Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1282/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.18, art. 38, art. 13, art. 7 par.2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Agnieszka Olesińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Na podstawie przedłożonych akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny; w dniu 12 września 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystawił tytuły wykonawcze wobec O. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", "Spółka" z siedzibą w W.: - nr [...] obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za 08-10/2011 w łącznej kwocie należności głównej 37.405.013 zł oraz – [...] obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług za 11,12/2011 w łącznej kwocie należności głównej 24.888.248 zł i przekazał je do realizacji do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] (ze względu na zmianę siedziby Spółki).

2. Pismami z dnia 24 października 2012 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] poinformował dłużników zajętych wierzytelności (G. S.A. z siedzibą w G., Bank [...] SA z siedzibą w W., [...] S.A. z siedzibą w W.), iż w związku z wystawieniem przez wierzyciela (Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]) w dniu 12 września 2012 r. tytułów wykonawczych o nr [...], [...], nastąpiło przekształcenie dokonanych wcześniej (na podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...] z dnia 18 kwietnia 2012 r.) zajęć zabezpieczających w zajęcia egzekucyjne oraz wniósł o przekazanie zabezpieczonej kwoty na konto organu egzekucyjnego. Powyższe pisma wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 29 października 2012 r., natomiast dłużnicy zajętych wierzytelności otrzymali powyższe zawiadomienia w dniach 29 i 30 października 2012 r.

3. Organ egzekucyjny, zawiadomieniami z dnia 24 października 2012 r., podjął próbę zajęcia rachunków bankowych zobowiązanej spółki. Powyższe zawiadomienia pełnomocnik Strony otrzymał w dniu 31 października 2012 r. W dniu 12 listopada 2012 r. został spisany protokół o stanie majątkowym Spółki z którego wynika, że jedynym majątkiem zobowiązanej są należności zabezpieczone w Banku [...] SA oraz należności zgromadzone na rachunku w banku w [...]. Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki z uwagi na bezskuteczność.

4. W wyniku zażalenia wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił w/w postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...], w związku ze zmianą siedziby Spółki, przekazał ww. postanowienie wraz z aktami sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w celu dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...], wierzyciel tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] skierował do Ministra Finansów wniosek z dnia 17 stycznia 2013 r. o wystąpienie do obcego państwa Republiki Czech o dochodzenie należności pieniężnych objętych ww. tytułami wykonawczym. W związku z powyższym, na wniosek Ministra Finansów, Republika Czech dokonała zajęcia wierzytelności Spółki w banku [...] w kwocie 37.203.742, 12 zł ([...]).

5. Strona skierowała zaś do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] pismo z dnia 23 października 2013 r. z załączonym odwołaniem, w którym wniosła o uchylenie nakazu egzekucji i odstąpienie od podejmowania jakichkolwiek działań egzekucyjnych skierowanych do rachunku Spółki prowadzonego przez [...]. Powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zakwalifikował jako zarzut niedopuszczalności egzekucji i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. jako wierzyciel uznał za niezasadny zarzut Strony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] obejmujących zobowiązanie Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2011 r.

6. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 354/15, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...], ponieważ wierzyciel nie zidentyfikował wszystkich zarzutów podnoszonych przez zobowiązanego.

8. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], w związku z ww. wyrokiem Sądu po ponownym rozpatrzeniu zażalenia z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie stanowiska wierzyciela uznającego za niezasadne zarzuty, postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r., uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

9. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., stwierdził, iż okoliczności podniesione w piśmie z dnia 22 października 2013 r. nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym i prawnym.

10. Wskutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

11. Spółka, pismem z dnia 29 lutego 2016 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji środków pieniężnych zajętych na ww. rachunku bankowym [...] w trybie art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2016 r., poz. 599 – dalej "u.p.e.a.") - oraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu uzyskania rozstrzygnięcia właściwych organów sądowych i przygotowawczych co do roszczenia własności środków znajdujących się na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] Strona twierdziła, iż w dniu 17 lutego 2016 r. powzięła informację o tym, iż środki znajdujące się na rachunku bankowym prowadzonym w [...] w Republice Czech zostały pobrane i prawdopodobnie przekazane polskim organom egzekucyjnym w związku z postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Informacja ta nie została dotychczas potwierdzona przez polskie organy egzekucyjne. Zobowiązany nie posiada zatem wiedzy, jakim tytułem i na jaki depozytowy rachunek bankowy organów administracyjnych w Polsce zostały przekazane pieniądze. Według Skarżącej faktycznym właścicielem środków zgromadzonych na przedmiotowym rachunku bankowym jest [...] Strona powołała się na zawarte porozumienie w dniu 22 maja 2012 r. pomiędzy [...] z siedzibą w [...] a spółką [...] z siedzibą w [...], w którym Spółka miała zobowiązać się do poczynienia wszelkich starań w celu zwrotu przedpłaty w kwocie 33.000.000 zł jej wierzycielowi tj. [...] W związku z tym pełnomocnik stwierdził, iż Strona bezwzględnie posiada w pełni obiektywny interes prawny i faktyczny w tym aby środki pieniężne zostały zwolnione w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym oraz zajęciem tych środków w ramach ww. postępowania, a nadto roszczeniem spółki [...] do środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym [...] oraz w efekcie zajęcia egzekucyjnego, przekazanym nieznanym organom podatkowym w Polsce przez państwo współpracujące, tj. Czechy. Poza tym pełnomocnik wskazał, iż istnieją poważne wątpliwości co do możliwości dokonywania egzekucji ze środków pieniężnych znajdujących na ww. rachunku bankowym ze względu na wcześniejsze dokonanie zajęcia tych środków przez Prokuraturę Okręgową [...] oraz wystosowane roszczenie co do własności środków przez spółkę [...]. W związku z tym, iż środki te faktycznie nie są własnością Strony, fakt ten w ocenie Spółki stanowi powód, iż środki te na czas rozstrzygnięcia powinny zostać zwolnione z egzekucji bo w przeciwnym razie dojdzie do egzekucji środków nienależących faktycznie do niej. Tym samym niezależnie od stanu sprawy tj. faktycznego dokonania przekazania środków polskim organom egzekucyjnym wniosek winien zostać rozpatrzony przez organ prowadzący postępowanie, który winien wziąć pod uwagę wszelkie aspekty sprawy i okoliczności, mające wpływ na to czy zajęcie tych środków było prawidłowe i zgodne z prawem.

12. Z uwagi na kolejną zmianę adresu siedziby spółki właściwym miejscowo organem egzekucyjnym stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...]. W związku z powyższym w sprawie wniosku Spółki z dnia 29 lutego 2016 r. o zwolnienie spod egzekucji kwoty pieniężnej Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wydał postanowienie z dnia [...] września 2016r., którym odmówił zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym Spółki, prowadzonym w banku [...] o numerze [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny zauważył, iż argumentacja pełnomocnika w zakresie zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych na wskazanym rachunku bankowym skupia się przede wszystkim na twierdzeniu, iż środki znajdujące się na rachunku bankowym zobowiązanego, prowadzonym w banku [...] nie są własnością Skarżącej, zaś fakt ten stanowi powód do tego, iż środki te powinny zostać zwolnione z egzekucji, bowiem w sytuacji w której organ dokona egzekucji środków nienależących faktycznie do niej, środki te będą zajęte i ściągnięte z rachunku bankowego niezgodnie z prawem. W ocenie organu egzekucyjnego w sprawie zwolnienia spod egzekucji nie jest dopuszczalne dokonywanie oceny prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego, którego skutki zastosowania miałyby być zmodyfikowane wskutek zwolnienia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji. Zwolnienie z egzekucji w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. nie jest bowiem konsekwencją stwierdzenia, że środek egzekucyjny został zastosowany nieprawidłowo. Poza tym zobowiązany nie wskazał na zaistnienie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w każdej sprawie musi być rozpatrywana indywidualnie, jednak ważnego interesu zobowiązanego, zdaniem organu egzekucyjnego, nie można utożsamić z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji. Zatem badanie tejże przesłanki sprowadza się do ustalenia czy wystąpiły zdarzenia losowe, na które strona nie mogła mieć wpływu. Zdarzenia określające nadzwyczajny charakter dotyczący sytuacji, których zobowiązany nie mógł przewidzieć i które nie były zależne od sposobu jego postępowania. Wprawdzie tryb art. 13 § 1 u.p.e.a. zdaniem organu ma na celu obronę interesów zobowiązanego ale nie może prowadzić do sytuacji, kiedy egzekucja w znacznej mierze staje się bezskuteczna, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W związku z powyższym zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wskazać, że możliwe jest prowadzenie skutecznej egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych. Dokumenty sprawy nie wskazują na to by, Spółka wskazała inne składniki majątkowe, do których skierowanie egzekucji pozwoliłoby zaspokoić wierzyciela. Z kolei podniesiona przez pełnomocnika kwestia, iż zajęte środki należą do spółki [...] została już ostatecznie wyjaśniona w ten sposób, iż na wniosek [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. odmówił wyłączenia spod egzekucji zajętej wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] o numerze [...], natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W świetle przytoczonych argumentów w ocenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie.

