Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1289/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: w zw. z art. 94 ust. 1 i 2 i art. 97 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk(spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, , Protokolant, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr: [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji decyzją z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. oraz art. 97 ust. 5 i art. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360), po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] marca 2020 r. nr [...] w sprawie odmowy uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...] przyznał M. S. pomoc finansową w kwocie 12.036,00 zł na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...] . Ustalając wysokość pomocy finansowej wzięto pod uwagę uprawnienia funkcjonariusza do 3 norm zaludnienia. Z dniem [...] kwietnia 2018 r. M. S. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] kwietnia 2018 r. nr [...].

Wnioskiem z [...] lutego 2020 r. M. S. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o uchylenie, w trybie art. 155 K.p.a., decyzji o przyznaniu pomocy finansowej, wskazując, że przemawia za tym interes społeczny i interes strony, a zwrot pomocy finansowej pozwoli mu na ubieganie się o to świadczenie w Agencji Mienia Wojskowego.

Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...] odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] lipca 2008 r. nr [...] o przyznaniu M. S. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Komendant Główny Policji decyzją z [...] kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy wskazał, że art. 155 K.p.a. pozwala organowi administracji uchylić lub zmienić swoją ostateczną decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, jeżeli uzyska na taką czynność zgodę strony, a odpowiednie przepisy szczególne nie będą sprzeciwiać się takiemu uchyleniu lub zmianie.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przepis art. 155 K.p.a. jest jednym z trybów nadzwyczajnych, dających możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej dotkniętej wadami niekwalifikowanymi oraz decyzji niedotkniętej żadnymi wadami. Jednak postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem w przeciwieństwie do postępowania głównego, nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za zmianą bądź uchyleniem tej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Ponadto dla zastosowania tego trybu musi spełniony jeszcze jeden warunek – zaskarżona decyzja powinna być ostateczna i strona powinna na jej mocy nabyć prawa. Postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko w stosunku do decyzji ostatecznych niedotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydawaniu których, organ administracji miał pewne "luzy decyzyjne" czyli do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, przy wydawaniu których organ jest ściśle związany przepisami prawa i które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. W trybie art. 155 K.p.a. nie mogą być uchylane bądź zmieniane decyzje związane, przy wydawaniu co do których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 155 K.p.a., może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej na mocy której strona nabyła prawo, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy ich wydaniu organ nie jest ściśle związany przepisami prawa.

W ocenie Komendanta Głównego Policji przepisy art. 94 ust. 1 ustawy o Policji nie przewidują możliwości wyboru przez organ administracji konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z treści art. 94 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że policjantowi który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (...) albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy M. S. [...] czerwca 2008 r. złożył wniosek do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w [...] przy ul. [...]. Świadczenie takie zostało mu przyznane w oparciu o przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...] w kwocie 12.036,00 zł. Funkcjonariusz nabył wyżej wymieniony lokal mieszkalny aktem notarialnym, a następnie w nim zamieszkał.

Skoro zatem M. S, spełniał warunki wymagane na ten czas przepisami prawa do przyznania powyższego świadczenia, to Komendant Wojewódzki Policji w [...] nie mógł wniosku rozpatrzyć inaczej jak przyznając pomoc finansową.

Organ zaznaczył, że przesłanki zwrotu pomocy finansowej zostały enumeratywnie określone w ustawie o Policji (art. 94 ust. 1a i art. 96) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 864, z późn. zm.). Pomoc finansowa podlega zwrotowi w przypadku: 1) jej nienależnego pobrania; 2) zwolnienia policjanta ze służby przed upływem 10 lat od dnia jej rozpoczęcia (...); 3) gdy osoba, która otrzymała pomoc finansową, została prawomocnie skazana za przestępstwo, o którym mowa w art. 94 ust. 1a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

Podkreślił, że zarówno przepisy ustawy o Policji, jak też aktu wykonawczego nie przewidują możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu przyznanej już pomocy finansowej. Przesłanki zwrotu mają charakter restrykcyjny i organ nie ma tu możliwości swobodnego działania.

