Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 859/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2023-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 24
journal: Dz.U. 2022 poz 1009
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu [...] marca 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2022 r. nr 390000/71/127/2022-RED-E-5 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Zakład", "ZUS", "wierzyciel") utrzymał w mocy postanowienie z 8 września 2022 r. nr 390000/71/120/2022-RED-E-5 oddalające zarzut W. B. (dalej: "zobowiązana", "dłużniczka", "skarżąca") w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący, wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Pismem z 26 lipca 2022 r., które wpłynęło do Zakładu 27 lipca 2022 r. dłużniczka powołując się między innymi na zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym z 7 czerwca 2022 r. [...], podniosła zarzut przedawnienia dochodzonego nim obowiązku tj. należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2016 r. - 06/2016 r. i wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części, (tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. Dz.U. z 2022, poz. 479, dalej: "u.p.e.a.").

Ponadto zobowiązana powołała się na zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej oraz korespondencję otrzymaną w dniu 19 lipca 2022 r. Wskazała również na swoją sytuację zdrowotną wnosząc o wstrzymanie działań przez Zakład do 30 października 2022 r., w związku z trwającym leczeniem do kwietnia 2023 r.

Postanowieniem Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ egzekucyjny) z 23 sierpnia 2022 r., zawieszono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego o nr [...] w związku ze zgłoszonym zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Po rozpatrzeniu zarzutów Zakład jako wierzyciel dochodzonego obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z 8 września 2022 r. znak 390000/71/120/2022-RED-E-5 oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczący wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]

Wierzyciel ustalił, że zobowiązana jest płatnikiem składek, od października 2005 r. jako osoba prowadząc działalność (zaewidencjonowaną w Centralnej Ewidencji I Informacji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej), oraz że jako osoba pobierająca świadczenie emerytalne ma obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Wierzyciel wskazał również, powołując się na stosowne przepisy (art. 3a § 1 pkt 3 i § 2 pkt 1 i 2, art. 3 § 1 u.p.e.a.), że w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku było ostateczne i prawomocne orzeczenie - decyzja administracyjna.

Dalej wierzyciel powołał treść art. 46 ust. 1, art. 47 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2022 r., poz. 1009) (zwanej u.s.u.s.), dotyczących obowiązków płatnika składek oraz wskazał, że z mocy prawa - obowiązujących powszechnie przepisów, każdy płatnik składek ma obowiązek naliczać i opłacać składki w terminie i w pełnej wysokości bez wzywania organu jakim jest właściwy oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wierzyciel wskazał także, że do należności składkowych stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540) (zwanej op) oraz że od składek niezapłaconych w terminie płatności należne są odsetki, które są wpłacane bez wezwania organu, a jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty składek wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległych składek oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości składek do kwoty odsetek za zwłokę.

Wierzyciel przedstawił sposoby wygaśnięcia należności z tytułu składek określone w art. 60 § 1 op oraz zauważył, że zgodnie z art 61 § 1 op zapłata należności z tytułu składek przez płatników prowadzących działalność gospodarczą i obowiązanych do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów następuje w formie polecenia przelewu.

Wierzyciel wyjaśnił również, że w oparciu o art. 34 ust. 2 u.s.u.s. informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Tym samym stan należności płatnika składek oraz informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek stanowią dowód w zakresie braku wykonania obowiązku.

W związku z powyższym, wierzyciel wskazał, że ustalił, iż na indywidualnym koncie płatnika składek zobowiązanej, istniały nieopłacone należności, tj. za okres za który płatnik nie składał prawidłowych deklaracji rozliczeniowych (zgodnie z art. 47 u.s.u.s.), zaś po wszczęciu postępowania (zawiadomienie z 12 sierpnia 2016 r. o wszczęciu odebrane zostało w dniu 18 sierpnia 2016 r., a zwrotne poświadczenie podpisała adresatka), Zakład wydał w dniu 5 października 2016 r. decyzję nr wg RWA: [...] określającą wysokość zadłużenia tytułem nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres zawierający się od 01/2016 r. do 06/2016 r. wskazując na obowiązek opłacenia zadłużenia. Wierzyciel zauważył, że przedmiotowa decyzja z 5 października 2016 r. została prawidłowo doręczona do rąk zobowiązanej, która osobiście podpisała zwrotne poświadczenie odbioru.

