Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1943/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 107 par. 3,  art. 77 par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...maja 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ... czerwca 2007 r., wniesionej przez A. D., jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... maja 2007 r. nr ..., utrzymująca w mocy decyzję z ... marca 2007 r. o odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, w łącznej kwocie ... zł, wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ... grudnia 2006 r. A. D. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu zaległych składek, których obowiązek opłacenia powstał w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w formie spółki cywilnej G. N.. We wniosku przedstawił okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości w zapłacie tych świadczeń, zwracając w tym zakresie uwagę na pożar budynku produkcyjnego mający miejsce w 2000 r. w jego firmie, oraz podał, że spłata zadłużenia spowoduje znaczące pogorszenie sytuacji materialnej jego rodziny.

W dniu ... lutego 2007 r. zainteresowany, na wezwanie organu z ... stycznia 2007 r., uzupełnił akta sprawy o kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek, w którym wskazał, że obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Żona pracuje na pół etatu jako fryzjerka za ... zł brutto miesięcznie. Podał, że ma na utrzymaniu troje dzieci w wieku od 4 do 12 lat. Wskazał również, że spłaca kredyt w banku w kwocie ... zł oraz, że ma zadłużenie u dawnego kontrahenta firmy w wysokości ... zł bez odsetek. Do akt wnioskodawca złożył także decyzję Burmistrza N. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku z ... października 2006 r., zawiadomienie ze Spółdzielni M. [...] w N. o wysokości opłat za eksploatację mieszkania, umowę o pracę żony, rachunki za energię oraz gaz, deklaracje podatkowe.

Pismem z ... lutego 2007 r. organ pouczył stronę o treści art. 10 § 1 k.p.a., tj. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt administracyjnych wynika, iż strona z przysługującego prawa skorzystała i w dniu... lutego 2007 r. zapoznała się z aktami sprawy, nie wnosząc żadnych uwag.

Decyzją z... marca 2007 r., powołując się na przepis art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia wnioskowanych należności w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej G. N.. Decyzją z ... listopada 2006 r. Zakład przeniósł o odpowiedzialność za zobowiązania spółki cywilnej G. N. na trzech wspólników tej spółki, w tym na A. D.. Organ opisał też przebieg sprawy, wskazując jednocześnie na okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego. Następnie, po przytoczeniu art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (na podstawie którego należności z tytułu składek mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności), stwierdził, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione w powołanym przepisie. Wskazał m.in., iż co prawda egzekucja prowadzona z majątku spółki okazała się nieskuteczna, jednak postępowanie egzekucyjne może być prowadzone z majątku wspólników. Zauważył też, iż na tym etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie można uznać za oczywiste, iż nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dalej, organ wskazał na przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), które umożliwiają umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Po przytoczeniu ww. norm prawa materialnego Zakład stwierdził, iż zadeklarowane przez stronę miesięczne wydatki znacznie przewyższają zgłoszony przez zobowiązanego dochód rodziny, co sugeruje pozyskiwanie dochodu z innych, nie zgłoszonych źródeł. Tym samym trudno w sposób jednoznaczny przyjąć, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Mając na uwadze, że spółka poniosła straty materialne w wyniku pożaru w 2000 r. i co -według oświadczenia strony- spowodowało jej kłopoty finansowe, organ zaznaczył, iż zaległości w sprawie dotyczą okresu znacznie późniejszego, a tym samym stwierdził, iż nie jest to przypadek, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. U zobowiązanego, jak podał organ, nie stwierdzono również przewlekłej choroby, nie opiekuje się on też przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiłoby go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę zadłużenia. Z wymienionych powodów, jak zaznaczył, nie znalazł podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

We wniosku z ... kwietnia 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca zwrócił się o wzięcie pod uwagę wszystkich okoliczności, jakie zaistniały w jego firmie po 2000 r. a miały wpływ na sytuację finansową prowadzonego przez niego zakładu. Wskazał przede wszystkim na pożar oraz na choroby zakaźnie zwierząt i dokładnie opisał skutki pożaru oraz chorób zwierząt dla prowadzonej przez niego firmy produkującej skóry wyprawione.

Argumentację swoją w tym zakresie wnioskodawca rozszerzył w piśmie złożonym do organu w dniu ... kwietnia 2007 r. Do pisma tego załączył artykuły z prasy, celem potwierdzenia, iż choroby zwierząt miały istotny wpływ na funkcjonowanie jego firmy, a w konsekwencji na jej likwidację.