W związku z tym brak jest podstaw do uchylenia w trybie art. 155 K.p.a. decyzji z [...] lipca 2008 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej M. S. na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] w [...] przy ul. [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z [...] kwietnia 2020 r. nr [...], a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) przepisu prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 1a i art. 96 ustawy o Policji, poprzez uznanie, że przepisy zawierają katalog zamknięty przypadków uchylenia decyzji i dokonania zwrotu przyznanej pomocy finansowej,

2) przepisu postępowania, tj. art. 155 K.p.a., poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją "związaną", co czyni niemożliwym jej uchylenie na podstawie tego przepisu

W ocenie skarżącego z treści art. 155 K.p.a. nie wynika zakaz jego stosowania w stosunku do decyzji związanych. Każdorazowo ocena, czy tryb ten może być zastosowany, powinna być przeprowadzona w okolicznościach danej sprawy i w odniesieniu do konkretnego przypadku. Pogląd taki został potwierdzony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2012 r., sygn. akt: II OSK 1153/11, który wskazał, że "mylnie Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż art. 155 K.p.a. nie może być stosowany do decyzji o charakterze związanym. Z treści powołanego przepisu takie ograniczenie nie wynika". Podobnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 października 2009 r., sygn.. akt VIII SA/Wa 494/09, w którym podano, że "nie można podzielić poglądów (...), że tylko ostateczne decyzje uznaniowe mogą być zmieniane lub uchylane, w trybie art. 155 K.p.a. i to w sprawach w których zachodzi konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy".

Zaznaczył, że obecnie pełni służbę jako żołnierz zawodowy, po uprzednim przejściu z Policji. Ze względu na fakt, że nie uwzględniono powyższego wniosku o uchylenie decyzji, nie przyznano mu prawa do zakwaterowania na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W związku z tym nie ma on możliwości otrzymania pomocy mieszkaniowej od Skarbu Państwa w trakcie pełnionej służby wojskowej. Dlatego też zamierza zwrócić otrzymaną pomoc na zakup lokalu mieszkalnego i skorzystać z prawa do zakwaterowania w ramach pełnionej służby wojskowej. Rozwiązanie takie spowoduje wzrost środków publicznych o tę kwotę, co z kolei pozwoli na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych innych funkcjonariuszy Policji w ramach pomocy mieszkaniowej. Natomiast skarżący nabędzie prawo do pomocy finansowej (prawa do zakwaterowania) w związku z pełnioną służbą wojskową.

Odnosząc się do zarzutu braku podstaw prawnych do zwrotu należności, skarżący wskazał, że ustawodawca przewidział możliwość zwrotu pomocy finansowej przez funkcjonariusza Policji. Przepisami regulującymi zwrot pomocy finansowej są: art. 94 ust. 1a ustawy o Policji oraz § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów .

Przytaczając treść powyższych przepisów M. S. podał, że nie stanowią one zamkniętego katalogu możliwości uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy i dokonaniu jej zwrotu. Wynika z nich, że nie istnieje żaden przepis, który sprzeciwiałby się możliwości uchylenia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej i jednoczesnego zwrotu otrzymanej pomocy przez funkcjonariusza Policji. W związku z tym uchylenie decyzji w trybie art. 155 K.p.a. nie będzie rozstrzygnięciem sprzecznym z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Przytoczone regulacje prawne wymieniają jedynie wybrane sytuacje, w których zwrot środków finansowych jest obligatoryjny. Nie oznacza to jednocześnie, że zawierają zakaz zwrotu tej pomocy w innych przypadkach, niewymienionych wprost w ustawie.

Ponadto zauważył, że ustawa o Policji przewiduje wprost zwrot pomocy finansowej, jak w art. 96 ust. 1 pkt 2 lit. b, dotyczącym policjanta przeniesionego do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby posiada lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy, może być przydzielony lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej w nowym miejscu pełnienia służby. Skoro zatem zwrot pomocy finansowej jest określony w przypadku uzyskania lokalu mieszkalnego przez funkcjonariusza Policji w nowym miejscu pełnienia służby, to uznać można, że zwrot pomocy finansowej w innych okolicznościach jest również możliwy.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie regulowane przepisami art. 155 K.p.a., podobnie jak i postępowanie określone w art. 154 K.p.a., stanowi postępowanie w trybie nadzwyczajnym weryfikujące decyzję ostateczną. Dopuszczenie zmiany decyzji ostatecznej w powyższych postępowaniach, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a.

Istotą postępowania prowadzonego przez organ w trybie art. 155 K.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne okoliczności, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Art. 155 k.p.a. reguluje jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, a zatem przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek w przepisie tym określonych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1138/18, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).

