Wyrok NSA, sygn. akt GSK 1080/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Jerzy Sulimierski, Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński, - Józef Waksmundzki (spr.), Protokolant - Justyna Chindelewicz, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt V SA 1860/03 w sprawie ze skargi "[...]" Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej PORT LOTNICZY w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. Zasądza od "[...] Przedsiębiorstwo Usługowo-Produkcyjne - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Warszawie kwotę 3450 złotych (trzy tysiące czterysta pięćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004r. sygn. akt V SA 1860/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2003r. nr [...], w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Warszawie na rzecz Przedsiębiorstwa Usługowo – Produkcyjnego "[...]" Sp. z o.o. w Starej Iwicznej kwotę 4.900,- zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów celnych obu instancji, które stwierdziły, że w dniu 14 marca 2001r. na podstawie dokumentu SAD nr [...] objęto na wniosek Spółki z o.o. "[...]" w [...] procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, środki farmaceutyczne o nazwach handlowych [...], które zaklasyfikowano do kodu PCN 3004 90 11 0 z zerową stawką celną konwencyjną, oraz Prenatal i CRP, które zaklasyfikowano do kodu PCN 3004 50 10 0 ze stawką celną konwencyjną w wysokości 6 %.

W wyniku weryfikacji postimportowej powyższego zgłoszenia celnego, Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie postanowieniem z 12 lutego 2002r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia prawidłowej klasyfikacji taryfowej importowanego towaru, a następnie Naczelnik Urzędu Celnego IV w Warszawie decyzją z dnia 6 listopada 2002r. nr [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie dotyczącym klasyfikacji towarowej, zastosowanej stawki celnej oraz określenia kwoty wynikającej z długu celnego. Wyżej wymienione preparaty o nazwach [...], Prenatal i CRP zaklasyfikowano do kodu PCN 2106 90 92 0 ze stawką celną autonomiczną w wysokości 20%. Organ celny określił również kwotę długu celnego w podwyższonej wysokości i stwierdził, że pobór i kwotę odsetek wyrównawczych określi Wydział Finansowy Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie.