Wierzyciel wskazał także, że wskutek wniesionego odwołania oddalonego wyrokiem z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt VI U [...] Sądu Okręgowego w S. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, ww. decyzja określająca wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek uprawomocniła się w dniu 1 września 2017 r., a tym samym jako prawomocna i wykonalna stanowiła w okolicznościach braku wykonania obowiązku w całości, podstawę wystawienia administracyjnego tytułu wykonawczego z 6 czerwca 2022 r. [...] obejmującego wymagalne i nieprzedawnione należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2016 r. do 06/2016 r. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny dokonał w dniu 7 czerwca 2022 r. powołanego w zarzutach zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym (ZAS [...]).

Wierzyciel zauważył, że nieopłacone należności w zakresie wydanego orzeczenia - decyzji nr 390071DZPDK16/000976 z 5 października 2016 r., obejmujące należności od 01/2016 r. do 04/2016 r. wygasły wskutek przedawnienia przed wszczęciem niniejszego postępowania egzekucyjnego o czym dłużniczka została zawiadomiona odrębnym pismem.

Zdaniem wierzyciela, z kolei nieopłacone należności z tytułu składek za 05/2016 r. oraz 06/2016 r., nie uległy przedawnieniu, bowiem ich 5 - letni bieg przedawnienia w oparciu o art. 24 u.s.u.s. został zawieszony.

Następnie wierzyciel wskazał na treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Ponadto wskazał, że na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zakład ponownie stwierdził, że nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2016 r. do 06/2016 r., wymagalne w odpowiednio w czerwcu i lipcu 2016 r. objęte zostały postępowaniem w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia od daty jego wszczęcia w dniu 18 sierpnia 2016 r. (doręczenie zawiadomienie Zakładu z 12 sierpnia 2016 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia należności z tytułu składek) do dnia 1 września 2017 r. tj. uprawomocnienia decyzji nr 390071DZPDK16/000976 z dnia 5 października 2016 r. po oddaleniu odwołania w dniu 10 sierpnia 2017 r., Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt [...]. Wobec tego, zdaniem wierzyciela bieg terminu przedawnienia został zawieszony w okresie od 18 sierpnia 2016 r. do 01 września 2017 r.

Wierzyciel ponownie wskazał, że objęte decyzją nr 390071DZPDK16/000976 z dnia 5 października 2016 r. należności dotyczące okresów od 01/2016 r. do 04/2016 r. wygasły wskutek przedawnienia i nie zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym. Natomiast pozostałe należności dotyczące okresów od 05/2016 r. do 06/2016 r., wskutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. uległyby przedawnieniu odpowiednio za 05/2016 r. w dniu 13 czerwca 2022 r., a za 06/2016 r. w dniu 14 lipca 2022 r.

Skoro w dniu 6 czerwca 2022 r., jak wywiódł Zakład, wystawiono tytuł wykonawczy [...] (obejmujący należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, za okres 05/2016 r.- 06/2016 r.), a w dniu 7 czerwca 2022 r. dokonano zajęcia egzekucyjnego [...], kierując wskazane należności do egzekucji, to bieg terminu przedawnienia został ponownie zawieszony w oparciu o art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W konsekwencji, w ocenie wierzyciela, do egzekucji skierowano wymagalne nieopłacone wierzytelności tytułem należności z tytułu składek ujawnione na koncie płatnika składek jako osoby zobowiązanej do ich opłacenia objęte uprzednio wydaną i wykonalną decyzją, bez obowiązku ponownego wzywania i upomnienia osoby zobowiązanej do wykonania nałożonych obowiązków.

Zobowiązana złożyła zażalenie od powyższego postanowienia wierzyciela z 8 września 2022 r. nr [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów, wnosząc o jego uchylenie. Ponadto wniosła o dopuszczenie dowodów z przedłożonych załączników i akt znajdujących się w Zakładzie. Do zażalenia przedłożyła wydruki z Internetowego konta pacjenta w tym skierowanie do Poradni chirurgii ogólnej córki, e-recepty z 26 września 2022 r. oraz z 25 sierpnia 2022 r.