Stosownie do treści art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wzruszenie zatem decyzji tworzącej prawa nabyte jest możliwe za zgodą strony, jeżeli są spełnione łącznie dwa warunki: nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W myśl tego unormowania zakazane jest wzruszanie decyzji ostatecznej, jeżeli byłoby to sprzeczne z przepisami odrębnymi. Zakaz wzruszenia przedmiotowej decyzji nie musi zostać wprost wyartykułowany w konkretnym przepisie, ale może zostać wyprowadzony z treści przepisów regulujących daną tematykę. Pamiętać też należy, że art. 155 K.p.a. może mieć zastosowanie do decyzji prawidłowych lub decyzji dotkniętych wadami lżejszymi. Gdy decyzja dotknięta jest ciężkimi wadami (kwalifikowanymi), o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a., można stwierdzić jej nieważność, a gdy określone wady dotyczą postępowania w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 K.p.a., można zweryfikować decyzję ostateczną w postępowaniu wznowieniowym. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenia nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 K.p.a. Zauważyć można wobec pojawiających się rozbieżności na temat zastosowania tych ostatnich trybów do decyzji związanych, że w wyrokach z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 1932/13 oraz z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1084/17 (dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który niniejszy skład podziela, że zasadność stanowiska o niestosowaniu nadzwyczajnego trybu z art. 154 i art. 155 K.p.a. w stosunku do decyzji związanych ma miejsce wówczas, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem, wówczas zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 154, czy art. 155 mogłoby prowadzić do naruszenia prawa. Stąd też poprawność tego ustalenia zależy od konkretnego przypadku, w świetle którego rozważać należy, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Tym samym stanowisko, zgodnie z którym tryb weryfikacji decyzji ostatecznych przewidziany w art. 155 K.p.a. nie ma zastosowania do decyzji o charakterze związanym, nie ma charakteru absolutnego i nie może być stosowane automatycznie, bez rozważenia, czy decyzja o charakterze związanym jest decyzją zgodną z prawem.

W przedmiotowej sprawie skarżący domagał się uchylenia ostatecznej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] lipca 2008 r. nr [...] z 2012 r. przyznającej mu, na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277), pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Przepis ten nie ulegał zmianie i stanowi, że policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Szczegółowe zasady przyznawania, cofania oraz zwracania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz.U. z 2013 r. poz. 864); powoływane dalej jako "rozporządzenie".

Decyzja w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego policjantowi ma charakter deklaratoryjny, potwierdza jedynie prawo do świadczenia w okresie, w którym funkcjonariusz spełniał przesłanki do jego przyznania. Uwzględnić należy, że art. 94 ust. 1 ustawy znajduje się w rozdziale 8 zatytułowanym "Mieszkania funkcjonariuszy Policji". Z przyjętych w tym rozdziale rozwiązań wynika, że ustawodawca gwarantuje funkcjonariuszom Policji w służbie stałej pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza w pierwszej kolejności powinny być więc zaspokojone poprzez przyznanie lokalu mieszkalnego spełniającego wskazane w przepisach prawa wymogi (odpowiednie położenie lokalu i powierzchnia mieszkalna). W przypadku, gdy ww. uprawnienie nie zostanie zrealizowane, funkcjonariusz może ubiegać się m.in. o przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (art. 92 ust. 1 ustawy) albo o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 94 ust. 1). Policjant ma bowiem ustawowe prawo do lokalu dla siebie i członków rodziny w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16 lutego 2005 r., sygn. akt I OSK 1145/04; 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 188/09 i 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1213/16, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Celem regulacji dotyczących mieszkań funkcjonariuszy Policji jest niewątpliwie to, aby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę albo w miejscowości pobliskiej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1074/18, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Uprawnienie to nie może być więc traktowane jako przywilej funkcjonariusza. Przedmiotowe świadczenie stanowi formę pomocy dla funkcjonariusza w uzyskaniu miejsca zamieszkania spełniającego jego potrzeby, nie zaś dodatkową gratyfikację, czy też środek mający prowadzić do wzbogacenia się funkcjonariusza (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III PK 36/16, publik. LEX nr 2261776). Jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia warunków do uzyskania prawa do pomocy finansowej (por. uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 1999 r., sygn. akt OPS 1/99, publ. ONSA 1999 nr 3 poz. 77, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 636/19, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Przyznanie policjantowi pomocy finansowej oznacza zaś, że na kanwie ustawy o Policji funkcjonariusz ten traktowany jest jako osoba, której potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone. Pomoc taka nie ma jednak tylko charakteru indywidualnego, gdyż dotyczy całej rodziny funkcjonariusza. Z tego też względu w orzecznictwie wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym pomoc finansowa przysługuje tylko jednemu funkcjonariuszowi w rodzinie. Akcentuje się tu charakter pomocy finansowej udzielanej z budżetu Państwa, jak i potrzebę realizacji zasady sprawiedliwości społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 188/09; 26 października 2010 r., sygn. akt I OSK 786/10; z 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1267/12 i sygn. akt I OSK 1268/12; z 16 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2301/14; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 20 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1572/14; z 23 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1810/16, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu ma więc co do zasady charakter jednorazowy. Potwierdza to treść § 2 powołanego rozporządzenia, w myśl którego pomoc finansową przyznaje się jednorazowo policjantowi w służbie stałej i § 7 rozporządzenia, który stanowi, że pomoc finansowa nie przysługuje policjantowi, który uzyskał pomoc finansową w pełnej wysokości na podstawie dotychczasowych przepisów. Wyjątek od tej zasady, unormowany w art. 96 ustawy o Policji, nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepisy wprowadzające wyjątki należy stosować ściśle do stanów faktycznych objętych dyspozycją przepisu wprowadzającego wyjątek.

