Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 369/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 134. art.145 par 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P.P.H. K. Sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o refundację wywozową; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz P.P.H. K. Sp. z o. o. z siedzibą w K. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] marca 2009 r. nr [...] Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: "Prezes ARR") ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowych wypłaconych P.P.H.K. Sp. z o.o. w K., dalej "skarżąca" lub "spółka" w okresie od dnia [...] lipca 2005 r. do [...] września 2007 r. w kwocie [...] EUR.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż refundacje zostały wypłacone w związku ze złożonymi przez skarżącą spółkę wnioskami WPR1. Produkty wskazane we wnioskach o refundację zostały wyprodukowane w oparciu o określone receptury ([...] [...], [...], [...]), zarejestrowane w rejestrze ARR. Przeprowadzona przez organ kontrola dotycząca zgodności receptur zarejestrowanych w ARR z recepturą stosowaną przez producenta wykazała, iż złożone przez stronę wyjaśnienia oraz przedstawione dokumenty nie potwierdzają deklarowanego w recepturach zużycia surowców refundowanych.

W związku z powyższym uzyskane przez skarżącą refundacje z tytułu wywozu towarów przetworzonych wyprodukowanych w oparciu o receptury o ww. kodach należało uznać za nienależne.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister"). Organ odwoławczy decyzją nr [...] z [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARR.

Minister wskazał, że sprawa ta dotyczy spełnienia przez spółkę wymogów przewidzianych w przepisach wspólnotowych dotyczących przyznawania refundacji wywozowej do towarów przetworzonych Non-aneks I. Organ zauważył, iż Prezes ARR słusznie uznał, że na podstawie złożonych przez stronę dokumentów nie można było stwierdzić, czy przedstawione faktury dotyczyły zakupu surowców użytych do kontrolowanej produkcji. Ponadto, w zakładzie produkcyjnym nie zostały zapewnione warunki do prawidłowego lokalizowania i identyfikowania surowców w oparciu o dokumentację handlową, produkcyjną lub magazynową oraz nie prowadzono ewidencji surowców i półproduktów.

W dniu [...] maja 2010 r. skarżąca złożyła do Ministra wniosek o zmianę w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." ww. decyzji Ministra. Do wniosku załączyła m.in. kopie protokołów pokontrolnych z kontroli weryfikacyjnej receptur (innych niż receptury produktów, których dotyczy ww. decyzja Prezesa ARR), przeprowadzonych w 2009 r. Skarżąca nadesłała również kopie pism ARR skierowanych do Spółki w związku z otrzymaniem ww. protokołów. Z pism tych wynika, iż wpłacone refundacje dotyczące kontrolowanych receptur zostały albo uznane za prawidłowe albo na podstawie wyników kontroli dokonano powtórnej weryfikacji wniosków o wypłatę refundacji, co z kolei pozwoliło na ustalenie, iż różnica pomiędzy kwotą refundacji wnioskowanej, a kwotą refundacji stosowanej do poszczególnych zgłoszeń wywozowych jest mniejsza niż 100 EURO i zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702, z późn. zm.), Prezes ARR był upoważniony do zaniechania dochodzenia od przedsiębiorcy tego rodzaju należności.

Skarżąca wskazała, iż zarówno kontrola weryfikacyjna, której wyniki wzięto pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa ARR z dnia [...] marca 2009 r. jak i kontrole weryfikacyjne, których protokoły pokontrolne dołączyła do wniosku o zmianę decyzji, przeprowadzone zostały w identycznym stanie dokumentów, gdyż zainteresowana prowadzi dokumentację w niezmienionej formie od 2004 r. Zdaniem skarżącej to kontrolerzy Izby Celnej w W. całkowicie zmienili podejście do kontrolowanej dokumentacji, zaś stan dokumentacji jest niezmienny od 2004 r. i zgodny z wymogami art. 16 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1520/2000 z dnia 13 lipca 2000 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu przyznawania refundacji wywozowych do niektórych produktów rolnych wywożonych jako towary nieobjęte załącznikiem I do Traktatu oraz kryteria dla ustalania wysokości sum takich refundacji (Dz. Urz. WE L 177 z 15.07.2000 r., str. 1).

Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że spełnione zostały warunki określone w art. 154 k.p.a. gdyż na podstawie decyzji Ministra nie nabyła prawa a za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony. W ocenie zainteresowanej interes ten polega na należnym eksporterowi prawie do refundacji, a więc zwrocie części poniesionych przez niego kosztów produkcji towaru wywiezionego poza granice Unii Europejskiej.

Decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...] Minister odmówił zmiany decyzji ostatecznej z [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ nie zgodził się z argumentacją Spółki wskazującą, iż kontrole, których wyniki załączono do wniosku zostały przeprowadzone w takim samym stanie dokumentów jak w przypadku kontroli weryfikacyjnych receptur, której wyniki wzięto pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją Prezesa ARR z dnia [...] marca 2009 r. Minister wyjaśnił, że kontrole te dotyczyły innych receptur oraz innego stanu dokumentacji przedłożonego przez Spółkę w trakcie działań kontrolnych przeprowadzanych w różnych okresach. Mając zatem na uwadze, że dokumenty przedstawione przez skarżącą podczas kontroli weryfikacyjnej nie potwierdzały zużycia produktów refundowanych w zadeklarowanych recepturach organ podkreśli, iż skarżąca nie była uprawniona do refundacji.

Następnie wskazano, że nie została spełniona przesłanka wzruszenia decyzji określona w art. 154 § 1 k.p.a., gdyż za zmianą decyzji nie przemawiają ani względy interesu społecznego ani słuszny interes strony. Wskazano, że w postępowaniu administracyjnym ustalone zostało, iż na podstawie przepisów wspólnotowych oraz krajowych w zakresie przyznawania refundacji wywozowych, w przedmiotowej sprawie skarżąca nie była uprawniona do uzyskania refundacji. Decyzja Prezesa ARR ustalająca wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowych oraz zobowiązująca skarżącego do ich zwrotu stanowi dla niego dolegliwość i sankcję za nieprzestrzeganie przepisów prawa. Podkreślono, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Ponadto zmiana decyzji naruszałaby zasadę praworządności, która zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa.

W piśmie z [...] kwietnia 2010 r. skarżąca zawarła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia [...] marca 2010 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Minister utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2010 r. W pierwszej kolejności organ wskazał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy zawarte w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1043/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 3448/93 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów dla ustalenia wysokości kwot takich refundacji (Dz. U. L 172 z 5.7.2005, str. 24-75, z późn. zm.), a także przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. L 102 z 17.4.1999 r., str. 11-52), zastąpione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. U. L 186 z 17.7.2009 r., str. 1-58 z późń. zm.). W odniesieniu zaś do kontroli zakładów produkujących towary przetworzone wywożone z refundacją oraz sposobu wypełniania wniosków o refundacje WPR1, do 30 kwietnia 2010 r. obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania z tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 101, poz. 1031 i z 2006 r. Nr 78, poz. 544) - od 1 maja 2010 r. zastąpione rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2010 r. (Dz. U. Nr 73, poz. 469).

Następnie podkreślono, że skarżąca spółka nie spełniła wymogów dotyczących przyznawania refundacji wywozowej do towarów przetworzonych Non-aneks I. Wyjaśniono, że w celu skorzystania z refundacji przedsiębiorca zobowiązany jest zadeklarować wzór produkcyjny (recepturę) do poszczególnych towarów, do których wnioskowana jest refundacja. Receptura określa faktyczne zużycie produktów refundowanych w towarze przetworzonym. Recepturę zarejestrowaną przez Agencję w rejestrze receptur należy wskazać we wniosku WPR1 jako podstawę do obliczenia refundacji wywozowej. Jednocześnie przedsiębiorca obowiązany jest przedstawić właściwym władzom wszystkie dokumenty i informacje na poparcie swojej deklaracji. Przedsiębiorca musi bowiem udowodnić, że zadeklarowane w recepturach ilości produktów refundowanych ustalone zostały na podstawie udokumentowanego zużycia tych produktów w procesie produkcyjnym, a wszelkie dokumenty i informacje na poparcie prawdziwości zadeklarowanych w zarejestrowanych recepturach ilości produktów jest zobowiązany przedstawić podczas kontroli receptur. Przedstawienie dokumentów potwierdzających prawdziwość receptur warunkuje uprawnienie do refundacji. Organ wskazał, że z protokołów z kontroli weryfikacyjnej receptur o kodach: [...], [...], [...], oraz [...] - jasno wynika, że na podstawie przedstawionych dokumentów nie można było stwierdzić, czy wykazane w zarejestrowanych recepturach ilości produktów refundowanych wykorzystanych do produkcji były faktycznie zużyte. Dalej podkreślono, iż nie sposób zgodzić się z argumentacją skarżącej, iż wyniki kontroli weryfikacyjnych receptur o ww. kodach jak i wyniki kontroli dołączonych do wniosku o zmianę decyzji Ministra z [...] maja 2009 r. zostały przeprowadzone w oparciu o dokumentację produkcyjno-handlową, która jest prowadzona w spółce w niezmienionej formie od 2004 r.