W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana podniosła przedawnienie dochodzonych należności zawierających się w okresie maj - czerwiec 2016 roku, powołała się na 5 - letni termin przedawnienia wskazując, iż termin wymagalności należności za 2016 (przedawnienia) upłynął w 2021 r. nie natomiast w 2022 r. Ponadto dłużniczka wskazała, że działalność prowadziła faktycznie od 1991 r. do 2014 r. i w tym okresie regularnie opłacała należne składki. Poinformowała, że aktualnie działalność pozostaje wyłącznie zarejestrowana, jednakże w związku z chorobą córki nie jest wykonywana i dlatego składki nie zostały odprowadzone. Skarżąca wskazała, że w związku z chorobą córki nie jest w stanie dokonać formalności aby ją zlikwidować, co zostanie dokonane po ustabilizowaniu się choroby na co wielokrotnie powoływano się w pismach do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała, że wpis w ewidencji działalności gospodarczej nie oznacza jej praktycznej i faktycznej kontynuacji.

Ponadto powołała się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego SK 40/12 oraz orzeczenie sądów administracyjnych i powszechnych podnosząc zarzut niezgodności art. 24 ust. 5 usus dotyczący przedawnienia należności z tytułu składek zabezpieczonych hipoteką z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Wskazując na stan zdrowia skarżąca wniosła o wstrzymanie wszelkich działań do końca maja 2023 r., na którą to okoliczność przedłożyła zaświadczenia lekarskie.

Zakład utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z 8 września 2022 r.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w zażaleniu oraz istoty wygaśnięcia (przedawnienia) obowiązku dochodzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 6 czerwca 2022r. [...] (obejmującego należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, za okres 05/2016 r. - 06/2016 r.), ponownie podniósł, że 5 - letni bieg przedawnienia określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. został zawieszony, w oparciu o treść art. 24 ust. 5f u.s.u.s. oraz art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w związku z prowadzonymi postępowaniami w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek opłacania składek, oraz kolejno czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Zaznaczył jednocześnie, że prowadzone postępowanie jest przy tym w toku i nie zostało zakończone.

Zakład ponownie też wskazał, że podstawą ustalenia niewykonanego obowiązku w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym oraz wystawienia powyższego tytułu wykonawczego było ostateczne i prawomocne orzeczenie - decyzja administracyjna z 5 października 2016 r. nr wg RWA: [...] wskazująca na obowiązek opłacenia zadłużenia w okresie 01/2016 r. do 06/2016 r. Zauważył, że powołane postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku na podstawie wydanej decyzji toczyło się do 1 września 2017 r. tj. uprawomocnienia decyzji nr [...] z dnia 5 października 2016 r., po oddaleniu odwołania w dniu 10 sierpnia 2017 r., Wyrokiem Sądu Okręgowego w S. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie sygn. akt [...]. W ocenie Zakładu, zatem bieg terminu przedawnienia został zawieszony w okresie od 18 sierpnia 2016 r. do 1 września 2017 r.

Czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony było kolejno wystawienie 6 czerwca 2022 r. przez Zakład tytułu wykonawczego [...] (obejmującego wymagalne i nieprzedawnione należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, zawierające się w okresie 05/2016 r. - 06/2016 r.), a w dniu 7 czerwca 2022 r. dokonanie zajęcia egzekucyjnego ZAS [...] świadczenia emerytalnego.

Zakład zauważył, że przedmiotowe należności nie zostały zabezpieczone hipotecznie, a zawieszenie biegu przedawnienia nie zostało ustalone w oparciu o wpis zabezpieczenia, uznając podnoszone okoliczności w zakresie niekonstytucyjności przepisu art. 24 ust. 5 u.s.u.s. w niniejszym postępowaniu za bezprzedmiotowe. Zauważył również, że przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką dotyczy wyrok TK P 2/18 z dnia 20 maja 2020 r.

