Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 121/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej także: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. dalej także: u.s.u.s) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek, za które P. C. – dalej "strona", "zobowiązany" lub "skarżący" odpowiada, jako osoba trzecia zgodnie z decyzją z dnia [...] nr [...] orzekającą o jego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki P.P.U.H. A Sp. z o.o.,

I. uchylił w całości decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia [...] nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek,

II. orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, że odmówił:

1) umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2004 r. do sierpnia 2004 r. i od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 12.455,01 zł, w tym z tytułu :

składek - 9.801,01 zł

odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 2.654,00 zł,

b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za sierpień 2004 r., i za okres od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 1.367,10 zł, w tym z tytułu : składek - 1.076,10 zł

odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 291,00 zł

2) umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych na 14.02.2007 r. od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2004 r. do sierpnia 2004 r. i od października 2004 r. do lutego 2005 r. w kwocie 2.736,00 zł,

b) ubezpieczenie zdrowotne - za sierpień 2004 r. i za okres od października 2004 r. do lutego 2005 r. w kwocie 730,00 zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano na wstępie, że w dniu 8 października 2014 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., Inspektorat w D. wpłynął wniosek zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, w którym wskazał on m.in. na nie przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, trudnej sytuacji osobistej i zdrowotnej oraz na przedawnienie zaległości wobec ZUS.

Dyrektor ZUS wskazał ponadto, że pierwotna decyzja o odmowie umorzenia wobec wnioskodawcy składek została uchylona przez WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 226/15.

W odniesieniu do wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, co do tego, że decyzja została skierowana do P. K., a nie do P. C., Zakład wskazał, iż w chwili jej wydawania zobowiązany nosił nazwisko K., które zostało zmienione na nazwisko C. w dniu 29 lutego 2012 r.

Dalej, Dyrektor ZUS stwierdził, że w oświadczeniu z 07 września 2015 r. zobowiązany wskazał, że jest żonaty, jednak nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Poinformował również, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką E. K.. Wskazał, że nie uzyskuje żadnych dochodów, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu pobieranego przez matkę świadczenia rentowego w wysoki 580,00 zł. Zgodnie z informacją uzyskaną z Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych Oddziału w S. z 14 października 2015 r. E. K. pobiera świadczenie rentowe w wysokości 983,60 brutto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne w wysokości 245,92 zł miesięcznie na podstawie zajęć przesłanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. E. S., a do wypłaty pozostaje kwota 594,23 zł netto. Na podstawie informacji Powiatowego Urzędu Pracy w S. z 14 lipca 2014 r., a także na podstawie informacji z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS ustalono, że od 21 sierpnia 2013 r. zobowiązany jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zobowiązany wskazał, że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż musi sprawować stałą opiekę nad przewlekle chorą matką. Tym samym nie ma możliwości pozyskania jakichkolwiek środków na spłatę zadłużenia. Wskazał ponadto, że oprócz zaległości z tytułu składek posiada także inne zadłużenia z tytułu kredytów w kwocie 22.814,00 zł, w Wojewódzkim Inspektoracie Weterynarii w kwocie 7.414,59 w Przedsiębiorstwie Wielobranżowym B M. Z. w kwocie [...] zł, w C A. J. i K. J. w kwocie 127.513,26 zł., w firmie D K. w kwocie 2.210,00 zł. Oświadczył, że zobowiązania te nie są spłacane i że stara się w Sądzie o ogłoszenie upadłości w ramach tzw. upadłości konsumenckiej. W ww. oświadczeniu podkreślił również, iż nie posiada żadnego majątku ruchomego, ani nieruchomego. Na podstawie danych zawartych w aplikacji LEX OMEGA ustalono natomiast, że posiada 96 udział w P.P.U.H. A Sp. z o. o. z siedzibą w S. o łącznej wysokości 48.000,00 zł. Dalej organ wskazał, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej, co wynika zarówno z jego oświadczenia, jak i informacji uzyskanych z MOPS.