Decyzją z ... maja 2007 r., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że sytuacja zobowiązanego nie daje podstaw do umorzenia należności tak w oparciu o art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również w oparciu o ust. 3a tego przepisu i przesłanki wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. W kontekście § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia organ podał, że zobowiązany nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, co może świadczyć o tym, że nie poszukuje zatrudnienia oraz nie korzysta z pomocy społecznej a z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie zalega w opłatach za mieszkanie w wysokości ... zł miesięcznie, przy wykazanych dochodach rodziny w wysokości ... zł brutto. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych. Organ nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku strony w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia. Wskazał, że pożar miał miejsce w 2000 r., choroby zwierząt w 2001 r., a zaległość powstała w drugiej połowie 2004 r. Reasumując organ wyjaśnił, iż na podstawie dokumentów będących w posiadaniu Zakładu nie można jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja finansowa zobowiązanego należy do ciężkich. Dokumenty dostarczone przez płatnika wskazują, że wydarzenia, na które się powołuje we wniosku (pożar, choroby zakaźne zwierząt) miały miejsce znacznie wcześniej niż okres, w którym przestano opłacać składki. Na koniec organ zauważył, iż zainteresowany posiada nieruchomość, na której Zakład może zabezpieczyć dochodzone należności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Prezesa ZUS zainteresowany nie zgodził się ze stanowiskiem i argumentami organu oraz oceną występujących w sprawie okoliczności. Wskazał, że nie zna procedury administracyjnej i nie wiedział jakie dokumenty należy w sprawie przedłożyć. Wyjaśnił, iż nie był zarejestrowany w urzędzie pracy z uwagi na to, że nie przysługiwał mu zasiłek dla bezrobotnych. Natomiast sam na własną rękę szukał pracy i od ... maja 2007 r. znalazł zatrudnienie. Następnie podał, że cały czas ma problemy z regulowaniem bieżących opłat za mieszkanie i energię. Wskazał też, że obecny dochód jego rodziny pozwoli na opłacenie bieżących należności, jednakże spłata zadłużenia wobec ZUS nawet w systemie ratalnym nadal jest w jego sytuacji niemożliwa. Skarżący podniósł też, że ponad wszelką wątpliwość można uznać, że w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń doszło do likwidacji jego firmy. Zwrócił w tym zakresie uwagę na pożar w zakładzie mający miejsce w styczniu 2000 r. oraz na kryzys w 2001 r. w zaopatrzeniu w surowiec. Do skargi załączył umowę o pracę, wezwania do zapłaty i decyzje Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., przyznające miesięczny dodatek mieszkaniowy, z ... września 2002 r. i ... listopada 2006 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), dalej: u.s.u.s., doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji jako wydanej z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a w konsekwencji również z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przed wskazaniem przyczyn uchylenia zaskarżonego orzeczenia zważyć należy, iż skarżący inicjując postępowanie wniósł o umorzenie swojego zadłużenia wynikającego z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... listopada 2006 r., którą organ orzekł o jego odpowiedzialności za zobowiązania zlikwidowanej spółki cywilnej - G. N. Wobec treści tego wniosku, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał -w szczególności- przepis art. 28 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z kolei w myśl art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 tej ustawy. Natomiast przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż kodeksu. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a.

W niniejszej sprawie, skarżący inicjując postępowanie i wnosząc o umorzenie zadłużenia, swoją prośbę uzasadnił trudną sytuację materialną i rodzinną, wskazując głównie na niski dochód rodziny, a nadto podnosząc okoliczności, które doprowadziły do powstania zadłużenia.

W tej sytuacji szczególne znaczenie w sprawie miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz przesłanki uregulowane w wymienianym już powyżej rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

Zgodnie z § 3 ust. 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przytoczona regulacja prawna, posługująca się sformułowaniem: "mogą być", należy do sfery uznania administracyjnego, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Podkreślić jednak trzeba, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie w wyniku, którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia.

Oceniając sprawę w omawianym zakresie Prezes ZUS w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia -kierując się przesłanką wynikającą z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia- stwierdził, iż zobowiązany nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, co może świadczyć o tym, że nie poszukuje zatrudnienia oraz nie korzysta z pomocy społecznej a z przedłożonych dokumentów wynika, iż nie zalega w opłatach za mieszkanie w wysokości ... zł miesięcznie, przy wykazanych dochodach rodziny w wysokości 450 zł brutto. Organ nie znalazł też podstaw do uwzględnienia wniosku strony w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Wskazał, że pożar miał miejsce w 2000 r., choroby zwierząt w 2001 r., a zaległość powstała w drugiej połowie 2004 r. Nie można więc w oparciu o dostarczone dokumenty jednoznacznie stwierdzić, że przesłanka ta została spełniona. Następnie wskazał, że w sprawie nie zachodzi również przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 wymienionego rozporządzenia. Na koniec organ jeszcze raz zaznaczył, iż dokumenty dostarczone przez płatnika wskazują, że wydarzenia, na które się powołuje we wniosku (pożar, choroby zakaźne zwierząt) miały miejsce znacznie wcześniej niż okres, w którym przestano opłacać składki.