Ponadto ZUS stwierdził, że powołana sytuacja zdrowotna i brak faktycznie wykonywanej działalności nie dotyczy okoliczności związanych z wygaśnięciem obowiązku poprzez jego przedawnienie, objętym zarówno decyzją organu rentowego jak i wystawionym administracyjnym tytułem wykonawczym. Uznał także, że zgodnie z obowiązującymi przepisami procedury administracyjnej mającymi odpowiednie zastosowanie w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym brak jest podstaw do wstrzymania działań związanych z załatwianiem spraw wywołanymi wnioskami strony bądź prowadzonymi z urzędu i zaniechania w powołanym zakresie prawem przepisanych czynności wyznaczonymi przez skarżącą będącej stroną terminami.

Wskazał także na odrębność postępowania egzekucyjnego od postępowania w sprawie ustalenia podstawy istnienia obowiązku ubezpieczenia oraz opłacania należnych składek, jak również od postępowania w sprawie zwolnienia z wykonania obowiązku poprzez umorzenie należności z tytułu składek. Zauważył, że prowadzone są odrębne postępowania przez Zakład odnoszące się odpowiednio do wyłączenia z ubezpieczenia oraz umorzenia zadłużenia.

Na koniec, zauważono również, że zarzuty na prowadzenie egzekucji oraz zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji jest rozpatrywane jako środek odwoławczy niedewolutywny przez ten sam organ.

Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie z 12 października 2022 r. nr [...] (określonym przez skarżącą jako decyzja) wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie, wstrzymanie wykonania zaskarżonych postanowień (postanowień pierwszo i drugo instancyjnych).

Wnosząc powyższe skarżąca zarzuciła błędną podstawę wydanego postanowienia, poprzez naruszenie przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz oceny prawnej na podstawie przedłożonych dowodów, naruszenie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), naruszenie oraz błędną wykładnie art. 28 ust. 1-3, oraz art. 28 ust. 3 a i 3 b powołanej ustawy systemowej, nieuwzględnienie ważnego interesu osoby zobowiązanej, wyjątkowej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej oraz jej córki, nieuwzględnienie dokumentacji lekarskiej (zobowiązanej i jej córki), naruszeniem art. 2 w związku z art. 84 i art. 217, 68 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła przedawnienie składek za rok 2016 w całości. Skarżąca wskazała na postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek które dotyczyło należności powstałych w latach 2014-2016. Powołując przedawnienie należności za cztery miesiące 2016 r. (tj. za 01/2016-04/2016) wskazała tym samym na przedawnienie objęte przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym (tj. za 05/2016 - 06/2016 objęte administracyjnym tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2022 r. [...] oraz zajęciem z 7 czerwca 2022 r. ZAS [...]. Podniosła, że nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie sądowe zawieszające bieg przedawnienia przedmiotowych należności z tytułu składek, a wierzyciel - Zakład wystawił tytuł wykonawczy po przedawnieniu należności na zasadzie uznania. Tym samym skarżąca w oparciu o powołane okoliczności wskazała na 5 - letni termin przedawnienia (tj. na wprost bez zawieszenia biegu przedawnienia). Skarżąca wskazała również na okoliczność zaprzestania prowadzenia działalności mającej wpływ na powstanie obowiązku opłacania należności z tytułu składek podnosząc, że nie jest aktywnym przedsiębiorcą a działalność pozostaje wyłącznie zaewidencjonowana. Ponadto skarżąca powołała się na Wyrok Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 października 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1314/15 w sprawie dotyczącej podatków, mający zdaniem skarżącej zastosowanie w niniejszym postępowaniu odnoszącym się do należności z tytułu składek oraz na zwolnienie z 27 lipca 2015 r. z obowiązku uiszczenia mandatu przez Ministra Sprawiedliwości.

Do skargi załączyła kopie postanowień w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także dokumentację lekarską.

Zakład, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z brzmieniem art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Jak zaś zgodnie podnosi się w orzecznictwie (wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2021r., III FSK 2430/21; z dnia 8 grudnia 2020r., I FSK 1110/20, I FSK 1121/20, I FSK 1122/20, z dnia 11 czerwca 2019r., II OSK 1867/17; wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w przeciwieństwie do przypadków określonych w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.) jest niezależne od woli stron.