W dniu 25 listopada 2002r. Spółka "[...]" złożyła od tej decyzji odwołanie. Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie decyzją z dnia 14 kwietnia 2003r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał przepisy art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 85 § 1 Kodeksu celnego i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że stosowana obecnie w Polsce Taryfa celna przyjęła nazewnictwo i pełne zasady interpretacji Scalonej Nomenklatury Określania i Kodowania Towarów, wprowadzonej w życie Międzynarodową Konwencją w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów, sporządzoną w Brukseli 14 czerwca 1993r. Organ uznał, że ocena Świadectwa Rejestracji wydanego przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej jako dowodu w sprawie celnej, nie uzasadnia klasyfikacji taryfowej preparatu mineralno-witaminowego do kodu w nomenklaturze towarowej właściwego dla klasyfikacji leku, tak więc fakt zarejestrowania danego preparatu jako lek przez Ministerstwo Zdrowia nie przesądza o klasyfikacji do działu 30 Taryfy celnej. Organ wskazał również, że polska administracja celna konsultowała problem klasyfikacji taryfowej preparatów witaminowych i mineralno-witaminowych ze Światową Organizacją Celną w Brukseli, której stanowisko przyjął jako opinię biegłego. Potwierdzała ona klasyfikację m.in. preparatów: Koenzym Q10, Witamina E, Geriavit Pharmaton i innych do pozycji 2106 Taryfy celnej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2003r. na powyższą decyzję "Holbex" Spółka z o.o. w Starej Iwicznej wniosła o jej uchylenie, wraz z poprzedzającą decyzją organu pierwszej instancji. Zarzuciła organowi orzekającemu naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego przez całkowicie dowolną ocenę materiału dowodowego i błędną interpretację powołanych w decyzji przepisów, a w szczególności wyjaśnień do działu 30 Taryfy Celnej. Skarżąca podniosła, że postępując zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji Polskiej Nomenklatury Scalonej miała podstawę przyjąć, iż środki posiadające Certyfikaty Leków wydane przez Ministra Zdrowia na skutek postępowania w Instytucie Leków przez wysokiej klasy specjalistów, powinny być klasyfikowane do działu 30 - Produkty farmaceutyczne, a nie do działu 21 dotyczącego różnych produktów spożywczych. Główną przesłanką takiej rejestracji jest przekroczenie dawek bezpiecznych niektórych substancji aktywnych w preparatach, na co skarżąca wskazywała, a czego organy celne obu instancji nie uwzględniły w wydanych przez siebie decyzjach. Według skarżącej organy celne nie uznały nie tylko certyfikatów leków, ale także ich składu (podanego na etykietach i w wyjaśnieniach skarżącej) i przeznaczenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty skarżącej są zasadne. Sąd wskazał, że organy działające na podstawie przepisów ustawy z 10 października 1991r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i inspekcji farmaceutycznej ( Dz.U. Nr 105, poz. 452 ze zm.) w sprawach dotyczących rejestracji środków farmaceutycznych materiałów medycznych, nie są właściwe do określenia klasyfikacji towarów według taryfy celnej. To organy celne dokonują klasyfikacji taryfowej towarów w oparciu o przepisy taryfy celnej, która przyjęła nazewnictwo i pełne zasady interpretacji Scalonej Nomenklatury Określania i Kodowania Towarów, wprowadzonej w życie Międzynarodową Konwencją w sprawie Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów, sporządzoną w Brukseli 14 czerwca 1993r. Świadectwo rejestracji środka farmaceutycznego lub materiału medycznego stanowi dowód ich wpisania do Rejestru Środków Farmaceutycznych i Materiałów Medycznych w trybie art. 14 ust. 2 cyt. Ustawy powyższego 10 października 1991r., jednakże nie zawsze może być uznane za dowód przesądzający o klasyfikacji celnej towaru w rozumieniu art. 13 § 5 Kodeksu celnego.

Sąd podzielił pogląd skarżącej, że ocena charakteru przedmiotowego towaru, jego składu i roli, jaką pełnią poszczególne składniki wymagała przeprowadzenia odpowiednich badań i analiz towaru. Sąd stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie uchybił zasadom i regułom postępowania dowodowego, gdyż nie przeprowadził takich badań, i mimo że wyjaśnienie roli jaką pełnią poszczególne składniki spornego towaru wymaga – w ocenie Sądu – wiadomości specjalnych, nie dokonał analizy złożonych opinii Instytutu Leków, ewentualnie nie rozstrzygnął o powołaniu nowego biegłego, co stanowiło naruszenie art. 197§ 1 Ordynacji podatkowej. Granice swobody przy korzystaniu przez organ z omawianego środka dowodowego są według Sądu wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej i działania na podstawie prawa, gdyż z nich wypływa obowiązek organu podjęcia wszystkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

Sąd stwierdza, że za dowód rozstrzygający o zasadności stanowiska organu orzekającego nie może być uznane powołane w zaskarżonej decyzji stanowisko Sekretariatu WCO (Światowej Organizacji Celnej), gdyż zostało ono wyrażone w odpowiedzi na nieznane skarżącej i nie dołączone do akt sprawy wystąpienie administracji celnej i nie dotyczyło preparatów objętych zaskarżoną decyzją. Sąd ponadto wyjaśnia, że charakter wiążący dla polskich organów celnych ma tylko opinia właściwego organu Światowej Organizacji Celnej. W ramach WCO Strony utworzyły Komitet do Spraw Systemu Zharmonizowanego, którego kompetencje zostały określone w art. 7 cyt. Konwencji, sporządzonej w Brukseli 14 czerwca 1983r. Z treści tego przepisu wynika, iż do zadań Komitetu należy m.in. przygotowywanie not wyjaśniających, opinii klasyfikacyjnych lub innych informacji mających charakter doradczy, a także wydawanie zaleceń dla zabezpieczenia jednolitości interpretacji i stosowania Systemu Zharmonizowanego.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia przepisów postępowania, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