Dalej organ przywołał art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a i zacytował art. 28 ust. 3 tej ustawy, w którym zdefiniowano przesłanki stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi wyłącznie w przypadkach wymienionych enumeratywnie w ustawie, tj. gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233),

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613),

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

Organ wskazał, że ustalono, iż zobowiązany posiada składnik majątkowy w postaci 96 udziałów w P.P.U.H. A Sp. z o. o. z siedzibą w S. o łącznej wysokości 48.000,00 zł, których wartość jest zapewne znikoma wziąwszy pod uwagę to, że Spółka faktycznie nie działa od wielu lat i posiada znaczne zadłużenie. Aktualnie w stosunku do wnioskodawcy jest prowadzone postępowanie egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. mające na celu wyegzekwowanie zaległości, za które odpowiada. Na dzień wydania decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził formalnie braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję i nie wydał wiążącego dla stron postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do wnioskodawcy, jako zobowiązanego z powodu jego całkowitej bezskuteczności. W ramach tego postępowania Naczelnik przekazywał wpłaty, które zaksięgowano na koncie Spółki, jako płatnika składek rozliczając je na poczet należności z tytułu składek objętych decyzją o odpowiedzialności.

Dyrektor ZUS wskazał na aktualną sytuację finansową, brak majątku i zatrudnienia oraz to, ze ostatnia wpłata w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego została przekazana ponad 9 miesięcy oraz przyjął, że na chwilę obecną postępowanie to jest bezskuteczne, a tym samym, że zachodzi całkowita nieściągalność. Jednakże zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II G5K 141/07) z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, Zakład może odmówić takiego umorzenia nawet, gdy zostanie ustalona całkowita nieściągalność tych należności. Zakład wskazuje, iż w sytuacji ubiegania się o umorzenie należności posiadania przez wnioskodawcę innych wymagalnych roszczeń nie można traktować, jako okoliczności priorytetowej uzasadniającej pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. ZUS jako wierzyciel należnych składek nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, a wnioskodawca nie ma podstaw aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Sytuacja taka koliduje bowiem z interesem Zakładu i wskazuje na wybiórcze traktowanie posiadanych zobowiązań. Wymagalność posiadanych innych zobowiązań nie zwalnia z obowiązku uregulowania zaległych składek. Do akt sprawy nie zostały przedłożone żadne dokumenty potwierdzające rezygnację innych wierzycieli z roszczeń wobec zobowiązanego. Zgoda na umorzenie spowodowałaby tym samym, że Zakład przyznałby pierwszeństwo należnościom innych wierzycieli, którzy jak dotąd nie zrezygnowali z ich dochodzenia. Organ przyznał, że zobowiązany jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ale mając na względzie jego młody wiek i brak przeciwskazań zdrowotnych do podjęcia pracy nie wykluczył, że zobowiązany ją podejmie i zacznie uzyskiwać środki na spłatę zadłużenia. Ponadto nie bez znaczenia jest fakt, iż należności będące przedmiotem wniosku to składki za osoby zgłoszone do ubezpieczeń, a nie na własne ubezpieczenia osoby podlegającej im z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

W kwestii przedawnienia zaległych należności z tytułu składek figurujących na koncie Spółki jako płatnika składek będącego jednocześnie tzw. dłużnikiem pierwotnym, Zakład ustalił, że przedawnieniu uległy jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2005 r., a przedawnienie to nastąpiło w dniu 16 kwietnia 2015 r., czyli po wydaniu przez Zakład zaskarżonych decyzji. Ponadto uległa przedawnieniu część składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2004 r. w kwocie 2,70 zł, a przedawnienie to nastąpiło 16 września 2014 r. Pozostałe zaległości na dzień dzisiejszy nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne.

Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej reguluje art. 24 ust. 5d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że ulegają one przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja taka została wydana. Od końca 2007 r., w którym została wydana taka decyzja wobec Pana upłynęło już pięć lat. Mimo to całkowite przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji nr [...] z dnia 14 lutego 2007 r. nie nastąpiło. Ponieważ przy obliczaniu biegu terminu przedawnienia trzeba też mieć na uwadze brzmienie pozostałych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczących przedawnienia należności z tytułu składek, które mają zastosowanie również do przedawnienia należności wynikających z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich w tym przepisu art. 24 ust. 5b. Z przepisu tego wynika, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Po ustaniu okoliczności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, biegnie on dalej, a czasu w którym bieg ten był zawieszony nie wlicza się do okresu przedawnienia. Wynika z tego, że okres przedawnienia należności z tytułu składek ulega wydłużeniu o czas trwającego postępowania egzekucyjnego. W stosunku do zobowiązanego zostało wszczęte w 2008 r. postępowanie egzekucyjne, które prowadzone jest nadal, a tym samym bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu do czasu zakończenia tego postępowania egzekucyjnego.

Jednakże przy przedawnieniu należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej trzeba mieć jeszcze na względzie kwestię przedawnienia należności z tytułu składek w stosunku do płatnika składek jako tzw. dłużnika pierwotnego, za którego zaległości odpowiada osoba trzecia. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem (m.in. wyrok NSA z dnia 20 marca 2009r. sygn. akt I FSK 340/08 oraz z dnia 24 lutego 2010r. sygn. akt II FSK 1643/08) przedawnienie należności z tytułu składek w stosunku do dłużnika pierwotnego wywołuje ten skutek, że po jego upływie nie można już ich dochodzić od osoby trzeciej.

Zagadnienie przedawnienia należności z tytułu składek reguluje art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że ulegają one przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednakże takie brzmienie tego przepisu obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) - zwanej dalej ustawą deregulacyjną, której przepisem art. 11 nadano powyższe brzmienie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przed zmianą przepis ten stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Jednakże należy mieć na względzie, że w ustawie deregulacyjnej zostały zawarte również tzw. przepisy przejściowe. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. i kończy po upływie 5 lat, czyli w dniu 1 stycznia 2017 r. r. Przy czym należy mieć jeszcze na uwadze zastrzeżenie wynikające z art. 27 ust. 2 ustawy de regulacyjnej, który stanowi, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej to następuje ono z upływem tego wcześniejszego terminu. Ponadto przy obliczaniu biegu terminu przedawnienia trzeba też mieć na uwadze tak jak przy obliczaniu terminu przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, brzmienie zacytowanego wcześniej przepisu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które jest takie same jak przed wejściem w życie ustawy deregulacyjnej. Z przepisu tego w powiązaniu z przepisem art. 27 ust. 2 ustawy deregulacyjnej wynika, że do obliczenia terminu przedawnienia należności składkowych, co do których bieg terminu został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r. i trwa po tym dniu, należy stosować korzystniejszy tj. wcześniejszy termin przedawnienia, biorąc pod uwagę, że trwające zawieszenie przesuwa także termin przedawnienia nowego pięcioletniego okresu o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony.

Bieg przedawnienia w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki, jako dłużnika pierwotnego w odniesieniu do wszystkich należności z tytułu składek, za które zobowiązany odpowiada rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. Zatem zgodnie z przytoczonym art. 27 ust. 1 ustawy deregulacyjnej bieg ich przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia 1 stycznia 2012 r., z zastrzeżeniem określonym przez art. 27 ust. 2 tej ustawy. Biorąc pod uwagę, że najstarsza składka za którą wnioskodawca odpowiada dotyczy lipca 2004 r., której termin płatności przypadał na 15 sierpnia 2004 r. to jej przedawnienie w przypadku, gdyby nie zaszły żadne okoliczności wpływające na zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiłoby 16 sierpnia 2014 r. Przedawnienie to pod warunkiem, że nie zaszły żadne okoliczności wpływające na zawieszenie jego biegu, nastąpiłoby więc wcześniej niż obliczane według nowego brzmienia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w powiązaniu z przepisami art. 27 ust. 1 i 2 ustawy deregulacyjnej.