Przytoczona argumentacja nie uzasadnia -zdaniem Sądu- wydanego orzeczenia, a jedynie świadczy o powierzchownej ocenie stanu faktycznego sprawy, ustalonego na podstawie niepełnego materiału dowodowego, a tym samym podjęciu skarżonej decyzji z naruszeniem zasad rządzących postępowaniem dowodowym i przepisami regulującymi to postępowanie.

Przede wszystkim, w ocenie Sądu, wnioski wyciągnięte przez organ, mające przemawiać za negatywnym dla strony rozstrzygnięciem, nie wynikają z dowodów występujących w sprawie.

Na powyższe wskazują tak akta sprawy jak i treść skargi oraz dokumenty do niej załączone, w przeważającej części istniejące w dacie wydania tej decyzji. Po pierwsze, Sąd zauważa, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że skoro strona nie zarejestrowała się w urzędzie pracy, to nie szuka zatrudnienia. Po drugie, z tego samego faktu i jedynie na tej podstawie nie można wywieść, iż strona oraz jej rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący wyjaśnił w skardze z jakiego powodu nie zarejestrował się w urzędzie pracy i dowiódł, że pomimo tego pracy poszukiwał, a od ... maja 2007 r. został zatrudniony w Urzędzie Gminy B. z wynagrodzeniem w kwocie ... zł miesięcznie. Skarżący wykazał też, że w 2002 r. oraz w 2006 r. korzystał z pomocy społecznej Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., przedkładając na potwierdzenie tych okoliczności decyzje o przyznaniu miesięcznego dodatku mieszkaniowego. Po trzecie, zauważyć trzeba, iż w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia, iż strona pomimo dochodu rodziny wynoszącego jedynie ... zł brutto, nie zalega w bieżących opłatach, skoro i w tym zakresie organ nie prowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Ogólne pisma kierowane do strony, zawierające prośbę o złożenie dokumentów potwierdzających stałe wydatki, nie świadczą bowiem o prowadzeniu postępowania dowodowego w powyższym zakresie. Strona nie była pouczana w toku postępowania o treści przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie, mogła więc nie wiedzieć jakie dokumenty w postępowaniu okazać się mogą przydatne. Złożyła zaś te dokumenty, o które organ -w sposób ogólny je określając- występował, tj. dokumenty potwierdzające wydatki, dochody oraz deklaracje podatkowe. Jeżeli organ orzekający nadal miał wątpliwości co do sytuacji finansowej strony, winien materiał dowodowy w sprawie uzupełnić, np. wzywając zainteresowanego do złożenia konkretnych dokumentów. Skarżący, załączając do skargi wezwania do zapłaty m.in. z... marca 2007 r. i ... lutego 2006 r., wykazał, iż posiada (lub posiadał) zadłużenie w opłatach za mieszkanie oraz energię i mógł to w postępowaniu dowodowym potwierdzić stosowną dokumentacją. Po czwarte, w ocenie Sądu, wątpliwości budzi stwierdzenie organu sprowadzające się do uznania, iż choroby zakaźne zwierząt nie przyczyniły się do pozbawienia zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej tylko na tej podstawie, że zaległości w sprawie dotyczą okresu z 2004 r. a ww. okoliczności podnoszone przez stronę miały miejsce w 2001 r. W aktach sprawy znajduje się materiał dowodowy złożony przez skarżącego (k. ...), który organ w sprawie oceniając powyższe właściwie pominął, albowiem nie określił zupełnie jego znaczenia w sprawie i nie poddał żadnej ocenie. Tym samym jego stwierdzenie co do braku przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia nie można uznać za oparte na wyczerpująco ustalonych podstawach faktycznych, a w efekcie należy przyjąć, iż jest przedwczesne.

Wobec powyższego nie można uznać, iż ocena sprawy w kontekście przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. została dokonana przez organ rentowy w sposób prawidłowy i nie mający cech dowolności. W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia zdawkowo przedstawiono sytuację materialną wnioskodawcy oraz ograniczono się do stwierdzeń nie znajdujących dostatecznego odzwierciedlenia w materiale dowodowym.

