Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 417/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17, art. 18, art. 23 par. 1, art. 33 pkt 1, art. 33 pkt 4, art. 33 pkt 7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 417/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Asesor: WSA Maja Chodacka (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r., sprawy ze skargi A. P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 stycznia 2008 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - skargę oddala -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2008r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie uznania za bezzasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne złożonych przez Skarżącego A. P.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dnia [...] października 2007r. Skarżący złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu ich rozpatrzenia. Skarżący zarzucił nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanemu.

W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, iż osobą uprawnioną do pobierania świadczenia emerytalno - rentowego była T. P. Świadczenia te Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazywał na rachunek bankowy w Banku [...] S.A. Oddział w K. Zakład dokonał ostatniej wypłaty świadczenia za czerwiec 2006r., a z dostarczonego później odpisu skróconego aktu zgonu wynikało, że T. P. zmarła dnia [...] maja 2006r. W związku ze śmiercią osoby uprawnionej, świadczenie za miesiąc czerwiec 2006 r. nie powinno być pobrane. Pismem z dnia [...] czerwca 2006r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. zwrócił się do banku o zwrot nienależnych świadczeń wypłaconych po śmierci emeryta. Bank, odpowiadając na pismo, poinformował ZUS o tym, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym, a stanowiące świadczenie emerytalno - rentowe, zostały wypłacone przez pełnomocnika A. P. - syna zmarłej T. P.

W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. za osobę zobowiązaną do zwrotu świadczenia uznał Skarżącego i w celu odzyskania nienależnie pobranego świadczenia, wierzyciel wydał decyzję zobowiązującą Skarżącego do zwrotu świadczenia. Skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji.

Następnie Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wszczął do majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne, obejmujące nienależnie pobrane świadczenie za czerwiec 2006r. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych dnia [...] października 2007r. nr [...] i nr [...] (odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone dnia [..] października 2007r. wraz z kopiami zajęcia rachunku bankowego).

Organ wskazał, iż wierzyciel doręczył Skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2007r. upomnienie wzywające do zwrotu świadczenia. Zarówno decyzja jak i upomnienie zostały wysłane na adres wskazany w dokumentach rozliczeniowych Skarżącego, jako adres do korespondencji. Z uwagi na to, że żądane środki pieniężne nie zostały zwrócone pomimo odebranej decyzji, wierzyciel, doręczając upomnienie wzywające do zwrotu świadczenia, przypomniał zobowiązanemu o istniejącym obowiązku. W dalszym ciągu jednak nie zostało uregulowane zadłużenie. W związku z powyższym, koniecznym było sporządzenie tytułów wykonawczych, a następnie skierowanie zadłużenia na drogę postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu dokonane ustalenia faktyczne wskazują, iż niemożliwe jest uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku ani też zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego oraz zarzutu braku upomnienia.

Z uwagi na powyższe Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] uznał za bezzasadne wniesione przez Skarżącego zarzuty.

W zażaleniu wniesionym na postanowienie organu pierwszej instancji Skarżący podniósł, iż nic Mu nie wiadomo o tym, że pobrał nienależne świadczenie. Skoro miałoby tak się stać to winę za to ponosi wyłącznie ZUS i to ten organ powinien ponosić tego konsekwencje. Skarżący nie miał wiedzy za jaki okres wypłacono świadczenie dla Jego matki. Skarżący wskazał także na trudną sytuację materialną i zdrowotną, w jakiej się znajduje. Zarzucił także, że Dyrektor Oddziału ZUS nie jest organem egzekucyjnym.

Dyrektor Izby Skarbowej w postanowieniu przywołanym na wstępie utrzymując postanowienie organu pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art.138 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu. Natomiast w myśl art. 144 ust. 1 tej ustawy od osób nieuprawnionych do pobierania świadczeń określonych w ustawie kwoty nienależnie pobranych świadczeń, o których mowa w art. 138 ust. 2 i 3, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na podstawie prawomocnej decyzji organu rentowego.

Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. wydał dnia [...] sierpnia 2006r. decyzję nr [...] zobowiązującą Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego. Przed wystawieniem tytułów wykonawczych wierzyciel wysłał Skarżącemu upomnienia, które zostało odebrane przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji., podobnie, jak dalsza korespondencja kierowana do Skarżącego. Organ stwierdził, iż organ egzekucyjny prowadząc postępowanie nie naruszył art. 33 pkt 1, pkt 4 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez:

- błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie organem właściwym do wydania postanowienia był Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego ZUS w K.;

- błędne ustalenie, jakoby Skarżący był pełnomocnikiem zmarłej matki w postępowaniu przed organami ZUS, podczas gdy Skarżący był jedynie pełnomocnikiem bankowym;

- niezastosowanie art. 405 kodeksu cywilnego i następnych dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia;

- błędne zastosowanie art.138 ust. 3 i art. 144 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

- nieotrzymanie decyzji ZUS i wezwania do zapłaty jakiejkolwiek kwoty.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Odpowiadając na zarzut Skarżącego, co do niewłaściwego organu orzekającego w sprawie organ odwoławczy wskazał, iż organem właściwym do prowadzenia egzekucji, a tym samym do rozstrzygania w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych na podstawie art. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej jest Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o wystawione przez wierzyciela tytuły. W trakcie zaś prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty zawarte w treści skargi dotyczą istnienia - zdaniem Skarżącego - nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych lub postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z treści art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję (lub postanowienie), gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podkreśla na wstępie, że sprawa poddana jego ocenie dotyczy rozpatrzenia przez organ egzekucyjny zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym. W granicach tej sprawy nie mieści się zatem ocena prawidłowości działań wierzyciela, a przede wszystkim ocena decyzji zobowiązującej Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, która to decyzja stanowiła podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Te sprawy mogły być poddawane ocenie jedynie w odrębnych postępowaniach.

Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny w niniejszym postępowaniu postąpił prawidłowo i nie wystąpił do wierzyciela o stanowisko, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym (por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2677/04) takie działanie jest bezprzedmiotowe, w przypadku, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot (tu: Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K.).

Nadto Sąd zauważa, że organy egzekucyjne prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniły przesłanki i okoliczności, które uzasadniały nieuwzględnienie zarzutów wniesionych przez Skarżącego.

W wydanych postanowieniach organy szczegółowo (wskazując na daty, konkretne rozstrzygnięcia w sprawie) wykazały, iż zarzuty dotyczące zarówno nieistnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego, a także braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia są nieuzasadnione.

Odnośnie dwóch pierwszych zarzutów to obowiązek podlegający egzekucji oraz osoba zobowiązanego wynikały z treści art. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wydanej na podstawie tego przepisu ostatecznej decyzji z dnia [...] nr [...], zobowiązującej Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalno-rentowego po zmarłej matce. Skarżący nie skorzystał z możliwości zaskarżenia tej decyzji, a - jak wskazano wyżej - w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe badanie prawidłowości rozstrzygnięcia w zakresie orzeczenia co do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalno-rentowego. Przy tym - wbrew stanowisku Skarżącego - organy nie traktowały Skarżącego, jako pełnomocnika w sprawie, a jako podmiot, który otrzymał nienależne świadczenie. Należy podkreślić, że Skarżący nie kwestionował ustalonej przez organ okoliczności, że to On wypłacił z rachunku bankowego sporne świadczenie.

Odnośnie zarzutu związanego z doręczenie upomnienia organy wskazały na okoliczności (potwierdzone dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy), które wskazują na to, że upomnienie zostało skierowane i doręczone na adres wskazany przez Skarżącego.

Należy podkreślić, iż Skarżący nie uzasadnił zarzutów zawartych w skargach, a przede wszystkim, wobec ustaleń zawartych w postanowieniach wydanych przez organy egzekucyjne nie wskazał na okoliczności faktyczne i prawne, z których wynikałyby podnoszone przez Skarżącego zarzuty.

Okoliczności związane z trudną sytuacją zdrowotną i majątkową Skarżącego, koniecznością spłaty długów, pozostałych po zmarłej matce mogą stanowić podstawę do złożenia przez Skarżącego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia, ale nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, dotyczącej zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Odnośnie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa cywilnego należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej i kontrola sądowa w takiej sprawie dotyczy stosowania przez organy przepisów prawa materialnego - ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (a to przepisów art. 17, art. 18, art. 23 § 1, art. 33 pkt 1, art. 33 pkt 4 i art. 33 pkt 7) oraz przepisów postępowania (kodeks postępowania administracyjnego). Sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez organy egzekucyjne przywołanych wyżej przepisów, a także istnienia okoliczności uzasadniających orzeczenie w przedmiocie nieważności zaskarżonego postanowienia.

Odnośnie zarzutu orzekania w sprawie w pierwszej instancji przez niewłaściwy organ, należy wskazać na treść art. 19 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym to właśnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Na podstawie art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej.

W związku z powyższym, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego lub procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając je za zgodne z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.