Jednak w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki jako dłużnika pierwotnego prowadzone było postępowanie egzekucyjne w stosunku do składek za które wnioskodawca odpowiada i które zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki w odniesieniu do składek:

a) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2004 r. trwało od 2 lutego 2005 r. do 31 października 2006 r., czyli rok, osiem miesięcy i 29 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za lipiec 2004 r. nastąpiłoby 15 maja 2016 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawą deregulacyjną przedawnienie składki za lipiec 2004 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r., ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lipiec 2004 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki jako dłużnika pierwotnego zakończy się 15 maja 2016 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec wnioskodawcy, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

b) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2004 r. trwało od 2 lutego 2005 r. do 31 października 2006 r., czyli rok, osiem miesięcy i 29 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za sierpień 2004 r. nastąpiłoby 14 czerwca 2016 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za sierpień 2004 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r., ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2004 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki, jako dłużnika pierwotnego zakończy się 14 czerwca 2016 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec zobowiązanego, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

c) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik 2004 r. trwało od 2 lutego 2005 r. do 31 października 2006 r., czyli rok, osiem miesięcy i 29 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za październik 2004 r. nastąpiłoby 14 sierpnia 2016 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za październik 2004 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r. ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik 2004 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki jako dłużnika pierwotnego zakończy się 14 sierpnia 2016 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec Pana jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

d) na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2004 r. trwało od 2 lutego 2005 r. do 31 października 2006 r., czyli rok, osiem miesięcy i 29 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za listopad 2004 r. nastąpiłoby 13 września 2016 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za listopad 2004 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r., ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi, w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2004 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki, jako dłużnika pierwotnego zakończy się 13 września 2016 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec wnioskodawcy, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

e) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2004 r. trwało od 22 lutego 2005 r. do 31 października 2006 r., czyli rok, osiem miesięcy i 9 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za grudzień 2004 r. nastąpiłoby 26 września 2016 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za grudzień 2004 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r., ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi, w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2004 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki, jako dłużnika pierwotnego zakończy się 26 września 2016 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec zobowiązanego, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

f) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń 2005 r. trwało od 29 marca 2005 r. do 29 grudnia 2005 r., czyli dziewięć miesięcy i 2 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za styczeń 2005 r. nastąpiłoby 19 listopada 2015 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za styczeń 2005 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r. ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za styczeń 2005 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki jako dłużnika pierwotnego zakończy się 19 listopada 2015 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec zobowiązanego, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek;

g) na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2005 r. trwało od 29 marca 2005 r. do 29 grudnia 2005 r., czyli dziewięć miesięcy i 2 dni, o który to czas wydłużenia uległ okres przedawnienia. Uwzględniając to wydłużenie okresu przedawnienia należy stwierdzić, że według przepisów dotychczasowych przedawnienie składki za luty 2005 r. nastąpiłoby 17 grudnia 2015 r. po uwzględnieniu dziesięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od daty wymagalności tej składki i okresu zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanego powyżej. Według przepisów nowych wprowadzonych ustawa deregulacyjną przedawnienie składki za luty 2005 r. nastąpiłoby 1 stycznia 2017 r. tj. po upływie pięciu lat licząc od dnia 1 stycznia 2012 r., gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony przed dniem 1 stycznia 2012 r. ale nie trwał po tym dniu i nie przesunął terminu przedawnienia nowego pięcioletniego okresu przedawnienia o okres równy okresowi w jakim bieg przedawnienia był zawieszony. Ze względu na to, że upływ terminu przedawnienia zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpi wcześniej niż na podstawie nowych przepisów, zatem do obliczenia terminu przedawnienia należy zastosować dotychczasowe przepisy, a więc bieg terminu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2005 r. w stosunku do płatnika składek, czyli Spółki, jako dłużnika pierwotnego zakończy się 17 grudnia 2015 roku. Tym samym będzie to data graniczna, do której będzie mogło być prowadzone wobec wnioskodawcy, jako osoby trzeciej postępowanie egzekucyjne w odniesieniu do tych składek.

