Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 235/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 39 poz 353
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

II SA/Wa 235/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 2 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2007 r., 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

II SA/Wa 235/08

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2174/06, uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2006 r., a także decyzję ją poprzedzającą, odmawiającą R. H. świadczenia w drodze wyjątku.

Po uprawomocnieniu się tego wyroku decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. organ przyznał skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Świadczenie to zostało przyznane na stałe. Organ określił też wysokość świadczenia (kwota [...] zł miesięcznie, równa najniższej rencie z tytułu niezdolności do pracy). Świadczenie przyznano od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano tę decyzję. Zawarto w niej też pouczenie, że świadczenie nie przysługuje w razie osiągania przychodu z tytułu wykonywania pracy zarobkowej albo pozarolniczej działalności.

W dniu [...] maja 2007 r. skarżący złożył pisemne oświadczenie o "odrzuceniu" decyzji z [...] kwietnia 2007 r.

W dniu [...] maja 2007 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że przyznane świadczenie jest niższe, niż kwota różnych świadczeń pobieranych przez niego z opieki społecznej ([...] zł). We wniosku o przyznanie świadczenia zażądał kwoty [...] zł. Ponadto decyzja nie uwzględniła jego zadłużenia czynszowego w spółdzielni mieszkaniowej w kwocie [...] zł. Zażądał też przyznania świadczenia od daty powstania jego całkowitej niezdolności do pracy, tj. od maja 2001 r.

Skarżący nie odebrał świadczenia przyznanego i przesłanego mu przez organ.

Wobec powyższego organ trzykrotnie zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie treści jego wniosku z [...] maja 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący nie odpowiedział na wezwania organu.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił decyzję z [...] kwietnia 2007 r.

Po otrzymaniu decyzji z [...] sierpnia 2007 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (wniosek z [...] września 2007 r.), w którym zakwestionował decyzję z [...] kwietnia 2007 r. We wniosku tym m.in. podtrzymał swój wniosek z [...] maja 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2007 r. Uznał, że organ, kierując do niego pisma wzywające do sprecyzowania wniosku z [...] maja 2007 r., działał celowo na jego niekorzyść.

Organ, pismem z [...] października 2007 r., ponownie wezwał skarżącego do sprecyzowania jego intencji. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżący w piśmie z dnia [...] października 2007 r. wyjaśnił m.in., że akceptuje przyznanie renty, ale kwestionuje wysokość przyznanego świadczenia oraz datę, od której zostało przyznane.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. organ utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2007 r. Prezes ZUS podał, że decyzja ta zapadła w związku z wnioskiem skarżącego z dnia [...] września 2007 r. Organ w uzasadnieniu wyjaśnił skarżącemu przesłanki przyznania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą". Organ uznał w związku z tym, że nie mogą być uwzględnione żądania skarżącego dotyczące przyznania świadczenia w wyższej kwocie, terminu jego przyznania oraz zmiany warunków, po ziszczeniu się których świadczenie nie będzie przysługiwało.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] grudnia 2007 r. skarżący uznał, że art. 83 ustawy ustanawia maksymalną granicę świadczenia wyjątkowego, a nie minimalną. Zażądał więc świadczenia wyższego, tj. w kwocie [...] zł. Uznał też, że organ nie mógł formułować ograniczenia dla osób pobierających świadczenie wyjątkowe, polegającego na zakazie wykonywania pracy zarobkowej. Niedopuszczalne jest bowiem jedynie osiąganie dochodów z takiej pracy. Uznał też, że świadczenie może być przyznane od dnia powstania niezdolności do pracy. Ocenił ponadto, że może domagać się świadczenia wyjątkowego na zasadach renty zwykłej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Organ ocenił, że skarżący chce otrzymywać wyłącznie rentę zwykłą, a nie rentę w drodze wyjątku, o czym świadczy – według organu – pismo skarżącego z dnia [...] października 2007 r. Konieczne więc było, według organu, utrzymanie w mocy decyzji z [...] sierpnia 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga analizowana według wymienionych wyżej kryteriów zasługuje na uwzględnienie, choć wiele wskazanych w niej zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji nie wiąże się z postępowaniem, w ramach którego została ona wydana.

Zgodnie z art. 155 Kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest więc uzyskanie zgody strony na zmianę lub uchylenie decyzji, przy czym takiej zgody nie można domniemywać lub domyślać się jej na podstawie zaistniałych okoliczności faktycznych.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie skarżący nie udzielił zgody na uchylenie decyzji z [...] kwietnia 2007 r., a przynajmniej nie udzielił jej w sposób niewątpliwy. Powoduje to, że decyzje wydane w trybie art. 155 Kpa, jako dotknięte istotną wadą, podlegały uchyleniu.

Chronologicznie pierwszą reakcją skarżącego po otrzymaniu decyzji z [...] kwietnia 2007 r. było złożenie pisemnego oświadczenia o "odrzuceniu" tej decyzji (protokół z [...] maja 2007 r., k. 138 akt administracyjnych). W oświadczeniu tym skarżący nie stwierdził jednak, że cofa swój wniosek o świadczenie wyjątkowe, albo że godzi się na uchylenie decyzji je przyznającej, lecz zakwestionował wysokość przyznanego świadczenia i warunki jego otrzymywania. Co do zasady nadal był zainteresowany otrzymaniem świadczenia.

Podobne stanowisko skarżącego wynika z jego wniosku z dnia [...] maja 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy – zakwestionował w nim te same elementy decyzji, co w swoim oświadczeniu z [...] maja 2007 r., a nadto zażądał przyznania świadczenia od maja 2001 r.

Także kolejne pisma skarżącego potwierdzają, że na żadnym etapie postępowania skarżący nie zrezygnował ze świadczenia wyjątkowego, a jedynie kwestionował zasadnicze elementy decyzji przyznającej to świadczenie. W piśmie z [...] października 2007 r. wyjaśnił, że nie chce pobierać "takiej" renty (a więc chce pobierać inną rentę), a nadto, że odwołuje się od "daty i kwoty przyznanego świadczenia oraz faktu braku możliwości osiągania przychodu z tytułu wykonywania pracy zarobkowej albo prowadzenia pozarolniczej działalności".

Wobec powyższego niezrozumiałe są powody, dla których takie stanowisko skarżącego zostało przez organ odczytane jako zgoda na uchylenie decyzji z [...] kwietnia 2007 r.

Powyższe prowadzi do wniosku, że postępowanie w przedmiocie uchylenia decyzji z [...] kwietnia 2007 r. powinno zostać uznane za bezprzedmiotowe, a organ zobowiązany będzie w dalszym postępowaniu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją. Jak wyżej wyjaśniono – tylko wyraźne, jednoznaczne oświadczenie strony uprawniało do wniosku, że godzi się ona na uchylenie decyzji z [...] kwietnia 2007 r. w trybie art. 155 Kpa. Stanowisko skarżącego wyrażone w pismach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy nie pozwala na sformułowanie takiego wniosku, przynajmniej na obecnym etapie postępowania. Wniesienie skargi potwierdza, że skarżący nadal żąda przyznania świadczenia wyjątkowego, choć kwestionuje wykładnię art. 83 ust. 1 ustawy zaprezentowaną przez organ.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji podstawą orzeczenia był art. 152 tej ustawy. Sąd nie mógł przyznać wnioskowanego w skardze świadczenia, gdyż wyroki sądu administracyjnego uwzględniające skargę mają tylko kasacyjny charakter. Przyznanie świadczenia należy do wyłącznej kompetencji organu, który jednak zobowiązany będzie do wykonania wszystkich wskazań zawartych w niniejszym wyroku.