Minister zauważył, że w przypadku kontroli warunków autoryzacji do korzystania z receptur ARR przeprowadzonej w 2008 r., skarżąca przedstawiała służbom celnym dokument "Zużycie Półproduktów'' w formie zwykłego zeszytu, w którym podana była data zużycia półproduktów, rodzaj użytego półproduktu i jego ilość. Zapisy te nie były podpisane przez osoby je sporządzającą. Strona wówczas oświadczyła pisemnie, że w przyszłości wpisy do zeszytów potwierdzone będą przez upoważnionych pracowników. Na potwierdzenie swojego zobowiązania półka przesłała do Izby Celnej w W., kserokopie dokumentów [...] z informacją, że rejestr ten został wprowadzony od września 2008 r. Dokumenty te miały postać pojedynczych kart wypełnianych ręcznie, podpisanych przez kierownika zmiany/magazyniera.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ podkreślił, iż skoro przedstawiona przez skarżącą dokumentacja nie potwierdza, że zadeklarowane w recepturach ilości produktów refundowanych zostały ustalone na podstawie faktycznego zużycia tych produktów, to strona nie wywiązała się z obowiązków eksportera, warunkujących uprawnienie do refundacji, a tym samym naruszyła art. 49 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1043/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 3448/93 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów dla ustalenia wysokości kwot takich refundacji.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji Ministra z [...] maja 2010 r. nr [...] . Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. oraz art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1043/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. Powtórzyła argumentację powołaną już uprzednio na etapie postępowania administracyjnego. Wskazała, iż dokumentacja produkcyjna, prowadzona przez K. w niezmienionej formie od 2004 r. była dotychczas wystarczająca do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację, natomiast podnoszony przez organ fakt, iż strona nie przedstawiła dokumentacji warunkującej skorzystanie z refundacji wynika nie z uchybień skarżącej, a ze zmiany podejścia kontrolerów do ocenianej dokumentacji.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.

Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2010 r. o sygnaturze V SA/Wa 1848/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2010 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu refundacji wywozowej.

Sąd I instancji przyjął, że niedokonanie analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście podnoszonych przez skarżącą okoliczności dotyczących zmiany oceny stanów faktycznych w zakresie kontroli weryfikacyjnych zarejestrowanych receptur, stanowiło podstawę do uwzględnienia zarzutów skargi. W ocenie Sądu doprowadziło to do tego, że organ nie rozważył w należyty sposób przesłanek wynikających z art. 154 § 1 k.p.a. W konsekwencji uznano, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a.