W ocenie Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia, przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak i argumenty Zakładu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę.

Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.

Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.

W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, (postanowienie) jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) w całości lub w części. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia zgodnie z zakreślonymi powyżej regułami, Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm.; dalej jako u.p.e.a.), a w szczególności jej art. 33 § 1, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl § 2 tego przepisu podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.

W niniejszej sprawie skarżąca w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego zgłosiła zarzut wygaśnięcia obowiązku na skutek przedawnienia należności składkowych za okres maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).

W tym miejscu należy przytoczyć przepisy regulujące przedawnienie składek. W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Przepis ten był parokrotnie nowelizowany. Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) dokonała w art. 1 pkt 9 zmiany m.in. art. 24 ust. 4 u.s.u.s., stanowiąc, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z art. 23 ustawy zmieniającej weszła ona w życie w dniu 1 stycznia 2003 r.

Ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw dodano również do art. 24 m.in. ust. 5b, stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.

Następnie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. został zmieniony przez art. 10 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz.1264) z dniem 1 lipca 2004 r. i otrzymał brzmienie: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z dniem 11 lipca 2011 r. weszła w życie kolejna zmiana ustawy i dodany został art. 24 ust. 5f, zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Kolejna zmiana, tym razem dotycząca okresu przedawnienia została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Z tym dniem na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. Nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 u.s.u.s. i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 u.s.u.s., którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (według zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 u.s.u.s., ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1656/12, Lex nr 1350353).

Natomiast z dniem 18 września 2021 r. ww. przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s. otrzymał brzmienie: "bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna". W przypadku zawieszenia biegu przedawnienia nieopłaconych należności z tytuł składek, okresu zawieszenia nie wlicza się do ogólnego terminu przedawnienia. Natomiast po zakończeniu okresu zawieszenia przedawnienie biegnie dalej, z uwzględnieniem okresu zawieszenia.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, mając na uwadze powyższe przepisy nie ulega wątpliwości, że sporne w sprawie należności z tytułu nieopłaconych składek przez płatnika za okres maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. objęte były 5 -letnim okresem przedawnienia, z wyłączeniem okresów zawieszających wskazany bieg.

Z akt sprawy wynika, że na indywidualnym koncie skarżącej jako płatnika składek istniały nieopłacone w terminie płatności należności z tytułu składek, za okres za który płatnik nie składał deklaracji rozliczeniowych (art. 47 u.s.u.s.), co skutkowało wszczęciem postępowania przez ZUS w sprawie określenia wysokości nieopłaconych składek zawiadomieniem z dnia 12 sierpnia 2016 r., doręczonym skutecznie skarżącej w dniu 18 sierpnia 2016 r. Postępowanie to obejmowało m.in. okres maj 2016 r. oraz czerwiec 2016 r. i zakończyło się wydaniem w dniu 5 października 2016 r. decyzji określającej wysokość zadłużenia (decyzja nr wg RWA [...]). Powyższa decyzja została doręczona skutecznie w dniu 19 października 2016 r., do rąk skarżącej.

Sąd Okręgowy w S. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] oddalił odwołanie skarżącej od powyższej decyzji, zatem stała się ona prawomocna z dniem 1 września 2017 r.

Jak wyżej wskazano, w myśl art. 24 ust. 5f u.s.u.s. w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania miało miejsce wraz z doręczeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a zatem 18 sierpnia 2016 r., natomiast decyzja uprawomocniła się w dniu 1 września 2017 r. W tym zatem okresie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Była to zatem pierwsza przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Następnie wierzyciel w dniu 6 czerwca 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy o numerze [...] obejmujący należności za maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. oraz skierował go do egzekucji administracyjnej. Zarówno tytuł wykonawczy, jak i wystawione w oparciu o ten tytuł zawiadomienie o zajęciu z 7czerwca 2022 r. nr [...] świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i z ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 19 lipca 2022 r.

Z akt sprawy wynika, że tę korespondencję skarżąca odebrała osobiście (k. 15 -16 akt admin.).