Z omówionych przepisów ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego jednoznacznie wynika, że poza wyjątkiem określonym w art. 96 ustawy o Policji, nie jest dopuszczalne ubieganie się po raz kolejny o pomoc finansową na uzyskanie lokalu. Okoliczność, że M. S. zrezygnował ze służby w Policji i jest aktualnie żołnierzem zawodowym oraz w ramach tej formacji mógłby starać się o pomoc finansową na uzyskanie lokalu, nie zmienia postaci rzeczy. Skarżący podkreśla bowiem, że domaga się uchylenia dotychczasowej decyzji, gdyż skorzystanie przez niego z pomocy finansowej stanowi negatywną przesłankę do uzyskania kolejnej pomocy mieszkaniowej w innej formacji mundurowej. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji objętej wnioskiem służyłoby więc wyeliminowaniu tej negatywnej przesłanki i uzyskania po raz kolejny pomocy mieszkaniowej. Takie działanie stanowiłoby niewątpliwie obejście prawa. W wyroku z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1688/14, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uchylenie na podstawie art. 155 K.p.a. decyzji przyznającej pomoc finansową na uzyskanie lokalu przez funkcjonariusza w celu ubiegania się po raz kolejny o taką pomoc uzasadnia stwierdzenie nieważności takiej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że nie leży w interesie społecznym wielokrotne korzystanie z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W tym wyroku wyjaśnił także, że przepis art. 155 K.p.a. ma zastosowanie do decyzji, które nie zostały jeszcze "skonsumowane". Skarżący wykorzystał natomiast udzieloną mu na kanwie ustawy o Policji pomoc finansową na zakup lokalu w miejscowości pobliskiej pełnienia służby w Policji, a więc cel ustawy został osiągnięty, miał on zatem zapewnione warunki do pełnienia służby w Policji. Nie jest słuszne domaganie się uchylenia decyzji realizującej cel ustawy. Skoro przyznana pomoc była świadczeniem należnym i wykorzystana została przez skarżącego zgodnie z celem, to brak jest podstaw prawnych do żądania jej zwrotu. § 5 rozporządzenia określa enumeratywnie przypadki, w których organ może domagać się zwrotu przyznanej pomocy finansowej. Żądanie od skarżącego zwrotu udzielonej prawidłowo pomocy stanowiłoby naruszenie powyższych przepisów. Decyzja, którą organ musiałby odrębnie wydać w tym przedmiocie obarczona byłaby wadą skutkującą jej nieważnością zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 2050/16, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl).

Trzeba również dostrzec, iż warunkiem zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a., obok niezmienionego stanu prawnego, jest również warunek niezmienionego stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, zmiana decyzji ostatecznej w podanym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej". W analizowanym przypadku stan faktyczny uległ istotnej zmianie, bowiem w dacie złożenia wniosku wszczynającego postępowanie nadzwyczajne skarżący nie był już funkcjonariuszem Policji, lecz żołnierzem zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, iż organ Policji utracił władztwo nad osobą niebędącą funkcjonariuszem tej formacji. Tym samem organ Policji w trybie art. 155 K.p.a. nie może, jak to miało miejsce w sprawie pierwotnej, kształtować (zmieniać lub odbierać) uprawnień przyznawanych tylko określonemu w ustawie podmiotowi - policjantowi. W wyroku z dnia 21 października 2016 r. sygn. akt II OSK 37/15 (publik. LEX nr 2169177) NSA stwierdzi, że "dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem fatycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym". W niniejszym przypadku ta tożsamość sprawy, wobec istotnej zmiany stanu faktycznego w sferze podmiotowej, nie występuje.

Reasumując, stwierdzić należy, że uwzględnienie wniosku M. S. byłoby sprzeczne z omówionymi przepisami i naruszało interes społeczny, co uzasadniało odmowne załatwienie wniosku. Skarżący niewątpliwie ma interes prawny w żądaniu uchylenia decyzji, której wyeliminowanie z obrotu prawnego uchylałoby negatywną przesłankę do ubiegania się ponownie o pomoc finansową na cele mieszkaniowe. Nie jest to jednak wystarczające do żądania uchylenia decyzji w trybie art. 155 K.p.a. Przepis ten wymaga, żeby interes strony był słuszny, czyli m.in. zgodny z prawem. Tak zaś nie jest w rozpatrywanym przypadku, co wynika z powyższych rozważań.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu

w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.