Przedstawione przez zobowiązanego we wniosku z 8 października 2014 r. oraz w oświadczeniu z 7 września 2015 r. argumenty i dowody wskazujące na niezwykle trudną sytuację finansową i rodzinną oraz faktyczne ubóstwo nie mogą być uwzględnione w sprawie jako przesłanki przemawiające za umorzeniem należności z tytułu składek za pracowników zatrudnionych w P.P.U.H. A Sp. z o.o. w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od składek za osoby zgłoszone do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, gdyż do ww. należności nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), zgodnie z którymi należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osoby ubezpieczone będące równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł zarzut naruszenia:

- art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ich zastosowanie polegające na nie wskazaniu w decyzji ustalającej odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki, że odpowiedzialność ta ma charakter solidarny ze spółką, podczas gdy z przytoczonych powyżej przepisów wynika taka odpowiedzialność skarżącego,

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym i nie dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy z ustalonych faktów oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że zebranie kompletnego materiału dowodowego oraz dokonanie prawidłowej oceny stanu faktycznego skutkowałoby nie wydaniem lub uchyleniem zaskarżonej decyzji;

- art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobody oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę, podczas gdy z ustalonego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny wynika, że skarżący nie dokonał zarzucanych mu w zaskarżonej decyzji czynów, które uzasadniałyby wydanie zaskarżonej decyzji.

Autor skargi wskazał też na błędy w ustalaniach faktycznych, które miały wpływ na wydane rozstrzygnięcie, polegające na:

1) błędnym ustaleniu, że nie zachodzą określone w art. 28 u.s.u.s. okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że w stosunku skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, albowiem skarżący nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, a tym samym zachodzi okoliczność uzasadniająca umorzenie należności składkowych,

2) błędnym przyjęciu, że nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia poprzez samo zastosowanie środka egzekucyjnego, podczas gdy dla przerwaniu biegu przedawnienia wymagane jest zastosowanie środka egzekucyjnego oraz skuteczne zawiadomienie o jego zastosowaniu przed upływem terminu przedawnienia roszczenia.

Wobec powyższych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przypisanych.

W uzasadnieniu skargi na wstępie opisano stan faktyczny, podając m.in., że zobowiązania P.P.H.U. A sp. z o. o. wobec ZUS, za które odpowiedzialność przeniesiono na skarżącego na dzień [...] wynosiły 38.318,43 zł. Prowadzona względem tej spółki egzekucja nie doprowadziła do wyegzekwowania należności ZUS i organ egzekucyjny zwrócił tytuły wykonawcze wystawione przeciwko temu dłużnikowi. W stosunku do spółki nie została ogłoszona upadłość, spółka nie prowadzi żadnej działalności, figuruje jednak nadal w rejestrze przedsiębiorców, a skarżący jest w nim ujawniony jako członek zarządu.

Pełnomocnik odwołał się ponadto do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 226/15, uchylającego decyzję z dnia [...].

Dalej, rozwijając zarzut naruszenia art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej omówiono szczegółowo przesłanki przeniesienia na członka zarządu odpowiedzialności za zobowiązania spółki i stwierdzono, że skoro w wydanej przez ZUS decyzji "brak jest wskazania, że odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością solidarną, przy jednoczesnym powołaniu się przy wydaniu decyzji na treść art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej", to "decyzja obarczona jest błędem formalnym, który uniemożliwia prowadzenie egzekucji przeciwko skarżącemu na jej podstawie".

Następnie wytknięto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 § 3 k.p.a., zawiera jedynie ogólne stwierdzenia co do sytuacji majątkowej oraz osobistej skarżącego, jednakże "przywołane okoliczności w żaden sposób nie wskazują, które z nich miałyby służyć poparciu tezy nie uwzględnienia okoliczności przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek". Organ nie tylko bowiem nie wskazał, jakie okoliczności wziął pod uwagę dokonując oceny sytuacji skarżącego, ale także nie określił jak, tak ustalona sytuacja, wpłynęła na dokonanie oceny wniosku skarżącego. Zakład stwierdził lakonicznie, że przedstawione argumenty i dowody wskazujące na trudną sytuację finansową nie mogą być uwzględnione w sprawie jako przesłanki przemawiające za umorzeniem należności, ale nie określił przesłanek, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniosku.