W tym miejscu Sąd jeszcze raz podkreśla, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego zatem wynika, że należności z tytułu składek nie wygasają "automatycznie". Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej zawieszenie, termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Wygaśnięcie w sposób "automatyczny" może mieć miejsce tylko wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego biegu. W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być wystawienie tytułu wykonawczego, czynność zajęcia świadczenia emerytalnego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: z 19 września 2018 r. I SA/Lu 396/18, z 12 lipca 2017r. sygn. akt I SA/Gd 737/17, z 15 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 676/19; orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie wystawienie tytułu wykonawczego wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. zawiesiło bieg terminu przedawnienia należności. Były to pierwsze czynności egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania tych należności, w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa od dnia podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności aż do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęte wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, w związku z tym rację ma Zakład, że bieg terminu przedawnienia pozostaje nadal zawieszony. Na ocenę tej okoliczności nie ma wpływu fakt, że skarżąca faktycznie nie prowadziła działalności, nie uzyskiwała z niej przychodów, a nie zlikwidowała jej z przyczyn natury zdrowotnej czy z uwagi na sytuację rodzinną.

Zdaniem tut. Sądu, Zakład dokonał prawidłowej analizy przepisów prawa regulujących przedawnienie należności z tytułu składek. Wziął pod uwagę okoliczności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności składkowych, określone w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., a także z art. 24 ust. 5f u.s.u.s.

Zakład szczegółowo i prawidłowo opisał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, w oparciu o przepisy prawa, w jaki sposób powstały sporne należności oraz z czego wynikają, a także jakie podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania należności. Tak więc szczegółowo wyjaśnił z jakich przyczyn składki nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zakład, dokonując kontroli postanowienia, wskutek wniesionego zażalenia, ponownie rozpatrzył te kwestię i doszedł do tożsamego wniosku, że należności z tytułu zaległych składek ZUS nie uległy w stosunku do skarżącej przedawnieniu, odwołując się zasadnie zarówno do art. 24 ust. 5f u.s.u.s., jak i do art. 24 ust. 5b u.s.u.s.

Reasumując tut. Sąd w obecnym składzie przyjmuje zatem za Zakładem, że do pierwszego zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności za okres maj 2016 r. i czerwiec 2016 r. doszło w okresie od 18 sierpnia 2016 r. do 1 września 2017 r. w oparciu o art. 24 ust. 5f u.s.u.s., zatem do przedawnienia doszłoby odpowiednio za maj 2016 r. w dniu 13 czerwca 2022 r., zaś za czerwiec 2016 r. w dniu 14 lipca 2022 r. Jednakże, pierwsze czynności w postępowaniu egzekucyjnym, o których mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., tj. wystawienie tytułu wykonawczego w dniu 6 czerwca 2022 r. i podjęcie czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, tj. zajęcie świadczenia emerytalnego w dniu 7 czerwca 2022 r., nastąpiły przed upływem terminu przedawnienia ww. należności oraz spowodowały kolejne zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego miało bowiem miejsce w 2022 r., a zatem w trakcie, gdy biegł 5-letni termin przedawnienia, po pierwszym zawieszeniu. W świetle zatem powyższych rozważań brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu skarżącej wygaśnięcia obowiązku wskutek przedawnienia. W konsekwencji zgodnie z art. 24 ust. 5b i 5f u.s.u.s. prawidłowo ustalono terminy przedawnienia i okoliczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia składek.

Mając na uwadze powyższe tut. Sąd ocenił, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów u.p.e.a. oraz k.p.a. mających zastosowanie w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Zarzuty i argumentację skargi dotyczące przedawnienia należności należało uznać za bezpodstawne.

Również nie mogą odnieść skutku prawnego podnoszone przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), przez błędne ustalenie stanu faktycznego, ocenę prawną na podstawie przedłożonych dowodów oraz błędną wykładnię, nieuwzględnienie ważnego interesu osoby zobowiązanej, wyjątkowej sytuacji zdrowotnej i finansowej skarżącej oraz jej córki, nieuwzględnienie dokumentacji lekarskiej (zobowiązanej i jej córki), gdyż - jak trafnie Zakład zauważył - zarzuty te dotyczą odrębnego postępowania i decyzji niepodlegającej kontroli w niniejszej sprawie.

Sąd nie dopatrzył się także naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.