Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1948/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Małgorzata Płodzicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchylił zaskarżoną decyzję i przyznał M. G., na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), w drodze wyjątku rentę z tytułu niezdolności do pracy do 60 roku życia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. G. zaskarżył powyższą decyzję w części dotyczącej terminu przyznania renty w drodze wyjątku. Skarżący, zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego – art. 129 ustawy emerytalnej, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż prawo do renty przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części dotyczącej terminu przyznania prawa do renty i orzeczenie o przyznaniu jej od dnia wpływu do organu rentowego podania z dnia 15 lipca 2003 r., ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W uzasadnieniu wskazał, iż skoro szczególne okoliczności, tj. pozostawanie bez pracy skarżącego, istniały już w dniu składania wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku, to od tej daty prawo do świadczenia powinno być przyznane. Okoliczność, iż decyzja o przyznaniu prawa do renty w drodze wyjątku jest decyzją konstytutywną, nie stoi w sprzeczności z treścią art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który nie różnicuje w żaden sposób powstania prawa do renty od charakteru decyzji przyznającej – deklaratoryjnej bądź konstytutywnej.

Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i wskazał, iż zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. W przypadku świadczenia w drodze wyjątku, warunkiem koniecznym do powstania prawa do świadczenia jest wydanie przez Prezesa ZUS decyzji przyznającej świadczenie, decyzja ta bowiem ma charakter konstytutywny. Prawo do świadczenia w drodze wyjątku nie powstaje zatem od daty złożenia wniosku o świadczenie. Przyjęcie wypłaty świadczenia wyjątkowego dopiero od miesiąca, w którym wydano decyzję nie narusza przepisu art. 129 ustawy emerytalnej, bowiem dniem powstania prawa do świadczenia z art. 83 tej ustawy, jest data wydania decyzji przez Prezesa ZUS, ponieważ decyzja ta ma charakter konstytutywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującymi w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze m.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna – pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznał skarżącemu, na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w drodze wyjątku rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i w decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. wskazano, iż prawo do renty powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję.

Takie rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia jest zgodne ze wskazanym wyżej przepisem art. 83 ustawy oraz wynika z charakteru decyzji przyznającej świadczenie, które jest decyzją konstytutywną, co oznacza, że jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji. Brak jest podstawy prawnej w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z FUS do rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku od dnia złożenia wniosku. Podstawy takiej nie stwarza, wbrew stanowisku skarżącego, przepis art. 129 ustawy emerytalnej, który stanowi, iż świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzje z urzędu. W przedmiotowej bowiem sprawie, dniem powstania prawa do świadczenia z art. 83 ustawy jest data wydania decyzji przez Prezesa ZUS.

Pozostałe zarzuty skargi dotyczące długotrwałego postępowania administracyjnego nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w wyroku.