Od powyższego wyroku Dyrektor Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie, reprezentowany przez radcę prawnego Alinę Wróbel, złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 173 pkt. 1, 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). W skardze kasacyjnej organ celny wskazał na :

- naruszenie prawa procesowego – art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), tj. przesłance wskazanej w art. 174 pkt 2 ww. ustawy, polegającego na braku w uzasadnieniu wyroku zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, stanowisk Stron i nieustosunkowanie się do klasyfikacji spornych towarów,

- naruszenie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 ustawy Kodeks celny przez przyjęcie obowiązku powołania biegłego i dokonania klasyfikacji towarów w oparciu o taką opinię, w sytuacji, gdy składy preparatów oraz ich przeznaczenia są ujęte na opakowaniach, w ulotkach informacyjnych, certyfikatach producenta oraz świadectwach analizy Instytutu Leków – załączonych przez Stronę, są znane i nie kwestionowane (ani przez organ celny, ani przez skarżącego ), zatem, nie było podstaw do sięgania po wiadomości specjalistyczne dotyczące przedmiotowych towarów,

- naruszenie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przez przyjęcie, że brak opinii biegłego stanowi naruszenie zasad postępowania celnego, które musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wskazał na potrzebę ujednolicenia stanowiska wyrażonego w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, które to orzeczenia są rozbieżne w kwestii konieczności powołania biegłego przy ustalaniu taryfikacji analogicznych (jak sporne) preparatów.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na stan towarów (tzn. na ich składy chemiczne, właściwości i przeznaczenie), a tym samym umożliwiał dokonanie ich prawidłowej taryfikacji. Nie podziela stanowiska Sądu, że ustalenie jednoznacznej taryfikacji było niemożliwe z powodu braku wiadomości specjalnych, pochodzących od biegłego na temat właściwości towarów. Składy i właściwości produktów zostały przez organ celny ustalone w oparciu o następujące materiały dowodowe: etykiety z opakowań, Świadectwa Rejestracji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, ulotki informacyjne załączone do opakowań, świadectwa analizy Instytutu Leków i certyfikaty jakościowo-ilościowe wystawione przez producenta. W przedmiotowej sprawie nie jest zatem sporny stan towarów (w tym ich właściwości), ale klasyfikacja taryfowa, a zatem spór dotyczy stosowania prawa celnego (Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000r.). Dyrektor Izby Celnej wyjaśnia ponadto, że załączone przez skarżącego decyzje WIT, ratyfikujące sporne preparaty do pozycji 3004 taryfy celnej, pochodzą z 2003r., a od 1 stycznia 2002r. obowiązuje uwaga dodatkowa nr 1 do działu 30 (poz. 3004) taryfy, zgodnie z którą stężenie substancji aktywnych umożliwia zaklasyfikowanie spornych preparatów jako leki. W dacie przedmiotowego zgłoszenia celnego (2001r.) niniejsza uwaga nie obowiązywała, a sporne towary były klasyfikowane do pozycji 2106, zgodnie z cytowanymi powyżej Wyjaśnieniami do taryfy celnej oraz z wydaną na ich podstawie decyzją WIT z dnia 10 stycznia 2001r. (dla preparatu [...]). Uznanie klasyfikacji w/w towarów do pozycji 3004, w przypadku odpraw celnych mających miejsce przed datą wejścia w życie powyższej uwagi (tzn. przed 1 stycznia 2002r.), naruszałoby zasadę zaufania do organów państwa(art. 121 Ordynacji podatkowej) i stanowiłoby nieuzasadnione uprzywilejowanie Strony w stosunku do innych podmiotów gospodarczych sprowadzających identyczne towary w okresie do 1 stycznia 2002r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną "[...]" Sp. z o.o. wnosi o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed NSA, w uzasadnieniu przytaczając argumenty zawarte w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej Port Lotniczy w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