W dalszych wywodach skargi skarżący zaprzeczył temu, aby wskazywane przez Zakład wpłaty dokonane w okresie od stycznia 2014 r. do lipca 2014 r. w łącznej wysokości 717,88 zł zostały dokonane przez niego lub aby organ dokonał zajęcia prawa lub innej czynności egzekucyjnej, która powodowałaby dokonanie spłaty zajęcia w wyniku czynności egzekucyjnych. W ocenie skarżącego wpłata ta została dokonana nie w jego imieniu jako dłużnika solidarnego, lecz w imieniu spółki, której zobowiązanie zostało na niego przeniesione.

Kontynuując autor skargi przedstawił obszernie obowiązki organów wynikające z art. 80 k.p.a., art 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. i w tym kontekście zarzucił, że w niniejszej sprawie nie zebrano wystarczającego materiału dowodowego i dokonano niewłaściwej jego oceny, ustalając jedynie "wybiórczo" niektóre okoliczności. W szczególności Zakład dokonując błędnych ustaleń stwierdził, że nie zachodzą określone w art. 28 u.s.u.s. okoliczności uzasadniające umorzenie należności składkowych. Za podstawę takich ustaleń Zakład przyjął wpłatę kwoty 717,88 zł, która to wpłata nie została dokonana przez skarżącego i nie została ściągnięta w drodze egzekucji prowadzonej przeciwko skarżącemu. Tym samym, wpłata - o ile została zaliczona na poczet zobowiązania z tytułu składek - winna być zaliczona nie na poczet zadłużenia skarżącego, ale spółki P.P.H.U. A sp. z o. o. Nadto organ nie wskazał żadnych innych okoliczności uzasadniających jego stanowisko, stwierdzając ogólnikowo, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie określając jednak przyczyny niezastosowania tych przepisów, czym uniemożliwił stronie merytoryczną polemikę z uzasadnieniem decyzji, szczególnie w kwestii oceny dowodów.

Zdaniem strony "przywołana podstawa prawna uzasadnienia decyzji tj. art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne - wbrew twierdzeniu Zakładu - dopuszcza możliwość umorzenia składek pomimo nawet braku ustalenia ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągałoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny". W tym kontekście podkreślił, że skarżący nie posiada żadnego majątku ruchomego lub nieruchomego, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja, nie osiąga żadnych dochodów, pozostając na utrzymaniu członków najbliższej rodziny, czynności egzekucyjne w stosunku do skarżącego są całkowicie bezskuteczne, a dodatkowo wykonanie zobowiązania uniemożliwiają względy zdrowotne. Nawet zatem, gdyby uznać, że nie zachodzi całkowita nieściągalność, to – wbrew twierdzeniom organu - za umorzeniem przemawia fakt, iż opłacenie tych należności pociągnęłoby dla zobowiązanego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

Niezależnie od przedstawionej powyżej argumentacji, skarżący podniósł, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania objętego wnioskiem o umorzenie. Powołał się na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym, zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., tylko wówczas, gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia i stwierdził, że w niniejszej sprawie warunek ten nie został zachowany.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej powoływana jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.).

W rozpatrywanej sprawie należy odwołać się do treści art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem skargi. Regulacja ta ma zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż wyrokiem z dnia 3 czerwca 2015 r., w sprawie sygn. akt I SA/Gl 227/15 tut. Sąd uchylając poprzednią decyzję Dyrektora ZUS, nakazał organowi m.in.:

- ponowną analizę wniosku skarżącego pod kątem poszczególnych składowych nim objętych i dopuszczalności ich merytorycznego rozpoznania;

- udokumentowania w aktach przekazanych Sądowi okoliczności związanych z argumentami strony dotyczącymi przedawnienia składek.

W niniejszej sprawie istotną okolicznością jest fakt – znany Sądowi z urzędu – rozstrzygania przez organ w dwóch decyzjach, przy czym pierwsza z nich dotyczyła umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego, druga z kolei odmowy umorzenia zaległych składek.