W sprawie zabrakło też kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności w niej występujących związanych z sytuacją majątkową i rodzinną skarżącego, w oparciu o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Sąd ma tu na uwadze, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty złożone przez stronę, na podstawie których organ mógł ustalić tak wydatki jak i dochody pięcioosobowej rodziny. Pomimo tego w uzasadnieniu decyzji nie porównano dochodów rodziny dłużnika z jej podstawowymi, miesięcznymi opłatami ponoszonymi na utrzymanie gospodarstwa domowego. W konsekwencji organ orzekający nie ustalił w sprawie możliwości finansowych skarżącego. Ustalenia te są zaś niezbędne -w świetle brzmienia § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.- do dokonania oceny, czy wnioskodawca jest w stanie spłacić wobec ZUS powstałe zadłużenie, czy też spowoduje to pozbawienie go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli zaś organ uważał, iż dochód rodziny wnioskodawcy zadeklarowany przez niego w tym postępowaniu budził wątpliwości, winien to w sposób przekonywujący i na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie odpowiednio uzasadnić.

Konkludując, Sąd uznał, iż skarżona decyzja, z uwagi na nieprawidłowe uzasadnienie -bo nie odnoszące się do całego materiału dowodowego i zawierające argumenty, które nie znajdują w nim dostatecznego potwierdzenia- narusza w sposób istotny -w szczególności- przepis art. 107 § 3 k.p.a., a w związku z tym również art. 11 k.p.a.

Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym uregulowanej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej, które nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujący przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody, stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, Prezes ZUS winien uwzględnić całość zgromadzonego i uzupełnionego -z udziałem strony- w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie na podstawie całego materiału dowodowego dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny w sprawie, kierując się przy tym normą prawa materialnego mającą tu zastosowanie i wyznaczającą zakres tego postępowania.

W postępowaniu dowodowym należy przede wszystkim ustalić wysokość dochodu rodziny strony, jej oszczędności, majątek, a także jej niezbędne wydatki, oraz zbadać ogólną sytuację ekonomiczną rodziny skarżącego, poprzez choćby zwrócenie się do gminnego ośrodka pomocy społecznej o pomoc pracownika socjalnego w tym zakresie. Przy czym Sąd podkreśla, iż orzekając ponownie w sprawie organ winien ustalić obecną sytuację zainteresowanego, a ta -jak wynika z akt sądowych, z uwagi na podjęcie zatrudnienia przez skarżącego- uległa zmianie. Odnosząc się zaś do zgromadzonych w sprawie dowodów organ obowiązany jest przedstawić ich analizę i określić ich znaczenie w sprawie. Jeżeli uzna, iż dokumenty zgromadzone są niewystarczające, winien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy. Winien też wziąć pod uwagę argumentację przedstawianą przez stronę we wnioskach i w sposób zrozumiały dla strony odnieść się do niej, rozważając ją z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego, przede wszystkim treści art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.

Powyższe musi zaś znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji.

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, o czym organ orzekając winien również pamiętać. Dopiero więc ustalenie rodzaju zaległych składek pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego w sprawie, a tym samym zakreślenie granic postępowania dowodowego. Natomiast z zaskarżonej decyzji (jak i decyzji ją poprzedzającej) zupełnie nie wynika jakiego rodzaju należności z tytułu zaległych składek decyzja ta dotyczy. Powyższego nie sposób ustalić także na podstawie akt administracyjnych sprawy, z których można jedynie wywieść, iż sprawa w całości dotyczy składek finansowanych przez płatnika, a więc tych, które w całości mogą być umorzone, albowiem przepis art. 30 u.s.u.s. nie znajduje tu zastosowania. W tym miejscu Sąd dodatkowo zaznacza, iż w aktach administracyjnych brak jest decyzji o odpowiedzialności wydanej przez organ w dniu ... listopada 2006 r. Tym samym w sprawie nie sposób stwierdzić, czy organ zasadnie dochodzi od skarżącego spłaty zadłużenia w kwocie ponad ... zł a także, czy prawidłowo uznał, iż w sprawie zastosowanie znajduje również przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odnoszący się jedynie do składek osobistych płatnika. Jeśli wniosek skarżącego o umorzenie zadłużenia dotyczy takiego rodzaju składek, winno to zostać wskazane w decyzji, łącznie z kwotą zadłużenia powstałą z tego tytułu. Strona ma prawo bowiem wiedzieć, w jakiej części jej zadłużenie w oparciu o przesłanki wynikające z ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, związane z sytuacją materialną i rodzinną płatnika mogą być przez organ rentowy umorzone.

Na koniec Sąd zauważa, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.

Z wymienionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.