13. Skarżąca zaskarżyła w całości ww. postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a. - poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów statuujących fundamentalne zasady prowadzenia postępowań administracyjnych - w tym także postępowań egzekucyjnych w trybie u.p.e.a., a przejawiających się w całkowitym pominięciu w rozważaniach faktycznego uzasadnienia wniosku zobowiązanego, to jest w szczególności wskazania okoliczności, że objęte egzekucją środki pozostają w gestii innego organu - a to Organów wymiaru sprawiedliwości. Niezależnie od powyższego braku poddania wszechstronnej analizie faktu, że egzekucja prowadzona jest do środków, stanowiących własność osoby trzeciej w sprawie, która to uzyskała status pokrzywdzonej w prowadzonym wobec byłych członków zarządu Spółki postępowaniu karnym oraz naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię przejawiającą się faktycznie w zbyt szerokim ujęciu swobody tzw. uznania administracyjnego, w konsekwencji skutkująca odmową uznania wniosku Spółki za zasadny, podczas gdy w sprawie wykazano dokumentami urzędowymi istotny i obiektywnie ważny interes Spółki (jak i osób trzecich) w konieczności uwzględnieniu wniosku Strony. Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, względnie zmianę skarżonego postanowienia poprzez orzeczenie zgodnie z wnioskiem Spółki. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca podtrzymała w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko, zachowując także w całości dotychczasową argumentację.

14. Następnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] wobec zaspokojenia dłużnika z rachunku Skarżącej prowadzonego w Czechach, postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki na podstawcie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia 12 września 2012 r., natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w [...] prowadził postępowanie odwoławcze w związku z zaskarżeniem ww. postanowienia przez stronę.

15. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego, może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia dwóch przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Stan faktyczny sprawy wskazuje na to, że pełnomocnik Spółki wystąpił z żądaniem zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych zajętych na rachunku bankowy zobowiązanego prowadzonym w banku [...] o numerze [...] (Republika Czech) twierdząc, iż środki zostały prawdopodobnie przekazane organom podatkowym, podczas gdy środki te stanowią zabezpieczenie dokonane przez organ postępowania przygotowawczego tj. Prokuraturę Okręgową [...], pod. sygn. [...], faktycznym właścicielem środków zgromadzonych na przedmiotowym rachunku bankowym, prowadzonym przez bank [...] w Republice Czech - jest spółka [...], zaś Skarżąca zawarła w dniu 22 maja 2012 r. porozumienie pomiędzy [...] a spółką [...], w którym zobowiązała się do poczynienia wszelkich starań w celu zwrotu przedpłaty w: kwocie 33.000.000 zł tejże spółce, dlatego też Spółka bezwzględnie posiada interes faktyczny i prawny w tym aby środki pieniężne zostały zwolnione w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym a także roszczeniem spółki [...] do środków zgromadzonych na zajętym rachunku bankowym [...]. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] działając w oparciu o właściwy dla tego żądania tryb art. 13 u.p.e.a. wydał postanowienie z dnia [...] września 2016 r., którym odmówił zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym Spółki prowadzonym w banku [...] o numerze [...]. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia organ egzekucyjny wskazał na uznaniowy charakter postanowienia wydanego w sprawie. W zakresie kontroli Dyrektora Izby Skarbowej w [...] mieści się zatem ocena czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja funkcjonuje na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. W rozpatrywanym przypadku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] podejmując na wniosek pełnomocnika zobowiązanej rozstrzygnięcie w sprawie zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych, znajdujących się na rachunku bankowym Spółki prowadzonym w banku [...] o numerze [...] wskazał, iż zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z ww. rachunku dokonano w toku postępowania egzekucyjnego w ramach pomocy prawnej udzielonej przez Republikę Czech. Zwolnienie określonego składnika majątkowego należącego do zobowiązanego stosownie do zapisu art. 13 § 1 u.p.e.a następuje przy równoczesnym wystąpieniu przesłanki tj. wystąpienia z takim wnioskiem przez zobowiązanego i gdy za tym wyłączeniem przemawia interes zobowiązanego. Organ uwzględnił przy fakt, iż zapis art. 13 § 1 u.p.e.a. jest oparty na uznaniu administracyjny zatem nawet w przypadku zaistnienia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, organ ma możliwość uwzględnienia wniosku jak i wydania rozstrzygnięcia odmownego. W wyniku analizy treści wniosku strony organ egzekucyjny stwierdził, iż argumentacja pełnomocnika w zakresie zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych na wskazanym rachunku bankowym skupia się przede wszystkim na twierdzeniu, iż środki znajdujące się na zajętym rachunku bankowym Zobowiązanego nie są jego własnością i powinny zostać zwolnione z egzekucji, podczas gdy w trybie art. 13 u.p.e.a. nie jest dopuszczalne dokonywanie oceny zasadności i dopuszczalności wszczęcia egzekucji, a także oceny prawidłowości zastosowanego środka. Zwolnienie z egzekucji w trybie art. 13 § u.p.e.a. nie jest bowiem konsekwencją stwierdzania, że środek egzekucyjny został zastosowany nieprawidłowo. Organ egzekucyjny stwierdził także, iż zebrana w sprawie dokumentacja nie wskazuje na zaistnienie przestanki ważnego interesu zobowiązanego, który należy rozpatrywać w każdej sprawie w sposób indywidualny, jednak nie można go utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zobowiązanego o potrzebie zwolnienia składników majątkowych, lecz jego ocena polega na ustaleniu czy wystąpiły zdarzenia losowe, na które Strona nie miała wpływu. Organ zaznaczył przy tym, iż celem egzekucji jest przymusowe ściągniecie należności i wprawdzie art. 13 § u.p.e.a. ma na celu ochronę insertów zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, kiedy egzekucja w znacznej mierze staje się bezskuteczna, co ma miejsce w niniejszej sprawie, poza tym zobowiązany musi wykazać argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, winien także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych, natomiast Spółka nie wskazała innych składników majątku, do których skierowanie egzekucji pozwoliłoby zaspokoić wierzyciela. Jednocześnie organ egzekucyjny podkreślił, iż rolą egzekucji jest doprowadzenie do uregulowania należności, a w konsekwencji prowadzi to do pozbawienia zobowiązanego prawa własności rzeczy czy praw majątkowych. W analizowanym przypadku nie budzi wątpliwości organu egzekucyjnego, że zaległość Spółki powstała w związku z niewywiązania się przez Stroną z ciążącego obowiązku, nie zaś z działań pozostających poza jej wpływem, dlatego w świetle przytoczonych argumentów Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego [...] stwierdził, iż wniosek strony o zwolnienie środków na przedmiotowym rachunku bankowym nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podzielił ustalenia i rozważania organu I instancji podjęte w dacie wydawania postanowienia z dnia [...] września 2016 r. o odmowie zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym Spółki prowadzonym w banku [...] o numerze [...], ponieważ są zgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W orzecznictwie funkcjonuje bowiem pogląd, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych, ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych. Wprawdzie art. 13 § 1 u.p.e.a. służy ochronie zobowiązanego, jednakże trzeba mieć na uwadze, iż postępowanie egzekucyjne jest prowadzone na wniosek wierzyciela i służy zaspokojeniu tego wierzyciela, dlatego też uwzględnienie wniosku zobowiązanego o zwolnienie środków spod egzekucji na zajętym rachunku bankowym nie może odbyć się kosztem wierzyciela. Pełnomocnik Skarżącej występując z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych w głównej mierze wskazywał na poważne wątpliwości co do możliwości dokonywania egzekucji ze środków pieniężnych, znajdujących się na rachunku bankowym w banku [...] w republice Czeskiej, ponieważ faktycznym właścicielem zgromadzonych na tym rachunku środków jest spółka [...] Niemniej jednak w przedmiotowym wniosku Spółka nie wskazała innych składników majątkowych, które podlegałyby egzekucji. Z akt sprawy wynika, iż po aktualizacji tytułów wykonawczych przez wierzyciela nadal dochodzone były należności na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie należności głównej 11.494.534.60 plus odsetki od zaległości i koszty egzekucyjne zaś na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] kwota należności głównej w wysokości 24.888.284 zł plus odsetki od zaległości i koszty egzekucyjne. W związku z tym wyrażenie zgody na zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na przedmiotowym rachunku nie chroniłoby w odpowiednim stopniu interesu wierzyciela i miałoby wpływ na skuteczność przyszłej egzekucji. Organ odwoławczy zaznaczył także, że w sprawie nie można pomijać faktu, iż prowadzone w stosunku do Spółki postępowanie egzekucyjne miało na celu zapewnić wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. Jego celem było doprowadzenie do skutecznej egzekucji. Odnośnie powyższego organ podatkowy powołał się na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/KR 1452/13z której wynika, że jeżeli rachunek bankowy jest jedynym składnikiem majątkowym osoby zobowiązanego, z którego może być prowadzona egzekucja administracyjna, to przychylenie się do wniosku osoby zobowiązanej, a w dalszej kolejności zwolnienie spod zajęcia egzekucyjnego rachunku bankowego spowodowałoby, że egzekucja administracyjna stałaby się bezskuteczna. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał także, iż przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Natomiast instytucja zwolnienia spod egzekucji dotyczyć może wyłącznie składników majątkowych należących do zobowiązanego. Zwolnić z egzekucji można bowiem tylko to co jej podlega. W toku postępowania o zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych zobowiązanego nie rozstrzyga się zatem wątpliwości co do tego czy dany składnik podlega egzekucji, czy nie podlega, bo jest spod niej zwolniony z mocy prawa, albo należy do osoby trzeciej. Ponadto instytucja zwolnienia z egzekucji określonego składnika majątkowego należącego do zobowiązanego ma chronić interesy tego zobowiązanego i służy zmniejszeniu uciążliwości prowadzonej egzekucji, a nie dochodzeniu praw osoby trzeciej. W kontekście powyższego organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego dokonał prawidłowej wykładni art. 13 § 1 u.p.e.a., przyjmując, że zobowiązana nie wykazała swojego "ważnego interesu", dającego podstawę do zastosowania instytucji zwolnienia z egzekucji przedmiotowego składnika majątkowego zobowiązanego argumentując go faktem roszczeń osoby trzeciej tj. [...] do zgromadzonych na rachunku środków w związku z zawartym porozumieniem z dnia 22 maja 2012 r. i nie wykazując innego składnika majątkowego, do którego można by było skierować egzekucję. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym Spółki prowadzonym w banku [...] o numerze [...] znajduje wyraz w obowiązującym stanie prawnym, przy jego wy daniu nie doszło do naruszenia reguł postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, w związku z powyższym zażalenie Strony z dnia 5 października 2016 r. należy uznać za niezasadne. Odnośnie argumentów, iż nie poddano wszechstronnej analizie faktu, że egzekucja prowadzona jest do środków, stanowiących własność osoby trzeciej w sprawie, która to uzyskała status pokrzywdzonej w prowadzonym wobec byłych członków zarządu spółki postępowaniu karnym, organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazane argumenty wykraczają poza zakres niniejszego postępowania, ponieważ tryb art. 13 § 1 u.p.e.a. nie jest trybem do ochrony osób trzecich lecz zobowiązanego i ma rozstrzygnąć czy w sprawie wystąpił ważny interes zobowiązanego uzasadniający zwolnienie jego składnika majątkowego.

16. Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. Skarżąca wniosła do sądu administracyjnego skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie: 1) art. 13 § 1 u.p.e.a. 2) art. 38 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że w zaistniałej sprawie pełnomocnik Skarżącej powinien wystąpić z żądaniem do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania. 3) art. 124 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23) - zwana w skrócie "k.p.a." - w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak w skarżonym postanowieniu – rozstrzygnięcia - stanowiącego element obligatoryjny tego rodzaju aktu administracyjnego; 4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przedstawienia przekonywujących stronę przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, zwłaszcza w zakresie nieuwzględnienia zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego (o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a.). W uzasadnieniu skargi strona powołując treść art. 13 § 1 u.p.e.a. wskazała, iż poza analizą prawidłowo złożonego wniosku organ musi rozważyć równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego i nie może tego zestawiać z terminem "interes publiczny". Strona uważa, iż skoro dnia 22 maja 2012 r. spółka podpisała porozumienie ze spółką [...] - zobowiązała się do poczynienia wszelkich starań celem zwrotu przedpłaty w kwocie 33.000.000 zł. wierzycielowi, to miała ważny interes prawny do wypełnienia tego świadczenia i miała tego świadomość na długo przed wystawieniem tytułów wykonawczych (12 września 2012 r.). Wedle oceny Skarżącej, organ podatkowy II instancji naruszył także art. 38 u.p.e.a. bowiem jego treść stanowi o uprawnieniach podmiotu nie będącego zobowiązanym, zatem Spółka nie mogła skierować wniosku w tym trybie. Skoro zatem Spółka nie była w stanie wystąpić w trybie art. 38 ww. ustawy to sprawę rozpatrywaną według Skarżącej należy postrzegać jedynie w kontekście zasadności przesłanek z art. 13 u.p.e.a.. W ocenie Skarżącej organ naruszył art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak sformułowania rozstrzygnięcia w postanowieniu z [...] stycznia 2017 r., wydanym przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Organ co prawda przywołuje większość zarzutów skierowanych w zażaleniu na postanowienie organu podatkowego I instancji z [...] września 2016 r. jednak albo wcale się do nich nie odnosi albo czyni to zdawkowo stwierdzając, że zarzut jest nieuprawniony. Takie uzasadnienie stanowiska organu jest zdaniem Skarżącej niewłaściwe i nie może być rozumiane jako "rozstrzygnięcie" ze wspomnianego przepisu kodeks postępowania administracyjnego. W skarżonym postanowieniu bez trudu zdaniem Skarżącej można zauważyć, że organ podatkowy II instancji skupia się jedynie na powieleniu argumentacji organu podatkowego I instancji i fragmentarycznym ukazaniu stanowiska Spółki. Nie bez znaczenia jest dla sprawy także naruszenie przez organ art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak realizacji zasady przekonywania strony. Jak stwierdziła Skarżąca w rozpatrywanej sprawie organ nie odniósł się w postanowieniu do oceny zaistnienia a jedynie do stwierdzenia, że uprawnienie z art. 13 § 1 u.p.e.a. jest oparte na uznaniu administracyjnym. Organ podatkowy wywiódł z tego tezę - "zaległość spółki powstała z niewywiązywania się przez stronę z ciążącego obowiązku, nie zaś z działań pozostających poza jej wpływem". Strona uważa również, iż błędnym jest twierdzenie organu, że nie ma potrzeby wyjaśniać przesłanek odmowy zastosowania trybu z art. 13 ww. ustawy, gdyż organ skorzystał z uznania administracyjnego. Działając w ramach uznania administracyjnego konieczne w ocenie Skarżącej jest każdorazowe dokonanie oceny, czy okoliczności faktyczne sprawy przemawiają za skorzystaniem z uprawnienia organu, i wydaniu decyzji korzystnej dla wnioskodawcy. Takiej oceny zabrakło w rozpatrywanej sprawie. Organ założył niesłusznie, że skoro art. 13 par 1 u.p.e.a. daje uprawnienie zwolnienia poszczególnych elementów majątku zobowiązanego to o zastosowaniu tego "przywileju" decyduje jedynie organ podatkowy w drodze uznania administracyjnego (nieorganicznego w swojej postaci).

17. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

18. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli aktu administracyjnego Sąd administracyjny stwierdził, że rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

19. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Stosownie do art. 13 § 2 tej ustawy, na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie. Skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego o zastosowanie wobec niej szczególnego środka ochrony dłużnika, jakim jest przewidziane w art. 13 § 1 u.p.e.a. zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych ze względu na jego ważny interes. Powołana wyżej regulacja stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w wymienionej ustawie gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że słusznie w zaskarżonym rozstrzygnięciu podkreślono jej uznaniowy charakter. Powołana regulacja wprowadza bowiem po stronie organu prawo, a nie obowiązek zastosowania ulgi w postaci czasowego lub bezterminowego zwolnienia spod egzekucji części lub całości składników majątkowych dłużnika. Organ działa zatem w tego rodzaju sprawach w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w przypadku potwierdzenia, że spełnione są pozytywne przesłanki zwolnienia spod egzekucji, ma prawo odmówić zastosowania ulgi. Pozytywną przesłanką skorzystania przez organ z powyższego uprawnienia jest stwierdzenie istnienia po stronie dłużnika "ważnego interesu". Jest to, swoista klauzula generalna, wobec czego interpretując to pojęcie należy korzystać z dorobku piśmiennictwa i orzecznictwa. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanej nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyrok NSA II FSK 489/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym okoliczności związanych z istniejącymi zaległościami w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwotach 37.405.013,00 zł za 8-10/2011 r. oraz 24.888.284,00 zł za okres 11,12/2011 r. w zestawieniu z kwotą środków pieniężnych posiadanych na rachunku bankowym w [...] w wysokości 37.203.742,12 zł podzielić należy stanowisko organów obu instancji w tej sprawie, że w przypadku ulgi, o jakiej mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego należy ważyć ważny interes dłużnika ubiegającego się o zwolnienie z interesem wierzyciela, którego zabezpieczeniu ma służyć postepowanie egzekucyjne. W tym, kontekście ważną okolicznością w tej sprawie jest też to, na co słusznie zwracał uwagę organ, że Skarżąca nie wskazała żadnego innego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby prowadzenie skutecznej (odnosząc do wysokości dochodzonej kwoty) egzekucji, a o fakcie posiadania przez Stronę środków na rachunku za granicą w kwocie 239.148.048,94 CZK organy dowiedziały się w ramach współpracy organów skarbowych państw członkowskich. W orzecznictwie podkreśla się tymczasem, że zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych (czego w tej sprawie zabrakło), ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych jego składników majątkowych (por. wyroki I SA/Bd 442/10, Lex nr 673058;, I SA/Łd 997/07, Lex nr 863819; III SA/Kr 395/12, Lex nr 1274767; I SA/Gd 189/13, Lex nr 1368407). Wiąże się to z tym, że art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też uregulowana tam instytucja nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (I SA/Lu 583/10, Lex nr 749474). W rozpoznawanej sprawie zgodzić się należy z organem, ze zwolnienie z egzekucji składnika majątkowego w postaci rachunku bankowego równałoby się niemożności wyegzekwowania ciążących na Skarżącej zaległości, co oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji. Takie postępowanie należałoby uznać za sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego, który na mocy art. 7 § 2 (w związku z art. 6 § 1) u.p.e.a. jest zobligowany, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku, podejmować czynności prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązków wynikających z tytułów wykonawczych poddanych egzekucji administracyjnej. Wynikający z art. 7 § 2 u.p.e.a. wymóg stosowania w takim wypadku najłagodniejszego środka egzekucyjnego dotyczy jednak wyłącznie takiej sytuacji, gdy istnieje możliwość wyboru pomiędzy kilkoma środkami egzekucyjnymi, zapewniającymi realizację celu postępowania egzekucyjnego. Także w orzecznictwie dotyczącym art. 13 § 1 u.p.e.a. podkreśla się, iż przepis ten ma na celu ochronę zobowiązanego, jednakże nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna (por. I SA/Bd 442/10, wyrok NSA sygn. akt II FSK 489/10,CBOSA).