Uwaga ta jest o tyle istotna, że w punkcie 2 decyzji o umorzeniu postępowania, jako bezprzedmiotowego (decyzja nr [...] z dnia [...]) organ "umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, w tym na:

a) ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2004 r. do sierpnia 2004 r. i od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 12.455,01 zł, w tym z tytułu :

- składek - 9.801,01 zł

- odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 2.654,00 zł,

b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za sierpień 2004 r., i za okres od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 1.367,10 zł, w tym z tytułu :

- składek - 1.076,10 zł

- odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 291,00 zł.".

Niezależnie od powyższego w decyzji, będącej przedmiotem niniejszego postępowania (nr [...] z dnia [...]), Dyrektor w punkcie II.1) a i b odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych dotyczących za:

"ubezpieczenia społeczne - za okres od lipca 2004 r. do sierpnia 2004 r. i od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 12.455,01 zł, w tym z tytułu :

- składek - 9.801,01 zł

- odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 2.654,00 zł,

b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za sierpień 2004 r., i za okres od października 2004 r. do lutego 2005 r. w łącznej kwocie 1.367,10 zł, w tym z tytułu:

- składek - 1.076,10 zł;

- odsetek liczonych na 14.02.2007 r. - 291,00 zł".

W opisanej sytuacji organ wydał w odniesieniu do w/w składek dwa rozstrzygnięcia wzajemnie się wykluczające, bowiem nie jest dopuszczalne merytoryczne rozpoznanie sprawy, w sytuacji, gdy dojdzie do wydania rozstrzygnięcia formalnego, umarzającego postępowanie w tej samej sprawie i w tym samym zakresie. Nie jest też prawnie dopuszczalna sytuacja odwrotna z tego też powodu zaskarżona decyzja wymagała usunięcia jej z obrotu prawnego.

Niezależnie od powyższego przyjdzie wskazać, że organ nie uczynił zadość wskazaniom Sądu zawartym w wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 227/15 dotyczących udokumentowania twierdzeń organu dotyczących biegu terminu przedawnienia.

Podkreślić przy tym należy, że osią sporu w badanej sprawie jest kwestia umorzenia skarżącemu należności ZUS obciążających go, jako osobę trzecią – członka zarządu.

Z racji rozwiązania prawnego, przyjętego w art. 153 p.p.s.a., organ nie może pominąć wskazań sądu, co do dalszego postępowania, a to oznacza, że organ był zobowiązany nie tylko do analizy biegu terminów przedawnienia do obciążających skarżącego składek należnych ZUS, ale także do udokumentowania tych faktów. W przeciwnym bowiem razie, twierdzenia organu nie są możliwe do zweryfikowania przez Sąd.

Podnieść należy, że również Sąd rozpoznający niniejszą skargę jest, stosownie do zacytowanego wyżej art. 153 p.p.s.a., związany oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, który poprzednio uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie nie mógł pominąć sformułowanych wskazań a to oznacza, że zarzut skargi w tym zakresie zasługuje na uwzględnienie. Należy zaakcentować, że niewykonanie wyroku Sądu, uniemożliwiło obecnie orzekającemu składowi odniesienia się do zarzutu przedawnienia należności.

Wymaga ponadto podkreślenia, że organ – w odpowiedzi na skargę – pominął jej zarzut dotyczący "bezskuteczności czynności egzekucyjnych". Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia i udokumentowania, gdyż ma ona wpływ na bieg terminu przedawnienia.

Zwrot, "wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiąże ten sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym orzeczeniu. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom, co do dalszego postępowania wyrażonym w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie, któremu sprawa została przekazana i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. II FSK 1276/12), co w badanej sprawie nie miało miejsca.

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor ZUS, wykona zalecenie zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 227/15, czyniąc zadość dyspozycji zawartej w art. 153 p.p.s.a. Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że w kolejnej decyzji organ uwzględni także wcześniejsze wywody niniejszego uzasadnienia a dotyczące rozpoznania merytorycznego wniosku pomimo umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległych składek.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.