Ocena powyższa jest wynikiem rozpoznania złożonego w dniu [...] lutego 2010 r. wniosku do Ministra o zmianę w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z [...] maja 2009 r. o nr [...] utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, tj. Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] marca 2009 r. o nr [...] w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowych skarżącej w okresie od dnia [...] lipca 2005 r. do [...] września 2007 r. w kwocie [...] EUR. Chodzi o wypłacone refundacje w związku z wyprodukowaniem w oparciu o określone receptury ([...], [...], [...], [...]) zarejestrowane w rejestrze Agencji Rynku Rolnego. Przeprowadzona przez organ kontrola dotycząca zgodności receptur zarejestrowanych w ARR z recepturą stosowaną przez producenta wykazała, że złożone przez stronę wyjaśnienia oraz przedstawione dokumenty nie potwierdziły deklarowanego w recepturach zużycia środków refundowanych. W związku w tym, uzyskane refundacje z tytułu wywozu towarów przetworzonych, wyprodukowanych w oparciu o receptury o wyżej wymienionych kodach, należało uznać za niezależne. Odmowa zmiany decyzji ostatecznej z [...] maja 2009 r. nastąpiła w związku z faktem, że przedstawione kontrole dotyczyły innych receptur oraz innego stanu dokumentacji przedłożonej przez Spółkę w trakcie działań kontrolnych przeprowadzanych w różnych okresach. W związku z tym, że dokumenty przedstawione przez skarżącą podczas kontroli weryfikacyjnej nie potwierdziły zużycia produktów refundowanych w zadeklarowanych recepturach, podkreślono brak uprawnień do refundacji. Podkreślono przy tym, że nie zostały spełnione przesłanki wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., gdyż za zmianą decyzji nie przemawiały ani względy interesu społecznego, ani słusznego interesu strony. Zmiana decyzji w tym trybie pozostawałaby w sprzeczności z prawem i naruszałaby zasadę praworządności. Brak spełnienia wymogów dotyczących przyznania refundacji wywozowej do towarów przetworzonych Non – aneks I potwierdził także brak spełnienia wymaganej przesłanki. Przedstawione dokumenty nie potwierdziły wykorzystania do produkcji produktów refundowanych. Argumentacja, że prowadzona produkcja w niezmienionej formie od 2004 r., była także nieprzekonywująca. Oświadczenia pisemne w związku z przedstawionymi danymi o dacie, rodzaju użycia i ilości półproduktów w zwykłych zeszytach stanowiły dowód w sprawie. Oznaczało to brak wywiązania się z obowiązków eksportera warunkujących uprawnienie do refundacji.

Sąd I instancji dokonując oceny zaskarżonej decyzji dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał przy tym, że art. 154 § 1 k.p.a. pozwala na zajęcie się ponownie sprawą również w interesie strony. Brak dokonania analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście podnoszonych okoliczności dotyczących zmiany oceny stanów faktycznych w zakresie kontroli weryfikacyjnych zarejestrowanych receptur spowodowało brak rozważenia w należyty sposób przesłanek wynikających z art. 154 § 1 k.p.a. Chodzi o wyjaśnienie – czy dokumentacja produkcyjna w części dotyczącej dokumentu [...] nie ulegała zmianom w obrocie od 2004 r. do sierpnia 2008 r., co mogłoby uzasadniać stanowisko, że w analogicznych sprawach dotyczących weryfikacji wniosków o wypłatę refundacji wywozowych doszło do zmiany oceny stanów faktycznych po wydaniu decyzji ostatecznej ustalającej wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej do towarów wyprodukowanych w kodach wyżej wymienionych. Ocena powyższa wynika z argumentacji przedstawionej w decyzji z [...] maja 2009 r. i z danych wynikających z wniosku o zmianę decyzji ostatecznej. Wniosek obejmuje protokoły pokontrolne z kontroli weryfikacyjnych receptur przeprowadzonych w 2009 r., w świetle których dokumentacja produkcyjna prowadzona w latach 2004–2007 została uznana za wystarczającą do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej zarejestrowanej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wniosku o refundację. Przyznano, że zobowiązano się do uzupełnienia prowadzonego rejestru o podpisy tam wymienione lecz dotyczyło to postępowania autoryzacyjnego, odnoszącego się do przyszłych wniosków o refundację. Natomiast kontrole weryfikacyjne receptur przeprowadzone przez Izbę Celną w W. w 2009 r., które zakończyły się wynikiem pozytywnym, zostały oparte między innymi na treści zeszytów za lata 2004-2007. Nie były podpisane przez kierowników zmian i magazynów. Z protokołów pokontrolnych dotyczących weryfikacji receptur o kodach [...], [...], [...], [...] oraz [...] przeprowadzonych w okresie od kwietnia do września 2009 r. wynika, że pomimo braku zmiany stanu prawnego i analogicznego, jak w przypadku kontroli z 2008 r. stanu faktycznego, dokumentacja produkcyjna została uznana za wystarczającą do dokonania szczegółowych ustaleń co do weryfikacji danej zarejestrowanej receptury pod kątem zgodności z informacjami zadeklarowanymi we wnioskach o refundację.