Skarżący kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt V SA 1860/03, opierając skargę kasacyjną na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc naruszeniu przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie autora skargi kasacyjnej w zaskarżonym wyroku błędnie przyjęto, że brak w postępowaniu administracyjnym opinii biegłego stanowi naruszenie przepisów postępowania, co musiało skutkować uchylenie zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia kasacji wynika, że w sprawie nie jest sporny stan towarów (w tym ich właściwości) ale klasyfikacja taryfowa, a w tym przypadku organem posiadającym legitymację do wskazania klasyfikacji taryfowej zgodnie z art. 280 i 283 Kodeksu celnego jest Dyrektor Izby Celnej i Naczelnik Urzędu Celnego, nie zaś biegły. Podkreślono, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na jednoznaczne wskazanie taryfikacji preparatów [...]. Tym samym nie zachodziła potrzeba sięgania po wiadomości specjalistyczne przedmiotowych towarów.

Zgodnie z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego, w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalistyczne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami w celu wydania opinii. Przesłanką powołania biegłego jest potrzeba uzyskania wiadomości specjalistycznych. Opinia biegłego powinna dotyczyć stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. W ocenie sądu, który wydał zaskarżony wyrok, organ celny nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy. Nie przeprowadził badań dotyczących składu towaru i nie wyjaśnił roli jaką pełnią w nim poszczególne składniki. Zdaniem sądu, wyjaśnienie tych kwestii wymagało wiadomości specjalnych i niepowołanie biegłego w sprawie stanowiło naruszenie art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w toku postępowania administracyjnego zebrano w sprawie obszerny materiał dowodowy. Organ administracji (również sąd) przy rozstrzyganiu sprawy dysponował takimi dowodami jak świadectwem rejestracji z dnia 24.03.1998 r. wydanym przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, wyjaśnieniami Sekretariatu Światowej Organizacji Celnej (WCO), etykietami opakowań towaru, ulotkami informacyjnymi załączonymi do opakowań, certyfikatami jakościowo-ilościowymi wystawionymi przez producenta i opinią Instytutu Leków. Ten ostatni dokument, jak i również certyfikaty producenta zawierają szczegółową analizę składników importowanych preparatów. Informacje zawarte w wymienionych dokumentach dotyczą właśnie tych okoliczności, które w ocenie sądu wydającego zaskarżony wyrok powinny być wyjaśnione przez biegłego. Dlatego też należy zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, iż w sprawie nie zachodziła potrzeba powołania biegłego, gdyż zebrany materiał dowodowy pozwalał na ocenę klasyfikacji taryfowej importowanych przez skarżącą preparatów. Należy podkreślić, że na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnicy stron zgodnie oświadczyli, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do oceny klasyfikacji taryfowej przedmiotowych preparatów, oraz że nie zachodziła potrzeba powołania biegłego. Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nawiązuje również do kwestii rozbieżności orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, jej rozpoznanie będzie miało wpływ na przebieg postępowań administracyjnych w przyszłości i będzie stanowić odpowiedź na pytanie, czy w podobnych sprawach należy sięgać po wiadomości specjalistyczne. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do powyższej kwestii wyjaśnia, że ocena dotycząca powołania biegłego dotyczyła tylko stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Natomiast wskazanie, czy w przyszłości w podobnych sprawach w toku prowadzonych postępowań administracyjnych należy powoływać, bądź nie powoływać biegłych przekracza uprawnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podjęcie takiej decyzji będzie uzależnione od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy.

Z tych wszystkich względów, uznając skargę kasacyjną za zasadną, na zasadzie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 203 pkt 2 cyt. ustawy.