20. Odnosząc powyższe pod uwagę wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki uprawniające do zwolnienia spod egzekucji. Z akt sprawy wynikało, że w sprawie pełnomocnik Skarżącej występując z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych w głównej mierze wskazywał na poważne wątpliwości co do możliwości dokonywania egzekucji ze środków pieniężnych, znajdujących się na rachunku bankowym w banku [...] w republice Czeskiej, ponieważ faktycznym właścicielem zgromadzonych na tym rachunku środków miała być spółka [...] Według Strony w dniu 22 maja 2012r. Spółka zawarła porozumienie, w którym zobowiązała się do "poczynienia wszelkich starań w celu zwrotu przedpłaty" w kwocie 33.000.000.00 zł. temu wierzycielowi ([...]) w związku z czym miała interes prawny i faktyczny w tym aby środki pieniężne zostały zwolnione z rachunku bankowego. W ocenie Sądu wskazywane przez Stronę okoliczności nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do zastosowania art. 13 u.p.e.a. Po pierwsze Skarżąca nie wykazała innego składnika majątkowego, do którego można by było skierować egzekucję. Po drugie organy egzekucyjne w sposób bardzo dokładny zbadały status wierzytelności Spółki [...] orzekając w odrębnym postępowaniu o odmowie wyłączenia spod egzekucji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym i stwierdzając, że Strona nie przedstawiła żadnej dokumentacji sądowej odnośnie wymagalnej wierzytelności w kwocie 33.000.000 zł. Skarżąca nie przedstawiła także okoliczności uprawdopodobniających podstawy prawne żądania takiej kwoty. Tym samym w ocenie Sądu argumentacja Skarżącej zawarta w skardze odnośnie naruszenia art. 13 u.p.e.a. oraz naruszenia reguł postępowania była bezpodstawna.

21. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 38 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione stwierdzenie, że w zaistniałej sprawie pełnomocnik Skarżącej powinien wystąpić z żądaniem do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy, zgodzić się należało z organem egzekucyjnym, że takiego stwierdzenia w zaskarżonym postanowieniu nie użyto, tym samym zarzut ten uznać należy za całkowicie bezpodstawny.

22. Sąd również nie zgodził się z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 124 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak w skarżonym postanowieniu – "rozstrzygnięcia - stanowiącego element obligatoryjny tego rodzaju aktu administracyjnego". Z uzasadnienia skargi nie wynika na czym miało polegać wskazane naruszenie prawa. Z akt sprawy wynikało, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

23. Analiza akt wskazuje, że w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 11 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przedstawienia przekonywujących stronę przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, zwłaszcza w zakresie nieuwzględnienia zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego (o którym mowa w art. 13 u.p.e.a.). ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz zasad praworządności i pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 7 i art. 8 k.p.a.). Przyjąć należy, że argumenty Strony stanowią w istocie polemikę ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, które zasadnie odmówiły zwolnienia spod egzekucji na podstawie art. 13 u.p.e.a. środków zgromadzonych na rachunku bankowym.

24. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.