Powyższe wynika z art. 3, 10 akapit 3, art. 49 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1043/2005 z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 3448/93 w odniesieniu do systemu przyznawania refundacji wywozowych dla niektórych produktów rolnych wywożonych w postaci towarów nieobjętych załącznikiem I do Traktatu oraz kryteriów dla ustalenia wysokości kwot takich refundacji (Dz. U. L 172 z 5 lipca 2005).

W skardze kasacyjnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżył w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa procesowego jako mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zwrotu kosztów według norm przepisanych na rzecz strony wnoszącej skargę kasacyjną. Powołując się na naruszenie prawa procesowego, zarzucił naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.); art. 3 § 1, 141 § 4, 145 § 1 pkt 1 lit. c), 151 p.p.s.a.; art. 80, 107 § 3, 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu podał, że stan faktyczny sprawy nie został poddany dokładnej analizie, co w konsekwencji doprowadziło do braku rozważenia w należyty sposób przesłanek wynikających z art. 154 § 1 k.p.a. Organ w należyty sposób dokonał oceny faktycznej i prawnej. Kontrole weryfikacyjne dotyczyły innych receptur oraz innego stanu dokumentacji przedłożonej przez Spółkę w trakcie działań kontrolnych. Organ dokonał analizy materiału dowodowego zarówno pokontrolnych tych z weryfikacji dotyczących decyzji wcześniejszych, jak i też tych, które objęte zostały wnioskiem strony z dnia [...] lutego 2010 r. Do zmiany oceny stanów faktycznych nie doszło, gdyż kontrolerzy nie zmienili podejścia do takiej samej dokumentacji. Dokumentacja przedstawiona przez Spółkę kontrolującym ulegała zmianie. Stany faktyczne były odmienne i odmienna dokumentacja podlegająca ocenie. Powołane przepisy materialne przez Sąd I instancji, jak też rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną oraz zasad postępowania tymi towarami w zakresie przewidzianym dla organów celnych (Dz. U. Nr 101, poz. 1031), obowiązujące do 30 kwietnia 2010 r., wskazują jakie dokumenty i informacje należy przedstawić podczas kontroli receptur. Oznacza to, że nie można zgodzić się ze wskazaniem Sądu I instancji co do wyjaśnienia kwestii czy istotnie dokumentacja produkcyjna w części dotyczącej dokumentu "[...]" nie uległa zmianom. Organ brał pod uwagę całość dokumentacji i odniósł się do całości. Istotne jest jakie dokumenty przedstawiono do kontroli, a nie same twierdzenia co do niezmienności od 2004 r. Nie ma podstaw do przyjęcia, że nie rozważono w należyty sposób przesłanek wynikających z art. 154 § 1 k.p.a. Słuszny interes strony nie może prowadzić do wydania decyzji z naruszeniem przepisów prawa w zakresie przyznawania refundacji wywozowych. Zarzuty Sądu I instancji są nieuzasadnione, a złożenie skargi kasacyjnej stało się konieczne i zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 października 2012r., I GSK 792/11 uwzględnił skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy – zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje – w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych – kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem – co do zasady – zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II.Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) , a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu idzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście – stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a – należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy – w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm – rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć ) wpływ na wynik sprawy.

IV. Nie będąc związany granicami skargi – stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. – wskazać należy, że zarówno decyzję z dnia [...] marca 2010r., jak też akt administracyjny z dnia [...] maja 2010r., podpisała ta sama osoba – podsekretarz stanu A.L.. Warto więc zwrócić uwagę, iż już w wyroku z dnia 25 stycznia 2007r., II OSK 213/06 – Lex 235133 NSA zwrócił uwagę, iż w sytuacji, w której piastun funkcji ministra (a tym bardziej wiceministra) wydał w sprawie akt administracyjny w charakterze organu I instancji, jest on wyłączony od powtórnego rozpatrzenia sprawy w wyniku złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

V. Nie ulega wątpliwości, że uchybienie stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Z kolei treść art. 145 § 1 pkt 1b) p.p.s.a. nakazuje uchylić zaskarżony akt administracyjny, o ile sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

VI. W konsekwencji – jak wskazano w punkcie III uzasadnienia – należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt administracyjny, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.

VII. Przy ocenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wziąć także pod uwagę wytyczne zawarte w motywach wyroku NSA z dnia 24 października 2012r., I GSK 792/11.

VIII. Mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1b) i art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.