastosowania wariantów wykładni danego przepisu. W sytuacji bowiem, gdy dany przepis może być w różny sposób interpretowany nie można mówić, że ma on niebudzącą żadnych wątpliwości treść (por. wyrok NSA z 13 listopada 2019 r. , I OSK 713/18).

W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyższe rozważania, w niniejszej sprawie trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja Prezydenta Miasta stanowiąca przedmiot postępowania nieważnościowego, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które uniemożliwia funkcjonowanie jej w obrocie prawnym. W konsekwencji nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Nie ulega wątpliwości w kontrolowanej sprawie, że Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wystąpiła z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie śliwy domowej mirabelki na terenie stanowiącym współwłasność tej Spółdzielni oraz osób fizycznych z uwagi na uciążliwość tego drzewa dla mieszkańców, szczególnie latem kiedy spadają z niego owoce. Bezsporne jest również to, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. ([...]) Prezydent Miasta wyznaczył, 7-dniowy termin do przekazania protokołu z odbioru wykonania nasadzenia zastępczego na terenie działki nr [...], wyjaśnień dotyczących niezgodnego z decyzją wymiaru nasadzonego drzewa oraz notatek lub protokołu wykazującego prace pielęgnacyjne drzewa w okresie 3 lat od nasadzenia. Postanowienie to zostało wydane po oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] października 2021 r. w obecności przedstawiciela Spółdzielni. Podczas oględzin stwierdzono, że nasadzenie jest martwe i ma wymiar niezgodny z decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. (obwód pnia wynosił 13 cm na wysokości 100 cm zamiast od 16 do 18 cm). Po otrzymaniu ww. postanowienia Spółdzielnia złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta.

Strona skarżąca stoi na stanowisku, że Prezydent Miasta wydając decyzję zezwalającą na wycięcie drzewa owocowego dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55 ze zm.) – dalej jako "ustawa", który na dzień wydania decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności brzmiał: przepisów art. 83 ust. 1 (obowiązek uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew) nie stosuje się do drzew lub krzewów owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub na terenach zieleni.

Analiza powyższego przepisu wskazuje na to, że wyłączenie wycięcia drzew owocowych od obowiązku uzyskania pozwolenia nie jest bezwarunkowe, co zresztą słusznie stwierdziło Kolegium. O ile przedmiotem sporu nie jest fakt, że drzewo objęte ww. decyzją nie rosło na terenie ochrony konserwatorskiej, to wątpliwości budzi to czy teren, na którym rosła śliwa można uznać za teren zieleni zgodnie

z definicją zawartą w art. 5 pkt 21 ustawy. W myśl tego przepisu terenami zieleni są tereny urządzone wraz z infrastrukturą techniczną i budynkami funkcjonalnie z nimi związanymi, pokryte roślinnością, pełniące funkcje publiczne, a w szczególności parki, zieleńce, promenady, bulwary, ogrody botaniczne, zoologiczne, jordanowskie

i zabytkowe, cmentarze, zieleń towarzysząca drogom na terenie zabudowy, placom, zabytkowym fortyfikacjom, budynkom, składowiskom, lotniskom, dworcom kolejowym oraz obiektom przemysłowym.

Skarżąca to, że śliwa nie rosła na terenie zieleni wywodzi z faktu, że działka nr [...], na której rosło drzewo objętą jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, z którego wynika, że jest to teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej oraz z tego, że ww. nieruchomość jest terenem prywatnym, a nie publicznym. Z takim rozumieniem definicji zawartej w art. 5 pkt 21 ustawy nie sposób się zgodzić. Należy wskazać, iż okolicznością pozwalającą za uznanie danego terenu za teren zieleni w świetle wyżej powołanego przepisu będzie pełnienie funkcji publicznej przez ten teren i co wiąże się z tym jego publiczna dostępność. Za tereny zielone mogą być uznane tereny spełniające cele określone w art. 5 pkt 21 ustawy.

O tym, czy występuje teren zieleni będzie więc przesądzał sposób wykorzystania nieruchomości w danym momencie, a nie akt własności czy plan miejscowy. Zasadniczo tereny zieleni będą przedmiotem własności państwowej bądź jednostek samorządu terytorialnego, choć nie można wykluczyć, że funkcje publiczne mogą być realizowane przez podmioty prawa prywatnego. Jednocześnie strona skarżąca zarzuca Kolegium, że nie poczyniło ustaleń w przedmiocie – czy przedmiotowe drzewo rosło na terenie opisanym w art. 5 pkt 21 ustawy.

W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że nie należy tracić z pola widzenia tego, że w niniejszym postępowaniu została zaskarżona decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym. To czy zasadnie czy niezasadnie Prezydent Miasta uznał, że wycięcie drzewa owocowego nie podlegało wyłączeniu od obowiązku uzyskania pozwolenia na wycięcie i tym samym znajdowało się na terenie zieleni mogłoby przesądzić o wadliwości tego rozstrzygnięcia i prowadzić do jej zakwestionowania w zwykłym toku instancji. Sam fakt, iż wymagałoby to podjęcia czynności ustalania czy teren, na którym rosło drzewo jest terenem zieleni z art. 5 pkt 21 ustawy sprawia, że zarzut naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy nie może być uznany za podstawę stwierdzenia nieważności. Skarżąca w postępowaniu nadzwyczajnym wymaga od organów przeprowadzenia postępowania dowodowego, do którego organy są owszem zobowiązane, ale w zwykłym toku instancji. Powyższe prowadziłoby do ponownego rozpoznania sprawy, a to nie jest istotą postępowania nieważnościowego.

Całkowicie dla Sądu niezrozumiały jest zarzut dotyczący milczącego załatwienia sprawy, a dotyczący naruszenia art. 83a ust. 6 ustawy traktującego o uznaniu za uzgodnione zezwolenia w przypadku konieczności zwrócenia się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub dyrektora parku narodowego. Taka konieczność występuje w przypadku, gdy drzewo rośnie w pasie drogowym bądź na obszarach objętych ochroną krajobrazową w granicach parku narodowego albo rezerwatu przyrody, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Podobnie ma się sytuacja z zarzutem naruszenia art. 83f ust. 8 ustawy, który dotyczy przypadku, w którym przepis nakłada obowiązek przeprowadzenia oględzin. Taki obowiązek wynika np. z przepisu art. 83f ustawy 1 pkt 14 lit. b, w art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy nie ma o nim mowy.

Fakt, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał zarzut naruszenia art. 83f ust. 1 pkt 5 ustawy za niezasadny sprawia, że pozostałe zarzuty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz w skardze nie mają racji bytu.

Skarżąca jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazała również na art. 156 1pkt 3 i 7 k.p.a., jednak ich nie uzasadniła. Zgodnie z punktem 3 ww. przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco, co jak wskazano powyżej nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Z kolei pkt 7 art. 156 § 1 stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, co w praktyce oznacza odesłanie do potencjalnych klauzul nieważności, mogących znajdować się w przepisach szczególnych (np. zgodnie z art. 195 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – w przypadku gdy osoba ubiegająca się o stopień doktora przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego, podmiot doktoryzujący stwierdza nieważność decyzji o nadaniu stopnia. Sąd takiego przepisu szczególnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzewa owocowego się nie dopatrzył.

Sąd działając z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), nie stwierdził również istotnego naruszenie innych przepisów w stopniu mogącym lub mającym wpływ na wynik postępowania, co uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.